Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №52 за 2011 рік

16 с. · 40 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу. 2 з 40 записів показано українською, доки оновлюється їхній переклад.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 52 (637), 29—31 grudnia 2011 R. SŁOŃCE, I BÓG, I DUSZA WITAJĄC ROK 2012 DRODZY CZYTELNICY!

Natalka POKŁAD, członkini NSPU Szybciej, szybciej!.. Katarzyny, świętego apostoła Andrzeja, a potem Nauma (który „naprowadza na rozum”), wielkomęczennicy Barbary, Saby („gdybyś nie barbarzył i nie sabił, a gdybyś to przędziwo prządł”), świętego Mikołaja z Miry — opiekuna kobiet i podróżnych, a jeszcze 22-go — poczęcie przez sprawiedliwą Annę przenajświętszej Bogurodzicy… Szybciej przeminąć-przemknąć te krótkie grudniowe dni, kiedy osłabłe słońce, kończąc swój stary cykl, pełza nad samym horyzontem, już nie dając pożywienia wszystkiemu żywemu i bezlitośnie zbijając nasze rytmy, — i wyrwać się na przestrzeń, na nową życiodajną energię i nowe błogosławione koło, które zwieńczy się tajemnicą Kupały. Dlatego też w tym grudniu mamy tyle świąt-zabaw (a to przecież czas postu) — aby przeciwstawić się ciemnym siłom, które tak i napierają zewsząd. A młodziutkie słońce już czeka, aby się narodzić i ukazać nam swoją uzdrawiającą siłę, i wstrząsnąć-odnowić świat — dla rozkwitu, dla bujności i owocu, bo takie jest przedwieczne prawo ziemskiego życia. Ja kocham tę oczyszczającą i tajemniczą porę zakończenia starego roku — i początku nowego. Tyle roi się nadziei, tyle odzywa się głębokich poruszeń — na nowe widzenie, nową jakość, nowe odkrycia i poznania. Wszystko na świecie nagle z powszedniego staje się świątecznym, ze zwyczajnego — czarownym, ze znanego — nieznanym. Jakaż ona wielka — siła wiary! Jakby niewidzialny reflektor, płynie ona przed nami i programuje świat według naszego polecenia i naszego pragnienia. A młode słońce już zamaszyście zakołysało wystygłą krew ludzi i drzew, zwierząt i ptaków, ziemi i trawy, rzuciło w nią swój twórczy impuls — aby poruszyć od snu-martwoty: budź się i pędź coraz szybciej i szybciej — i zrodź się z czasem błogosławieństwem, by przedłużyć nieśmiertelną linię trwania… Pewnie jeszcze z dzieciństwa ta pora jest dla mnie — bajkowo-piękna. I przeczucie wielkiego święta oraz wielkich zmian poruszają do dziś. A zaczynało się to święto dla nas 6 stycznia: ledwie doczekawszy się, kiedy minie południe, my, dzieciaki, ruszaliśmy po wsi z kołaczem w białej chusteczce — każdy niósł swoim krewnym „wieczerzę”. „Bądźcie zdrowi ze Świętym wieczorem! Prosili tata i mama na wieczerzę i ja proszę…” Tak wypalisz uroczyście i poważnie, a potem już zaintrygowany spoglądasz, jakie to smakołyki i jakie prezenty kładą gospodarze do twojej chusteczki? A jak obejdziesz cały ogromny wiejski ród — ani trochę nie zmęczywszy się! — wtedy właśnie i kolędnicze grupy ruszą od chaty do chaty. I ty wlewasz się w ich zapał — odganiasz nieczystość-ciemność, trenujesz głos na wszystkie poprzednie lata, sławisz Boże Narodzenie, uprzedzasz pod świecącymi oknami domostw, że u każdego pana-gospodarza będzie dzisiaj gościć Dziewica Maria z Jezusem Chrystusem. I tak ci od tego dobrze-przepięknie! I nie zauważasz, jak płonie na mrozie twoja twarz — tak samo, jak u twoich przyjaciół-kolędników, a nad chwiejnymi dziecięcymi główkami wiją się-latają niebiescy aniołowie-stróże… A potem jeszcze będą szczedriwki, będzie Małanka, która „wczoraj wieczorem pasła dwa kaczory”, a potem myła w stawie łyżki-talerze i nieopatrznie zamoczyła swój bielutki fartuch; a za Małanką-gospodynią nadejdzie nowy stary rok — przyjdzie ów święty Wasyl, który pobudzi wczesnym rankiem cały chłopięcy naród i poprowadzi ze sobą po chatach i niwach siać żytem-pszenicą i wszelkim ziarnem: na dobro i zdrowie i na Nowy rok, aby rodziło-płodziło się lepiej, niż w zeszłym roku! I słowa pieśni skądś biorą się-wylewają z naszych ust same z siebie, bo nikt nas ich nie uczył, a po prostu płynęła rzeka życia, i my, mali, byliśmy jej kropelkami. A u mnie snuje się swój wątek — dziewczęcy. Wspomnienie o tym noworocznym przedświątecznym czasie będzie grzać duszę całe życie — bo czyż takie rzeczy się zapomina? I z czasem jeszcze wyleje się w Słowo. „Dalekie wspomnienie, które znów przychodzi z białym śniegiem, z kłującym wiatrem, i ożywa mój dziecięcy podziw przed wielkim i nieznanym światem… Rząd słomy i pogrzebacz u mamy: „Chodźmy, córciu, nasz sad budzić”. I ja ze snu drżącymi wargami całuję te bożonarodzeniowe aksamity ogrodu w śniegach i ciemność-ciszę, — a mama idzie, mi ślady zostawia, i gwiazda nam z niebieskiego wyżyn coś tajemniczego i pięknego opowiada. Zapalamy diducha, i mama pogrzebaczem dotyka wiśni, i śliwy, i gruszy… I cichymi słowami mówi rozkaz im: „O drzewa pyszne, wstawajcie, budźcie się, nie śpijcie, owoce słodkie latem rodźcie!” Tak trzy razy… Ja, oczarowana tym obrzędem, wstrzymuję oddech — by nie spłoszyć duszy drzew… Tak po czarodziejsku świeci księżyc, i porusza się, jakby śmiała się, grusza. Wszystko — żyje, wszystko słucha i słyszy, wszystko chłonie w siebie noc bożonarodzeniową i po swojemu tajemnicę świętuje… Diduch spłonął. Jakaś uroczysta mama podchodzi i mnie, małą, za rękę bierze, — ręka jej szorstka i gorąca; u sąsiadów też ogień; poranne dźwięki stają się silniejsze — i te dźwięki WIDZĘ. I widzę, jak we śnie wzdycha śliwa, jak gwiazdy lato niełatwe wróżą, — i coś we mnie wysokiego i nieustraszonego po raz pierwszy niebu pomodlić się chce…” A już po Wasylu, zmęczeni od bieganiny, śpiewów oraz gier, obdarowani prezentami, a niektórzy ze szczęściarzy — nawet pieniędzmi (na nie w rodzinie była osobna rubryka — dziecięca), doczekamy się, jak na Jordana (a u nas na Winniczyźnie mówili „Hordania”), uroczyście poświęcą przy cerkwi wodę oraz przegonią kolędę, huknąwszy ze strzelb do białych gołębi — ale nie zabijając ich, i mama powie smutno-uspokojona: „Oto i po Bożym Narodzeniu, dzieciaczki. Trzeszcz, mrozie, nie trzeszcz, ale już minęły Święta. Teraz trzeba brać się do roboty — bo do wiosny się idzie…” Przed Państwem 52. numer gazety, którym kończymy 2011 rok. Dzisiaj i zawsze podstawą „Słowa Proświty” są Państwa wpisy i listy, na które orientujemy się w swojej dziennikarskiej i redakcyjnej pracy, często publikujemy je na łamach naszego tygodnika, omawiamy na „redakcyjnych zebraniach”. Cieszymy się i dziękujemy za dobre słowo, przyjmujemy sprawiedliwe wyrzuty i krytyczne uwagi, pamiętając, że prawda — to najwyższy przejaw czytelniczej i dziennikarskiej solidarności. Rok mija, a redakcyjna teczka nie chudnie: to, co najbardziej aktualne i najciekawsze, bierzemy ze sobą w przyszłość. Cenimy ciągłość związku „czytelnik—redakcja—czytelnik” — w te świąteczne dni wielu naszych prenumeratorów otrzyma książki z biblioteki „Słowa Proświty”, inni czytelnicy mogą przyłączyć się do naszej akcji w 2012 roku. Dziękując wszystkim, którzy byli ze „Słowem Proświty” i pozostają z nami, obiecujemy napełniać strony tygodnika dobrymi i prawdziwymi myślami, trafnym i wyrazistym słowem, szczerymi uczuciami i otwartością na nowe, śmiałe, utalentowane, prawdziwe. Ta pozycja jest opozycją do wszystkiego, co zamierza się na prawa Ukraińców do bycia gospodarzami we własnym domu i we własnym kraju, do życia w narodowej przestrzeni duchowości, kultury, informacji, do posiadania godnego dobrobytu i socjalnie chronionego bytu. Drodzy autorzy i czytelnicy „Słowa Proświty”! Radośnie i serdecznie witamy Państwa z Nowym rokiem oraz Bożym Narodzeniem! Zdrowia Państwu, miłości, wszelkich możliwych życiowych pomyślności, ludzkiej przychylności i Bożej ochrony! Bądźmy razem i pamiętajmy: Bóg i Ukraina ponad wszystko! Redakcja

Машинний переклад

STANISŁAW SZUSZKIEWICZ: „BIAŁORUŚ TO ODŁAMEK KOMUNISTYCZNO-RADZIECKIEJ IMPERIUM”

Petro ANTONENKO Jednym z wydarzeń Tygodnia była konferencja prasowa Stanisława Szuszkiewicza w agencji UNIAN. Jako przywódca Białorusi w pierwszych latach niepodległości, będąc przewodniczącym Rady Najwyższej republiki, był jednym z tych, którzy podpisali porozumienia białowieskie. W konferencji prasowej wzięli udział przewodniczący komitetu organizacyjnego białoruskiej organizacji opozycyjnej Ruch Solidarności „Razem” Wiaczesław Siwczyk oraz znany ukraiński działacz polityczny, niedawny Ambasador Ukrainy w Republice Białoruś Roman Bezsmertny. Naturalnie, w wystąpieniu Stanisława Szuszkiewicza (mówił w swoim ojczystym języku białoruskim) przeplatały się dwa tematy: teraźniejszość Białorusi oraz 20-lecie porozumień białowieskich i rozpadu ZSRR, co obchodzono właśnie w tamtych dniach. Oto co zaznaczył Szuszkiewicz o sytuacji na Białorusi po wyborach prezydenckich w ubiegłym roku. „Najważniejszą kwestią dzisiaj jest uwolnienie więźniów politycznych. Faktycznie w więzieniu przebywa prezydent Białorusi, jeden z prawdziwych zwycięzców wyborów: to albo Sannikow, albo Niaklajeu. Pierwszy w ogóle w więzieniu, drugi w areszcie domowym. Po sfałszowaniu ubiegłorocznych wyborów prezydenckich w grudniu 2010 roku na Prospekt Niepodległości w Mińsku wyszło więcej ludzi, niż było na początku w Kijowie na Majdanie. Ale białoruska władza wydała komendę oddziałom specjalnym milicji, by brutalnie biły wszystkich, którzy wyszli na demonstracje. Do więzienia trafiło około tysiąca osób. Dzisiaj na Białorusi jest 14 więźniów politycznych oficjalnie uznanych przez organizację „Amnesty International”. Ale w kraju są też inni więźniowie polityczni. Należy ich nie tylko uwolnić, ale i zrehabilitować, aby mogli brać udział w działalności politycznej. To, że Łukaszenka przegrał wybory, nie budzi wątpliwości. Nie uzyskał w pierwszej turze ponad 50% głosów i powinna była odbyć się druga tura, dlatego opozycja występuje za powtórnymi wyborami prezydenckimi”. O teraźniejszości Białorusi: „Za granicą, także na Ukrainie, istnieje niemało mitów o Białorusi, w szczególności, że świetnie rozwija się tam gospodarka, zagospodarowanie miast i Polityka, społeczeństwo • 12 stycznia — Maria Matios zwróciła się z listem otwartym do Prokuratora Generalnego Ukrainy, oświadczając o prześladowaniach jej ze strony struktur siłowych i próbie wycofania jej książki „Wyrwane strony z autobiografii” z księgarń. • 25 stycznia — rozpoczął się Ogólnoukraiński tour Liny Kostenko. Wybitna ukraińska poetka, prezentując swoje nowe książki, wystąpiła w miastach Równe, Kijów i Charków, gdzie chętnych do wzięcia udziału w spotkaniu z nią było znacznie więcej, niż mogły pomieścić sale. • 7 lutego — rozpoczynają się akcje przeciwko zamykaniu szkół ukraińskojęzycznych w obwodzie donieckim. • 22 marca — przeciwko byłemu prezydentowi Leonidowi Kuczmie wszczęto sprawę karną pod zarzutem udziału w zabójstwie dziennikarza Georgija Gongadze. • 9 maja — polityczne i fizyczne starcie o podtekście prowokacyjnym we Lwowie między zwolennikami używania czerwonego sztandaru na Ukrainie jako symboliki święta Zwycięstwa z jednej strony a przedstawicielami WS „Swoboda” z drugiej. • 8 lipca 2011 roku Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła Ustawę Ukrainy „O środkach dotyczących ustawodawczego zapewnienia reformowania systemu emerytalnego”. Po masowych protestach przeciwko reformie Rada wszystko to — osiągnięcia reżimu Łukaszenki. To ogromny błąd, że człowiekowi, który zrujnował gospodarkę, przypisuje się jakieś sukcesy. Zaledwie dwa przykłady. Na Białorusi jest najkrótsza długość życia w Europie. I drugie: na Białorusi właśnie kosztem ludzi szalenie zdewaluowała się waluta narodowa. Jeśli chodzi o porównanie Białorusi z Ukrainą, to na szczęście u was póki co sytuacja jest lepsza, ale wy też idziecie drogą politycznej białorusyzacji”. Polityk podkreślił, że Związek Radziecki rozpadł się nie w grudniu 1991 roku, a jeszcze w sierpniu, po puczu moskiewskim. „My po prostu znaleźliśmy w Białowieży najlepszy wariant dla pokojowego podziału imperium ZSRR. Przecież gigantyczne mocarstwo jądrowe stało na progu wojny domowej, która mogłaby przerodzić się w światową. Niestety, później we Wspólnocie Niepodległych Państw, utworzonej zamiast ZSRR, stale zachodziły procesy na korzyść Rosji, rozpoczęło się odtwarzanie imperium”. Czy można było wtedy, w 1991 roku, zachować Związek Radziecki? „To oznaczałoby zachowanie imperium. Ścierały się dwie koncepcje: zachowanie Związku w zmodyfikowanym wariancie i pełna suwerenność republik Związku, czyli jego likwidacja. I kiedy Jelcyn w Puszczy Białowieskiej podpisuje te porozumienia, w których uznaje Białoruś za niepodległe państwo, dla mnie już też nie istniało inne podejście — Związek należy zlikwidować”. Odpowiedział Szuszkiewicz także na pytanie, jak białoruska władza szanuje ojców założycieli swojego niepodległego państwa, do których bez wątpienia należy i nasz gość. Łukaszenka, z pobudek zemsty na swoim politycznym oponencie, jednym z liderów opozycji, pozbawił go emerytury. Więc żyje Szuszkiewicz z działalności naukowej i wykładowej. Jest znanym białoruskim naukowcem, doktorem nauk fizyczno-matematycznych, profesorem wielu zagranicznych uniwersytetów. Obecnie wykłada także na uniwersytetach — z fizyki, oraz publiczne — z politologii w Europie, USA, Japonii, Korei, a najbardziej — na uniwersytetach w Polsce. W ostatnim czasie także na Ukrainie, w Rosji, w szczególności w Moskwie, Petersburgu. O sytuacji w Rosji. „Kiedy tutaj społeczeństwo będzie coraz bardziej oddalać się od władzy, a to, wygląda na to, jedyny wariant, rozpad kraju jest wysoce prawdopodobny. Przypomnę, że porozumienia białowieskie stały się skutkiem przyjętych jeszcze przed nimi 15 deklaracji o niepodległości, przyjętych przez wszystkie republiki ZSRR. Ale przecież pozostało jeszcze 26 deklaracji o niepodległości autonomii Rosji, których nikt nie anulował. Tatarstan — 8 milionów ludności, Baszkortostan — mniej więcej tyle samo. I to obecne zwijanie demokracji w Rosji może mieć poważne konsekwencje dla samego kraju”. Oto odpowiedzi Stanisława Szuszkiewicza na pytania „Słowa Proświty”: — Stanisławie Stanisławowiczu, mówią, że na Białorusi nie ma korupcji. Jaka jest sytuacja naprawdę? — Jakoś jechałem przez Ukrainę samochodem z jednym z waszych biznesmenów. Pędził, łamiąc przepisy ruchu drogowego, i uspokajał mnie: mówił, że u niego wszystko w inspekcji samochodowej jest „załatwione”, zapłacone. Takiego czegoś u nas nie ma. Ale jest biznes dworski, który wspierają z pieniędzy podatników. Władza udziela preferencji temu biznesowi, który z kolei wspiera Łukaszenkę. I ten biznes płaci mniejsze podatki, ma inne ulgi. To zalegalizowana korupcja. — Na jakich czynnikach wewnętrznych i zewnętrznych trzyma się reżim Łukaszenki? — Na rosyjskim wsparciu. Wkładać tutaj 8 miliardów dolarów rocznie w różnych formach, to coś znaczy. A poza tym reżim trzyma się na aparacie represyjnym, który, nawiasem mówiąc, pomaga mu opłacać Rosja. Tak samo na represjach trzymały się reżimy Stalina, Hitlera. — A czy wśród ludności Białorusi reżim traci poparcie? — Łukaszenkę zawsze będzie kochać 20—25% wyborców. To i całe jego poparcie. W te zimowe dni wspomnijmy kilka historycznych dat. 1 stycznia 1919 roku została proklamowana Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka, utworzona przez bolszewików na moskiewskich bagnetach. 30 grudnia 1922 roku BSRR stała się wraz z radzieckimi Ukrainą, Zakaukaziem i Rosją jednym z założycieli ZSRR. Ale to właśnie na Białorusi, w Białowieży, zginął Związek. 26 grudnia 1991 roku nad Kremlem opuszczono flagę ZSRR, a następnego dnia Rada Najwyższa ZSRR ogłosiła zakończenie istnienia tego imperium. Na Ukrainie odbył się Tydzień solidarności z Białorusią. Był on częścią składową Europejskiego maratonu wsparcia dla opozycyjnych sił demokratycznych Białorusi, którego akcje odbyły się w Warszawie, Wilnie, Londynie, Brukseli, Antwerpii, Paryżu. Celem tego maratonu, przeprowadzonego przez białoruską opozycję przy udziale europejskiej opinii publicznej, jest doprowadzenie do natychmiastowego uwolnienia białoruskich więźniów politycznych, a także pokazanie, że Łukaszenka jest nielegalnym prezydentem, ubiegłoroczne wybory prezydenckie na Białorusi odbyły się z ogromnymi fałszerstwami, w związku z czym w kraju muszą zostać przeprowadzone nowe wybory.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

CZYM ZAPAMIĘTAŁ SIĘ UKRAIŃCOM ROK 2011

na Rada przyjęła poprawki do ustawy, po czym 9 września prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz podpisał ustawę nr 3668-VI o reformie systemu emerytalnego. • 5 sierpnia — w Peczerskim Sądzie w Kijowie aresztowano Julię Tymoszenko, byłą premier Ukrainy i polityk opozycyjną. 11 października Sąd Peczerski skazał Julię Tymoszenko na siedem lat więzienia, zakazał przez trzy lata zajmowania stanowisk państwowych i zobowiązał do zwrotu spółce akcyjnej „Naftohaz Ukrainy” strat w wysokości 1,5 mld hrywien. Na Ukrainie trwają również procesy sądowe przeciwko byłemu ministrowi spraw wewnętrznych Jurijowi Łucence oraz innym byłym wysokim urzędnikom. Z tego powodu Ukrainie grozi odmowa dalszej integracji z Unią Europejską. • 20 września — szturm na Radę Najwyższą podczas protestów weteranów wojny w Afganistanie z powodu cięć świadczeń socjalnych. Protesty rozprzestrzeniają się po Ukrainie. W różnych miastach na wiece wychodzą czarnobylcy, związki zawodowe, rolnicy, górnicy, studenci. W Doniecku ustawiane jest miasteczko namiotowe. Mimo tych akcji żądania pikietujących do tej pory nie zostały spełnione. • 12 grudnia — Sąd Rejonowy Żowtnewy w Zaporożu za uszkodzenie pomnika Stalina wydał wyroki wobec członków „Tryzuba”, w tym kary więzienia do 3 lat. Gospodarka • 11 lutego — na aukcji sprzedano ostatni zmontowany ukraiński samochód „Sławuta”. • 13 lutego — rozpoczęto regularny transport ropy gatunku Azeri Light rurociągiem „Odessa—Brody” w trybie awersyjnym. • 8 listopada — Rosja we współpracy z Unią Europejską uruchomiła z pominięciem Ukrainy pierwszą nitkę gazociągu „Nord Stream” po dnie Morza Bałtyckiego z rosyjskiego Wyborga do niemieckiego Lubmina. Religia • 9 lutego — zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego kardynał Lubomyr Huzar ze względu na stan zdrowia odchodzi na emeryturę, którą przyjął papież Benedykt XVI. 23 marca wyborczy Synod biskupów UKGK wybrał biskupa Światosława Szewczuka na Wielkiego Arcybiskupa Kijowsko-Halickiego, Głowę Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, którego intronizacja odbyła się 27 marca w Patriarchalnym Soborze Zmartwychwstania Pańskiego w Kijowie. • 1 maja — papież Jan Paweł II został ogłoszony błogosławionym. Sport • 2 lipca — Wołodymyr Kłyczko pokonał w Hamburgu Brytyjczyka Davida Haye’a i dołożył do swojej kolekcji tytuł mistrza w wersji WBA. W ten sposób bracia Kłyczkowie posiadają wszystkie tytuły w wadze ciężkiej. • 8 października — na mistrzostwach świata w boksie w Baku reprezentacja Ukrainy zajęła pierwsze miejsce w klasyfikacji medalowej, zdobywając cztery złote i jeden srebrny medal. • 8 października — w Kijowie odbyła się uroczysta ceremonia otwarcia zrekonstruowanego Narodowego Kompleksu Sportowego „Olimpijski”. Awarie • 26 lipca — dwie awarie w ukraińskich kopalniach. W wyniku wybuchu w kopalni „Suchodolska-Wschodnia” zginęło 26 górników. W Makiejewce w kopalni imienia Bażanowa zginęło 11 robotników. 31 lipca na Ukrainie ogłoszono dzień żałoby. Zmarli • 6 stycznia — w Odessie zabito Ołeksandra Korobczynskiego, biznesmena, lidera PPPU. • 7 stycznia — Mychajłyna Kociubynśka, filolog i literaturoznawca, aktywna uczestniczka ruchu szestdziesiatnykiw. • 17 stycznia — Anatolij Kukoba, ukraiński polityk, były mer Połtawy (wybierany na stanowisko 5 razy), deputowany ludowy Ukrainy dwóch kadencji. • 10 lutego — Ołeh Ołeksandrowycz Ławrentiew, radziecki, rosyjski i ukraiński fizyk, „ojciec bomby wodorowej”. • 3 kwietnia — Stanisław Koniuchow, generalny konstruktor i dyrektor generalny KB „Piwdenne” im. M. K. Jangela. • 5 kwietnia — Anatolij Fedorowycz Ihnaszczenko, ukraiński architekt, ludowy artysta Ukrainy. • 17 sierpnia — Wasyl Dżarty, premier Krymu. • 13 września — Petro Tymofijowycz Trońko, historyk i krajoznawca, akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. • 23 września — Wołodymyr Połochałło, ukraiński politolog, deputowany ludowy z ramienia Bloku Julii Tymoszenko. • 21 grudnia — Jewhen Wasylowycz Rudakow, radziecki piłkarz, bramkarz, zasłużony mistrz sportu. Na podstawie ukraińskiej Wikipedii przygotował Jewhen Buket

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

kolejki, odłożyć i pilnie zabrać się do najważniejszej w tamtym momencie sprawy: znaleźć prawne podstawy do zakazu świętowania Dnia Niepodległości Ukrainy w stołecznym donbaskim mieście Doniecku. I oto do rana następnego dnia Doniecki Okręgowy Sąd Administracyjny (sędzia Tarasenko) przyjął swoją historyczną decyzję, którą terminowo ogłosił komornik Poluchowycz. Ciekawy fakt: wszystkie dokumenty sądowe okazały się podpisane i opieczętowane w dzień wolny od pracy — w dzień święta. Należy bez jakiejkolwiek ironii odnotować nadzwyczajną sumienność, niewiarygodną pracowitość i nawet, nie boję się tego słowa, odwagę członków okręgowego sądu administracyjnego i osobiście sędziego Tarasenki. Posiedzenie sądu rozpoczęło się o godzinie 17:30 dnia 23-go (czas pracy w tamtym przedświątecznym dniu zakończył się o godzinie 17:00), a zakończyło się dopiero o godzinie 5:25 dnia 24 sierpnia. Cały wieczór i całą przedświąteczną noc obradował wysoki sąd — bez przerwy na należny obywatelom zgodnie z prawem sen. Niektórzy krytycznie nastawieni czytelnicy „Politykantropa” mogą nawet nie uwierzyć autorowi tego materiału. Mówiąc: a jakże wszystkim znana silna i nierozerwalna więź władzy wykonawczej i sądowniczej? Przecież decyzja w tak oczywistej dla donbaskiej władzy sprawie może zostać podjęta dosłownie w pięć minut. Po co więc wykazywać cuda heroizmu i obradować całą noc? Niby tak, szanowni czytelnicy. Ale szkopuł w tym, że współczesne postsowieckie sądy, czy to Basmański w Moskwie, czy Peczerski w Kijowie, czy jakikolwiek w Doniecku, interpretując jak im się podoba postanowienia Konstytucji, wszelakich ustaw oraz decyzji Sądu Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, starają się (trzeba oddać im sprawiedliwość) maksymalnie przestrzegać formalnej strony sądownictwa. Dlatego, chcesz czy nie chcesz, sąd musiał zaprosić na posiedzenie pozwanych — czyli przedstawicieli organizacji, które złożyły wnioski o przeprowadzenie świątecznych wydarzeń. I, aż trudno wyobrazić sobie taką bezczelność, ci podstępni pozwani rozpaczliwie stawiali opór naciskom powodów i Sądu Administracyjnego. Powoływali się na postanowienia Konstytucji Ukrainy, na ustawy i tym podobne, zupełnie nie biorąc pod uwagę, że w procesie sądowym ostateczna interpretacja każdej ustawy pozostaje w gestii wysokiego sądu. Szczególnie zacięty opór stawiały przedstawicielki towarzystwa „Proświta” pani Olijnyk i pani Ratnikowa — znane w Doniecku działaczki społeczne, które stale oponują wobec lokalnej władzy. Wkrótce posiedzenie sądu nabrało całkowicie karykaturalnego charakteru. Nie będąc w stanie logicznie poradzić sobie z prawnie podkutymi oponentami, sędzia Tarasenko postanowił zmniejszyć siły przeciwnika i usunąć jednego pozwanego z sali rozpraw. Aby to zrealizować, mimo głębokiej nocy, sędzia wezwał oddział „Berkutu”. Na szczęście dwóm kobietom udało się uniknąć starcia z funkcjonariuszami OMON-u i szczęśliwie wymknąć się z sali sądu. Być może ktoś nie uwierzy przedstawionym tutaj faktom. Zbyt wiele wydaje się niewiarygodne. Dokończenie na str. 4

Машинний переклад

JAK DONBAS JEDNOCZY UKRAINĘ

Pawło AMITOW, m. Donieck, korespondent “Politykantropa” Podczas ostatniej kampanii prezydenckiej na budynku sztabu kandydata na prezydenta z regionu donieckiego dumnie błyszczało hasło: “Donbas jednoczy Ukrainę”. Niejednokrotnie miałem okazję być bezpośrednim świadkiem tego, jak mój rodzinny Donbas wypełniał tę szlachetną misję. Wystarczy wspomnieć znamienne wydarzenia, które na długo zapadły w pamięć. Pod koniec października 2003 roku w Doniecku zerwano wcześniej zaplanowaną konferencję bloku partii, które poparły kandydaturę Wiktora Juszczenki. 28 listopada 2004 roku w mieście nie pozwolono zwolennikom Juszczenki przeprowadzić wiecu na poparcie swojego kandydata. W obu przypadkach przedstawiciele władz lokalnych wypierali się swojego udziału w zerwaniu konferencji i rozpędzeniu uczestników zaplanowanego wiecu. Jak tu się nie wypierać, skoro podobne działania były nie tylko antykonstytucyjne, ale, biorąc pod uwagę, jakie środki stosowali lokalni “patrioci” do rozprawy z inaczej myślącymi, wprost podpadały pod bardzo poważne artykuły Kodeksu Karnego Ukrainy. Z czasem władze Doniecka chętnie powoływały się na “prawne oburzenie mas ludowych, które wymknęły się spod kontroli”. Oczywiście wszystkie usprawiedliwienia władzy, do których musiała się uciekać po zwycięstwie Juszczenki, były od początku do końca kłamliwe. Bez aktywnego organizacyjnego i kontrolnego udziału władzy żadne takie antykonstytucyjne widowisko nie mogło się odbyć. W zasadzie. Pomimo całej ówczesnej rozpasanej propagandy regionalnych mediów, które prowadziły prawdziwą wojnę informacyjno-propagandową przeciwko “obcemu kandydatowi”, tysiące ludzi nie mogłyby jednocześnie porzucić pracy i w zorganizowanym porządku pojawić się w wcześniej wskazanym miejscu w celu rozprawy z inaczej myślącymi. Ale nawet jeśli uwierzyć strukturom władzy, że nie mają z tym nic wspólnego, to co właściwie się zmieni? Trzeba będzie wyciągnąć przygnębiający wniosek: doniecczanie kategorycznie odmawiają mieszkańcom innych obwodów, a nawet swoim ziomkom, prawa do posiadania i wyrażania opinii odmiennej od ich własnej. A takie prawo gwarantuje wszystkim mieszkańcom kraju obowiązująca Konstytucja. Wybierajcie, co waszym zdaniem jest lepsze: antykonstytucyjna polityka władzy czy całkowita lumpenizacja mas? Ale być może wasz korespondent nie ma racji? Nie ma racji w tym sensie, że od czasu Pomarańczowej Rewolucji, kiedy skrajnie zaostrzyło się starcie dwóch Ukrain, sporo wody upłynęło, a jak świadczy ludowa mądrość — wszystko płynie, wszystko się zmienia. Być może u donieckiej władzy całkowicie zmienił się charakter, a u donbaskich “mas ludowych” mentalność zamieniła miejscami minus i plus. Przypomnijmy klasyka: “Bywają na ziemi takie przemiany”. Rzeczywiście, niedawno na naszych oczach znany moskiewski dziennikarz opozycyjny, zamieniwszy Moskwę na Kijów, błyskawicznie zmienił swoje polityczne i moralne zabarwienie. Teraz prowadzi polityczne show w popularnym kanale telewizyjnym jako prawdziwy wyraziciel interesów obecnej ukraińskiej władzy. Cóż, “zapomnijmy przeszłość, ustanówmy wspólny ład” — jak wyraził się inny klasyk. I w ogóle, kto stare wspomina… Tym bardziej teraz doniecki klan zajmuje państwowy tron, osiodławszy wszystkie gałęzie władzy. Prezydent — don, rząd — don na donie siedzi i donem pogania, Rada Najwyższa — całkowicie podporządkowana donom, sąd… A co sąd? Proces nad Tymoszenko pokazał pełną niezależność władzy sądowniczej od wykonawczej. Jeśli oczywiście wierzyć obecnemu prezydentowi. A on deklarował to całkiem oficjalnie i niejednokrotnie. Tak więc, zaspokoiwszy pragnienie władzy, donom najwyższy czas, stawiając krzyżyk na swoich biografiach i bojowym frontowym doświadczeniu okresu pierwotnej akumulacji kapitału, wykazać państwowy sposób myślenia, troskę o interesy narodowe, wykazać solidność, respektowalność, zrównoważenie, pobłażliwość, wielkoduszność, no i dalej według listy. Spróbujmy bezstronnie przyjrzeć się dzisiejszemu dniu. Zatem kronika niedawnych wydarzeń. 24 sierpnia 2011 roku. Święto państwowe. I to jakie — Dzień Niepodległości Ukrainy! Do tego okrągła data — 20 lat. Rano na centralnym placu miasta, który nosi, jak przystało na Donieck, imię wybitnego bojownika o niepodległość Ukrainy towarzysza Lenina, zaczęli zbierać się ludzie, dla których niepodległość kraju nie jest prostą formalnością. Wśród nich byli przedstawiciele organizacji obwodowych Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Związku Weteranów Afganistanu, Związku Górników-Inwalidów, partii “Pozycja Obywatelska”, partii Ludowy Ruch Ukrainy… Uczestnicy świętowania zamierzali przejść kolumną do pomnika Szewczenki, przeprowadzić wiec, nabożeństwo, obejrzeć świąteczny koncert… Organizatorzy tej akcji działali zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem. Należyte zgłoszenia zostały złożone do odpowiedniej instancji miejskiego komitetu wykonawczego. Jednak przed samym rozpoczęciem pochodu na plac przybył starszy komornik sądowy wydziału państwowej służby komorniczej Woroszyłowskiego rejonowego zarządu sprawiedliwości m. Doniecka Poluchowycz i powiadomił organizatorów akcji, że Doniecki Okręgowy Sąd Administracyjny swoim postanowieniem zabronił przeprowadzać 24 sierpnia imprezy poświęcone Dniu Niepodległości Ukrainy. Jak wam się to podoba? W czym tkwi przyczyna tak niewiarygodnie skandalicznej, powiedziałbym nawet fantasmagorycznej decyzji? Rzecz w tym, że lokalni kierownicy, jak zawsze zawczasu, czyli w dzień powszedni, a nie w dzień samego święta, przeprowadzili niezbędną dla zachowania przyzwoitości oficjalną imprezę. Dla raportu, że tak powiem, dla „odhaczenia”, po to, by uniknąć zarzutów o niedostateczny ukraiński patriotyzm. Ale władza działała znanymi sobie, sprawdzonymi, czysto radzieckimi metodami. Kto nie z nami, ten przeciw nam! Nie chcieli świętować z władzą, oficjalnie, po urzędniczemu, na rozkaz, według instrukcji — to my, władza, samodzielnie świętować Dnia Niepodległości w dniu ustanowionym przez Radę Najwyższą Ukrainy nikomu nie pozwolimy. Kropka. Ta decyzja ma też inną logikę. Wśród tych, którzy złożyli wniosek o przeprowadzenie świątecznych akcji, były organizacje należące do opozycji. Więc władza postanowiła po raz kolejny pokazać lokalnemu inaczej myślącemu kontyngentowi, kto w donieckim domu jest gospodarzem. Teraz przejdźmy do formalnej, ale niezwykle zasadniczej strony tego wydarzenia. Rzecz w tym, że władza (w tym przypadku — miejski komitet wykonawczy) nie ma żadnych podstaw prawnych do zakazywania podobnych imprez. Otrzymawszy pisemne zawiadomienie o zaplanowanych akcjach, władza lokalna powinna zapewnić ich normalny przebieg. Ma ona tylko jeden sposób, by nadać swojej odmowie legalny wygląd. Jest to zwrócenie się do sądu, z czego Doniecki miejski komitet wykonawczy skorzystał. Chcę zwrócić uwagę czytelników, jak bardzo zakaz świętowania Dnia Niepodległości był dla donieckiej władzy ważny i zasadniczy. Zawiadomienie o przeprowadzeniu świątecznych imprez niektóre organizacje obwodowe złożyły rano 23 sierpnia. lipca. A już do rana następnego, ogólnopaństwowego dnia wolnego od pracy, pojawiło się orzeczenie sądu. Jakże operatywnie! Może tę operatywność należałoby nagrodzić i postarać się o wpisanie jej do Księgi rekordów Guinnessa. Rzeczywiście, przecież urzędnicy miejskiego komitetu wykonawczego musieli znaleźć czas na to, by wniknąć w istotę wniosków, ocenić, kto je podpisał, znaleźć choć jakiekolwiek uzasadnienie swojego zwrócenia się do sądu. Potem należało napisać pozew, zredagować go, wydrukować i powielić, zebrać niezbędne podpisy i pieczątki, wreszcie przekazać do sądu. Doniecki Okręgowy Sąd Administracyjny ma mnóstwo różnorodnych spraw. A zatem, któremuś z sędziów wyższy przełożony prawny nakazał wszystkie sprawy, które są rozpatrywane i czekają na swoją kolej. Niełatwo obecnie żyć Ukraińcom na Ukrainie, zwłaszcza tym, którzy bronią elementarnych praw człowieka, zapisanych w Konstytucji: do języka, do wolnych zgromadzeń, wieców itp. Dla społecznych obrońców praw człowieka normą staje się ciągłe przebywanie w procesach sądowych. Oto jak opisuje proświcianka Maria Olijnyk z Doniecka jeden dzień swojego życia: „Od samego rana trzecie posiedzenie sądu w sprawie apelacji od rozprawy za świętowanie 20. rocznicy Niepodległości Ukrainy; potem — rozpatrzenie sprawy w Donieckim Okręgowym Sądzie Administracyjnym w sprawie zaskarżenia zamknięcia ukraińskojęzycznych szkół w Makiejewce, następnie — Sąd Rejonowy Woroszyłowski w m. Doniecku: kolejne rozpatrzenie sprawy w sprawie zaskarżenia zamknięcia ukraińskojęzycznej szkoły nr 111 w m. Doniecku”. I tak niemal codziennie! Nawiasem mówiąc, właśnie zakończyło się piąte(!) posiedzenie sądu apelacyjnego, gdzie pani Maria zaskarżyła pociągnięcie jej do odpowiedzialności administracyjnej (grzywny w wysokości 340 hrywien) za organizację świątecznego pochodu, nabożeństwa, wiecu oraz świątecznego koncertu z okazji 20. rocznicy Niepodległości, czym naruszyła ustanowiony przez sąd na wniosek Donieckiej Rady Miejskiej zakaz przeprowadzania tych wydarzeń. Sąd apelacyjny orzekł: apelację uwzględnić częściowo. Postanowienie sądu pierwszej instancji uchylić. Od odpowiedzialności administracyjnej zwolnić. Udzielić ustnego upomnienia, ponieważ nie udowodniono, że pozwana organizowała wiec, a udowodniono jedynie jej udział w nim. Ale sprawiedliwość nawet tak „łagodnego” orzeczenia budzi wiele pytań. W każdym razie, bardziej szczegółowo sytuację z donieckimi sądami opisuje dziennikarz Pawło Amitow, który badał sprawę dotyczącą... świętowania 20. rocznicy Niepodległości.

Машинний переклад

Закінчення статті «JAK DONBAS JEDNOCZY UKRAINĘ», с. 3

JAK DONBAS ŁĄCZY UKRAINĘ

Dokończenie. Początek na str. 3. W rzeczywistości wszystko, co się działo, było o wiele bardziej złośliwe i karykaturalne. Ale dla Doniecka taka praktyka nie jest czymś nadzwyczajnym. Zatem końcowa faza posiedzenia sądu przebiegła bez udziału najaktywniejszych pozwanych. A teraz wróćmy do sedna sprawy. Jakiż powód posłużył donieckim urzędnikom, aby zabronić patriotom Ukrainy należytego świętowania Dnia Niepodległości? Na czym wreszcie opierała się decyzja Donieckiego Okręgowego Sądu Administracyjnego, który tak operatywnie wyszedł naprzeciw życzeniom władzy wykonawczej? Okazuje się, że uzasadnienie wniosku miejskiego komitetu wykonawczego do sądu i pilna decyzja sądu o zakazie opierały się na jednym jedynym dokumencie — opinii do zgłoszeń-zawiadomień o przygotowaniu uroczystości, sporządzonej przez tymczasowo pełniącego obowiązki naczelnika Donieckiego Miejskiego Zarządu Milicji Jurija Siedniewa. Zdaniem pana Siedniewa, organizacjom społecznym należy odmówić przeprowadzenia uroczystości z następujących powodów: po pierwsze, niektóre zgłoszenia złożono do miejskiego komitetu wykonawczego zaledwie na dobę przed przeprowadzeniem akcji, a zatem milicja nie zdąży odpowiednio się przygotować i zapewnić należytego porządku; po drugie, przemarsz kolumny jezdnią głównej ulicy miasta może przeszkodzić w ruchu transportu; po trzecie (cytuję pierwotne źródło niemal dosłownie), „przeprowadzenie jednocześnie w jednym miejscu działań o różnym kierunku ideologicznym może doprowadzić do masowych zamieszek i naruszenia porządku publicznego na terytorium m. Doniecka w całości”. Ot tak! I to wszystko! Innych zasadniczych przeszkód dla przeprowadzenia uroczystości milicyjny naczelnik nie znalazł. Rozbierzmy to na części i nie wyciągajmy od razu nasuwającego się wniosku: pan Siedniew działał na rozkaz z góry, a starsi rangą w nomenklaturowej tabeli koledzy w porę podpowiedzieli mu, czego od niego oczekują. Pierwsza przyczyna uzasadniająca zakaz w ogóle leży poza granicami pola prawnego, ponieważ obowiązujące ustawodawstwo nie normuje terminów składania zgłoszenia-zawiadomienia. Głównym jest to, aby władza z wyprzedzeniem wiedziała o przygotowywanych akcjach. Przyjąć, że pan Siedniew ma w czymś rację — niech nie formalnie, a w istocie — też się nie da. Ponieważ gdyby w takim wydarzeniu nie brały udziału organizacje opozycyjne, a organizatorem występowałby miejski komitet wykonawczy, milicja dla zapewnienia porządku nie potrzebowałaby nawet doby. Istnieje mnóstwo takich przykładów. Ponadto z pozycji pana Siedniewa w tej kwestii nie zostaje kamień na kamieniu, ponieważ partia „Ludowy Ruch Ukrainy” złożyła zgłoszenie na przeprowadzenie uroczystości ku czci Dnia Niepodległości na dwa tygodnie (!) przed świętem. Ale i działania zaplanowane przez LRU również trafiły pod ogólny zakaz. Druga przyczyna — przemarsz kolumny może przeszkodzić w ruchu transportu — również nie wytrzymuje krytyki. Oprócz tego, że na polecenie władzy każda trasa w Doniecku jest zamykana bardzo operatywnie, przemarsz skromnej, zwartej kolumny (opozycjonistów w naszym regionie nie ma aż tak wielu) jezdnią ulicy Artema od placu Lenina do pomnika Szewczenki zająłby maksymalnie 15—20 minut. Zrozumiałe, że szczególnych przeszkód dla transportu taka akcja stworzyć nie mogła. Tym bardziej, przypominam, 24 sierpnia to dzień wolny od pracy. (Nawiasem mówiąc, chętnych do wzięcia udziału w uroczystościach zebrało się mniej niż czterysta osób). I w rozwiązaniu tej kwestii obie gałęzie władzy bardzo się skompromitowały. Rzecz w tym, że partia „Pozycja Obywatelska” złożyła zgłoszenie-zawiadomienie nie na przemarsz, nie na wiec, a jedynie na ustawienie namiotu informacyjnego na placu przed pomnikiem Szewczenki, który w ogóle jest zamknięty dla każdego rodzaju transportu! Ale i „Pozycja Obywatelska” otrzymała odmowę. Wreszcie najciekawsza przyczyna, którą podaje główny doniecki milicjant dla uzasadnienia powodu zwrócenia się miejskiego komitetu wykonawczego do sądu i późniejszej decyzji sądu. O możliwości masowych zamieszek, kiedy w jednym miejscu jednocześnie przeprowadzają działania organizacje „różnego kierunku ideologicznego”. Takie nawet nie stwierdzenie, a jedynie przypuszczenie stało się całkowicie „przekonującym” dowodem na korzyść zakazu uroczystości zarówno dla miejskiego komitetu wykonawczego, jak i dla sądu. Cudownie! W tej pozycji władzy najbardziej rozczula brak bazy dowodowej, choćby jakichkolwiek „dowodów”, przykładów minionych precedensów. Pozycja donieckiego miejskiego komitetu wykonawczego nie wywołuje zdziwienia. To samo można powiedzieć o pozycji pana Siedniewa. Całkowicie zrozumiałe, jakie polecenie otrzymał od władz miejskich. Ale sąd? Trzeba było zachować choć odrobinę przyzwoitości. W końcu stanowisko zobowiązuje. Może kogoś i zobowiązuje, ale tylko nie doniecki sąd. Pozwani prosili sąd o przedstawienie im statutów partii i innych organizacji społecznych, które potwierdziłyby istnienie tych samych różnic ideologicznych, przez które przedstawicielom tych organizacji niebezpiecznie jest zbierać się w jednym czasie w jednym miejscu. (Oprócz tego większość organizacji, które złożyły zgłoszenie, nie jest polityczna, więc mówienie o istnieniu u nich jakiejkolwiek ideologii w ogóle nie wchodzi w rachubę). Sąd odmówił pozwanym w ich wniosku. Pozwani prosili o podanie im dla przykładu choć jednego jedynego precedensu naruszenia porządku publicznego przez organizacje-zgłaszające. Sąd pozostawił bez odpowiedzi ich prośbę. Pozwani prosili o wezwanie na posiedzenie sądu głównego milicjanta pana Siedniewa, aby ten wyjaśnił istotę swojej sprzecznej pozycji, a przy okazji przedstawił swoje uprawnienia w sprawie określania „różnych kierunków ideologicznych”. Sąd odmówił pozwanym. Jakże dalej potoczyły się wydarzenia? Wróćmy na plac Lenina w Dniu Niepodległości. Otrzymawszy od pana Poluchowycza dokument zakazujący przeprowadzania jakichkolwiek uroczystości, inicjatorzy akcji postanowili pójść na kompromis. Zgodnie z prawem decyzja sądu może zostać zaskarżona w ciągu dziesięciu dni. Jeśli strona, która przegrała w procesie sądowym, w ciągu tych dziesięciu dni nie złoży apelacji, decyzja sądu nabiera mocy prawnej. Zatem można spróbować przeprowadzić zaplanowane działania, ale przy tym nie pchać się na rożen i, że tak powiem, nie drażnić gęsi. Dlatego zdecydowali, że wiec, nabożeństwo oraz uroczysty koncert powinny się odbyć, a oto bez przemarszu jezdnią ulicy Artema można się obejść. Uczestnicy akcji całkiem przyzwoicie przeszli chodnikiem do pomnika Szewczenki (zaledwie dwa niewielkie kwartały), przeprowadzili wiec, nabożeństwo, koncert i spokojnie się rozeszli. Dla obiektywizmu należy powiedzieć: władza we wszystko, co się działo, nie ingerowała, zresztą powodu nie było. Bo co się działo? Ludzie szli chodnikiem? Wielu ludzi? Ale gdzie tu kryminał? Na jezdnię nikt nie wychodził. Porozmawiali „o czymś swoim” przy pomniku Szewczenki, pomodlili się, złożyli pod postumentem kwiaty? Też nie kryminał. Oglądali koncert? I tutaj żadnego naruszenia nie ma. W Doniecku w dni świąteczne takie wydarzenia nie są rzadkością. Ale, zmuszona pogodzić się z biegiem wydarzeń 24 sierpnia, żeby nie wywołać skandalu na cały świat, władza nie zapomniała o samowoli opozycji i postanowiła ukarać nieposłusznych. Sędzia Sądu Rejonowego w Woroszyłowskim dzielnicy miasta Doniecka, Buchtijarowa, ukarała grzywną panią Olijnyk, którą władze według własnego uznania wyznaczyły odpowiedzialną za wszystko, co się stało. Za co właściwie ukarano grzywną? Jak to za co? Za to, że aktywistka „Proświty” zignorowała decyzję Donieckiego Okręgowego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia o zakazie imprez świątecznych. Zaskoczeni tak niedorzecznym zakazem przeprowadzenia święta państwowego, przedstawiciele „Proświty” i partii „Gromadzianśka pozycija” złożyli pozew do Donieckiego Apelacyjnego Sądu Administracyjnego ze skargą na miejski komitet wykonawczy oraz Doniecki Okręgowy Sąd Administracyjny. Od 27 do 31 października odbywała się taka rozprawa. Pozwanymi w sądzie byli przedstawiciele Donieckiego Miejskiego Komitetu Wykonawczego, który stał się inicjatorem dziwnej decyzji. Opisywanie samego procesu sądowego nie ma sensu, ponieważ jego decyzję bezstronni ludzie przewidzieli z góry. Był on niemal kopią poprzedniego sądu i nazwa „apelacyjny” niczego nie zmieniła. W imię sprawiedliwości należy zauważyć, że tym razem nikt nie wzywał „Berkutu”, a i obyło się bez nocnych posiedzeń. Oczywiście entuzjaści niepodległej Ukrainy przegrali i tym razem. Zauważę tylko, że posiedzenie przypominało kiepską farsę teatralną. Wszystkie wnioski powodów kolegium sędziowskie (przewodnicząca sędzia Karpuszowa) natychmiast odrzucało. Po wpłynięciu każdego kolejnego wniosku powodów przewodnicząca zgodnie z regulaminem zwracała się do przedstawicieli pozwanego z tym samym pytaniem: czy zgadzają się z wnioskiem. Przedstawicielki pozwanego — dwie damy z miejskiego komitetu wykonawczego — natychmiast i niemal w trybie automatycznym jednoznacznie odpowiadały: nie. Po tym trzy sędziowskie głowy, pochyliwszy się na kilka sekund ku sobie, imitując obrzęd narady, powtarzały śladem młodych urzędniczek: nie! I wszystko to odbywało się według jednego scenariusza, bez jakichkolwiek wariantów. Warto przypomnieć ważną okoliczność: przez cały czas przebywania u władzy tak zwanych pomarańczowych żadna z donieckich instancji sądowych ani razu nie zabroniła komukolwiek przeprowadzania akcji z okazji Dnia Niepodległości. O czym to świadczy? Moim zdaniem, o wysokiej pryncypialności donieckich sędziów. W kadencji pomarańczowego prezydenta nie sprzeciwiali się świętowaniu Dnia Niepodległości nawet w niejubileuszowe lata. Świadczy to o tym, że sąd doniecki jest najhumanitarniejszym sądem na świecie. Prawda, warto zaznaczyć też następujące: w latach 2005–2010 ani miejski komitet wykonawczy, ani milicyjni naczelnicy Donbasu nie zwracali się do sądów z żądaniem zakazania imprez świątecznych. Ale to już problemy lokalnych miejskich komitetów wykonawczych i lokalnych milicyjnych naczelników. Więc nie ma sensu śladem znanego bohatera pytać na próżno: „A sędziowie kto?”. W Donbasie jest tak: komu ufają rządzący, ci są sędziami. Powróćmy do poniżonych i obrażonych. Trzeba oddać sprawiedliwość uczestnikom święta: nie uznali swojej porażki i nie załamali rąk. Poszły odwołania do różnych instancji sądowych z żądaniem uznania za nielegalne i bezprawne decyzji sądu o zakazie świętowania Dnia Niepodległości, a także działań komornika państwowego Poluchowycza, głównego donieckiego milicjanta Siedniewa, żądanie uchylenia decyzji o grzywnie nałożonej na panią Olijnyk. Zatem walka trwa. Teraz powrócę do tego, od czego zacząłem. Po przedstawionych faktach staje się absolutnie oczywiste, za pomocą jakich metod i jak Donbas jednoczy Ukrainę. Biorąc pod uwagę, oprócz wszystkiego innego, politykę kadrową dzisiejszych władców, w tym kontekście nasuwa się zupełnie inne sformułowanie: Donbas okupuje Ukrainę. W opisanym skandalicznym i niemal niewiarygodnym zachowaniu donieckiej władzy, jak w kropli wody, odbiła się prawdziwa mentalność gospodarzy Donbasu, ujawnił się nie oficjalny, a prawdziwy ich stosunek do państwowości Ukrainy, do jej patriotów, do jej przyszłości. Gospodarze Donbasu, a teraz i całej Ukrainy, nierzadko lubią kokietować swoim dążeniem do Europy. Jakoś pomyślałem: a nuż sprawa dotrze do Europejskiego Trybunału? Wyobrażam sobie, jak tam odniosą się do podobnego pozwu. Najprawdopodobniej długo nie będą mogli uwierzyć w to, co się dzieje, i uznają, że z wysokiego sądu po prostu zażartowano. Chociaż jakie tu żarty!? Tu jest tragiczny paradoks. Ukrainą rządzą gwardziści pamiętnego północnodonieckiego zjazdu separatystycznego, ich sojusznicy i naśladowcy. To właśnie oni obecnie rozporządzają losem ukraińskich patriotów. Odwróćmy uwagę, szanowni czytelnicy, na chwilę od wszystkich opisanych wyżej batalii sądowych, od odwołań do Konstytucji i wszelkich ustaw i spójrzmy na wydarzenia, które miały miejsce w Doniecku, z punktu widzenia zwykłej ludzkiej moralności. Przecież zakaz obywatelom Ukrainy świętowania Dnia Niepodległości swojego państwa rzeczywiście należy do rzędu fantasmagorii. Gdzie, w jakim kraju może wydarzyć się coś podobnego? Bardzo chciałbym się dowiedzieć, czy istnieje w ogóle taki precedens? W tym przypadku Sałtykow-Szczedrin odpoczywa. Zatem, czy autor tego chce, czy nie, nasuwa się całkiem konkretny wniosek: u przywódców donieckiego klanu od czasu pamiętnej konfrontacji z 2004 roku ani psychologia, ani charakter, ani nawyki zasadniczo się nie zmieniły. To samo można powiedzieć o licznej armii donbaskich urzędników — w tym także sądowych. P. S. Jak się okazało, w naszym regionie samodzielną sędziowską gałąź władzy wykryć jest bardzo trudno. Nawet pod mikroskopem. Jaki tam podział władzy!? Jak widzimy, władza sądownicza jest przedłużeniem władzy wykonawczej. I faktycznie nie tylko nie ukrywa tego, ale i szczyci się swoją „wysoką przynależnością”. Tak więc pozostaje zakończyć ten materiał banalną frazą: „Dziękuję mieszkańcom Donbasu za sąd takiej ekstraklasy!”. A w związku z tym, że sądy praktycznie działają jako pełnomocni przedstawiciele władzy wykonawczej, całkiem stosowne jest uogólnienie: „Dziękuję mieszkańcom Donbasu za władzę…” I dalej według tekstu.

Машинний переклад

NAGA PRAWDA FEMEN

Natalia ANTONIUK O WIANKACH I TRADYCJACH Femen pojawił się w 2008 roku. Liderki ruchu to Anna Hucol i dwie Szewczenko — Inna oraz Ołeksandra. Dziewczyny „zasłynęły” w 2010 roku: podczas wyborów prezydenckich podnosiły bluzki w lokalach wyborczych i wymachiwały transparentami z napisem: „Dość gwałcić kraj”. Potem były akcje przeciwko prostytucji kobiet pod hasłami „Ukraina to nie burdel!”, „Nie ma wody w kranie — myję się na Majdanie”, „Cholerni BANowcy” — przeciwko wprowadzaniu cenzury w Internecie, przeciwko masowemu ginięciu mieszkańców stołecznego zoo — „Zoomorg” i tym podobne. A zapamiętano je także z prowokacji na Chreszczatyku obok Sądu Peczerskiego. Kiedy odczytywano wyrok dla byłej premier Julii Tymoszenko, aktywistki wspięły się na balkon domu towarowego CUM z plakatem „Ju i Ja — jedna chwała” i rozrzucały z góry ulotki „Włącz rozum! Zrozum najważniejsze: Tymoszenko = Janukowycz”. One zawsze pojawiają się nagle. „Wyskoczyła zza węgła jak kozak z maku” — tak ironicznie opisuje Iwan Neczuj-Łewycki w „Rodzinie Kajdasza” pojawienie się Motri. Jednak liderki Femen ucieleśniają w sobie lekceważenie tradycji ludowych, etyki ludowej i moralności ludowej. „Obnażone motrie” na każdej akcji — i w upał, i w chłód — zawsze używają jednego elementu akcentowania uwagi — wianka. Upleciony z kwiatów i ziół, ozdobiony jaskrawymi wstążkami wianek to jeden z najdawniejszych ukraińskich symboli. Obraz ukraińskiej dziewczyny jest niemożliwy bez pięknie uwieńczonej kwiatami główki. Wianek to nie tylko ozdoba, ale i symbol ukraińskiego życia. Wianek symbolizował czystość i cnotliwość narzeczonej. Jeśli dziewczyna doznała wstydu przed ślubem, traciła prawo do jego noszenia lub na znak hańby zakładano jej połowę wianka. Dziewczyny z Femen naruszają tę odwieczną ukraińską tradycję, łamią stereotyp ukraińskiej dziewczyny — czystej i skromnej. Świadomie czy nieświadomie Femen tworzą obraz zwulgaryzowanej Ukrainki. Przeprowadzając akcje przeciwko handlowi kobiecym ciałem, ich przesłanie do społeczeństwa brzmi: jesteśmy dostępne. SWOBODA I BIUSTONOSZE Idea protestowania ciałem nie jest nowa: kobiece akcje topless mają niemal stuletnią tradycję. Jeszcze w latach 20. XX wieku wczesnosowiecki projekt emancypacyjny był naznaczony kobiecymi manifestacjami ulicznymi z obnażaniem pod hasłem „Precz z (burżuazyjnym) wstydem!”. Od lat 70. XX wieku do dziś feministki na Zachodzie protestują, obnażając piersi — to ich wyzwanie rzucone dyskryminacji. A po co rozbierają się Femen? Aktywistka ruchu kobiecego, 23-letnia Ołeksandra Szewczenko, uważa, że kobiecie nie wolno siedzieć i czekać, aż jej coś dadzą. Trzeba iść i brać. „Topless to taka forma protestu, która rozwiązuje od razu dwa zadania: po pierwsze, zwracamy uwagę na pewien problem w społeczeństwie, a po drugie, dążymy do uczynienia kobiety wolną, bo rozbieranie się to alegoryczny sposób oczyszczenia, możliwość zrzucenia z siebie wszystkich zakazów i stereotypów. Ubiór odzwierciedla pozycję społeczną kobiety: im bardziej jest ubrana, tym bardziej jest ciemiężona przez męski świat. Najbardziej zakryte są kobiety w krajach muzułmańskich, gdzie mężczyźni dają »pięknej połowie ludzkości« znikome prawa. Dlatego chcemy zdjąć tę burkę, a dokładniej — ukraińską koszulę, żeby uwolnić kobietę”. Aby zwrócić uwagę, trzeba zadziwić. Właśnie tę złotą zasadę marketingu wykorzystuje ruch kobiecy Femen, którego uczestniczki organizują akcje protestacyjne topless. Już trzy lata epatażowe dziewczyny z prowincjonalnych miasteczek podbijają stolicę. Dziś spróbujemy wyjaśnić, czym jest Femen i jakie jest jego znaczenie w ukraińskiej przestrzeni socjopolitycznej. Według logiki Femen, rozbierając się, kobieta stanie się wolna. Ale czy poziom wewnętrznej wolności zależy od długości spódnic i braku biustonoszy? Krajami rządzą kobiety w surowych kostiumach biznesowych, a nie dziewczyny w skąpym odzieniu. A wyzywający ubiór promują sprzedajny show-biznes i niektóre współczesne czasopisma kobiece: łowimy zamożnych mężczyzn na seksowne i krótkie. „Trudno uwierzyć, by kiepską odzież mogła nosić jakaś idea piękna” — tak lakonicznie mówiła Łesia Ukrainka. Ołeksandra Szewczenko przekonuje, że najskuteczniejszą metodą bez przemocy jest rozbieranie się, bo to szokuje, narusza stereotypy: „Początkowo było bardzo strasznie, trudno było zdecydować się na pierwszy krok. Ale zawsze rozbierałam się ze słowami: »Jeśli nie my, to kto?«. Potem zrozumiałam, że nic strasznego się nie stało. Rozbieranie się to nie moralne zgwałcenie osobowości”. Uważa, że jako kobieta zrobiła wszystko dla zmiany sytuacji w naszym państwie: „To wywołuje dumę, bo mój krok »zaczepi«, zmusi do zastanowienia się, że z Ukrainą i ukraińskimi kobietami jest coś nie tak, skoro są gotowe się rozbierać”. Rzeczywiście, z ukraińskimi kobietami jest coś nie tak. Z Ukrainą jest coś nie tak. Choć Femen ma wojownicze hasło „Przyszła, rozebrała się, zwyciężyła”, ale zwycięstwa tego ruchu kobiecego są wątpliwe — nie udało im się anulować żadnej decyzji politycznej. Jeśli walczyć, to walczyć do końca. Ale ten, kto się rozbiera, nastawiony jest nie na walkę, raczej przeciwnie — na pojednanie. „STO DZIAŁAJĄCYCH GRANATÓW” „Pewnego razu z dziewczynami i Anną Hucol urządziłyśmy u niej w domu »piżama-party«, gdzie napiłyśmy się wina, najadłyśmy cukierków i postanowiłyśmy tworzyć ruch kobiecy w stolicy. Z jakiegoś powodu nazwałyśmy go Femen. To słowo z łaciny oznacza »kobiece biodro, kość« — opowiada Ołeksandra historię powstania Femen. Aktywistki próbowały zorganizować działalność topless w Dniepropietrowsku, ale kilka dni po akcji do rektorów uczelni, gdzie studiują dziewczyny, przyszły nieoficjalne listy z SBU, w których zalecano coś zrobić z działalnością studentek. W Dniepropietrowsku wszystko »zgasło«. W Chmielnickim, skąd pochodzi aktywistka Ołeksandra Szewczenko, Femen też trudno działać, bo, jak mówi, »to małe miasto, gdzie trudno ignorować opinię publiczną«. Wychodzi na to, że w Kijowie bariery moralne są zbyt niskie? Femen ma dwie kategorie aktywistek: armię »żołnierek«, które są gotowe w każdej chwili wyjść topless, oraz dużą liczbę uczestniczek, które nie rozbierają się, a pomagają organizacyjnie. »Na całym świecie »żołnierek« jest około pięćdziesięciu — to sto działających granatów. Żeby zrobić wielki wybuch, trotylu też potrzeba niewiele« — jest pewna Ołeksandra. Liderki ruchu mają wielkie ambicje — podbić Europę. »Teraz ważne jest stworzenie komórek Femen w europejskich stolicach, bo robienie rewolucji z Chmielnickiego jest niemożliwe« — przekonuje Ołeksandra. Liderki ruchu kobiecego planują rozbudować międzynarodową sieć Femen i zostać deputowanymi Parlamentu Europejskiego z ramienia Femen. Szwajcaria, Włochy, Watykan, Francja — te kraje weszły do trasy jesiennych akcji protestacyjnych Femen. Protestowały przeciwko znanym ze swoich skandali seksualnych politykom Silvio Berlusconiemu i Dominique’owi Strauss-Kahnowi, a także przeciwko patriarchalnej propagandzie Watykanu i prostytucji. „Przesłania” Femen we Włoszech nie zostały zrozumiane. Przynajmniej wielotysięczna społeczność ukraińskich pracownic najemnych odebrała występy obnażonych Ukrainek jako ogromną szkodę dla wizerunku Ukrainy. W Zurychu wraz ze szwajcarską aktywistką Femen przeprowadziły akcję protestacyjną przeciwko seks-przemysłowi „Kobieta to nie towar”. „Dziewczyna ma 27 lat, ma małą córeczkę, która nie wstydzi się matki, a opowiada o niej dzieciom w przedszkolu” — chwali się towarzyszką Ołeksandra. „W Europie jest taka sama purytańska, nieco obłudna społeczność, jak na Ukrainie. Oni również boją się rozbierać. Ale Europejczycy są bardziej liberalni, mają kulturę protestu” — podsumowała liderka ruchu. Femen „pokazał się” w Ameryce: Ukrainki mieszkające w Nowym Jorku przeprowadziły akcję protestacyjną przeciwko samowoli władz wobec aktywistów Occupy Wall Street. Urządziły również topless-manifestację pod świątynią Chrystusa Zbawiciela w Moskwie — w ten sposób wsparły rosyjską opozycję. Nawiasem mówiąc, dziewczyny zachowywały się tak ekspresyjnie, że ochrona świątyni wzięła je za „chore” lub „będące pod wpływem czegoś”. Przechodnie namówili ochroniarzy, by nie zatrzymywali Ukrainek. Femen występuje również przeciwko męskiemu despotyzmowi i żąda wyzwolenia kobiet świata muzułmańskiego. Może zobaczymy Femen w Arabii Saudyjskiej? RADYKALNA PATOLOGIA? Femen nazywa swoją działalność „hiperradykalnym ekshibicjonizmem”. Psychiatrzy mówią, że ekshibicjonizm to patologiczna forma zachowań seksualnych, która przejawia się w czerpaniu przyjemności seksualnej w wyniku demonstrowania swoich narządów płciowych w miejscach publicznych. Ekshibicjonizm bywa pozorny (chuligaństwo) i prawdziwy (patologiczne zachowanie seksualne, kiedy chory człowiek traci nad sobą kontrolę). Przyczynami ekshibicjonizmu są określone zaburzenia psychiczne, choroby mózgu o podłożu organicznym, alkoholizm. Ekshibicjonista dąży do uzyskania od ofiary określonych emocji, najczęściej zdziwienia, strachu lub ciekawości. Inna reakcja nie przynosi mu zadowolenia i często wywołuje agresję. Liderki Femen w swoich akcjach nie tylko się rozbierają, często imitują przed opinią publiczną stosunek płciowy. „Straszymy polityków dla dobra społecznego, wystawiając swoje ciała na pastwę milicji i SBU” — mówi Ołeksandra. Nawiasem mówiąc, prawdziwi ekshibicjoniści nierzadko mają skłonności sadystyczne. Ich działalność, czy to chuligaństwo, czy patologia, w każdym razie ma u swoich podstaw dysharmonię psychiczną. SPONSORZY W Internecie można znaleźć niemało wersji o finansowaniu Femen przez różne partie polityczne z Ukrainy i Rosji. W ubiegłym roku media „przyłapały” razem Ołeksandrę Szewczenko i byłego ministra Ukrainy ds. sytuacji nadzwyczajnych Nestora Szufrycza. Internauci łączą działalność Femen z jedną z osób publicznych Ukrainy — Wadymem Rabinowyczem. Jeśli chodzi o finansowanie ruchu kobiecego przez północnego sąsiada: logo Femen zaprojektował znany rosyjski projektant Artemij Lebiediew. Według słów aktywistek, to prezent na ich drugie urodziny. „Logo jako prezent od Lebiediewa — to nie tylko przyjemne, ale i znaczące dla nas wydarzenie, które świadczy o tym, że poruszamy się we właściwym kierunku” — poinformowała Anna Huczoł. Same dziewczyny odcinają się od kwestii finansowania. „Nasza idea, popularność i uznanie na świecie dają nam możliwość zarabiania pieniędzy na rozwój ruchu kobiecego i bycia finansowo niezależnymi od jakichkolwiek struktur czy osobistości, które chciałyby na nas wpływać — zawoalowanie odpowiedziała Ołeksandra. — Rozbieramy się za ideę, a nie za pieniądze. To tragedia, że ukraińscy politycy zhańbili swoimi opłaconymi wiecami ideę protestu”. NAJWIĘKSZY AFRODYZJAK — ROZUM „Ukrainki są bierne. Dla wielu głównym celem jest znalezienie męża. Ukraińskie kobiety nie są wyemancypowane, nie wiedzą, czym jest feminizm, pozostają za plecami mężczyzn, nie chcą być wolnymi i aktywnymi obywatelkami swojego państwa. Ukrainki nie widzą sensu w samorealizacji. Ciężko pracują, ale są gotowe iść do nisko płatnej pracy, według statystyk otrzymują o 30% niższą pensję niż mężczyźni. Istnieje taki mit: Ukrainki są piękne i seksowne, przyciągają uwagę wykwintnym ubiorem, a Europejki są nieatrakcyjne. W rzeczywistości największy afrodyzjak, którego żadnymi krótkimi spódniczkami nie zastąpisz, to rozum i celowość. Jest mi przykro, że Ukrainki tego nie rozumieją”. Te piękne i słuszne słowa należą do Ołeksandry Szewczenko. Jeśli największy afrodyzjak to rozum, to dlaczego Femen działa nie na intelekt, a na instynkty? Liderki ruchu kobiecego nie pobudzają rozumu, a obnażanie piersi nie prowadzi do zmian społeczno-politycznych. Jeśli w ogóle istnieje jakiś fenomen w Femen, to tylko w tym, że ten ruch kobiecy jest bezpośrednim odzwierciedleniem naszej rzeczywistości, zarażonej wirusem degradacji moralnej.

Машинний переклад

ABY ZATRZYMAĆ, TRZEBA NIE «SIĘ WYŁAMYWAĆ»

W dzień św. Mikołaja Femen „dokonał rewolucji” w Mińsku. Trzy uczestniczki ruchu — Inna Szewczenko, Ksenia Szaczko i Ołeksandra Niemczynowa — zorganizowały przy budynku KGB akcję protestacyjną przeciwko reżimowi Ałaksandra Łukaszenki. Swój „topless-występ” Femen przypadł na rocznicę wydarzeń na placu Niepodległości, gdzie rok temu rozpędzono akcję protestu po wyborach parlamentarnych. Później ukraińską przestrzeń informacyjną wstrząsnęła wiadomość „Femen zniknął na Białorusi”. Podczas gdy media „przeżuwały” doniesienia, Inna Szewczenko skutecznie nawiązała kontakt i poinformowała, że jej i dwie towarzyszki na dworcu w Mińsku porwali „milicjanci i funkcjonariusze KGB”, zawiązali im oczy i przez całą noc wozili w autobusie, „zawieźli do lasu, oblali olejem, zmuszali do rozbierania się, grozili podpaleniem, grozili nożem, którym później obcięli włosy”, a przy tym wszystko filmowali kamerą wideo. „Informacyjna pikanteria” przypadła Ukraińcom do gustu — media smakowały szczegóły „znęcania się” nad dziewczynami z Femen. Informacyjna bomba obrastała nowymi, bardziej szczegółowymi detalami, które podrzucały już same dziewczyny, bezpiecznie wróciwszy do ojczyzny. „Udzielając komentarza mediom, dziewczyny tak bardzo gubiły się w szczegółach rzekomego pobicia, że od razu było jasne — wszystko to czyjaś zmyślona historia. Trzeba tu raczej analizować, komu zależy na skłócaniu Ukrainy i Białorusi, a nie szczegóły tego prymitywnego „przedstawienia” — zauważa politolog, ekspert grupy analitycznej „Lewiatan” Wasyl Mokan. Wiadomości o Femen „zagłuszyły” informacje o innych, ważniejszych wydarzeniach, które mają miejsce w ukraińskiej przestrzeni społeczno-politycznej. Wielu przestały interesować wyniki szczytu „Ukraina—UE” oraz rozpatrzenie apelacji byłej premier Julii Tymoszenko. Nawiasem mówiąc, odnaleźliśmy stronę Oleksandry Niemczynowej w jednym z popularnych portali społecznościowych. Aktywna bojowniczka o wolność więźniów politycznych nie wyróżnia się trwałymi zasadami moralnymi: ma „dziewczynę”, inspiruje ją „skręt”, a najważniejsze w jej życiu to „rozrywki i wypoczynek”. To, że Femen, jako „hiperradykalny” nowotwór, rozrasta się we wszystkich miastach świata, jest niepokojącym zjawiskiem, o którym warto wiedzieć. A lekarstwo na nie jest tylko jedno — nie zwracać uwagi na prowokacje dziewcząt z prowincjonalnych miasteczek. Do tego wzywamy również Was, szanowni czytelnicy.

Машинний переклад

O ZIELŻENIU PREZYDIUM UKRAIŃSKIEJ ŚWIATOWEJ RADY KOORDYNACYJNEJ

Jurij SYDORENKO Odbyło się ostatnie w tym roku posiedzenie Prezydium Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej w Kijowie, w auli Narodowego Naukowo-Badawczego Instytutu Ukrainoznawstwa i Historii Powszechnej. W pracach Zgromadzenia Prezydium UŚRK wzięli udział członkowie Prezydium oraz zaproszeni przedstawiciele organizacji społecznych, naukowcy, aktywiści, którzy w ten czy inny sposób współpracują z ukraińską diasporą, a także przedstawiciel Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy, dyrektor departamentu Ministerstwa Wołodymyr Jacenkiwski. Zgromadzenie otworzył Przewodniczący UŚRK Mychajło Ratusznyj, który poinformował, że po raz pierwszy w historii takich posiedzeń Prezydium zostanie zastosowany program komputerowy „Skype” i w pracach zgromadzenia będą mogli wziąć udział ci członkowie Prezydium UŚRK, którzy z pewnych przyczyn nie przybyli do Kijowa. Na przykład z powodu dużej odległości, w szczególności z Australii — zastępca przewodniczącego UŚRK, Sekretarz Generalny Światowego Kongresu Ukraińców Stefan Romaniw czy Vittorio Sorotiuk — kierownik ukraińskiej społeczności Brazylii. W słowie powitalnym dyrektor NNB Instytutu Ukrainoznawstwa i Historii Powszechnej akademik Petro Kononenko zaznaczył, że twierdzenie, jakoby niepodległość państwowa przyszła Ukraińcom łatwo, jest nieprawdziwe. Ukraińcy w swoim rozwoju szli mniej więcej w parze z Turcją, gdzie populacja wynosi dziś osiemdziesiąt sześć milionów. Naród ukraiński w walce o wolność stracił wielu synów i córek. Miliony Ukraińców oddały życie za niepodległość. Dlatego trzeba pamiętać i cenić to, o co tak długo walczyli nasi poprzednicy. Naukowcy NNB Instytutu Ukrainoznawstwa i Historii Powszechnej, kandydaci nauk filologicznych T. Kononenko i A. Ponomarenko zaprezentowali projekty NNB: „Ogólnopaństwowa certyfikacja poziomów biegłości nabytych umiejętności i nawyków z języka ukraińskiego i ukrainoznawstwa zgodnie z Ogólnoeuropejskim Systemem Opisu Kształcenia Językowego na podstawie innowacyjnych technologii informacyjnych i oprogramowania Ogólnoukraińskich Olimpiad Internetowych” oraz „Środowisko edukacyjne zagranicznych ukraińskich placówek oświatowych”. Prezydium UŚRK przyjęło Uchwałę, w której mowa o apelu do Gabinetu Ministrów Ukrainy z propozycją wprowadzenia programu o ogólnej certyfikacji, a także apelu do Ministerstwa Oświaty, Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy z propozycją zatwierdzenia naukowo-pedagogicznego projektu NNB „Środowisko edukacyjne zagranicznych ukraińskich placówek oświatowych”. Na zgromadzeniu rozpatrywano kwestię przyjęcia nowych członków UŚRK, jednogłośnie przyjęto organizacje społeczne: Ukraińska Organizacja Społeczna „Pomarańczowa fala”, Chicago, USA, przewodniczący Ihor Chudyk; Stowarzyszenie Ukraińców w regionie Murcja (Królestwo Hiszpanii), Prezes organizacji Łarysa Ponomarenko; Stowarzyszenie Ukraińców Sardynii „Barwinok”, Republika Włoska, Prezes organizacji Wołodymyr Stepaniuk oraz NNB Instytut Ukrainoznawstwa i Historii Powszechnej, dyrektor Petro Kononenko (po wprowadzeniu zmian do Statutu UŚRK). Najbardziej owocna okazała się praca podczas wideokonferencji na Skype, w której wzięli udział przedstawiciele ukraińskiej diaspory. Do dyskusji włączono kierowników ukraińskich społeczności za granicą: Łarysę Ponomarenko — Murcja, Hiszpania; Jewheniję Baranową — ukraińska społeczność we Włoszech; Mychajłę Borysa — Gruzja; Stefana Romaniwa — Australię; Myrosława Hoczaka — Serbia; Walentynę Łonhwyn — Białoruś; Vittorio Sorotiuka — Brazylię; Mychajłę Parypsa — Kazachstan oraz ze Lwowa dyrektor MNIS Irynę Kluczkowską. Główne kwestie, które rozpatrywano: „O wynikach wizyt delegacji UŚRK w Naddniestrzu (PMR), Mołdawii i Hiszpanii, przeprowadzeniu seminarium naukowo-praktycznego „Zarobkowicze Galicji i Wołynia — ich przeszłość i teraźniejszość. Co się zmieniło?” w Tarnopolu i Krzemieńcu. „O działalności organizacji członkowskich UŚRK w krajach ich pobytu”, „O zatwierdzeniu planu działań UŚRK na 2012 rok”, „O utworzeniu komisji UŚRK ds. migracji zarobkowej”, „O stanowisku UŚRK wobec przyjętej Ustawy Ukrainy o wyborach w części dotyczącej ochrony praw zagranicznych Ukraińców”, „O państwowym programie współpracy z zagranicznymi Ukraińcami” i inne. Łarysa Ponomarenko akcentowała, że ukraińskie ambasady nadal ignorują pragnienie zagranicznych Ukraińców, obywateli Ukrainy, do udziału w głosowaniu w wyborach. Mówiła o małej liczbie zorganizowanych zagranicznych komisji wyborczych. Zwróciła się z prośbą do kierownictwa UŚRK, ponieważ nie ma specjalnego organu państwowego w systemie władzy wykonawczej na Ukrainie, który zajmowałby się pracą z zagranicznymi Ukraińcami, o stworzenie rejestru urzędów państwowych, które odpowiadają za ten kierunek działalności. Jewhenija Baranowa poparła opinię, że okręgów wyborczych dla obywateli Ukrainy we Włoszech również jest za mało, ponadto wielu Ukraińców nie ma chęci rejestrować się i zgłaszać do ewidencji konsularnej, ale są oni obywatelami Ukrainy i mają prawo do swojego głosu. Głosuje tylko kilka tysięcy Ukraińców, a przebywa we Włoszech około pięciuset tysięcy osób, które mają prawo głosu. Leonid Tkaczuk, przewodniczący Związku Ukraińców Naddniestrza (PMR), podziękował kierownictwu UŚRK za udział w jubileuszowych obchodach Związku. Opowiedział, jak troszczy się ukraińska władza o swoich obywateli w Naddniestrzu, jak pomaga uczniom ukraińskich szkół i placówek oświatowych, w porównaniu z Federacją Rosyjską, gdzie podręczniki i różne niezbędne materiały przywożą „KAMAZ-ami”. Zaniepokojony pan Tkaczuk kwestią ukraińskiego ustawodawstwa wyborczego, gdyż sto trzydzieści tysięcy obywateli Ukrainy w PMR nie ma możliwości pełnowartościowego głosowania. Taras Dudko, przewodniczący Organizacji Ukraińców Rosji (OUR), podkreślił, że w Federacji Rosyjskiej do tej pory nie ma ani jednej (oprócz niedzielnych) ukraińskiej szkoły, placówki oświatowej, nie można zobaczyć ani jednego ukraińskiego kanału telewizyjnego, radia i innych mediów. Polityka informacyjna państwa rosyjskiego jest całkowicie zdenazyfikowana. Ukraińska diaspora w Rosji jest pozbawiona tych możliwości życia kulturalnego, które ma rosyjska diaspora na Ukrainie. Iwan Naływajko, który reprezentował ukraińską diasporę krajów bałtyckich, akcentował, że w odróżnieniu od Rosji, w stolicy Łotwy Rydze od dwudziestu lat działa państwowa ukraińska szkoła i że łotewskie władze dobrze odnoszą się do ukraińskiej diaspory. Jednak niepokoi pana Iwana kwestia kształcenia w ukraińskich wyższych uczelniach młodych Łotyszy, którzy znają język ukraiński, co nie jest uregulowane ustawodawstwem Ukrainy. Na przyszły rok rząd Łotwy i Rada Miejska Rygi przeznaczyły na remont ukraińskiej szkoły równowartość trzech milionów dolarów amerykańskich. Dyrektor departamentu Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy W. Jacenkiwski opowiedział, że na przyszły rok rząd Ukrainy wyasygnował wystarczająco dużo środków na zaspokojenie potrzeb zagranicznych Ukraińców i zwrócił uwagę na przygotowany projekt Ustawy „O państwowym programie współpracy z zagranicznymi Ukraińcami”. Projekt ma w trybie roboczym przejść ekspertyzę w profilowej komisji Rady Najwyższej Ukrainy oraz ministerstwach i urzędach, które mają styczność ze współpracą z diasporą. Na zgromadzeniu Prezydium UŚRK przyjęto szereg Uchwał w omawianych kwestiach, a także Uchwałę, którą przygotował Iwan Pyłypowycz Juszczuk (autor podręczników do języka ukraińskiego) do Ministerstwa Oświaty, Nauki, Młodzieży i Sportu, w której mowa była o zaprzestaniu niszczenia ukraińskiej edukacji.

Машинний переклад

Królowa sceny

Ludmiła NAJDENKO, zastępczyni kierownika Niżniekamskiej Narodowo-Kulturalnej Autonomii „Ukraińskie Towarzystwo »Wierbyczenka«” W grudniu 2011 roku w Centralnej Bibliotece miasta Nyżniekamsk ukraińskie towarzystwo „Werbyczenька” zorganizowało wieczór literacko-muzyczny poświęcony wybitnej ukraińskiej aktorce Marii Zankowieckiej (Adasowskiej). Żywo i ciekawie o życiu i twórczej drodze Zankowieckiej opowiadał niezwykły wykładowca, niestrudzony poszukiwacz zapomnianych perełek ukraińskiej historii, przewodniczący towarzystwa „Werbyczenька” Jewhen Sawenko. Literackie i muzyczne utwory z repertuaru aktorki pięknie wykonywała Tetiana Fedoriwna Czekejewa, która przyjechała z Kazania, by wesprzeć rodaków. Maria Zankowiecka zawsze podkreślała, że jest ukraińską aktorką, i wielokrotnie odrzucała propozycje przejścia do rosyjskiego teatru stołecznego. Zankowiecka swoją twórczością budziła w ludziach miłość do Ukrainy, podnosiła świadomość narodową w warunkach ukrainofobicznych nastrojów carskiego samodzierżawia. Zankowiecka stała się pierwszą aktorką teatru, który dla narodu ukraińskiego był „przewodnikiem narodu”. Michajło Hruszewski nazwał ją „carycą ukraińskiej sceny”. Przed rewolucją dziennikarz-początkujący Symon Petlura poświęcił aktorce kilka swoich artykułów, szczególnie podkreślając jej przywiązanie do ukraińskiej sceny. Zankowiecka zawsze wznosiła swoich widzów na nieosiągalne wyżyny emocjonalne, swoją twórczością ukazywała uniwersalne problemy ludzkie, pokazywała ciężki los ukraińskich chłopek. Szczegółowo opowiedziano o stosunkach Marii Zankowieckiej z wybitnymi działaczami rosyjskiej kultury: A. P. Czechowem, L. M. Tołstojem, P. I. Czajkowskim, I. J. Riepinem. Czułe stosunki łączyły Marię Zankowiecką z Iwanem Kozłowskim. Ona jako pierwsza dostrzegła w nieśmiałym chłopcu wielki talent i pomogła mu na początku drogi twórczej. Przez długie lata wspierali się wzajemnie. Przebywając w Kijowie, Kozłowski zawsze odwiedzał Zankowiecką. Podkreślano wielką rolę Marii Zankowieckiej jako pedagoga. Wychowała dla ukraińskiej sceny nie jedno pokolenie aktorów, którzy kontynuowali jej dzieło. Wiele ciepłych słów powiedziano o muzeum M. Zankowieckiej w Kijowie. Bez wsparcia pracowników muzeum na czele z N. H. Babanśką przeprowadzenie imprezy byłoby niepełne. Wielu obecnych odwiedzało to muzeum i z wdzięcznością wspominało pracowników-muzealników oraz ciekawe ekspozycje. Z zadowoleniem zebrani wysłuchali listu powitalnego od zespołu Lwowskiego Teatru im. Marii Zankowieckiej (kier. artystyczny F. M. Strygun). Wkład tej instytucji w przygotowanie imprezy jest duży. Wrażeniami podzielili się ci, którym udało się w nim bywać. Organizowano pokazy spektakli dla delegatów „Werbyczenьki” i dzieci niedzielnej szkoły „Bocian” – dyrektor MIOK Iryna Kluczkowska i jej zastępczyni Maria Halik, którzy również przysłali listy powitalne pod adresem święta i, jak jesteśmy przekonani, sercem i myślami byli w Nyżniekamsku razem z nami. W ciągu wieczoru odczytano listy powitalne od przewodniczącego UWKR Michajła Ratusznego, który podkreślił wagę organizowania takich wydarzeń dla zachowania i popularyzacji ukraińskiej kultury; od przewodniczącego Związku Ukraińców Rosji, Honorowego Członka „Werbyczenьki” Tarasa Dudka, któremu nasza organizacja nie jest obojętna. W Nyżniekamsku Taras Mykołajowycz bywał, w budynku biblioteki w Tukajewie uczestniczył w wydarzeniach ku czci swojego wuja, wybitnego ukraińskiego reżysera filmowego Ołeksandra Dowżenki. Gości święta powitała kierowniczka Nyżniekamskiego oddziału Zgromadzenia Narodów Tatarstanu Tetiana Nahowicyna. Ze swoimi osiągnięciami, ukraińskimi wierszami, występowali przyszli wybitni aktorzy – młodsza grupa niedzielnej szkoły „Bocian”. Wszyscy otrzymali w prezencie broszury poświęcone Marii Zankowieckiej, przygotowane przez towarzystwo „Werbyczenька”.

Машинний переклад

ŚCIEŻKAMI NASZEJ HISTORII

Na zaproszenie aktywistów Związku Ukraińców w Polsce niedawno po raz kolejny odwiedziłem ten kraj, gdzie interesowałem się nowinami ukraińskiej społeczności. Trasa dobrze znana — przygraniczny Przemyśl, jeden z ośrodków historycznego osadnictwa Ukraińców, a także Warszawa. W obu miastach miałem spotkania z dawnymi i dobrymi przyjaciółmi. Oto krótkie notatki. Petro ANTONENKO Zdjęcia autora DOM NARODOWY ZWRÓCONO UKRAIŃSKIEJ SPOŁECZNOŚCI Wreszcie z sukcesem zakończyła się ponad półwieczna epopeja Związku Ukraińców w Polsce i ukraińskiej społeczności Przemyśla dotycząca zwrotu Domu Narodowego. Opowiadaliśmy w gazecie o tym znaczącym centrum życia społecznego, gospodarczego, duchowego Ukraińców na tych terenach, wzniesionym ich kosztem ponad wiek temu. Ale podczas niesławnej operacji „Wisła” tysiące Ukraińców wysiedlono ze wschodnich terenów kraju w odległe północne i zachodnie regiony Polski. Zabrano im cały majątek: budynki, ziemię, środki produkcji, inwentarz. Skonfiskowano także budynki społeczne, na wzór tego Domu Narodowego. Już 22 lata, jak w Polsce zlikwidowano reżim komunistyczny. Ale ostateczne przywrócenie sprawiedliwości się przeciągało. I oto po wizycie w Przemyślu ówczesnego prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki, jego rozmowach z prezydentem Polski, obecnie nieżyjącym Lechem Kaczyńskim, sprawę rozwiązano. Ponad rok załatwiano wszystkie formalności, wykwaterowywano z Domu tymczasowych mieszkańców oraz biura. I wiosną tego roku prezydent Przemyśla Robert Choma i przewodniczący ZUwP Piotr Tyma podpisali dokument o sprzedaży Domu Narodowego Związkowi Ukraińców za symboliczną opłatę — jeden procent wartości. Przy podpisaniu dokumentu był obecny także prezydent Światowego Kongresu Ukraińców Jewhen Czolij, a to świadczyło, że zwrot Domu Narodowego poruszał także światowe ukraiństwo. Teraz kierownictwo ZUwP, Przemyskiego oddziału związku ma poważne kłopoty dotyczące remontu budynku, który wymaga niemałych środków. Liczą, że Dom Narodowy w Przemyślu otrzyma je z grantów Unii Europejskiej, darowizn charytatywnych, a także częściowo ze specjalnych funduszy państwa. Ale Dom Narodowy działa, jak działał nawet w niełatwych warunkach, kiedy ZUwP nie był gospodarzem. Tutaj tętni ukraińskie życie, pracuje miejscowa „Proświta”. Jak zawsze, przekazałem tutaj książki, kasety, płyty, wydane w Kijowie przez Towarzystwo „Proświta”, egzemplarze naszej gazety. PROMOCJA UKRAINY W EUROPIE W Przemyślu przyjmował mnie mój dobry towarzysz — dyrektor Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego, doktor historii Stanisław Stępień. W naszej gazecie była informacja o wielkiej pracy instytutu, któremu w zeszłym roku minęło 20 lat, nad wzmocnieniem kontaktów między Ukrainą a Polską, przede wszystkim w zakresie badań naukowych. Ta praca trwa. Zastępca dyrektora instytutu Ołeksandr Kolanczuk w swoich ponad 80 latach aktywnie opracowuje temat ukraińskiej historii wojskowej, związanej z Polską. Ujrzały światło dzienne jego kolejne badania o pobycie armii Ukraińskiej Republiki Ludowej w Polsce w latach 20., dokąd się przegrupowała po klęsce naszych zmagań wyzwoleńczych, o mało znanych grobach ukraińskich generałów, oficerów, żołnierzy na terenach Polski. Oto chociażby jego nowa publikacja „Petlurowcy w Przemyślu”. Z bólem mówił pan Ołeksandr o braku uwagi ukraińskich władz dla uczczenia pamięci bojowników o niepodległą Ukrainę, którzy znaleźli wieczny spoczynek w Polsce. Chodzi o uporządkowanie cmentarzy, poszczególnych grobów naszych wojskowych, i nie tylko działaczy wojskowych URL. Natomiast jest przyjemna nowina w dziedzinie badań naukowych. Stanisław Stępień pokazał właśnie wydaną w Polsce książkę, której temat zainteresuje wielu na Ukrainie. Chodzi o mało znane karty działalności ukraińskiej emigracji politycznej, naukowej, twórczej w Europie w latach 20.—30. Oto tytuł tej książki: Andrzej Zięba „Lobbing dla Ukrainy w międzywojennej Europie. Ukraińskie Biuro Prasowe w Londynie i jego polityczni konkurenci” (książka wydana w języku polskim). Andrzej Zięba — znany polski historyk, pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, niemało jego prac poświęcono ukraińskiej historii. Czym ważne jest to obszerne, prawie 800-stronicowe wydanie? Okres międzywojenny, klęska naszych narodowych zmagań wyzwoleńczych, okupacja Ukrainy przez bolszewicką Rosję, naród pozbawiony państwowości. W tych warunkach ukraińska emigracja pragnęła pokazać Europie, światu, że Ukraina nie pogodziła się z okupacją, że jest wielkim europejskim narodem, który pragnie i jest godny państwowości. To było bardzo ważne w warunkach, kiedy radziecka propaganda rozkręcała mit o „dobrowolnym wejściu Ukrainy” do ZSRR i kwitnącym życiu naszego narodu w imperium. My zupełnie mało wiemy o działalności Ukraińskiego Biura Prasowego w Londynie, założonego przez naszych emigrantów w lutym 1931 roku. To było pierwsze z przedstawicielstw, które miały pełnić rolę nieformalnych ambasad ukraińskiej sprawy w centrach europejskiej polityki. Z czasem zostały stworzone jego filie w Pradze, Genewie, Wiedniu i Paryżu. Działalność biura — zbieranie informacji o sytuacji na etnicznych ukraińskich ziemiach, Okładka książki A. Zięby Wasyl Nazaruk publikowanie w języku angielskim biuletynów informacyjnych i innych materiałów propagandowych, organizacja proukraińskiego lobbingu w Londynie. Ta książka jest aktualna tym, że i dzisiaj mowa o strategicznym wyborze Ukrainy, drodze do Europy. Dlatego pracę warto wydać na Ukrainie. Przy okazji, Stanisław Stępień zadeklarował gotowość swojego instytutu do pomocy w tłumaczeniu książki na ukraiński, redagowaniu, przygotowaniu wydania dla Ukrainy. Słowo należy do naszych wydawców. W Warszawie spotkałem się z dawnym przyjacielem, doktorem filologii, kierownikiem katedry ukrainistyki Uniwersytetu Warszawskiego Wasylem Nazarukiem. Jako aktywny działacz Związku Ukraińców w Polsce był on w Kijowie na V Światowym Forum Ukraińców. Na uniwersytecie wraz z wykładowcami i studentami pan Wasyl prowadzi wielką pracę oświatową na niwie ukraińskiej historii, kultury i duchowości. W szczególności w tym roku ciekawie obchodzono 140. rocznicę urodzin Łesi Ukrainki. Z okazji 20-lecia Niepodległości Ukrainy staraniem Wasyla Nazaruka i jego katedry na Uniwersytecie Warszawskim otwarto interesującą wystawę. Odbyła się ona w foyer głównego gmachu, przy ulicy Krakowskie Przedmieście, w historycznym centrum stolicy. Jest to wystawa prac fotograficznych, których autorem jest były student Wasyla Nazaruka, obecnie znany w Polsce dziennikarz i mistrz fotografii Bohdan Tchórz. Jest on redaktorem ukraińskojęzycznego czasopisma cerkiewnego, które ukazuje się w Polsce. Już od dawna pan Bohdan wędruje po Karpatach, Galicji — zarówno wschodniej ukraińskiej, jak i zachodniej polskiej. Podczas ekspedycji fotografuje zabytki historii i architektury. Wystawa poświęcona jest ukraińskiej drewnianej architekturze cerkiewnej Karpat, zarówno na Ukrainie, jak i w Polsce. — Ta wystawa miała dwie główne idee — opowiedział Wasyl Nazaruk. — Po pierwsze, pokazać jedność ukraińskiej kultury po obu stronach granicy. Po drugie, jest to prezentacja Ukrainy przed krajami Unii Europejskiej. Chciałoby się, aby tam jak najwięcej wiedziano o naszej ojczyźnie. Oglądając tę wspaniałą wystawę, pomyślałem, że koniecznie trzeba ją pokazać także u nas, na Ukrainie. Tym bardziej, że pan Bohdan ma teraz nowy projekt: zdjęcia starych pałaców i zamków Galicji, również po obu stronach granicy. Autor przygotowuje nową wystawę. Dobrze byłoby więc, gdyby odezwali się sponsorzy, nasze instytucje rządowe i pomogły pokazać te wystawy na Ukrainie. * * * Na centralnym placu Przemyśla (to nie goły asfalt, a piękny skwer z fontanną), tuż naprzeciwko ratusza, nie tak dawno ustawiono pomnik dzielnego wojaka Szwejka. Nic dziwnego, wszak według literackiej fantazji Jaroslava Haška właśnie w tym mieście wojakowi przydarzyła się kolejna kabała — trafił do aresztu. Przemyślanie, zakochani w starociach i literackich legendach, postawili ten pomnik. Tuż obok znajduje się zaułek imienia Szwejka. Wojak poważnie siedzi na brązowej ławce z fajką w dłoniach. Obok siadają wszyscy chętni. Istnieje nawet taki przesąd: potrzymać Szwejka za nos — na szczęście, na powodzenie. Dlatego brązowy nos wojaka już lśni. Zastałem dzieciaki właśnie przy takim zajęciu. A jedna dziewczynka wesoło wyjaśniła mi, że wtedy naprawdę „będzie wielkie szczęście”. Cóż, zasługują na wielkie szczęście te dzieciaki, wszak mają własne silne, zamożne europejskie państwo.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

skromni naukowcy, którzy dokonali przewrotu w światowej nauce. Warto by wspomnieć kijowskiego matematyka Jewhena Wiktorowskiego (1926–1956). W swoim boleśnie krótkim życiu, po faszystowskiej niewoli, ukończył ekstern wieczorową szkołę młodzieży robotniczej, studiował na wydziale fizyczno-matematycznym i jeszcze jako student wyjaśnił po swojemu zadanie związane z algorytmem Czapligina-Perrona. Przeniesiono go z pierwszego roku na trzeci, ale z wiadomych przyczyn nie pozwolono mu wstąpić do aspirantury. Następnie wykładał swój przedmiot w KPI. Błyskotliwie obronił doktorską dysertację. I chociaż opublikował zaledwie 6 badań, blask „matematycznego meteoru” z biegiem lat nie zgasł: jego idee naukowe nadal niepokoją geniuszy. W takim kluczu napisane są też inne etiudy. Wobec braku ogólnej encyklopedii wiedzy o nauce wydanie Wasyla Szenderowskiego nie tylko wprowadza czytelnika w wysokie poznanie, ale i zaciekawia dociekliwych odkryciami oraz wzywa patriotycznie nastawioną młodzież, by była dumna ze swoich historycznie wielkich poprzedników, którzy bezinteresownie służyli ojczyźnie. Ogień jest symbolem ciepła, pokoju i zgody, a także duchowego spokoju, miłości do ludzi i świata. Niechaj więc miłość będzie z nami w Nowym 2012 roku!

Машинний переклад

BEZ NAGRODY — DLA NARODU

Mykoła SZUDRIA, pisarz, zasłużony działacz sztuk Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki To już trzeci tom szkiców, a raczej etiud badawczych, „Niechaj nie gaśnie światło nauki” profesora Wasyla Szenderowskiego. Siedem lat temu taka popularnonaukowa audycja była nadawana w radiu dwa razy w miesiącu. Nowe poszukiwania naukowca zostały opublikowane jedynie w osobnym wydaniu. Zawiera ono ponad pół setki materiałów o matematykach, fizykach, chemikach, astronomach, botanikach, lekarzach i naukowcach humanistycznych. Wszyscy oni złożyli życie na ołtarzu swojego narodu. To ci „apostołowie prawdy i nauki”, na których przyjście czekał Taras Szewczenko. Autor tego zbioru jest jednym z encyklopedystów naszych czasów. Orientuje się w naukach przyrodniczych i humanistycznych; bohaterowie to postacie historii Ukrainy, choć niektórzy z nich pracowali poza granicami swojej Ojczyzny. Mimo to są oni „naszą chwałą, chwałą Ukrainy”, ponieważ ich talenty żywiły się sokami tej ziemi, na której się urodzili i wychowali. Oczywiście cudzoziemcy również zaliczają ich do swojej elity. Jednak nie jest to do końca sprawiedliwe! Wasyl Szenderowski stara się zwrócić potomkom przywłaszczone osiągnięcia synów narodu kozackiego. Materiały w książce ułożone są według alfabetu nazwisk wybitnych działaczy i wynalazców o zasięgu światowym. Czytając książkę, rozumiesz, jak wielkie trudności musiał pokonywać autor, zbierając informacje o „zagranicznych” naukowcach, lecz o wiele trudniej było mu przyjrzeć się z bliska geniuszowi — u siebie w domu — i zebrać o nim potrzebne materiały. Na kartach zbioru, rozszerzonego słownika, poznajemy imiona nieznanych, zapomnianych i znanych pionierów w dziedzinie matematyki, fizyki, chemii, mikrobiologii, botaniki, literatury i sztuki, a nawet bibliologii. W. Szenderowski wybiera najsławniejszych spośród sławnych, nie tylko przedstawia ich życiorysy, ale także naświetla najwybitniejsze zasługi. Oto spis portretów #postaci#: Aleksander Borhardt, Ostap Wołoszczak, Jurij Woroniy, Heorhij Hamow, Mykoła Hołoniak, Roald Hoffmann, Andrij Żelechowski, Jewhen Łazarenko, Iwan Oleksyszyn, Ostap Parasiuk, Borys Rajewski, Mykoła Switalski, Borys Tymoszczuk, Petro Szumyło — razem 51 nazwisk!.. Dla każdego z nich odnaleziono „złotą nitkę” działalności: czym zdziwił świat, jak przysłużył się ludzkości, dlaczego i kiedy wspominał ojczysty kraj. Autor nie sięga po rozległe opisy, lecz znajduje trafne słowa, by jasno odmalować nie tylko osiągnięcia, ale i los pierwszoodkrywcy. Wszystkie szkice są niewielkie objętościowo (5—7 stron). Ale ich „nasycenie” jest niezwykle mocne: jest tu i przedstawienie informacji biograficznych, i zrozumiałe dla czytelnika zapoznanie z samym problemem, i, co najważniejsze, przystępne wyjaśnienie dokonanego wkładu w ogólnoludzki skarbiec. Wśród światłych postaci u Wasyla Szenderowskiego — i laureaci Nobla, i twórcy o międzynarodowym uznaniu, i Oni przekazali ogień prosvitianom, a ci podarowali członkom NSOU „Plast” „Kobzarza” T. H. Szewczenki. W skautowym pasie — światło Betlejemskiego

Машинний переклад

POWIEŚĆ O NARODOWYM PRZEBUDZENIU

Petro HNYDA, Lwów Książka samborskiego pisarza i dziennikarza Mykoły Senejka „Pokara” (Drohobycz, „Posvit”, 2011, 272 s.) to autorska interpretacja wydarzeń czasów pierebudowy w jednym, wyodrębnionym rejonie. Choć pisarz w swojej powieści opisuje zmyślona miejscowość Dobrowir, czytelnik nie ma najmniejszej wątpliwości, że chodzi właśnie o Ziemię Samborską. Autor oddał w utworze ówczesną atmosferę, nastroje ludzi, postępowanie władz oraz rewolucjonistów (członków lokalnego towarzystwa języka ukraińskiego, które potem przekształcono w ogniwo Ludowego Ruchu). Głównym bohaterem utworu jest odpowiedzialny sekretarz gazety rejonowej. Ogólnie rzecz biorąc, powieść można by uważać za wspomnienia samego autora, jednak M. Senejko świadomie tego nie czyni, a zamiast tego wplata je (wspomnienia) w kanwę tekstu artystycznego, co dodaje książce podtekstów. Tytuł powieści „Pokara” autor charakteryzuje (w osobie dziennikarza) jako pisanie „artykułów na czyjeś zamówienie”, ponieważ „takie zadanie dla niego to kara”. Choć przyznaje, że „przez długi czas pracy dziennikarskiej” nigdy czegoś podobnego nie robił. Natomiast „współczuł chłopakom z działu życia partyjnego”. Właściwie ta rozdwojenie, agonia ZSRR, przypadająca właśnie na czasy pierebudowy, przewija się jak leitmotiv i zostaje wyniesiona do tytułu powieści. Z jednej strony — wciąż u władzy komunistyczna partia, z drugiej — w plecy oddycha stara władza nowa, której czas jest już za progiem. I gdzieś pośrodku tych dwóch sił stoi bohater utworu: pisać, manewrując na granicy, o rzeczach kiedyś zakazanych i zapomnianych, w tamtych czasach nie było łatwo. Wydarzenia, o których mowa w książce, rozgrywały się na naszych oczach niedawno, a dziś to już inna epoka, która stała się historią. Wszyscy wiemy, jak rodziła się rewolucja w Kijowie, Lwowie, a na peryferiach wiemy bardzo mało, a czasem nic, o tamtych wydarzeniach. A były one nie mniej ciekawe i dramatyczne, jak widzimy z powieści Mykoły Senejka „Pokara”. Pierwsze wiece i żółto-błękitne flagi, wyjście z podziemia Kościoła Greckokatolickiego, przeciwdziałania miejscowych władz. Pisarz odsłania psychologię bohaterów utworu, którzy tworzyli historię kraju lub przeciwnie — stali na drodze jej biegu. Są tu pierwszy sekretarz komitetu rejonowego partii, naczelnicy rejonowych wydziałów milicji, KGB, prokurator. Z drugiej strony — miejscowi rewolucjoniści i lud, a dokładniej tłum, który w tyglu wydarzeń staje się narodem, nacją. Pisarz przedstawia także tak zwanych przerzutników, którzy, niczym szczury, uciekają z tonącego czerwonego okrętu. Ci, którzy jeszcze wczoraj byli oddani komunistycznej zarazie, przyczepili się do nowej siły. Co więcej, starają się, jeśli nie stanąć na czele, to przynajmniej znaleźć się wśród… Szczytem utworu są pierwsze demokratyczne wybory. Lud, przyzwyczajony w czasach reżimu totalitarnego do „głosowania” na jedynego kandydata, po raz pierwszy miał możliwość dokonania realnego wyboru. I dokonał go. Choć, jak widać z powieści, siły demokratyczne zdobyły tylko jedną trzecią składu deputowanych rady rejonowej, dzięki żywiołowi ludowemu przewodniczącym rady wybrano ich przedstawiciela. W rezultacie nad ratuszem zawiał narodowy sztandar. Dalsze wydarzenia rozwijają się, a dokładniej są zapowiadane przez autora: bohaterowi utworu proponuje się kierowanie nową gazetą rady rejonowej, Ukrainę zaś czeka Deklaracja o niepodległości, ogólnonarodowe referendum i budowa nowego, wolnego państwa.

Машинний переклад

Betlejemski ogień pokoju zawitał do «Proświty»

Ewgen BUKIET, na podstawie materiałów www.vohon.plast.org.ua Zdjęcie autora Tę piękną przedświąteczną tradycję niesienia Betlejemskiego Ognia Pokoju zapoczątkowała w 1986 roku austriacka rozgłośnia telewizyjno-radiowa ORF z miasta Linz. I od razu tę szlachetną sprawę podjęli harcerze. Co roku przedstawiciele ORF oraz austriaccy harcerze zabierają ogień w miejscu narodzin Jezusa Chrystusa w Betlejem, a następnie transportują go samolotem do Austrii. Po uroczystościach w wiedeńskiej katedrze sztafeta przekazywana jest do sąsiednich krajów. Właśnie z rąk do rąk, od Swietłana JACHNYCKA, m. Chmielnicki Los obdarzył W. Michałewskiego oryginalnym talentem: miłość do poezji Witalij Cezaryjowicz łączy z miłością do ścisłych nauk. Jest kandydatem nauk fizyczno-matematycznych, docentem Chmielnickiego Uniwersytetu Narodowego, pracuje w Centrum Technologii Informacyjnych i Zabezpieczenia Technicznego Chmielnickiego oddziału PAT „Ukrtelekom”. Jest też zastępcą przewodniczącego Chmielnickiego Obwodowego Zrzeszenia Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Witalij Michałewski jest autorem czterech zbiorów poetyckich. Niedawno ukazał się jego piąty zbiór „Niepoprawny romantyk, czyli jak spędziłem lato”. To wspaniały prezent nie tylko dla miłośników poezji. Niedawno w Chmielnickiej Obwodowej Państwowej Telewizyjno-Radiowej Kompanii „Podillia-Centr” odbył się twórczy wieczór Witalija Michałewskiego „Niepoprawny romantyk”. Przez cały wieczór brzmiały pieśni do wierszy jubilata. Poeta bardzo szybko zdobył sympatię czytelników. Po zapoznaniu się z jego poezją ...ego skautowego ośrodka do innego, Betlejemski Ogień pokonuje niezliczone granice i dociera do wszystkich, którzy czekają na światło ciepła, pokoju, zgody i nadziei, która wędruje po świecie, przekraczając granice i łącząc chrześcijan w przededniu Bożego Narodzenia. Na Ukrainie Betlejemski Ogień rozpowszechniają członkowie Plastu — Narodowej Organizacji Skautowej Ukrainy. W tym roku plastuni po raz dwunasty z rzędu przejęli Betlejemski Ogień Pokoju od polskich skautów i przekazują go ukraińskiej społeczności. 22 grudnia plastuni odwiedzili sekretariat Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” oraz redakcję tygodnika „Słowo Proświty”.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Poetyckie solo Witalija Michalewskiego

…tą siłą, że czujesz, jak budzi się w duszy coś najskrytszego, co głęboko drzemało w tobie, i zaczynasz na nowo przemyślać wiele spraw, znalazłszy się w polu siłowym słowa. Poezja Michalewskiego jest głęboko liryczna. Balzac pisał: „Miłość — to natchnienie! Ona rodzi nawet geniusz!” Tak samo Witalij Michalewski znajduje w miłości różne barwy dla swojego natchnienia. I cóżbym ja bez ciebie robił? — Bez twoich skrzydeł, oczu świateł? Bladą kropeczką na niebie Przez całe lato migotałbym. („Wiara”) Czarodziejska melodyka jego poezji wypływa z głębokiej studni ludowej pieśni. Lecz poeta nigdy nie kopiuje ludowego ornamentu jak rzemieślnik — bierze barwy ludowych pieśniowych haftów i tworzy własny, oryginalny wzór. Jego mistrzostwo jest bezbłędne. Czułość poetyckich wersów jest głęboko odczuwalna. Wezmę twą czułość z otwartych dłoni, W zielonych oczach gra szalone morze. I pijanych pocałunków nieokiełznany ogień — Mam wszystko, bo jesteś we mnie. („Pada śnieg”) Dusza poety tęskni do ojczystego słowa, zdolnego rozjaśnić jej wątpliwości. Dla Michalewskiego ojczysta mowa jest całym wszechświatem, zamieszkanym przez obrazy niezwykłej piękności i harmonii: Wszystkie marzenia — o tobie i o morzu. Każdy mój oddech — tylko dla ciebie. Przyniosłem w ten przejrzysty wieczór Swoje serce i gwiazdę z nieba. („Niepoprawny romantyk”) Jego słowo mieni się, przelewając się odcieniami znaczeń, pobudza myśl, zachwyca i uderza wyobraźnię czytelnika.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

choinek z obwodu lwowskiego. A dla stolicy Ukrainy nada się i takie sztuczne monstrum — zabronione wam, Ukraińcy! My chronimy przyrodę. Ależ my, jak zawsze, orientujemy się na Europę. Słowem, władze Kijowa postanowiły przygotować noworoczno-

Машинний переклад

«CHOINKA NA KIJU»

Ulana WOLIKOWSKA W dniu Świętego Mikołaja rozbłysła tęczowymi barwami główna choinka Ukrainy. Stała się ona niemal od pierwszego dnia obiektem drwin i kpin. Mówiono, że gabarytowa sztuczna „piękność” stoi jakoś niepewnie i może upaść. Jednak przetrwała… Tegoroczny czterdziestometrowy ostrokończysty stożek, czyli choinka, niczym nie przypomina leśnej piękności. Do Watykanu natomiast w prezencie wysłano trzydziestometrową zakarpacką żywą świerczynę oraz jeszcze czterdzieści. Natalia ANTONIUK Bajkopisarz Saszko Lirnyk w świąteczne zimowe dni chętnie obejrzałby filmy ukraińskich reżyserów „Zaginiona gramota” (z 1972 roku, Borysa Iwchenki), „Póki masz czas” (z 1987 roku, Borysa Szyłenki), a także „Czarny Kozak” (Władysława Czabaniuka na motywach bajki Saszka Lirnyka „O wdowie Hannie Szulaczce, Czarnym Kozaku i strasznym zaklęciu”). Ludowy deputowany Ukrainy IV i V kadencji Jewhen Hirnyk delektuje się filmem „Noc przed Bożym Narodzeniem” (z 1913 roku, Władysława Starewicza, ekranizacja opowiadania Mykoły Hohola). Ludowy deputowany Ukrainy II—V kadencji, eks-zastępca Szefa Sekretariatu Prezydenta Ukrainy Roman Bezsmertnyj lubi „Wieczory na chutorze w pobliżu Dykanki” (z 1961 roku, rosyjskiego reżysera Ołeksandra Rou) oraz „To wspaniałe życie” (z 1946 roku, amerykańskiego reżysera Franka Capry). Ludowy deputowany z BJuT Jurij Steć w zimowe święta odpoczywa od telewizji. Deputowany Rady Kijowskiej z BJuT Ołeksandr Bryhineć również jest przekonany, że kino to zły gość na Nowy Rok i Boże Narodzenie. „Jak dla mnie, ten czas najlepiej poświęcić bliskim. A jeśli ktoś ma mało bliskich, to zapraszam na Chreszczatyk do namiotowego miasteczka”. Ludowy deputowany Ukrainy z frakcji BJuT Wiktor Ukołow radzi wraz z dziećmi obejrzeć „Opowieść wigilijną” (z 2009 roku, ekranizacja opowiadania Charlesa Dickensa). świąteczne święta po nowemu. Ciekawe, czy w przyszłym roku będą jeszcze jakieś nowinki?! Dla oszczędności na stożek można naciągnąć, na przykład, zieloną plandekę (wrażenie jednakowe!), a zysk dla budżetu miejskiego — ogromny! Na choinkę zużyto 20 ton sztucznych gałęzi, na iluminację — ponad pół tony oświetlenia: girlanda o długości 17 kilometrów oraz zabawki choinkowe — różnokolorowe kule. A na wierzchołku czterdziestometrowej „choinki-piękności” unikalne autorskie dzieło — gwiazda z efektem 3D. Ciekawe było obserwować, jak montażyści dekorują „dzieło sztuki” w szaty stylu „Euro—2012”. Ale komentarzy od nich nie otrzymałam: zobaczywszy dyktafon w moich rękach, rzucili się pędem precz… Świąteczna scena na Majdanie Niepodległości również „ucieszyła”, podobnie jak proces „włączenia” samej choinki. Myślę, że najlepszą ocenę noworocznemu „arcydziełu” dadzą mieszkańcy Kijowa i jego goście. Nastia, uczennica z obwodu chmielnickiego: — Mnie choinka się podoba, jest podobna do europejskiej. Ołena, studentka z Kijowa: — Niewłaściwie, że z Ukrainy wywożą prawdziwe choinki, a tutaj instalują sztuczne. Patrzysz na tę choinkę i znika świąteczny noworoczny nastrój. Chce się, żeby była żywa, schludna, nieprzystrojona. Ta choinka przypomina mi dziecięcą piramidkę w powiększonym wydaniu. Ałła, menedżer z Kijowa: — Mnie podobają się żywe choinki. Wtedy jest poczucie święta, a ta — jak stożek. A to, że dekorują ją w stylu „Euro—2012” — to już przesada. Nowy Rok — jedno święto, a „Euro—2012” — inne i mieszać ich nie warto. Wiktor, projektant ze Lwowa: — Tegoroczna noworoczna choinka — plastik i tyle. Nasza ukraińska mentalność jest taka. My, niczym papuasi, oddajemy najlepsze, co mamy, za te „korale”, którymi dekorują sztuczną choinkę. Jedną przecież można było dla milionów ludzi postawić. Nasi urzędnicy na tym się nie znają, a coś decydują. Ja oto fotografuję fragmenty sztucznej choinki dla dekoru. Nadija, emerytka z Kijowa: — Wspominam, jak jechałam kiedyś na choinkę do klubu spożywczców na Kontraktowej Placu. Wtedy byłam w 8 lub 9 klasie. Jechałam z myślą: „A co będzie za 50 lat?”. I co mamy — wszystko się odwróciło, wszystko zabrali. Teraz tak moralnie ciężko od tej władzy i od tego, co ona robi… Wydaje mi się, że tym suknem, co wycierać nogi, owinęli choinkę. To straszne. Do czego ona jest podobna? Stożek jakiś. Ot jak „szklarnie” tutaj zrobili, tak i choinkę. Toż trzeba było wpaść na pomysł — zdjąć piękne marmurowe fontanny i postawić brudne „szklarnie” z zaplamionymi oknami. Nie mam poczucia święta, jakoś obraźliwie. Wokół wszystko takie poniżające, ubogie i obdarte. Ta choinka pod styl Janukowycza. Wołodymyr, nauczyciel z Doniecka: — Prymitywizacja noworocznej choinki — debilizacja nie tylko kijowian, ale i całej Ukrainy. komedie — tylko nie radzieckie. Czy filmy z Alainem Delonem, Belmondo, nawet o Fantomasie: byle tam nie było choinki!”, — opowiada młody autor. Dla pisarki dziecięcej Hałyny Małyk filmem wszech czasów są „Wieczory na chutorze w pobliżu Dykanki”: „Magia obrazu towarzyszy mi całe życie. I żadne „lekkie wyziewy” (choć ja je też bardzo lubię!) tego filmu w noc noworoczną nie zastąpią!”. Rodzina pisarki i malarki Maryny Pawłenko nie zamyka się na oglądaniu programów telewizyjnych, ale na zimowe święta tradycyjnie ogląda „Ironię losu…”, „Noc karnawałową” (1956 rok, Eldara Riazanowa) oraz komedię „Sam w domu” (1990 rok, amerykańskiego reżysera Chrisa Columbusa). Odkąd u pisarza i redaktora Jurija Wynnyczuka pojawił się szybki Internet, zrezygnował z telewizora. „Na święta chciałoby się widzieć coś ukraińskiego, a tego nie ma. Dlatego moje upodobania filmowe na Nowy Rok i Boże Narodzenie niczym nie będą różnić się od codziennych. Z przyjemnością obejrzę jakąś ekranizację Charlesa Dickensa. Tam zawsze porywająca historia i happy end”, — opowiada Wynnyczuk. Noworoczne święta — to nie tylko wspaniała okazja, by obejrzeć ciekawe filmy, to możliwość przypomnienia sobie porywających zimowych historii z własnego życia. A ktoś, może, w tym roku zostanie autorem najlepszego świątecznego scenariusza. Szczęśliwego Nowego Roku i Bożego Narodzenia!

Машинний переклад

Nowy Rok i Boże Narodzenie — co w telewizorze?

Na Nowy Rok i Boże Narodzenie ożywają zapomniane marzenia, wierzymy, że staniemy się lepsi, liczymy na cuda w przyszłości. Chce się czegoś dobrego i jasnego. Zbieramy się z rodziną, świętujemy, a potem razem oglądamy noworoczne i bożonarodzeniowe historie filmowe. Obecnie jest ich bardzo wiele — zagraniczni reżyserzy produkują masowe filmy kinowe na zimowe święta, które często nie wyróżniają się oryginalnym i pouczającym scenariuszem. Dlatego dziś razem z dobrze znanymi ukraińskimi politykami i twórcami słowa wybierzemy dobre kino na Nowy Rok i Boże Narodzenie. z amerykańskim reżyserem Robertem Zemeckisem). „Mimo lekkiej, przygodowej formy film ma wysoką moralność i jest przepełniony duchem Bożego Narodzenia. A ponadto radzę na Wigilię koniecznie wyłączyć telewizor, zebrać całą rodzinę przy stole, gdzie jest 12 potraw, i po modlitwie do Boga spróbować kutii. Następnego dnia cała rodzina lepiej niech idzie nie tylko do kina, ale i do cerkwi, a potem pozdrowi przyjaciół kolędami” — taki świąteczny scenariusz od Wiktora Ukołowa. Wydawcy i pisarze, bracia Kapranowowie, uważają, że filmy „na święta” to gatunek specyficzny, tym bardziej na Ukrainie, gdzie „radzieckiej spuścizny wspominać nie chce się, a ukraińskiego nowego kina, niestety, nie kręcą”. Dlatego sami postanowili stworzyć świąteczną historię. „Na film pieniędzy nie mamy, dlatego to jest sztuka i nazywa się ona” „Dziad Skleroz”. Chętnie byśmy go obejrzeli, ale chyba to będzie nasz następny Nowy Rok” — prognozują bracia Kapranowowie. Prozaik i wydawca z Mukaczewa Myrosław Dočynec lubi „Wieczory na chutorze koło Dikanki” oraz „Ironię losu, czyli z lekką parą!” (1976, rosyjskiego reżysera Eldara Riazanowa). „Kadry i monologi znam na pamięć, te filmy emanują szczególnym nastrojem. Bo to więcej niż kino. To radośnie-smutny aromat talentu, urzekający dzwonek z dzieciństwa i młodości” — wspomina z nostalgią Dočynec. Pisarz z Iwano-Frankiwska Stepan Procjuk obejrzałby na Nowy Rok albo Boże Narodzenie film, którego jeszcze nie widział: „To byłaby wysoka melodramat romantyczny/alegoria o tym, jak On i Ona, ukraiński chłopak i dziewczyna, szukają drogi do państwa Eldorado. Idą, wymarzona droga to pojawia się, to znika, prześladuje ich wszelakie licho. Ale odnajdują siebie nawzajem! Odnajdują samych siebie. Ukraińskie Eldorado jest wewnątrz każdego z nas. Trzeba je tylko zobaczyć, choć nie jest to łatwe”. A prozaika i dziennikarza z Połtawy Tarasa Antypowicza od kina aż mdli: „Ostatnio znoszę jedynie kreskówki. „Shrek”, „Kung Fu Panda”, „Epoka lodowcowa”… Wszystkie te arcydzieła mają wydania świąteczne”. Prozaik i poeta Pawło Wolwacz obecnie mało ogląda telewizję, przegląda tylko wiadomości. Ale chętnie obejrzałby dobry film: „Jaki? Jeszcze niekręcony — coś takiego jak w opowiadaniach Wasyla Portiaka, na przykład. Albo czarno-biały „Accattone” (film z 1961 roku, włoskiego reżysera Pier Paolo Pasoliniego)”. Pisarz Andrij Kokotiucha nie lubi filmów, projektów, programów, książek, wierszy itd., tworzonych specjalnie pod jakąś datę. „Odwykłem od oglądania telewizji właśnie w święta. Ale pamiętam, jak siedem lat temu 1 stycznia w telewizji pokazali „Tootsie” (1982, amerykańskiego reżysera Sydneya Pollacka): dobra komedia, ale nie typowo noworoczna ani bożonarodzeniowa. Zatem chętnie przejrzałbym stare dobre ko-

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

pisarzom, a odesitom humorem opowiadano o obecnych kryzysowych zjawiskach gospodarczych i politycznych, o niedbałym stosunku władz do problemów duchowości i kultury. Witalij i Dmytro Kapranowie nieustannie występują w mediach elektronicznych, gdzie opublikowali niemało swoich szokujących odkryć i projektów. Oburza ich zaangażowanie i sprzedajność ukraińskiej publicystyki, smutny los wydawnictw i dystrybucji książek. Przywieźli odesitom książki swojego wydawnictwa „Zełenyj pes”. Przedstawili nową powieść „Dziennik mojej sekretarki”, zauważając: „Dzisiaj istniejemy w dwóch postaciach — publicystycznej i pisarskiej. I choć brzmi to paradoksalnie, nasi czytelnicy prawie się nie pokrywają — ci, którzy czytają publicystykę, zazwyczaj nie czytają literatury pięknej i na odwrót. Naszą nową powieścią spróbujemy połączyć obie te grupy odbiorców. Ponieważ pod względem tematu i problematyki powieść jest bliższa publicystyce, a pod względem stylu i punktu widzenia — literaturze pięknej. Jako tło dla wydarzeń wybraliśmy czas kryzysu — wiosnę-lato 2004 roku, ostatnie pół roku przed pomarańczową rewolucją, cytujemy doniesienia informacyjne z tamtego czasu. Ale nasza książka to nie rozważania na tematy polityczne. To historia człowieka sukcesu, biznesmena, który pracuje z państwowymi pieniędzmi i nagle czuje, że rozrywa go na części — z jednej strony moralność, honor, sumienie, z drugiej — pieniądze, dobrobyt; z jednej strony — miłość, z drugiej — przyzwyczajenie; z jednej strony — prawda, z drugiej — jej fałszywa wersja. A powodem, mechanizmem zapalnym dla tego duchowego kryzysu staje się dziennik sekretarki głównego bohatera — dziewczyny o prostym i szczerym spojrzeniu na świat. To powieść psychologiczna, a zarazem artystyczna kronika współczesności”. Barwny wykład-rozmowę bracia Kapranowie uzupełnili również własną śpiewaną poezją. Takie było pierwsze wydarzenie w odrodzonym Ukraińskim Uniwersytecie Ludowym. Na zakończenie wieczoru uczniom lwowskich szkół, którzy zwyciężyli w corocznym konkursie ze znajomości języka, kultury i historii narodu ukraińskiego, wręczyła nagrody przewodnicząca komisji Maria Pawluk. Kierownicy halickiego rejonowego oddziału „Proświty” nagrodzili dyplomami i podziękowaniami aktywistów.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

ODRODZILI UNIWERSYTET LUDOWY

Serhij SŁOBOŻANSKYJ, m. Odessa. Ukraina miała już podobne uniwersytety ludowe w Kijowie i Odessie na początku ubiegłego wieku. Ziarna takich placówek zasiała jeszcze w latach 1905—1909 odeska „Proświta”. W latach 1917—1920 w czarnomorskim mieście aktywnie działał Uniwersytet Ludowy, w którym po raz pierwszy wykłady z ukrainoznawstwa prowadzili czołowi odescy naukowcy. Zatem teraz faktycznie doszło do odrodzenia tej placówki. Jak zaznaczył w swoim wystąpieniu przewodniczący Ukraińskiego Uniwersytetu Ludowego, kandydat nauk historycznych, docent katedry historii Ukrainy Odeskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. Miecznikowa Ołeksandr Muzyczko, obecnie Ukraińcy, zwłaszcza na wschodzie i południu kraju, doświadczają ogromnej presji ze strony nienawistników naszej niepodległości. Niespotykanych rozmiarów nabrała totalna rusyfikacja, przy wsparciu Kremla prowadzona jest nieosłonięta wojna informacyjna. Szczególnie rozpanoszyły się w ostatnim czasie antyukraińskie organizacje społeczne w Odessie. Przy wsparciu lokalnych władz urządzają masowe sabaty w centrum miasta, opowiadając się za odrodzeniem Noworosji w składzie „ruskiego miru”. W mieście odradza się czerwoną komunistyczną symbolikę, wywyższa się postać najokrutniejszego kata naszego narodu — cesarzowej Katarzyny II. Nie tylko prorosyjskie siły, ale także tak zwani „liberalni” i „prozachodni” marni politycy prowadzą ofensywę przeciwko etnicznym Ukraińcom. „Skutecznym środkiem przeciwdziałania tej nawałnicy uważamy stworzenie edukacyjnej placówki społecznej, lektorium, które ma pełnić funkcję kontrukrainofobiczną i antykosmopolityczną — podkreślił Ołeksandr Muzyczko. — Jego głównym zadaniem jest jednoczenie Ukraińców, wspieranie komunikacji między aktywnymi obywatelami oraz formowanie narodowej elity. Uniwersytet ma sprzyjać szerzeniu idei ukraińskiego patriotyzmu, wzmacnianiu ukraińskiej świadomości narodowej, obalaniu antyukraińskich mitów. Priorytetowym kierunkiem jest badanie krajoznawczych aspektów ukraińskich kart historii Odessy i obwodu odeskiego. Wykłady będą odbywać się co miesiąc z udziałem przedstawicieli naukowej i kulturalnej elity Ukrainy oraz ukraińskiej diaspory. Hasło Ukraińskiego Uniwersytetu Ludowego: „Wolność narodom! Wolność człowiekowi!”. Pierwszy wykład „Dziesięć przykazań wirtualnej publicystyki” wygłosili znani pisarze, wydawcy i działacze społeczni bracia Kapranowie. Właśnie w tych dniach kończyli swój promocyjny tour po miastach Ukrainy. Ich wystąpienie nie przypominało wykładu w akademickim rozumieniu tego słowa. Było to twórcze spotkanie i żywa komunikacja, gdzie z właściwym sobie poczuciem humoru wykonali dwie autorskie piosenki. Z piosenkami i przemówieniami wystąpili studenci Lwowskiej Szkoły Muzycznej im. S. Ludkiewicza, Lwowskiej Narodowej Akademii Muzycznej im. Mykoły Łysenki oraz studenci katedry teatrologii i sztuki aktorskiej Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. Franki. Wasyl Trubaj i Ołena Artiuszenko. Życie „Proświty” w Odessie wzbogaciło się o jeszcze jedną formę działalności społecznej. Zaczął tu działać Ukraiński Uniwersytet Ludowy, stworzony wspólnym wysiłkiem organizacji obwodowych Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz WS „Swoboda”, a także przedstawicieli środowisk naukowych miasta. W sali kinowej Odeskiej Studia Filmowej odbyła się jego oficjalna prezentacja i przeprowadzono pierwszy wykład. Proboszcz cerkwi Świętej Trójcy Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego protojerej Wasyl Wyrozub pobłogosławił to przedsięwzięcie i życzył uniwersytetowi sukcesów w zachowaniu tożsamości narodowej ukraińskiej wspólnoty.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

ROD WACHNIANINÓW

Włodzimierz KACZMAR Z okazji 170. rocznicy urodzin Anatola Wachnianyna odbyła się konferencja „Ród Wachnianynów”. Organizatorami były Lwowskie Obwodowe Zrzeszenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” oraz Lwowski Oddział Ogólnoukraińskiego Narodowego Związku Muzycznego. Ród Wachnianynów wywodzi się z miasta Lubaczów (obecnie terytorium Polski), gdzie w 1781 roku urodził się ojciec Jakiw Wachnianyn, dziadek Anatola. W tym czasie w Lubaczowie mieszkało sześć rodzin Wachnianynów. Aby uczcić urodziny swojego krewnego, potomkowie zjechali się do Lwowa z całego świata: z Ameryki, Anglii, Niemiec, Czech, Polski, Białorusi i Ukrainy. Rozumieli się nawzajem, choć mówili różnymi językami. Na Cmentarzu Łyczakowskim odprawiono panichidę na grobie Anatola Wachnianyna oraz jego ojca ojca Klimenta Wachnianyna. Konferencję otworzył przewodniczący obwodowej „Proświty” Jarosław Pitko. Wystąpili Jakim Horak, Zoja Ławrowa, Ruslana Truba, Iwan Bereżnicki, Tetiana Krusznelnicka, Olha Wachnianyna, Marta Gołubowycz i inni. Utwory Anatola i Bohdana Wachnianynów wykonał skład kameralny Zasłużonej Akademickiej Kapeli Ukrainy „Trembita”, kierownik zasłużony działacz sztuki Ukrainy Mykoła Kulik. Utwory fortepianowe Bohdana Wachnianyna, bratanka Anatola, zabrzmiały w wykonaniu zasłużonej artystki Ukrainy Anny Stań´ko, studentek Oksany Pobućkiej i Marii Semko pod kierunkiem Tetiany Worobkewycz. Opowiadanie „Trzy niedole” przeczytała zasłużona artystka Ukrainy Lesia Bonkowska. Prowadząca wieczór — twórczyni „Ukraińskiego rodowodu” Adriana Ohorczak. Anatol Wachnianyn w dniu swoich urodzin zjednoczył wszystkich, jak niegdyś, 150 lat temu, organizując wieczory muzyczno-literackie i towarzyskie spotkania.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Długo oczekiwany krok

Arkadij BRAESKU, Kamieniec Podolski, obwód chmielnicki Po długim okresie zastoju wznowiło działalność Kamieniecko-Podolskie miejskie zrzeszenie „Proświty”. Przede wszystkim chciałbym podziękować kandydatce nauk filologicznych, profesor Katedry Historii Literatury Ukraińskiej i Komparatystyki Kamieniecko-Podolskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Ohijenki Jewgenii Iwanownie Sochackiej za to, że mimo zajęć nie pozwoliła organizacji zaginąć w naszej trudnej codzienności. W ciągu ostatniego roku ożywiono pracę istniejących kół pierwotnych; we współpracy z pisarzami, przede wszystkim z miejscowymi członkami NSPU Marianem Krasuckim i Witalijem Nieczytajłem, przywrócono propagowanie literatury ukraińskiej w zakładach edukacyjnych miasta i tak dalej. Przeprowadzono sprawozdawczo-wyborcze zebranie zrzeszenia, posiedzenie nowo wybranego zarządu, na którym jasno określono priorytetowe zadania. Tworzenie nowych kół w zakładach edukacyjnych, instytucjach i zbiorowiskach pracy naszego starożytnego miasta wziął na siebie robotnik Michaił Antonowicz Paraniuk; propagandą zajął się Eduard Konstantynowicz Kryłow, dobrze znany w Kamieńcu działacz społeczno-kulturalny i polityczny; pracę sekretarską zgodziła się prowadzić pediatra z zawodu Neля Wiktorowna Krasowska; praktyczną pracę z kołami, łączność z organizacjami społeczno-kulturalnymi powierzono zastępcy przewodniczącego. Nowym przewodniczącym Kamieniecko-Podolskiego miejskiego zrzeszenia „Proświty” wybrano Jarosława Wołodymyrowicza Poliatynczuka.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

ŚWIĘTUJEMY RAZEM

Na święto do Galicyjskiego Rejonowego Zrzeszenia „Proświty” przybyli goście z Centralnej i Wschodniej Ukrainy. Sala Muzeum Sztuki Europejskiej – Pałacu Potockich, którą uprzejmie udostępnił dyrektor Lwowskiej Galerii Sztuki Borys Woznicki, była przepełniona. Natalia PAWŁYSZYN, m. Lwów — Wędrując po Ukrainie, zawsze spotykaliśmy się z proświtianami. Są obecni w życiu społecznym najdalszych regionów Ukrainy — podkreślił przewodniczący Galicyjskiego Rejonowego Zrzeszenia „Proświty” Stepan Horeczyj. Do powitania przyłączyła się także jego zastępczyni Oksana Semeniuk. O działalności proświtian z Obuchowa w obwodzie kijowskim opowiedziała pracownica naukowa Muzeum-Siedziby Andrija Malyszki Olena Artiuszenko (z nią lwowscy proświtianie zapoznali się podczas wędrówki po Ukrainie, którą tradycyjnie organizuje się w Dzień Konstytucji): — Obuchów zawsze był ukraiński i nie tylko dlatego, że uświęcił go swą postacią Andrij Malyszko. U nas urodziło się wielu wybitnych ludzi, w tym również Hryhorij Kosynka. W naszym mieście po raz pierwszy na Ukrainie już w 1989 roku postawiono pomnik ofiar Hołodomoru — na grobie krewnych Andrija Malyszki, gdzie pochowano sześcioro dzieci i ojca. Bardzo się cieszę, że Ukraina wreszcie jest jedna. Jestem pewna, że na pewno zdołamy ją obronić i nikomu nie pozwolimy przekształcić naszego państwa w protektorat jakiegoś kraju. Obecnie kształtuje się świadomość państwowa nie tylko u starszego pokolenia, ale także u młodzieży na całej Ukrainie — podkreśliła pani Olena. Ciekawe fakty dotyczące twórczości Andrija Malyszki oraz wspomnienia rodaków o wybitnym Ukraińcu przedstawił pisarz z Obuchowa Wasyl Trubaj. Odczytał on jeden z odnalezionych wierszy poety, które wcześniej nie były publikowane. Poeta, śpiewak, kompozytor Anatolij Wasylciw z Ługańszczyzny-

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Chata kryta strzechą we wsi Dawydky w rejonie korosteńskim. Fragment ekspozycji Muzeum Historyczno-Krajoznawczego w Wasylkowie.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

JASKRAWE PRZEJAWY UNIKALNOŚCI

Jewhen BUKET Projekt wystartował w sierpniu od ekspedycji do rejonu makarowskiego, który znajduje się na Kijowszczyźnie. Pod koniec listopada, przy wsparciu organizacji społecznej „Ziemiaństwo Żytomierzan”, redaktorzy Wikipedii i krajoznawcy odwiedzili rejon korosteński w obwodzie żytomierskim. A w grudniu odbyła się trzecia ukraińska wikiekspedycja do Wasylkowa oraz czwarta — nad brzegi Dniestru. Jej głównym punktem było odwiedzenie Kaczkówki — miejsca urodzenia ukraińskiego obrońcy praw człowieka Mykoły Kiczmaria. Sfotografowane materiały (a wykonano w czterech ekspedycjach ponad tysiąc zdjęć) są umieszczane w Wikimedia Commons w celu ilustrowania artykułów Wikipedii na warunkach licencji CC-BY-SA 3.0 Unported. Uczestnicy wikiekspedycji na Korosteńszczyznę 26 listopada odwiedzili centrum rejonowe Korosteń (Kąpielisko Księżnej Olgi, kompleks wojskowo-historyczny „Skała”, pomnik Kniazia Mała) oraz wsie rejonu: Chodaki (park dendrologiczny), Syngai (chata-muzeum poety Wasyla Juchymowycza), Bechy, Mychajliwkę, Waśkowycze, Hrozine. O godzinie 16 w drewnianej cerkwi z 1772 roku we wsi Meżyriczka uczestnicy wikiekspedycji dołączyli do ogólnoukraińskiej akcji „Zapal świeczkę”, czcząc pamięć niewinnie zabitych ofiar Hołodomorów w Ukrainie. Drugi dzień wikiekspedycji do rejonu korosteńskiego rozpoczął się od zapoznania ze szkołą z internatem, parkiem i zoo we wsi Uszomyr. Następnie trasa ekspedycji wiodła przez wieś Poliske do Wyhowa, gdzie wzniesiono pomnik Hetmana Ukrainy Iwana Wyhowskiego, oraz do Dawydka, gdzie zachowała się chata kryta strzechą. W Szczorsiwcach przedstawiciele Wikipedii uwiecznili drewnianą cerkiew św. Dymitra z XVIII wieku. Ciekawym było zapoznanie się z Domem Dziecka w Puhacziwce, gdzie w jednym z budynków niegdyś mieścił się kościół katolicki, z bunkrem Korosteńskiego Rejonu Umocnionego we wsi Ryszawka, kamieniołomem granitu w Kamianej Horze, znakiem pamięci ku czci poległych w 1955 roku wojowników OUN-UPA Romana i Lysa we wsi Suszky, kapliczką dla podróżnych niedaleko Suszek, wsiami Nowyna i Biłka. Ekspedycja w Wasylkowie odbywała się w towarzystwie przewodniczącego Wasylkowskiego Miejskiego Oddziału NSKU Ołeksandra Iwanowycza Babycza. Członkowie delegacji odwiedzili Wasylkowski Muzeum Historyczno-Krajoznawcze, które póki co znajduje się w budynku Domu Kultury, a także zaplanowane obiekty: gród, podgrodzie, linię obronną z końca XVI – połowy XVIII wieku, Sobór św. Antoniego i Teodozjusza, inne świątynie chrześcijańskie, sztab dziewiątego husarskiego kijowskiego pułku, rzekę Stuhnę, stację kolejową Wasylkiw II i inne. Uczestnicy ekspedycji nad brzegi Dniestru podróżowali koleją i odwiedzili nie tylko wsie obwodu winnickiego, ale także Mołdawię (która, nawiasem mówiąc, do tej pory nie ma własnej sekcji Wikipedii). Oprócz Kaczkówki, redaktorzy Wikipedii przebywali we wsi Cekyniwka i osiedlu Turbiw, a także w mołdawskich miastach Ataki i Soroki oraz wsi Wełczyniec. 17 grudnia 2011 r. w Kijowie, w pomieszczeniu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, odbyło się coroczne zebranie członków organizacji społecznej „Wikimedia Ukraina”. Zgodnie z decyzją zebrania, wikiekspedycje mają stać się jednymi z najbardziej masowych wydarzeń w życiu „Wikimedia Ukraina” oraz ukraińskiej wikispołeczności w 2012 roku. Ich lokalizację planuje się rozszerzyć na całą Ukrainę i rozpocząć wymianę doświadczeń z prowadzenia ekspedycji z obcokrajowcami. Temu ma sprzyjać, w szczególności, przeprowadzenie w kwietniu w Charkowie Drugiej Ukraińskiej Wikikonferencji, na którą zaproszeni zostaną redaktorzy Wikipedii z Polski i Rosji. Również „Wikimedia Ukraina” planuje w najbliższym czasie wydać na warunkach wolnej licencji operę „Sokół” Dmytra Bortniańskiego z przekładem libretta Maksyma Strihy w ramach projektu „Klasyka światowa po ukraińsku”. Największym bogactwem we współczesnym społeczeństwie informacyjnym staje się samoidentyfikacja, unikalność, która wyróżnia każdego z nas w warunkach globalizacji. A najjaskrawszym przejawem unikalności jest przynależność do tej czy innej nacji, wspólnoty terytorialnej, rejonu, obwodu, państwa. Wiedza o rodzimym kraju sprzyja samoidentyfikacji każdego z nas, a Wikipedia pomaga dzielić się tą wiedzą ze światem. W bieżącym roku organizacja społeczna „Wikimedia Ukraina” zapoczątkowała projekt „Wikiekspedycje”, którego celem jest w ciągu najbliższych kilku lat sfotografowanie wszystkich miejscowości Ukrainy i uzupełnienie tymi zdjęciami artykułów o nich w międzynarodowej internetowej encyklopedii Wikipedia. Układając trasy ekspedycji, redaktorzy Wikipedii starają się włączyć do nich najciekawsze obiekty dziedzictwa historyczno-kulturowego. Dlatego podróże odbywają się przy wsparciu Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, a także władz lokalnych. Uczestnicy wikiekspedycji odwiedzili już ponad 100 miejscowości Ukrainy i Mołdawii.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Dom A. Biłeckiego i T. Czernyszowej odwiedzała prawdziwa ukraińska elita. Wystarczy wspomnieć takie nazwiska, jak Hryhorij Koczur, Mykoła Łukasz, Borys Ten, Iwan Dziuba, Iwan Switłyczny, Jurij Szczerbak, Jurij Szanin… Omawiano nowości literatury ukraińskiej i światowej, przekłady, wystąpienia publicystyczne na różne tematy. Ze wszystkimi razem i z każdym z osobna Andrij Ołeksandrowycz potrafił znaleźć temat do rozmowy i do przemyśleń. Po ukończeniu uniwersytetu my dalej nie zapominaliśmy ścieżki do tego gościnnego domu, gdzie zawsze znajdowaliśmy zrozumienie, wsparcie, radę i odpowiedzi na wiele pytań. Dzięki Andrijowi Ołeksandrowyczowi i Tetianie Mykołajiwnie poznałem Mykołę Łukasza oraz Hryhorija Koczura. Pierwszy stał się dla mnie wzorem w pracy translatorskiej, a drugi — przykładem i nauczycielem. Pisząc prace teoretyczne z filologii (w szerokim rozumieniu tego słowa), Andrij Biłecki był również tłumaczem. Pierwsze jego przekłady z utworów dawno-

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

O NIEZAPOMNIANYM NAUCZYCIELU

Ołeksandr PONOMARIW, doktor nauk filologicznych, profesor, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Kiedy wspominam swoją studencką młodość, uniwersyteckich przyjaciół, wykładowców, przede mną staje Kijów lat 50.—60. ubiegłego wieku. Czysty, zielony, spokojny. To o tym Kijowie amerykański artysta Rockwell Kent powiedział, że po raz pierwszy widzi tak wielki park, pośrodku którego położone jest tak wielkie miasto. Wśród uniwersyteckich wykładowców było wiele wyrazistych osobowości, ale najdroższymi dla mnie stali się Andrij Biłecki i jego żona Tetiana Czernyszowa, którzy bardzo wiele zrobili dla ukształtowania mnie jako filologa i jako człowieka. Jesienią 1958 roku, kiedy byłem studentem trzeciego roku wydziału filologicznego uniwersytetu im. Szewczenki, u nas, oprócz języków angielskiego, francuskiego i niemieckiego, zapoczątkowano naukę nowogreckiego i rumuńskiego. Tetiana Czernyszowa na zebraniu roku tak entuzjastycznie opowiedziała o Grecji i o języku greckim, że uczyć się go zgłosiło się niemal pół roku. Była dość surowa selekcja, bo grupa miała składać się tylko z ośmiu osób. Miałem szczęście: znalazłem się w „greckiej” grupie. Od tamtej pory moje życie studenckie stało się ściśle związane z rodziną Biłeckich-Czernyszowych. Początkowo kontaktowaliśmy się tylko podczas wykładów i ćwiczeń. Andrij Ołeksandrowycz wykładał literaturę starogrecką i historię Grecji, Tetiana Mykołajiwna — język nowogrecki i literaturę. Tetiana była o jakieś dziesięć lat starsza od nas; szanowaliśmy ją, staraliśmy się spełniać jej dość surowe wymagania dotyczące nauki języka nowogreckiego, ceniliśmy wytrwałość, z jaką zmuszała nas do opanowania zawiłości greckiego akcentowania, wymowy i zwłaszcza pisowni (dość skomplikowanej). Ale nie baliśmy się. Z Andrijem Ołeksandrowyczem było trudniej. Był uznanym autorytetem w różnych dziedzinach językoznawstwa (i nie tylko językoznawstwa), kierownikiem katedry językoznawstwa ogólnego i filologii klasycznej. I o wiele starszym od nas. Oprócz wymienionych dyscyplin, które profesor czytał dla „Greków”, wykładał on dla całego roku językoznawstwo ogólne. Trzeba powiedzieć, że wśród studentów-filologów są przyszli literaturoznawcy i pisarze (takich jest zdecydowana większość) oraz przyszli językoznawcy (jest ich mniejszość). Głębokie i treściwe wykłady profesora Biłeckiego były dość skomplikowane pod względem sposobu wykładania, dlatego odbierali je w większości tylko „językoznawcy”. „Literaturoznawcy” odnosili się do tych wykładów w pewnym stopniu uprzedzeni. Wszystko to początkowo wywołało pewną nieufność do profesora, kiedy przyszedł uczyć nas literatury starogreckiej i historii Grecji (choć w naszej greckiej grupie prawie wszyscy byli „językoznawcami”). Im bliżej poznawaliśmy Andrija Ołeksandrowycza, tym bardziej zaczynaliśmy postrzegać go nie tylko jako erudytę, poliglotę, ale i jako człowieka. Oprócz zajęć na uniwersytecie, Tetiana Mykołajiwna starała się stworzyć nam atmosferę greckości, zapraszając do domu. Tam rozmawialiśmy w języku greckim, prowadziliśmy dyskusje o literaturze greckiej, o przekładach tekstów greckich na język ukraiński. Andrij Ołeksandrowycz pracował w swoim gabinecie, ale z czasem dołączał do nas. Początkowo byliśmy nieco skrępowani jego obecnością. Ale profesor coraz bardziej podbijał nas swoją wiedzą we wszystkich dziedzinach życia, a jednocześnie demokratycznością, dowcipem, zdolnością do wygłaszania i przyjmowania humoru, umiejętnością swobodnego, nienachalnego i prostego wyjaśniania skomplikowanych kwestii filologii (i nie tylko). Wtedy w dni świąteczne wykładowcy musieli chodzić po akademikach, sprawdzać, co robią studenci w czasie wolnym od wykładów i ćwiczeń. Jedni wykonywali te funkcje tak niezdarnie, że studenci starali się unikać spotkania z nimi; inni (do których należał też Andrij Ołeksandrowycz) zachowywali się delikatnie, z nimi przyjemnie było porozmawiać. Pewnego razu moi koledzy z roku poszli świętować rocznicę przewrotu październikowego w różnych towarzystwach. Ja tego dnia miałem minorowy nastrój, nigdzie nie poszedłem, siedziałem sam w pokoju w akademiku i przeglądałem zbiór tekstów z epoki bizantyjskiej. Natrafiłem na epos o życiu czworonożnych zwierząt i postanowiłem go przetłumaczyć. Tłumaczyło się ciężko, bo tekst był w języku średniogreckim. A my dopiero zaczęliśmy uczyć się nowogreckiego. Nagle ktoś zapukał do drzwi. Otworzyłem i do pokoju wszedł Andrij Ołeksandrowycz. Przywitał się, zapytał, dlaczego jestem sam, co czytam. Powiedziałem, że oto próbuję zgłębić tekst z pożyczonej z jego biblioteki książki, chcę go przetłumaczyć. Profesorowi bardzo się to spodobało, poświęcił mi dość dużo czasu, dał kilka cennych rad i w ten sposób skierował na ścieżkę translatorską. Z czasem „Bizantyjski epos zwierzęcy” ukazał się w „Wseswicie” z przedmową Andrija Ołeksandrowycza, a następnie także jako osobne wydanie w „Weselce”. Latem 1959 roku my, studenci grupy greckiej, na czele z Andrijem Biłeckim i Tetianą Czernyszową, pojechaliśmy na ekspedycję dialektologiczną do Greków-Rumejów nadazowskich, by badać ich gwary i folklor. Andrij Ołeksandrowycz nie tylko sprawował ogólne kierownictwo nad ekspedycją, ale brał też aktywny udział w zapisywaniu tekstów, w ich interpretacji i wyjaśnianiu. Był wesoły i towarzyski, bezpośredni podczas odpoczynku. Rozumiał żarty i sam potrafił żartować. Wiadomo, że w byłym Związku Radzieckim było wiele różnych problemów, w tym z artykułami spożywczymi: wszystko trzeba było „zdobywać”. Zapisywaliśmy twórczość ludową Rumejów w dwóch wsiach pod Mariupolem — Sartanie i Czermalyku (w tamtym czasie nazywano je po radziecku bezbarwnie — Prymorske i Zamożne; teraz, dzięki Bogu, przywrócono historyczne greckie nazwy). Pewnego razu Andrij Ołeksandrowycz zebrał się, by jechać do Mariupola (wtedy jeszcze Żdanowa) w sprawach ekspedycyjnych. Ja i jeszcze jeden uczestnik ekspedycji, mój kolega Wadym, zaproponowaliśmy, że pojedziemy razem z profesorem i „zdobędziemy” cukier, który nam się kończył. Tetiana Mykołajiwna nie bardzo chciała nas puszczać, bo wcześniej narozrabialiśmy: mieliśmy starcie z miejscowymi chłopakami o miejscowe dziewczyny. Andrij Ołeksandrowycz zaczął ją namawiać; w końcu powiedziała: „Jedźcie, ale nie ważcie się wplątać w coś jeszcze”. W drodze rozmawialiśmy na różne tematy. Ja wtedy przyuczałem Wadyma do języka ukraińskiego, który wcześniej miał w zasobie biernym. Po moim kolejnym przypomnieniu powiedział: „Wszystko, teraz będę rozmawiał tylko na języku ukraińskim!”. Słysząc to, Andrij Ołeksandrowycz zauważył: „Jeśli na języku ukraińskim, to to już nie jest język ukraiński, rozmawiać trzeba w języku ukraińskim”. I oto jesteśmy w Żdanowie. Profesor poszedł w swoich sprawach, a my stanęliśmy w kolejce po cukier. Trzeba było długo stać. Wadym miał aparat fotograficzny i postanowiliśmy sfotografować się nawzajem na tle długiej kolejki. Zauważywszy to, kobiety w kolejce o czymś szeptały, jedna z nich gdzieś poszła, a inne zaczęły głośno, tak żebyśmy usłyszeli, wykrzykiwać: „A u nas jest i cukier, i masło, i wszystko, co potrzebne!” „I kolejek u nas nie ma, to ludzie po prostu tak się zebrali i stoją!” Podczas gdy słuchaliśmy tych patriotycznych gadanin, pani, która gdzieś zniknęła, przyprowadziła milicjanta. Podszedł do nas, zasalutował, zapytał, czyj to aparat, i powiedział do właściciela: „Prajdiomtie!”. Poszli z Wadymem. Stoję dalej w kolejce, kiedy widzę — idzie Andrij Ołeksandrowycz. Pyta, gdzie Wadym? Odpowiadam: „Zabrali go na milicję”. Myślę, profesor zaraz powie: „Nie możecie nie wpakować się w coś! Co wy narobiliście?”. Zamiast tego usłyszałem od profesora: „No cóż, pójdziemy ratować”. Okazało się, że damy w kolejce wzięły nas za amerykańskich szpiegów, którzy chcą oczernić szczęśliwy radziecki kraj, gdzie rzekomo całą żywność trzeba zdobywać w kolejce. W końcu milicjant nas wypuścił, radząc ostrożniej wybierać obiekty do fotografowania, bo Żdanow, jakoby, to otwarty port. Później nagraliśmy na taśmę dowcipny reportaż „O czujności mariupolskich niewiast, albo O tym, jak zdobywaliśmy cukier”. Andrij Ołeksandrowycz brał czynny udział w tworzeniu i udźwiękowieniu tego reportażu. Następstwem moich badań ekspedycyjnych był artykuł „Odmiana rzeczowników w gwarze sartańsko-czermalickiej dialektu rumejskiego języka nowogreckiego”. Przygotowując go do druku, powiedziałem Andrijowi Ołeksandrowyczowi, że nazwę go właśnie tak, choć wsie nazywały się Prymorske i Zamożne. Profesor zgodził się: „Słusznie. Nie nazwiesz przecież tej gwary prymorsko-zamożną!”. Studiując język nowogrecki, zauważyłem w nim wiele wspólnego z ukraińskim w dziedzinie semantyki leksykalnej, składni i frazeologii, i postanowiłem wybrać te zjawiska jako materiał do swojej pracy dyplomowej. Konsultowałem się ze swoimi wykładowcami-hellenistami. Andrij Ołeksandrowycz bardzo pomógł mi w określeniu struktury i treści pracy, która później została opublikowana pod tytułem „O leksykalnych i frazeologicznych paralelizmach w językach nowogreckim i ukraińskim”. Jeszcze w latach studenckich przygotowywaliśmy tłumaczenia dosłowne utworów Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki, Iwana Franki po to, aby greccy poeci we własnych wersjach artystycznych zapoznali z nimi czytelników swojej ojczyzny. Andrij Ołeksandrowycz nie tylko kierował tą pracą, ale i sam tłumaczył. Jak dziś widzę napisane jego wzorowym kaligraficznym pismem tłumaczenie dosłowne sceny dramatycznej Łesi Ukrainki „Ifigenia w Taurydzie”. greckich autorów, w szczególności fragmenty „Odysei” opublikowano w chrestomatii literatury antycznej, która wyszła w 1938 roku i była wznowiona w roku 1968. Chrestomatię ułożył ojciec profesora, akademik Ołeksandr Biłecki. W 1986 roku ujrzała świat „Historia w dziewięciu księgach” Herodota w ukraińskim tłumaczeniu i z niedoścignionymi komentarzami Andrija Ołeksandrowycza. Profesor Biłecki był redaktorem i autorem przedmów do wielu tłumaczeń utworów dawnej i nowogreckiej literatury. Z jego artykułem wstępnym i przypisami w 1978 roku wyszła „Iliada” Homera w tłumaczeniu Borysa Tena. W tym artykule A. Biłecki między innymi pisze: „Kiedy więc osiedlił się Homer na Ukrainie? Na terytorium współczesnej Ukrainy „Iliadę” Homera recytowano z pamięci już w pierwszym wieku n. e. Okrutny despota na tronie wielkiego państwa antycznego świata rzymski cesarz Domicjan (81—96 rr. n. e.) bezlitośnie prześladował chrześcijan, żydów i filozofów. Jego niełaska rozciągnęła się i na błyskotliwego stylistę swoich czasów Diona Kokkejosa, który za swoją elokwencję otrzymał od współczesnych zaszczytny przydomek Chrysostomos, co można przetłumaczyć w naszym języku jako Złotousty. Został wygnany z Rzymu na daleki północny wschód imperium i wśród innych krajów przyszło mu przebywać na północnym wybrzeżu Morza Czarnego i w szczególności w mieście Olbii… Chrysostomos był zdumiony w szczególności tym, że olbiopolici wysoko cenili Homera jako twórcę „Iliady” i bezbłędnie cytowali z pamięci jego utwór”. Ten egzemplarz „Iliady” (jak i niemało innych wydań, do których był przychylny Andrij Ołeksandrowycz) mam z jego dedykacją. Kiedy na zamówienie wydawnictwa „Dnipro” przetłumaczyłem powieść znanego greckiego pisarza Stratisa Myriwilisa „Życie w grobie”, to w 1991 roku wyszła ona z przedmową A. Biłeckiego. Przedmowa profesora zdobi również „Słownik mitologii antycznej” (autorzy Iwan Kozowyk i Ołeksandr Ponomariw), który doczekał się trzech wydań — 1985, 1989, 2006. Człowiek szerokich horyzontów naukowych, znawca wielu języków, autor głębokich prac naukowych i artykułów encyklopedycznych, znany u siebie w ojczyźnie i daleko poza jej granicami Andrij Ołeksandrowycz Biłecki nie był należycie oceniony i godnie uhonorowany przez władze Radzieckiej Ukrainy, choć pracował w jej najbardziej prestiżowym uniwersytecie prawie czterdzieści lat. Wychował kilka pokoleń studentów, którzy pracują teraz na niwie ukraińskiej kultury i duchowości. Dla nas był, jest i pozostanie na zawsze Nauczycielem przez duże „N”. W tym roku minęło 100 lat od narodzin człowieka encyklopedycznej wiedzy, naukowca, który pracował w dziedzinie filologii, hellenistyki, historii, archeologii, epigrafiki, paleografii Andrija Ołeksandrowycza BIŁECKIEGO. W Kijowskim Narodowym Uniwersytecie im. Tarasa Szewczenki odbyła się międzynarodowa konferencja poświęcona tej dacie. Drukujemy wspomnienia jednego z uczniów profesora A. Biłeckiego.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Оригінал українською · переклад оновлюється

АНДРІЄЧКУ, АНДРІЙКУ, АНДРІЮ!..

Василь КЛІЧАК У п’ятницю 16 грудня у Французькому культурному центрі відбулася презентація книжки “Сад божественних поезій: тися# чоліття французькомовної любовної ліри# ки”, тематична антологія Х—ХХ віків, том перший. Переклад із французької, упоряд# кування, передмова, довідки про авторів і примітки Всеволода Ткаченка. Ошатне, розкішне видання здійснено у рамках Програми сприяння видавничій справі “СКОВОРОДА” Посольства Франції в Ук# раїні та Міністерства закордонних справ Франції. Книжка побачила світ у видавни# чому центрі “Просвіта”. Окрім того, що до книжки увійшли майстерні переклади з французьких поетів, присутні відзначали також чудове художнє оформлення, дизайн і верстку видання, які Ольга СТАДНІЧЕНКО, кандидат філологічних наук, завідувач кафедри українознавства Запорізького національного університету …Уже давно на філологічному факуль# теті Запорізького національного універси# тету не збиралося разом стільки поетів, ак# торів, композиторів, співаків, журналіс# тів… Хоча привід був сумний — вечір пам’яті поета Анатолія Захаровича Рекуб# рацького, який 7 жовтня 2011 року тихо відійшов за обрій на спочин на 66#му році життя. А прийшли “люди моєї пам’яті”, ті, хто приходив до нього на день народжен# ня — 21 листопада — майже завжди: син Анатолій та донька Наталка, друзі, побра# тими, колеги по перу, шанувальники його таланту, викладачі та студенти філологіч# ного факультету, ровесники, люди навіть старші і молодь. Щоб пом’янути, щоб по# ділитися ще свіжими спогадами, які не встигли вичахнути, щоб сказати, можли# во, те, що не сказали за життя. А в універ# ситеті зібралися тому, що А. Рекубраць# кий, як і його дружина й діти, є випускни# ком українського відділення філфаку. По# ет з особливим пієтетом ставився до своєї alma mater, викладачів і самого фаху вчи# теля, вважаючи, що “учитель — то наше звання найвище, чи ви — професор, чи ви — поет”, любив наш університет і завжди приходив сюди на творчі зустрічі зі сту# дентами, ніби знову на іспит. Люди моєї пам’яті. Хто я — без вас — на світі, Ким ти єси, людино, Без тих, хто знає тебе?!. Люди моєї пам’яті. Всі ми потроху минаємо. Всім буде трішки пам’яті. Може, й непам’ять комусь. Радість єдина наша — Щось таки ми залишаємо. Я не боюсь залишати. Я не залишить боюсь. Анатолій Рекубрацький залишив свої поезії нам, щоб почуття мандрували від од# нієї душі до іншої, торкаючи раптовим пе# здійснив художник#дизайнер Андрій Виш# невський. На превеликий жаль, за чотири дні до презентації Андрій Романович відій# шов у засвіти. Жорстока хвороба була нев# благанною. Прожив він усього 48 років, мав божу іскру — яскравий творчий талант, талант художника, талант книжкового ілюстратора. Від часу заснування видавничого цен# тру “Просвіта” Андрій співпрацював із нами, виконував замовлення щодо ілюс# трування видань, дизайну текстової час# тини. Можна дібрати гарну книжкову по# личку із книг, які проілюстрував і зверстав Андрій Вишневський. Це насамперед книги серії “Шкільна бібліотека”: “Дівчина з легенди. Маруся Чу# рай”; Юрій Лаврінен# ко. “Розстріляне Від# родження”; Василь К о р о л і в # С т а р и й . “Нечиста сила”; Іван Франко. “Я не жалу# юсь на тебе, доле…”; Андріан Кащенко. “Оповідання про Вій# сько Запорозьке ни# зове”; Леонід Глібов. “Цяцькований Осел”. До цих книжок треба ще додати любовно й із вишуканим смаком оформлені такі: Олек# са Ющенко. “Банду# ристи, орли сизі”; Бо# рис Дорошенко#Тов# мацький. “Симон Петлюра. Життя і ді# яльність”; Вадим Пе# реживанням вічності. Навіть більше, бо крім текстів, він залишив свою історію, свій ліричний образно#осмислений сценарій життя. Степовик від народження, українець не за призначенням, а за духом, тихий мудрець із народу із влучним прізвись# ком Ворожбит жив скромно і ненав’язли# во, без претензій на супергеніальність і зверхність, був щасливим від того, що любить усе прекрасне і земне, і говорить людям правду. Життєва, творча доля Ана# толія Рекубрацького сьогодні заслуговує на возвеличення і людську пам’ять. Перше слово про незабутнього поета, його дитинство, перші кроки в літературі, про цікаві, не відомі багатьом штрихи до його портрета виголосив патріарх запорізь# кої літератури, засновник і упродовж 30#ти років незмінний (до 1998 р.) голова Запо# па. “Україна в дзеркалі тисячоліть”; Ана# толій Погрібний. “Захочеш і будеш”; Анд# рій Кондратюк. “З вишневого саду”; Лю# бов Голота. “Сотворіння”; Михайло На# єнко. “Художня література України”; “Я син свого народу”. Наукова спадщина Михайла Максимовича; Борис Яценко. “Слово о полку Ігоревім як історичне джерело”; Ольга Малюта. “Просвіти” і ук# раїнська державність”; Упорядник Ярос# лав Гаврилюк. “Крути. Січень 1918 року”; Даніел Крман. “Подорожній щоденник (Itinerarium 1708—1709)”; Володимир Рі# зун. “Теорія масової комунікації”; Робер Деснос. “Баєчкопісеньки і квітопісень# ки”. Переклав із французької Всеволод Ткаченко. Цей перелік я міг би ще продовжувати, та ловлю себе на думці, що навіть про кож# ну із перелічених книжок можна сказати, що вона — подія у культурному житті. Про це говорили на презентаціях, писали в пре# сі, зокрема в “СП”. Залишилася така поличка з книгами удома в Андрія, де глибоко сумують за ним дружина Олена і дочка Анна. Така поличка є і в його батьків Галини Йосипівни і Романа Гнатовича, які ще з дитячих Андрієвих літ мріяли про те, що син стане художником. Поволі, з року в рік розцвітав його талант. У часи перебудови, на початку незалежності в нього був цикл картин, названих рядками з Тараса Шевченка. Глибоко символічні, з прихованим болем за майбутнє України, ці картини і сьогодні хвилюють душу, не втра# чають своєї енергетичної закодованості. Нам дуже бракуватиме Андрія. Його спокійної розсудливості, уміння оцінити будь#який факт чи явище, зробити йому безпомильний аналіз, а також бракуватиме його неповторного почуття гумору, щирого і непідробного. Дуже шкода, що в розквіті сил ідуть від нас скромні трудівники, художники, що проникливим внутрішнім зором бачать ре# альність, бачать поведінку тих, хто, як і вчора, намагається всюди встигнути, щоб запобігти ласки у тих, хто ножем одкраює ласі шматочки з панського столу. Вони, ху# дожники, це добре бачать, але ніколи не вдадуться до такого самоприниження. Це не для них. “Художнику немає скутих норм…” Таким запам’ятається мені Андрій Вишневський. Андрієчку, Андрійку, Андрію! Прости мені. Тричі прости. Хай буде земля тобі пухом. продовжують його творче життя. Особли/ во ті, що вже стали майже народними. Композитор#пісняр Анатолій Сердюк на/ гадав про те, що їхня пісня “Неподільна булава”, написана ще далекого 1993 року, набула саме такої слави. Її довгий час “крутили” навіть у Верховній Раді Украї/ ни, а під час Помаранчевої революції вона звучала на Майдані Незалежності, її по кілька разів на день транслювали україн/ ське радіо й телебачення. І знову залунало до болю актуальне і майже хрестоматійне: Булави не можна поділити, хлопці, України також не дамо ділить. Доки буде жити дух наш запорозький, Доти Україна буде в світі жить! Так міг написати тільки справжній ук# раїнець, великий патріот, якому в душі бо# ліла Україна.
Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

NA ZŁOTYM BRZEGU SMUTKU...

organizacji zaporoskiej NSPU, „literacki ojciec” poety — Petro Rebro. To właśnie on sprawił, że to wydarzenie nie było tragicznie smutne, lecz po ludzku mądre, głęboko filozoficzne i dowcipnie przyziemne. Powiedział, że „Anatol był szlachetny, nie po prostu inteligentny, a właśnie szlachetny, niezdolny do brudnych intryg, nie wiedział, co to czarna zazdrość, był utalentowany, a do tego jeszcze bardzo jasny. …Dla mnie on nie umarł… Kiedy brzmią jego poezje, pieśni, humoreski, przekonuję się, że Tola żyje, on jest wśród nas i uczy, jak trzeba żyć na tym świecie”. Towarzysze broni, koledzy podkreślali, że A. Rekubracki był pisarzem, który żył, tworzył, miał postawę obywatelską, był Ukraińcem do ostatniego tchu. Starzy przyjaciele i „koledzy z roku” — pisarze Ołeksandr Ablicow i Kostiantyn Suszko, doktor nauk filologicznych Witalij Szewczenko, artysta ludowy Ukrainy Ołeksandr Hapon, mistrzyni ludowa Nina Mariucha, kolega z roku Wiktor Panasenko swoimi prostymi, szczerymi i swobodnymi opowieściami stworzyli poczucie obecności. W audytorium było wrażenie, jakby to było spotkanie autorskie w jednym kręgu z Anatolem Rekubrackim, i rozmawiamy, słuchamy pieśni do jego słów oraz po prostu marzymy razem z nim. Wskrzesić i odtworzyć obraz człowieka — to prawdopodobnie najlepszy sposób, by uczcić pamięć o nim. „Anatol Rekubracki nie po prostu dziwił nas swoim życiem, a był prawdziwym Ukraińcem, który wyszywał swoje słowo czerwonymi i czarnymi nićmi”, — wzruszająco i przejmująco brzmiały słowa poetki Lubow Henby, która ze szczególną wdzięcznością zwracała się do Poety, mówiła o tym, że to właśnie on szczerze wspierał jej twórczy rozwój. A poeta Wołodymyr Wichlajew nazwał A. Rekubrackiego swoim literackim nauczycielem, który uczył żyć i przetrwać ukraińskojęzycznego poetę w obcojęzycznym środowisku naszego miasta. I w każdym wystąpieniu — słowa wdzięczności dla Anatola Zacharowycza za to, że był obok, wspierał, pomagał, darował ciepło swojej duszy, był hojny w usposobieniu, niezwykle dowcipny i bystry. Koledzy-dziennikarze wspominali, że jako komentator polityczny dziwił wszystkich przenikliwością i umiejętnością przewidywania wydarzeń. Dwukrotnie wygrywał konkurs politycznych wizjonerów Ukrainy z zadziwiającą dokładnością przewidywań przyszłości — 97,3 %. „Poeta żyje, dopóki jego słowa wybijają rytm w czyimś sercu”, — to lejtmotyw wielu wystąpień. Pieśni do słów poety również

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

BEZ CHŁOPSKIEJ ATLANTYDY…

Switłana OREŁ, m. Kirowohrad Ciężkie nieszczęścia naszego narodu, przeżyte w ubiegłym stuleciu, są mniej lub bardziej wyraźnie wyartykułowane przez historię. Dzięki wysiłkom W. Juszczenki zobaczyliśmy ukraińskimi oczami Hołodomor i tego spojrzenia, utrwalonego w książkach, w pomnikach, nie zatrze już ulotna koniunktura. Odbył się długoterminowy projekt „Rehabilitowani przez historię”, nad którym naukowcy, krajoznawcy, dziennikarze pracowali w każdym obwodzie, utrwalając w wielotomowych wydaniach nazwiska tysięcy represjonowanych i stwierdzając na poziomie faktologicznym i prawnym zbrodniczość bolszewicko-komunistycznego systemu. Te same kolegia redakcyjne miały kontynuować swoją pracę, analizując karty rozkułaczonych w archiwach struktur MSW, wolny dostęp do których do dziś nie jest dozwolony. Ta praca miała pomóc społeczeństwu zobaczyć Ukraińcom przedostatni akt tragedii niszczenia naszej Atlantydy — rozkułaczenie. Ale ta praca, przynajmniej w naszym obwodzie, została nagle przerwana. Najwyraźniej jako niepotrzebna i nieaktualna dla obecnej władzy. Lecz są ludzie, którzy myślą inaczej. Nauczyciel z miasteczka Ołeksandriwka, co na Kirowohradszczyźnie, Iwan Petrenko już nie pierwszy rok wytrwale pracuje z materiałami obwodowego archiwum państwowego, muzeum krajoznawczego, celowo zbiera wspomnienia naocznych świadków tamtych wydarzeń. Dwie jego książki, które ukazały się w odstępie dwóch lat — „Odebrane życie. Rozkułaczenie na Kirowohradszczyźnie” (2009) oraz „Rozkułaczenie i inne procesy społeczno-polityczne na Ołeksandriwszczyźnie w latach 30. XX wieku. Dokumenty świadczą” (2011) pretendują zarówno do wszechstronności, jak i do wyraźnego utrwalenia tendencji, co jest niezbędne dla współczesnego zrozumienia zjawiska. Ale czy jest ono możliwe, gdy łączny nakład dwóch książek to zaledwie 700 egzemplarzy. A to wcale nie są wydania regionalne! To, o czym mowa, dotyczy całej Ukrainy, więc nieobojętnym wydawcom warto zatroszczyć się, aby te książki stały się dostępne dla szerszego ogółu. Iwan Petrenko, wykorzystując konkretne dokumenty archiwalne, wyraźnie wskazuje: Rozmowę o książkach ołeksandriwskiego badacza Iwana Petrenki „Odebrane życie” oraz „Rozkułaczenie” mogłabym zacząć od opowieści o moim rozkułaczonym dziadku Stepanie Czudnym, o pradziadku Ławrinie — najstarszym represjonowanym w obwodzie — GPU aresztowało go, gdy starzec miał 81 lat, o jego córce Warwarze, która zmarła w kirowohradzkim więzieniu, oskarżona na podstawie tego prawa, które przezwano prawem o pięciu kłosach, a jej męża księdza Hryhorija Rużyna rozstrzelano w 1937 roku, o ich dziesięciorgu dzieciach, które rozeszły się po świecie, musiały przeżywać bez rodu i narodu i których potomkowie „…rozkułaczali, poczynając od 1928 roku, wszystkich niewygodnych władzy: biedniaków, średniaków, zamożnych średniaków, parobków, kułackich agitatorów, …wielodzietnych i samotnych, starych i młodych. Wielkiej przepaści majątkowej między chłopami w regionie nie było — do 1923 roku wszyscy oni bez wyjątku otrzymali od władzy ziemię proporcjonalnie do liczby osób w rodzinie i rozpoczęli gospodarowanie praktycznie w jednakowych warunkach, i tylko ilość oraz jakość ich pracy określała poziom dochodów każdej oddzielnie wziętej rodziny”. Zatem tych, którzy rzeczywiście mogli wzbogacać się kosztem pracy najemnej, faktycznie nie było — do 1923 roku już ich zniszczono, wygnano poza granice kraju, gospodarstwa ich zrujnowano i rozgrabiono. Wieloma konkretnymi faktami autor obala radziecki mit o rozkułaczeniu i wyraźnie pokazuje, że jest ono satanistyczną selekcją wyniszczenia pracowitszych, bystrzejszych, bardziej pomysłowych, mądrzejszych, uczciwszych, bardziej otwartych, szczerszych, bardziej pryncypialnych. Czy więc warto się dziwić, że naród, który przeszedł taką selekcję, nijak nie może zdobyć się na ten dzisiaj nie znają języka dziadków i rodziców, o siostrze mojej babci Tetiany Małej Marii, której rodzinę wysłano na Sybir, gdzie starsi zginęli, a dzieciom jakoś udało się uciec, i której syn Iwan później został naukowcem w dziedzinie medycyny kosmicznej. Podobne wzmianki i podobne historie są niemal w każdej ukraińskiej rodzinie. Bo absolutna większość z nas, gdziekolwiek byśmy dzisiaj mieszkali i czymkolwiek byśmy się zajmowali — pochodzi z ukraińskiej wsi, tej Atlantydy, którą tak bezlitośnie i okrutnie niszczyli bolszewicy jako zjawisko klasowo wrogie, i która nawet teraz gaśnie pod naciskiem problemów ekonomicznych i nieładu społecznego. przewodnik, który da mu pewność, dobrobyt, rozwój? Wartość wydań polega na tym, że to nie tylko nagromadzenie przykładów, cytatów z dokumentów archiwalnych, wykaz nazwisk, tabel, sytuacji. Autor daje definicję z nowoczesnego punktu widzenia podstawowym pojęciom, które funkcjonowały w tamtym czasie: czym jest ściąganie zboża, kolektywizacja, kim są kułacy-ekspertnicy, kułacy pierwszej, drugiej, trzeciej kategorii? Czyli wprowadza do współczesnego obiegu naukowego pojęcia, które dotąd nie były aktualizowane, ale zrozumienie których, jako części własnej historii, jest niezbędne dla formowania nowoczesnego narodu. Nawiasem mówiąc, Iwan Petrenko nie posiada żadnych stopni naukowych, w odróżnieniu od dziesiątek i setek kandydatów i doktorów, których prace, dalekie od życiowych realiów, mogą przydać się chyba tylko pojedynczym zainteresowanym badaczom i myszom w archiwach, gdzie przechowywane są oryginały dysertacji. Autor wyraźnie wyznacza, powołując się na konkretne dokumenty, także ramy czasowe procesu rozkułaczenia. W okręgu zinowjewskim (tak wtedy nazywała się część naszego regionu, obwód w obecnym kształcie został uformowany ma — mistrzyni twórczości ludowej w tkactwie Wiktorija Kytajhorodśka. Na jej cześć obecni wykonali pieśń Malyszki „Rodzinna matko moja”. — To niezwykle udany format prezentacyjny — połączenie poezji i muzyki. Początkowo obawiałem się: jak to będzie, ale kiedy usłyszałem teksty wierszy — to było prawdziwe duchowe wstrząśnienie, — mówi główny dyrygent i kierownik artystyczny Czerniowieckiej Akademickiej Orkiestry Symfonicznej Josyp Sozanśkyj. — Właśnie tak powinna brzmieć poezja, bo słuchacz tego potrzebuje. Wspaniały format, chciało się słuchać bez końca, — zauważa dziekan wydziału filologicznego CzNU imienia Ju. Fedkowycza, profesor Borys Bunczuk. — Przesłuchawszy wiersze ze sceny, odniosłam wielką przyjemność, więc postanowiłam kupić nową książkę pani Wiry — „Hojrę”, przeczytałam ją jednym tchem, a nowelę „Antologia sukcesu” z mężem przeczytaliśmy dwukrotnie, — podzieliła się swoimi wrażeniami laureatka nagrody oświatowej im. O. Popowycza, weteranka pracy, literatka Ołeksandra Prychodko-Wozniak. — Bywam niemal na wszystkich imprezach twórczych, które odbywają się w naszych teatrach i kinach. Ale po spektaklu „Wira”, wysłuchawszy połączenia muzyki i poezji, wychodziłam z teatru, jakby z cerkwi, — wyznała prorektor Bukowińskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego profesor Nina Zorij. Sama zaś pisarka zaznaczyła: „Podobne projekty są obecnie dość drogie i gdybym budowała relacje z ludźmi tylko na podstawie komercyjnej, o takim wydarzeniu nie można byłoby nawet marzyć. Bardzo dziękuję aktorom, muzykom, wydawcom, artystom, rodzinie, wszystkim, którzy żyją poetyckim słowem, ukraińską muzyką, za to, że pomnożyli moją radość, moje święto”. później), który jako jeden z pięciu na Ukrainie stał się „eksperymentalnym” pod względem przeprowadzenia całkowitej kolektywizacji i rozkułaczania, proces ten rozpoczął się pod koniec grudnia 1928 roku. Nasze, znowuż, radzieckie stereotypy mówią o tym, że rozkułaczanie i kolektywizacja trwały rok lub dwa pod koniec lat 30. Iwan Danyłowycz Petrenko z dokumentami w ręku dowodzi, że „…wojna bolszewików z ukraińskim chłopstwem tylko pod wymyślonym hasłem „walki z kułakami” trwała na terytorium kraju w okresie od 1918 do 1923 roku, od 1928 do 1941 roku, od końca 1943 do 1946 roku (tzw. kolaboracjonizm). Rozkułaczeni przebywali na osiedlach specjalnych do sierpnia 1954 roku. Ta wojna przeciwko chłopom zajęła w czasie ponad 20 lat”. Autor obejmuje, wyodrębnia i analizuje (z punktu widzenia współczesności, co jest niezwykle ważne!) wiele charakterystycznych zjawisk tamtego czasu — „dwudziestopięciotysięczników”, stosunek klasy robotniczej do procesów na wsi, ucieczki kułaków, skup mięsa, „czerwone bazary”, represyjne środki bolszewików, czystki w aparacie radzieckim i kołchozach, niszczenie świątyń i walkę z religią, „wołynki” (strajki chłopskie), dezerterów ruchu kołchozowego, opór chłopów wobec bolszewickiego nacisku. Z całego tego masywu materiałów autor wyciąga, być może nieco nieoczekiwany, ale logiczny wniosek: „Wszystkie te i następne tragedie były naturalną zapłatą za brak własnego państwa. Był to typowy los skolonizowanego narodu”. Ten wniosek powinniśmy bardzo dobrze pamiętać dzisiaj, kiedy znów pojawiły się zagrożenia i poważne wyzwania dla istnienia naszego państwa. Problemy i nieudolność gospodarcza nie są powodem, by z niego rezygnować. Wręcz przeciwnie, musimy wreszcie wybrać takie kierownictwo, które stworzy warunki do godnego życia. Wraz ze zniszczonym ukraińskim chłopstwem odeszła w niebyt nasza Atlantyda, bez której tak trudno nam odnaleźć siebie, poczuć pewność i perspektywę, wybrać godną władzę. Ale musimy. W imię pamięci o tamtym ukraińskim wszechświecie, gdzie najważniejszymi były Praca, Chleb, Honor, Miłość. On da nam siłę.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Kiedy poeta rusza do walki…

Mychajło BROZYNSKI. Zdjęcia: O. Tkaczuk, A. Tomkiw Wieczór poetycko-muzyczny w Teatrze Muzyczno-Dramatycznym im. Olgi Kobylańskiej z udziałem Zasłużonej Artystki Ukrainy Lidii Żuk, Zasłużonego Artysty Ukrainy Jewhena Nyszczuka, Czerniowieckiej Orkiestry Symfonicznej pod batutą Josypa Sozańskiego, studenckiego chóru ludowego „Rezonans” pod kierownictwem Andrija Plyszki, połączonych poezją Wiry Kytajhorodskiej, rozpoczął się na tle gorzkich zimowych chryzantem, jabłek i ścieżek, wysłanych nadniestrzańskimi wrzecionami z ptakami (w reżyserii Ludowego Artysty Ukrainy Wasyla Wowkuna, scenografia autorstwa pisarki i telewizyjnej dziennikarki Lesi Woroniuk-Wołoszyny). Prawie półtoragodzinny program — czytanie wierszy na tle muzyki sławnych ukraińskich kompozytorów: Stankowycza, Leontowycza, Łatoszynskiego, Rewuckiego, Iwasiuka — wypełniony falą wysokiego brzmienia, w którym każda fraza muzyczna odpowiadała wypowiedzianemu słowu poetyckiemu: Kiedy poeta idzie na Wy, / Z tłumem, z carską ordą, — rozbrzmiewa potężny, a zarazem czuły głos Lidii Żuk. W tym momencie do dialogu wchodzą majestatyczne skrzypce, a w pierwszym rzędzie — ukraińskie i światowe znakomitości — Ludowe Artystki Ukrainy Ludmiła Szapko i Ludowy Artysta Ukrainy Pawło Czebotow. Dialektyka twórczości jest bardzo prosta — być pierwszym na stracenie — stwierdza refren wiersza-poświęcenia Wołodymyrowi Iwasiukowi, a Jewhen Nyszczuk wypowiada te słowa, i sala wypełnia się fragmentem symfonii Wołodymyra Iwasiuka… To była poetycka rozmowa podróżników w czasie — mężczyzny i kobiety, którzy mówią o tym, co przemijające i wieczne, o miłości i cierpieniu, bohaterstwie i honorze. Aktorka Lidia Żuk stworzyła już monospektakle oparte na twórczości Liny Kostenko i Lesi Ukrainki, które odniosły sukces w Kijowie i Łucku. Twórczością Wiry Kytajhorodskiej Artystka interesuje się od dawna, a styl pisarki jest jej bardzo bliski. „Poezja Wiry jest prawdziwa, głęboka, wyznaje filozofię chrześcijańską. Dziś niewielu żyje i tworzy tak jak Wira — bez koniunktury, szczerze, jak sama przyroda. Mam notesik z ulubionymi wierszami i jest tam sporo utworów Wiry” — mówi aktorka. Zabrzmiało prawie czterdzieści wierszy — o poecie pod słońcem i gromem, o bohaterach UPA, o czystości relacji, o czci dla ojczystej ziemi. Ty lepiłeś mnie z ciężkiej gliny; / Twoje palce znają każde zgięcie: / Pagórki, niziny i szczeliny / W niewoli linii domen… — rozlega się przy akompaniamencie przejmującej muzyki M. Skorykа… — Ci bohaterowie już stali się trawą, — / Podniebieniem jesiennych grzybni, Tylko jesion szepcze: «Do boju!» Pod zielonym suknem całunów… — wytężona publiczność wstrzymała oddech przy słowach wygłaszanych przez Jewhena Nyszczuka. Jako podsumowanie rozmowy dwóch artystów między sobą oraz ich obu z narodem zabrzmiały wiersze: Przetrwamy tę niedolę, Ten czarny nieurodzaj umysłów: Luty nam nakoci kotków, Maj nam nacwierka świerszczy — I ty upieczesz wielką paschę Na tacy z białej wikliny… «Brawo!», «Vivat!» — rozlegało się z parteru, lóż i galerii. Widzowie długo nie opuszczali sali. Wszyscy chętni mogli nabyć książki Wiry Kytajhorodskiej, które właśnie ujrzały światło dzienne: «Siedem wieńców sonetów» (wydawnictwo «Książki XXI wieku») oraz «Hojra» (wyd. «Bukrek»). Tu właśnie, w foyer, po przedstawieniu inteligencja śpiewała ukraińskie pieśni, fotografowała się z artystką i jej rodziną, którą wokół siebie zgromadziła mama Wiry ma-

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

PAMIĘĆ O ZIEMIAKU

Walerija Uszko, słuchaczka intensywnych kursów dziennikarstwa Żeby czcić, trzeba mieć talent. Hryhir Tiutiunnyk W Klubie Pisarzy Charkowskiej Obwodowej Organizacji NSPU odbył się wieczór poświęcony 80. rocznicy urodzin wybitnego ukraińskiego prozaika Hryhoria Tiutiunnyka. Na uczczenie dnia urodzin Hryhoria Tiutiunnyka zebrali się ludzie, którzy odnoszą się do niego i jego twórczości z wielkim szacunkiem, ludzie utalentowani, obdarzeni. Z referatem o życiu, drodze w literaturze i związkach ukraińskiego artysty z Charkowem wystąpił kierownik Katedry Dziennikarstwa, profesor Charkowskiego Narodowego Uniwersytetu im. W. N. Karazina Ihor Myhajlin. Ucząc się właśnie w tej uczelni, Hryhir Tiutiunnyk publikował swoje pierwsze utwory w gazetce ściennej wydziału. O przyjacielskich stosunkach z autorem „Klymka” oraz w szczególności o spotkaniach w Manujłiwce na Połtawszczyźnie (skąd pochodzi żona Hryhoria Michajłowicza) interesująco opowiedział kierownik Katedry Języka Ukraińskiego, profesor tego samego uniwersytetu Wołodymyr Kałasznyk. Na wieczorze występowali koledzy z roku i uniwersyteccy przyjaciele pisarza: Ołeksandr Hutorow, Wiktor Swirskyj, Larysa Szczawelowa i in. Wrażeniami ze spotkania z niezapomnianym jubilatem podzielił się poeta Wiaczesław Romanowski. Przewodniczący Charkowskiej Organizacji Pisarskiej Iwan Perepeliak zaproponował upamiętnienie pamięci artysty, który uczył się, pracował i pisał swoje utwory w Charkowie, tablicą pamiątkową oraz nadanie jego imienia jednej z ulic słobożańskiej metropolii.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

«ROŚNIE CHATKA W GÓRĘ I W GÓRĘ»

„Gdzieś kiedyś, nie za górami wysokimi, nie za morzami głębokimi, a w stołecznym grodzie Kijowie żyli-byli dobrzy ludzie. I umyślili ci ludzie zbudować chatkę. Ale chatkę nie byle jaką, a czarodziejską. Ta chatka, jak rękawiczka — miejsca w niej starczało dla wszystkich. Ledwie świt zabłysnął, wzięli się do roboty i postanowili okna na wschód słońca. I miała ta chatka cztery kąty. Pierwszy ten kąt — to katedra, drugi ten kąt — Centrum folkloru, a trzeci ten kąt — specjalność, czwarty zaś kąt — „Roksolania”. Mocna jej belka stropowa — Uniwersytet Szewczenki. Chatka zaś ta — folklorystyka. A strzecha jej — Ukraina-matka. Rośnie ta chatka w górę i w górę, podpierając strzechą niebo. I przychodzą dziatki do chatki w naukę. A potem rozchodzą się każdy swoją drogą i po wszystkich światach niosą wieść o cudownej chatce. Idą dni za dniami, miesiące za miesiącami, a chatka stoi do dzisiaj. I będzie stać wiecznie, póki są na świecie dobroczyńcy. I nastał dzień, aż zjechali się zewsząd do chatki piękni ludzie”. Takim wstępem rozpoczęły się grudniowe wieczornice w Centrum ukraińskiej kultury i sztuki. Na święto-feerię, odtąd dodane do ludowego kalendarza, zaprosiła wieloludną rodzinę ze wszystkich zakątków Ukrainy katedra folklorystyki Instytutu Filologii Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki. W tym roku kończy ona 20 lat. Za drzwiami rozśpiewuje się „Roksolania” — kamerton świątecznego wieczoru, centralny hol wypełnia się szanowanymi gośćmi, wzorami na wyszywankach rozkwita ukraińska dusza… Wieloludne zgromadzenie otrzymało okazję uczcić odwieczne tradycje swojego narodu, pobyć w etnicznej przestrzeni rodzinnego kraju. Prowadzącą artystycznego programu „Żyli-byli…”, poświęconego burzliwemu i twórczemu rozwojowi katedry-jubilatki, była Anżelika Rudnyćka — wiodąca specjalistka Centrum folkloru i etnografii, która nastroiła gości na świąteczny nastrój. Wyrazić wdzięczność i pogratulować jubileuszu katedrze folklorystyki na szczeblu państwowym przybyły do domu sztuki doradczyni ministra kultury i turystyki Ukrainy Wiktorija Lisnycza oraz przewodnicząca fundacji charytatywnej „Obdarowane dzieci — przyszłość Ukrainy”, doradczyni ministra ds. rodziny, młodzieży i sportu Ukrainy Włada Łytowczenko. „Kultura Ukrainy — to bezpieczeństwo narodowe naszego państwa. Dlatego nisko kłaniamy się katedrze folklorystyki za jej wysoką misję dla narodu ukraińskiego” — pogratulowała święta zespołowi katedralnemu Wiktorija Lisnycza. Za znaczący wkład w wychowanie młodego pokolenia, za plejadę nieobojętnych obywateli Ukrainy podziękowała jubilatkom także Włada Łytowczenko. Naszego kwiatu po całym świecie… Wychowany przez studentki katedry dziecięcy zespół folklorystyczny szkoły „Prawycja” odegrał na improwizowanej scenie feerię ukraińskiego tańca, gry i śpiewu. Wrażenie wywarły występy pieśniarskiej duszy uniwersytetu, ludowego zespołu muzyki ukraińskiej „Roksolania” oraz grupy folklorystycznej wsi Łuka „Czerwona kalina”. Kierowniczka katedry-jubilatki Ołena Iwanowśka z radością przyjmowała życzenia od szanownych kolegów i gości. Pani Ołena podziękowała wszystkim „dobroczyńcom”, których „intelekt, płomienne serca i codzienna praca są tym fundamentem, który nie pozwoli pochylić się, odejść w niebyt ukraińskiej kulturze”. Tego dnia, przekonana jest profesor, radują się dusze fundatorów katedry. Dlatego obecna akcja poświęcona jest także uczczeniu jasnej pamięci Lidii Dunajewśkiej, Ołeny Tałanczuk, Wołodymyra Bojka, Łeonida Szurka. Symbolicznym sposobem uznania i szacunku dla „dobroczyńców” za ich znaczący wkład w sprawę zachowania, badania i popularyzacji ukraińskiej kultury tradycyjnej stały się dyplomy katedry folklorystyki oraz Centrum folkloru i etnografii w różnych dziedzinach kultury i życia społeczno-politycznego (łącznie 12 nominacji), których oprawę stworzyli ludowy mistrz Switłana Rak oraz studenci-folklorystycy. Twórczy dom przyozdobiono malarstwem wyszywanym Anżeliki Rudnyćkiej oraz „malarstwem naiwnym” Mychajła Onacka. Na drugim i trzecim piętrze Centrum rozpoczęły się prawdziwe wieczornice — interaktywne widowisko, w którym wzięli udział wszyscy goście. Zespół „Roksolania”, trio muzyczne z Narodowej Filharmonii, grupa „Dacha-Bracha”, uczestnicy widowiska folklorystycznego „Żorna” zachwycili wszystkich ukraińskimi tańcami ludowymi, pieśniami, grami. Gości częstowano piernikami, cukierkami z niespodziankami-życzeniami. Dla miłośników ukraińskiego rękodzieła ludowego prowadzono warsztaty z wytwarzania lalki-motanki, wycinanki, wyplatania ze słomy itp. Tegoroczny jubileusz katedry folklorystyki stał się nie tylko świętem dwudziestoletniego istnienia „głównej katedry uniwersytetu Tarasa Szewczenki” (słowa absolwentki Łarysy Humanenko), ale i ważnym wydarzeniem dla całej narodowo świadomej społeczności, która żyje z Ukrainą w sercu. A bez folkloru, jak powiedział Ołeksandr Bryhyneć, nie ma Ukrainy… Press-centrum Instytutu Filologii, katedra folklorystyki odtąd wszystkie środki, które wydziela na to państwo, koncentrują się w obwodowym zarządzie ds. prasy i informacji, co kilkakrotnie utrudnia drogę rękopisu do wydawcy. Rada wydawnicza, od której rzekomo wszystko zależy, jest dość uległa. Przy charyzmie i zmyśle biznesowym naczelnika zarządu Jewhenii Szuster inną być nie może. Lecz gdyby to wszystko robiono tylko dla podniesienia jakości wydań! Można pomyśleć, że w związkach twórczych, literackich organizacjach społecznych pracują ludzie mniej wykwalifikowani, ale to tak charakterystyczne dla obecnej władzy — koncentrować wszystko w swoich rękach. Chcecie wydać książkę — idźcie z pokłonem! Na tym tle władza ogłosiła pretensjonalny projekt „Literatura rodzinnego kraju”. I zamiast spotkać się z członkami związków twórczych, edukatorami, wydawcami, określić, jakich intelektualnych i finansowych zasobów wymaga realizacja projektu, napełnić go konkretną treścią (wydarzenia, wieczory autorskie, wyjazdy do rejonów i wsi obwodu, wydawanie książek lokalnych autorów, być może rozszerzenie i wzmocnienie czasopisma literacko-artystycznego „Weża”, które wydaje się w obwodzie już półtorej dekady), władza wzięła się za promowanie nazwiska jedynego w obwodzie pisarza — zwolennika Partii Regionów (deputowany rady obwodowej z ramienia tej siły politycznej) Ołeksandra Żowny. Niepozbawiony talentu człowiek, nie może nie rozumieć, że wymachują nim jak sztandarem. Póki w locie — przyjemnie, lecz po tym sztandar, z reguły, wyrzucają… A zrobione — utalentowane, wartościowe pozostaje. Więc choćby nie wiem jak bawili się urzędnicy, a „Błękitne wieże” w naszym stepie (obraz z nowel Janowśkiego), do których, nawiasem mówiąc, weszły także utwory Ołeksandra Żowny, chce się wierzyć, nie zgubią się, będą zauważalne i potrzebne ludziom.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

„Błękitne wieże” na stepie

Obecnie młodzież interesuje się literaturą rodzinnego kraju i ją poznaje. Lokalne wydawnictwa wydają książki, które nie zawsze są równorzędne pod względem treści, a także wykonania poligraficznego. Dlatego potrzeba usystematyzowania tego materiału dojrzewała od dawna. Wydany jeszcze w 1995 roku przez świętej pamięci profesora Leonida Kucenkę „Słownik literacki Kirowohradszczyzny” jest nadal popularny i wymaga ponownego wydania. Switłana OREL, m. Kirowohrad Pomysł wydania chrestomatii utworów pisarzy regionu również nie jest nowy. Mówiono o tym latami, ale latami nie znajdowano środków na tę sprawę. Tymczasem przewodniczący obwodowej organizacji pisarskiej Wasyl Bondar stopniowo gromadził materiał, mając nadzieję, że nadejdzie czas takiego wydania. Dwa lata temu światło dzienne ujrzała chrestomatia prozy „Błękitne wieże”, do której weszły utwory 29 autorów. Jak zaznacza redaktor, celowo nie włączał do wydania utworów tych pisarzy-rodaków, którzy już są w programie nauczania w szkole średniej. Każdy utwór towarzyszy nota biograficzna i krótki przegląd krytyczny twórczości autora. Według tej samej zasady zbudowano też dwutomowe wydanie „Błękitne wieże. Chrestomatia utworów pisarzy kraju Przyinhulskiego”, które właśnie ukazało się nakładem Centrum Poligraficzno-Wydawniczego „Mawik” i zostało zaprezentowane młodzieży oraz społeczności literackiej. Tom prozy jest nieco uzupełniony i zmieniony, do tomu poezji weszło 45 nazwisk, a dwutomowe wydanie figuruje teraz pod egidą kolegium redakcyjnego, do którego weszli czołowi członkowie Związku Pisarzy regionu. Większość obwodów Ukrainy nie ma podobnych wydawnictw. Ponadto metodyczne zabezpieczenie tych książek jako podręczników w naszym regionie zostało w zasadzie opracowane. Pieniądze na wydanie przeznaczyły władze obwodowe. Jednak nakłady są tak małe, że wystarczy zaledwie po jednym egzemplarzu na szkołę w obwodzie. Jak podczas prezentacji dwutomowego wydania zaznaczył współdyrektor CPW „Mawik” Ołeksandr Siioma, gdyby przydzielono trzykrotnie więcej środków, nakład byłby dziesięciokrotnie większy. Właściwie same wydawnictwa mogłyby zrealizować projekt komercyjny, ponieważ popyt na takie wydanie wśród nauczycielstwa i uczniów starszych klas byłby spory. Niestety, wydawnictwa w Ukrainie, zwłaszcza w tak małych miastach jak nasze, nie stoją na tyle mocno, by realizować choćby nieco ryzykowne projekty. Zwłaszcza przy wciąż niezreanimowanej sieci handlu książkami. A zamiast ją rozwijać, w Kirowohradzie stworzono precedens faktycznego zniszczenia sklepu „Ukraińska książka”, który działa przy redakcji obwodowej gazety „Narodne słowo”. Za poprzedniego kierownictwa redakcji sklep był odnoszący sukcesy, stopniowo zaczął przynosić zyski, ponieważ pracowali tam nieobojętni ludzie. Teraz zaś, gdy redakcją kieruje przewodnicząca „Bloku Ruskiego” w obwodzie Walentyna Bażan, „Ukraińska książka” upada. Gazeta natomiast propaguje nie wysokotalentowaną literaturę rodzimego regionu, lecz grafomanię. Nie sprzyja rozwojowi wydawnictw książkowych i dystrybucji także to, że

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

LAUREACI NAGRODY im. J. CZYKALENKI

Hryhorij Husejnow. Nagroda Ligi Ukraińskich Mecenasów, nosząca imię Jewhena Czykalenki, przyznawana jest za działalność charytatywną. Jej dewizą jest sentencja wielkiego mecenasa o tym, że mało jest kochać Ukrainę do głębi duszy, trzeba kochać ją do głębi kieszeni. Na dorocznych zebraniach Ligi Ukraińskich Mecenasów wyłaniane są nazwiska tych, którzy zostaną laureatami tej nagrody. Wyróżnienie Ligi za 2011 rok otrzymali Lubomyr Biłyk (Czortków, obwód tarnopolski) oraz Hryhorij Husejnow (Krzywy Róg). Lubomyr Biłyk to dyrektor Czortkowskiego Kolegium Medycznego, kandydat nauk medycznych, który stworzył prawdziwie wzorową placówkę edukacyjną. Wśród priorytetów kierownika kolegium znajduje się ochrona socjalna studentów wraz ze wszystkimi odpowiednimi aspektami. Lista wszystkich dobrych uczynków Lubomyra Biłyka zajęłaby niemało miejsca. A wszystko to w imię studentów, dla pomnażania dobrej sławy tej wspaniałej uczelni, której bycie studentem jest prawdziwie prestiżowe. Hryhorij Husejnow to pisarz, założyciel i redaktor naczelny popularnego czasopisma literackiego „Kurier Krywbasu”, które ukazuje się już siedemnasty rok. Husejnow samodzielnie finansuje czasopismo, na łamach którego wydrukowano niemało wybitnych utworów naszej literatury. Zostawszy laureatem Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, Husejnow założył z nagrody pieniężnej własną nagrodę artystyczno-literacką „Hłodoski skarb”, która przyznawana jest głównie utalentowanym artystom, którzy jeszcze nie zdobyli oficjalnego uznania. Wśród laureatów „Hłodoskiego skarbu” są: Taras Kompanyczenko, Myrosława Kotorowycz, Wiktor Neborak, Kost´ Moskałeć, Emma Andijewśka. Według słów prezesa Ligi Ukraińskich Mecenasów Wołodymyra Zahorija, tacy ludzie jak Lubomyr Biłyk i Hryhorij Husejnow mogą służyć jako jaskrawy przykład czynienia dobra, które realnie wpływa na proces budowania narodu i odrodzenia kulturalnego na Ukrainie. Szkoda, że takich ludzi jest dzisiaj mało. Ale ich cenny przykład nie może nie wpłynąć na innych — tych, którym nie jest obojętna sprawa ukraińska. Dobry przykład pomnaża dobre uczynki. Biuro prasowe Ligi Ukraińskich Mecenasów

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Оригінал українською · переклад оновлюється

ЯЯН НГГО ОЛ ЛЕЕ М МІІЙ Й,, О ОХХО ОРРО ОН НЦ ЦЮ Ю… …

Уляна ВОЛІКОВСЬКА Фото Олеся ДМИТРЕНКА Тема янгола — найулюблені# ша для українських кера# містів (Н. Ісупова, А. Ільїн# ський, М. Галенко, І. Норець, В. Томашевська), склярів (В. Ду# дін, І. Зарицький, С. Кадочні# ков), емальєрів (О. Бородай, Ю. Бородай, Т. Ільїна), майстрів художнього текстилю (М. Базак, Г. Дюговська, Л. Жоголь, І. Кір# шина, Н. Пікуш, Н. Борисенко) тощо. Кожен із них створив свого янгола#охоронця з глини, шамо# ту, тканини, дерева, художньої емалі… Словом — цілий пантеон янголів із різними характерами: ось задуманий і сумний, ось грай# ливий із сопілкою, цей із книж# кою, а той уквітчаний, наче дере# во життя, один тримає ніжне сер# це у руках, а інший — із чорним та білим крилом… І кожен наче за# зирає тобі в душу, промовляючи про вічне. — Я вирішила, що виставка янголів буде цікавою і символіч# ною, якщо зібрати різноманіття робіт наших художників. Рік тому ми цю ідею висловили музею, з яким співпрацюємо з 2008 року. Концепція дуже проста — зроби# ти світлу радісну виставку, щоб нічого не нагадувало про наш складний суперечливий час, — розповіла автор і куратор проекту, президент Української секції Міжнародної асоціації арт#кри# тиків АІСА Зоя Чегусова. Лейтмотив виставки — тема ніжності й світла, проте не такий уже й ідеальний цей простір. Не випадково зустрічає і проводжає глядача не “солоденький” янгол із пухнастими крильцями, а пост# модерністська іронічно#саркас# тична композиція “Вертеп” кера# міста Андрія Ільїнського. Це сим# вол сьогодення, бо наше життя нагадує ляльковий театр, де добро дуже часто перетворюється на ли# хо. Як змінюється людський ха# рактер, так і янголи Андрія Ільїн# ського можуть бути різноманіт# ними за формою, властивостями, образами. Це своєрідна складна конструкція масок, спостерігаю# чи за якими, можна упіймати ме# таморфози нашого часу. — Тему янголів я поба# чив не так, як хотілося б ор# ганізаторам виставки. Мені здається, що в наш супереч# ливий час світоглядний об# раз янгола став нестійким… Янголів я не бачив, а ось лю# дей, конструкції, форми — так… Тому перед вами не зовсім янголи, а істоти з ін# шого виміру, які “начепили” крила, — говорить майстер. Якщо повертатися до нашого повсякдення, спов# неного негативу, сірості й нестримного потоку проб# лем, то складається вра# ження, що передріздвяна виставка “Янголе мій, охо# ронцю мій!” — це відповідь працівників культури на те засилля бездуховності, яке панує в Україні. Це молит# ва. Тут у кожному янголі живе своя молитва за ху# дожнє мистецтво та спільна молитва за нас, українців, і нашу святу землю. Сто янголів! І всі з різних матеріалів, що використа& ли художники й майстри. Це справжній мистецький рай у Національному музеї українського народного декора& тивного мистецтва, який створили сорок київських митців. І це попри те, що у художників відбирають май& стерні, підвищують плату за комунальні послуги… П П ЕЕ Р Р ЕЕ Д Д П П Л Л А А ТТ А А — — 22 00 11 22 ВВааррттііссттьь ппееррееддппллааттии ((зз ддооссттааввккооюю іі ппоошшттооввииммии ввииттррааттааммии))::
Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWIATA» im. TARASA SZEWCZENKI

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Kod pocztowy — 30617, strona 68 w „Katalogu”. Na 11 miesięcy 9 hrywien 37 kopiejek. Na 3 miesiące 27 hrywien 51 kopiejek. Na pół roku 53 hrywny 37 kopiejek. Na rok 105 hrywien 54 kopiejki.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

ANONS

Redaktor naczelny: Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego: Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji: Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) Sekretarz odpowiedzialny: Iryna SZEWCZUK

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to — Wasza gazeta!

Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział literatury Marija KUCZERENKO 270-55-57 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondenci Natalija ANTONIUK, Ulana WOLYKOWSKA Dyżurny redaktor Ulana WOLYKOWSKA Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 1 1 0 5 2 Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301252 Nakład w grudniu — 18 800 Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 4 820095 780016

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин