Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Od autora

Слово Просвіти, №69 за 2000 рік

Istnieją setki świadectw męstwa i heroizmu ukraińskich marynarzy — znajdują się one w krajowych i zagranicznych kronikach, rocznikach, dokumentach archiwalnych. Ileż można dostrzec między wierszami krótkiego fragmentu listu koszowego atamana Iwana Sirki do chana krymskiego: «A co najbardziej chwalebne i najsławniejsze, że ciż najdawniejsi sławni wodzowie kozaccy i scyto-słowiańscy nie tylko dla Carogrodu, ale i dla całego Królestwa Greckiego byli pierwszym wśród innych sąsiednich narodów strachem, kiedy to, poza Konstantynopolem, przepłynąwszy tysiąc mil i więcej w łodziach, wycinali sławne azjatyckie miasta Synop i Trapezunt i splądrowali na tamtejszym brzegu także inne zamki. Przypływali oni w różnych czasach tymże samym Morzem Czarnym i na tę europejską stronę... Więc któż nam, ich następcom, zabroni iść tą samą chwalebną drogą naszych przodków?». A jakimi doświadczonymi marynarzami byli zaporożcy, pisał jeszcze w XVIII wieku francuski historyk Jean-Benoît Scherer: «Kozacy, dzięki swoim licznym wyprawom po Morzu Czarnym, tak dobrze je poznali, że czuli się na nim pewniej w nocy, aniżeli Turcy w biały dzień». Chciałbym, aby młode pokolenie Ukraińców nie tylko dobrze znało historię rodzinnego kraju, szczyciło się zwycięstwami naszych poprzedników, ale i uświadamiało sobie, jakie znaczenie mają dla nas obecnie Morze Czarne i Morze Azowskie, czuło się na nich władcą i gospodarzem, tym bardziej teraz, gdy Ukraina już dziewiąty rok jest niepodległym państwem. W tym szlachetnym celu napisałem swoją powieść «Rycerze zemsty». Ataman Iwan Fedorenko cierpliwie obserwował, jak nieuzasadnienie długo zbierała się jego nowa załoga, próbował skupić swoje myśli na czymś innym, przyglądał się horyzontom, wsłuchiwał się w wiatr, próbował odgadnąć pogodę na następny dzień. Wreszcie Dańko machnął ręką, dając znać, że, powiedzmy, wszyscy się zeszli. Fedorenko natychmiast, nie tracąc czasu, stanął na podeście półbaku i zaczął mówić. — Zebrałem was, bracia, aby zapoznać z nowym porządkiem na okręcie. — Jego gardłowy, nieco przeziębiony głos brzmiał wyraźnie, jak rozkaz, i to zmusiło niektórych do wyprostowania się. — Nazywam was swoimi braćmi, ale to nie oznacza, że tutaj będzie dozwolona samowola. Dla tych, którzy byli tu w jarzmie, długo pracowali przy wiosłach, daję trzy dni odpoczynku na odzyskanie sił, zastąpią ich młodzi kozacy, a dalej będziecie pracować na zmiany. Nazywam moich pomocników i zastępców. Oto przed wami Dmytro Huk — już dwukrotnie był w wyprawach morskich. I znany wam Dańko Hora. Proszę szanować ich, wykonywać ich rozkazy i we wszystkim pomagać. Zrozumiano? — Tak, zrozumiano. Tak, panie atamanie, — nie jednym głosem odpowiedzieli kozacy. — Porządek wprowadzam taki, — mówił dalej ataman. — Od dzisiaj tutaj wszystko będzie czynione tak, jak na Siczy. Każde nieposłuszeństwo, każda samowola będą surowo karane. Będzie porządek — będzie sukces. A my wypłynęliśmy w morze nie po to, żeby pospacerować, poweselić się, a wykonać święte dzieło. Ja wszystko powiedziałem, a teraz zajmijcie swoje miejsca — kto do wioseł, kto do armat, kto do żagli. Kiedy prawie wszyscy się rozeszli, ataman znów zwrócił uwagę Dańka na zieloną chorągiewkę z białym półksiężycem na grotmaszcie. — Znajdź śmiałka, żeby mógł tam powiesić naszą flagę, — Fedorenko wyciągnął z kufra niebiesko-żółte płótno z białym krzyżem w górnym rogu. — Ładna flaga, — miękkim, wzruszonym głosem wymówił Dańko, przyjmując płótno. — Ale nie radzę tego teraz robić. — Dlaczego? Co jest? — niecierpliwił się ataman. — My bardzo szybko możemy natknąć się na tureckie okręty. Zobaczywszy obcą flagę, oni od razu otoczą nas i zniszczą. — Nie bój się, ja wiem, jak z nimi walczyć. — Czuć, że pan jest człowiekiem bywałym, ale radzę przynajmniej w pierwszych dniach tego nie robić. Dajcie naszym ludziom odpoczynek, musimy okrzepnąć, no i zżyć się bliżej z waszymi ludźmi. Odpoczywać im przyszło niedługo: już trzeciego dnia w przedpołudniowej porze na horyzoncie pojawiła się galera w eskorcie dwóch sandalów. Fedorenko przez długi czas przyglądał się przez lunetę tej eskorcie i nie znajdował dla niej wyjaśnienia. Przynajmniej musiało być jedno z dwóch — albo na tych małych okręcikach płynie ochrona galery, albo są tam niewolnicy, którzy nie zmieścili się na większym okręcie. Tak czy inaczej, ale przepuścić ich nie można było, i kozacy zaczęli przygotowywać się do ataku. Fedo-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин