Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

NA PRZYKŁADZIE ROZWOJU NARODOWO-INTEGRACYJNEGO I JĘZYKOWEGO SŁOWACJI (tezy)

Слово Просвіти, спецвипуск №70 за 2000 рік

Słowacki język literacki (skodyfikowany język narodowy) jest językiem oficjalnego porozumiewania się. W tej roli — roli języka państwowego — jest elementem integracyjnym wszystkich obywateli republiki, bez względu na ich narodowość. Zapewnia wszystkim jednakowe możliwości uczestnictwa w życiu publicznym (w działalności administracyjnej, w edukacji szkolnej, w życiu gospodarczym itd.). Państwo jest zobowiązane zapewnić wszystkim swoim obywatelom możliwość odpowiedniego opanowania języka państwowego. Ustawa o języku państwowym Republiki Słowackiej z 1995 roku określa te dziedziny oficjalnego porozumiewania się, w których powinien być używany skodyfikowany wariant języka państwowego. Zakres używania innych języków ustala Ustawa o używaniu języków mniejszości narodowych w oficjalnym porozumiewaniu się z 1999 roku. Ustawa o języku państwowym nie dotyczy jego kodyfikacji, jednak wymaga uwzględniania obowiązującej kodyfikacji, opartej na wynikach badań naukowych prowadzonych w placówkach naukowych. Obowiązywanie i wiążący charakter tej kodyfikacji deklaruje Ministerstwo Kultury SR, które podaje wykaz prac naukowych (ortograficznych, gramatycznych, słownikowych, ortoepicznych), zawierających obowiązującą i wiążącą kodyfikację. Oprócz wymienionych wyżej funkcji pragmatycznych język państwowy pełni także rolę symbolu państwowości Republiki Słowackiej. Dla obywateli SR narodowości słowackiej język literacki jest znakiem przynależności etnicznej, spełniającym ważną funkcję reprezentacyjną i narodowo-integracyjną. Tę cechę przynależności etnicznej w języku literackim uznają wszyscy Słowacy, niezależnie od poziomu władania skodyfikowanym językiem słowackim. Tę właściwość język literacki nabył w ciągu swojego historycznego rozwoju, począwszy od końca XVIII wieku. W okresie przed ukształtowaniem się języka literackiego funkcję znaku przynależności etnicznej pełnił język słowacki w postaci dialektów i innych kulturowych przejawów języka. Jedność języka kształtowała się w procesie rozwoju narodowo-integracyjnego jako wynik tego rozwoju. Jedność języka słowackiego można scharakteryzować i opisać na podstawie czysto językowych znaków. Tę jedność wykazują wszystkie formy języka narodowego. Istotne znaki jedności języka są składowymi częściami świadomości językowej, zawierającej podstawowe prawidłowości i reguły funkcjonowania języka. Te prawidłowości z kolei określają także reguły adaptacji obcych elementów językowych. Z procesami etniczno-integracyjnymi wiąże się poczucie wzajemności etnicznej, kształtowanie wspólnego języka integrującego się społeczeństwa etnicznego, a także jego samonazwa. Historyczna głębia tych procesów odbija się w świadomości historycznej i językowej współczesnego narodu słowackiego — w tym pewność i gwarancja, poważna przeszkoda dla prób narodowej i językowej destrukcji. Jan DARULA, profesor, m. Bratysława

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин