Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Ja — wędrowiec z trypolskich otchłani...

Слово Просвіти, №73 за 2000 рік

Wśród codziennego nurtu jednostajnych dni czasem, jak błysk, jak wybuch, wyłania się dzień bezmierny — i twój los, człowieku, jest już z góry określony. Dla rzeźbiarza Mychajły Horłowego takim dniem stał się 2 października 1990 roku, który weszedł do historii Ukrainy jako Dzień Wielkiej Głodówki Studentów. Głód wyznaczył nadejście na Ukrainę epoki bolszewickiej, on też stał się znakiem jej zguby. Tak studenci zaczynali nową historię Ukrainy. A miejsce, w którym powstali, nazwano Placem Niepodległości. Niewolnicze milczenie zostało złamane. Strach cofnął się za mury Łukianiwki, schował się za kamienicą KGB na Wołodymyrskiej. Dech zapierało z radości, zachwytu, zdziwienia, strachu... Mychajło Horłowyj, student Kijowskiego Instytutu Sztuk Pięknych, przewodniczący ruchowego koła studentów, przy poparciu nielicznych pedagogów, a przede wszystkim posłanki ludowej Larysy Skoryk, przystąpił do głodówki... sam. Znaleźli się i tacy, którzy szeptali mu do ucha: «Tobie co — bardziej niż wszystkim trzeba? Oto twój wujek — pisarz i spiker ukraińskiego radia — też czegoś chciał, a dostał tylko kulę w potylicę. Komu i co udowodnił?». O wujku Hryhoriju Kosynce wspominano nie raz — i teraz, i wcześniej, grożąc rozprawą: «Nacjonalista!.. Teraz ci pokażemy «ukraiński język — dzieciom»!». No i co z tego, że sam? Z każdej uczelni po jednym, drugim: trzystu, a może i więcej. A jeszcze podchodzą prosto z ulicy, a razem z nimi starsi ludzie przystępują do głodówki wraz ze studentami! Kiedy to na Ukrainie tak było? Niewola się skończyła. Serce szaleje w piersiach, prawie wyrywa się na zewnątrz! Historia zamachnęła się skrzydłem — i już dziesięć lat odleciało, jak w dal. A na barki Mychajły spadły już nie studenckie troski. Mimo to duch buntowniczego ukraińskiego studenctwa nie zgasł: jedna po drugiej powstają prace rzeźbiarza Horłowego: pomnik Iwana Wyhowskiego, który, jak mówił Szewczenko, dobrze «orał moskiewskie żebra», a potem tablice pamiątkowe ku czci Andrija Malyszki, Leonida Kowalenki, Pyłypa Orlyka, pielęgniarki Oleny Kowal. A jeszcze — pomnik ofiar bolszewickiego hołodomoru, pomnik Hryhorija Kosynki oraz popiersie Wikentija Chwojki. Kosynce postawiono pomnik za własne pieniądze. Wikentij Chwojka jest dla Mychajły jakby bliskim krewnym: bo Chwojka był Czechem, a na Ukrainie jako uczony odegrał wyjątkową rolę: jako pierwszy odkrył kulturę trypolską, co zmusiło archeologów i cały świat naukowy do nowego spojrzenia na rolę narodu ukraińskiego w rozwoju światowej cywilizacji. Nic dziwnego, że pierwszy zbiór wierszy Mychajły nazwano właśnie: «Ja — wędrowiec z trypolskich otchłani». Nie przypadkowy jest też zamysł postawienia pomnika narodowi ukraińskiemu na trypolskim urwisku nad Dnieprem — pomóc Ukraińcom objąć własny historyczny rozmach, poznać samych siebie, przywrócić im pamięć historyczną. Dalej współpraca z Kijowską Radą Zrzeszeń Obywatelskich, wzniesienie tablicy pamiątkowej ku czci Najwyższego Hetmana Ukraińskiego Wojska Symona Petlury. Idea memoriału w Bykiwni. Konkurs na najlepszą rzeźbę z kamienia z inicjatywy i za pieniądze libańskiego rzeźbiarza Alfreda Buzbusa wprowadza Mychajłę w szeregi zwycięzców za kompozycję «Pieśń z Ukrainy». Rzeźbiarz otrzymuje nagrodę i dyplom, datowany na 1998 rok. A w Kijowie tej zimy za wykonanie rzeźby z lodu «Rusałka» Mychajło otrzymał Grand Prix. Chciałoby się zakończyć tę małą opowieść «Modlitwą», którą w swych trudach i dniach ułożył sam artysta, Mychajło Horłowyj: Znów modlę się o wiosnę, O pieśń słoneczną, jasną, O dzień przejrzysty i głęboki, O świat zamyślony, szeroki, O wierzchowiny i doliny Mojej matuli-Ukrainy. Modlę się za pradziadów, dziadów,

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин