Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №73 за 2000 рік

16 с. · 35 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу. 2 з 35 записів показано українською, доки оновлюється їхній переклад.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

OGÓLNOUKRAIŃSKIE TOWARZYSTWO «PROŚWIATA» IM. TARASA SZEWCZENKI ZA PRAWA UKRAIŃCÓW NA UKRAINIE! Dziś w numerze:

27 czerwca 2000 roku, w przededniu Dnia Konstytucji Ukrainy, dokładnie w południe, z inicjatywy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświata» im. Tarasa Szewczenki, szeroko poparci przez ruchy obywatelskie i partie polityczne o patriotycznym nastawieniu, Ukraińcy zorganizowali pikietę przed Budynkiem Administracji Prezydenta Ukrainy w Kijowie oraz przed lokalnymi administracjami prezydenckimi, domagając się ochrony konstytucyjnych praw Ukraińców na Ukrainie. Redakcja gazety «Słowo Proświty» śledziła wydarzenia tego dnia i informuje o nich swoich czytelników, podkreślając problemy poruszone przez uczestników pikiety. Blisko 300 przedstawicieli «Proświty», Towarzystwa Pedagogicznego im. Hryhorija Waszczenki, Fundacji im. Oleksy Hirnyka, Ukraińskiego Ludowego Ruchu, innych partii i stowarzyszeń zebrało się na Bankowej, 2. Kolumnę prowadzili członkowie Centralnego Zarządu, deputowany ludowy Pawło Mowczan, profesor Anatolij Pohribnyj, akademik szkolnictwa wyższego Ołeksandr Ponomariw, sekretarz odpowiedzialny «Proświty» Mykoła Nesterczuk, przewodniczący Kijowskiego Krajowego Zjednoczenia «Proświty» Jurij Hnatkewycz, redaktor naczelny «Wieczirnього Kijewa» Witalij Karpenko, przewodniczący Światowego Forum Ukraińców Mychajło Horyń, znani działacze polityczni Oleś Szewczenko, Hryhorij Bułach, inne osoby znane w środowisku patriotycznym. Wszyscy oni wystąpili na improwizowanym wiecu. Istota ich wystąpień sprowadzała się do tego, co zostało przedstawione w apelu do Prezydenta Ukrainy L. Kuczmy, Przewodniczącego Rady Najwyższej I. Pluszcza, Premiera Ukrainy W. Juszczenki, Przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa Narodowego Jewhena Marczuka, o ochronie konstytucyjnych praw Ukraińców na Ukrainie, a mianowicie o tej haniebnej rzeczywistości, w jakiej znalazło się ukraińskie społeczeństwo w swoim, wiekami wymarzonym państwie: w dziesiątym roku niepodległości naród jest brutalnie upokarzany w swoich prawach narodowych i społecznych. «Zwłaszcza my, uczestnicy ostrzegawczego pikietowania, — czytamy w Apelu do władz, — zwracamy uwagę na następujące kwestie. Po pierwszych nadziejach budzących krokach w kierunku odrodzenia Ukrainy jako wielkiego państwa europejskiego, dziś obserwujemy bezprecedensową pod względem skali i nową pod względem form ofensywę rusyfikacji Ukrainy, rozwijającą się zarówno przez wewnętrzne siły antyukraińskie „o rynkowym obliczu”, jak i przez zewnętrznych, nastawionych imperialnie kulturtregerów Rosji. Obecnie, w czasach wysokich technologii informacyjnych, które mają szczególny wpływ na świadomość ludzi, Ukraińcy znaleźli się w obliczu groźby całkowitej utraty swoich prawnie uzasadnionych priorytetów we wszystkich ogniwach kultury masowej, w oświacie, wojsku, w szczeblach władzy i w sferze produkcyjnej. Ukraińcy dziś pozbawieni są możliwości otrzymywania jednoznacznie ukraińskojęzycznej informacji i kultury z telewizji i radia, brak jest właściwego dla wszystkich państw świata narodowego spektrum gazet i czasopism, ginie ukraińskie wydawnictwo książkowe. Zamiast tego codziennie zalewa nas rosyjskojęzyczny potop informacyjny z ekranów telewizyjnych, stacji UKF, witryny sklepowe zawalone są rosyjską prasą i literaturą bulwarową. Bezczelni media-oligarchowie, przy pełnym pobłażaniu władzy prezydenckiej i Rady Najwyższej, przekształcili środki masowego przekazu Ukrainy w rosyjski medialny świat, bliski ich niskim gustom i egoistycznym interesom. Cynicznie i szyderczo ignorują oni prawa i potrzeby narodu tytularnego, przekształcili ŚMI w piątą kolumnę sąsiedniego państwa. Celowo niszczone jest ukraińskie środowisko językowe. Ukrainiec na Wschodzie, Południu, a nawet w Centrum Ukrainy, pod wpływem okoliczności ukształtowanych przez żywioł imperialny, faktycznie zostaje wyparty ze swojego prawa do spółku- Jesteśmy bezprawni na własnej „ziemi” — oświadczyli uczestnicy pikiety — s. 1–5 Ratujmy narodowo-duchową spuściznę! — s. 6 Jaremie Hojanowi — 60! Z rosy i wody! — s. 7 Po raz pierwszy w naszej gazecie! Jurij Iljenko: „PR — wojna językowa” — s. 8–9 KIJÓW Imię miłosierdzia — matka Teresa — s. 10–11 Ljubow Hołota. Dziecko ludzkie — s. 12–14 o!%д%"›е…… …= “. 2#5 Spojrzenie na twórczość Walerija Kikty — s. 15 Nasz konkurs fotograficzny — s. 16

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

roku dotyczącego obowiązkowego stosowania języka ukraińskiego przez organy władzy państwowej, ich funkcjonariuszy, a także w procesie nauczania w placówkach oświatowych Ukrainy, w sferze usług itp. 4. Zwracamy się do Rady Najwyższej Ukrainy z prośbą o zlecenie odpowiednim komisjom Rady Najwyższej Ukrainy, aby w najbliższym czasie rozpatrzyły projekt ustawy „O języku państwowym”, przygotowany przez Naukowe Towarzystwo im. T. Szewczenki oraz Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki. 5. Zwracamy się do Rady Najwyższej Ukrainy z propozycją zlecenia właściwym komisjom przeanalizowania obowiązującej ustawy Ukrainy „O informacji” oraz ustawy Ukrainy „O drukowanych środkach masowego przekazu” (o prasie) na Ukrainie i opracowania projektów ustaw dotyczących wprowadzenia zmian i uzupełnień do obowiązującego ustawodawstwa w celu jasnej regulacji prawnej stosowania języka państwowego w przestrzeni informacyjnej Ukrainy. 6. Zwracamy się do Gabinetu Ministrów Ukrainy z prośbą o wysłuchanie sprawozdania z wykonania Uchwały Gabinetu nr 998 z dnia 8 września 1997 roku „O kompleksowych środkach na rzecz wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego”. Opracowanie „Programu państwowego wsparcia ukraińskiego wydawnictwa książkowego na Ukrainie” oraz programu kształtowania wiodącej w państwie jednojęzycznej ukraińskiej telewizji i prasy masowej. 7. Zwracamy się do Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy z prośbą o rozpatrzenie na jednym z najbliższych posiedzeń kwestii sytuacji językowej na Ukrainie jako zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego państwa oraz opracowanie programu działań, mających na celu umocnienie języka państwowego na Ukrainie». Obwodowa «Proświta», Ukraiński Ludowy Ruch, Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów, «Zieloni», Kongres Ukraińskiej Inteligencji oraz inne partie i organizacje społeczne o demokratycznym kierunku wezwały mieszkańców Winnicy do udziału w pikiecie pod obwodową administracją państwową. Odpowiedziało około 400 osób myślących podobnie i, co dziwne, komunistyczne organizacje ze swoimi satelitami. Ci ostatni przyszli po to, by wyrywać demokratom z rąk mikrofony i transparenty, na których napisano: «Dość ucisku i poniżania ukraińskiej kultury!», «Precz z urzędnikami, którzy ignorują język ukraiński!», «Wstrzymajcie rusyfikację Ukrainy!», «Precz z najemnikami rosyjskiej ekspansji!». Najwyraźniej wojownicze komuniaki uważały się za adresatów tych przesłań. Otrzymawszy odpór, komunary umilkły. Pikieta przerodziła się w wiec, który przebiegł zgodnie i bojowo, jednomyślnie przyjął apel, zawierający postulaty pikietujących, i przekazał go administracji. Na Placu Kijowskim w Łucku, przy obwodowej administracji państwowej, dokładnie w południe, 70 pikietujących czatowało na urzędników, domagając się poparcia dla 10. artykułu Konstytucji, języka i kultury ukraińskiej, odrodzenia duchowości i jedności Kościołów. Wśród uczestników pikiety – przede wszystkim partie o demokratycznym kierunku, Związek Ukrainek, Bractwo Świętego Andrzeja Pierwszozwanego. Na spotkanie z pikietującymi wyszli przewodniczący obwodowej administracji państwowej B. Klimczuk i jego zastępca P. Onyszczuk. Postulaty pikietujących zostały przez nich uznane za słuszne, a B. Klimczuk postanowił przeprowadzić konstruktywną rozmowę z liderami organizacji społecznych, zapraszając ich do swojego gabinetu. Ułożono plan wspólnych działań na rzecz rozwiązania pilnych problemów kultury narodowej i duchowości na Wołyniu. ...wygląda to dziwnie. Uczestnicy pikiety zwrócili jednak uwagę dziennikarzy na liczne, czasem szokujące, fakty z życia codziennego, które naprawdę skłaniają do zastanowienia nad przyszłością rodzimej kultury. Według obserwacji przewodniczącego dniepropetrowskiej organizacji «Proświta», pisarza Wołodymyra Zaremby, który kiedyś pracował jako naczelnik obwodowego zarządu kultury, sfera funkcjonowania języka ukraińskiego w obwodzie dniepropetrowskim w latach niepodległości nie tylko się nie rozszerzyła, ale stopniowo się zwęża. Z wyjątkiem obwodowej telewizji i radia, żadna telekompania ani lokalna stacja radiowa nie nadaje dziś w języku ukraińskim. Praktycznie nie pozostało ukraińskich gazet, a rynek księgarski jest przepełniony rosyjskimi wydawnictwami — fantastyką, kryminałami. Kiedyś regionalne wydawnictwo «Promień» wydawało rocznie trzy tuziny książek miejscowych autorów. Dziś to wydawnictwo, które w duchu czasu zmieniło nazwę na «Sicz», ledwie zipie. Wydanie ukraińskiej książki w Dniepropetrowsku jest możliwe co najwyżej w znikomym nakładzie i za własne pieniądze. Wszystko to, zdaniem przewodniczącego «Proświty», nie da się nazwać inaczej niż «oświęcimiem ukraińskiej kultury». Przy okazji, dialog między uczestnikami pikiety, zaniepokojonymi losem ukraińskiej kultury, a przedstawicielami władz tak naprawdę nie doszedł do skutku. Być może dlatego, że dniepropetrowscy urzędnicy i twórcza inteligencja mówią różnymi językami. Przy czym nie tylko w przenośnym, lecz także w dosłownym znaczeniu tego słowa. Analizując wydarzenia, które miały miejsce na Doniecczyźnie w dniu pikiety, zwróćmy uwagę naszych czytelników na taki fakt: jak tylko 11 organizacji o profilu narodowo-patriotycznym złożyło wniosek o przeprowadzenie akcji, do władz miejskich ze swoimi wnioskami zwróciły się Słowiańska Partia oraz komuniści — najbardziej agresywni ukrainofobi. Na pomoc komunistom z Kijowa przybył niesławnie znany posel Mojsiejenko, który stanął na czele małego kolejnego szabasu na placu imienia Lenina. 30 komunistów z portretem Stalina i czerwonymi sztandarami z czarnymi kokardami pobrnęło pod pomnik Artioma, gdzie rozbrzmiewały przemówienia członków Słowiańskiej Partii oraz Międzynarodowego Ruchu Donbasu. Wiec (choć zgłoszono pikiety) zakończył się ulotką Słowiańskiej Partii, na której między innymi czerwonym na białym napisano również takie słowa: «Donbass musi stać się centrum walki z galicyjskim faszyzmem i samostijnością. Czy naprawdę mało nam tego, że zamykane są kopalnie, a pieniądze Donbasu są przetaczane...» WINNICA

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

o!%д%"›е…… . o%ч=2%* …= “. 1

…wanie w języku ukraińskim. Zrusyfikowana pozostaje w Ukrainie szkoła wyższa, setki tysięcy Ukraińców na Wschodzie i Południu kraju pozbawione są prawa nawet do własnej szkoły podstawowej. Nieskrywaną działalność wywrotową wobec Państwa Ukraińskiego prowadzi Kościół moskiewski, podczas gdy Kościół Patriarchatu Kijowskiego pozostaje w stałej walce o swoje umocnienie. Poniżanie Ukraińców i nienawiść do Ukraińców przybierają w Ukrainie już nawet krwawe formy, czego przykładem stało się niedawne zabójstwo we Lwowie za ukraińskie słowo, za ukraińską pieśń znanego kompozytora Ihora Biłozira. Uczestnicy pikiety oświadczyli o swojej niechęci do godzenia się z dyskryminacyjnymi zjawiskami w Ukrainie wobec narodu tytularnego i zażądali od Prezydenta oraz od wszystkich struktur władzy podjęcia pilnych i skutecznych działań na rzecz naprawy nienormalnego położenia Ukraińców w Ukrainie oraz należytego wprowadzenia w życie postanowień Konstytucji Ukrainy, a w szczególności: 1. Ochrony konstytucyjnych praw narodu tytularnego w Ukrainie. 2. Uznania za niezadowalający stanu funkcjonowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego i państwowo-politycznego oraz zdecydowanych działań Prezydenta Ukrainy, gwaranta Konstytucji Ukrainy, z żądaniem zapewnienia wykonania artykułu 10 Konstytucji Ukrainy jako normy bezpośredniego działania. 3. Osoby piastujące stanowiska, funkcjonariusze państwowi wszystkich rang i deputowani wszystkich szczebli powinni bezwzględnie wykonywać decyzje Konstytucyjnego Sądu Ukrainy z 14 grudnia 1999 WOŁYŃ DONIECK

Машинний переклад

«PROŚWIATA» DZISIAJ

8 czerwca 2000 roku odbyło się kolejne posiedzenie Zarządu Centralnego, które rozpatrzyło projekt działań Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświata» na 2001 rok, zmierzających do obrony i utwierdzenia ukraińskiej państwowości, ukraińskiego języka, kultury i duchowości. Po wszechstronnym omówieniu projektu Zarząd podjął decyzję o zwołaniu sesji Rady Głównej, która odbyła się 30 czerwca bieżącego roku. Zgodnie z uchwałą sesji projekt działań Zarządu Centralnego stanie się podstawą planów pracy obwodowych zrzeszeń. Przewidziane są wspólne działania obwodowych zrzeszeń i Zarządu Centralnego «Proświaty». Zgodnie z wymogami Statutu OUT «Proświata» im. Tarasa Szewczenki oraz na mocy uchwały sesji Rady Głównej w okresie października–listopada bieżącego roku zostaną przeprowadzone konferencje sprawozdawczo-wyborcze w podstawowych ogniwach oraz w miejskich i rejonowych zrzeszeniach «Proświaty». Obwodowe konferencje sprawozdawczo-wyborcze mają się odbyć w grudniu 2000 roku z obowiązkowym udziałem członków Zarządu Centralnego zgodnie z roboczym harmonogramem. VI Zjazd «Proświaty» odbędzie się w Kijowie w styczniu 2001 roku. LIPIEC, nr 7 (73), 2000 ROK Inf. «Słowo Proświty»

Машинний переклад

DNIEPROPETROWSK

W przeddzień Dnia Konstytucji przedstawiciele narodowo-demokratycznych partii i organizacji obwodu dniepropetrowskiego w ramach ogólnoukraińskiej akcji „Obrońmy siebie” pikietowali budynek miejscowej obwodowej administracji państwowej. Dla jednego z największych miast wojewódzkich, gdzie mieszka 67 procent Ukraińców, nazwa takiej akcji, na pierwszy

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

...się na Galicję, a język rosyjski jest niszczony, żeby utorować drogę galicyjskiej mieszaninie językowej? Donbas dobrze wie, że Ukraińcy i Rosjanie to jeden naród, a banderowcy to inny!». Zarówno komuniści, jak i „słowianie” bezwstydnie donosili na lwowian i jednomyślnie chwalili partię PRWU, która wystąpiła przeciwko wydarzeniom we Lwowie (czy nie dlatego, że mer Doniecka pan-towarzysz Rybak jest jej inspiratorem i organizatorem)... Dlaczego Rybak tak zajadle interesuje się sprawami lwowskimi? Może w Doniecku, jak w Królestwie Duńskim, wszystko jest w porządku, a Konstytucja Ukrainy jest dla niego najważniejsza? Oto co potwierdzili działacze Proświty oraz przedstawiciele UPR, KUN, UNR, DemPU w swoim apelu do gwaranta Konstytucji, Prezydenta Kuczmy, do środków masowego przekazu Ukrainy (kopia – do przewodniczącego Donieckiej obwodowej administracji państwowej i obwodowej rady W. F. Janukiewicza): «Pikietowanie 27 czerwca zostało wywołane tym, że na terytorium obwodu donieckiego bezczelnie lekceważone są normy Konstytucji Ukrainy przez organy ochrony prawa, wszystkie organy władzy państwowej oraz wszystkie gałęzie władzy sądowniczej, wykonawczej i przedstawicielskiej. Ludzie na podstawie sfabrykowanych przez organy prokuratury zarzutów są pociągani do odpowiedzialności karnej, trzymani za kratami (sprawy Serhija Salowa, N. Serbuł, Bugajowa i inne). Zeznania i przyznania się wydobywa się za pomocą tortur. Sądy w swoich orzeczeniach kierują się nie prawem, lecz stanem majątkowym stron, naruszając art. 129 Konstytucji Ukrainy. Lekceważone są nawet prawa nieletnich dzieci i matek (sprawy sądowe Buriak Anfisy i Sztukmejster Larysy). Wszędzie łamane jest prawo pracy (niewypłacanie wynagrodzeń, przymusowe bezpłatne urlopy, przymusowe przejście na system kontraktowy). Wolna przedsiębiorczość jest niszczona karnymi metodami organów podatkowych. Trwa nadużywanie psychiatrii (sprawa Szatałowa w Kujbyszewskim sądzie rejonowym w Doniecku). Urzędnicy cynicznie ignorują ustawę Ukrainy „O rozpatrywaniu skarg obywateli”, „O językach na Ukrainie”, art. 10 Konstytucji Ukrainy, rozdział II Konstytucji Ukrainy o prawach i wolnościach człowieka. Ponad pięćdziesiąt komercyjnych firm telewizyjno-radiowych działa na Doniecczyźnie, naruszając obowiązujące prawo o radiu i telewizji. Naruszenia prawa zaczynają się od najwyższych osób, zwłaszcza od przewodniczącego Donieckiej rady obwodowej i obwodowej administracji państwowej Janukiewicza Wiktora Fedorowicza, który bezprawnie łączy te dwa stanowiska, unika kontaktów z niezależnymi środkami przekazu oraz krytycznie nastawionymi partiami politycznymi i organizacjami społecznymi i politycznymi. Kontakty przewodniczącego administracji obwodowej pana Janukiewicza z prasą ograniczają się do tak zwanych konferencji prasowych w każdy poniedziałek z lojalnymi dziennikarzami. Sesje rad obwodowych, posiedzenia kolegiów i narady stały się faktycznie zamknięte. Wprowadzono system dopuszczania na nie na podstawie zaproszeń, który jedynie imituje jawność i demokrację. W rzeczywistości stan rzeczy na Doniecczyźnie świadczy o tym, że zamiast budowy określonego w art. 1 Konstytucji Ukrainy prawnego, demokratycznego państwa ukraińskiego formuje się państwo totalitarne, w którym zdecydowana większość obywateli jest całkowicie pozbawiona praw. Tym samym naruszanie Konstytucji i obowiązującego prawa, do wielkiego nieszczęścia, odbywa się właśnie przez władzę i w obwodzie osiągnęło krytyczny poziom». Jak wiadomo, działacze Proświty Doniecczyzny już nie raz zwracali się do Prezydenta, starając się zwrócić uwagę na rażące naruszanie praw konstytucyjnych Ukraińców na Donbasie, ale nie doczekali się żadnych oznak sprzężenia zwrotnego. Tymczasem „Ulotka Partii Słowiańskiej” już od dawna nie zwraca uwagi na Prezydenta Ukrainy i przez jego głowę przesyła „Pozdrowienia z Ukrainy” innemu Prezydentowi – W. W. Putinowi, gdzie, między innymi, znajduje się i takie zdanie: «Oczekujemy od Pana dalszego rozwijania wysiłków, skierowanych na konsolidację państw słowiańskich i naszych historycznych sojuszników». Ciekawe, jakie wysiłki mają na myśli?.. Czy nie Czeczenię?! Niestety, jak przekonani są prosvityanie regionu, dotąd wiele artykułów Konstytucji obowiązuje tylko na papierze. Dotyczy to zwłaszcza artykułów 10 i 11. O godzinie 11 z inicjatywy obwodowego zrzeszenia Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki pod budynkiem obwodowej administracji państwowej zebrali się członkowie Proświty, którym towarzyszyły UNR, KUN, krajowe kozactwo «Polska Sicz», a także nieobojętni mieszkańcy miasta i obwodu. Pikietowanie, w którym wzięło udział około 300 osób, zakończyło się o godzinie 12. Do obwodowej administracji państwowej przekazano list z następującymi żądaniami: — Rozpatrzyć na obwodowej, miejskich i rejonowych sesjach kwestię przestrzegania Ustawy „O językach”, wykonania artykułu 10 Konstytucji Ukrainy. — Ponownie rozpatrzyć kwestię zmiany nazw ulic i placów w stolicy obwodu, miastach i rejonach. gdzie hartowała się świadomość narodowa Ukraińców? Zdolni do tego są tylko obcy i Kyrpy-Hnuczkoszyjenki: A tymczasem przewrotni Niech dorastają I niech pomogą moskalowi Gospodarować, I z matki w łatanej Koszuli ją zdejmować. Pomagajcie, nieludzie, Dręczyć matkę. T. Szewczenko Uczestnicy pikiety uważają, że wszystkie gałęzie władzy państwowej Ukrainy są zobowiązane: — obrać zdecydowany kurs na ukraińskie odrodzenie narodowe i podjąć stanowcze kroki w celu zakończenia masowych i rażących naruszeń praw narodowych Ukraińców; — wykonać Uchwałę Gabinetu Ministrów Ukrainy z 8 września 1997 roku nr 998 o „Kompleksowych działaniach na rzecz wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego”; — zlikwidować rosyjskojęzyczną rubrykę w ukraińskim paszporcie i przywrócić rubrykę „narodowość”; — doprowadzić liczbę ukraińskich szkół do zgodności z procentowym składem Ukraińców; — zapewnić nauczanie we wszystkich wyższych i średnich zakładach edukacyjnych w języku państwowym; — usunąć symbole już nieistniejącego imperium, znaki kolonialne, nazwy ulic, placów, przedsiębiorstw; — 80 procent przekazu masowego powinno być prowadzone w języku ukraińskim; — uwolnić spod aresztu członków partii „Samodzielna Ukraina”; — zwrócić Ławrę Peczerską Ukraińskiemu Prawosławnemu Kościołowi — to święte miejsce Ukraińców, a nie moskiewskich popów. Oświadczenie-apel od działaczy Proświty, KUIN, demokratycznych partii i organizacji społecznych podpisali liderzy organizacji.

Машинний переклад

Zaporoże

W pikiecie wzięło udział 146 osób. Na plac przed obwodową administracją państwową wyprowadziła ich świadomość tego, że ustawodawstwo konstytucyjne w Ukrainie wykonywane jest skrajnie niezadowalająco. Pozostają niezabezpieczone prawa socjalne naszych obywateli, narastają tendencje dyskryminacyjne wobec praw duchowych, kulturalnych i językowych narodu tytularnego — Ukraińców. Trwa dalsze rusyfikowanie Ukrainy, przybierające nierzadko brzydko-cyniczne formy. Faktycznie pod okupacją znajduje się przestrzeń informacyjna, przewlekle zrusyfikowana pozostaje szkoła wyższa, działalność wywrotową wobec Państwa Ukraińskiego prowadzi Kościół moskiewski, otaczany względami przez Zaporoską obwodową administrację państwową i korpus dyrektorski miast obwodu. Próby Zaporoskiej miejskiej rady, by po raz trzeci postawić na porządku obrad kwestię językową — o nadaniu językowi rosyjskiemu funkcji państwowej w Zaporożu — są nie tylko aktem antykonstytucyjnym, lecz także świadczą o tym, że organ władzy lokalnej przekształcił się w „piątą kolumnę” w mieście i pełni antypaństwową, destrukcyjną rolę w życiu regionu. Czyż nie jest zbrodnią omoskiewszczyć ziemię kozacką,

Машинний переклад

Kirowohrad

27 podpisów znajduje się pod apelem uczestników pikiety i wiecu na placu im. Kirowa w Kirowohradzie, skierowanym do kierownictwa państwa i obwodu, który odbył się 27 czerwca w południe. 27 liderów partii politycznych i organizacji społecznych o orientacji narodowo-demokratycznej pełnym głosem zgłosiło poważne problemy w kraju, nazwanym przez Jewhena Małaniuka „Stepową Heladą”, a przez bolszewików imieniem jednego z ich własnych, przez nich zgładzonych, przywódców. Przewodniczący Kirowohradzkiej Obwodowej Państwowej Administracji Wasyl Mocnyj, w przeciwieństwie do swoich poprzedników, odmówił praktyki dialogu z przedstawicielami partii politycznych i organizacji społecznych o orientacji narodowo-demokratycznej. Miejski głowa O. Nikulin ogłosił zakaz pikietowania i wieców, ponieważ uważał, że „skutkiem przeprowadzenia takiej akcji będzie zaostrzenie waśni międzynarodowych wśród mieszkańców miasta”. Najwyraźniej władze uważają, że milczące przyzwolenie na naruszanie konstytucyjnych praw człowieka na Kirowohradszczyźnie sprzyja przyjaźni narodów... Wiec i pikieta się odbyły. Od władz obwodowych jego uczestnicy żądają: 1. Bezwzględnego przestrzegania przez kierownicze osoby urzędowe w organach władzy wykonawczej norm Konstytucji Ukrainy i ustaw Ukrainy, odstąpienia od praktyki psychologicznego nacisku na inaczej myślących, zastraszania i szantażu, gróźb, zwalniania z pracy itd. Żytomierz

Машинний переклад

RÓWNE

Godzina 12—13, 27 czerwca. Około 40 osób — członków „Proświty” i Ruchu (UNR) pikietowało obwodową administrację państwową z żądaniami narodowymi. Do pikietujących nie wyszedł żaden urzędnik, ale nagrano ich na wideo. Widocznie będą od czasu do czasu przeglądać w ciszy swoich gabinetów służbowych... CHARKÓW Pikietowanie w jednym z najbardziej zrusyfikowanych miast ostatniego dziesięciolecia, gdzie konsekwentnie prześladuje się wszystkie ruchy i organizacje narodowe, uznano za nielegalne: miejski komitet wykonawczy nie przyjął od przewodniczącego obwodowej „Proświty” A. Kindratenki złożonego wcześniej wniosku o jego przeprowadzenie. Najwyraźniej „ojcowie” miasta i obwodu uważają, że Ukraińcy Charkowa nie mają na co narzekać w obecnym stanie rzeczy, którego inaczej nie da się nazwać, jak tylko słowem wziętym z ich ulubionego języka rosyjskiego — „wopijuszczim” (rażącym). Czego warta jest sama tylko intencja władz miejskich Charkowa, by postawić pomnik Łomonosowowi w dodatku do pomników generała Żukowa i innych nie-Ukraińców, którzy „ozdobili” miasto już w czasach „niepodległej”... Niewielka liczebnie, lecz potężna duchem grupa 50 osób mimo wszystko pikietowała obwodową administrację państwową (od 12.15 do 13.00), następnie przeszła z hasłami w obronie praw socjalnych i narodowych Ukraińców ulicą Sumską do miejskiego komitetu wykonawczego, gdzie pikietowano od 13.20 do 14.00. Panowie przewodniczący (obwodowy — Diomin oraz miejski — Pyłypczuk) przez swoje kancelarie otrzymali apel członków „Proświty”, kozaków i członków KUN. Nie wiadomo, czy charkowscy urzędnicy wezmą pod uwagę te żądania, ale wiemy już, że przywódców i organizatorów pikiety — A. Kindratenkę oraz W. Zdorowego postawiono przed sądem. Członkowie „Proświty” wyrazili społeczny sprzeciw wobec prowokacyjnych działań wydziału organizacyjnego Charkowskiego miejskiego komitetu wykonawczego, który nie dał obywatelom prawa do skorzystania z ich prawa do otwartego wystąpienia w obronie swoich praw obywatelskich, ludzkich i konstytucyjnych. LWÓW Po tragicznej śmierci Ihora Biłozira, odebranej przez ukraińską społeczność jednoznacznie — jako przejaw agresywnego ataku ukrainofobów na język ukraiński i pieśń, Lwowskie obwodowe zjednoczenie Ogólnoukraińskiego towarzystwa „Proświta” podjęło aktywną działalność, skierowaną na poprawę funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego. Przewodniczący LOZ OUT „Proświta” pan Jarosław Pitko uprzejmie przekazał redakcji informacje o podjętych działaniach. Ponieważ są one godne naśladowania także w innych obwodowych zjednoczeniach, podajemy tę informację w całości. 1. 30 maja wspólnie z Towarzystwem Naukowym im. T. Szewczenki oraz Krajową radą Kongresu ukraińskiej inteligencji obwodu lwowskiego przeprowadzono nadzwyczajną konferencję „Sytuacja językowa na Ukrainie i zapewnienie praw językowo-kulturowych Ukraińców”. Poruszono aktualne kwestie polityki językowej na Ukrainie oraz jej wpływ na rozwój procesów państwowotwórczych, w szczególności: historyczne i współczesne aspekty lingwocydu na Ukrainie; analizę moralno-psychologiczną stanu Ukraińców w niepodległej Ukrainie; język ukraiński i państwo ukraińskie; ustawodawstwo o językach na Ukrainie i jego realizację. 2. 11 czerwca przeprowadzono posiedzenie rady LOZ OUT „Proświta”, na którym rozpatrywano kwestie sytuacji językowej na Ukrainie, przyjęto uchwałę „O zagrażającym stanie języka ukraińskiego” oraz odpowiednie oświadczenia do Prezydenta Ukrainy, Rady Najwyższej Ukrainy, Gabinetu Ministrów Ukrainy, Sekretarza Rady Bezpieczeństwa Narodowego,

Машинний переклад

o!%д%"›е…… . o%ч. …= “. 1#3

UKRAIŃCY! Cztery lata temu Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła Konstytucję. Nasz naród doprawdy wycierpiał swój Ustawę Zasadniczą. Konstytucja Ukrainy to bezpośrednie i realne ucieleśnienie idei budowy państwa, idei Państwa Ukraińskiego, która z kolei była nieodłącznym składnikiem i szczytem rozwoju idei narodowej. My, przedstawiciele partii politycznych i organizacji społecznych o orientacji narodowo-demokratycznej, wyrażamy głęboki niepokój dotyczący obecnego stanu i perspektyw państwa ukraińskiego. Nasze zaniepokojenie wywołane jest: — upadkiem gospodarczym Ukrainy i skrajnym zubożeniem narodu; — depopulacją ludności Ukrainy; — dyktaturą oligarchów; — wygaszaniem procesów demokratycznych; — ignorowaniem interesów narodowych w trakcie wielkiej prywatyzacji. Uważamy, że te i inne problemy mają naturę nie obiektywną, a subiektywną. Nadal żyjemy nie w ukraińskiej Ukrainie. Wspierając wysiłki reformatorskich, patriotycznych sił w rządzie W. Juszczenki, nalegamy na: — formowanie budżetów wszystkich szczebli od dołu do góry, a nie odwrotnie; — wzmocnienie kontroli państwowej nad rynkiem energetycznym, reprywatyzację nielegalnie sprywatyzowanych zakładów energetycznych (obłenerho); — priorytet państwowy i wsparcie podatkowe dla technologii energooszczędnych; — niezwłoczne przyjęcie nowego kodeksu podatkowego, który osłabiłby nacisk na rodzimych producentów, w szczególności na średnich i drobnych przedsiębiorców; — wzmocnienie kontroli państwowej nad przebiegiem reformy rolnej; — stworzenie warunków dla zachowania potencjału intelektualnego narodu, zapewnienie pomyślnej pracy młodym naukowcom, niedopuszczenie do odpływu elity intelektualnej; — mianowanie na stanowiska kierownicze w organach władzy wykonawczej na wszystkich szczeblach świadomych narodowo, profesjonalnie przygotowanych specjalistów; — odpaństwowienie środków masowego przekazu, zapewnienie warunków dla realnej wolności słowa; — prowadzenie twardej polityki protekcjonistycznej wobec ukraińskiego drukarstwa książek, narodowej kinematografii; — przyjęcie nowej Ustawy Ukrainy „O językach” z jasnym mechanizmem jej realizacji i kontroli nad wykonaniem. 2. Poprawa wskaźników w sferach gospodarczej i społecznej obwodu, w szczególności: — zwiększenie wolumenu przetwórstwa wyprodukowanych w obwodzie produktów rolnych; — podniesienie wolumenu produkcji maszyn rolniczych w ramach programu „Agrotechnika”; — stworzenie w obwodzie niezbędnego zapasu ziarna dla przemysłu piekarniczego w celu powstrzymania wzrostu cen chleba. 3. Zapewnić wolność słowa środkom masowego przekazu, zaprzestać nacisków administracyjnych ze strony poszczególnych urzędników obwodowej administracji państwowej, kontrolować media pod kątem przestrzegania przez nie Ustawy Ukrainy „O językach”, w szczególności: — przeprowadzić w obwodzie przerejestrowanie mediów, które naruszają Ustawy Ukrainy „O językach” oraz „O mediach na Ukrainie”; — wprowadzić rubrykę w gazetach, radiu i telewizji „Wektor życia politycznego regionu”. 4. Zapewnić w praktyce funkcjonowanie języka ukraińskiego w organach władzy państwowej i samorządu terytorialnego. 5. Zakończyć do 10. rocznicy niepodległości Ukrainy ukrainizację średnich szkół specjalnych i wyższych uczelni. 6. Zintensyfikować i zakończyć do 10. rocznicy niepodległości proces oczyszczania miejscowości obwodu z symboli epoki totalitarnej (demontaż pomników bolszewickich wodzów, przemianowanie ulic, placów, miejscowości). Do końca bieżącego roku przeprowadzić konferencję naukowo-praktyczną w kwestii przemianowania Kirowohradu. 7. Zwolnić ze stanowiska zastępcy przewodniczącego Kirowohradzkiej obwodowej administracji państwowej Switłanę Nehodę za nieprofesjonalizm, niską kulturę polityczną, dyskredytację podstawowych zasad budowy państwa i demokracji. 8. Przyjąć za praktykę prowadzenie kwartalnych spotkań kierowników obwodu z liderami partii politycznych i organizacji społecznych o orientacji narodowo-demokratycznej. SEWASTOPOL Ponad godzinę trwała 27 czerwca zorganizowana przez „Proświtę” pikieta przed Sewastopolską administracją państwową. Podczas niej Ukraińcy zadeklarowali swoje prawa i najboleśniejsze problemy w tej niezagojonej ranie Ukrainy. Brzmiały żądania wydzielenia działki ziemi dla ukraińskiej cerkwi, prowadzenia uroczystości państwowych w języku państwowym, używania przez urzędników języka państwowego, stworzenia należytych warunków dzieciom z ukraińskiego internatu, nauczycielom języka ukraińskiego, których brak jest dotkliwie odczuwalny. Pikietujący zadeklarowali również niedopuszczalność panowania obcej ideologii, obcej kultury na ukraińskim półwyspie. Proświcianie zmuszeni byli napisać także takie hasło: „Flota Czarnomorska Rosji — do Rosji!”. Ponieważ w przeddzień na uroczystym posiedzeniu z okazji Dnia Konstytucji przewodniczący miejskiej administracji państwowej p. Leonid Żuńko szczerze przyznał: „Pobyt Floty Czarnomorskiej osobiście mi imponuje”. Zapewne właśnie te słowa zainspirowały urzędników. Prawie każdy drugi z urzędników państwowych, którzy będą otrzymywać podwyższoną emeryturę od Ukrainy, głośno bronił Floty Czarnomorskiej Rosji i oburzał się właśnie na to hasło. Ogólnie akcja przebiegła spokojnie. Żądania sewastopolskiej „Proświty” wręczono przedstawicielowi Sewastopolskiej administracji państwowej. MIKOŁAJÓW Obwodowe „Proświta”, Ludowy Ruch Ukrainy (NRU), Kongres Ukraińskich Nacjonalistów (KUN) wystawiły 35 pikietujących przy organach administracji państwowej i samorządu. Żądania uczestników ostrzegawczego pikietowania są następujące: 1. Obwodowej i rejonowym administracjom państwowym oraz organom samorządu miast wykonywać decyzję Sądu Konstytucyjnego z 14 grudnia 1999 roku w sprawie oficjalnej interpretacji artykułu 10 Konstytucji Ukrainy dotyczącego stosowania języka państwowego. 2. Miejscowej administracji państwowej w swojej działalności w sprawach humanitarnych kierować się i w pełnym zakresie wykonywać art. 16 cz. 9 oraz art. 22 cz. 7 Ustawy Ukrainy „O lokalnych administracjach państwowych”. 3. Przeprowadzić atestację urzędników państwowych, kierowników średniej edukacji ogólnej, szkół zawodowych oraz wyższych uczelni I—IV poziomu. Szczególną uwagę zwrócić na kierowników centrów edukacyjno-metodycznych. Zaangażować do tego aktywistów „Proświty”. 4. Zaprzestać działalności w Mikołajowie filii Moskiewskiego Uniwersytetu Humanitarno-Technicznego. 5. Zapewnić relacjonowanie pracy instytucji państwowych i organów samorządu w środkach masowego przekazu w języku państwowym. 6. Zaprzestać działalności miejscowych firm telewizyjnych, które naruszają Ustawy Ukrainy „O telewizji”, „O kinematografii”, „O reklamie”. 7. Raport osób odpowiedzialnych za wykonanie (niewykonanie) obwodowego programu wprowadzenia języka państwowego i zastosowanie odpowiednich sankcji. Stworzenie nowej komisji z priorytetowym włączeniem przedstawicieli „Proświty”, RUCHu, KUNu, Partii Reform i Porządku (PRP), Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego i Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (UAKP), patriotycznych, narodowo-demokratycznych partii z budżetowym finansowaniem jej działalności. 8. Wprowadzenie do etatu administracji stanowiska zastępcy przewodniczącego obwodowej administracji państwowej z przestrzeganiem Konstytucji Ukrainy, w tym art. 10. 9. Doprowadzić do zgodności z ustawodawstwem o języku państwowym napisy nazw, rejonów, instytucji, drogowskazów w miastach. Stworzyć komisję ds. toponimiki i symboliki z nadaniem jej uprawnień wykonawczych i finansowania jej działalności oraz inne. ODESSA Inicjatorami pikiety byli: organizacja obwodowa Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Ukraiński Ruch Ludowy, Towarzystwo Pedagogiczne im. Hryhorija Waszczenki, Kongres Ukraińskich Nacjonalistów. Oprócz wymienionych organizacji i partii w pikiecie wzięły udział: UKRP, „Sobór”, „Jedność”. Łącznie uczestników pikiety było 178 osób. Mimo deszczu uczestnicy pikiety wytrwali od godziny 12 do 13 pod budynkiem obwodowej administracji państwowej pod hasłami: „Precz z moskiewskimi popami z Ukrainy!”, „Ukraina dla Ukraińców”, „Ukraińcy muszą być gospodarzami na swojej ziemi”, „Panie Prezydencie, chroń język ukraiński”, „Zatrzymać rusyfikację szkół”, „Gdzie jest ukraińskie radio i telewizja?”, „W Rosji prowadzone jest ludobójstwo przeciwko Ukraińcom i językowi ukraińskiemu”, „Przewodniczącego administracji państwowej do dymisji”. Aktywnie przemawiał przed pikietującymi przewodniczący obwodowej organizacji URL Wiktor Cymbaluk. Przewodniczący Odeskiego obwodowego zjednoczenia „Proświta” im. Tarasa Szewczenki W. Harbarczuk udzielił wywiadu środkom masowego przekazu na temat realnego stanu języka i Ukraińców na Ukrainie. Do pikietujących nie wyszedł przewodniczący obwodowej administracji państwowej pan Hrynewecki, ale następnego dnia lokalne radio poinformowało, że podał on Cymbaluka do sądu – „za obrazę”.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

APEL zarządu Kijowskiego Związku «Proświta» oraz zarządu Kijowskiego Funduszu imienia Ołeksy Hirnyka «Ukraińskim dzieciom — ukraińskie słowo» do Kijowskiego mera Ołeksandra Omelczenki

Kijowska «Proświta» oraz Fundusz im. Ołeksy Hirnyka witają decyzję Lwowskiej rady miejskiej oraz Lwowskiej rady obwodowej, którymi wprowadzana jest polityka państwowa dotycząca funkcjonowania języka ukraińskiego. Widać, że we Lwowie działa ukraińska władza. Zwracamy się do Pana z prośbą o przyjęcie analogicznej decyzji przez Radę Kijowską. Analogiczna uchwała Rady Kijowskiej byłaby bardzo aktualna, ponieważ wcielanie w życie 10 artykułu Konstytucji w naszej zrusyfikowanej stolicy faktycznie ustało. Utworzone kilka lat temu na Pana polecenie rejonowe komisje ds. wprowadzenia 10 artykułu nic nie robią. Rekomendujemy przyjęcie uchwały o następującej treści: 1. Zakazać od 1 września br. nauczania w języku rosyjskim w szkołach, które mają status szkół z nauczaniem w języku państwowym. Obecnie większość kijowskich nauczycieli udaje, jakby nic się nie stało, i w szkołach, które wcześniej były rosyjskimi, a teraz stały się ukraińskimi, kontynuują nauczanie w języku rosyjskim. 2. Zakazać od 1 września nauczania w języku rosyjskim we wszystkich kijowskich uniwersytetach, zezwalając na nauczanie w języku rosyjskim jedynie w grupach, sformowanych na podstawie pisemnych wniosków studentów-Rosjan. Obecnie w większości uczelni wyższych w języku ukraińskim prowadzą swoje kursy tylko ci, którzy sami tego chcą. Prawa Ukraińców są rażąco naruszane. Tylko kilku kijowskich rektorów przejmuje się problemem języka ukraińskiego. 3. Zakazać w systemie handlu państwowego i komercyjnego znakowania towarów oraz wystawiania cenówek w języku rosyjskim. W Kijowie rzadko sprzedaje się «chlib ukrainśkyj». Sprzedaje się głównie «chleb ukrainskij». Cenówki wypisywane są tak, jak kto sobie życzy. Kiosków, w których cenówki pisane są w języku państwowym, w Kijowie w ogóle nie ma. Wyjątek stanowi jedynie rejon Peczerski. 4. Zakazać kijowskim konduktorom-kontrolerom używania podczas obsługi pasażerów języka rosyjskopodobnego. «Proświta» wydała «Słownik stołecznego konduktora» i jest gotowa przekazać 700 jego egzemplarzy służbom transportowym miasta. 5. Ustanowić dodatkową opłatę lokalną na wydawanie, sprzedaż i rozpowszechnianie rosyjskojęzycznej produkcji drukowanej, wideo i audio, przewidując wykorzystanie zebranych środków na rozwój języka państwowego. Trudno sobie nawet wyobrazić, ile to będzie pieniędzy. Przecież produkcja ukraińskojęzyczna w Kijowie prawie się nie sprzedaje, a rosyjska przepełniła Kijów. 6. Pozbawić licencji wszystkie wydawnictwa reklamowe, w szczególności RIO, «Kyjiw na dołoniach», «Proponuju robotu» oraz wiele innych. Wszystkie wydawnictwa reklamowe w Kijowie «kpią» z Ustawy «O reklamie» i drukują swoją produkcję w 95% w języku państwowym innego państwa. Komitet ds. informacji milczy. Rosyjski szowinizm rozpanoszył się. Pamiętajmy, że Ołeksa Hirnyk spalił się żywcem, protestując przeciwko rusyfikacji Ukrainy. Ihora Biłozira wrogowie zabili za miłość do Ukrainy i do ojczystego słowa. W Kijowie kontynuują mankurtyzację naszych dzieci. Ale jak długo będziemy cierpieć? Trzeba niezwłocznie podjąć środki, tak jak zrobiono to we Lwowie. Jeśli w Kijowie władza jest rzeczywiście ukraińska, to nie pozostanie obojętna na palące problemy. propozycje dla organów lokalnej władzy wykonawczej dotyczące poprawy sytuacji językowej. 3. Opracowano i wydano zbiór «Ustawodawstwo o językach na Ukrainie», który zawiera najważniejsze ustawy Ukrainy, ukazy Prezydenta Ukrainy, uchwały Gabinetu Ministrów Ukrainy, decyzje Sądu Konstytucyjnego Ukrainy, które regulują status prawny języka ukraińskiego w państwie. 4. Komisja Językowa Towarzystwa wzięła aktywny udział w przygotowaniu materiałów na sesję Lwowskiej rady obwodowej. Na podstawie zebranych materiałów przewodniczący Lwowskiej Organizacji Obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» J. Pitko wystąpił z referatem na sesji Lwowskiej rady obwodowej. 5. Do decyzji sesji weszły propozycje z uchwały rady Lwowskiej Organizacji Obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» oraz uchwały nadzwyczajnej konferencji. 6. 26 czerwca przewodniczący Lwowskiej Organizacji Obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» J. Pitko wystąpił w Radiu Lwowskim na żywo z informacją o przeprowadzonej analizie funkcjonowania języka ukraińskiego w obwodzie lwowskim oraz stanowisku Lwowskiej Organizacji Obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki w tej kwestii. 7. 27 czerwca przewodniczący i członkowie zarządu Lwowskiej Organizacji Obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» (J. Pitko, A. Pawłykewycz, I. Słobodian, B. Jakymowycz), w ramach wsparcia Ogólnoukraińskiej akcji «Ochrona praw językowo-kulturowych Ukraińców na Ukrainie», wzięli udział w programie na żywo w Telewizji Lwowskiej dotyczącym naruszeń artykułu 10 Konstytucji Ukrainy. 8. 27 czerwca Lwowska Organizacja Obwodowa Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» wraz z innymi organizacjami społecznymi i partiami politycznymi przeprowadziła we Lwowie wiec pod hasłem «Ochrona praw Ukraińców na Ukrainie». 9. Wspólnie z Lwowską organizacją obwodową «Mołoda Proświta» przygotowano akcję «Nie — rusyfikacji», która polegać będzie na rozpowszechnianiu plakatów z hasłami w obronie ojczystego języka. CHMIELNICKI Z inicjatywy obwodowego związku Towarzystwa «Proświta» 27 czerwca tego roku przeprowadzono pikietowanie obwodowej administracji państwowej pod hasłami «Językowi ukraińskiemu — zabezpieczenie państwowe», «Ukrainie — ukraińska przestrzeń informacyjna», «Zabójców Ihora Biłozira — do ukarania», «Rosyjskojęzyczni! Przypomnijcie sobie, gdzie są wasze korzenie?» itp. Liczba pikietujących — około 100 osób. Do nich wyszli naczelnik wydziału polityki wewnętrznej Obwodowej Administracji Państwowej Hryhorij Hoćkyj oraz naczelnik wydziału migracji Jurij Błażewycz, który przyjął od pikietujących żądania. Obwodową «Proświtę» aktywnie wsparły Kongres Ukraińskich Nacjonalistów, Ludowy Ruch Ukrainy, Demokratyczna Partia Ukrainy. CZERKASY Wcielenia przez państwo w życie praw Ukraińców do języka i kultury domagali się uczestnicy akcji protestacyjnej, która odbyła się 27 czerwca pod obwodową administracją państwową. Organizatorzy akcji — Demokratyczna Partia Ukrainy oraz obwodowa organizacja Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» — podkreślili, że «dzisiaj władza państwowa jest w rękach tych, dla których język ukraiński, kultura, idea narodowa są obce i niezrozumiałe. Pochłonięci podziałem majątku społecznego, wdeptali oni słabe pędy języka ukraińskiego, kultury w błoto. Władza nie zdołała wykonać własnego rozporządzenia o deideologizacji ulic i placów. Do tej pory na placach stoją kamienne budowle człowieka, który prowadził czerwony terror przeciwko Ukraińcom. Uczestnicy akcji są oburzeni tragicznym przypadkiem we Lwowie, gdzie za ukraińską piosenkę zginął utalentowany ukraiński kompozytor Ihor Biłozir. Na wiecu wystąpili przedstawiciele prawie wszystkich partii i organizacji społecznych o orientacji narodowo-demokratycznej. Przyjęto rezolucję, w której od władzy wymaga się: stanąć w obronie języka ukraińskiego i kultury; przywrócić historyczne nazwy ulicom i placom oraz zdemontować pomniki Lenina; przyznać obwodowemu towarzystwu «Proświta» pomieszczenie na działalność statutową; wesprzeć ukraińskie drukarstwo książkowe i ochronić Rząd Wiktora Juszczenki przed atakami grup kryminalno-oligarchicznych. CZERNICHÓW «Pikieta 27 czerwca w mieście się nie odbyła» — informuje Wasyl Czepurnyj. — W odpowiedzi na nasze zawiadomienie miejski komitet wykonawczy odpowiedział na piśmie: «Zaproponowane przez Państwa miejsce przeprowadzenia pikiety (obok budynku obwodowej administracji państwowej. — W. Cz.) nie jest przewidziane jako miejsce przeprowadzania masowych imprez zgodnie z decyzją komitetu wykonawczego rady miejskiej z dnia 15. 05. 2000 nr 132». Proponowano inne miejsca: Centralny Park Kultury i Wypoczynku, skwer imienia B. Chmielnickiego, Wał za pomnikiem T. Szewczenki... Pikietować obwodową administrację państwową w parku — to absurd. Lepiej już za Desną, na łąkach... Za to na centralnym placu pod transparentem «Gratulujemy z okazji Dnia Konstytucji Ukrainy!» wisiała reklama spektaklu «Imperatrica. Iz licznoj żyzni Jekatieriny II». Przyjazd moskiewskich artystów finansował czernihowski kombinat piwowarski «Desna» (prezes zarządu SA — Wałentyn Melnyczuk, były przewodniczący obwodowej administracji państwowej). ...Nie chcąc konfrontacji, «Proświta» przeprowadziła konferencję prasową, na którą przyszli korespondenci ICTV, Ukraińskiego Radia, gazet miejskich i proświtańskich. Innym środkom masowego przekazu przekazano żądania i propozycje uczestników pikiety dotyczące ochrony konstytucyjnych praw Ukraińców. A do władz proświtańcy zwrócili się z listem otwartym — może coś drgnie?» Na zdjęciach: uczestnicy pikiety w miastach Kijów, Donieck, Zaporoże. Materiał i zdjęcia przygotowała Lubow HOŁOTA Jurij HNATKEWYCZ, przewodniczący Kijowskiej «Proświty», przewodniczący Fundacji im. Oł. Hirnyka

Машинний переклад

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

Оригінал українською · переклад оновлюється

Сатиричним пером ОДУРЕНІ, ЩЕ РОЗКУЮТЬСЯ ЛЮДИ...

* * * j3д, …е гл …еш # “*!-ƒь C%"%д,!-: u2% ƒ C-дƒемелл , . 2% # ƒ-C-д l="ƒ%лею. yе L м, !%2%ч=2ь. – …3›3 # -ле-м C%м=ƒ3ю2ь... nCл=*3ю2ь b*!=-…3 3C, !-. * * * q2%л-22 # ƒл=м, 2, “ ч%л-22 # ", ", . : г%!д, … C!=", . – C!%д=›…-“2ь л-", . , - ", *, де…ь ƒ-"=л2%"=…, . еC%. # !3“ь*% ƒ, ч…, L ƒ", !%д…-л, L л%. ... b “*л …, . K3л="=. …е …%ч3- “л="= # м%“*=ль“ь*, . -"…3. -" – м, 2=!-" де!›="=. * * * j%г%!2= …=!"=…=, "г%д%"=…=, ƒд%!%"=, 2=, * …= г!-. , -L …е д=-2ь“ l%"=, K% ƒл, ƒ3"=2ь мед%* &ƒеле…, L[ ƒ", * – че!"%…, L ƒ=м=ш…, L “ƒ, *. * * * o%*%2, л=“ь, …=че ƒ г-!*, , !е*л=м%"=…= &че2"-!*=[: *=›32ь, ?% K3л= "%…= …е ƒ j=…е"=, "-д # j=-…=. * * * r›е L ƒ j=K=…= !%Kл 2ь %2=м=…=: …=", !-“2 ƒш, л, ƒ д%л=!-" ›3C=…=. o, . , …=K!="“ , !%. *=- K=дь%!% # "“е ", д=- . =млюг3-K!, г=дь%!=. * * * “* ›, "е2е, *%л, ш…- “23*=ч-? j%м3 C%“л=…… C, ше2е "…%ч-? ), qar "=м Cл=2, 2ь ƒ= . =!, ƒм3 K%! ц-" …е"2%м…, . ƒ …=ц-%…=л-ƒм%м?! * * * o-=! д%“2%L…, *= C%“2=", " …= *%23! …, : d%“2%L…% д3! …, * ", гл д=- д3! …ем. * * * m-, …е C%де……, ц , …е “2! =д…, ц Kеƒ", ……=, …е C%*! , 2*=, …е ƒл, д… , …е "д%"=, = 2= # м=2е! , *%"= r*! =-…= # ! %ƒ"е! ƒ…е2ь“ ! # - ƒг, …е г, дь …%"=, - “2=…е C! =. %м C! =. ! # nд3! е…-, ? е ! %ƒ*3ю2ь“ люд, : b%г%…ь “" ? е……, L ! %ƒ! , "=- г! 3д, . q2%-2ь Š=! =“ ƒ *! е“=л%м " г%л%"=. . Грицько КУЛЬБАШНИЙ ЛИПЕНЬ, Ч. 7 (73), 2000 РІК

RATUJMY NARODOWO-DUCHOWE DZIEDZICTWO!

Wszystkie narody świata mają swoje narodowe świętości. U każdego z nich są one odmienne, jedyne i niepowtarzalne. Ale we wszystkich jest też coś wspólnego, bo tworzą one ich narodowo-duchowe dziedzictwo. Są nim zabytki historii i kultury, twórczość naszych praojców i pramatek. To nasze bezcenne wartości, swoisty testament naszych przodków. Jak zapowiedział nasz narodowy patriarcha Maksym Rylski: «Kto nie szanuje swojej przeszłości, ten nie jest godzien swojej przyszłości». ZABYTKI TO NIE TYLKO POWIEW ROMANTYZMU DAWNYCH WIEKÓW, ESTETYCZNA PRZYJEMNOŚĆ I POZNANIE. ZGODNIE Z NIEUBŁAGANYM PRAWEM ŻYCIA NARÓD GINIE RAZEM ZE ZAGŁADĄ JEGO DUCHOWEGO DZIEDZICTWA. I TEGO W HISTORII LUDZKOŚCI JEST WIELE GORZKICH PRZYKŁADÓW. Zabytki historii i kultury Ukrainy powstawały przez niezliczone pokolenia w niewyobrażalnie ciężkich warunkach historycznych, na odwiecznym pograniczu, to z koczowniczymi Ordyńcami, to z chciwymi sąsiadami. I to budzi uczucie najwyższej dumy z naszego narodu. Ten bowiem nie opuścił swoich stepów, niezabezpieczonych przez naturę, bezkresnych. Bronił ich przez tysiąclecia, a jeszcze tworzył swoją całkowicie oryginalną i doskonałą kulturę. Poczucie tego rodzi w naszych ludziach patriotyzm — niepokonaną siłę narodu, jego państwa — Ukrainy-Rusi. Co więcej, zabytki, przy sumiennym ich zachowaniu, nie są utrzymankami narodu, lecz zarabiającymi, nawet na walutę od zagranicznych turystów. A Ukraina ma wciąż co pokazać, mimo że przez wieki doświadczała przerażających najazdów wrogów i zniszczeń. Zabytki zaś giną na zawsze i bezpowrotnie. I nie zapominajmy, że nasze narodowo-duchowe dziedzictwo jest jednocześnie dziedzictwem ogólnoludzkim, jako jego organiczna część. Dlatego zachowanie tej naszej ogólnonarodowej skarbnicy to święty obowiązek państwa i, koniecznie, każdego obywatela. Zupełnie naturalne jest, że każdy cywilizowany naród dąży do tego, by chronić i uzupełniać swoją narodowo-duchową skarbnicę. Czasem przybiera to nawet wzruszającą hiperboliczność. Zapamiętałem, jak w Łotwie na turystycznej trasie wieziono nas ponad sto kilometrów zakurzoną wiejską drogą do narodowego zabytku — Turajdzkiej Róży. Okazała się nim niewielka półjaskinia, gdzie kiedyś dezerter-żołnierz zabił miejscową wieśniaczkę Różę z Turajdy, obawiając się, że wyda miejsce, w którym się ukrywał. Tak oto obok znanych na świecie zabytków Łotwy zabytkiem stała się także ta jaskinia. I zrozumiałe jest, że do tego Łotyszy skłoniły nie komercyjno-pragmatyczne rachuby, lecz jaskrawo-patriotyczne uczucia. Smutno znane jest to, jak za minionego totalitarnego reżimu niszczono nasze zabytki historii i kultury, a przede wszystkim najcenniejsze z nich. Lecz nie wszyscy wiedzą, że na przełomie lat 1950—1960 wypielono ich dziesiątki tysięcy, wykreślając je z list państwowej ochrony. Tym samym skazywano je na zagładę. Działo się to pod jezuicko-majorowym hasłem: «W celu poprawy ochrony zabytków». A do operacyjnego wykonania tego świadomie zbrodniczego rozkazu po całej Ukrainie rozsyłano «sprawdzonych i zaufanych» nieludzi-kontrolerów. Ile po tej «akcji» zginęło naszych narodowych wytworów-zabytków... Nie zapomnieć, jak gorzkimi łzami płakał wtedy dawny pierwszy LIPIEC, NR 7 (73), ROK 2000 Prezes Akademii Architektury Ukrainy Wołodymyr Hnatowycz Zabołotnyj, ten dumny i mężny mężczyzna. ZATEM JAK U NAS TERAZ Z NARODOWO-DUCHOWYM SKARBCEM? CZY HISTORYCZNIE I NALEŻYCIE JEST ON WYPEŁNIONY I W JAKIM STANIE ZNAJDUJĄ SIĘ JEGO SKARBY? Całkiem zrozumiale, że tym zaniepokoił się nowy patriotyczny Rząd Ukrainy. I nie tylko liczbą narodowych zabytków, lecz także ich stanem i celowością wykorzystania. Zauważmy jednak, że ani za reżimu radzieckiego, ani teraz, w niepodległej Ukrainie, nie mieliśmy i nie mamy ministerstwa ani choćby komitetu ochrony narodowo-duchowego dziedzictwa, jakie działają we wszystkich cywilizowanych krajach. Dlatego nasze zabytki są rozproszone między różnymi resortami państwowymi i lokalnymi organami administracyjnymi. A to skrajnie negatywnie, a wręcz zgubnie wpływa na zabytki wrażliwe na to. Szczególnie zaś na zespoły kompleksowe, które są równocześnie zabytkami historii, budownictwa i urbanistyki oraz sztuki. A one są rozpowszechnione... Przyjrzyjmy się choćby pobieżnie stanowi zabytków architektury i urbanistyki. Podlegają one Państwowemu Komitetowi Budownictwa, Architektury i Polityki Mieszkaniowej Ukrainy. Stanowią jednak zaledwie 11 procent liczby wszystkich zabytków historii i kultury naszego państwa. I to mimo że ich liczba w ostatnim czasie znacznie wzrosła i osiągnęła 15 560 zabytków. A ile ich, o nieocenionej wartości, pozostało poza uwagą, skazanych na nieuniknioną zagładę! Podana liczba naszych zabytków nie da się porównać z liczbą ich, powiedzmy, w sąsiedniej Polsce, która nie przewyższa Ukrainy-Rusi ani terytorium, ani ludnością, a tym bardziej dawnością historii i wysokością kultury. Przeważającą liczbę zabytków chronią ziemie Ukrainy Zachodniej, Bukowiny i Zakarpacia. Tam zadbano o ich dalszy los, wpisując do wykazu zabytków objętych państwową ochroną. Na dawnych zaś ziemiach kozackich Ukrainy Wschodniej, zwłaszcza na Południu, zabytków z jakiegoś powodu praktycznie nie ma. Zostały zaniedbane przez władzę rosyjskiego i radzieckiego imperium, a następnie zniszczone pod hasłami bezojcowskiego „internacjonalizmu” przeciw „ukraińskiemu burżuazyjnemu nacjonalizmowi”. Zgodnie z kategorią wartości, ujęte w ewidencji zabytki klasyfikuje się na światowe, narodowe i o znaczeniu lokalnym. Zrozumiałe, że tych ostatnich jest najwięcej. Jednak, o dziwo: w Ukrainie, starożytnej historią i kulturą, są dawne ziemie (obecnie obwody), ubogie w zabytki... Tak, na Wołyniu jest ich 468, na Bukowinie (mały obwód czerniowiecki) — 738, na Tarnopolszczyźnie — 1178, na Iwano-Frankiwszczyźnie — 1359, a na Lwowszczyźnie aż 3659. Podczas gdy na dawnych ziemiach kozackich jest najwyżej garstka. Spośród narodowych we wszystkich obwodach Południa jest zaledwie 381 zabytków. Z nich na Chersońszczyźnie — 143, na Mikołajowszczyźnie — 137, na Dniepropetrowszczyźnie — 76, na Zaporoskiem — 25. Zatem na ziemiach Południa razem wzięte — 9 procent liczby narodowych zabytków. Co więcej, większość z nich nie jest starożytna. Czyż dawne kozackie umocnienia, rozmieszczone na wszystkich ziemiach, nie są zabytkami inżynierskiej, fortyfikacyjnej sztuki, a zarazem architektury ziemnej? Przecież to one broniły i ochroniły nie tylko Ukrainę-Ruś, lecz także kulturę Europy Zachodniej — ...wraz z ich narodami... Kamienne stele z krótkim streszczeniem wydarzeń historyczno-bohaterskich mają opowiedzieć nam i następnym pokoleniom o chwale naszych przodków, która swym męstwem przewyższa półlegendarne Termopile starożytnej Grecji. OGÓLNIE ZAŚ ZABYTKI ARCHITEKTURY I BUDOWNICTWA MIAST UKRAINY — NIEZMIERNE ZE WZGLĘDU NA SWÓJ WIEK, OBRAZY, WARTOŚĆ ARTYSTYCZNĄ I TAK DALEJ. JEDNAK WSZYSTKIE ICH ŁĄCZY GORZKI LOS GOSPODARCZEGO ZANIEDBANIA. WSZYSTKIE ONE, ZGODNIE Z OKREŚLENIEM NAWET SAMEGO KOMITETU, ZNAJDUJĄ SIĘ W CIĘŻKIM STANIE. A KAŻDY DZIESIĄTY ZABYTEK — W STANIE AWARYJNYM. Wszystkie wymagają restauracji, a wiele z nich nawet odtworzenia. Ponadto wyjątkowo trudne jest położenie historycznych miast-rezerwatów oraz historyczno-kulturowych rezerwatów. Co do pierwszych z wymienionych, to zgodnie z Programem pierwszeństwo uwagi przyznano jedynie miastom Kamieniec Podolski, Halicz, Hłuchów i Nowogród Siwierski. Historyczno-kulturowe rezerwaty zaś w ogóle nie mają jednolitego podporządkowania. Ministerstwo Kultury i Sztuki ma ich 7, Państwowy Komitet Budownictwa — 3, Prezydium NAN Ukrainy — 1, Autonomiczna Republika Krymu — 5, obwodowe administracje państwowe Ukrainy — 25, rady miejskie — 4, rejonowa administracja państwowa — 1. Ich stan jest taki sam jak wszystkich innych zabytków. Zwraca uwagę rozmieszczenie tych rezerwatów. Znajdują się one jedynie w kilku obwodach. Inne zaś, które posiadają unikalne terytoria, są ich pozbawione. Osobne słowo o Chortycy. Jest to wspólna nazwa systemu wysp na dolnym Dnieprze. Rezerwat Chortycki jest zupełnie szczególny ze względu na swój charakter narodowo-historyczny, prawdziwie związany z terytorium zaporoskiego kozactwa. Ma powierzchnię 2690 metrów kwadratowych i obejmuje kompleks zabytków historii oraz epok geologicznych. Położony jest na wyspach Wielka Chortyca i Mała Chortyca (wyspa Bajdy). A ponadto do składu rezerwatu mają wejść niewielkie wyspy: Dubowyj, Rozstiubin, Trzy Stogi, Bliźniaki, urocze Wyrwa. Postanowieniem rządu URSR już z 18.09.1965 roku ta wielka terytorium i przyległa do niej akwatoria zostały ogłoszone historyczno-kulturowym rezerwatem z odpowiednimi ekspozycjami. Jednak, niestety, ta niezwykle ważna idea narodowo-historyczna nie została urzeczywistniona. Choć postanowieniem Gabinetu Ministrów już w niepodległej Ukrainie z 6.03.1993 roku rezerwat nazwano nawet n a r o d o w y m. Jest to kompleksowy zabytek jedynego w historii świata ludowego rycerstwa. Mimo to minęło już siedem lat, a sprawa państwowo ważna i szlachetna, jak poprzednio, nie ruszyła z miejsca. Kim więc jesteśmy, potomkowie dawnego rodu o tak samo dawnej historii i kulturze? Czyżby zbrodnicza akcja totalitarnego reżimu tak zwanej władzy radzieckiej przez kilka dziesięcioleci „internacjonalizacji” przekreśliła bezprecedensowo heroiczną i szlachetną historię naszego narodu? A ona liczy się tysiącleciami i, jak wiadomo, należy do rodziny śródziemnomorskiej kultury antycznej! Czy nie jesteśmy w stanie odrodzić i tym samym odzyskać podstępnie nam skradzionego? Czym zatem konkretnie uwarunkowane jest to realne zagrożenie, zwłaszcza dla dziedzictwa architektoniczno-artystycznego Ukrainy, którego przykłady przedstawiliśmy wyżej? I jak temu zaradzić środkami prawnymi? Zrozumiałe, że zasoby państwowe, a przede wszystkim korporacja „Ukrrestawracija”, są za małe do rozwiązania takiego problemu. Może ona w ciągu roku opanować w granicach 50–60 milionów hrywien, a i te moce są wykorzystywane tylko w 20 procentach. Wiąże się to z tym, że scentralizowany budżet asygnowania tej gałęzi na 2000 rok w Ukrainie, w porównaniu z 1990 rokiem, został zmniejszony 25-krotnie. Natomiast lokalne budżety wydatków na te potrzeby prawie nie są planowane. Zatem w takich warunkach bezcenne wartości narodowe znajdują się pod groźbą nieuniknionej zguby. Po prostu nie doczekają swojego ocalenia. Jak mówią: „Dopóki słońce wzejdzie, rosa oczy wyje”... A czy chroni te ogólnonarodowe skarby zabezpieczenie prawno-państwowe? Jaka istnieje lub się przygotowuje legalna baza ochrony zabytków? Ona, podobnie jak Program, została opracowana wspólnym wysiłkiem Państwowego Komitetu Budownictwa, Ministerstwa Kultury i Sztuki Ukrainy oraz Komisji do spraw odtworzenia wybitnych zabytków historii i kultury przy Prezydencie Ukrainy i jest zaplanowana do 2005 roku. Jednak realizacja szeregu działań w ramach tego Programu zaczyna się jakoś nie od 2000 roku. A niektóre zaplanowane nawet na ostatni rok obowiązywania tego Programu — 2005. Jak więc zaradzić temu dramatycznemu zagrożeniu dla narodowo-duchowego dziedzictwa? Przede wszystkim uwzględnić obiektywnie-realne okoliczności związane z odrodzeniem naszej państwowości. A zatem znaleźć wszystkiemu jego miarę. Zwłaszcza w odniesieniu do kosztów prac konserwacyjnych i restauratorskich na zabytkach oraz kosztów odtworzenia utraconych. Już w 1994 roku znakomity pisarz-humanista Ołeś Honczar, akademik Petro Tronko oraz autor tego artykułu w swoim naukowo uzasadnionym apelu do Prezydenta Ukrainy zainicjowali odtworzenie utraconych wybitnych zabytków historii i kultury Ukrainy. Ten apel stał się podstawą Dekretu Prezydenta z 9.12.1995 roku. Z czasem — także zatwierdzonego przez Rząd długoterminowego Programu odtwarzania zabytków na perspektywę. Lecz oczywiste jest, że takie działania nie przewidywały „przelewania” na to środków przeznaczonych na ratowanie istniejących, autentycznych zabytków, które koniecznie wymagają ocalenia. I żeby nie trzeba ich było potem... odtwarzać, jak już utracone. A nasze pokolenie będzie przeklinane za bezmyślne zaniedbanie. A jeszcze bardziej dotkliwie tych, którzy samozniszczali się na tym i jeszcze zdołali oddać się grzesznym zarobkom za granicą, profanując. Przecież to właśnie zabytki historyczne w naturze stanowią wartość narodową nieporównanie wyższą niż „makiety” z nich w naturalnych rozmiarach, gdy są odtwarzane po utracie. Dlatego postawmy naukowo obiektywną efektywność przed koniunkturalno-dzielicielską „efektywnością” z jej obłudnie pouczającymi obrzędami. Jak wyraził się znakomity angielski admirał Horatio Nelson w XVIII wieku: „Lepszy jeden żywy porucznik bojowy niż dziesięciu martwych kapitanów”. Ołeś SYłYN, zasłużony architekt, zasłużony działacz kultury Ukrainy, honorowy członek Ukraińskiego Towarzystwa Historii i Kultury, członek Komisji i jej Rady Naukowej do spraw odtworzenia wybitnych zabytków historii i kultury przy Prezydencie Ukrainy, główny ekspert Ogólnoukraińskiego Funduszu im. Ołesia Honczara

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Takie książki, jak książka Jaremy Hojana „Zmartwychwstaniemy!” (Kijów, „Weselka”, 2000), pisane są przez całe życie i mają swoje niepowtarzalne i do nikogo niepodobne oblicze. Książka Jaremy Hojana, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki, zasłużonego działacza sztuki Ukrainy — to prawdziwy podarunek od godnego syna dla swojej matki-Ukrainy i jej narodu. To książka-spowiedź, książka-uczestnictwo, książka-dopełnienie, książka-wiedza, książka-refleksja, książka-badanie... i przede wszystkim — książka Wielkiej Miłości. Jest ona interesująca ze względu na swój unikalny materiał ilustracyjny (po raz pierwszy drukuje się wiele nieznanych prac artysty ludowego Ukrainy Wasyla Kasijana) oraz mało znane i zupełnie nieznane fakty z życia naszych genialnych pisarzy. Patriotycznym niepokojem, synowską nieprzekupną miłością do własnego narodu oraz ostrzeżeniem przed obojętnością wieje ze stron tej książki. Czasem odnosi się wrażenie, że Jarema Hojan wie to, czego nie wie nikt... I rzeczywiście posiada taką wiedzę, a zdobyta ona została szczerym sercem i jasnym umysłem. Autor dosłownie wynosił w swojej duszy narodowe świętości, o których pisze. Zna dokładnie korzenie narodowego bólu, prawdy i krzywdy w ich historycznej retrospektywie. Często autor staje się współautorem tekstów klasyków, dopełnia zarówno świat ich utworów (szuka realnych prototypów), jak i świat ich osobistego życia (relacje, kontakty itp.). Pomnożone przez własne doświadczenie artystyczne, przez doświadczenie artystyczne swojego rodu (Jarema Hojan — syn Ołeny, rodzonej siostry Wasyla Kasijana), jego szkice mają niezwykłą siłę przyciągania i atrakcyjność. Książka Jaremy Hojana — to podsumowanie rozmyślań nad często gorzkim losem naszego piśmiennictwa i ukraińskiej idei w całości, nad problemami życia narodowego w odniesieniu do problemów na całym świecie. Można powiedzieć, że autor śledzi drogę ciężkiej walki pochodni narodowego ducha o narodową godność. Jarema Hojan pisze o Tarasie Szewczence, Iwanie Frankce, Łesi Ukraince, Juriju Fedkowyczu, Marku Czeremszynie, Markijanie Szaszkiewiczu, Wasylu Kasijanie, Oldze Kobylańskiej, Wasylu Stefanyku, Hryhoriju Kosynce, Maksymie Rylskim.... Ojczysta ziemia Jaremy Hojana — ukraińskie Pokucie. Autor zrósł się duszą ze swoim krajem, z jego genialnymi artystami, ludźmi, legendami, pieśniami. Chodzi po tych ścieżkach, po których chodzili geniusze, zna ich krewnych, dzieci, przejmuje się ich troskami, losem. Chyba najbardziej poruszające są jego eseje o Wasylu Kasijanie (znanym i nieznanym) oraz o Wasylu Stefanyku... Jarema Hojan taktownie, z głębokim talentem analizuje ich twórczość. Tutaj przydaje mu się osobista wiedza, relacje, bezbłędna orientacja w świecie sztuki. Powiedzmy, autor przytacza nawet nieznane nikomu fragmenty nowel Stefanyka, które w czasach radzieckich w ogóle nie były drukowane. Pisze o książce syna klasyka literatury ukraińskiej Jurija Stefanyka „Rozmyślania o ojcu”. Jarema Hojan posiada niezwykły talent ożywiania, przybliżania do ludzkiego serca, czynienia bliskimi cieni wielkich.

Машинний переклад

Z ROSY I WODY!

11 lipca 2000 roku znany pisarz i wydawca, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, członek Zarządu Głównego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, dyrektor wydawnictwa «Weselka» Jarema Petrowycz Hojan obchodzi swój 60-letni jubileusz. Proświcianie Ukrainy szczerze gratulują Jaremie Petrowyczowi nowego roku życia, życzą mu szczęścia i zdrowia, twórczej inspiracji, niestrudzenia w jego przedsięwzięciach i pracy na rzecz Ukrainy. Swoją podsumowującą książkę Jarema Hojan nazwał «Zmartwychwstaniemy!». Ten tytuł niesie w sobie nie tylko jego genetyczną, głęboko zakorzenioną w rodowodzie wiarę w szczęśliwy los Ukrainy — pan Jarema należy do szlachetnego ukraińskiego rodu, jest proświcianinem z dziada pradziada, twórcą o czystych korzeniach i studziennej hojności — ale także wielką, codzienną pracę, złożoną przez niego na ukraińskim ołtarzu. Tysiące spotkań z dziećmi Ukrainy, dziesiątki niepowtarzalnych książek dla dzieci, uwaga poświęcona wszystkiemu, co artystyczne, oryginalne, ojczyste — to tylko widoczna strona działalności pisarza, proświcianina, wydawcy. Zawsze w poszukiwaniu, zawsze z nadrzędnym zadaniem dla samego siebie, szlachetnością w czynach, myślach, słowach — oto istota jego osobowości. Właśnie za to szanujemy, kochamy, cenimy Jaremę Hojana i nisko się przed nim kłaniamy! Jest u Jaremy Petrowycza jedna, zauważona przez nas cecha: bardzo często, składając komuś życzenia, daruje na pamiątkę ukraiński wyszywany ręcznik. Drogi Jaremo Petrowyczu! Witając Pana w tym szczęśliwym dla nas dniu, dziękujemy Panu za niestrudzoną pracę proświcianina — zespół «Weselki» to jedna z najlepszych podstawowych organizacji prośwician w Ukrainie, szanujemy za hojny wkład w kształtowanie ukraińskiego słowa — jest Pan członkiem kolegium redakcyjnego «Słowa Proświty», kłaniamy się Pana pisarskiemu talentowi — każda nowa książka, napisana przez Pana, potwierdza Pana tytuł laureata nagrody im. Szewczenki — i ścielimy Panu ukraiński ręcznik, pełen złotego ojcowskiego kwiecia! Z rosy i wody! On także uczy dbałego stosunku do dziedzictwa. W tym przypadku korzystnie wyróżnia się artykuł o Markijanie Szaszkewyczu. Potrafi Jarema Hojan także znaleźć i opublikować fakty literackie nawet tam, gdzie wydawałoby się, że wszystko zostało już wyczerpane. Chodzi o nieznany szerszemu ogółowi tekst mowy pogrzebowej ks. Mankewycza nad grobem Tarasa Szewczenki. Atrakcyjnymi kolorami i wonnymi słowami ozdobione są jego rozmyślania o Tarasie Szewczence, Juriju Fedkowyczu... I w ogóle — Zarząd Główny, redakcja gazety «Słowo Proświty» światłem ideału naznaczone są strony tej unikalnej książki. W osobie Jaremy Hojana połączyli się badacz, specjalista, analityk, patriota, poeta... Wszystko to nadało jego dziełom oryginalny styl, właściwy dobrej prozie artystycznej. Książka wydana na 2000-lecie Narodzenia Chrystusowego. Prawdziwie — «Zmartwychwstaniemy!», jeśli takie książki będziemy mieć w swoim domu. Wasyl OSADCZYJ Za matki i za synów, Za wieczne źródło rodu, Żeby dzwoniło i kwitło... Amen. Na zdjęciu: rzeźbiarz Mychajło Horłowyj przy pomniku Hryhorija Kosynki. Oles HRYB LIPIEC, NR 7 (73), 2000 ROK

Машинний переклад

Ja — wędrowiec z trypolskich otchłani...

Wśród codziennego nurtu jednostajnych dni czasem, jak błysk, jak wybuch, wyłania się dzień bezmierny — i twój los, człowieku, jest już z góry określony. Dla rzeźbiarza Mychajły Horłowego takim dniem stał się 2 października 1990 roku, który weszedł do historii Ukrainy jako Dzień Wielkiej Głodówki Studentów. Głód wyznaczył nadejście na Ukrainę epoki bolszewickiej, on też stał się znakiem jej zguby. Tak studenci zaczynali nową historię Ukrainy. A miejsce, w którym powstali, nazwano Placem Niepodległości. Niewolnicze milczenie zostało złamane. Strach cofnął się za mury Łukianiwki, schował się za kamienicą KGB na Wołodymyrskiej. Dech zapierało z radości, zachwytu, zdziwienia, strachu... Mychajło Horłowyj, student Kijowskiego Instytutu Sztuk Pięknych, przewodniczący ruchowego koła studentów, przy poparciu nielicznych pedagogów, a przede wszystkim posłanki ludowej Larysy Skoryk, przystąpił do głodówki... sam. Znaleźli się i tacy, którzy szeptali mu do ucha: «Tobie co — bardziej niż wszystkim trzeba? Oto twój wujek — pisarz i spiker ukraińskiego radia — też czegoś chciał, a dostał tylko kulę w potylicę. Komu i co udowodnił?». O wujku Hryhoriju Kosynce wspominano nie raz — i teraz, i wcześniej, grożąc rozprawą: «Nacjonalista!.. Teraz ci pokażemy «ukraiński język — dzieciom»!». No i co z tego, że sam? Z każdej uczelni po jednym, drugim: trzystu, a może i więcej. A jeszcze podchodzą prosto z ulicy, a razem z nimi starsi ludzie przystępują do głodówki wraz ze studentami! Kiedy to na Ukrainie tak było? Niewola się skończyła. Serce szaleje w piersiach, prawie wyrywa się na zewnątrz! Historia zamachnęła się skrzydłem — i już dziesięć lat odleciało, jak w dal. A na barki Mychajły spadły już nie studenckie troski. Mimo to duch buntowniczego ukraińskiego studenctwa nie zgasł: jedna po drugiej powstają prace rzeźbiarza Horłowego: pomnik Iwana Wyhowskiego, który, jak mówił Szewczenko, dobrze «orał moskiewskie żebra», a potem tablice pamiątkowe ku czci Andrija Malyszki, Leonida Kowalenki, Pyłypa Orlyka, pielęgniarki Oleny Kowal. A jeszcze — pomnik ofiar bolszewickiego hołodomoru, pomnik Hryhorija Kosynki oraz popiersie Wikentija Chwojki. Kosynce postawiono pomnik za własne pieniądze. Wikentij Chwojka jest dla Mychajły jakby bliskim krewnym: bo Chwojka był Czechem, a na Ukrainie jako uczony odegrał wyjątkową rolę: jako pierwszy odkrył kulturę trypolską, co zmusiło archeologów i cały świat naukowy do nowego spojrzenia na rolę narodu ukraińskiego w rozwoju światowej cywilizacji. Nic dziwnego, że pierwszy zbiór wierszy Mychajły nazwano właśnie: «Ja — wędrowiec z trypolskich otchłani». Nie przypadkowy jest też zamysł postawienia pomnika narodowi ukraińskiemu na trypolskim urwisku nad Dnieprem — pomóc Ukraińcom objąć własny historyczny rozmach, poznać samych siebie, przywrócić im pamięć historyczną. Dalej współpraca z Kijowską Radą Zrzeszeń Obywatelskich, wzniesienie tablicy pamiątkowej ku czci Najwyższego Hetmana Ukraińskiego Wojska Symona Petlury. Idea memoriału w Bykiwni. Konkurs na najlepszą rzeźbę z kamienia z inicjatywy i za pieniądze libańskiego rzeźbiarza Alfreda Buzbusa wprowadza Mychajłę w szeregi zwycięzców za kompozycję «Pieśń z Ukrainy». Rzeźbiarz otrzymuje nagrodę i dyplom, datowany na 1998 rok. A w Kijowie tej zimy za wykonanie rzeźby z lodu «Rusałka» Mychajło otrzymał Grand Prix. Chciałoby się zakończyć tę małą opowieść «Modlitwą», którą w swych trudach i dniach ułożył sam artysta, Mychajło Horłowyj: Znów modlę się o wiosnę, O pieśń słoneczną, jasną, O dzień przejrzysty i głęboki, O świat zamyślony, szeroki, O wierzchowiny i doliny Mojej matuli-Ukrainy. Modlę się za pradziadów, dziadów,

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

wielkim wizjonerem, ponieważ kino wtedy jeszcze nie zrodziło swojego bękarta — telewizji, a do kuzyna trzeciego stopnia — ekranu monitora komputerowego — było jeszcze jak do końca świata. Jednak koniec doinformacyjnego ustroju świata już nadchodził. Pierwsza dobrze ustrukturyzowana informacyjna Przestrzeń-Gułag została zbudowana przez Stalina na jednej szóstej części kuli ziemskiej (jak później się okazało — na więcej niż jednej szóstej) i nawet ustanowiono nieprzezroczystą dla informacji kurtynę, którą nazwano żelazną, bo terminu wirtualna jeszcze nie było. Informacyjna stalinowska przestrzeń była tak doskonale urządzona, że kiedy największemu fantaście świata, Wellsovi, pozwolono spojrzeć na nią z bliska, od wewnątrz, a nie przez kurtynę, Wells nie zdołał dostrzec w tym wirtualnym raju 10 milionów trupów Hołodomoru-33 i jeszcze dwa razy więcej niż 10 milionów półtrupów, które patrzyły mu prosto w oczy zza kolczastego drutu obozów. Teraz, po blisko-próbie odpowiedzi na pytanie „Gdzie jesteśmy?”, można postawić kolejne pytanie: „A jak ta informacyjna przestrzeń funkcjonuje? W jakim języku lub językach jest opanowywana i kierowana?”. Wiadomo, co prawda, wszystkim, oprócz lingwistów, że główną funkcją języka jest zapewnienie przetrwania określonej grupie ludzi w śmiertelnie wrogim społeczeństwie. Języki, które żyją, umierają, powstają z martwych, przeistaczają się, chorują, wojują między sobą, kochają się, rodzą sympatyczne mutanty — jest ich więcej, niż potrzeba człowiekowi poinformowanemu, czyli zinformyfikowanemu. Są języki, które wybiły się na państwo, szlachetne, elitarne języki. Bo elita — to mniej lub bardziej zamknięta część społeczeństwa. Trudno dostępna. Dlatego że zabezpieczona gwarantowanymi środkami przetrwania. Im bardziej zamknięta — tym bardziej elitarna, tym bardziej zapakowana przetrwaniem. Elity współtworzą własne języki. Może to być zapożyczony język — powiedzmy, francuski dla elity rosyjskiego społeczeństwa, tak zwanego wyższego świata. Językowe fantomy muzyków-chałturników tworzyły niezawodną językową ochronę przed wtargnięciem osób postronnych i zakusami na ich zawsze dochodową działalność lub specyficzną muzyczną informacyjną przestrzeń osób postronnych. Złodziejska fenia faktycznie nie była językiem, a jedynie leksykalnym mutantem panującego w społeczeństwie języka, co tworzyło zamkniętą złodziejską elitę (materiał leksykalny — to objętość tego, co myślę o życiu, składnia — to jak myślę o tym życiu). Fantastyczne rozpowszechnienie feni we współczesnym rosyjskojęzycznym społeczeństwie jest oznaką przenikania nowych warstw społeczeństwa do złodziejskiej elity. Totalne panowanie złodziejskiego żargonu oznacza totalną kryminalizację społeczeństwa. Prezydent, który ogłasza programowe działania w feni — „będziemy moczyć w wychodkach” — zwraca się do tych, którzy rozumieją po feni, i, cud, cały nieogarniony rosyjskojęzyczny kraj szaleje ze szczęścia i wykrzykuje w odpowiedzi: „Moczyliśmy, moczymy i będziemy moczyć”. Przyszedł czas zamoczyć w wychodku i największego wroga rosyjskojęzycznego imperium — język ukraiński, bo imperium wie, że ono wciąż istnieje jako imperium, dopóki istnieje jego językowy monolityczny rosyjskojęzyczny obszar, chociaż runął polityczny informacyjny „monolit” ZSRR. Żelazna kurtyna upadła, jedyna elitarna, zaideologizowana informacyjna przestrzeń ZSRR rozpadła się w drobny mak. Odłamki, w postaci etnicznych lub geopolitycznych niepodległości, w ciągu tak krótkiego czasu okazały się niezdolne do stworzenia silnych niezależnych informacyjnych przestrzeni. Ukrainie brakowało nie idei narodowej do nagłego stworzenia swojej suwerennej informacyjnej przestrzeni, a zrozumienia, że żyjemy w informacyjnej formacji rozwoju cywilizacji i że idea narodowa to właśnie narodowy system operacyjny zarządzania suwerenną informacyjną przestrzenią, czyli jej suwerenny język państwowy. XX wiek zakończył się kolejnym podziałem świata, tym razem nie geograficznym, a według zasady informacyjnych przestrzeni, które istnieją równolegle i konkurencyjnie, według zasady jakości informacyjnej siły i suwerenności tych wirtualnych rzeczywistości. Odwróćmy się i rzućmy okiem przez ramię nieco wstecz...

Машинний переклад

DO MĘŻÓW STANU UKRAINY

Wojna językowa, umowna lub wirtualna — tak rozpoczął się XXI wiek dla matki Ukrainy. Nic to. Nie przywykać nam. Ukraina to kolebka wojny i agrokultury. Jest żyto na łanach i jest proch w prochownicach, by podpalić je wojną. A więcej nic do wojny nie potrzeba. Znowu, niby za ojca Chmiela, sadzają na językowy pal wiernych, rozpinają na krzyżach zdrady narodowych tubylców, ryczą TiVi-armaty, płoną strzechy mass mediów, zawodzą wdowy poległych bohaterów po obu brzegach teleekranów... Dziecięce oczy na lewym i prawym brzegu języka napełniają się nienawiścią, jak roztopionym ołowiem, z którego odlewają PR-kule i od czego zaczynają się PR-«bazgroły». PR-wojna w rozkwicie — to wirtualna rzeczywistość przestrzeni informacyjnej. A my wciąż używamy w swoich rozmowach gramatycznego czasu przyszłego, czasu przyszłego, którego tak naprawdę u nas już nie ma i nigdy tak naprawdę nie było dla Ukrainy. Dlatego Ukraińcy tak lubią czas przyszły. Mówimy sobie nawzajem: «bądźmy» albo «runiemy w przepaść», «czeka nas koniec świata», «zbliżamy się do katastrofy», «stracimy ojczysty język», «zgubimy duszę» albo «pokochać musimy wreszcie siebie»... Gramatyczną formę czasu przyszłego trzeba wykreślić z ojczystego języka jako taką, która zawsze przeszkadza nam znaleźć się w teraźniejszości. Dopóki uczciwie nie odpowiemy sobie tylko na jedyne pytanie, które, nawiasem mówiąc, zadał przed Adamem sam Pan Bóg jeszcze za czasów rajskich: «Gdzie jesteś?» — dotąd nie będziemy w stanie zapanować nad własnym życiem. Bo my albo nie wiemy, gdzie jesteśmy, albo nie chcemy wiedzieć, albo nam umyślnie zamulają oczy różnymi wirtualnymi bajkami o demokracji, niepodległości, państwowości i Konstytucji. Na odwieczne pytanie Boga do człowieka: «Gdzie jesteś?» — musi odpowiedzieć każdy bez wyjątku, bez uchylania się od tego pytania, i z soboru odpowiedzi na to pytanie tworzy się rzeczywistość naszego życia. My i odpowiadamy, ale boimy się powiedzieć prawdę. Suma naszych nieprawd jest rzeczywistością naszego życia. Nawiasem mówiąc, przez to, że Adam nie zdołał odpowiedzieć Bogu, gdzie on, Adam, przebywa (a przebywał on w tamtym czasie w raju), on, Adam, został wygnany z raju. Nie wiesz, gdzie jesteś, nie rozumiesz, nie cenisz, — to i spaceruj, Wasia. Gdzie jesteśmy? Uczono nas, a my wierzyliśmy, że kiedyś był matriarchat, potem jakoś wyszło, że zapanował ustrój niewolniczy, potem niby spadła na ludzi formacja kapitalistyczna, potem wyższe stadium gnijącego kapitalizmu — imperializm, kiedy zgniło — zaczął się socjalizm, a tam już za lat dziesięć (w ramach właśnie naszego życia) miał rozpocząć się komunizm. Od razu i na zawsze. Wiara ta budowała się na tym, że dwaj niemieccy Żydzi widzieli widmo komunizmu w różnych krajach europejskich osobno, a kilka razy obserwowali zjawę razem. W Babim Jarze Żydom okrutnie pomszczono za ich majaczenia, — jeśli patrzeć z bliska, pod lufą schmeissera, komunizm okazał się zwykłym faszyzmem i rzeczywistym w ramach naszego życia. Połowa mojego pięćdziesięciomilionowego narodu też zajrzała przed śmiercią w oczy tego komunistyczno-faszystowskiego wilkołaka. Czemuś ja i teraz czuję na swoim karku jego lodowate spojrzenie, a może to LIPIEC, NR 7 (73), 2000 ROK po prostu genetyczna pamięć moich zgenocydowanych przodków piecze mój kark. Więc gdzież my jesteśmy? Mówią, w ustroju postindustrialnym społeczeństw. Co to? A to — kiedy wszystko razem: niewolnictwo, kapitalizm — jako wolny rynek, kołchozowy feudalizm, oligarchiczny socjalizm — jako kryminalne zarządzanie i podział, imperializm — jako środek panowania nad oligarchicznymi ugrupowaniami państwowymi, faszyzm jako forma rozwiniętej demokracji. Wygląda na to, że mówią prawdę o formacji postindustrialnej, ale główną charakterystyką tej formacji jest nieprzejrzystość dla konsumentów tej formacji. Nazwa «postindustrialna» to tylko eufemizm, który ma ukryć prawdziwe imię. A prawdziwe imię jest straszne, jak imię Wija. Kto zajrzy mu w oczy, ten umiera. Nasz rodak Mikołaj Wasiljewicz Gogol był mesjaszem, który opowiadał ludziom prorocze bajki. Ten Wij nazywa się formacją informacyjną. Żyjemy w dobrze temperowanej przestrzeni-czasie informacyjnej i jest to jedyna autentyczna rzeczywistość naszego bytu, a to, że ta rzeczywistość jest wirtualna, tylko potwierdza fakt naszego jestestwa jako bitów informacji przestrzeni informacyjnej. Homo sapiens — to już w przeszłości, teraz jesteśmy homo informus — człowiek jako obiekt manipulowania w przestrzeni informacyjnej. A co do ostrzeżenia Gogola — pod żadnym pozorem nie patrzeć w oczy Wijowi, to myśmy nie zauważyli, jak złamaliśmy jego ostrzeżenie — tylko to robimy, że od wieczora do rana i od rana do wieczora wpatrujemy się w ekrany teleodbiorników, prosto w oczy Wija XXI. Dlatego i staliśmy się homo informus, którzy nie spuszczają oczu z absolutnie nieprzejrzystej dla nas, konsumentów, informacyjnej wirtualnej rzeczywistości teleekranu. Co prawda, wspomniane wyżej widmo widziało wielu i wcześniej, i nie tylko w Europie. Ale nie rozpoznawał nikt, bo to było widmo zupełnie nieznanego jeszcze informacyjnego ustroju cywilizacji — pierwsze przejawy nadchodzącej formacji informacyjnej. Budować się ona zaczęła bardzo dawno, teksty biblijne Starego i Nowego Testamentu — to jedne z pierwszych algorytmów ery preinformacyjnej. Pierwszym, kto rozpoznał to widmo i nie pomylił się, był Lenin. To on zidentyfikował to widmo po ubraniu, po białym całunie ekranu: «Kino jest najważniejszą ze sztuk!» — wykrzyknął, niby słynne: «Eureka!» — bo uchwycił się rąbka informacyjnego systemu operacyjnego. A on wiedział, za co chwytać w walce o władzę. Taki on był Do pewnego czasu człowiekowi do przetrwania wystarczały języki naturalne — gesty, dystansowanie, mimika, intonowane okrzyki, śmiech i płacz — wspólny i zrozumiały język dla całego świata zwierząt. Wraz z pojawieniem się konieczności tworzenia zasadniczo nowych rynków źródeł pożywienia podczas katastroficznego znikania głównych obiektów polowań i zbieractwa w okresie lodowcowym oraz poszukiwań warunków odpowiednich do narodzin i przetrwania potomstwa, człowiek zaczął wyodrębniać się w elitarne zrzeszenie pośród świata zwierząt. Ta zamknięta elita świata zwierząt stworzyła narzędzie dla swojej elitarnej komunikacji, faktycznie dla przetrwania w warunkach śmiertelnej wojny — język, który oddzielił zwierzę-człowieka od reszty zwierząt. Człowieka stworzyła nie praca, jak twierdził ideolog komunizmu (jeden z tych, którzy widzieli jego widmo na własne oczy), a język. Praca nieustannie sprowadza człowieka do stanu zwierzęcego. Dlatego język nieustannie pracuje nad podniesieniem technologicznego poziomu pracy, co z kolei podnosi człowieka na nowy szczebel, że tak powiem, człowieczeństwa. Człowiek poinformowany (zainfekowany informacją) — to człowiek elitarny, że tak powiem, najbardziej ludzki człowiek. Przestrzeń informacyjna dzisiaj — to środowisko istnienia i przetrwania człowieka zainfekowanego informacją. Przestrzeń informacyjna jest opanowywana przez języki. Języków do opanowania przestrzeni informacyjnej musi być wiele. Ale w tej światowej przestrzeni informacyjnej tworzą się elitarne ugrupowania — narodowe niezależne państwa i ponadnarodowe ekstraterytorialne imperia według zasady elitarnego (państwowego lub imperialnego) języka. Ukraina znajduje się w sytuacji wyboru: albo rezygnacja z własnego narodowego elitarnego systemu operacyjnego zarządzania (innymi słowy — przetrwania) w przestrzeni informacyjnej i przejście do struktury imperialnej według zasady panującego języka imperialnego (rosyjskiego lub angielskiego), albo stworzenie warunków językowych (własnego narodowego systemu operacyjnego opanowania przestrzeni informacyjnej) dla istnienia i przetrwania jako niezależna narodowa elita (państwo) w społeczeństwie równoprawnych obcojęzycznych elit. Wyboru, jak zawsze, nie ma: albo pan, albo przepadł. Pan w dosłownym rozumieniu. Albo pełnowartościowa osobowość w pełnowartościowej elicie, albo niewolnik w imperium. (Niewolnictwo we współczesnych imperiach informacyjnych może być bardzo komfortową pozycją, niewolnik może stać się wysoko opłacanym sługą w sferze obsługi interesów imperialnych, powiedzmy — ministrem lub deputowanym, prezenterem telewizyjnym, kultowym reżyserem, a nawet prezydentem jakiejś informacyjno-kolonialnej pseudoniepodległości.) Mnie już wszystko jedno, czy dożyję swojego wieku z piętnem niewolnika na czole, bo umrę i tak wolnym, — tak postanowiłem jeszcze w latach sześćdziesiątych; ale nie jest mi wszystko jedno, czy to piętno przejawia się w duszach moich synów jako genetyczny program dla Ukraińców, opracowany przez technologie PR współczesnej inżynierii genetyczno-informacyjnej. I wiem, że jedynym ratunkiem i gwarantem mojego genetycznego niezależnego przetrwania we współczesnej agresywnej przestrzeni informacyjnej jest posiadanie systemu operacyjnego zarządzania suwerennym sektorem tej przestrzeni, a to jest właśnie mój język ojczysty. Bo obcy język (jakikolwiek) obroni nie mnie, a obcego, nosiciela tego obcego języka. Czemuż to obcemu tak nagle zachciało się zamoczyć mój język ojczysty, gdyby to nie obiecywało mu absolutnej władzy imperialnej nade mną? Przyjaźnić się możemy i dwoma językami, a nawet trzema. Znana jest przecież formuła przyjaźni narodów: na trzech. Ale ja o czymś innym... Przez dziesięć lat wymuszonego bezrobocia w głównym zawodzie (nie kręcę jako reżyser już dziesięć lat) zacząłem uparcie myśleć: «Czemuż to»? I dodumałem się do głupot, i przemyślałem te głupoty na nowo, bez naukowych uprzedzeń. Niespodziewanie dla samego siebie doszedłem do wniosku, że kręcić filmy (w tradycyjnym rozumieniu) już nie warto. Warto zastosować metodę reżyserii filmowej do stworzenia nowej wirtualnej rzeczywistości. Napisałem kilka scenariuszy dla demiurgicznej megareżyserii. Pierwszy z tych scenariuszy nazywał się «Agn i W bieżącym numerze czasopisma Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki «Słowo Proświty» wydrukowano materiał o wyjątkowej wadze państwowej. Jest to artykuł-scenariusz, artykuł-książka, artykuł-badanie artysty światowej sławy Jurija Illenki «PIAR—wojna». Poruszone w nim problemy nie mogą być obojętne tym, którzy są powołani przez władzę i naród do ochrony językowej, kulturowej, duchowej odrębności Ukrainy, jej przestrzeni informacyjnej, dbania o bezpieczeństwo narodowe państwa i przyszłość narodu ukraińskiego. Przekonujący materiał analityczny, realne propozycje biznesowe i, co najważniejsze, — gotowość Jurija Illenki do stworzenia twórczego zespołu i zrealizowania zamierzonego nie powinny pozostać bez odpowiedzi. Publikacja zostanie rozesłana do pierwszych osób w państwie z prośbą o udzielenie odpowiedzi gazecie z oceną propozycji Jurija Illenki oraz gotowością wsparcia ich, o czym poinformujemy naszych czytelników. Prosimy również wszystkich prośwician o przeczytanie artykułu Jurija Illenki, przedyskutowanie go, przesłanie do redakcji swoich przemyśleń i propozycji. Sprawa ratunku narodowego — ponad wszystko!

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Ahaswer» i przewidywał nie stworzenie filmu o Chrystusie, a po pierwsze, stworzenie (reżyserię) warunków dla drugiego przyjścia Chrystusa oraz inscenizację (megareżyserię) właśnie drugiego wirtualnego przyjścia. Rzeczywistość wirtualna we współczesnym świecie jest jedyną silną i prawdziwą rzeczywistością, żebyście nie mieli wątpliwości. Bo kręcimy się w przestrzeni informacyjnej jak drzazga w przeręblu. Drugi scenariusz («Modlitwa za hetmana Mazepę») jest obecnie w pracy. Trzeci scenariusz, moim zdaniem, najbardziej brzemienny w skutki i aktualny. Umowna nazwa «Język ojczysty». Dlaczego ja, reżyser filmowy, zacząłem się tym przejmować? To, co teraz tak kwieciście nazywają technologiami PR, choć uważane jest za bękarta, nieślubne dziecko, jednak ojciec tych technologii jest wszystkim znany — pan Reżyser. Technologie PR to nic innego jak reżyseria przestrzeni informacyjnej na nowym zakręcie samopoznania PR (public relations). Dzisiaj tej reżyserii, tym technologiom PR podlega wszystko, kiedy te technologie są zastosowane kompetentnie i utalentowanie. Powiedzmy, o pół kroku można z absolutnej pustki (nawet dobrze, że z pustki) stworzyć cara dla imperium rosyjskiego. Cara, o którym marzy Rosja (a Ukraina nawet pomarzyć o takim nie jest w stanie). Białe, szare, czarne PR-y mogą zmusić cały świat do noszenia tylko dżinsów i picia wyłącznie coca-coli. Zmusić połowę populacji kuli ziemskiej do oglądania sterylnie beztalenckiego blockbustera «Titanic» z zachwytem adekwatnym do zachwytu z obcowania z Bogiem. Megareżyserii technologii PR przestrzeni informacyjnej podlega wszystko. Nawet zdobycie pieniędzy na zapewnienie własnego programu. Napisałem scenariusz akcji PR «Język ojczysty». Za jakiś czas (osiemnaście miesięcy (?)) gwarantuję powrót językowi państwowemu pełnię funkcjonowania w pełnym spektrum językowych istnień, a za trzy lata (?) totalny rozkwit i panowanie języka ojczystego na korzyść nosicieli tego państwowego ukraińskiego słowikowego języka. (Scenariusz to tylko pierwszy wariant, tylko pierwsze przybliżenie do ostatecznej formy). Scenariusz od pewnego momentu (stworzenia masy krytycznej konceptualności) musi być samokończący się, samodoskonalący i pregnantnie dopasowany do wymagań aparatu wykonawczego realizatorów tego programu PR. Poniżej wyłożono tylko libretto, konspekt zamiarów, algorytm wojny. Re: «PR — język ojczysty» Do: Je. Marczuka, M. Żułynskiego, B. Stupki, I. Dracza Od: reżysera filmowego Jurija Illenki Libretto programu PR: język ojczysty Uznać na szczeblu państwowym, że sytuacja z językiem państwowym na Ukrainie nabrała wszystkich cech sztucznego wyprowadzenia języka z przestrzeni informacyjnej państwa, a to już bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i niepodległości państwa. Dlatego: uznać środki ochrony języka państwowego za główny priorytet budowy państwa i wprowadzić program PR «Język ojczysty — dobrobyt, bezpieczeństwo, przyszłość». 1. Uznać na poziomie ustawodawczym (a najlepiej — konstytucyjnym) pojęcie: suwerenna informacyjna przestrzeń państwowa Ukrainy oraz wszystkie odpowiednie ustawy o jej statusie jako suwerennego, niezależnego informacyjnego wirtualnego odpowiednika państwa ukraińskiego. 2. Uznać na poziomie ustawodawczym, że system operacyjny przestrzeni informacyjnej niezależnego suwerennego państwa Ukraina jest obsługiwany w języku państwowym. 3. Uznać na poziomie ustawodawczym prawo obywateli Ukrainy do uczenia się, używania i rozpowszechniania wszystkich (bez żadnych ograniczeń) języków — ukraińskiego, rosyjskiego, krymskotatarskiego, angielskiego, jidysz, hebrajskiego, bułgarskiego, polskiego, niemieckiego, gagauskiego, łaciny, itp. oraz wszelkich dialektów językowych i slangów. 4. Uznać na poziomie ustawodawczym, że wszystkie towary i usługi, które są tworzone w państwie, lub eksportowane, lub wirtualnie integrowane w suwerenną państwową przestrzeń informacyjną, muszą być odtwarzane wyłącznie w języku państwowym. Wszystkie inne towary lub usługi, które są tworzone, eksportowane w celu napełnienia i zmiany suwerennej przestrzeni informacyjnej Ukrainy w jakikolwiek sposób (handlowy, elektroniczny, wirtualny, nielegalny itp.), podlegają opłacie akcyzowej lub podatkowi od używania niepaństwowego systemu operacyjnego (języka państwowego) na wewnętrznej suwerennej narodowej państwowej przestrzeni informacyjnej (rynku). 5. Założyć partię (pozapolityczną) «Ratujmy język — język uratuje naszą przyszłość!». Przewidzieć zasadniczo nowe członkostwo w partii — rodzinne (bez narodowych, wiekowych, wyznaniowych i w ogóle bez jakichkolwiek innych ograniczeń), przewidzieć tylko jeden zasadniczy warunek: chęć poznania, władania, rozwijania i używania języka państwowego we wszystkich sferach relacji międzyludzkich. Program partii i jej strukturę nastawić na zwycięstwo w następnych wyborach Rady Najwyższej, w celu stworzenia absolutnej większości — dla pełnowartościowego procesu ustawodawczego, wyłącznie w interesach niezależnego suwerennego państwa Ukraina i jej obywateli. Tworzyć i stale zwiększać wizerunek ruchu «Ratujmy język ojczysty — język uratuje naszą przyszłość!» według historycznej analogii z wojnami wyzwoleńczymi Bohdana Chmielnickiego «Zwycięsko zakończmy to, co rozpoczął ojciec Chmiel!». 6. Stworzyć Internetową Akademię Języka Ojczystego z zadaniem wzorcowania językowej przestrzeni informacyjnej Ukrainy. 7. Wprowadzić ustawę, zgodnie z którą na każdą założoną ukraińską szkołę poza granicami Ukrainy (powiedzmy, w Rosji, Polsce, Bułgarii, Turcji itp.) odpowiadać założeniem (trzech) szkół na Ukrainie w języku tego państwa, w którym zostały założone szkoły ukraińskie. 8. Na każdy ukraińskojęzyczny kanał telewizyjny poza granicami Ukrainy odpowiednio otwierać kanał rosyjskojęzyczny, bułgarojęzyczny, polskojęzyczny itp. na Ukrainie. Na każde ukraińskojęzyczne wydawnictwo poza granicami Ukrainy zobowiązać się odpowiadać wydawnictwem w odpowiednim języku na Ukrainie. 9. Wprowadzić (X %) tymczasowe dodatki za używanie języka ukraińskiego przez urzędników państwowych w pracy biurowej. 10. Wprowadzić tymczasowy (Y %) dodatek dla nauczycieli szkolnych za nauczanie swoich dyscyplin w języku ojczystym. 11. Zaliczać przy wstępie na uczelnie wyższe na podstawie świadectwa z języka ukraińskiego. Nieposiadającym świadectwa — obowiązkowe zdanie egzaminu z języka i dopiero po ukończeniu płatnych kursów językowych. 12. Wprowadzić prezydenckie granty w dziedzinie edukacji na naukę w prestiżowych uczelniach za granicą dla najlepszych doktorantów językoznawstwa. Procedura otrzymywania grantów musi być publiczna za pośrednictwem sieci TV. 13. Stworzyć sieć obcojęzycznych placówek edukacyjnych (od przedszkoli, szkół po uczelnie wyższe) z niepaństwową formą opłaty za naukę. 14. Wprowadzić telegrę „Ojczysty język w portfelu” na materiale historii języka, literatury ukraińskiej, językoznawstwa i folkloru z nagrodami od 100 hrywien do 1 000 000 hrywien z wypłatą nagród w studiu. 15. Wprowadzić za pośrednictwem sieci telewizyjnych loterie języka ojczystego z 50% wygranych w wysokości 1, 3 i 5 nieopodatkowanych minimalnych pensji z wypłatą co tydzień. 16. Stworzyć system ulgowy — od rękopisu do lady — dla ukraińskojęzycznych wydawnictw książkowych. 17. Wprowadzić w głównych kanałach telewizyjnych w czasie największej oglądalności pokazywanie non-stop klipowego serialu (30 sekund każda emisja) „Ratujmy język — język uratuje nas”. 18. Wprowadzić konkursy dla masowej literatury ukraińskojęzycznej ze znacznym funduszem nagród i gwarancją wydania w dużych nakładach dla zwycięzców. 19. Stworzyć comiesięczne talk-show na wiodącym kanale telewizyjnym „Dobre słowo za życie”, do którego zapraszano by nie wybitnych działaczy polityki, biznesu czy kultury, a przeciętnych ludzi Ukrainy z różnych grup społecznych — tworzyć pozytywny energetyczny portret ukraińskości. Prowadzącym musi być charyzmatyczna osobowość, znany, szanowany i apolityczny człowiek z wykwintnym językiem ojczystym. 20. Wprowadzić nieopodatkowane (zarówno dla laureatów, jak i dla sponsorów) wysoko płatne coroczne nagrody w dziedzinie ukraińskiej sztuki słowa (literatura, teatr, kino, programy telewizyjne, zwłaszcza show-biznes). 21. Przeprowadzać we wszystkich regionach kraju stałe (z obowiązkową promocją w prasie) procesy sądowe o naruszenie praw konsumenta do języka państwowego w handlu, reklamie i ogłoszeniach. 22. Wprowadzić coroczną ogólnoukraińską dziecięcą grę językową (na wzór KWW) z losowaniem grantów na wycieczki turystyczne lub wypoczynek w najbardziej prestiżowych zakątkach świata. 23. Wprowadzić kwartalne telekonkursy „Gwiazda przyszłości” wśród młodzieży (na wzór konkursów piękności) z oceną nie tylko wyglądu zewnętrznego, ale także zdolności aktorskich przy wykonywaniu wierszy, piosenek, kompozycji dramatycznych itp. Nagrody dla zwycięzców — pozakonkursowe prawo wstępu na wydziały aktorskie, lektorskie oraz warsztaty prezenterów telewizyjnych w teatralnych uczelniach wyższych i szkołach. 24. „Język do Kijowa doprowadził! — Ratujmy Kijów!” Rozpocząć szeroko zakrojoną językową wojnę wyzwoleńczą w całej strukturze stosunków społecznych. 25. „Nie pozwolimy zamoczyć ojczystego języka w wychodku!” — reportaże z teatru działań wojennych. Służba wiadomości operacyjnych w państwowym kanale telewizyjnym w ramach codziennych wiadomości. 26. „Wirtuozi języka” — telewizyjne portrety językowe Ukraińców z nieoczekiwanych miejsc ich przebywania — z kopalń, wsi, więzień, akademii, bazarów, szkół, banków, konserwatoriów, chutorów, ambasad poza granicami kraju, diaspor itp. z nadaniem tytułu Wybraniec Języka i odznaki Honorowego Legionu Języka Ojczystego. 27. Wprowadzić coroczną państwową nagrodę Języka Ojczystego wśród nauczycieli szkolnych, wykładowców uczelni wyższych, urzędników państwowych i biznesmenów. Stworzyć ogólnoukraińską strukturę wyłaniania nominowanych do nagrody Języka Ojczystego i wprowadzać ogólnonarodowe (w całej strukturze mass mediów) podejmowanie decyzji o przyznaniu nagrody. Publiczne wręczenie nagród Języka Ojczystego przez Prezydenta Ukrainy z głośnym relacjonowaniem tego wydarzenia przez telewizję i mass media. Środki na fundusz nagród zbierać z każdego obcojęzycznego wydawnictwa czy emisji w ciągu roku. 28. Zawiesić istnienie instytucji „ludowych i zasłużonych artystów oraz działaczy kultury i nauki”. Wprowadzić w zamian na Ukrainie honorowe stany obywatelskie: „Rycerz złotymi literami”, „Rycerz srebrnymi literami” i „Rycerz brązowymi literami”. Stany honorowe przyznawać wolą Prezydenta Ukrainy za szczególne osiągnięcia w sztuce, nauce, biznesie, handlu, sprawach wojskowych i sferze duchowej pod jedynym warunkiem, że nominowany do takiego tytułu jest użytkownikiem języka ojczystego. Oprócz dyplomu i odznaki, przyznawać laureatowi herb rodowy i obdarowywać działką ziemi w najlepszych zakątkach Ukrainy, która przechodzi w spadku na potomków. 29. Uznać w Konstytucji prawo wybierania i bycia wybranym tylko dla tych, którzy są użytkownikami języka państwowego i przeszli odpowiednią test-atestację, która nadaje honorowy tytuł — wyborca. 30. „Język państwowy — jedyny gwarant niepodległości państwa!” — rozpocząć i stale zwiększać kampanię o stworzenie i ogólnonarodowe przyjęcie hymnu niepodległej Ukrainy. 1. Pierwszy etap — Ogólnoukraiński konkurs. 2. Drugi etap — konkurs wśród działaczy show-biznesu. 3. Trzeci etap — konkurs na zamówienie u znanych literatów. Podsumowanie musi przeprowadzić specjalnie utworzona ogólnoukraińska komisja i przekazać najlepszy tekst do zatwierdzenia Radzie Najwyższej. Przyjęcie hymnu — ogólnonarodowe święto języka ojczystego. Zabezpieczenie ekonomiczne programu: 25% — finansowanie państwowe z rezerwowego funduszu klęsk narodowych. 25% — kosztem celowego umieszczania na wszystkich bez wyjątku kanałach telewizji oraz w prasie programu państwowego „Język Ojczysty”. 50% — kosztem wprowadzenia akcyzy na wszystkie rodzaje eksportu języków niepaństwowych w przestrzeń informacyjną (rynek) Ukrainy. ILLIENKO Jurij Herasymowycz, nar. art. Ukrainy (1987), czł.-założyciel Akad. Sztuk Ukrainy (12. 1996); operator filmowy, reżyser filmowy; czł. prezydium Kom-tu ds. Nagród Państwowych Ukrainy im. T. Szewczenki (od 09. 1996). Laureat Nagrody Państwowej Ukrainy im. T. Szewczenki (1991). Operator filmów: „Żegnajcie, gołębie” (1960), „Cienie zapomnianych przodków” (1965, grand prix festiwalu w Cannes). Reżyser filmów: „Studnia dla spragnionych” (1965), „Wieczór wigilijny Iwana Kupały” (1969), „Biały ptak z czarnym znamieniem” (1972), „Na przekór wszystkiemu” (1972), „Marzyć i żyć” (1973), „Święto pieczonego ziemniaka” (1976), „Pasek nieskoszonych dzikich kwiatów” (1978), „Pieśń lasu. Mawka” (1981), „Legenda o księżnej Oldze” (1982), „Słomiane dzwony” (1987), „Jezioro łabędzie. Strefa” (1990). Autor scenariusza-powieści „Ahaswer. Kronika drugiego przyjścia Chrystusa” (1994), libretta baletów „Prometeusz” (1982), „Olga” (1990), książki „Paradygmat kina”, profesor Kijowskiego Instytutu Sztuki Teatralnej. P.S. Oświadczeniem MSZ Rosja już faktycznie rozpoczęła językową wojnę PR. Jednym z głównych warunków skuteczności każdego programu technologii PR jest ich anonimowość i stworzenie efektu braku tego programu w przestrzeni informacyjnej. Dlatego rozpoczętą przez MSZ Rosji wojnę PR należy szeroko relacjonować i, jako wymuszony środek zaradczy, ogłosić narodową wyzwoleńczą wojnę językową „Za Język Ojczysty!”. Historia świadczy, że narodowa wojna wyzwoleńcza nie może być przegrana pod żadnym pozorem. Historia daje Ukrainie szansę pozbycia się głównego czynnika swojej kolonialnej zależności — imperialnego języka w narodowej przestrzeni informacyjnej. I co najważniejsze: zgodnie z prawami technologii PR, upublicznienie programu (lub scenariusza) oznacza jego częściową neutralizację jeszcze przed realizacją. Wtedy nie zadziała on już w pełni. Dlatego to, co publikuję, nie jest prawdziwym scenariuszem. To, że tak powiem, „legenda” (jeśli po żargonie — „kukła”) prawdziwego programu działań, jego zewnętrzna powłoka, której podwójną rolą jest bycie bodźcem w kontrowersyjnym społeczeństwie w celu ujawnienia wrogich nastrojów i środków ich realizacji (coś w rodzaju koreańskiego samolotu, który wleciał na wrogie terytorium, aby wykryć system radarów i obrony przeciwlotniczej) z jednej strony, oraz bycie katalizatorem procesu wojny językowej w społeczeństwie. Prawdziwy scenariusz nigdy nie zostanie upubliczniony. On istnieje. Częściowo scenariusz jest zakodowany w tym libretcie. Częściowo jest już realizowany poprzez samoreżyserię w całkowicie nieprzewidzianych przez autorów napięciach relacji publicznych, które są prowokowane przez „język rosyjski” w ukraińskiej przestrzeni kulturowej. Scenariusza nie powierzyłem nawet swojemu komputerowi osobistemu. Jurij ILLIENKO, reżyser programu PR LIPIEC, NR 7 (73), 2000 ROK

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ludzkiej dobroci i chrześcijańskiej wiary, siejąc dobro garściami. Jej skromna obecność nieustannie potwierdzała niezaprzeczalną prawdę, którą kierowała się w życiu: „Największym szczęściem jest oddawanie siebie innym”. Matka Teresa często podkreślała, że nie szuka ludzi, którzy ofiarowywaliby tylko pieniądze czy dobra materialne. Raczej szukała tych, którzy dawaliby to, co najcenniejsze, — samych siebie. I odsuwała od siebie osoby, które ograniczały się do ofiarowywania swoich nadwyżek, odzieży czy zużytych rzeczy niepotrzebnych. Dla swoich ukochanych ubogich potrzebowała tego, co jest najbardziej znaczące w życiu każdego człowieka, — czasu. Czasu, by ofiarować dar przyjaźni samotnym, pociechę — strapionym, uznanie — lekceważonym. Mężna obrończyni godności ludzkiego życia, matka Teresa zawsze i wszędzie, wytrwale i stanowczo sprzeciwiała się aborcji, twierdząc, że aborcja to podwójne zabójstwo: zabicie nienarodzonego dziecka i sumienia kobiety. Mimo całej swojej dobroci i skłonności do przebaczania, ona bez przerwy powtarzała na licznych wysokich zgromadzeniach: — Gdybym miała władzę, to uwięziłabym wszystkich bez wyjątku, za pozwoleniem, lekarzy, którzy dokonują aborcji. Aborcja to najokrutniejsza zbrodnia przeciwko dzieciom, kobietom i przeciwko życiu w ogóle. To najokrutniejszy niszczyciel miłości i pokoju. Według jej głębokiego przekonania, ludzkie życie to hojny i bezcenny dar Boży, i przy każdej okazji nie męczyła się, by uczyć innych szanować ten dar w bezbronnych nienarodzonych dzieciach. Kiedy, na przykład, wręczano jej Pokojową Nagrodę Nobla, matka Teresa nie bała się publicznie oświadczyć, że aborcja to najstraszniejsza ze wszystkich zbrodni. Tam, w obecności delegacji z wielu krajów, w których zalegalizowano te podwójne zabójstwa, przemawiała spokojnie i pewnie, z odwagą i przekonaniem o słuszności swoich myśli. Matka Teresa, niezłomna i stanowcza obrończyni życia, wielokrotnie brała udział w marszach i demonstracjach przeciwko aborcji w Hiszpanii i we Włoszech wtedy, gdy parlamenty tych krajów omawiały kwestię legalizacji zabijania nienarodzonych dzieci. Zwłaszcza w maju 1981 roku, przemawiając po takiej demonstracji w kościele Bellarivo (Florencja), powiedziała: — Módlmy się i obiecajmy: w tym przepięknym mieście Florencji nie dopuścimy, by choćby jedno dziecko zostało skazane na śmierć w łonie matki... Jeśli ktoś boi się odpowiedzialności wobec nowego życia, niech odda dziecko mnie. Zatroszczę się o nie, z Bożą pomocą, niczego mu nie zabraknie. Módlmy się za wszystkie matki, które boją się swoich nienarodzonych dzieci. I prośmy Najczystszą Dziewicę Maryję, by nauczyła nas kochać wszystkie dzieci, żyjące i świeżo poczęte, tak jak Ona kochała swojego Syna, Jezusa. Bierzmy przykład z ubogich. Żebraczka nie dokonuje aborcji. Zdarza się, że porzuca swoje niemowlę, ale go nie zabija. Kraj, który boi się swoich dzieci, — to kraj biedny, najbiedniejszy ze wszystkich. Wierna swojemu słowu, matka Teresa później powróciła do Florencji i otworzyła tam schronienie dla wszystkich znajdujących się w trudnej sytuacji przyszłych matek, które się wahają: czy przerwać ciążę, czy nie. Chociaż działalność matki Teresy i jej wysokie zasady humanitarne niestety nie zdołały wyprowadzić ludzkości z otchłani barbarzyństwa, a w wielu krajach na poziomie państwowym te podwójne zbrodnie zostały zalegalizowane, ona z niesłabnącą energią nadal walczyła o życie — świętego daru Nieba. Naukowe dyskusje biologów, teologów itd. o tym, od którego momentu należy uważać ludzki embrion za ożywiony duchem, były dla niej czysto teoretyczne i abstrakcyjne. Pragnęła tylko jednego: żyć zgodnie ze swoimi przekonaniami. Kochała Chrystusa, który umiera, cierpiąc, w każdym skazanym na zagładę, bezprawnym, prześladowanym, w każdym dziecku zniszczonym aborcją. Kiedy pewnego razu matka Teresa znalazła na śmietniku aborcyjny zarodek — maleńkie ludzkie serce, które ledwie pulsowało, cicho błagając o ratunek, jej rozpacz wymowniej niż jakiekolwiek słowa mówiła o wartości ludzkiego istnienia, o tym, że koniecznie trzeba strzec tego skarbu, choćby na początku wydawał się maleńkim płatkiem. Przebywając w Londynie, matka Teresa spotkała się z ówczesną brytyjską premier Margaret Thatcher. Podczas rozmowy podkreślała najbardziej bolesne kwestie współczesności: starała się zwrócić uwagę Żelaznej Damy na ciężkie położenie angielskich bezdomnych, których, niestety, wciąż jest tak wielu w zamożnej Brytanii, a także wykazywała dostojnej pani całą nieludzką zbrodniczość, całą odrazę uzakonionego mordowania dusz. Przed wejściem na Downing Street 10 matka Teresa zwróciła się do dziennikarzy: — Przerywanie ciąży, nawet jednotygodniowej, to diabelskie zło. Aborcja to podwójne zabójstwo: dziecka i sumienia matki. Pani Thatcher jest matką. Myślę, że zrozumie. Każde dziecko, zdrowe i ciężko chore, to ziemski anioł, posłany przez Boga. Jeśli ktoś wyrzeka się tego anioła, niech lepiej odda go mnie. Znajdę rodzinę, która go adoptuje. W marcu 1979 roku matka Teresa wysłała niezwykle ostry list do premiera Indii Desaia, w którym pisała: — Obawiam się, panie premierze, że nie jest pan w stanie dotrzymać przysięgi, którą złożył pan przed Bogiem i ludźmi, obejmując ten wysoki urząd. Martwię się o nasz naród. Zatwierdzając aborcje, zasiał pan ziarna nienawiści w naszym kraju, bo jeśli matka jest zdolna zabić swoje dziecko, to pozostali zdolni są zniszczyć swoich bliźnich... Jakie wyjaśnienie da pan tego dnia, gdy stanie pan twarzą w twarz przed Stwórcą, mając na sumieniu uśmiercenie tylu niewinnych nienarodzonych istot?.. O swoim udziale w międzynarodowej konferencji w Meksyku matka Teresa wspominała tak: — To było odrażające. Nikt nie mówił o Bogu. Może ktoś i wypowiedział jedno słowo, ale ja go nie usłyszałam. W swoim wystąpieniu podkreśliłam wyjątkową wagę kobiecej godności, przedstawiłam rolę i prerogatywy, które Pan powierzył słabszej płci. Będąc matką i żoną, kobieta jest jednocześnie powołana, by stać się samym sercem domu, przynieść szczęście swojemu mężowi i

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Jej życie, praca i światopogląd

Miliony nazywają ją Matką. Bez wątpienia jest ona najsłynniejszą osobistością XX wieku. Jedna z najbardziej ukochanych kobiet wszystkich czasów i narodów. Miliony nazywają ją świętą, nawet ci, którzy nie podzielają jej przekonań. Dla wielu ludzi jest ona cudem, jaskrawym uosobieniem chrześcijańskiego miłosierdzia, podwижnicą, która odnajduje Bożą obecność wśród najbardziej cierpiących. Oczywiście jest ona paradoksem, słynnym dzięki temu, że samoofiarnie poświęciła się służbie najuboższym dzieciom ludzkości. Jej imię jest uznawane wszędzie. To po prostu matka Teresa z Kalkuty. W swojej książce hiszpański pisarz Luis González-Balado, jej gorący zwolennik i naśladowca, opowiada o ważnych wydarzeniach z życia indyjskiej zakonnicy: o powołaniu do przyłączenia się do sióstr Matki Bożej z Loreto, o mianowaniu na stanowisko nauczycielki w klasztornym kolegium Świętej Maryi Panny oraz o jej ostatecznej decyzji, by całkowicie poświęcić się cierpiącym. Służąc parjom społeczeństwa, matka Teresa nauczyła się przemieniać miłość w czyny. Ta stanowcza ofiarność zainspirowała wielu innych do naśladowania jej przykładu i wstąpienia do Zakonu założonego przez nią — Zakonu Misjonarek Miłosierdzia. Obecnie ta wspólnota liczy tysiące sióstr w prawie 100 krajach świata, które prowadzą ponad 500 przytułków dobroczynnych i zakładów leczniczych. Wielbiciele matki Teresy przyznali jej mnóstwo nagród, w tym Pokojową Nagrodę Nobla, jednak zawsze wszystkie otrzymane przez nią dary szły na pomoc ubogim. Postępując tak, pokazała światu, co znaczy być bogatym w miłości Pana. Samotni, potrzebujący i umierający otrzymywali od niej prawdziwą pomoc wyrozumiałości, opartą na jej głębokim szacunku dla ludzi i niezachwianej wierze w bezcenność każdego ludzkiego życia. Matka Teresa jest wzorem wierności Ewangelii. Zanim jej imię stało się znane na całym świecie, po prostu żyła i pracowała, rozświetlona swoją gorącą miłością do Jezusa Chrystusa. Na długo przed tym, jak świat zaczął uznawać jej prorocki dar, setki pogardzanych, opuszczonych, osieroconych i nędznych znało jej łagodny głos i ciepły dotyk. Na szczęście dla nas wszystkich, taka głęboka dobroć stopniowo zyskała międzynarodową sławę i szacunek. Życie matki Teresy może być rzeczywiście jedną z najwybitniejszych historii miłości wszech czasów i narodów. Nie można nie wspomnieć o portowym mieście Kalkucie w Bengalu Zachodnim, które tak zawładnęło sercem matki Teresy. Bez Kalkuty życiorys tej kobiety jako „matki” byłby niepełny. Choć kochała cały świat i czuła się szczęśliwa w każdym mieście, gdzie, naśladując Chrystusa, „...chodziła, dobrze czyniąc” (Dzieje Apostolskie 10:38), Kalkuta była jej najmilsza. Anglia, Włochy i USA (kraj, który odwiedzała najczęściej) miały znaczny wpływ na misję wybitnej podwижnicy. Nigdy nie przyjeżdżała tam jako turystka, lecz zawsze jako posłanniczka ubogich, wyrażając wdzięczność za hojne dobrodziejstwa obywateli na rzecz pokrzywdzonych. Pod żadnym pozorem nie prosiła o pieniądze ani rzeczy materialne, a jedynie dawała przekonujący przykład LIPIEC, nr 7 (73), ROK 2000

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

«Najdroższa mamo — pisała do matki w Tiranie — niewymownie żal mi być tak daleko od was, jednak błagam was, byście się nie smucili i byli tak samo szczęśliwi jak ja, wasza córka. Tutejsze życie bardzo różni się od życia w Albanii. Szkoła, w której pracuję, jest piękna i wspaniała. Nauczycielstwo bardzo mi odpowiada i jestem tu otoczona miłością. Niedawno mianowano mnie dyrektorką, ale nie zmieniłam się, jestem taka sama jak zawsze...» Później Matka Teresa przyznawała, że opuszczenie Loreto było dla niej znacznie trudniejsze i bardziej bolesne niż opuszczenie rodzinnego domu u zarania młodości. Miliony ludzi na planecie poznają Matkę Teresę z Kalkuty w jej dojrzałym wieku, kiedy wydawało się, że była otulona mgiełką wewnętrznego spokoju i triumfu, kiedy wszystkie jej skryte marzenia i zamysły zwycięsko się spełniały. A wtedy, w sierpniu 1948 roku, siostra Teresa opuszczała Loreto jako mało komu znana, niepozorna zakonnica, która miała przy sobie tylko niewielką walizkę i pięć rupii w gotówce. Krucha młoda mniszka odważnie kroczyła w przyszłość z jedyną swoją bronią — bezgraniczną wiarą. Każdego ranka niestrudzona, półgłodna, chuda kobieta wyruszała do pracy w niebezpieczne, głuche i brudne slumsy Kalkuty do skrzywdzonych przez los i społeczeństwo biedaków. Jej misja się rozpoczęła. Pewnego dnia Subashini Das, była studentka siostry Teresy, zapukała do drzwi jej skromnego mieszkania. — Mateczko — rzekła dziewczyna — jeśli mnie pani przyjmie, chciałabym dołączyć do pani i pracować dla biednych. — Jeśli jesteś przekonana, że Bóg cię wzywa — odpowiedziała Matka Teresa — nie mam prawa ci odmówić. Jednak przede wszystkim musisz do końca upewnić się, że naprawdę tego pragniesz. Bo to nie jest łatwa droga. Oto teraz, na przykład, jesteś ubrana w wykwintne, drogie sari. Twoja rodzina żyje w dostatku. A tutaj będziesz musiała wyrzec się wszystkiego, w tym także siebie, aby służyć Chrystusowi poprzez najnieszczęśliwszych. Przemyśl to i pomódl się. Ja też będę się za ciebie modlić. Po kilku tygodniach Das wróciła, pełna odwagi, by podążać za swoją byłą mentorką, bez względu na wszystko. Była gotowa przywdziać taki sam prosty biało-niebieski strój, jak siostra Teresa, i gotowa przyjąć taki sam surowy tryb życia, który świadczył o solidarności z pokrzywdzonymi. To były pierwsze kroki przyszłego zgromadzenia zakonnego Misjonarek Miłości. Matka Teresa zawsze marzyła, aby ludzie widzieli w pariasach, pijakach, narkomanach i chorych to, co Chrystus nakazał nam widzieć: «Bo byłem głodny, a daliście Mi jeść; byłem spragniony, a daliście Mi pić; byłem przybyszem, a przyjęliście Mnie; byłem nagi, a przyodzialiście Mnie; byłem chory, a odwiedziliście Mnie; byłem w więzieniu, a przyszliście do Mnie... Zaprawdę, powiadam wam: Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili» (według świętego Mateusza 25). Na podstawie książki Gonzaleza-Balado «Matka Teresa». Materiały fotograficzne zaczerpnięto z książki. Tłumaczenie z angielskiego Ludmiły HONCZAR. LIPIEC, NR 7 (73), 2000 ROK

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Powołana, by służyć Królowi Niebieskiemu

dzieciom. To bardzo szlachetne przeznaczenie — przedłużać ród ludzki. Kobieta ma niezrównany przywilej — hojną ręką obdarowywać bliźnich tak, jak Bóg obdarowywał swoje dzieci. Nigdy nie męczyła się powtarzaniem prostego i wzruszającego ewangelicznego objawienia: — Człowiek cierpiący, biedny, zaszczuty, nieszczęśliwy — to sam Jezus Chrystus... On dla nas, ludzi, zstąpił z Niebios i upodobnił się do nas we wszystkim, oprócz grzechu. Władca przykazał nam: „Miłujcie się wzajemnie, tak jak Ja was umiłowałem”. W październiku 1979 roku skromnej, a jednak potężnej siłą swojego ducha indyjskiej zakonnicy matce Teresie przyznano Pokojową Nagrodę Nobla. Jeden z jej amerykańskich naśladowców zaznaczał: „Jasna sprawa, jej osobiście ta nagroda nie jest potrzebna, ale być może dzięki tej nagrodzie znacznie więcej ludzi, beznadziejnie zgłodniałych miłosierdzia, uświadomi sobie, czym ona żyje; zrozumieją, że trzeba widzieć Jezusa we wszystkich Jego cierpiących obrazach i podobieństwach, służyć Mu dobrowolnie i z samozaparciem, pomagając tym, którzy są wokół nas”. Papież rzymski Paweł VI podarował swojego luksusowego białego lincolna matce Teresie „za jej światową misję miłości”; papież dobrze wiedział, że szlachetna zakonnica nie wykorzysta samochodu do swoich osobistych potrzeb. Rzeczywiście, matka Teresa nigdy nie skorzystała z samochodu. Zamiast tego urządziła loterię i za uzyskane środki założyła leprozorium — zakład leczniczy dla chorych na trąd. Agnes Gonxhe Bojaxhiu urodziła się 27 sierpnia 1910 roku w mieście Skopje (Macedonia), w zamożnej albańskiej rodzinie. Rodzice jej zawsze byli dla niej wzorem małżeńskiej wierności i wzajemnej miłości. Lata później matka Teresa wspominała: — Moja mama, której nie mogę zapomnieć, była świętym człowiekiem. W naszej rodzinie, niezwykle szczęśliwej i zgodnej, wszyscy żyliśmy jeden dla drugiego. Po tragicznej przedwczesnej śmierci taty, zostawszy wdową w trzydziestym roku życia z trojgiem małych dzieci, mama robiła wszystko, co możliwe, abyśmy wyrastali, pełni przyjaźni i czułości jedno do drugiego i do Baranka Bożego. Ponad wszystko pielęgnowała w nas wiarę i pobożność. I przede wszystkim uczyła nas zawsze unikać wszelkiego kłamstwa i obłudy. Starszy brat Agnes dodawał: — Przede wszystkim mama wymagała od nas uczciwości. Nie wiem, na kogo byśmy wyrośli, gdyby nie ona. Zawdzięczamy jej absolutnie wszystko. Ona tworzyła cuda. Niezwykle silna osobowość o stalowym charakterze, jednocześnie wyróżniała się skromnością, wrażliwością, wielkodusznością, współczuciem i głęboką wiarą. Wychowywała nas bardziej własnym przykładem niż słowami... Matka Teresa wspominała: — ...Byłam jeszcze bardzo młoda, miałam dwanaście lat, kiedy w łonie rodzinnej rodziny poczułam nieodparte pragnienie należenia do naszego Zbawiciela... Górny głos nakazał mi wybrać drogę służby moim bliźnim i poświęcić się całkowicie i w pełni Najwyższemu. Mama powiedziała mi: „Cóż, córko, idź. Oddaj swoją rękę w rękę Wszechwładcy i nigdy nie wypuszczaj jej podczas niebezpiecznej ziemskiej podróży życia. Staraj się poświęcić się bez reszty Chrystusowi”. Jej duchowy mentor ojciec Jambreković pouczał swoją wychowankę: — Będziesz wiedziała na pewno, czy wzywa cię Pan i po co, kiedy poczujesz wewnętrzne szczęście. Ta głęboka radość serca to swoisty kompas, który wskazuje kierunek, którego powinniśmy się trzymać w życiu. Kiedy Zbawiciel dusz naszych wzywa nas, musimy słuchać, bez względu na wszystko. Brat Agnes początkowo przyjął nowinę jako żart. Pisał do siostry: — Zatem chcesz zostać zakonnicą, i to jeszcze wśród pogan! No, dość, bądź poważna! Na świecie są lepsze rzeczy dla tak ślicznej, roześmianej młodej damy, jak ty... Czy zdajesz sobie sprawę, że chcesz żywcem pogrzebać siebie? Agnes odpowiedziała mu: — Bracie, ty szczycisz się tym, że wkrótce staniesz na służbie u króla Albanii z dwoma milionami poddanych. A moim zdaniem, niezmiernie zaszczytniej jest wypełniać wolę Króla Wszechświata. Chociaż wszyscy krewni i przyjaciele przysięgali, że nikt nie będzie płakał podczas pożegnania na dworcu, łez wylało się morze. Drana Bernai, z jej mieszanymi uczuciami radości i żalu, nie mogła wiedzieć w tamtej chwili, że nie było jej już dane zobaczyć swojej córki. W Kalkucie, tym mieście przerażającej nędzy i niespotykanych luksusów, siostra Teresa prawie dwadzieścia lat wykładała geografię i historię w klasztornym kolegium Świętej Dziewicy Marii, gdzie uczyły się dziewczęta z bogatych rodzin.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Zakończenie. Początek w numerze 3, 6 Rozdział trzeci: „CIĘŻKI CZY NIE CIĘŻAR TWÓJ?”

5. NA ZDROWIE! A jaka masz być ty sama, jak działać? Nie odkładaj wizyty w poradni kobiecej, tam pomogą ci ustalić termin ciąży, dokładnie przebadają, zadbają o wyeliminowanie chorób i powikłań, pomogą przygotować się do porodu. Z reguły w rejonowych poradniach będziesz mogła spotkać się z prawnikiem, z jego pomocą zapoznać się z prawami, na których warto się opierać w swoim macierzyństwie. Tam też możesz usłyszeć porady dietetyka, skonsultować się z psychologiem, jak uniknąć urazów psychicznych, przeciwstawić się życiowym niepowodzeniom i stresom. Na niektórych momentach, związanych z odżywianiem ciężarnej, zatrzymamy się i my. Już się przekonałaś, że apetyt ci wzrósł, a do tego pojawiły się dziwne smaki. Nic dziwnego: przecież już zaczęłaś karmić dziecko, wszystko, co niezbędne mu do budowy swojego organizmu, bierze ono od ciebie. Zrozumiałe, dlaczego twoja rodzina zostawia dla ciebie łakome kąski, przyjaciele chcą poczęstować czymś smacznym, żartując: „To nie dla ciebie, to dla dziecka”... Od jakości odżywiania zależy zdrowie położnicy i noworodka. Jednak to nie znaczy, że jeść teraz należy za dwoje, po prostu jedzenie powinno być różnorodne i jakościowe: mięso i ryby, mleko i masło, sery i olej, warzywa, jagody, owoce, kasze i rośliny strączkowe. Zadbaj, aby na stole u ciebie były produkty bogate w białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy. Już w pierwszych tygodniach ciąży trzeba jeść cztery razy dziennie, dalej, w miarę możliwości, pięć-sześć razy. I choć czasem chce się kwaśnego lub słonego, nie warto przesadzać, zaczyna męczyć pragnienie, a dużo płynu, wypitego przez ciężarną, nasyca tkanki. Zaczynasz nabierać zbędną wagę, przejawia się skłonność do obrzęków. Więc bądź nieco wybredna, myśl, co jesz. Jedna z diet dla ciężarnych zaleca spożywać na dobę 100—150 g chleba pszennego i 200 g żytniego, 40 g masła krowiego i 35 g oleju roślinnego, 1 jajko, 40—50 g cukru, 200 g ryby lub mięsa, 250 g owoców, 400 g ziemniaków i 200 g innych warzyw, 50 g kaszy, 30 g mąki i 30 g śmietany, wypijać 0,5 l mleka. Są i inne diety, ale zasada ich sprowadza się do jednego: spożywasz smaczne i pożyteczne jedzenie, pamiętając, że wśród produktów bogatych w białka, dajesz pierwszeństwo rybom, serom, mięsu, ryżowi, kaszy gryczanej, mleku (w ostatnim miesiącu ciąży mięso się ogranicza), że organizm ciężarnej kobiety lepiej przyswaja olej, a margaryna, tłuszcz wołowy i barani są wykluczane całkowicie, że węglowodany to nie tylko cukier, ale i miód, fruktoza, rodzynki, suszone morele, figi, że niezwykle pożytecznie jest spożywać marchew, sałatę, koperek, morele, pietruszkę, zieloną cebulę, porzeczkę, owoce cytrusowe, codziennie wypijać szklankę naparu z dzikiej róży, kwaśnego mleka lub kefiru. Jeśli zaś wcześniej miałaś jakieś inne zasady odżywiania, podyktowane stanem zdrowia, to i tutaj z pomocą przyjdą ci lekarze, układając specjalną dietę. A póki co jeszcze jedna rada: jedz, smakując każdy łyk, nie spiesz się — twoje dziecko rozkoszuje się z tobą. Na zdrowie! 6. KTO NA ŚWIECIE NAJMILEJSZY... A teraz przyjrzyjmy się wspólnie, co dzieje się z dzieckiem i z nami samymi w ciągu cudownych i ciężkich dziewięciu miesięcy noszenia ciąży. Normalna ciąża trwa średnio 40 tygodni, czyli 280 dni, 9 miesięcy księżycowych. Pierwszym krytycznym okresem ciąży uważa się 7—14 dzień po poczęciu — w tym czasie zarodek jest szczególnie narażony na wpływ środowiska zewnętrznego. Niebezpieczne są promieniowanie, przegrzanie, niedotlenienie. Zatem nie należy brać gorących kąpieli, odwiedzać sauny czy łaźni, trzeba zrezygnować z palenia i przebywania w zadymionym pomieszczeniu — od pierwszych dni aż do końca ciąży. Takie „drobnostki”, jak tabletka od bólu głowy czy środek nasenny, łyk alkoholu mogą zaszkodzić maleństwu dość poważnie. Od trzeciego do szóstego tygodnia ciąży zaczyna się drugi krytyczny okres ciąży (określany również jako 4—8 tydzień), kiedy płód jest szczególnie wrażliwy. Warto wystrzegać się chorób zakaźnych, być szczególnie ostrożnym z lekami. Należy zrezygnować z nadmiernego spożycia kawy. A nasze babcie radzą właśnie w tym czasie patrzeć na piękne dzieci, na portrety przedstawiające dziewczynki i chłopców: właśnie w tym czasie kształtuje się twarz waszej córki lub syna. Pomaga czy nie oglądanie ładnych fotografii, ale chyba nie będzie grzechem, jeśli wyobrazicie sobie równe nóżki, małe wyrafinowane rączki, zadarty nosek, szeroko otwarte oczy tego, kto na świecie jest najmilszy i całkiem niedługo przyjdzie do was. I stanie się wam spokojnie i przytulnie. A to wcale nie zaszkodzi maluchowi: ma on teraz sporo pracy, tworzy się jego ciało z waszego ciała — pod koniec drugiego miesiąca ciąży uformowane są zawiązki wszystkich organów i systemów, waży on 11 gramów i ma 3 centymetry wzrostu. A fizjolodzy zauważają, że właśnie w tym czasie jest on niezwykle podobny do wizerunku starożytnego bożka... On naprawdę przypomina bóstwo, które czaruje nad wami, bo coraz wyraźniej zmienia waszą duszę i ciało. Już gdzieś od trzeciego miesiąca ciąży lekarze nazywają wasze przyszłe dziecko płodem — aż do jego narodzin. A ono naprawdę przypomina owoc, który nabrzmiewa, dojrzewa — nabrzmiewa i dojrzewa w swojej kobiecości także wasze ciało. Być może trochę przytyłyście; w żadnym wypadku nie ograniczajcie się na tyle, by wasz organizm zaczął niszczeć — racja żywieniowa ciężarnej powinna być pełnowartościowa, jedzenie — pożywne. Pod koniec trzeciego miesiąca ciąży uformowało się już łożysko — to z jego pomocą będą odżywiać się i rozwijać mózg, serce, krążenie, inne życiowo ważne systemy. Wasz organizm zbudował swoisty dom dla waszego dziecka — barierę łożyskową. A samo dziecko ujawniło swoją płeć: chłopiec czy dziewczynka. Stało się nim lub nią... Przy współczesnych badaniach ultrasonograficznych można z pewnością powiedzieć, kto urodzi się matce — córka czy syn. I wiele ciężarnych błaga lekarza, by powiedział, kogo przyniesie bocian... Wydaje nam się, że jeśli nie ma poważniejszych podstaw do takiego badania, nie warto pozbawiać się tego efektu niespodzianki, o który z jakiegoś powodu tak starannie zadbała natura: nawet królom, dla których płeć noworodka była związana z dziedziczeniem tronu, nawet im — „namiestnikom Boga na Ziemi” — nie dane było to poznanie. Jak zwykli śmiertelnicy, próbowali oni odgadnąć znaki zewnętrzne. Bądźmy i my niespieszni — a co, jeśli kogoś rozczaruje wieść „córka” lub, przeciwnie, — „syn”? Wy — choćby na chwilę — zwątpicie albo jeszcze pomyślicie: „Po co mi on (ona)?”. Wasze niezadowolenie koniecznie zostanie odczute przez płód. I zmusi go do denerwowania się, męczenia... Po co więc wypalać małe serce zwątpieniem i obrazą? Niech przebywa, jak mu przystało, w stanie gaworzenia, radości, spokoju. Zadbajmy lepiej, żeby był nakarmiony — niestety, obecnie wzrosła liczba maluchów, które przeszły przez głód wewnątrzmaciczny — objawiło się to później niską masą ciała, apatią, nierównowagą. Nie zapominajmy też o codziennych rozmowach z maluchem, wszak jest on w polu waszej energii: wy płaczecie — i on płacze, wy śmiejecie się — i on śmieje się... Dlatego warto zrozumieć na własnym doświadczeniu, jak ważną rzeczą jest psychohigiena. Przestrzegajcie, w miarę możliwości, trybu dnia. Zajmujcie się samowychowaniem — wszak jeśli już teraz przyzwyczaicie się wykonywać jakieś niezbędne wam i waszemu dziecku rzeczy, będzie wam łatwiej później, gdy przybędzie trosk. Powiedzmy, codzienne spacery. Zajęcia z elementarnego autotreningu. Przed snem i zaraz po przebudzeniu powtarzajcie sobie: „Witaj, dziecko! Jesteśmy zdrowi. Spokojni i weseli. Rośniemy i kochamy życie. Wszystko zniesiemy spokojnie i radośnie, żeby być we dwoje”. Albo: „Oto minął dzień, jeszcze jeden dzień naszego wspólnego życia. Oboje byliśmy dzielni — mama pracowała, a ty, moje serduszko, ładnie jadłeś, spałeś, myślałeś, rosłeś. A teraz czas spać — mocno, aż do rana. Śpij, moje dziecko, dobranoc!”. Jeśli jesteście przyzwyczajeni chodzić do cerkwi, to teraz modlicie się nie tylko za swoją, ale i za dziecięcą duszę — więc niech wasze modlitwy będą szczere, jasne... Odwiedzajcie koncerty muzyki klasycznej, obejrzyjcie balet czy spektakl teatralny, pospacerujcie w muzealnej ciszy obok cudownych płócien. Unikajcie tego, co wzbudza złe uczucia i odczucia. Na zmianę waszych przeżyć teraz powinny przyjść rozmyślania — nie warto rozhuśtywać „wahadeł” wewnątrz siebie. Macie powody, by kochać siebie — urodzicie dziecko i robicie wszystko, aby było zdrowe. Myślcie o dobrym, zaczynajcie swój dzień, uśmiechając się. A kiedy jesteście niespokojne czy smutne, spróbujcie z tym walczyć w ten sposób: dobierzcie muzykę, która odpowiada waszemu nastrojowi. A potem stopniowo zmieniajcie muzykę, a wasz nastrój będzie zmieniał się razem z nią. Pomogą wam też kolory: spróbujcie otulić się chustą w ciepłych, jasnych tonach — i od razu stanie się wam spokojniej, weselej. Wreszcie nie zapominajmy, że sama higiena jest naszym dobrym pomocnikiem. Spacery — wybieracie dla nich trasę w skwerach czy parkach, przyjmujecie kąpiele powietrzne. Z opalania trzeba będzie zrezygnować — można się przegrzać. Codziennie bierzcie prysznic, oblewajcie się ciepłą wodą. Uważniej traktujcie swój ubiór — bądźcie piękne do ostatniego dnia ciąży. Bluzki, żakiety, szerokie spódnice bardzo wam się przydadzą. Przejrzyjcie obuwie i odłóżcie na później buty na wysokich obcasach — chodzenie w nich jest niebezpieczne i szkodliwe. Róbcie lekki masaż z kremem na noc. Odwiedźcie dentystę, posłuchajcie jego rad. Zaczynając od trzeciego miesiąca ciąży, wcierajcie niewielką ilość kremu odżywczego w skórę brzucha i piersi, aby stała się elastyczna i mniej się rozciągała. Spójrzcie — jesteście w pełnym porządku, atrakcyjne, tajemnicze. Takie z pewnością spodobacie się i sobie, i tym, którym chcecie się podobać. Nadszedł czwarty miesiąc ciąży. Niektóre kobiety odkładają swoją wizytę u lekarza do czasu, aż płód zacznie się ruszać. Medycy ostrzegają: to skrajnie niebezpieczne! Wszak może się zdarzyć, że niezbędne jest wam badanie genetyczne, a to ostatni termin na jego przeprowadzenie. Do tego trzeba koniecznie zrobić analizę krwi, aby określić czynnik Rh. Może okazać się, że u was jest on ujemny, a u męża — dodatni. Jeśli u kobiety krew jest Rh-ujemna, a u dziecka — Rh-dodatnia, może rozwinąć się poważny konflikt immunologiczny, za którego pierwszą oznakę lekarze uważają obecne we krwi ciężarnej przeciwciała. Jeśli w porę się przebadacie, medycy podejmą wszelkie środki w celu rozwiązania tego konfliktu, ochronią wasze dziecko przed chorobą hemolityczną. Pod koniec czwartego miesiąca ciąży wasze ciało zmienia się coraz bardziej. Wokół sutków mogą pojawić się zgrubienia, obwódki wokół nich ściemnieją. Jeśli są piegi, one też ciemnieją. Brzuch staje się wyższy, powoli podnosi się do pępka — przykładając do niego rękę, możecie porównać swoje dziecko z dużym jabłkiem, które dojrzewa wewnątrz was. Jeśli myślicie, że nie unikniecie plam pigmentowych, to możecie zacząć przemywać twarz naparem z liści pietruszki — będzie on podtrzymywał biel skóry. Kiedy

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

7. CZY TWOJE BRZEMIĘ JEST CIĘŻKIE?

Jeśli pojawi się u was tak zwana „maska ciążowa” — w ludzie nazywają ją jeszcze „orłem”, ponieważ ciemne plamy pod oczami przypominają dwa skrzydła — nie martwcie się. Po porodzie one niechybnie znikną, a póki co „maska” da powód komuś, by wam powiedzieć: zapewne urodzi ci się orzeł! Albo: będzie dziewczynka! Patrz, jak wypija maminą urodę! A wy bądźcie spokojne i uważne wobec siebie: zaczyna się piąty miesiąc, cudowny czas, kiedy będziecie miały możliwość nie tylko w myślach zwracać się do dziecka, ale i słyszeć je. Oczekiwane, ale i niespodziewane — dzieciątko się poruszy. Maluch przywita was swoim pierwszym ruchem, wrażenie z którego jest nieporównywalne z niczym. Od tej pory będziecie czuły, jak mu jest — ruchy mogą być spokojne, szybkie, a nawet natarczywe, kiedy coś mu się nie podoba. Będziecie mogły „rozmawiać” ze swoim dzieckiem, przykładając rękę do brzucha — ono odpowie wam kilkoma kopnięciami. Jeszcze jedno: maluch da wam do zrozumienia, że nie podoba mu się hałas, zaduch, wasze podenerwowanie — zaczyna bić bardziej natarczywie, jakby błagając was o powrót tam, gdzie jest spokój i cisza, a wy jesteście wesołe i zrównoważone. Od tej pory wasza „łączność” jest stała. Jeśli jednak płód cichnie i milczy przez całą dobę — trzeba niezwłocznie zwrócić się do lekarza. Jednakże nie „szturchajcie” go niepotrzebnie, aby wam odpowiadał — maluch robi to, co do niego należy: dużo śpi. I miewa sny. Możliwe, że śni mu się przeszłość waszego rodu, śnią się sny o przyszłości. Śpi — posapuje... W szóstym miesiącu płód zaczyna oddychać, jest już prawie gotowy do tego, by myśleć, widzieć, słyszeć, on — czuje. Możecie razem z maluchem rozpocząć wieczory muzyczne — nienarodzonym podoba się muzyka Vivaldiego, Mozarta, Griega... Zresztą i wasze serce będzie czuło się spokojniej przy pięknych melodiach, a pewny rytm waszego serca jest dla niego najsłodszy. Zapewne zwróciłyście uwagę na to, że często piszę o sercu. Tak, w okresie ciąży wasze serce przestaje być po prostu pompą, która pompuje krew i goni ją żyłami, zapewniając życie fizjologiczne. Serce ciężarnej staje się zegarem, który odlicza radosne i niepokojące minuty bytu, zawiązanego w łonie. Ono jest źródłem ciepła i miłości, które ogrzewają dziecko. Wreszcie, pierwszym językiem, którym mama zwraca się do dzieciątka, jest język serca, język miłości. Nie na darmo ponad wszystko, później, kiedy dziecko się urodzi i dorośnie, cenimy serdeczne stosunki między synem a matką, serdeczną miłość córki do starej matki... Pod sercem nosimy dziecko, jak pod słońcem, i pierwsze usłyszane przez nas jego słowa są powiedziane prosto w serce... Więc otwórzmy nasze serca na nasze nienarodzone dzieci! I dbając o dietę, nie zapomnijmy, że nie żołądek, a właśnie serce słucha dziecko, w nim szuka przystani jego małe serduszko ze swoimi trudnymi pytaniami: „Czy mam być? Czy kochasz mnie, mamo?”. Teraz maluch już chce, abyście mówiły do niego i o nim. Mówcie o maluchu z ojcem, oczywiście radośnie — będzie mu przyjemnie. Poczuje, że jest kochany i wyczekiwany z niecierpliwością. Nawiasem mówiąc, właśnie w tym czasie może zapamiętać głos ojca, aby poznać go po narodzinach. Literaturę popularną obiegł taki fakt: w 1986 roku w USA stworzono szkołę nauczania dzieci w okresie wewnątrzmacicznym, do której chodziło 700 przyszłych ojców i matek. Jeden z ojców w tej szkole dość często przykładał policzek do brzucha i zwracał się do dziecka: „Maleństwo, jestem twoim tatą!”. Po narodzinach syn od razu zaczął poznawać tę frazę ojca i przestawał płakać, słysząc ją. Udowodniono, że ojcowie, którzy komunikowali się z dziećmi przed narodzinami, od razu mogą uspokoić małego płaczka... Wszystko to świadczy o tym, że warto zadbać, aby maleństwo cieszyło się z otaczającego środowiska, z głosów i intonacji, które słyszy, z waszego do niego stosunku. Szósty-siódmy miesiąc ciąży to czas, kiedy twój stan jest już niemożliwy do przeoczenia. Nadal pracujesz, a więc przebywasz wśród ludzi — warto zadbać, aby w twojej garderobie pojawiła się sukienka lub kostium o specjalnym kroju, który by ci pasował i cię odświeżał. Twój uśmiech, łagodny nastrój, równy głos, spokojne gesty nadadzą ci takiego uroku, że nie będzie on ustępował temu okresowi, kiedy byłaś szczupła, ale zwyczajna. Bez wątpienia także twoi koledzy są dla ciebie bardziej uważni, bardziej tolerancyjni. Unikaj ludzi złych. Jeśli zaś ktoś, nie zważając na twój stan, chce cię „dostać” — nie wdawaj się w spory. Czas wszystko poukłada na swoje miejsca... Jeśli wydaje ci się, a lekarz również cię w tym wspiera, że twoje samopoczucie będzie lepsze, gdy pobędziesz w domu — możesz wziąć urlop: jak wiadomo, ciężarnej coroczny urlop udzielany jest na jej wniosek niezależnie od stażu pracy w danej placówce, organizacji, w przedsiębiorstwie. Kiedy zaś urlop macierzyński przypada na czas, gdy przebywasz na urlopie wypoczynkowym, ten ostatni zostaje przerwany i wykorzystać go będziesz mogła według własnego życzenia. W ogóle zaś radzimy ci koniecznie zwrócić się w tym czasie do prawnika i dowiedzieć się, jakie prawa i przywileje zapewnia państwo ciężarnej i matce noworodka. Z czasem nie będziesz miała głowy do porad prawnych, a potrzeba ich może się pojawić. Zatem załóż sobie specjalny zeszyt i zanotuj w nim te paragrafy i artykuły ustaw, które poda ci prawnik: o urlopie macierzyńskim, urlopie poporodowym i dodatkowym, urlopie wychowawczym, zachowaniu stażu pracy i miejsca pracy itd. Czasu na to poświęcisz niewiele, a spokój i pewność jutra zachowasz. W tym samym zeszycie możesz już zapisać, co będzie niezbędne noworodkowi. Z reguły w każdej poradni kobiecej jest wykaz „posagu” noworodka. Ale nikt dokładnie nie wie, co masz w gospodarstwie, jak zamierzasz wykorzystać te czy inne rzeczy. Oto nadszedł czas podliczyć, co będziesz mogła kupić, co być może podarują rodzice, co przypadnie w spadku po starszych dzieciach. Ale stronę z oznaczeniem „dla malucha” możesz już powoli wypełniać. Swoją drogą, o tym zeszycie. Uwierz, jest on niezastąpiony. Szkoda, jeśli nie założyłaś go wcześniej, ale i teraz nie jest za późno. Zapisz w nim datę, kiedy po raz pierwszy domyśliłaś się, że jesteś w ciąży. Zanotuj czas wizyt w poradni kobiecej. Zapisuj nazwiska lekarzy, z którymi miałaś do czynienia. Jeśli przeżyłaś jakieś komplikacje — powiedzmy, przebywałaś w szpitalu w celu podtrzymania ciąży, robiłaś badania, źle się czułaś, przyjmowałaś jakieś leki — zaznacz to wpisem w dzienniku ciąży. To nie jest dodatek do twojej karty w szpitalu. To obserwacje, które staną się dla ciebie skarbem później, kiedy pojawią się te czy inne sprzeczności. A jeszcze — zaznacz tam, kiedy poczułaś pierwszy ruch swojego dziecka, pierwsze jego kopnięcie. Czy widziałaś sny o nim. Właściwie będzie to twoja książka o dziecku, gdzie obok zwykłych, niezbędnych rzeczy zaznaczane będą i takie, które będziesz pamiętać przez całe życie i, całkiem możliwe, przydadzą się i samemu dziecku. Zatem teraz, kiedy dopiero zaczyna się urlop, zechcesz zrobić swoistą „rewizję” swojego gospodarstwa, nadać domowi te cechy, które najbardziej upodobnią go do gniazdka. Nieważne, ile masz pokoi — i tak już upatrzyłaś najprzytulniejszy, najjaśniejszy kącik dla malucha, ale póki co jesteś zajęta czymś innym. Spójrz, czy masz w gospodarstwie emaliowane wiadro z pokrywką, bak czy garnek do wygotowywania pieluch. Emaliowany kubek. Dwa garnuszki. Kilka buteleczek z oznaczeniem gramów. Jeśli są, przygotuj je i zbierz w osobnym miejscu — potem nie będziesz musiała w pośpiechu kupować zbędnych rzeczy. Wydziel w swojej szafie gospodarczej półkę, gdzie je, umyte i wygotowane, postawisz. I zapomnij o nich do czasu, aż będą potrzebne. Wszak zapewne przestrzegasz tej zasady, że zawczasu niczego nie warto przygotowywać. Cóż, być może to słuszne. Ale, jak wiadomo, wszystkie improwizacje przygotowuje się z wyprzedzeniem. To dlaczego by tak, między innymi, nie trzymać w gospodarstwie dziesięciu metrów gazy, waty, jasnej flaneli, kilku metrów płótna. Kiedyś wszystko się przyda... Zatem od samego początku ciąży warto być taką gospodynią, która zbiera, składa nitkę do nitki, łyżkę do kubka — „w gospodarstwie wszystko się przyda...”. Możliwe, że twój mąż i rodzina zechcą odświeżyć mieszkanie remontem. To wspaniale, ale niech robią to bez ciebie, żeby nie wyszło tak, jak u mojej znajomej, która dokleiła tapety i wezwała pogotowie — dziecko urodziło się w ósmym miesiącu. I choć wszystko się ułożyło, a córka dogoniła swoich rówieśników, nie warto ryzykować — dziecko powinno być w twoim łonie tak długo, jak mu się należy. W swojej opowieści celowo nie piszemy o takich komplikacjach, jak wczesny i późny toksykoza u ciężarnych, zagrożenie poronieniem i poronienie, nieprawidłowe ułożenie płodu, przedwczesny poród. Wszystko to nosi nazwę przypadków medycznych i rozwiązywać je, w każdym indywidualnym przypadku, powinni lekarze. Jakikolwiek błyskotliwy artykuł czy książkę byś przeczytała, jakkolwiek pewna siebie byś nie była, nie warto ryzykować od pierwszego do ostatniego dnia ciąży. I jeśli odczuwasz bóle w dole brzucha, kręci ci się w głowie, pojawiły się obrzęki — natychmiast spiesz do szpitala. Wierz, że najlepszym przyjacielem twojego dziecka i twoim osobistym na ten okres życia jest lekarz! My natomiast prowadzimy dalej tylko poufną rozmowę przyjaciółek, tak jak się umówiłyśmy. Siódmy-ósmy miesiąc ciąży to czas szczególny. Już wiesz, że nosisz w sobie całkowicie żywotną istotę. I jeśli nawet stanie się tak, że z jakichś powodów dziecko urodzi się przedwcześnie, będzie żyło. Lekarze zrobią wszystko, aby dziecko żyło. I będzie żyło, bo już potrafi oddychać, widzieć, można je karmić, słowem — wychowywać. Jest, bez wątpienia, wiele niuansów, które wymagają wyjaśnień medyków w każdym przypadku, i nie będziemy się w nie zagłębiać. Powiemy o czymś innym, opierając się na własnym doświadczeniu. Zmienia się twoje porozumienie z dzieckiem. Do tego terminu twój ciężar był lekki, niemal niezauważalny. Teraz odczuwasz i swoje ociężałe ciało, i ciężar dziecka inaczej. Mały bożek wewnątrz ciebie staje się dyktatorem: narzuca ci rytm życia i chodu, nawyki i upodobania, może mu przeszkadzać twój głośny śmiech, może się na ciebie rozgniewać, kiedy nadmiernie czymś się zachwycisz lub na coś gwałtownie zareagujesz, on subtelnie odczuwa twoje otoczenie i daje ci do zrozumienia, że z tobą sam na sam lub w kręgu bliskich jest mu najlepiej... Własne niedogodności i odczucia powoli schodzą na drugi plan i pewnego dnia zrozumiesz, że sama Natura uczy cię przyszłego macierzyństwa: cierpliwość, wytrwałość, umiarkowanie, zmobilizowanie, zdecydowane poskramianie własnych namiętności powoli zawładną tobą. Bez wątpienia, jest to bardzo niełatwe, zwłaszcza gdy do tej pory żyłaś tak, jak ci się podobało. Poczujesz, że sama stałaś się przedmiotem zmagań — nie tylko z twojej duszy, ale i z ciała wybierają to, co niezbędne jemu, dziecku. Nie opieraj się. Nie płacz bezprzyczynowymi łzami, nie narzekaj — tak trzeba. Natura nie może oddać dziecka w słabe ręce. Przygotowuje cię na ten czas, kiedy bezradne, maleńkie ciałko znajdzie się twarzą w twarz ze światem, gdzie ty jesteś główną obrończynią. Opiekunką. Jeśli teraz, kiedy chodzisz ciężko, będziesz w stanie odczuć wszystko to, co zagraża dziecku, twoja intuicja lub wyczucie jego potrzeb — nazwij jak chcesz — utrwali się w twojej duszy, rozumie i sercu, będzie ci o wiele łatwiej wychowywać dziecko, odczuwać, czego potrzebuje, a czego nie. To twoje dziecko i już teraz ostrzega cię przed tym niebezpieczeństwem, którego chciałoby uniknąć, rodząc się. Godnie wytrzymaj te próby, a wszystko będzie dobrze. A własny ciężar, jak wiadomo, sam niesie w górę... Zatem, mija ostatni miesiąc ciąży. Orientacyjnie, razem z lekarzem, wyliczyłaś już datę narodzin swojego dziecka. To bardzo proste: do pierwszego dnia ostatniej miesiączki dodać siedem dni i odliczyć wstecz trzy miesiące kalendarzowe. Ten dzień, na który wskazują obliczenia, będzie dniem narodzin twojego dziecka. Ale całkiem możliwe, że stanie się to tydzień wcześniej lub kilka dni później. Sama z każdym dniem czujesz, że wkrótce urodzisz. Brzuch staje się bardziej okrągły i niższy, maluch odzywa się silniejszymi kopnięciami — jemu też jest ciasno, on już przygotowuje się do spotkania z tobą. I niechybnie powiadomi o swoim przyjściu — gdzieś na tydzień lub dwa przed porodem poczujesz, że twoje niepokoje ustąpiły. Nawet oddychać stało ci się łatwiej — brzuch nie podpierają każdego twojego oddechu. Wdychasz pełną piersią i — nagle — rozumiesz: on już chce się rodzić! Gotowy do tego. A ty czujesz, że — zatęskniłaś za nim, jak nie tęskniłaś jeszcze za nikim w swoim życiu. Przez te 280 (czy nieco mniej) dni przyzwyczaiłaś się do jego istnienia u ciebie pod sercem. Początkowo odczuwałaś go jak falę ciepła, jak dziwną swoją zachciankę. Potem — jak małego dzielnego zdobywcę, ptaszka wielkości żołędzia, który gnieździ się wewnątrz ciebie i któremu radośnie się podporządkowujesz, bo wiesz, że to nie kaprysy, a życiowe potrzeby małej istoty; z czasem, kiedy już tyle marzeń wymarzono, planów przemyślano, że aż wydają się one mirażem, — odezwało się do ciebie kopnięciem i stanęło w obrazie dziecka wewnątrz ciebie; poiłaś je, karmiłaś, mówiłaś do niego, pocieszałaś i cieszyłaś się nim, wychowując w swoim łonie, a ono też czasu nie traciło: nie tylko ciebie i twoich bliskich przekonało o swoim istnieniu, ale i nauczyło czekać na siebie. Na niego — czekają, a twoje pragnienie spotkania z nim jest silniejsze od strachów i fizycznej próby, która przed tobą. I pewnego ranka budzisz się z przeczucia waszego spotkania. Dziecko w drodze do ciebie — upragnione, kochane, niezastąpione! Tylko ono jest potrzebne dzisiaj tobie i na próżno wszyscy denerwują się czasem bardziej niż ty sama: wszystko będzie dobrze! Wiesz dokładnie, bo nosiłaś swoje dziecko w miłości i urodzisz je z radością. Niech w tym dniu będzie wszystko dobrze i przychylne tobie, a Bóg błogosławi cię w twojej świętej pracy — narodzinach dziecka. LIPIEC, NR 7 (73), 2000 ROK

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

bywało. Ale i maleństwo zadba o to również — wyssie tyle, ile mu potrzeba teraz, i zada waszemu organizmowi „program” na później. Karmienie na żądanie to wasze uznanie dziecka za osobę od pierwszych minut pojawienia się na świecie. Jeśli jednak, ze względu na stan waszego zdrowia lub dziecka, karmienie zostanie odłożone — nie smućcie się! Na pewno będziecie miały mleko, bo bardzo tego chcecie! Wraz z płatnymi porodami przyszła do nas możliwość obecności męża przy porodzie. Naszym zdaniem — jedną sprawą jest sala przedporodowa, gdzie mąż lub wasza matka przebywają przy was, dodając otuchy i odwracając uwagę. A poród? Niech mąż zobaczy was i maleństwo wtedy, gdy zrobicie wszystko to, co natura przeznaczyła tylko wam i do czego w dawnych czasach dopuszczano tylko wtajemniczonych... Ukraińskie zwyczaje zabraniały mężczyźnie być przy porodzie. W nich kobiecie towarzyszy jedynie położna. Nie możemy nie powiedzieć kilku słów o tym oto. Kto z nas nie słyszał takiego zwrotu: „Wyssał z mlekiem matki...”. Co czeka wasze dziecko z waszym mlekiem? Czyżbyście miały po prostu przyglądać się mu, z przejęcia połykając nie tylko język, ale i myśli? Zbierzcie się. Od dzisiaj nie wolno wam być nieuważną czy zapominalską. Oto ona, wasza mała córeczka. To on jest z wami, wasz syn. Podziękujcie w myślach Bogu — wszystko w porządku. Przyłóżcie niemowlątko do lewej piersi, — tak usłyszy znajome bicie rodzinnego serca, a prawą ręką będziecie mogły przeżegnać je, jeśli wierzycie w Boga, po prostu coś poprawić, zechcecie dotknąć włosków, policzka, czoła... I kiedy poczujecie, że już zrobiło pierwszy łyk i udało mu się to, powiedzcie mu wszystko: jak na nie czekałyście. I jak dobre będziecie dla niego. I jakim chcecie je widzieć. I jak będziecie się starać... Słowem, mówcie wszystko, co płynie z waszego serca, z jego głębi. A my nie będziemy podsłuchiwać. Będziemy cichutko cieszyć się, że to wszystko — się spełni. Jak wiadomo, kiedy ludzie coś obiecują sobie po raz pierwszy, starają się wykonać wszystko... 9. KOCHAĆ SWOJE MACIERZYŃSTWO Od autorki. Było lato 1987 roku. Gorące, z nocnymi burzami i deszczami, po których zieleń rozbłyskała jeszcze jaśniej, a kwiaty nie męczyły się, by kwitnąć wciąż na nowo. Nosiłam swoje długo wyczekiwane dziecko i wszystko wokół wskazywało na nasze rychłe spotkanie: ptaszek, który uważnie mi się przyglądał, na krótką chwilę pojawiając się na parapecie; motyl, który wirował wokół mojej głowy w ogrodzie; jabłko, które ufnie świeciło pestkami przez woskową krągłość... Nigdy wcześniej moja dusza nie czuła takiej pełni i równowagi, takiej przejmującej otwartości i wrażliwości — wydawało się (a może tak właśnie się stało), jakby wszystko to, co nazywano doświadczeniem, zeszło ze mnie lekko, niczym skorupka, i teraz od świata dziecko i mnie oddzielała jedynie cieniutka perłowa błona. I oboje z dzieckiem przypominaliśmy bezbronne jajko, które łatwo zranić. Jednakże, a wierzyłam w to mocno, oboje byliśmy pod niezawodną ochroną Boga i Natury, które błogosławiły nas oboje: mnie na macierzyństwo, moje dziecko — na przyjście w ludzki świat. Pojawiało się mnóstwo pytań, a jedno z nich — jak pozbyć się wątpliwości i strachu. Kochać — podpowiadało serce. Kochać swoje macierzyństwo i swoje dziecko. Znajdując tę odpowiedź, poczułam ogromną solidarność wszystkich kobiet świata. Ich doświadczenie, sami ludzie wokół mnie byli świadectwem tego, że wszystko się spełni. I że przyjdzie czas, kiedy i moje doświadczenie komuś się przyda. Właśnie wtedy pojawił się zamysł tej książki — książki o narodzinach matki i dziecka, książki, która utrwalałaby wszystko to, co niezbędne dziecku przed jego przyjściem i po jego narodzeniu, co pojawia się jako wynik własnych obserwacji nad własnym ciałem i duszą, i o czym wyczytano w dziesiątkach mądrych książek, napisanych przez lekarzy, wychowawców, pedagogów, psychologów, rodziców. Zamysł książki i dziecko narodzą się razem! Minęło lato. Nadchodził dzień urodzin mojej córki (byłam przekonana, że to będzie dziewczynka, tak zwiastowały sny). Liczyłam ostatnie dni i to oczekiwanie przeważało strach i niepokój — miałam wykonać pracę, którą powierzyli mi Bóg i Natura, którą wykonywały miliony kobiet przede mną i będą wykonywać po mnie. Pracę powierzoną nie tylko ciału, ale i duszy — rodzić dzieci. Możliwe, że właśnie to zaprowadziło mnie do świątyni. W soborze św. Włodzimierza w Kijowie trwała wielka msza w przeddzień Narodzenia Bogurodzicy. Było wielu ludzi, ale rozstąpili się i dali mi możliwość podejścia do ikony świętej Dziewicy Marii. Złożyłam najszczerszą modlitwę swojego życia: „Przenajświętsza Dziewico, patronko świata, patronko matek i dzieci, orędowniczko nasza! Poznałaś radości i męki macierzyńskie, rodząc Syna Bożego. Pomóż mi urodzić i zachować w zdrowiu i doskonałości dziecko ludzkie, dać mu wszystko, co najlepsze, co mam i mieć będę, i niech razem z nim wzrastam duszą swoją, nie znając zła i podłości, przejmując się cierpliwością i wytrwałością. Przenajświętsza Bogurodzico, ocal, zachowaj i zmiłuj się nad wszystkimi, którzy rodzą i się rodzą, a wśród nich — nad nami z dzieckiem! W imię Syna Bożego bądź miłosierna dla dziecięcia ludzkiego!”. ...Moja córka urodziła się w Dniu równonocy jesiennej. Moja mama urodziła się w dniu równonocy wiosennej. Między wiosną a jesienią — niczym na huśtawce — leci dola kobieca moja. Wiele dobrego w niej, ale grzebień jej — dzień równonocy jesiennej, który podarował mi córkę, wyłowiwszy ją z morskiej piany, wywoławszy ją z Wszechświata, z bezmowności bezdzietności, — Pan usłyszał moje błagania i wręczył mi cudowne maleństwo, abym dbała o duszę i ciało jego do tego czasu, dopóki sama pójdzie ona drogą życia. Życie ludzkie jest piękne i straszne. I możliwe, że wody, w których pływają dzieci w naszym łonie, są podobne w składzie do naszych łez. Jeśli tak jest, to tylko łez najjaśniejszych, najradośniejszych, łez samodoskonalenia i oświecenia. Oto dlaczego każde nowo narodzone dziecko to anioł bezgrzeszny, którego los oddaje nam w ręce i za którego odpowiadamy przed ludźmi i Bogiem. Niemało czasu upłynęło od ostatniej kropki, postawionej przeze mnie na ostatniej stronie tej nieskomplikowanej powieści. Weszło do niej, oczywiście, nie wszystko, co można dowiedzieć się o narodzinach dziecka, o tym, jak nosić je, jak chronić... Coś było zbyt osobiste, tajemne, — kobiety zrozumieją mnie; o czymś należy mówić tylko lekarzom, więc ostrożność przed specjalistyczną wiedzą powstrzymywała mnie, — lekarze zrozumieją mnie; wątpliwości — czy jest to potrzebne ludziom, czy warto o tym pisać, — moi oponenci zrozumieją mnie, — odłożyły publikację tych notatek na wiele lat... I oto teraz — czy to dlatego, że obudziła się we mnie położna — moja prababcia Nastia była babką-akuszerką, przecinającą pępowinę we wsi Krasne na Dniepropetrowszczyźnie, czy to nadszedł czas odpowiedzieć na skryte pytania córki i jej rówieśniczek, z którymi się przyjaźnimy, czy zbyt nieznośna jest mała liczba ciężarnych kobiet na Ukrainie, wydrukowałam swoją powieść. Weszło do niej wszystko, o czym czytałam w specjalistycznych książkach, — z wielką nadzieją, że przyda się ona nie tylko mnie, ale i innym kobietom-matkom, bo składając i pisząc ją, myślałam nie tylko o tym, CZYM JEST moja córka, moje dziecko dla mnie, ale i starałam się zrozumieć KIM JEST Wielkie Ono — DZIECKO LUDZKIE... I zrozumiałam: możemy odpowiedzieć na to KIM? — tylko razem z tymi, które rodzą, które noszą, wybierając sobie imię nad imionami — MAMA. Nim obdarowała mnie moja córka. Razem z nią przeżyłyśmy te lata w świecie, gdzie ona wybrała właśnie mnie dla swojego życia. Dziewięć miesięcy pod sercem, rok przy sercu, a dalej — ręka w rękę. Daj Boże, żeby i dalej — ręka w rękę! Lubow HOŁOTA

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Rozdział czwarty: «RODZIĆ W MIŁOŚCI»

rzyć: «Maluszku, czekam na ciebie. Pomagam ci — wytrzymaj, a wkrótce wszystko będzie dobrze. Kocham cię — postaraj się, byśmy razem szybciej zwyciężyli». Cóż, być może po tym szybciej usłyszycie płacz swojego dziecka. Jest on obowiązkowy, ten płacz zwycięzcy — nim melduje, że słyszy dotyk, widzi światło, czuje temperaturę i ruch powietrza; jego dusza jest wstrząśnięta tym, co przeżyła (reakcja na kompleks neuro-refleksyjnych przejawów, powiedzą lekarze) — i szuka waszego wsparcia: płacz to na razie jedyny język, którego nauczył go Pan, posyłając na Ziemię, bo, niestety, tylko na niego jeszcze odpowiadają nie do końca zatwardziali ludzie. Płacz — świadectwo tego, że jesteś człowiekiem, narodzonym z człowieka... Jakoś tak się w naszych szpitalach przyjęło, że po wykonaniu wszystkich niezbędnych czynności położna zabiera dziecko od matki, dając jej „odpocząć” — najpierw na sali porodowej, a potem na sali. Ten odpoczynek najczęściej upływa na rozmowach rodzących o porodzie i na czekaniu, kiedy przyniosą maleństwo na karmienie — po 6, 12, 24 godzinach... A tam, na Zachodzie i Wschodzie, robi się od dawna inaczej. Nazywają to nieco żartobliwie: „metodą kangura”. I rzeczywiście, opadły, miękki brzuch rodzącej przypomina kieszonkę, w której jeszcze niedawno chowało się maleństwo. Dlaczego więc nie pozwolić synowi czy córce poleżeć na ciepłym, bliskim, tak wygodnym jeszcze kilka godzin temu „brzuszku”? Maluch się uspokaja, odpoczywa. Być może w tej chwili, gdy zapanowała cisza, przeżywa pierwsze z tych uczuć, które przyjdą do niego znacznie później: kołyska za mała, potrzeba przestrzeni... Oto on, świat! A obok — najbliższa. Mama. Zrozumiawszy to, uspokoi się, rączki i nóżki zaczną się poruszać. Właśnie wtedy przystawia się go do matczynej piersi — jak wiadomo, siara jest niezwykle potrzebna noworodkowi... I wy również, czując go po bólu i mękach na swoim lekkim ciele, nie odczujecie pustki. Pępowina, którą przewiążą dziecku po prostu na waszym brzuchu, nie zostanie zakopana pod progiem waszego domu ani pod urodzajnym drzewem — nie te czasy teraz. Ta pępowina jednak na zawsze przywiąże dziecko do waszego serca — jego bicie dziecko rozpozna w tym świętym i dla niego życiowo koniecznym momencie. Jeszcze jedno. Obecnie już na pewno dowiedziono, że brak matczynego mleka tłumaczy się przyczynami nerwowo-emocjonalnymi oraz niechęcią matki do karmienia dziecka. A jeśli poczujecie na swoim ciele tę maleńką, bezbronną istotkę, czyż nie pojawi się w was pragnienie, by znów się do niego przywiązać — już nie pępowiną, lecz strumieniem mleka, kroplą mleka, które dla niego teraz jest bardzo potrzebne?! Dziecko na pewno zacznie ssać, czując wasze pragnienie nakarmienia go. I tego pokarmu, który jest teraz w waszych piersiach, wystarczy dla niego. A potem zadbacie o to, by mleko przy-

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

8. PŁACZ ZWYCIĘZCY

I oto ona, to wydarzenie, o którym będziecie mówić tak długo, jak długo będziecie żyć. Będą mijać lata, a pewne szczegóły i tak nie zostaną zapomniane, co więcej, wejdą do rodzinnych podań: wszak i ojciec dziecka, i dziadek, i babcia — wszyscy przeżywali, wszyscy kibicowali, wszyscy coś robili w tej chwili, gdy rodziło się dziecko: ktoś stał pod oknami szpitala położniczego, ktoś w myślach się modlił, a ktoś, jak nakazuje starodawny zwyczaj, poodmykał wszystkie zamki w domu... Oczywiście, bohaterką tego rodzinnego eposu będziecie wy, rodząca — wykonałyście kolosalną pracę i wydałyście na świat człowieka, którego zewnętrzne parametry zmieściły się w dopuszczalnych 2,5—5 kilogramach i 47—60 centymetrach, poświadczając «dojrzałość płodu». Dzięki Bogu, przy wszystkich naszych trudnościach, osiągnięcia medycyny i jej stan na Ukrainie są takie, że każda kobieta może liczyć na pomyślność porodu — każdy jego szczegół rodząca zapamięta i będzie gotowa jeszcze i jeszcze go omawiać. A maluch? Jak mu się wiodło? Co czuł i zapamiętał w czasie swojej próby, kiedy wasze ciało, kierowane naturalnymi instynktami i doświadczoną położną, przeprowadziło go przez drogi rodne? Czy bolało go tak, jak i was, czy cierpiał jeszcze bardziej? A kiedy przeżyłyście cesarskie cięcie, co czuło dziecko, które wyjmowały z narkotyzowanego ciała matki ręce chirurga? Co czuje dziecko, którego matka krzyczy do lekarzy: «Róbcie z nim, co chcecie, tylko uwolnijcie mnie od niego szybciej!» — albo głośno łaje męża, «przez którego to wszystko się stało...»? Zatem porozmawiajmy o trzeciej części twierdzenia o tym, że «dziecko trzeba począć, donosić i urodzić w miłości...» Urodzić w miłości... Co to znaczy? Jeśli pierwsze i drugie się spełniło i kobieta grała tam rolę pierwszoplanową — pragnęła dziecka, nosiła upragnione dziecko, to w porodzie, według naszej filologicznej opinii — przysłuchajcie się, zawsze mówią: «dziecko się rodzi!» — niemało będzie musiało się natrudzić dziecko; ono jest centrum wszystkiego tego, co nazywa się «porodem». Inaczej po co cała ta «akcja porodowa»? W czasie ciąży wytworzyłyście wspólne pole energetyczne ze swoim dzieckiem i nauczyło się ono was rozumieć. Nie przerywajcie więzi ze swoim maleństwem — zbierzcie się choć na chwilę i przysłuchajcie się mu: oto zamarło i czeka, co będzie z nim, odpoczywając między skurczami — nieubłagane skurcze mięśni waszego ciała wypędzają je precz, a wy — której miłość przywykło słyszeć nieustannie — wy płaczecie albo milczycie? Nie, tak nie wypada. Zbierzcie się na siły i zwróćcie się do niego tak, jak przywykłyście już mówić. LIPIEC, NR 7 (73), 2000 ROK

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

na temat P. Czajkowskiego „Był u Chrystusa dzieciątka ogród”, na wiolonczelę z orkiestrą; autor licznych sonat kameralnych na różne instrumenty, Wałerij Kikta napisał 11 baletów, wśród nich „Freski Sofii Kijowskiej” oraz „Włodzimierz-Chrzciciel”, wystawione na scenie Narodowej Opery Ukrainy im. T. Szewczenki. Lecz nad czymkolwiek pracowałby Wałerij Kikta, w jakiekolwiek poszukiwania gatunku, formy, wybrednego instrumentarium nie wyruszał — jego punktem odniesienia, jego ratunkową latarnią zawsze pozostaje Ukraina. I kiedy zwraca się do ulubionego żywiołu — śpiewu chóralnego w „Zakarpackim tryptyku”, w „Śpiewie o matce” czy w szeregu innych utworów, wkłada tę prawdę w usta dzieci, bo powiedziano przecież — „ustami dziecka przemawia prawda”. Przewracając strony dorobku twórczego Wałerija Kikty, dochodzisz do wniosku, że wśród kompozytorów jest to prawdziwie wielki kronikarz Ukrainy: oratorium „Księżna Olga” (1970), symfonia koncertująca „Freski Sofii Kijowskiej” (1974); zresztą mało kto wie, że główny temat tej symfonii — „Ornament” — bardzo często wykorzystywany jest w programach Centralnej Telewizji Ukraińskiej jako czołówka do materiałów związanych z tematami naszej duchowości i naświetlaniem historii średniowiecza Ukrainy-Rusi. O tym temacie sam autor mówi: „Ornament” — najbardziej znaczący obraz koncertu. To te uczucia, które ogarniają nas, kiedy jesteśmy w tej świątyni: to poczucie, że bywał tu Jarosław Mądry, że odbywały się tu centralne wydarzenia związane z historią Rusi Kijowskiej, i myśl — ile razy niszczona była Sofia Kijowska, i zawsze odradzała się w całym swoim pięknie, „Ornament” — to i piękno, i niepowtarzalność, i zmienność... Znaczne miejsce w tym szeregu zajmuje kronika symfoniczna „Włodzimierz-Chrzciciel” (1990) i, wreszcie, kronika oratoryjna „Święty Dniepr” (libretto S. Majdańskiej) na chór, solistów i orkiestrę symfoniczną (1992). Z propozycją napisania utworu na obchody czterdziestolecia chóru „Dniepr”, który znajduje się w Edmonton, zwrócił się do kompozytora, obecnie już nieżyjący, znany dyrygent maestro Wołodymyr Kołesnyk. W. Kikta, ze swojej strony, zainteresował tą ideą autorkę przyszłego libretta. Myśl, by zrezygnować z początkowego zamysłu zleceniodawców (napisać utwór jednodniowy na jubileusz) i zwrócić się do tematu Dniepru-Borystena — wiecznej rzeki, wiecznej księgi, której stronami rok po roku, wiek po wieku przepływa nasza historia — została poparta przez radę chóru z Edmonton, jego głównego chórmistrza — Marię Dytyniak i przede wszystkim przez samego dyrygenta maestro Kołesnyka. Dwie premiery tego utworu pod batutą W. Kołesnyka z wielkim sukcesem odbyły się w Edmonton (1993) oraz w Toronto (w wykonaniu chóru „Dniepr” i chóru operowego im. M. Łysenki — 1996). Wszystkie wysiłki maestro Kołesnyka, by wystawić ten utwór w ojczyźnie, w Kijowie, były bezskuteczne. On tak i nie doczekał się tego szczęśliwego dnia... Jedenaście części oratorium połączonych jest nieprzerwanym nurtem rozwoju głównego tematu — tematu Dniepru. W jego podstawie leży ukraiński irmos XVI w., tym autor zakłada w utwór ideę duchowej istoty rzeki jako symbolu narodu. W pierwszej części gdzieś z głębi wieków, niespiesznie i statecznie, wyłania się mowa głównego tematu: „Salve, magne Pater...” (Sławny bądź, Ojcze Wielki...) — sylaby powoli przetaczają się, tworząc słowa, znaczenia których jeszcze nie uświadomiliśmy sobie. Każda część oratorium — to osobna epoka w historii Ukrainy, która mówi językiem swojego czasu. Dlatego tak organicznie wpisują się w tkankę muzyczną, która przesiąknięta jest duchem średniowiecza, autentyczne teksty „Kroniki Ruskiej” oraz „Słowa o wyprawie Igora” (części II, IV, VI). Temat Dniepru stopniowo napełnia się bogatymi intonacjami ukraińskiego ludowego melosu. Staje się majestatyczny, kiedy sławi młodych książąt; nad wyraz rozpaczliwy przy najeździe hordy Batyja; napełnia się zapałem zaporoskiej pieśni, kiedy opowiada o kozackiej sławie. Niespodziewanie „dwugłowy cień pada na jasne wody”, podstępnie podpełza do serca naszego narodu; „dwugłowy cień” stopniowo przeistacza się w komunistyczną dogmę i, „tępo wybijając kroki”, cynicznie rozstrzeliwuje naszą duchowość, naszą kulturę, nasze imię. Lecz tylko te wysiłki są marne, bo dopóki płyną wody Dniepru, dotąd w jeszcze większej sławie i pięknie odradzać się będzie Ukraina. „Sławny bądź, Ojcze wielki” — rozbrzmiewa chwała teraz już w języku ukraińskim. Ideę wielkości Dniepru niosą cytaty ze znanej „Ody do Dniepru” Teofana Prokopowicza, napisanej po łacinie. Trzykrotnie teksty brzmią w oryginale, aby przypomnieć nam o tym, że żyjemy w geograficznym centrum Europy i Dniepr od wieków był tą jedyną drogą kulturową od Waregów do Greków. Oratorium Wałerija Kikty otrzymało wiele pozytywnych ocen w prasie i wszystkie one zgadzały się w jednym: „Kronika oratoryjna „Święty Dniepr” — to utwór unikalny w ukraińskiej literaturze muzycznej. Może on nas reprezentować jako naród” (A. Szum. „Literatura i mystectwo”, 17 kwietnia 1996 r., Kanada). Sofija MAJDAŃSKA LIPIEC, nr 7 (73), 2000 ROK

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Spojrzenie na twórczość Wałerija Kikty

Los kompozytora Wałerija Kikty jest podobny do losów wielu wybitnych osobistości, które urodziły się na ziemiach pozbawionych słowa, ziemiach, które na barwnej, politycznej mapie świata przez kilka wieków nie miały ani własnego koloru, ani własnej nazwy. Każde imperium, przesuwając granice swoich posiadłości, przede wszystkim pozostawiało w historii ludzkości ślady ekspansji kultury macierzystej: rzymskie, oprócz akweduktów, teatrów i cyrków, pozostawiło jeszcze prawo rzymskie; francuskie, zastępując lekkomyślny styl rokoko ciężką gilotyną, poszło budzić Marsylianką światowy proletariat; Austro-Węgry stały się prawodawczynią wiedeńskiej mody zarówno w polityce, jak i w kulturze: w czasie gdy panowie wraz z chłopami, korzystając z wolności i swobód starej Austrii, wywalczali miejsca w sejmach i parlamencie, cała Europa krążyła w wiedeńskim walcu. Imperium Rosyjskie zaś przypominało dinozaura — to, według słów J. Ortegi y Gasseta, — «wielka masa ludowa, nad którą trzęsie się drobniutka głowa», głęboka prowincja europejskich cywilizacji, trafnie nakreślona przez liryczno-ironicznego Chagalla. W tej «prowincji» z romantycznych idei rewolucji francuskiej pozostał tylko terror, a z niemieckiego monarchicznego centralizmu — żołnierska musztra. Pod wpływem wpojonego agresywnego mesjanizmu pozbawieni macierzystej kultury «zbieracze cudzych ziem» zaczęli zbierać jeszcze cudzych ich koczowniczej naturze nosicieli europejskich kultur. Los Wałerija Kikty w połowie XX wieku podlegał tym samym skamieniałym imperialnym cyrkularzom, co losy wielu geniuszy ukraińskiej kultury, poczynając od Teofana Prokopowicza, a kończąc na Ołeksandrze Dowżence. Zgodnie z tą samą trzystuletnią tradycją, chłopiec ze wsi Wołodymyriwka w powiecie donieckim został zabrany, jak niegdyś D. Bortniański i M. Berezowski, do «dworskiej» kapeli chóralnej A. Swiesznikowa. Po ukończeniu szkoły chóralnej, w 1960 roku wstępuje do Konserwatorium Moskiewskiego, na wydział kompozycji, gdzie uczy się w klasie S. Bogatyriowa, a po jego śmierci — u T. Chrennikowa. Za rekomendacją D. Szostakowicza został przyjęty na aspiranturę, którą ukończył w 1967 roku. Osobliwość muzycznego geniuszu polega na tym, że on, mimo wszystkich janczarskich szkoleń i musztr, nigdy nie może zdradzić natury swojego pierwotnego jestestwa — to jak instrument: jeśli został stworzony jako skrzypce, to już nie może stać się bałałajką. Niezaprzeczalnym jest to, że podstawa składowa całej twórczości kompozytora, wniknąwszy z mlekiem ziemi, na której rodziły się liczne pokolenia jego dalekich przodków, mocno i na zawsze zapisała się w jego genach. Jaskrawym przykładem tego służy twórczość P. Czajkowskiego, której niewyczerpany melodyzm wypływa z ukraińskich źródeł. Fenomen twórczej indywidualności Wałerija Kikty zaświadcza, że nawet będąc przeniesioną w młodym wieku na obcy teren, wykazała ona wszystkie oznaki silnej rasy, która, zdaniem francuskiego antropologa Marcela Izrela, — «jest także zespołem ludzi, którzy mieli długą przeszłość ze wspólnymi tradycjami, zwyczajami i wspólnymi myślami. Zatem rasa różni się od siebie nie tylko cechami fizycznymi, ale przede wszystkim duchową osobliwością. Rasie w znaczeniu antropologicznym przeciwstawiamy rasę w znaczeniu historycznym». Przekonującym dowodem potwierdzenia, — według definicji J. Łypy, — «rasy państwa kijowskiego» jest twórczość Wałerija Kikty, są jego symfoniczne i oratoryjne «kroniki», z jasnym do odczytania, współczesnym językiem muzycznym, stworzone w znacznej mierze dzięki nieomylnemu, intuicyjnemu wyczuciu i przeniknięciu w przestrzeń czasową najgłębszych pokładów pamięci historycznej, gdzie w rdzeniu tysiącleci odbywało się zlanie trzech pierwiastków: trypolskiego, helleńskiego i gockiego. Właśnie «pierwiastek trypolski», stawszy się ziarnem ukraińskiej kultury pieśniarskiej, jej rytuałów i zwyczajów, ujawnił się już we wczesnych utworach koncertowo-symfonicznych: Pierwszym koncercie fortepianowym (1965), koncercie na wielką orkiestrę symfoniczną «Ukraińskie kolędy, szczedriwki i wiosnianki» (1967) oraz kantacie «Pieśń o matce» na tenora, chór dziecięcy, flet, harfę, organy i dzwony (1972) i stał się światopoglądową podstawą twórczości Wałerija Kikty; poprzez pieśń powraca on do tradycji, poznając i nieomylnie odczytując ich symbole składowo-tonalne. Dążenie kompozytora do antycznego ideału «czystego piękna» wymaga ciągłego poszukiwania, eksperymentowania w celu wzbogacenia kolorystycznych i technicznych możliwości poszczególnych instrumentów. Tak niespodziewanie otwierają się ukryte możliwości harfy, która w utworach Wałerija Kikty z niegdyś salonowego, a później wąskofunkcyjnego instrumentu orkiestrowego przekształca się w instrument-rapsod, który, rozwijając swoją epicką opowieść, jest zdolny prawdziwie oddać lament bandury nad tragicznym losem ukraińskiej matki (kantata «Pieśń o matce») i wznieść się do oświeconego patosu malinowych dzwonów Sofii Kijowskiej (koncert na harfę z orkiestrą «Freski»). Sofii Kijowskiej», 1973). Dla harfy napisane są cztery poematy «Osiana», gdzie instrument staje się uosobieniem legend i mitów młodości ludzkości, które tak, jak i starzec-harfiarz Osjan, stopniowo zamieniają się w ruinę... Lecz oratorium na chór, solistów i orkiestrę czterdziestu harf do tekstów współczesnych włoskich poetów kompozytor wchodzi w polemikę z niszczycielską siłą czasu, całym swoim kochającym życie jestestwem potwierdzając niezniszczalność i niewyczerpalność twórczej fantazji na drodze do ideału «czystego piękna». Znajomość z kulturą muzyczną ukraińskiego zachodu wyprowadza młodego kompozytora na orbitę bezkompromisowego w życiu i twórczości Stanisława Ludkiewicza. Natchniony prometejską wolą kantaty «Kaukaz», W. Kikta staje się ideowym towarzyszem, uczniem i przyjacielem mądrego starca świata muzycznego. Nie zważając na odległość (Lwów — Moskwa), on ani na krok nie odstępuje od drogi samookreślenia ukraińskiej kultury muzycznej, wskazanej mu przez wielkiego maestro. Na tej drodze, poznając siebie jako mikrokosmos, jako nieodłączną komórkę wielkiej całości, Walerij Kikta tworzy «Romantyczne wariacje na temat Stanisława Ludkiewicza» na harfę solo (1976). Ten romantyzm kozackiego ducha wymaga ciągłego wypróbowywania siły i wytrwałości swojego powołania; ferment niepokory i wolności, głęboki indywidualizm i, wraz z tym, poczucie wewnętrznej dyscypliny i organizacji, które pozostawili w naszej krwi Goci, niespodziewanie wybucha w «Rozbójniczych balladach Zakarpacia» na chór męski, dzwony i flet podłużny (1976). Wydobyta na światło dzienne pamięć minionych wieków, która sprasowała się w kulturowych warstwach podświadomości, szuka wcielenia w, wydawałoby się, paradoksalnych, ale przez to jeszcze bardziej przekonujących ruchach kompozytorskiej myśli. Pisze on koncert na trąbkę z orkiestrą (1974); właśnie tembr helikonu, jego zrównoważona siła i pewność wywołują u kompozytora obraz starokijowskiego Bojana, który w trzech częściach koncertu prowadzi «Staroruski rozśpiew», «Bylinę» oraz «Pochód przebierańców». Jego pióru należy się także koncert na trzynaście trąbek solo (1971), wreszcie sonata na kotły solo «Groźne hymny sławnego Wojska Zaporoskiego» (1997). Główna idea, na którą pracuje kompozytor, to idea państwa sobornego, idea Ukrainy. Ariadnową nicią wyprowadza ona go z misternych splotów form, nadając najbardziej skomplikowanym konstrukcjom jasną treść i smukłość budowy. Wydaje się, że wszystko, czego dotknęłaby ręka twórcy, zaczyna napełniać się brzmieniem tej idei. Wziąć choćby utwory organowe: «Chorałowa preludia pamięci S. Ludkiewicza», «Ukraińska passacaglia» — koncert na organy, szósta suita na organy «Karpackie medytacje»; do tego rzędu można jeszcze dołączyć rozbudowane płótna wokalno-instrumentalne, wspomnianą już kantatę «Śpiew o matce» oraz kantatę «U mnie koło chaty kalina stała» na tenora, chór, harfę, organy i instrumenty perkusyjne — te utwory otwierają nam organiczny, żywy oddech instrumentu, wyrwanego niegdyś z przyrody naszej kultury muzycznej; zastanawiając się nad tym, z jakiegoś powodu od razu przed oczami wyłania się jedna z fresków Soboru Sofijskiego, na której przedstawiony jest organista, a także przypominają się słowa dawnej ukraińskiej kolędy, gdzie dziewczyna «na wirganach gra, lepiej śpiewa...» Być może główną przyczyną tak przejmującej jasności języka muzycznego i rzadkiego, jak na nasze czasy, zaznaczonego przez wielu krytyków muzycznych, melodyzmu jest adoracja ojczystego słowa, jego, dana do tworzenia modlitwy, magiczna siła i jeszcze to, że sam kompozytor od wczesnego dzieciństwa rósł i rozwijał się w ośrodku nieskazitelnie czystego, akademickiego śpiewu chóralnego — w chórze chłopców (zenit sławy tych chłopięcych chórów pozostał w epoce baroku ukraińskiej kultury). Właśnie ten śpiew chóralny prowadzi W. Kiktę do rycerza Duszy i Honoru, słynnego Iwana Kozłowskiego. Tam, na obczyźnie, talent młodego kompozytora nieprzerwanie podsycała nostalgia geniusza, który niegdyś również zaczynał swoją życiową drogę jako mały śpiewak, tylko nie w «chórze dworskim», a w chłopięcej kapeli Kijowskiego Złotokopułowego Soboru Michajłowskiego. Za życia wybitnego śpiewaka myśl Iwana Semenowicza zawsze była dla W. Kikty najwyższą próbą szczerości i prawdziwości. I. Kozłowski stał się pierwszym wykonawcą kameralnego cyklu wokalnego «Płacz za utraconym sercem» do słów Isikawy Takuboku (1967), który pod względem dramaturgii, lakonizmu i siły muzycznych charakterystyk przyrównuje się do najlepszych kameralnych utworów wokalnych F. Schuberta, M. Musorgskiego, D. Szostakowicza. O tym, dedykowanym I. Kozłowskiemu cyklu, sam śpiewak powiedział, że on «odzwierciedla tragedię człowieka, który nie jest w stanie trafić w ogólny rytm; utwór przyciąga głębią myśli i nowością brzmienia. Poszukiwanie nowych form dźwiękowych u W. Kikty jest bardzo harmonijne i naznaczone subtelnym rozumieniem wokalu». Po śmierci śpiewaka W. Kikta pisze «Ukraińską Boską Liturgię Jana Złotoustego, pamięci wielkiego śpiewaka Iwana Kozłowskiego» (1994); po raz pierwszy była wykonywana w Moskwie, w języku ukraińskim. Być może dlatego, że natura kompozytora jest bliska naturze nieustraszonej «kozackiej czajki», przesiąkniętej solą ziemi, która ją zrodziła, on tak samo łatwo i swobodnie przecina sztormowe, światopoglądowe oceany z północy na południe, z zachodu na wschód i pewnie przybija do brzegów bogatych kultur; szczerze zachwycając się nimi, ani razu nie został «wzięty w ich niewolę», nie podpadał pod ich wpływ, nie jest ich epigonem, a, jak każda silna osobowość, mając o wszystkim własne zdanie, tworzy własny, niepowtarzalny obraz Świata. Twórczą fantazję W. Kikty pobudza poezja Japończyka I. Takuboku, polskiej poetki J. Kontkowskiej, A. Puszkina, do których wierszy pisze cykle wokalne; tworzy on «Diptych według rzeźb Bourdelle'a» na harfę, a także «ANTYCZNE wizje» na harfę i klarnet, «Poematy według obrazów Wasniecowa» na recytatora z orkiestrą instrumentów ludowych, wariacje koncertowe Leonid Hrabowski (kompozytor, USA), Sofija Majdanśka (pisarka, skrzypaczka, Ukraina), Virko Baley (kompozytor, USA), Walerij Kikta, Rosja)

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

«DAJ, BOŻE!» W KIJOWSKIM KONSERWATORIUM

23 maja odbył się koncert znanego dziecięcego zespołu folklorystycznego «Daj, Boże!». Widowisko składało się z dwóch części: pierwsza nazywała się «Cztery obroty wokół korzenia» i była złożona wyłącznie z autentycznego śpiewu ludowego. «Cztery obroty» symbolizują cztery pory roku — zimę, wiosnę, lato i jesień oraz związane z nimi pieśni. Występy zespołu wyróżniają się swoją poprawnością, bezbłędnością. Wszyscy uczestnicy mają niezwykłe głosy i talent aktorski. Wielu z nich gra na różnorodnych instrumentach muzycznych, wszyscy wspaniale tańczą, a o ich niezwykłym śpiewie nie trzeba nawet mówić. Trzeba słuchać. W grupie nie ma sztywnych ograniczeń wiekowych — najmłodsza Jarynka ma zaledwie dwa latka, chłopcy — Teodozjusz i Jarosław — cztery i sześć, a najstarszym, na przykład Sołomii, skończyło się piętnaście lat. Wszystkie występy publiczność witała gromkimi brawami i pełnymi uznania okrzykami. Lecz największy zachwyt i wzruszenie u wszystkich wywołała właśnie dwuletnia Jarynka, która zapytała matkę-Pokrowę, kiedy to ona wreszcie wyjdzie za mąż? Druga część nazywała się «Ptaki w przyszłość» i była zaprezentowana już współczesnymi piosenkami. Wykonywały je grupy «Autentyczne życie» oraz «Potężne dziewczęta» — faktycznie był to «Daj, Boże», bo uczestnikami ich są ci sami wykonawcy. Po atmosferze folkloru, wzruszenia i szczerości, która panowała w sali, muzyka wydawała się zbyt głośna, śpiew — nieprawdziwy i niestosowny. Zgubiłam się — po co po pieśniach ludowych, które wywołały tyle zachwytu i wewnętrznego wyzwolenia, tyle pragnienia, by zaśpiewać też tak, żeby usłyszeli — oni, nasi przodkowie — po co było psuć to niezwykłe wrażenie występami, które absolutnie nie są śpiewem ludowym i nie zbiegają się tematycznie oraz kierunkowo z poprzednimi? Właściwie to tylko moje wrażenie. Ktoś myśli inaczej... Ale mimo wszystko, otrzymałam od koncertu przyjemność i jeszcze do tej pory bywa, że w duszy rozbrzmiewają fragmenty cudownych pieśni, pieśni od serc naszych wybitnych przodków — szczerych, wiernych, sprawiedliwych, wielkich, śpiewnych. PAWŁYNA, uczennica 7 klasy szkoły nr 171 m. Kijowa

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Konkurs fotograficzny: «Zatrzymaj się, chwilo, jesteś piękna!»

Założyciel — Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji nr 1007 z 16.03.1993 r. L. Szewczenko. Kreska jesieni Szewczenkowie — Ludmyła i Iłarija, matka i córka, pracują jednym rodzinnym aparatem fotograficznym pod różnym twórczym kątem widzenia. Inspirują je intonacje krajobrazu, architektura historyczna, różne życiowe drobiazgi, niespodziewana martwa natura, rozważania filozoficzne, relacje między człowiekiem a przyrodą, humor codzienności itp. Przyjemnie jest zatrzymać się i zobaczyć to, czego nie zauważyli inni. Wzdrygnąć się i zachłysnąć z zachwytu — oto ona, szczęście! Przecież sztuka fotografii to spostrzegawczość, uczucia, piękno, filozofia. Tym bardziej fotografia amatorska L. Szewczenko. Oddech wieczności, kiedy jest możliwość tworzenia nie na zamówienie, a nie śpiesząc się, eksperymentować, pozwalać sobie na wszelkie fotograficzne zachcianki i być dumnym z tego, że widzisz ten świat tak, jak nikt go jeszcze nie widział. Raisa TAŁALAJ I. Szewczenko. Karpacki olbrzym I. Szewczenko. Niewolnik Zam. nr 3301208. Nakład 3000. Redaktor naczelna Lubow Hołota Adres «Słowa Proświty»: 01001, Kijów-1, zaułek Muzealny, 8. Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, tel. 228-01-30.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN. Kolegium redakcyjne: L. Honota, J. Hojan, A. Żurawski, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczuk

Redakcja koresponduje z czytelnikami wyłącznie na łamach gazety i nie zwraca nadesłanych rękopisów oraz zdjęć. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Skład komputerowy — Iryna Szewczuk Indeks 30617. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie «Preса Ukrainy»

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин