Сторінка · с. 8сторінка оригіналу ↗
DO MĘŻÓW STANU UKRAINY
Слово Просвіти, №73 за 2000 рік
Wojna językowa, umowna lub wirtualna — tak rozpoczął się XXI wiek dla matki Ukrainy. Nic to. Nie przywykać nam. Ukraina to kolebka wojny i agrokultury. Jest żyto na łanach i jest proch w prochownicach, by podpalić je wojną. A więcej nic do wojny nie potrzeba. Znowu, niby za ojca Chmiela, sadzają na językowy pal wiernych, rozpinają na krzyżach zdrady narodowych tubylców, ryczą TiVi-armaty, płoną strzechy mass mediów, zawodzą wdowy poległych bohaterów po obu brzegach teleekranów... Dziecięce oczy na lewym i prawym brzegu języka napełniają się nienawiścią, jak roztopionym ołowiem, z którego odlewają PR-kule i od czego zaczynają się PR-«bazgroły». PR-wojna w rozkwicie — to wirtualna rzeczywistość przestrzeni informacyjnej. A my wciąż używamy w swoich rozmowach gramatycznego czasu przyszłego, czasu przyszłego, którego tak naprawdę u nas już nie ma i nigdy tak naprawdę nie było dla Ukrainy. Dlatego Ukraińcy tak lubią czas przyszły. Mówimy sobie nawzajem: «bądźmy» albo «runiemy w przepaść», «czeka nas koniec świata», «zbliżamy się do katastrofy», «stracimy ojczysty język», «zgubimy duszę» albo «pokochać musimy wreszcie siebie»... Gramatyczną formę czasu przyszłego trzeba wykreślić z ojczystego języka jako taką, która zawsze przeszkadza nam znaleźć się w teraźniejszości. Dopóki uczciwie nie odpowiemy sobie tylko na jedyne pytanie, które, nawiasem mówiąc, zadał przed Adamem sam Pan Bóg jeszcze za czasów rajskich: «Gdzie jesteś?» — dotąd nie będziemy w stanie zapanować nad własnym życiem. Bo my albo nie wiemy, gdzie jesteśmy, albo nie chcemy wiedzieć, albo nam umyślnie zamulają oczy różnymi wirtualnymi bajkami o demokracji, niepodległości, państwowości i Konstytucji. Na odwieczne pytanie Boga do człowieka: «Gdzie jesteś?» — musi odpowiedzieć każdy bez wyjątku, bez uchylania się od tego pytania, i z soboru odpowiedzi na to pytanie tworzy się rzeczywistość naszego życia. My i odpowiadamy, ale boimy się powiedzieć prawdę. Suma naszych nieprawd jest rzeczywistością naszego życia. Nawiasem mówiąc, przez to, że Adam nie zdołał odpowiedzieć Bogu, gdzie on, Adam, przebywa (a przebywał on w tamtym czasie w raju), on, Adam, został wygnany z raju. Nie wiesz, gdzie jesteś, nie rozumiesz, nie cenisz, — to i spaceruj, Wasia. Gdzie jesteśmy? Uczono nas, a my wierzyliśmy, że kiedyś był matriarchat, potem jakoś wyszło, że zapanował ustrój niewolniczy, potem niby spadła na ludzi formacja kapitalistyczna, potem wyższe stadium gnijącego kapitalizmu — imperializm, kiedy zgniło — zaczął się socjalizm, a tam już za lat dziesięć (w ramach właśnie naszego życia) miał rozpocząć się komunizm. Od razu i na zawsze. Wiara ta budowała się na tym, że dwaj niemieccy Żydzi widzieli widmo komunizmu w różnych krajach europejskich osobno, a kilka razy obserwowali zjawę razem. W Babim Jarze Żydom okrutnie pomszczono za ich majaczenia, — jeśli patrzeć z bliska, pod lufą schmeissera, komunizm okazał się zwykłym faszyzmem i rzeczywistym w ramach naszego życia. Połowa mojego pięćdziesięciomilionowego narodu też zajrzała przed śmiercią w oczy tego komunistyczno-faszystowskiego wilkołaka. Czemuś ja i teraz czuję na swoim karku jego lodowate spojrzenie, a może to LIPIEC, NR 7 (73), 2000 ROK po prostu genetyczna pamięć moich zgenocydowanych przodków piecze mój kark. Więc gdzież my jesteśmy? Mówią, w ustroju postindustrialnym społeczeństw. Co to? A to — kiedy wszystko razem: niewolnictwo, kapitalizm — jako wolny rynek, kołchozowy feudalizm, oligarchiczny socjalizm — jako kryminalne zarządzanie i podział, imperializm — jako środek panowania nad oligarchicznymi ugrupowaniami państwowymi, faszyzm jako forma rozwiniętej demokracji. Wygląda na to, że mówią prawdę o formacji postindustrialnej, ale główną charakterystyką tej formacji jest nieprzejrzystość dla konsumentów tej formacji. Nazwa «postindustrialna» to tylko eufemizm, który ma ukryć prawdziwe imię. A prawdziwe imię jest straszne, jak imię Wija. Kto zajrzy mu w oczy, ten umiera. Nasz rodak Mikołaj Wasiljewicz Gogol był mesjaszem, który opowiadał ludziom prorocze bajki. Ten Wij nazywa się formacją informacyjną. Żyjemy w dobrze temperowanej przestrzeni-czasie informacyjnej i jest to jedyna autentyczna rzeczywistość naszego bytu, a to, że ta rzeczywistość jest wirtualna, tylko potwierdza fakt naszego jestestwa jako bitów informacji przestrzeni informacyjnej. Homo sapiens — to już w przeszłości, teraz jesteśmy homo informus — człowiek jako obiekt manipulowania w przestrzeni informacyjnej. A co do ostrzeżenia Gogola — pod żadnym pozorem nie patrzeć w oczy Wijowi, to myśmy nie zauważyli, jak złamaliśmy jego ostrzeżenie — tylko to robimy, że od wieczora do rana i od rana do wieczora wpatrujemy się w ekrany teleodbiorników, prosto w oczy Wija XXI. Dlatego i staliśmy się homo informus, którzy nie spuszczają oczu z absolutnie nieprzejrzystej dla nas, konsumentów, informacyjnej wirtualnej rzeczywistości teleekranu. Co prawda, wspomniane wyżej widmo widziało wielu i wcześniej, i nie tylko w Europie. Ale nie rozpoznawał nikt, bo to było widmo zupełnie nieznanego jeszcze informacyjnego ustroju cywilizacji — pierwsze przejawy nadchodzącej formacji informacyjnej. Budować się ona zaczęła bardzo dawno, teksty biblijne Starego i Nowego Testamentu — to jedne z pierwszych algorytmów ery preinformacyjnej. Pierwszym, kto rozpoznał to widmo i nie pomylił się, był Lenin. To on zidentyfikował to widmo po ubraniu, po białym całunie ekranu: «Kino jest najważniejszą ze sztuk!» — wykrzyknął, niby słynne: «Eureka!» — bo uchwycił się rąbka informacyjnego systemu operacyjnego. A on wiedział, za co chwytać w walce o władzę. Taki on był
Do pewnego czasu człowiekowi do przetrwania wystarczały języki naturalne — gesty, dystansowanie, mimika, intonowane okrzyki, śmiech i płacz — wspólny i zrozumiały język dla całego świata zwierząt. Wraz z pojawieniem się konieczności tworzenia zasadniczo nowych rynków źródeł pożywienia podczas katastroficznego znikania głównych obiektów polowań i zbieractwa w okresie lodowcowym oraz poszukiwań warunków odpowiednich do narodzin i przetrwania potomstwa, człowiek zaczął wyodrębniać się w elitarne zrzeszenie pośród świata zwierząt. Ta zamknięta elita świata zwierząt stworzyła narzędzie dla swojej elitarnej komunikacji, faktycznie dla przetrwania w warunkach śmiertelnej wojny — język, który oddzielił zwierzę-człowieka od reszty zwierząt. Człowieka stworzyła nie praca, jak twierdził ideolog komunizmu (jeden z tych, którzy widzieli jego widmo na własne oczy), a język. Praca nieustannie sprowadza człowieka do stanu zwierzęcego. Dlatego język nieustannie pracuje nad podniesieniem technologicznego poziomu pracy, co z kolei podnosi człowieka na nowy szczebel, że tak powiem, człowieczeństwa. Człowiek poinformowany (zainfekowany informacją) — to człowiek elitarny, że tak powiem, najbardziej ludzki człowiek. Przestrzeń informacyjna dzisiaj — to środowisko istnienia i przetrwania człowieka zainfekowanego informacją. Przestrzeń informacyjna jest opanowywana przez języki. Języków do opanowania przestrzeni informacyjnej musi być wiele. Ale w tej światowej przestrzeni informacyjnej tworzą się elitarne ugrupowania — narodowe niezależne państwa i ponadnarodowe ekstraterytorialne imperia według zasady elitarnego (państwowego lub imperialnego) języka. Ukraina znajduje się w sytuacji wyboru: albo rezygnacja z własnego narodowego elitarnego systemu operacyjnego zarządzania (innymi słowy — przetrwania) w przestrzeni informacyjnej i przejście do struktury imperialnej według zasady panującego języka imperialnego (rosyjskiego lub angielskiego), albo stworzenie warunków językowych (własnego narodowego systemu operacyjnego opanowania przestrzeni informacyjnej) dla istnienia i przetrwania jako niezależna narodowa elita (państwo) w społeczeństwie równoprawnych obcojęzycznych elit. Wyboru, jak zawsze, nie ma: albo pan, albo przepadł. Pan w dosłownym rozumieniu. Albo pełnowartościowa osobowość w pełnowartościowej elicie, albo niewolnik w imperium. (Niewolnictwo we współczesnych imperiach informacyjnych może być bardzo komfortową pozycją, niewolnik może stać się wysoko opłacanym sługą w sferze obsługi interesów imperialnych, powiedzmy — ministrem lub deputowanym, prezenterem telewizyjnym, kultowym reżyserem, a nawet prezydentem jakiejś informacyjno-kolonialnej pseudoniepodległości.) Mnie już wszystko jedno, czy dożyję swojego wieku z piętnem niewolnika na czole, bo umrę i tak wolnym, — tak postanowiłem jeszcze w latach sześćdziesiątych; ale nie jest mi wszystko jedno, czy to piętno przejawia się w duszach moich synów jako genetyczny program dla Ukraińców, opracowany przez technologie PR współczesnej inżynierii genetyczno-informacyjnej. I wiem, że jedynym ratunkiem i gwarantem mojego genetycznego niezależnego przetrwania we współczesnej agresywnej przestrzeni informacyjnej jest posiadanie systemu operacyjnego zarządzania suwerennym sektorem tej przestrzeni, a to jest właśnie mój język ojczysty. Bo obcy język (jakikolwiek) obroni nie mnie, a obcego, nosiciela tego obcego języka. Czemuż to obcemu tak nagle zachciało się zamoczyć mój język ojczysty, gdyby to nie obiecywało mu absolutnej władzy imperialnej nade mną? Przyjaźnić się możemy i dwoma językami, a nawet trzema. Znana jest przecież formuła przyjaźni narodów: na trzech. Ale ja o czymś innym... Przez dziesięć lat wymuszonego bezrobocia w głównym zawodzie (nie kręcę jako reżyser już dziesięć lat) zacząłem uparcie myśleć: «Czemuż to»? I dodumałem się do głupot, i przemyślałem te głupoty na nowo, bez naukowych uprzedzeń. Niespodziewanie dla samego siebie doszedłem do wniosku, że kręcić filmy (w tradycyjnym rozumieniu) już nie warto. Warto zastosować metodę reżyserii filmowej do stworzenia nowej wirtualnej rzeczywistości. Napisałem kilka scenariuszy dla demiurgicznej megareżyserii. Pierwszy z tych scenariuszy nazywał się «Agn i
W bieżącym numerze czasopisma Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki «Słowo Proświty» wydrukowano materiał o wyjątkowej wadze państwowej. Jest to artykuł-scenariusz, artykuł-książka, artykuł-badanie artysty światowej sławy Jurija Illenki «PIAR—wojna». Poruszone w nim problemy nie mogą być obojętne tym, którzy są powołani przez władzę i naród do ochrony językowej, kulturowej, duchowej odrębności Ukrainy, jej przestrzeni informacyjnej, dbania o bezpieczeństwo narodowe państwa i przyszłość narodu ukraińskiego. Przekonujący materiał analityczny, realne propozycje biznesowe i, co najważniejsze, — gotowość Jurija Illenki do stworzenia twórczego zespołu i zrealizowania zamierzonego nie powinny pozostać bez odpowiedzi. Publikacja zostanie rozesłana do pierwszych osób w państwie z prośbą o udzielenie odpowiedzi gazecie z oceną propozycji Jurija Illenki oraz gotowością wsparcia ich, o czym poinformujemy naszych czytelników. Prosimy również wszystkich prośwician o przeczytanie artykułu Jurija Illenki, przedyskutowanie go, przesłanie do redakcji swoich przemyśleń i propozycji. Sprawa ratunku narodowego — ponad wszystko!
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
