Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki
JEWHEN DUDAR O POLITYCE
WIELKA RODZINA
Maschinelle Übersetzung
„Niechaj błogosławią dzieci swoje twardymi rękami i maleńkie całują wolnymi ustami. I zapomni się haniebna dawna godzina, i ożyje dobra sława, sława Ukrainy…” — pisał Taras Szewczenko w utworze „I umarłym, i żywym, i nienarodzonym rodakom moim na Ukrainie i nie na Ukrainie moje przyjazne posłanie”. Wypełniając to zalecenie męża, w przeddzień dnia jego pochówku przeniesionego, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” wezwało młodych utalentowanych, zakochanych w palecie ukraińskiego słowa, do przedstawienia swojej wizji Szewczenkowskiej Ukrainy. O rozkwicie dziecięcej duszy szerzej na str. 8.
A 22 maja Towarzystwo zorganizowało uroczysty marsz ze składaniem kwiatów pod pomnik Tarasa Szewczenki w Kijowie oraz społeczno-artystyczną akcję pod hasłem „Wstawajcie, kajdany porwiecie…” z udziałem znanych artystów, ludowych zespołów chóralnych i przedstawicieli partii o narodowo-państwowym nastawieniu.
SZEWCZENKOWSKA MOSKWA
ZAPRASZAMY DO KOSMACZA!
Dobrowolne ofiary „Na Cerkiew Kobzarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” Nr rachunku 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401, ZKPO 21709106
Maschinelle Übersetzung
Jurij Kostenko: „Siły oporu” poza granicami Ukrainy przeszkadzają Prezydentowi i premierowi w osiągnięciu politycznego kompromisu. „Prezydent i premier nie ogłosili daty przedterminowych wyborów na spotkaniu 16 maja, ponieważ włączyły się siły oporu wobec ich wcześniejszych ustaleń” — oświadczył jeden z liderów bloku „Ruch—Ukraińska Prawica”, lider Ukraińskiej Partii Ludowej Jurij Kostenko. Według niego „KPU i SPU są przewodnikami tych sił oporu, które znajdują się poza granicami Ukrainy”, jednak „pokazują nos w taki sposób”. W celu „stworzenia nieufności między prezydentem a premierem” z jednej strony ustami socjalisty Mykoły Rudkowskiego „rozpowszechniono informację o rzekomo zaplanowanej dymisji rządu”, z drugiej strony — padły oświadczenia „o możliwych zamachach na Julię Tymoszenko oraz Jurija Łucenkę”, uważa Jurij Kostenko. Lider UPL jest przekonany, że „siły oporu” mają na celu zerwanie „osiągnięcia politycznego kompromisu między liderami kraju” oraz „przeszkodzenie w wyznaczeniu przedterminowych wyborów na wrzesień”. Biuro prasowe UPL. Mykoła HNATYSH, osiedle typu miejskiego Kalyniwka, rejon wasylkowski, obwód kijowski. Podpisując latem ubiegłego roku Uniwersał Jedności Narodowej, koalicja antykryzysowa nie zaczęła realizować zawartych ustaleń z Głową państwa, lecz przypuściła atak na określone w Konstytucji uprawnienia Prezydenta Ukrainy. Stosując szantaż i przekupstwo, koalicjanci w Radzie Najwyższej Ukrainy zaczęli tworzyć większość konstytucyjną. Po co im potrzebna była większość konstytucyjna? Aby wprowadzać jakiekolwiek zmiany do Konstytucji Ukrainy. To pierwszy krok do katastrofy. Mając trzysta głosów, mogliby zlikwidować instytucję prezydentury. Wtedy oddadzą Ukrainę na pastwę w EEP. Otworzy się droga do powrotu w niedaleką przeszłość. To — drugi krok do katastrofy naszej niepodległości. Językowi rosyjskiemu, naj...
Maschinelle Übersetzung
Zbezczeszczono pomnik trzystu młodzieńców, którzy zginęli za Ukraińską Republikę Ludową z rąk bolszewików. Memoriał został oblany żółtą farbą i pokryty antyukraińskimi hasłami. Kto podniósł rękę na pamięć o narodowych bohaterach, wyjaśnia milicja.
Pomnik ustawiono ku pamięci kijowskich studentów i gimnazjalistów, którzy 29 stycznia 1918 roku przystąpili do nierównej walki z kilkutysięcznym oddziałem bolszewików, nacierających na Kijów. Młodzi ludzie bronili młodej Ukraińskiej Republiki Ludowej. Memoriał, o potrzebie którego nawet w niepodległej Ukrainie mówiono przez półtora dziesięciolecia, został otwarty z inicjatywy Prezydenta W. Juszczenki w sierpniu minionego roku w obecności Głowy Państwa. Sponsorem budowy memoriału został znany ukraiński biznesmen, współwłaściciel przemysłowego Związku Donbasu Serhij Tarута.
O akcie wandalizmu milicję powiadomił miejscowy stróż. Sprawcy oblali płyty memoriału farbą, nad wejściem do kaplicy wykonali bluźniercze napisy z błędami gramatycznymi. A na płycie pamiątkowej, ze słowami hymnu Ukrainy, rozpalali ognisko. Milicja znalazła kanister z pozostałościami farby i butelkę z olejem napędowym.
Walerij Nonik, naczelnik UMSW w obwodzie czernihowskim: „Sprawa karna wszczęta na podstawie artykułu 298 części drugiej Kodeksu karnego — niszczenie, dewastacja zabytków historii i kultury, co przewiduje pozbawienie wolności od 3 do 5 lat. Milicja Czernihowszczyzny dołoży maksimum starań, aby przestępstwo wyjaśnić”.
To już drugie zbezczeszczenie memoriału. Najwyraźniej wymaga on poważnej ochrony. Bez wątpienia wandale wykonywali zamówienie polityczne.
Tymczasem nieobojętni wobec ukraińskiej historii ludzie proponują obwodowej administracji państwowej przyjęcie od nich skromnej pomocy na rekonstrukcję pomnika.
Inf. „SP”
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
…najważniejszemu narzędziu duchowej okupacji Ukrainy nadadzą status drugiego języka państwowego. To będzie koniec ukraińskiego języka i ukraińskiego narodu. A wtedy Ukrainy jako samodzielnego państwa już nie będzie.
Komuniści i socjaliści poszli do koalicji antykryzysowej, aby popierać oligarchów. Odcięli się od „Kapitału” K. Marksa i przyłączyli się do kapitału Achmetowa. Swoje działania zaczęli maskować hasłem „Za jedną Ukrainę”. Jedną — z językiem rosyjskim, z rosyjskim Kościołem. Przecież w Doniecku zamknęli ukraińskie szkoły i ukraińskie gazety. Głodu 1932–1933 nie uznali za ludobójstwo. Jaka może być jedność, skoro patriotów Ukrainy nazywają wrogami. Nadszedł czas ocalenia państwa Ukraina.
Prezydent Ukrainy W. Juszczenko podpisał dekret o przedterminowym zakończeniu uprawnień Wierchownej Rady Ukrainy i o nowych wyborach. Wroga Ukrainie wataha nie chce się poddać. Dalej koalicjanci debatowali na sali posiedzeń plenarnych. Wystąpienia prowadzono po rosyjsku. Miało się wrażenie, że słucham audycji z Kostromy albo z Riazania. Najbardziej starali się komuniści. Nie wiadomo, dlaczego ta partia obcego państwa istnieje w Ukrainie.
Następnie koalicjanci zorganizowali majdan dla swojego ratunku. Przywieźli z Doniecka do Kijowa młodzież i dzieci. Cóż oni przyjechali bronić? Zdrajców i miliarderów, którzy wzbogacili się na kradzieżach. Sprzedajna Wierchowna Rada nie ma prawa do istnienia.
Maschinelle Übersetzung
W ciągu ostatniego roku jeden z członków Sądu Konstytucyjnego wzbogacił się o trzydzieści kilka nieruchomości. Taki wynik sprawdzenia przeprowadziła Służba Bezpieczeństwa Ukrainy. Prawda, że jej kierownictwo nie podało nazwiska korupcjonisty. Miesiąc temu deputowany z BJuT Hryhorij Omelczenko oskarżył o branie łapówek Suzannę Stanik, która nadal pracuje, ignorując dekret Prezydenta o jej zwolnieniu. Ale Prokuratura Generalna nie wykryła faktów, że właśnie ta sędzia nieuczciwie się bogaci. Walentyn Naływajczenko, p.o. przewodniczącego Służby Bezpieczeństwa Ukrainy: „Służba Bezpieczeństwa zawsze oficjalnie oświadczała, i potwierdzam, że w ramach rozpatrywania skarg deputowanych Rady Najwyższej Ukrainy, dość licznych dotyczących jednego z sędziów Sądu Konstytucyjnego, sprawdzenie zostało zakończone przez Służbę Bezpieczeństwa. Zgodnie z prawem wszystkie materiały przekazano Prokuraturze Generalnej”.
Maschinelle Übersetzung
Mykoła ŁYTWYN, m. Krolewiec, obwód sumski. Dzień dobry, szanowna redakcjo gazety „Słowo Proświty”! Niedawno mój sąsiad, robiąc porządki w domu, w starej ikonie znalazł pożółkły papier i dał go mnie. — Ciekawy dokument z lat 30., może oddasz go do muzeum krajoznawczego. Wziąłem ten kawałek rządowej „Instrukcji o wyborach do rad oraz na zjazdy rad USRR”. m. Charków, 1 listopada 1930 r. Przewodniczący WUCWK H. Petrowski, Sekretarz WUCWK M. Wasylenko”. Myślę, że wszystkim czytelnikom „Słowa Proświty” będzie ciekawie zapoznać się z tą instrukcją. „20. W okresie przygotowań do wyborów rad miejskie, osiedlowe i wiejskie oraz miejsko-rejonowe komisje wyborcze, zgodnie z właściwością, sporządzają według formularzy, które zatwierdzi Centralna Komisja Wyborcza USRR: a) listy osób posiadających prawa wyborcze; b) listy osób pozbawionych praw wyborczych”. I kogoż towarzysze bolszewicy postanowili pozbawić praw wyborczych? Słusznie: „…kułaka-wyzyskiwacza, członków Dyrektoriatu URL, … gubernialnych i powiatowych komisarzy oraz starostów Centralnej Rady, hetmanatu oraz Dyrektoriatu URL…” Przeczytałem ten dziwnym trafem zachowany w ikonie kawałeczek instrukcji i pomyślałem: „A dlaczego by współczesna władza nie miała wziąć i pouczyć się od bolszewików ich metod walki z „opozycją”?”. No, chociażby komunistów-symonenkowców postawić w tych samych warunkach, w jakich byli „kułacy-wyzyskiwacze” oraz wszyscy, którzy walczyli o swoje ukraińskie państwo. To znaczy pozbawić ich prawa wyborczego. Byłoby to sprawiedliwe. I w ogóle potrzebny jest drugi Norymberg. Bo dopóki nie będzie sądu nad zbrodniami bolszewizmu-stalinizmu, wszyscy naśladowcy niszczenia ukraińskiej państwowości będą czuli się dość komfortowo, jak na przykład Symonenko z kompanią w Radzie Najwyższej Ukrainy. Chcę wyrazić żartobliwe życzenie uczestnikom III konkursu „Tańca z gwiazdami” (jeśli się odbędzie). Pomysł jest taki: równolegle z wyborem najlepszej pary tancerzy przeprowadzać konkurs na najlepszego znawcę języka ukraińskiego. A to siedzą poważni panowie i nie wiedzą, że po ukraińsku też można rozmawiać o tańcach, o wszystkich profesjonalnych niuansach, o stopniu mistrzostwa uczestników konkursu. A to był jedyny rycerz — Ołeh Skrypka, który zdołał „zwerbować” w swoje szeregi patriotów, jeszcze swoją nauczycielkę tańca Drużyninę.
Maschinelle Übersetzung
Wiktor CHOMENKO, Krym
Pod takim hasłem 18 maja w Symferopolu i innych miejscowościach Krymu odbyły się tradycyjne uroczystości żałobne, poświęcone 63. rocznicy deportacji z półwyspu Tatarów krymskich. Karny wyrok dotyczył całej bez wyjątku wspólnoty narodowej: ponad 200 tysięcy wysłano z dala od ziemi przodków, na której „internacjonaliści” nie pozostawili żadnego z ponad 900 meczetów, żadnej szkoły tatarskiej, zniszczyli 25-milionowy księgozbiór w języku krymskotatarskim. Siłą wywieziono z Krymu Niemców, Greków, Ormian, Bułgarów, Turków, Kurdów, Persów — w sumie ponad 300 tysięcy. Represjonowano także zmarłych: na rozkaz zrównano z ziemią nawet cmentarze. W ten pełen smutku dzień wraz z przedstawicielami deportowanych etnosów cierpiał cały kraj, ponieważ za reżimu stalinowskiego liczba ofiar głodomorów i deportowanych naszych rodaków liczona jest w milionach. 17 maja odbyło się masowe składanie kwiatów i wieńców pod pomnikami w skwerach i na bulwarach, w parku „Sałgirka”, pod kompleksem architektonicznym „Odrodzenie”, pod kamieniem pamiątkowym na peronie dworca kolejowego, a także zebranie żałobne w Ukraińskim Teatrze Muzycznym. 18 maja odbył się wielotysięczny pochód kolumn ze wszystkich regionów półwyspu do centrum Symferopola, liczny wiec, a wieczorem — młodzieżowa akcja „Zapal ogień w swoim sercu”.
Do ogólnego planu uroczystości żałobnych, poświęconych Dniu Pamięci Ofiar Deportacji z Krymu, włączono składanie wieńców pod kamieniami pamiątkowymi i pomnikami, które tradycyjnie odbywają się 24 czerwca — w dniu wysiedlenia z półwyspu Ormian, Bułgarów i Greków oraz 18 sierpnia — w dniu wysiedlenia Niemców. Na realizację Programu zagospodarowania i rozwoju społeczno-kulturalnego deportowanych w tym roku w budżecie państwowym i krymskim przewidziano 75 mln hrywien. Ale, niestety, finansowanie napływa nieterminowo, na dzień dzisiejszy z budżetu wpłynęło odpowiednio tylko 21,3% i 17% zaplanowanych środków. Ponad sześć tysięcy deportowanych obecnie oczekuje na mieszkanie. A za zaplanowane na ten rok środki będzie można nabyć mieszkania tylko dla 200 rodzin i wybudować dla 250. Podobna sytuacja jest w innych punktach programu, w szczególności w zapewnieniu wody w miejscach zwartego zamieszkania repatriantów. Planuje się skierować 8,8 mln hrywien na zaspokojenie potrzeb społeczno-kulturalnych repatriantów: wypłatę rekompensat za przejazd i przewóz bagażu, przeprowadzenie różnych imprez, wzmocnienie bazy materialno-technicznej teatru krymskotatarskiego, centrum medycznego, szkół, dotacje dla gazet i czasopism narodowych.
„NIE PODLEGA ZAPOMNIENIU” Taki tytuł nosi poświęcona Dniu Deportacji narodu krymskotatarskiego wystawa fotograficzna, otwarta w Symferopolskim Muzeum Sztuki. Pięćdziesiąt zdjęć i dokumentów przypomina o tragicznej karcie półwiecznego przebywania na wygnaniu Tatarów krymskich. Wszystkie materiały ekspozycji pochodzą z prywatnych kolekcji deportowanych i odtwarzają różne oblicza życia Tatarów krymskich przed i w okresie wygnania. Takie wystawy stały się już tradycyjnymi przed 18 maja — Dniem Deportacji. Gromadzone z roku na rok dokumenty archiwalne uzupełniają bank pamięci dla badaczy, są gorzkim i wiecznym przypomnieniem o zbrodniach epoki stalinowskiej.
POMNIK — CAŁĄ WSPÓLNOTĄ Mieszkańcy wsi Miżwodne w rejonie czornomorskim wspólnymi siłami otworzyli pomnik ofiar deportacji. Kolumnę pamiątkową postanowiono ustawić obok pomnika pamięci bohaterów II wojny światowej nieprzypadkowo, gdyż rodziny wielu poległych żołnierzy zostały deportowane w maju 1944 roku. Zatem, zgodnie z zamysłem twórców, pomniki mają przypominać potomnym o tym, że tak straszne wydarzenia, jak wojna i deportacja, nie powinny powtórzyć się nigdy więcej. Chociaż repatrianci w Miżwodnem stanowią jedną trzecią populacji — około 150 mieszkańców, pomnik otworzyła cała wieś, bo tworzyli go wspólnymi siłami Tatarzy krymscy i Słowianie: bezpłatnie udostępniali transport, organizowali czyny społeczne, zwracali się o pomoc do lokalnych przedsiębiorstw i zbierali środki po wszystkich domach.
URZĘDNICY OSZUKIWALI DEPORTOWANYCH W rejonach biłohirskim, kirowskim, dżankojskim, w Eupatorii i Sudaku wydzielano środki na zakończenie budowy domów, które… już dawno zostały oddane do eksploatacji. Naruszenia w wykorzystaniu środków budżetowych na zagospodarowanie deportowanych wykryto w toku kontroli legalności ich wydatkowania. Prokuratorzy wnieśli osiem dokumentów reagowania z żądaniami usunięcia naruszeń podczas przydzielania mieszkań, przy wypłacie pomocy materialnej i rekompensat. Wszczęto dwie sprawy karne — obie dotyczące nielegalnego przydziału mieszkań, wykupionych za środki budżetu państwowego.
Maschinelle Übersetzung
Wiec przy pomniku krzyża na grobie ofiar reżimu totalitarnego. W niedzielę, 20 maja, w osadzie Bykownia pod Kijowem odbyły się tradycyjne obchody pamięci ofiar reżimu totalitarnego. Do Narodowego Historyczno-Memoriałowego Rezerwatu „Mogiły Bykowniańskie” wszyscy chętni mogli bezpłatnie dotrzeć ze stacji metra „Lisowa”, skąd zorganizowano połączenie autobusowe, a następnie przejść wraz z Prezydentem Ukrainy Wiktorem Juszczenką, merem Kijowa Leonidem Czernowieckim, przewodniczącą Kijowskiej Obwodowej Administracji Państwowej Wierą Ulianczenko, szefem „Naszej Ukrainy” Wiaczesławem Kyryłenką, sekretarzem RBNiO Iwanem Płuszczem, byłym premierem Jurijem Jechanurowem oraz innymi oficjalnymi osobami do kompleksu memoriałowego, gdzie odbyła się panichida z udziałem duchowieństwa ukraińskich cerkwi za zmarłych oraz liczny wiec sił narodowo-demokratycznych. Wszystkie drzewa wzdłuż drogi były przewiązane wyszywanymi ręcznikami, przypominając, że pod każdym z nich spoczywają ludzie, niewinnie uśmierceni przez bolszewickich katów. W swoim przemówieniu Prezydent Ukrainy W. Juszczenko poinformował, że w najbliższych dniach podpisze Dekret w sprawie ustanowienia corocznie trzeciej soboty maja Dniem upamiętnienia ofiar represji komunistycznych. Jewhen BUKET Zdjęcia autora. Informacyjnie. Komisja Państwowa, utworzona Rozporządzeniem Rady Ministrów USRR z dnia 8 grudnia 1988 roku nr 534, ustaliła, że w 19. i 20. kwartale leśnictwa darnyckiego przy osadzie Bykownia pochowane są ofiary stalinowskich represji lat 30. – początku lat 40. Te ziemie w 1937 roku zostały wydzielone dla obiektu specjalnego przeznaczenia NKWD, na którym w ciągu lat 1937–1941 odbywały się masowe pochówki rozstrzelanych i zamęczonych. Represjonowanych zwożono do Bykowni i chowano nawet po rozpoczęciu Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, do okupacji Kijowa przez Niemców. Po zakończeniu wojny władza radziecka wszystkie informacje ponownie utajniła. Dla uczczenia pamięci represjonowanych na Ukrainie przyjęto akty Prezydenta Ukrainy L. Kuczmy oraz rządu Ukrainy Wiktora Juszczenki: Rozporządzeniem Prezydenta Ukrainy z dnia 11.08.1994 r. nr 98 „O środkach dotyczących uczczenia pamięci ofiar represji politycznych, pochowanych w osadzie Bykownia” oraz uchwałą Gabinetu Ministrów Ukrainy z dnia 22.05.2001 r. nr 546 „O utworzeniu Państwowego historyczno-memoriałowego rezerwatu „Mogiły Bykowniańskie” określono status państwowy rezerwatu. W ciągu lat 2000–2004. Pomnik ofiar reżimu komunistycznego w Bykowniańskim kompleksie memoriałowym. Ustalono, że pochówek w osadzie Bykownia jest największym na Ukrainie pochówkiem ofiar represji politycznych. Według danych naukowców, w Bykowni pochowano około 100–120 tys. represjonowanych, jednak według danych SBU, dostępne informacje o represjach nie są pełne i ostateczne oraz wymagają starannego opracowania dużej ilości materiałów i głębokiego badania naukowego. W związku z tym organizacje społeczne broniące praw człowieka oraz organizacje represjonowanych zainicjowały nadanie Państwowemu historyczno-memoriałowemu rezerwatowi „Mogiły Bykowniańskie” statusu narodowego. 17 maja 2006 r. Prezydent Ukrainy podpisał Dekret „O nadaniu Państwowemu historyczno-memoriałowemu rezerwatowi „Mogiły Bykowniańskie” statusu narodowego”. w którym obecni komuniści oceniają działalność swoich poprzedników: „W ciężkim dla Ojczyzny momencie tytułowani nomenklaturowcy zdradzili partię, która ich wychowała, przeszli do obozu najzagorzalszych wrogów socjalizmu, bez walki oddali kraj…” Szczytem cynizmu i okrucieństwa są zarzuty obecnych komunistów wobec swoich poprzedników, że „bez walki”, czyli bez zbrojnego oporu, bez przelewu krwi poddali się woli narodu ukraińskiego, który 1 grudnia 1991 roku zagłosował za niepodległą, samodzielną Ukrainą. Czy więc taka partia ma prawo do istnienia w demokratycznym społeczeństwie? Wydawałoby się, że pytanie jest retoryczne. Nie ma! Ale istnieje, a nawet całkiem skutecznie wprawia się w dywersjach ideologicznych i politycznych. Rozpatrzenie sprawy sądowej jest jeszcze przed nami, a teraz chcemy przy okazji zauważyć, że prawo do odszkodowania za straty moralne mają nie tylko zrehabilitowani więźniowie polityczni. Jeszcze dzisiaj setki tysięcy obywateli Ukrainy (a wielu już nie żyje) mają podstawy uważać się za poszkodowanych przez reżim totalitarny KPZR, a zatem podstawy do pozwów o odszkodowanie za straty moralne od KPU jako następczyni prawnej KPZR. Prawomocne, naszym zdaniem, byłyby również żądania obywateli zakazania KPU, ponieważ partia stanowi zagrożenie dla pokojowego istnienia milionów mieszkańców Ukrainy, co widać z jej dokumentów statutowych. P.S. Jak zapewniono mnie w Centralnym Kierownictwie URP Łukjanenki, obywatelom, którzy wykażą chęć zwrócenia się do sądu z pozwem o odszkodowanie za straty od KPU, Centralne Kierownictwo będzie udzielać pomocy w sporządzaniu pozwów. Kontaktowy tel. w Kijowie: 529-12-63. Mer Kijowa L. Czernowiecki oraz Prezydent Ukrainy W. Juszczenko podczas ceremonii uczczenia pamięci ofiar reżimu totalitarnego
Maschinelle Übersetzung
Wiktor LINCZEWSKI W postępowaniu sądowym Sądu Rejonowego Peczerskiego w Kijowie znajduje się pozew byłego wieloletniego więźnia politycznego, deputowanego ludowego Łewka Łukjanenki. Pozwanym w sprawie o usunięcie zagrożenia życia, zdrowia oraz odszkodowanie za szkody moralne, wyrządzone przez propagandę ideologii Marksa-Lenina o przemocy klasowej i represjach politycznych, jest Komunistyczna Partia Ukrainy (KPU). Powód, zgodnie z artykułami 1163, 1164, 1165 Kodeksu cywilnego Ukrainy, wnosi o usunięcie zagrożenia dla jego życia, życia jego bliskich oraz milionów innych obywateli Ukrainy, które stwarza Komunistyczna Partia Ukrainy, kierująca się w praktycznej działalności teorią Marksa-Lenina o przemocy klasowej — represjach politycznych. A także, zgodnie z artykułami 23 oraz 1167 Kodeksu cywilnego Ukrainy, powód wnosi o zasądzenie od KPU na jego korzyść odszkodowania za wyrządzoną mu szkodę moralną jako zrehabilitowanemu więźniowi politycznemu. Aby rozwiać wszelkie wątpliwości (jeśli takie istnieją) co do zasadności roszczeń wobec KPU, zarejestrowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości 5 października 1993 roku, proponujemy przyjrzeć się dokumentom programowym tej partii politycznej. W szczególności czytamy w nich: „Odrzucamy wezwania, od kogokolwiek by one nie pochodziły, do »zerwania z marksizmem-leninizmem«, wszelkie próby zaliczenia go do »fundamentalnych osiągnięć myśli naukowej przeszłości, nieakceptowalnych jako podstawa ideologii Komunistycznej Partii w naszych czasach«”; „...najwyższym warunkiem sukcesu partii rewolucyjnej jest opanowanie wszystkich form walki”; „Rewolucjonista — to ten, kto broni zasad i haseł rewolucji”; „W opracowywaniu swojej polityki i praktycznej działalności partia kieruje się naukowym socjalizmem, nauką Marksa-Engelsa-Lenina”; „Ona (KPU) bierze na uzbrojenie tylko takie środki, które odpowiadają najwyższym celom walki klasowej”; „KPU bierze swój początek w stworzonej partii bolszewików, która wchłonęła w siebie wszystko, co najlepsze ze światowej teorii i praktyki rewolucyjnej”; „Członek partii zobowiązany jest stosować w praktycznej pracy naukę marksistowsko-leninowską” itd. (zob. „Program KPU” i „Statut KPU”, Kijów, „Komunist”, 1996 rok; odpowiedzialny za wydanie deputowany ludowy Martynjuk A. I.). Innymi słowy, program KPU w pełni odtwarza główne założenia programowe KPZR, która działała do rozpadu Związku Radzieckiego, w części dotyczącej propagandy i praktycznego stosowania teorii Marksa-Lenina o przemocy klasowej i represjach politycznych, od której ucierpiały miliony ludzi. Oznacza to, że KPU posiada programowe założenie stosowania przemocy w celu osiągnięcia swoich celów politycznych, przemocy wobec swoich przeciwników politycznych, przemocy wobec jednostki — „wroga klasowego”, wobec jej własności. Stwarza to zagrożenie dla życia milionów obywateli na Ukrainie, którzy, zgodnie z teorią Marksa-Lenina, podpadają pod kategorię „wrogów klasowych”, prywatnych właścicieli i mają zostać fizycznie zniszczeni. Oczywiście KPU takich zamiarów stosowania przemocy otwarcie nie deklaruje. Natomiast w jej dokumentach programowych można przeczytać: „Komuniści nie stawiają przed sobą zadania zmiany istniejącego reżimu drogą przemocy”. Jednak ta teza nie wyklucza możliwości stosowania przez komunistów przemocy wobec swoich przeciwników politycznych, wobec tak zwanych „wrogów klasowych” — właścicieli burżuazyjnych: przedsiębiorców, rolników, członków spółek akcyjnych, czyli prywatnych właścicieli, których obecnie na Ukrainie są miliony. Ponadto nie wyklucza się możliwości stosowania przez komunistów przemocy wobec „następnych reżimów”, jeśli wobec „istniejącego reżimu” KPU nie wystarcza odwagi, by otwarcie mówić o przemocy, tak jak uczą ich Marks-Engels-Lenin. Oznacza to, że komuniści nie wykluczają możliwości zastosowania w przyszłości przemocy klasowej wobec legalnie wybranej władzy ludowej, jeśli nie będzie ona podzielać celów programowych komunistów. Trzeba tylko trochę poczekać. I dopiero wtedy: „Kiedy nadejdzie nasz czas, nie będziemy ukrywać terroryzmu hipokrytycznymi frazesami” (K. Marks, t. 6, s. 548). Niezaprzeczalnym potwierdzeniem nastawienia KPU na przemoc może służyć jeszcze taki passus z Programu i Statutu KPU,
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
baran, jak mówi Vanya Mołdawan, i w „mercedesie” baran. Nawet jeśli urodził się z rasowej owcy i „elitarnego kozła”. Nawet jeśli mieszka w „elitarnej” willi. Barani intelekt i smrodek kozła pozostają. Niektórzy zapewniają, że „elitarność” naszych polityków mierzy się korytem. Czasami zaczynasz w to wierzyć. Zwłaszcza gdy niektórzy deputowani Rady Najwyższej krzyczą: „Opozycja rwie się do koryta! Chce odzyskać władzę…”. Znaczy to, że władza jest przy korycie. A z koryta je kto? To wychodzi na to, że Vitya Carapkin nie bardzo grzeszy, gdy Radę Najwyższą nazywa „Najwyższym chlewem”. Ta polityczna „elita” nie ogranicza się do Rady Najwyższej. Kiedy słuchasz wysokiego urzędnika państwowego p. Tabacznyka, który siedzi pod śmierdzącym brudnym bzem i rozmyśla o czystości oraz intelekcie ukraińskiej inteligencji, rozumiesz: formuje się coś takiego… „elitarnego”… Może z tym podbezowym smrodkiem, ale znaczące. Na granicy „elitarnego” uczonego i śmierdzącego bzu… Czy może być narodową polityczną elitą narodowy bękart? Nigdzie na świecie. Tylko u nas. Bo nasz „elitarnik” formuje się albo bezpośrednio pod Moskwą, albo pod moskiewskim bzem. Po to, by „jednoczyć” ukraińskie społeczeństwo, przynosić w nim „zgodę”, „spokój”… Angielska korona wysyłała na kontynent australijski przestępców. Karnych. Oni tam się przyzwyczajali, wyniszczali aborygenów i… stawali się „elitą”. Teraz w Australii jest narodowa elita, ale nie ma, albo prawie nie ma, aborygenów. Do nas przestępców otwarcie nikt nie zsyła. Ale wystarcza swoich. Karnych i bezkarnych. Aborygenów u nas jeszcze, dzięki Bogu, o wiele więcej niż w Australii. Oni jeszcze cierpliwie słuchają, jak polityczna „elita” miesza językami „ciasto”, wiesza im na uszach „makaron”… Jeszcze cierpliwie…
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
...idź prosić o gaz. Podnieś stenogramy wystąpień tych „elitarników” za wszystkie lata niepodległości. Jest tam tyle nieczystości, tyle trucizny, tyle demagogii, tyle kłamstwa. Dziwisz się, jak to niebo nad Ukrainą wciąż bywa słoneczne. Tę „elitę”, przepraszam, nie formować, lecz dawno już trzeba rozformować. Można nawet przeprowadzić referendum. O potrzebie tej bandyckiej politycznej „elity” w Ukrainie. Jak u „spadkobierców”, zapytać o milionów zamęczonych, wymordowanych i wygłodzonych Hołodomorami, o Ukraińców po więzieniach i obozach koncentracyjnych. Urządzić tym bandziorom z kremlowskiego klozetu chociaż niewielki moralny Norymberski proces. Zapytać, gdzie są te nasze skromne oszczędności, które
Maschinelle Übersetzung
Czym jest elita narodu? Tym, co pływa na wierzchu? Czy tym, co wzburza głębiny? I co jest pierwotne: naród czy elita? Bo u nas wychodzi na to, że „elita” jest, a jakiego narodu — sam diabeł nie rozbierze. Zresztą tej „elity”… Co ferma, to „elita”. Na urzędniczej — urzędnicza. Na politycznej — polityczna. A na kulturalnym pastwisku — co drugi wypasacz to „elitarny”. Tyle „gwiazd”, że nieba nie wystarcza. I wszystkie świecą. Przeważnie gołymi pępkami i gołymi pupami. Popolarne gwiazdy. Ale skupmy się na razie na „elicie” politycznej. Bo jak powiedział pewien „profesor”: „Formuje się nowa polityczna elita, wokół której jednoczy się społeczeństwo”… Zatem, co się „formuje”? I co się „jednoczy”? A co już zostało sformowane i zjednoczone?.. I czy elita ma formować społeczeństwo, czy społeczeństwo formuje swoją elitę? Bo jeśli „elita” formuje się poza społeczeństwem, być może nawet na obcych terytoriach i w obcych „akwariach”, to ona takiego naformuje… Ale… o naszej politycznej „elicie”. Sformowanej jeszcze w szkołach partyjnych KC KPZR, szkołach specjalnych KGB i innych „elitarnych” rozsadnikach. Organizacja Narodów Zjednoczonych niedawno podała ciekawą informację. Ów nieszczęsny efekt cieplarniany, który zmienia klimat planety, w dużej mierze produkują krowy. Słowem, pasie się bydło na czarnej łące i wypuszcza bezkontrolnie w czyste niebo śmiercionośny gaz metan… A on tam się gromadzi, gromadzi… Oczywiście, każdej krowie do ogona łapacza gazu czy chociaż foliowej torebki nie przyczepisz… Ale… Nad naszą Radą Najwyższą coś takiego zbudować można. Bo przez wszystkie lata niepodległości tylko „elitarna” frakcja komunistów wyemitowała tyle politycznego metanu w czyste ukraińskie niebo, że gdyby wykorzystać go po gospodarsku, nie trzeba by było u „starszego brata”
Rysunek O. Jewtuszenki oni przegonili do Rosji, nimi żywią swoją „piątą kolumnę”. A my jeszcze wysłuchujemy ich demagogii, wybaczamy im ich chamstwo, opłacamy ich gadanie z trybuny najwyższej rady państwowej. Bo przecież każda godzina transmisji owego gadania, nawiasem mówiąc, tylko według ich skromnych wyliczeń, kosztuje naród cztery tysiące dolarów.
cerkwią drażni. NATO straszy. Co tu już mówić o tych biednych rosyjskich i nierosyjskich „rosyjskojęzycznych”, którzy ledwo wegetują w „Republice Ukraina”. Wyobraźcie sobie, chodzi „rosyjski”, albo „nierosyjski rosyjskojęzyczny” po Kijowie, „matce miast ruskich”, a tu wszędzie owo barbarzyńskie „południowe narzecze”. Biednemu „rosyjskojęzycznemu”, który przywlókł się tutaj spod Hlewachy, pilnie trzeba dowiedzieć się, gdzie znajduje się publiczna toaleta. — Powiedzcie, proszę, — pyta przechodnia, — czy jest tutaj gdzieś, żeby załatwić się po małym? U przechodnia oczy błysnęły ogniem „zoologicznego nacjonalizmu”: — Zapytasz w języku ukraińskim, wroga twoja duszo, to powiem…
W czasach epidemii „socjalizmu z ludzką twarzą” sformowała się taka „elita”. „Twarz” — „ludzka”, a „człowieka”, wychodzi na to, nie ma. Jest kat, bandyta, kłamca, złodziej, janczar, niewolnik, bratobójca i inne plugawe stworzenie, które przyczepiło „na twarz” maskę człowieka, a duszę ma zgniłą i podłą. To czego my teraz się dziwimy, że w Radzie Najwyższej ta podła bracia „sprzedała się regionalom”? Oni mieli „twarz”, chociaż i atrapę, regionaliści mieli „człowieka” „odczłowieczonego”. I wyszedł elitarny hybryd — „z socjalistyczną twarzą” i kapitalistycznym zadem. Oto jest ukraińska polityczna „elita”, która „formuje wokół siebie społeczeństwo”… Powróćmy do formowania samej „elity”. Zwłaszcza młodej.
Prawdę mówiąc, jestem za tym, żeby każdy, nawet bardzo „elitarny” urzędnik swoją „latorośl” formował u siebie w domu. I za swoje pieniądze. A nie kosztem moich podatków. W Radzie Najwyższej czy innych radach. W administracyjnych norach tego czy innego szczebla. Nie dzielę ich na kolory: niebiesko-białe, pomarańczowe, czerwone, malinowe. Ono jak świnia, to świnia. A
I póki „rosyjskojęzyczny” spod Hlewachy dobiera ukraińskie słowa, to dopytywać już za późno. Takie dzikusostwo w samej stolicy „republiki”… Albo nauczycielka historii z Sewastopola spotyka, przypuśćmy, na Chreszczatyku kogoś podobnego do deputowanego Kolesniczenki: — Dzień dobry! Jak miło widzieć pana… — Ciii! — przyłożył palec do ust deputowany. — Wokół nacjonalizm, antysemityzm, ksenofobia. Mroczni nacjonaliści nieustannie wbijają ludziom do głów o wrogim nastawieniu ze strony Rosji… Biedna nauczycielka z Sewastopola zaczęła się jąkać. Przybiegła na dworzec: — Proszę, przepraszam, że po rosyjsku, poproszę bilet na Krym…
— Nie wybaczam! — kategorycznie odcięła młoda kasjerka z wyraźnie nacjonalistycznymi rysami twarzy. — Jest rozporządzenie ministra — kto nie zwraca się w języku państwowym, biletu nie dawać… Takie barbarzyństwo i „mroczność”… Ale najstraszniejsza „mroczność” w „państwowych służbach ratunkowych Republiki Ukraina”. Powiem wam prawie prawdę. Ja sam byłem świadkiem tej „mroczności”… Wyobrażacie sobie, widzę, tonie ktoś podobny do owego Aleksandra Rżeszewskiego. Bardzo podobny. Tonie i wrzeszczy: „R a t u j c i e!” A młody, tęgi ratownik nawet nie drgnie. — Czemu nie ratujecie?! — prawie krzyczę. — A po co siły tracić? — spokojnie odpowiada tamten. — Gówno nie tonie…
Nie, nie. Nie psychologiczną. Ono, jeśli już głupie czy wściekłe, to naprawi je tylko mogiła. Trzeba tę klientelę przepuszczać przez laboratorium bakteriologiczne. Robić „posiew” na polityczną „szybką pomoc”. Czy, mówiąc rosyjską terminologią, na imperialne „nieutrzymanie”… Prawdę mówiąc, do niedawna tak kategoryczni nie byliśmy. Ale pod wpływem waszego „Ruskiego radia” od czasu do czasu i w naszych wysokich urzędnikach ludzka godność się budzi…
Obecnie na chutorze „Mozambik” to najpopularniejsza piosenka. Tyle że śpiewają ją w sposób rozdwojony. Najpierw: „Wołga, Wołga!..” Z intonacją jakby: „Chłopcze, chłopcze!” A potem: „Matko rodzona!..” Mówiąc, cóżeś ty narobił?.. Wydawałoby się, nic strasznego nie narobił deputowany ludowy Wołga. No, powiedział, jeśli Prezydent wyda dekret o przedterminowych wyborach: „…Będzie wszystko bardzo prosto: zaraz po wydaniu tego dekretu wszystkie centralne organy władzy wykonawczej zostaną wzięte pod ścisłą ochronę przez wojska MSW. Co więcej, po wydaniu tego dekretu zostanie podjęta pilna decyzja Rady Najwyższej o tym, że Rada Najwyższa nie uznaje dekretów Prezydenta za legalne…” Za takie „przemówienie” w epoce socjalizmu „z ludzką twarzą” zapytaliby konkretnie: — Dla kogo pracujesz?.. Cóżeś się wygadał!.. Odkryłeś plan przeprowadzenia nowej rewolucji socjalistycznej… Tak wszystko szło gładko. Tyle pracy włożono. Tyle wcześniejszych przygotowań. Po to, by odnowić zakazaną wtedy partię komunistów, utworzyli partię socjalistyczną. Wódz jej zdobył reputację bojownika o prawdę i sprawiedliwość, obrońcy prześladowanych dziennikarzy, znawcy spraw kasetowych i podkanapowych. Socjaliści stanęli na czele najwyższego organu ustawodawczego państwa. Dla formy zaczęli „reformy”. Wzięli w swoje ręce pocztę i telegraf, wszystkie drogi komunikacji, milicję. Pomogli rozwalić instytucję stosunków międzynarodowych, osłabić służbę bezpieczeństwa. Pod sam bank narodowy podeszli. Ciemnoczerwonych, od których kiedyś się odłączyli, do siebie przykuli. I ci, którzy wczoraj hodowali gołębie pokoju, zaczęli hodować bojowe świnio-podobne gołębie. Wypuszczać je na ekrany telewizorów, żeby rewolucyjnym kwiczeniem podrywały fundamenty „pomarańczowej dyktatury”, wskrzeszały ziarna dyktatury proletariatu. Wydawało się, zostało całkiem niewiele — wziąć „Zimowy” i zapytać: „Kto tu jest tymczasowy?” A tu „chłopiec” się wygadał… Mało nie spalił wszystkiego na panewce… Chwała Wodzowi, jeszcze są rezerwy. Na Chreszczatyku „muskułami” w kamizelkach kuloodpornych pograli. Mówiąc, my i bez dekretów umiemy „sztywno” „na straży spokoju i pokoju” stać. Parlamentarny „afgańczyk” nastraszył, że do kontruderzenia „destrukcyjnym siłom” będzie zbierać nie tylko konstruktywnych swoich, ale i „weteranów struktur siłowych” (czytaj NKWD, MGB, KGB, SMERSZ-u, GRU). Byle te „destrukcyjne siły” na rewolucyjne reformy nie czyhały. Niezależną, samodzielną, soborną Ukrainę rozbudowywać „grusznikom” nie przeszkadzały. Słowem, wszystkie przesłanki do drugiej wielkiej rewolucji socjalistycznej jeszcze są. I wódz jeszcze się uśmiecha. I socjalistyczny łysawy parlamentarny Goebbels trybunowo „rozbiera” „pomarańczowych marzycieli”. I tyły niezawodnie pływają we własnym sadle, od czasu do czasu wyprowadzając swoje pośladki wokół trybuny… Wszystko, zdaje się, skrupulatnie wyliczone, wszystko określone… I nie określone tylko jedno — z jakim „obliczem” będzie socjalizm? To na razie wstrzymuje rewolucyjny zryw i czas generalnego szturmu…
Maschinelle Übersetzung
„Jednak dzisiaj Rosjanom na »braterskiej« Ukrainie w istocie zabrania się mówić w języku ojczystym. I mowa tu nie tylko o uznaniu lub nieuznaniu języka rosyjskiego za drugi państwowy — służbom ratunkowym Republiki Ukraina kategorycznie zabroniono reagować na rosyjskie »spasitie« (ratujcie), jedynie na ukraińskie »riatujtie«…” Aleksandr Rżeszewski, „Na ruinach tolerancji”, („Litieraturnaja gazieta”). Ta „braterska” Ukraina już tak dopiekła „starszemu bratu”. Miejsca żywego nie ma. To „kradnie gaz”. To zdechłe kury „krewniakowi” podrzuca. Po
Maschinelle Übersetzung
…„Zawsze była niezrozumiała dla obcych mędrców”. To z piosenki. O Rosji. Teraz już rosyjskim „mędrcom” niezrozumiała jest Ukraina. „Z niezrozumiałych dla nas przyczyn — wyraża „niezrozumienie” dyplomata Hr. Karasin — wjazd na Ukrainę jest zamknięty…” Komu — wiemy: Żyrinowskim, Zatulinowi i podobnym do nich „mędrcom”… Zdawałoby się, cóż tu „rozumieć”. Słuchaj swojego „Międzynarodowego Rosyjskiego Radia” i wyciągaj wnioski. „…Innym narodom, które żyją na terytorium Rosji, trzeba od czasu do czasu przypominać, że nie są u siebie, lecz w gościnie. I niech zachowują się przyzwoicie…”
U nas, na Ukrainie, „inne narody”, które mieszkają na naszej ziemi, w tym Rosjanie, „zachowują się przyzwoicie”. A oto niektórym przybyszom „trzeba przypominać, że oni nie są u siebie, lecz w gościnie”…
Ale żeby nie było tego międzypaństwowego „niezrozumienia”, zapewne samej rosyjskiej służbie dyplomatycznej warto by również coś „zrozumieć”… Wysyłacie, dajmy na to, Łużkowa, Żyrinowskiego, Rogozina, Sliskich, Zatulina czy innych, którzy cierpią na halucynacje o „południowych okrainach Rosji”, „zwierstwach banderowców i ounowców”, „prześladowaniu rosyjskojęzycznych” — zróbcie im małą profilaktykę.
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
wymienić trzy wymowne precedensy: konflikt wokół najstarszej gazety Dniepru „Dniepr wieczorny”, wokół studia filmowego imienia Ołeksandra Dowżenki oraz państwowego studia „Ukrtelefilm”. Każda z tych historii jest zagmatwana i niejednoznaczna, każda ze stron wszystkich trzech konfliktów ma swoje argumenty i swoją prawdę. Każda z historii, ze względu na skalę i wagę zaangażowanych stron, wymaga osobnego, poważnego dziennikarskiego śledztwa. Tak, w przypadku gazety „Dniepr wieczorny” chodzi o niezawoalowaną próbę dnieprzańskiego biznesmena, deputowanego rady obwodowej z ramienia Partii Regionów Jewhena Hloby, by w trakcie reorganizacji gazety z przedsiębiorstwa zbiorowego w spółkę akcyjną przejąć pełną kontrolę nad gazetą i jej zespołem. W przypadku dwóch studiów, które są nie tylko przedsiębiorstwami państwowymi, ale materialnymi symbolami rozwoju ukraińskiego kina, ośrodkiem, w którym zapisywała się jego historia przez ostatnie pół wieku, długie lata braku pieniędzy, bezczasu i bezdroży ostatecznie wpędziły ich zespoły w długi i pętle czynszowe, w których studia stały się łatwo dostępnymi ofiarami szarego raiderstwa. Były dyrektor generalny studia filmowego im. O. Dowżenki Mykoła Maszczenko w 2000 roku oddał spółce akcyjnej „Trest Kijówmiskbud-1” im. M. P. Zahorodniego dwie działki ziemi studyjnej przy ulicy O. Dowżenki w zamian za mieszkania dla pracowników studia filmowego. Zamiast 10% od ogólnej liczby wybudowanych mieszkań studio otrzymało tylko trzy jednopokojowe mieszkania, za które zmusza się je do zapłacenia 9,5 mln hrywien, co stanowi jego roczny budżet. Historia konfliktu między Ukrtelefilmem a Państwowym Komitetem Telewizji i Radiofonii jest jeszcze bardziej zagmatwana. Legalność umów najmu pod budowę kompleksu mieszkalno-administracyjnego na ziemi, na której znajduje się studio, zawieranych przez kierownictwo studia w czasach, gdy Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii kierował Iwan Czyż, jest teraz poddawana w wątpliwość. Zwolnienie już byłego kierownika Ukrtelefilmu Ołeha Bijmy, gdy ten leżał w szpitalu, jeszcze bardziej zaciemnia istotę i prawdę w tej historii. A dążenie do połączenia Ukrtelefilmu ze deficytowym biurem konstrukcyjno-technologicznym „Foton” zespół studia rozpatruje jako próbę słabo zawoalowanego raiderskiego przejęcia. Jaki wniosek z tego wszystkiego się nasuwa: kraj, w którym raiderstwo w swoją zawrotną orbitę wciąga media i studia filmowe, bardzo poważnie ryzykuje nie tylko dobrobytem materialnym, ale i dobrobytem duchowym. Ukraińskie szaro-czarne raiderstwo, które, zdaniem 60% ekspertów, w 2006 roku nasiliło się w porównaniu z 2005 rokiem, rozmywa granicę między tym, co dozwolone, a samowolą, popychając w przepaść, w której panuje władza silnego, a nie mądrego i sprawiedliwego. A to wszystko, jak wiadomo, nie ma nic wspólnego z demokracją.
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
...przedsiębiorstwa innym. Ukraińskiej awanturniczej gry pasjansa polegającej na tworzeniu fikcyjnych, podstawionych struktur, które zajmują się skupowaniem akcji, oraz na wydawaniu przez sądy wątpliwych z punktu widzenia prawa orzeczeń o areszcie akcji, w europejskich warunkach praworządności nikt nie zdoła rozegrać. Prawo dopuszczające przejęcie przedsiębiorstwa bez uprzedzenia pozwala wyprzeć z rynku nieefektywny kierownictwo, które nie jest w stanie bronić interesów przedsiębiorstwa. Uważa się to nawet za pozytywny, profilaktyczny sposób, który zmusza kierownictwo firm do ciągłej mobilizacji i ukierunkowania na maksymalny rezultat. Taka forma prawnie dozwolonego rejderstwa nazywa się na Zachodzie greenmailem. W Ukrainie zaś greenmail daleko nie jest najpopularniejszą formą ataków rejderskich: przeważa otwarte bezprawie albo bardzo chwiejna legalność w zobowiązaniach. Jednak rzeczywistość demonstruje konfrontację tego, co globalno-uniwersalne, państwowe, boskie i normotwórcze, z tym, co małe, odrębne, subiektywne, ludzkie. Zwykły człowiek, nie specjalista, nie może i prawie nie próbuje rozeznać się w splotach zawiłości zawodu krętacza; polegając na Bogu i na sobie, wie tylko jedno: przed sumieniem i więzieniem nikt się nie zarekaje. I biada temu, pouczała tradycja, kto odważył się uważać siebie za niewinnego i nieosądzalnego. Uporządkowany system wartości moralnych zaczyna być zastępowany bogactwem, statusem społecznym, które pozwalają dopuszczać się niemoralnych czynów. Przekupstwo uzasadnia się jako możliwość osoby władzy. Dopóki ta osoba nie utożsamia się z pieniędzmi, jej uprawnienia zależą od pochodzenia i powiązań „na dworze”.
Maschinelle Übersetzung
PUNKT WIDZENIA Żanna BEZP’JATCZUK Ekonomiczno-społeczna i polityczna niestabilność w kraju ma bardzo różnorodną symptomatykę: od ulicznego żebractwa po skandaliczne zwolnienie ministra spraw zagranicznych. W ukraińskich realiach spośród wszystkich niepokojących sygnałów niepowodzeń i problemów, reiderstwo jako próba walki o swoje interesy biznesowe jest bez wątpienia jednym z głównych symptomów. Jak tylko na Ukrainie dochodzi do zmiany ekipy rządzącej, niechybnie zaczyna się redystrybucja własności. Reiderstwo w tym rytuale polityczno-ekonomicznego szturmu jest już tradycyjnie skutecznym i sprawdzonym środkiem budowania potęgi biznesowej, a co za tym idzie, także politycznej. Przy czym na Ukrainie nie ma żadnej siły politycznej, która będąc u władzy, nie uciekłaby się do tego instrumentu. Przypisywanie reiderskiej swawoli donieckim jako ich ekskluzywnej metody rozwiązywania sporów korporacyjnych i przejmowania cudzego biznesu jest podsycane niechęcią do przyznania, że także pomarańczowi, dochodząc do władzy w 2005 roku, nie stronili od zawieszania miecza Damoklesa reiderstwa nad interesującymi ich obiektami gospodarczymi. Najjaskrawszym i najbardziej znanym przykładem jest walka o kontrolę nad Obłenerho w interesach biznesmena Kostiantyna Hryhoryszyna, wspieranego przez Petra Poroszenkę. Dlatego po zdobyciu budynków przy Hruszewskiego przez tandem doniecko-morozowski nowa fala reiderskich ataków jest zjawiskiem naturalnym i faktycznie nieuniknionym. W ukraińskim ustawodawstwie fenomen reiderstwa nie jest normatywnie określony i kompleksowo uregulowany, dlatego oficjalnej i jednoznacznej definicji tego pojęcia u nas nie ma. Reiderstwem na Ukrainie nazywają dość szerokie spektrum działań — od wrogiego, ale legalnego przejęcia jednego przedsiębiorstwa przez drugie, po otwarcie nielegalne, siłowe zajęcie określonego obiektu gospodarczego. Granica między legalnymi działaniami, autoryzowanymi decyzjami sądu, a faktycznym bandytyzmem i samowolą w ukraińskich realiach jest często bardzo chwiejna, co jest skrajnie niepokojącą tendencją. Jednym z najczęstszych sposobów przejmowania łakomych obiektów gospodarczych jest skupowanie akcji mniejszościowych właścicieli, którzy często są niezadowoleni ze swojego bezprawia i odsunięcia od korporacyjnego zarządzania przedsiębiorstwem. Także kontrolę nad przedsiębiorstwem można ustanowić poprzez kupno jego długów — daje to możliwość wejścia do rady wierzycieli i dalej decydowania o losie jeszcze do niedawna obcej i niedostępnej struktury. Procedury sanacji i bankructwa często są finałowymi akordami reiderskiego przejęcia przedsiębiorstw. Indulgencję na reiderskie manewry zazwyczaj dają ukraińskie sądy. Czasami zdarza się, że obie strony konfliktu uzbrajają się w dwa przeciwne co do istoty wyroki sądowe, co już jest przejawem oczywistej prawnej samowoli. Skorumpowanie ukraińskich sądów i urzędników — oto jeden z głównych czynników rozkwitu reiderstwa. Zgodnie z wynikami eksperckiego sondażu, przeprowadzonego przez Centrum Badania Stosunków Korporacyjnych w listopadzie 2006 roku, 86,7% ekspertów uważa, że skorumpowanie pracowników organów ścigania, urzędów skarbowych i sądów sprzyja zwiększeniu liczby reiderskich ataków. Dzisiaj na Ukrainie rozpatrywanie pozwów w sporach korporacyjnych niekoniecznie musi odbywać się w miejscu oficjalnej rejestracji przedsiębiorstwa. W rezultacie hipotetycznie sąd rejonowy innego obwodu może decydować o losie strategicznie ważnych dla państwa przedsiębiorstw. A to daje możliwość wyszukania w ogólnoukraińskiej skali lojalnego, przyjaźnie nastawionego do określonej strony sędziego. Luki, braki w rodzimym prawie korporacyjnym są jeszcze jedną przyczyną reiderskiej swawoli na naszych terenach. Tak, według danych raportu dotyczącego tak zwanych państw przejściowych Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, opublikowanego pod koniec 2006 roku, Ukraina wraz z, powiedzmy, Tadżykistanem i Białorusią należy do krajów z najgorszym stanem ustawodawstwa korporacyjnego. W tym samym czasie, na przykład, Kazachstan i Rosja, według danych raportu, mają już ustawodawstwo korporacyjne maksymalnie zbliżone do najlepszych światowych standardów. Ukrainie pilnie potrzeba doskonalenia swojego ustawodawczego uregulowania spółek akcyjnych, procedur bankructwa, zarządzania korporacyjnego. Podczas przeprowadzania przez Centrum Badania Stosunków Korporacyjnych już wspomnianego sondażu 42,9% ekspertów uznało, że reiderstwo na Ukrainie ma dzisiaj negatywne skutki dla gospodarki narodowej, w której w warunkach reiderskiego zalewu częstym jest obniżenie potęgi ekonomicznej przedsiębiorstw zaangażowanych w spory korporacyjne, a także, co najważniejsze, niechronione prawa własności. To z kolei przeszkadza napływowi zagranicznych inwestycji na Ukrainę. Oto takie niemal błędne koło. 21,4% ekspertów uważa, że najgorsze skutki reiderstwa ujawnią się na Ukrainie nie w bieżącym momencie, a w perspektywie. Co jednak wzmacnia negatywny charakter fenomenu. 78,6% zapytanych ekspertów twierdzi, że reiderstwo negatywnie odbija się na międzynarodowym wizerunku Ukrainy. Reiderstwo jest zjawiskiem charakterystycznym dla każdej przejściowej, niestabilnej gospodarki. Do początku lat 2000. reiderstwo swobodnie grasowało po przestrzeniach sąsiedniej Polski. Tak samo szerzyło się ono także po rosyjskich przestrzeniach. Oprócz tego reiderstwo ma miejsce także w krajach Europy Zachodniej, jednak tam przejawia się ono w zdecydowanej większości przypadków w jedynym formacie — wrogim, ale legalnym przejęciu jednego przedsiębiorstwa przez drugie.
od możliwości finansowych tego, komu ta sprawiedliwość jest potrzebna. Nasz obywatel przywykł do praktycznego wątku łapówkarstwa, który może być dekorowany w różne alegoryczne zwroty: „z całego serca”, „podarunek od serca”, „na święto”, aby pokazać szczerość podarunku. Zazwyczaj rozróżnia się on na właściwy „podarunek” i na „poczęstunek”, w zależności od jakości usługi. Łapówka jako sposób realizacji swoich planów i nadziei wcieliła się w życiową mądrość idiomatycznych konstrukcji: „Nie posmarujesz — nie pojedziesz”, „Z ziarnka do ziarnka, a zbierze się miarka”, „Być w wodzie — i nie napić się?!”. Wątkowi o łapówkach towarzyszy także inny ważny motyw — milczenie prawa, którego niedostępność dla codziennej świadomości jest niemal aksjomatem: „Prawo jak dyszel, dokąd obrócisz, tam wyjdzie”, „Prawo — pajęczyna: trzmiel przeleci, mucha ugrzęźnie”. W świadomości społecznej w ten sposób utwierdza się sceptycyzm i nieufność wobec prawa, wobec możliwości prawnego rozwiązania problemu. Łapówkarstwo — to nie po prostu naruszenie prawa czy podważenie moralnych podstaw. Ono — swoista sztuka, którą władają ci, którzy uważają podarunek (łapówkę) za prawną rekompensatę jego nie do końca poprawnego (niesprawiedliwego) działania. Przeciwstawienie ludzkiej prawdy i prawa, które rodziło społeczną nietolerancję, próbowało przezwyciężyć chrześcijaństwo, które uporządkowało etyczno-prawną kulturę, poddało pod moralno-religijną ekspertyzę bezprawność i bezkarność przedstawicieli władzy i bogatych ludzi. Ustawodawstwo krajów, które deklarują się jako demokratyczne, publicznie utwierdza nowy status człowieka, nominalnie równego otaczającym go w swoich możliwościach i zobowiązaniach, które są znacznie wyższe. Tak, specjaliści, aby jakoś uporządkować różnorodność raiderskiego kreatywności na Ukrainie, wyodrębniają „białe”, „szare” i „czarne” raiderstwo. „Białe” — to, zrozumiałe, greenmail, którego u nas jest najmniej. „Czarne” — to jawny bandytyzm, który ma jaskrawe teatralizowane formy zewnętrznego wyrazu, kiedy bojownicy prywatnych firm ochroniarskich w kamuflażu i kaskach biorą w oblężenie budynek administracji przedsiębiorstwa, a potem wykręcają ręce pracownikom. I, wreszcie, „szare” raiderstwo — to codzienność ukraińskiego raiderstwa, kiedy nikt, nawet najmądrzejszy sędzia, już nie może dokładnie rozebrać się, kto winny, a kto — nie. Próba raiderskiego ataku absolutnego lidera w raiderstwie na Ukrainie finansowo-przemysłowej grupy „Prywat” na zakład ekstrakcji oleju „Olejna” w Dnieprze, należący do europejskiej multinacjonalnej firmy Bunge, skłoniła tę ostatnią do zwrócenia uwagi międzynarodowej wspólnoty i ukraińskiej władzy na problem nielegalnego raiderstwa na Ukrainie. Firma zwróciła się do struktur Unii Europejskiej z odpowiednimi oświadczeniami. A to już dla Ukrainy z jej eurointegracyjnymi strategicznymi planami skrajnie nieprzyjemny fakt, zwłaszcza jeśli skorelować go z opinią ekspertów dotyczącą negatywnego wpływu raiderstwa na międzynarodowy wizerunek kraju. Jednak ostatnią kroplą w szaro-czarnym morzu ukraińskiego raiderstwa są próby raiderskich ataków na obiekty nie komercyjne, a kulturalne. W ostatnim czasie na Ukrainie można wyodrębnić
Maschinelle Übersetzung
Rubrykę prowadzi Wołodymyr ILJIN, doktor nauk filozoficznych, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki. II. W naszej rzeczywistości łapówka jest jednym z dowodów relacji liberalnych: urzędnicy, biznesmeni, inteligenci, robotnicy, chłopi – wszyscy przychodzą do niej jako do niezawodnego sposobu rozwiązywania pilnych problemów. Innym źródłem łapówki jest brak prawa; papier stemplowy czy papier z pieczątką znaczą więcej niż prawo państwowe, dekret prezydenta czy rozkaz ministra. Każdy urzędnik ma prawo interpretować postanowienia władzy państwowej, do której jest „daleko i wysoko”, tak jak mu się podoba, ale pod warunkiem odpowiedniego podarunku. Istotą łapówki jest uwolnienie się od nieprzyjemności lub rozwiązanie naglących problemów. Pieniądze, jako główna istota podarunku lub łapówki, zmieniają wektor oczekiwań na sprawiedliwość. Ona istnieje, można się jej domagać, ustanowić ją, ale za odpowiednią opłatą. Wszystko zależy
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
nadziei, że ten… zje go ostatniego. I po dwóch tygodniach Sicz upadła. Teraz już ostatecznie i na zawsze. Samego Kałnyszewskiego zaprowadzą na dwadzieścia pięć lat do sołowieckiej jamy-więzienia. Sam koszowy ani na chwilę nie odstąpi od Ukrainy, jego duch poruszy i będzie poruszał wiele pokoleń Ukraińców, lecz niechby i ostatni, ale jednak bój z podstępnymi „sojusznikami” — okupantami miałby większy historyczny sens. Przecież kozacy umieli i zwyciężać, i umierać, nie tracąc honoru. Tekeli niszczył Sicz, wywoził armaty, a Kałnyszewski jeszcze prowadził negocjacje… Czy nie wydaje się wam, drodzy moi Ukraińcy, że tak samo długo „wprowadzali” i nastawiali na konkretne działania także Wiktora Juszczenkę? Możliwie, że aż nazbyt długo, póki zaczął uświadamiać sobie, że jest Prezydentem Ukrainy? Dobroć, wybaczenie, pobłażliwość wobec wrogów… Czy to nasza siła czy słabość? Nasz genetyczny klucz czy przypadkowy zbieg epok i wy- jemu poematy i ody o jego wyprawach, wojnach z wrogami wiary prawosławnej i zwycięstwach. Niech wygląd jego i niepozorny, ale z nim Bóg, a to już wielka rzecz. Mołdawski hospodar Wasyle był krępy, surowy z twarzy, okazały, władczy, słowo jego wykonywano bezsprzecznie, słynął na całym świecie, posiadał wielkie majątki i skarby, a jednak wszystko to nie pomogło mu i jak w pierwszą swą wyprawę, tak i w drugą, i w trzecią, i wiele razy uciekał. Jaki kontrast, Chmielu, między głośnym imieniem twoim, działaniami i zewnętrznym twoim wyglądem! Zaprawdę Bóg z tobą, On, który postawił ciebie, aby wyzwolić swój wybrany naród od zniewolenia przez Lachów, jak w dawnych czasach Mojżesz wyprowadził Izraelitów z egipskiej niewoli, ten utopił wojsko faraona w Morzu Czerwonym, a ty zniszczyłeś i wybiłeś Lachów, gorszych od Egipcjan, swoim ostrym mieczem. Chwała Panu Bogu, Który dokonał przez ciebie, Chmielu, wszystkie wielkie czyny! Jeśli zdarzało się, kto-kolwiek czyś do swojego wojska. Na nim był biały płaszcz przeciwdeszczowy. Przed zachodem słońca on, przeprosiwszy, przysłał nam pieniądze na drogę i listy do urzędników podległych mu miast, aby nam wszędzie zapewniano mieszkanie, żywność, napoje, konie i wozy, a także listy do cara moskiewskiego oraz wojewody putywelskiego. Wiedz, czytelniku, że państwo Lachów składało się z trzech części: jedna część — ta, którą odebrał im i opanował hetman Zynowij Chmielnicki; ona rozciągnęła się z południa na północ i ze wschodu na zachód na miesiąc drogi, cała wypełniona ludem, umocnionymi miastami-twierdzami, jak granat ziarnami; druga część — ta, która dotąd pozostaje w rękach Polaków; trzecia część — między tymi dwiema, którą hetman doszczętnie spustoszył: spalił miasta i inne osady, wybił tam mężczyzn, przy czym większość mieszkańców stała się tatarskimi brańcami, i przekształcił ją w bezludną pustynię, granicę między nim a Lachami na odległość kilku dni drogi. Wiedzże, że Chmiel ma osiemnastu pułkowników, czyli paszów, każdy z nich rządzi okręgiem z wieloma miastami i twierdzami z mnóstwem ludu. Czterech-pięciu z tych osiemnastu pułkowników ma pod swoją władzą każdy czterdzieści, pięćdziesiąt, a nawet sześćdziesiąt miast. Oni muszą utrzymywać wojsko w liczbie sześćdziesięciu, pięćdziesięciu, czterdziestu tysięcy; najmniejszy wśród nich ma pod swoją ręką trzydzieści-czterdzieści miast, a wojska — dwadzieścia-trzydzieści tysięcy. Ci, którzy są niżsi rangą, mają pod władzą każdy po dwadzieścia osad i nie mniej, a wojska — po dwadzieścia tysięcy i nie mniej. Wszystkie oddziały, które liczą ponad pół tysiąca kozaków, stają pod ręką hetmana, kiedy zadmą w rogi do wyprawy. Oni są doskonale wyszkoleni w wszelakich sztukach wojennych. Obecnie hetman ma około stu tysięcy dzielnych młodzieńców, wprawnych w jeździe konnej, władaniu bronią. Wcześniej to wojsko stanowili po prostu chłopi. Nie mieli doświadczenia wojskowego, ale stopniowo je nabyli. Wspomniani zaś młodzieńcy od małego uczyli się jazdy konnej, strzelania z rusznic, łuków, rzucania włóczniami, hartowali się w dzielności. Trzeba zauważyć, że kozacy nie otrzymują żołdu. Pospólstwo sieje zboże, ile chce, potem żnie je i zwozi do swoich spichlerzy. Nikt nie bierze od nich ani dziesięciny, ani niczego podobnego — od wszystkiego tego zostali zwolnieni, w kraju kozaków nie wiedzą, co to podatki. Ale Chmiel oddaje w dzierżawę posiadaczom komór celnych cały pobór ceł od kupców na granicach swojego państwa, a także dochody ze sprzedaży miodu, piwa, wódki za sto tysięcy dinarów (czerwońców). I tego wystarcza mu na całoroczne wydatki państwowe. A ludność podatków nie płaci. Te informacje o Chmielu i kozakach, opisane szczegółowo, starannie i prawdziwie po wielu wypytaniach i sprawdzeniu, zebrałem, upewniając się co do ich wiarygodności, z niemałymi trudnościami. Ile nocy, zapominając o odpoczynku, przesiedziałem nad tymi notatkami. Co do wspomnianej twierdzy Bohusławia, to jest ona bardzo mocna, otoczona dwoma murami i dwoma wałami. Wieże jej są liczne, a od południowej strony twierdzę chroni całkiem wysoka góra. Pod nią płynie wspomniana rzeka Roś, z wody wystają ogromne skały. W twierdzy zobaczysz wielkie i wspaniałe pałace, które należały do Lachów, w pobliżu — ich kościół. Nasz władyka patriarcha pozwolił poświęcić go i odprawiać w nim nabożeństwa, bo kozacy wcześniej niszczyli, zrównywali z ziemią wszystkie ich kościoły, myśląc, że wykorzenią w ten sposób samą pamięć o Lachach; przez to porzucili na pastwę losu ich wspaniałe siedziby i inne budynki, zamienili je nawet w wychodki — nienawiść do religijnych wrogów jest najsilniejsza”. Ciąg dalszy nastąpi.
Maschinelle Übersetzung
PODRÓŻE PRZEZ HISTORIĘ Z WOŁODYMYREM JAWORIWSKIM
Ciąg dalszy. Początek w nr 15, 16, 18, 20.
Chcę wam przypomnieć, że moja dusza i rozum natrafiły na unikalny dokument ukraińskiej, już ustalonej historii, przełożony na język ukraiński i przekazany nam przez pisarza, mojego ziomka, klasycznego ukraińskiego prozaika z Winnicy, Mykołę Riabego. Chodzi o zapiski z podróży Araba Pawła z Aleppo, sporządzone pół roku po radzie perejasławskiej, lat Pańskich 1654 na Ukrainie.
Ten dokument przez trzy i pół wieku „zagubił się” dla Ukraińców, choć w ogromnych nakładach wydali go nasi sąsiedzi, o których, nawiasem mówiąc, Paweł z Aleppo wypowiedział się w swojej książce nie tylko chłodno, wrogo, ale i negatywnie czy wręcz potępiająco. Mykoła Riabyj poświęcił kilka lat swojego życia, aby przełożyć książkę na żywy, soczysty język ukraiński, skomentować wszystkie niejasności dopuszczone przez młodego chrześcijańskiego Araba, a co najważniejsze — wydać tę książkę pod tytułem „Ukraina — ziemia kozaków”. W skromnym nakładzie, ale z gruntownymi komentarzami Mykoły Riabego na poziomie rzetelnego historyka oraz ilustracjami artystów z Winniczyzny — Walentyna Tyszeckiego, Mychajła Czornoho, Jurija Kizimowa, Iwana Hryszczuka.
Nie mam wątpliwości, że w najbliższym czasie to świadectwo historyczne stanie się ogólnodostępne, ponieważ zostanie wydane w masowych nakładach, że będą się go uczyć w szkole, że tę książkę będą cytować ukraińscy (prawdziwie ukraińscy!) politycy, prezydenci, politolodzy, ukraiński lud. To musi się stać, ponieważ Paweł z Aleppo nawet „chochołów” i „małorosjan” przekonuje, że my z wami jesteśmy narodem od dawna wysokokulturowym, cywilizowanym, gospodarnym i mądrym. My już wtedy byliśmy Ukrainą, ziemią kozaków, a nasz północny sąsiad wciąż był „młodszym bratem”, Rosji jeszcze nie było, a istniał kraj o nazwie Moskwa.
Paweł z Aleppo zobaczył Ukraińców po strasznej, niszczycielskiej wojnie ukraińsko-polskiej, dwa tygodnie później, kiedy polscy karaciele napadli na ukraińskie południowe Podole właśnie w Wielkanoc, siekli szablami ukraiński lud, który modlił się w cerkwiach. Ale nawet po tej tragedii mojej małej ojczyzny — Południowej Winniczyzny, zobaczył Ukraińców jako naród cywilizowany, wykształcony, kulturalny, bogobojny i niepowtarzalny. W porównaniu z Ukrainą Moskwa (młodego Araba z Syrii trudno oskarżyć o stronniczość) była w 1654 roku zacofaną prowincją, choć uważała się po radzie perejasławskiej już za wszechpotężną metropolię.
Słuchajmy więc Pawła z Aleppo, który wraz ze swoim ojcem — prawosławnym patriarchą Makarym III, po zapoznaniu się z Południowym Podolem między Dniestrem a Bohem, dotarł do Bohusławia, gdzie spotyka się z hetmanem, pierwszą osobą ówczesnej Ukrainy — Bohdanem Chmielnickim. To unikalne świadectwo historyczne. Cudzoziemiec, człowiek z innego, muzułmańskiego świata, z innej cywilizacji spotyka się osobiście z Chmielem. I bezstronnie opisuje go, nie wiedząc, że będzie to rzadki dokument dla ukraińskiego narodu przez kolejne stulecia. Słuchajmy.
„Zobaczywszy z oddali naszego patriarchę, hetman zsiadł z konia, to samo uczyniła jego świta, podszedł do patriarchy, trzykrotnie się ukłonił i, całując połę jego szaty, przywarł do krzyża w jego dłoni. Nasz władyka patriarcha pocałował go w głowę. Gdzie oczy wasze, hospodarowie Mołdawii i Wołoszczyzny?.. Gdzie wasza pycha?.. Żaden z was nie jest równy któremukolwiek z hetmańskich pułkowników!.. A Pan sprawiedliwie i słusznie obsypał hetmana darami i obdarzył szczęściem w mierze nieosiągalnej dla carów. Hetman natychmiast wziął pod rękę naszego władykę patriarchę i ruszył z nim ze łzami w oczach krok po kroku do twierdzy, aż wprowadził go do środka. O czytelniku! Mógłbyś być świadkiem mądrości jego przemów, jego łagodności, pokory, uniżoności i łez, bo był wielce rad z naszego władyki patriarchy, nadzwyczaj go polubił i powiedział: „Wdzięczny Bogu za to, że raczył mnie przed śmiercią zobaczyć twoją świętość!”
Rozmawiali o wielu sprawach i wszystko, o co prosił hetmana nasz patriarcha, on pokornie spełnił. Między innymi mowa była o wołoskim hospodarze Konstantynie i bojarach. Trwali oni w wielkim strachu przed hetmanem, czekając, że niespodziewanie spadnie na nich ze swoim wojskiem, ukarze za wszystko to, co uczynił wobec kozaków hospodar Mateusz, rozbijając oddział Tymosza, wielu uśmiercając i biorąc do niewoli. Bardzo prosili naszego patriarchę, aby wstawił się za nimi u hetmana, namówił go do napisania im listu uspokajającego. Hetman spełnił jego wolę i wysłał Wołochom taki list. Nowy hospodar Mołdawii również bardzo się bał, że hetman pomści się na Mołdawianach za śmierć swojego syna Tymosza oraz za inne podłe czyny wobec kozaków. Hetman wybaczył i im, wysłał”
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
swojego listu w odpowiedzi na ich prośbę”. Na chwilę przerwę narrację dokumentalną Pawła Halebskiego, bo mnie, być może tak jak i wam, bracia Ukraińcy, po tak bliskim zbliżeniu do „żywego” Chmiela, nieproszona staje za plecami i przenika świadomość piękna, a zarazem tragiczna paralela z dzisiejszym dniem Ukrainy. Historycy od dawna łamią sobie głowy nad zagadką: czy Bohdan rozpocząłby potężną wojnę narodowowyzwoleńczą o Ukrainę, gdyby nie upokorzył go wyniosły Polak, podstarości czehryński Czaplinski, napadając na chutor Subotów? Nawet jeśli za tym stał polski król Władysław, który pragnął pozbyć się monopolistycznego wpływu magnatów na władzę polską i nadużyć zarozumiałej i pysznej szlachty, która terroryzowała i króla, i Ukrainę. Król nadał „rejestrowemu” Bohdanowi prawa do Subotowa, lecz Daniel Czaplinski celowo go sprowokował, najpierw brutalnie pobiwszy syna Jurasza, a potem zajmując Subotów i znęcając się nad rodziną Chmielnickiego. A jednocześnie wielu historyków, a zwłaszcza Paweł Zagrebelny w swojej powieści „Ja, Bohdan…”, skłania się ku myśli, że właśnie nadmierna sentymentalność, miękkość, ufność nieustraszonego stratega wojskowego w skali całej Europy, Chmielnickiego, przyczyniły się do klęski pod Beresteczkiem i doprowadziły w końcu do Perejasławskiej Rady i do wielkiej Ruiny na Ukrainie. A potem legendarny koszowy Kałnyszewski w 1775 roku, w tragicznych dniach początku likwidacji Zaporoskiej Siczy przez Katarzynę, uwikłał się w długie, beznadziejne negocjacje z rosyjskim generałem Tekelijem. Kałnysz był typowym ukraińskim „pojednawcą”, który karmi krokodyla, podatnego na łakomstwo? Czy to nasz los, czy nasza klątwa? Czy to testament Boży, czy kara Boża? Zastanówmy się nad tym. Musimy się zastanowić, bo już w wielu pokoleniach Ukraińców stanowi to naszą wspólną i każdego z osobna dolę. A tymczasem czytajmy dalej Pawła Halebskiego: „Następnie hetman zaczął wypytywać naszego władykę patriarchę o to, co go niepokoiło. Potem obdarowaliśmy Chmiela, przynosząc na tacach, wyściełanych zgodnie z ich zwyczajem ręcznikami, ułomek kamienia z krwią Pana naszego Jezusa Chrystusa ze świętej Golgoty, dzban ze świętym olejem, szkatułkę z mydłem piżmowym, pachnące mydło, halebskie mydło, szkatułkę z cukierkami, kadzidło, daktyle, morele, ryż, filiżankę z ziarnami kawy, to znaczy z kawą, bo on lubi kawę, chińską cynamonową korę (kasję) oraz kosztowne — duży i mały — dywany. Naprzeciw hetmana siedziała generalna starszyzna i dziesięciu z jego pułkowników. Wszyscy oni, zgodnie z ich zwyczajem, golą brody. Kozak — to właśnie ten, kto goli brodę i kocha bujne wąsy, a pułkownik — to to samo, co pasza czy emir. Ten Chmiel — mąż w poważnym wieku, ale szczęśliwy dzięki Bożemu błogosławieństwu, dlatego jest prawdziwym przywódcą: szczery, spokojny, małomówny, nie stroni od ludzi, wszystkimi sprawami zajmuje się osobiście, umiarkowany w jedzeniu, piciu i ubiorze, naśladując sposób życia najwspanialszego z królów, Bazylego Macedończyka, jak opowiada historia. Każdy, kto go zobaczy, będzie się dziwił, mówiąc: „Więc oto jaki jest ten Chmiel, którego imię i sława obiegły cały świat!” Jak nam opowiadano, w krajach europejskich składano pochwałę…; przychodził do niego ze skargą podczas uczty albo chciał coś zakomunikować, to hetman zawsze mówił cicho, by nikomu nie przeszkadzać — taki jest ich wieczny zwyczaj. Zaprosiwszy do stołu, posadził naszego władykę patriarchę w kącie honorowym, a sam usiadł na niższym taborecie, okazując mu tym samym szacunek, nie tak, jak gospodarze Wołoszczyzny i Mołdawii, którzy sami zajmowali kąt honorowy, a patriarchę sadzali niżej od siebie. Trzeba było widzieć, jak podawano wódkę do stołu w misach — Kozacy zwykle czerpali ją koreczkami i pili tak mocną, że pali się w ogniu. A na tej uczcie hetmańskiej podano wódkę najwyższego gatunku w srebrnym puharku. Najpierw on poprosił, by pociągnął łyk nasz władyka patriarcha, potem sam pił i częstował każdego z nas. Panie, spójrz na tę duszę z prochu ziemskiego! Daj, Boże, mu długiego wieku! Nie ma on ani podczaszego, ani podających, którzy nalewaliby mu i podawali napój i potrawy, jak to bywa u królów i władców. Następnie podano do stołu pomalowane gliniane wagany z rybą solona i gotowaną oraz innymi potrawami. Nie było ani srebrnych talerzy, ani kielichów, ani srebrnych łyżek, ani innych naczyń, choć każdy z jego starszyzny ma po kilka skrzyń wypchanych tacami, kielichami, łyżkami i innymi naczyniami, srebrnymi i złotymi, odbitymi Lachom. Ale tym wszystkim pogardzają, przebywając w obozie czy w pochodzie, gdy zaś w domu żyją spokojnie, wtedy rzecz się ma inaczej. Po południu hetman pożegnał się z naszym władyką patriarchą, odprowadziwszy go za bramę twierdzy, i wsiadł do swojego wozu jednokonnego. Nie ma królewskich karet, ozdobionych drogocennymi tkaninami i zaprzężonych w cug pięknymi końmi, choć hetman ma takich tysiące. Zaraz pojechał w ulewie, poda…
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
materialnie. Na konto bankowe każdego z nich co miesiąc przelewane jest sto dolarów. Gwarantowane wyższe wykształcenie, mieszkanie, samochód i wsparcie we własnym biznesie. Ale nawet w tych warunkach dzieci są stymulowane do nauki i pracy. Na zagraniczną wycieczkę pojechała obecnie połowa z nich, ci najbardziej pilni. Ale latem wszyscy będą wypoczywać na wybrzeżu morskim. Wydaje się, że wszystko, czego nie miał w swoim własnym dzieciństwie Iwan Susłow, pragnie dać dzieciom. I byłoby to naturalne, gdyby chodziło tylko o własne, ale jego synowie są już dorośli, pomagają ojcu i tak samo serdecznie odnoszą się do przybranych braci i siostrzyczek. Kiedy goście, nawet bardzo dostojni, z innych państw przyjeżdżają obejrzeć ten rodzinny dom, wycieczkę oprowadza żona, a Iwan Susłow czeka na wizytatorów w biurze. Tę zasadę wprowadził po pewnym zdarzeniu, kiedy w obecności gości dzieci rzuciły się przede wszystkim do niego, aby przytulić się do taty, pocałować go. Wtedy usłyszał sceptyczne słowa jednego z biznesmenów: „Oto jak wyresztrował Susłow dzieci, żeby pokazywały ludziom, że go kochają”. Gorzko zapadło to w pamięć, bo czy wiedzą ci, którzy przyjeżdżają z ciekawości, jak trzeba było walczyć o każde dziecko, żeby zabrać je z nieludzkich warunków tutaj, jak pewna dziewczynka napisała list do swoich małych krewnych, którzy już mieszkali w domu Susłowa, żeby poprosili tatusia Iwana o zabranie także jej z domu dziecka. A on sam, wspominając dzieciństwo, kiedy nie miał własnego łóżka, a służbę w wojsku przyjął jak błogosławieństwo, bo karmili i było gdzie spać, teraz przeżywa każdą ciężką historię niedoli tych dzieci jak własną. I nie mógł się pogodzić, kiedy dyrektor szkoły pewnego razu nie wpuścił na dyskotekę jego „internatowych”, Susłow zabrał je jak skrzywdzone pisklęta i zbudował swoją salę na dyskotekę. Ale wspanialsze są jego projekty – to świątynia, którą wzniósł nad Rostawicą, a obok niej chce stworzyć Aleję Świętych. Będą to rzeźby tych wybitnych ludzi, którzy czynili dobro dla Ukrainy. Iwan Susłow pojeździł po świecie, widział piękne krajobrazy i bogate ziemie, ale kocha tylko swoją rodzinną. Aleję otworzą rzeźby jego rodziców. A w swojej niezwykłej rodzinie chce mieć 50 dzieci. Rozważając teoretycznie, wciąż zadaję sobie pytanie, dlaczego on to robi. Ale tylko do tej chwili, kiedy ten, zahartowany przez życie, wielki rozumny człowiek traci stalową odwagę i płacze, opowiadając o wszystkich 24 swoich dzieciach…
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von «SPOŁECZEŃSTWO I MY», S. 5
Natalia Mykołajiwna Susłowa z dziećmi. Iwan Mykołajowycz wie z własnego dzieciństwa, co to znaczy obudzić się głodnym i nie liczyć na sycące śniadanie. Było ich w rodzinie dwanaścioro, a mama zalewała się łzami, nie będąc w stanie nakarmić dzieci. Pewnego razu w drodze do szkoły zaszedł po kolegę, a tego właśnie pouczała mama: „Dopóki nie zjesz jajecznicy i kanapki z kiełbasą, z domu nie wychodź”. Głodny Iwanko wybiegł na ulicę, narwał liści wiśni i, żując to cierpkie śniadanie oraz zalewając się łzami, biegł do szkoły z gorzkimi myślami: „Dlaczego los jednemu sypie hojną ręką, a drugiemu nawet okruszyny nie daje?”. Tę dylemat rozwiązywał potem poprzez własną filozofię życiową. Zdolny w nauce i bystry już od młodych lat, miał talent do opanowania każdej sprawy, a kiedy mógł zająć się przedsiębiorczością, w krótkim czasie przekształcił lokalny deficytowy zakład mleczarski w wysoce rentowne przedsiębiorstwo. Jeszcze więcej stworzył miejsc pracy dzięki temu, że postawił na nogi inne przedsiębiorstwa przemysłowe i gospodarstwa rolne w rejonie. I za każdym razem zyski oraz wysoki standard życia nie obracały się w ruinę i nędzę dla okolicznych wsi, jak to dzieje się w sąsiedztwie posiadłości innych możnowładców. Przeciwnie, tutaj ludzie mają dobre zarobki, tereny przedsiębiorstw i wsi są upiększane, Iwan Mykołajowycz sam zainicjował założenie ogromnego parku na tysiące drzew, firma Susłowa zbudowała w Skwirze dwa budynki pod filie kijowskich uczelni wyższych, za własne środki kierowała na naukę dzieci z biednych rodzin, finansowo wspierała liczne akcje charytatywne. Nie wiem, czy opisywałabym z zachwytem osiągnięcia nawet utalentowanego i pracowitego przedsiębiorcy na „osobno wziętym terytorium”, jego posiadłości z najśmielszymi budowlami architektonicznymi, nawiasem mówiąc, gospodarz przeważnie sam je projektuje, gdybym nie zobaczyła w tych czarujących miejscach dzieci, które przekonają każdego, że to naprawdę jedna wielka rodzina. Kalejdoskop zebrany z krótkich opowieści i wrażeń. Ich warunki życia można nazwać luksusowymi: przytulne sypialnie i pokoje do nauki i wypoczynku, pracownia komputerowa, sala sportowa, nawet własny mały teatr, gdzie urządzają święta i witają solenizantów. A w ogrodzie klomby, drewniana rzeźba z bohaterami bajek, pomysłowe zjeżdżalnie i tajemnicze drzewa z „domkiem myśliwskim” w gałęziach, gdzie chowają prezenty dla dzieci. Wiele z nich tutaj po raz pierwszy zaczęło się uśmiechać, nie bać się dorosłych i powierzać swoje tajemnice mamie Natalii Mykołajiwnie, bo chyba z każdym musiała przebywać na leczeniu stacjonarnym w szpitalu rejonowym, wyjaśniać problemy szkolne, przyuczać nowicjuszy do nowych relacji w wielkiej rodzinie braciszków i siostrzyczek. Te dzieci z gorzkim doświadczeniem przeszłości, ale nie rozpieszczone i nie wywyższone nowym komfortem. Spokojna atmosfera z miłością do każdego, na moich oczach maluch, mijając kuchnię, zobaczył tam jedną z sióstr, życzył jej „smacznego”, jak zwykle, i popędził w swoich sprawach. W dniu naszego przyjazdu wszystkie dzieci pomagały wychowawczyni sprzątać ulicę przed płotem, nawet najmłodsi radzili sobie z łopatkami. W szkole dzieci z domu rodzinnego Iwana Susłowa chwalą: wszystkie dobrze się uczą, przeważnie są prymusami, grają na instrumentach muzycznych, śpiewają. Iwan Mykołajowycz sam sprawdza dzienniczki każdego i prowadzi „godzinę wychowawczą”. Oto przykład. Chłopiec, którego wzięto do domu niedawno, kaprysił w znany dla niego sposób: położył się na podłodze i z krzykiem walił nogami. Natalia Mykołajiwna, prawie płacząc, zadzwoniła do męża. Susłow zaprowadził malca do pokoju do nauki i powiedział, że dopóki inni są na spacerze, Iwan Mykołajowycz Susłow otrzymuje order Mikołaja Cudotwórcy na VII Międzynarodowym konkursie języka ukraińskiego, ten musi odrobić zadanie domowe. Dalej z jego słów: „Mały tam, za drzwiami, a ja tutaj męczę się, żal mi go. Ale trzeba, żeby poczuł autorytet ojca, bo i dalej w życiu będzie dochodził swego histeriami. Wreszcie nie wytrzymuję, wchodzę, usiadłem obok niego, pytam: „Nie obrażasz się na mnie?”. A on objął mnie i płacze: „Ty naprawdę jesteś moim tatą?!”. Ja sam już płaczę i mówię: „Oczywiście!”. A on: „To gdzieś ty tak długo się włóczył, że nie zabrał mnie do domu wcześniej?”. – „No – mówię – ja też byłem niepoprawny, jak ty dzisiaj”. Jedną z dziewczynek, półsierotę, do domu przyprowadził rodziony ojciec. Iwan Mykołajowycz powiedział, że przyjmie dziecko, ale poprosił ojca, aby ją odwiedzał i zaproponował pracę z dobrą pensją, byle tylko został w Skwirze, a dziewczynka miała bliską osobę. Jednak mężczyzna już trzeciego dnia wyjechał z miasta i więcej się nie odezwał. Są znacznie bardziej dramatyczne historie wychowanków tego niezwykłego domu rodzinnego, którym nie opiekuje się państwo. Ale Iwan Mykołajowycz, opowiadając je, zaznacza: „nie do publikacji”, bo myśli o reputacji i przyszłości swoich przybranych dzieci. A już teraz zapewnia go organizacja kraju oraz przedstawiciele ukraińskich i międzynarodowych fundacji, poinformowała przewodnicząca jury konkursu Switłana Kuc i dodała, że imiona członków jury do momentu nagrodzenia nie będą ujawniane. Podobne konkursy już zdobyły uznanie na świecie. Tak, w Europie Wschodniej „Dobroczyńcami Roku 2006” zostali SUAL w Rosji, bank BRD (grupa Societe Generale) w Rumunii, holding energetyczny CEZ w Czechach, opowiedział członek komitetu organizacyjnego konkursu, dyrektor Ukraińskiego Forum Grantodawców Ihor Popow, i ukraiński konkurs ma stać się jednym z serii podobnych wydarzeń i sprzyjać rozwojowi dobroczynności w naszym kraju.
Maschinelle Übersetzung
Walentyna DAHYDENKO Obecne dni w stolicy są zabarwione społecznym zmęczeniem, a dyfuzja wiecowych zgromadzeń na centralnym placu przypomina obraz z filmu, przewinięty o czterdzieści lat wstecz. Takie same wiece czy zgromadzenia bez potrzeby i pasji, tylko w obecnych jest więcej cynizmu. Bo ludzie, których nazywają „z ludu”, przychodzą postać dzień w upale czy deszczu za określoną zapłatę. A politycy rywalizują o własne obecne i przyszłe priorytety. I co w tak niepewnym czasie powinien robić dorosły i pracowity człowiek, który od małego przyzwyczaił się pracować — ciężko, ale z oddaniem, urządzając swoją pracą gospodarstwo, wieś, ziemię, którą szczerze szanuje. I jak normalny ukraiński gospodarz pragnie dobrobytu, kocha własną rodzinę i nigdy nie zapomina o licznych krewnych i sąsiadach aż do obrzeży rodzinnej wsi czy bliskiego miasteczka. Ma wystarczająco siły i odwagi, by bronić zasad nabytych za życia, ale katastrofalnie traci swoją stalową moc przed jednym — łzą skrzywdzonej sieroty. I wtedy opowiada sam, niemal z szlochem, rozczulając do łez swoich gości, życiowe biografie dzieci, których nigdy nie widzą ogoleni i nieskrzywdzeni głodową dietą oratorzy ze stołecznego Majdanu. Bo do tego trzeba chodzić bez świty i dziennikarzy po stacjach kolejowych i sierocińcach, poradniach przeciwgruźliczych i zaniedbanych chatach, gdzie, zamęczeni nędzą, degradują w pijaństwie rodzice i nie cieszą się własnymi dziećmi. Właśnie z takich miejsc zebrał Iwan Susłow do rodzinnego domu dziecka we wsi Buky w rejonie skwirskim małych i starszych, teraz jest ich dwudziestu czworo, i będzie jeszcze więcej. Zmienił ich losy, ale nie nazwiska, bo chce, żeby każdy z jego przybranych synów i córek nie wyparł się rodu, a już po osiągnięciu pełnoletności decydował: zostawić swoje rodzinne nazwisko czy zostać Susłowem. O tym domu, jak i o jego gospodarzu pisała już prasa, nakręcono reportaże telewizyjne, ale naprawdę trzeba zobaczyć na własne oczy fenomen tak rzadkiego zjawiska społeczno-psychologicznego w naszym kraju, jak objawienie w dobroczynności. Rozpatruję to jako dar, który spływa tak samo na człowieka, jak i talent twórczości. Iwan Susłow musiał pojawić się w tym czasie, kiedy zbyt drapieżnie i bezsumiennie półfeudalny latyfundyzm przygotowuje czarny rynek handlu ukraińską ziemią, rujnując wsie, a zaniedbane i porzucone dzieci — to tylko poboczne zjawisko tej klęski. Olga SKRYPKINA Konkurs ma pięć nominacji (transnarodowa korporacja, narodowa struktura biznesowa, bank lub instytucja finansowa, fundacja charytatywna, biznesmen-osoba fizyczna) i będzie przebiegał w dwóch etapach. Pierwszy, na którym będą wyłaniać dobroczyńców Kijowa i obwodu, potrwa od 24 kwietnia do 30 czerwca, a drugi rozpocznie się 1 lipca. Tutaj będą wyłaniać zwycięzców pozostałych 24 regionów i 5 dobroczyńców na szczeblu narodowym. Nagroda — statuetka-emblemat z napisem „Dobroczyńca roku 2007”. „Planujemy również zasadzić w Kijowie w pobliżu Dniepru Aleję Dobroczyńców, na której każdy zwycięzca zasadzi symboliczne drzewo” — opowiada zastępca przewodniczącego komitetu organizacyjnego Serhij Letenko. Zwycięzców będą wyłaniać według kryteriów wpływu na zmiany w życiu lokalnej społeczności, jakościowych zmian w życiu ludzi, którym udzielano pomocy, oraz rozmiarów i trwałości jej realizacji. Do jury zaproszono przedstawicieli najsłynniejszych organizacji charytatywnych. Rozpoczął się narodowy konkurs „Dobroczyńca roku 2007”. Organizatorzy — Ogólnoukraińska Fundacja Charytatywna „Świat Dzieci”, Centrum Filantropii, Ukraińskie Forum Grantodawców i generalny partner Nadra Bank — podkreślają: jego celem jest publiczne uznanie realizacji działalności charytatywnej, skierowanej na rozwiązywanie naglących problemów społecznych, oraz popularyzowanie jej.
Maschinelle Übersetzung
Nagrody i upominki zachęcające (dyplomy, książki oraz płyty kompaktowe) od Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta», a w dodatku wspaniały koncert otrzymali zwycięzcy i uczestnicy Ogólnoukraińskiego dziecięcego konkursu plakatu i rysunku patriotycznego «Paleta ukraińskiego słowa», zainicjowanego przez Towarzystwo przy wsparciu Narodowego Związku Artystów Plastyków Ukrainy, którego podsumowanie odbyło się 21 maja w Kijowskim Miejskim Domu Nauczyciela. W tym samym miejscu otwarto wystawę najlepszych prac. Olga SKRYPKINA Konkurs w trzech kategoriach wiekowych: młodszej (dzieci 6—10 lat), średniej (11—14) oraz starszej (14—17), tradycyjnie trwał od 1 lutego do 1 maja. Prace dzieci (a było to 178 uczestników z różnych obwodów Ukrainy) oceniało jury pod przewodnictwem zasłużonego artysty Ukrainy W. Franczuka. Zwycięzcami zostali wychowankowie z Kijowa (zajęli wszystkie pierwsze miejsca), Żytomierza, Sum, a także obwodu kirowohradzkiego oraz Autonomicznej Republiki Krymu. Sekretarz odpowiedzialny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Mykoła Nesterczuk: «Konkurs poświęcony jest ujawnieniu postrzegania świata przez dziecko poprzez ukraińskie słowo i Ukrainę. Dzieci przekazują własną wizję utworów literatury ukraińskiej i jej bohaterów, ludowego dziedzictwa pieśniarskiego, odtwarzają wydarzenia historycznej przeszłości, włączają się w to, co narodowe, ponieważ pragniemy nie tylko wesprzeć młode talenty, ale także wychować w dzieciach miłość do ojczystego języka, wywołać pragnienie uczenia się go dla dalszego umacniania». Przewodniczący jury, zasłużony artysta Ukrainy Wałerij Franczuk: «Jestem bardzo poruszony i zdziwiony: z każdym rokiem napełniamy się coraz głębiej. Porównywać prac konkursowiczów z zeszłorocznymi nie warto: wtedy mieliśmy swój wynik, ale obecny w niczym nie jest gorszy. Wspaniali młodzi twórcy dają perspektywę ojczyźnie. Cieszę się z tego bujania kolorów i wierzę, że te dzieci nie zagubią się w wirze i nurcie ukraińskiego życia, odnajdą siebie i zrealizują się dla dobra Ukrainy». Dobre wrażenia pozostały także u uczestników. Siostry Roksolana (zwyciężczyni starszej kategorii wiekowej) oraz Sołomija (otrzymała nagrodę zachęcającą) Dobrowolskie z Kijowskiej Dziecięcej Akademii Sztuk są zachwycone konkursem. Sołomija: «Rysowałam dziewczynę, która trzyma w rękach tęczę z kwiatami. Tęcza nad rzeką to symbol marzenia». Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki
Maschinelle Übersetzung
Roksolana: „Bardzo dobrze, że stworzono taki konkurs. Nie po raz pierwszy biorę w nim udział i kilka razy wygrywałam. Podoba mi się, że odkrywa się w dzieciach talent i daje możliwość tworzenia. Myślę, że to wspaniale”. W najbliższych planach organizatorów, podzielił się Walerij Franczuk, na 10-lecie konkursu jest zorganizowanie wystawy prac swoich wychowanków z całego okresu jego istnienia. Będziemy mieć nadzieję także na to święto twórczości. Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki młodzieżową publiczność, co też zostało zrobione tym razem”. W ubiegłym roku na Pokrowę rada kozacka postanowiła, począwszy od 2007 roku, prowadzić cykl „okrągłych stołów” na tematykę kozacką, angażując do nich młodzież studencką i uczniowską. Głównym celem takich przedsięwzięć jest przekazanie wiedzy i umiejętności od starszego pokolenia młodszemu. I niespodziewanie wydarzenie wyrosło z formatu „okrągłego stołu” do formatu konferencji, jak trafnie zauważyła dyrektor Muzeum Hetmaństwa Hałyna Jarowa. Rzeczywiście, zapoczątkowanie przez kozactwo studenckiej konferencji naukowej z zaangażowaniem do jej prowadzenia naukowców, polityków, działaczy społecznych, pisarzy, obecnych atamanów kozackich miałoby o wiele większy efekt w wychowaniu dorastającego pokolenia. Konferencja dawałaby impuls do prowadzenia badań historycznych i krajoznawczych przez młodzież, otwierałaby nowe spojrzenia na historię kozactwa i ukraińskiej państwowości. Temat kozackiej sławy jest niewyczerpany. I trzeba go jak najszerzej popularyzować. Dzisiaj naprzeciw wyszło Radio Narodowe, które zaproponowało cykl cotygodniowych audycji poświęconych tematyce kozackiej. Jutro, przekonani są uczestnicy „okrągłego stołu”, należy tworzyć podobne programy na antenie wszystkich ukraińskich stacji telewizyjnych i radiowych, popularyzować osiągnięcia chlubnej przeszłości na łamach gazet i czasopism, w mediach elektronicznych, wprowadzić naukę tradycji kozackich do programów nauczania szkół, szeroko wykorzystywać praktykę „pokozaczenia” szkół, gimnazjów, liceów, uczelni wyższych, przeprowadzać zawody sportowe i inne wydarzenia poświęcone wybitnym synom Ukrainy, obrońcom ojczystej ziemi. A fundamentem dla tego jest Ukaz Prezydenta Ukrainy nr 378/2007 z 4 maja br. „O środkach wspierania rozwoju ukraińskiego kozactwa”, w którym wyłożone są przesłanki do odrodzenia i rozwoju historycznych, patriotycznych, gospodarczych i kulturowych tradycji ukraińskiego kozactwa. T. O. HIRMAN, nauczycielka Szkoły Ogólnokształcącej I-II st. w Illicziwce, obwód ługański. Zespół nauczycieli Szkoły Ogólnokształcącej I-II st. w rejonie troickim obwodu ługańskiego otrzymał prawdziwy skarb do pracy pedagogicznej — książki, płyty kompaktowe, kasety audio od przewodniczącego oddziału obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Wołodymyra Fedorowycza Semystiahy. Lekcje w naszej szkole stały się ciekawsze, bardziej treściwe. Uczniowie przychodzą na nie z wielkim pragnieniem uzupełnienia swojej wiedzy i umiejętności korzystania z komputera. A nauczyciele mają wielką możliwość szerokiego wykorzystywania w swojej pracy nowoczesnych technologii interaktywnych. Otwarte lekcje stały się tradycją w naszej szkole, gdzie nauczyciele uzupełniają swoje pedagogiczne skrzynki nowymi, nowoczesnymi metodami nauczania. A wykorzystanie nowoczesnych środków nauczania sprzyja zainteresowaniu uczniów lekcjami historii, literatury ukraińskiej, geografii, muzyki, plastyki. Tak, na lekcjach literatury ukraińskiej w klasach 7 i 9 (nauczycielki Sahajdak O. L. oraz Puzankowa I. I.) wykorzystywano płyty „T. Szewczenko poeta. Artysta”, „Kantaty szewczenkowskie”. Lekcje te miały wielkie znaczenie wychowawcze, ponieważ przeprowadzono je na wysokim poziomie metodycznym z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. A lekcja muzyki (nauczyciel Sahajdak S. P.) zamieniła się w lekcję-koncert, gdzie uczniowie mistrzowsko wykonywali pieśni ludowe, wyuczone na poprzednich lekcjach, i wysłuchali kaset audio z nagraniami ukraińskich pieśni ludowych z różnych zakątków naszego kraju. Na lekcjach historii, geografii poznawać nowy materiał uczniom pomagają bajkowi bohaterowie: Wilk Panas, Wiewiórka-Flecistka, Profesor Kasia. Przeglądając płyty „Historia Ukrainy”, „Starożytna Grecja”, „Starożytny Rzym”, „Podróżnicy” — uczniowie, samodzielnie korzystając z komputera, wykonują testy, rozwiązują krzyżówki z poznanych tematów, grają w gry komputerowe. W przeddzień wielkiego święta chrześcijańskiego Wielkanocy wychowawcy klas 5-9 naszej szkoły przeprowadzili godzinę wychowawczą z wykorzystaniem płyty „Wielkanoc”. Dzieci z zainteresowaniem słuchały historii powstania tego święta, obejrzały nabożeństwo w cerkwi w dniach przedświątecznych, interesowały się przepisami kulinarnymi na przygotowanie świątecznych bab wielkanocnych oraz wykonanie pisanek i kraszanek. Chcemy wyrazić za pośrednictwem gazety „Słowo Proświty” słowa wielkiej wdzięczności Wołodymyrowi Fedorowyczowi Semystiasze za taką pomoc materialną i wsparcie dla naszej małej wiejskiej szkoły.
Maschinelle Übersetzung
15 maja w Muzeum Hetmaństwa Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. T. Szewczenki wspólnie z Międzynarodowym Stowarzyszeniem «Kozactwo» zorganizowało «okrągły stół» na temat: «A my tę kozacką sławę zachowamy».
Jewhen BUKET
Uroczysta sala Muzeum Hetmaństwa tego dnia była przepełniona. Na wydarzenie przybyli naukowcy, politycy, działacze społeczni, pisarze, kozacy atamani, a także studenci Wojskowo-Kozackiego Instytutu im. księcia Światosława Chorobrego, uczniowie Liceum Wojskowego im. Iwana Bohuna oraz uczniowie stołecznych szkół i gimnazjów. Z wprowadzającym słowem do obecnych zwrócił się przewodniczący ВУТ «Proświta» Pawło Mowczan. Mówił o wyjątkowym znaczeniu kozactwa i jego tradycji w przeszłości i współczesnym życiu Ukrainy. Opowieść o chwalebnych kozackich czynach kontynuowali: szef sztabu generalnego MA «Kozactwo» Anatolij Hrywa, doktor nauk historycznych, akademik NAN Ukrainy Petro Panczenko, pisarze Borys Spysarenko, Ołeksandr Drobacha i Iwan Szpytal, doktor nauk pedagogicznych Jurij Rudenko oraz Najwyższy ataman MA «Kozactwo» Ołeksandr Konecznyj.
Zdjęcie: Ołeksandr Łytwynenko
Doświadczeniami patriotycznego wychowania młodzieży podzielili się z obecnymi przedstawiciele placówek oświatowych. Również wszystkich, którzy tego dnia przybyli do Muzeum Hetmaństwa, czekała część artystyczna — występy wychowanków Stritowskiej Szkoły Sztuki Kobzarskiej, członków «Młodej Proświty» oraz młodzieżowego kurenia kozactwa pod kierownictwem Witalija Moroza.
«Towarzystwo „Proświta” i Międzynarodowe Stowarzyszenie „Kozactwo” już po raz drugi organizują „okrągły stół” na podobną tematykę — powiedział, odpowiadając na pytanie, jeden z organizatorów, przewodniczący rady starszyzny MA «Kozactwo», proswiterianin Mychajło Sopiwnyk. — Po raz pierwszy podobne wydarzenie odbyło się w 2004 roku. Wtedy odbywało się w Domu Pisarzy. Zebrało się szanowne towarzystwo, pisarze, wszyscy patrioci Ukrainy ogłaszali swoje badania o ukraińskim kozactwie. Wtedy stało się jasne, że trzeba przede wszystkim opierać się na
Maschinelle Übersetzung
Roman SAGAN, m. Kołomyja
Za znaczące osiągnięcia w rozbudowie państwowości ukraińskiej Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki odznaczyło pamiątkowym medalem „Budowniczy Ukrainy” wybitnego regionalistę Kołomyjszczyzny, pedagoga, poetę i organizatora domowego muzeum starożytności pana Romana Jaworskiego. Dlatego członkowie Kołomyjskiego Związku Literatów „Kwiatostan” przyszli serdecznie pogratulować Romanowi Martynowiczowi z okazji jego 80-lecia. Jubilat zaprasza wszystkich do zapoznania się z muzeum. W tym znakomitym muzeum starożytności, stworzonym przez jubilata, znajdują się oryginalne eksponaty. Te eksponaty Roman Jaworski zaczął zbierać jeszcze jako mały chłopiec. Tylko tutaj, w Kołomyi, zwiedzający mogą zapoznać się z wystawą haftowanych poduszek, które były modne w latach 60. ubiegłego stulecia. Urzeka i zachwyca wzrok tęczowa gama haftowanych poduszek, z których każda ma nazwę: „Kosmacka”, „Pomarańczowa”, „Brązowa czarnobrewa”, „Dywanowa”. W tych niezrównanych arcydziełach, które zostały podarowane przez ludzi z różnych wsi Huculszczyzny, na całą barwną szerokość rozkwita cała miniona epoka Karpackiego kraju. W tym poddaszu, pod krokwiami, kołysze się nad wszystkimi tymi relikwiami opiewana w ludowych pieśniach jaworowa kolebka. A wiosenne słoneczne promienie z okna połyskują na metalowych wojskowych zbrojach wojowników różnych czasów i narodów. Kolekcja prasek do bielizny, „gdzie sypano rozżarzony węgiel”, to już historia przeszłości. Z karafek sterczą gęsie pióra do pisania, — to pewnie z czasów rycerskich kozaczyzny… Lecz wszystkiego nie sposób opisać. Muzeum pozostaje największym szczęściem Romana Jaworskiego, rodzonym dzieckiem, w które włożono część niełatwego życia, pełnego przyszłych nadziei!
Maschinelle Übersetzung
Text bei der Erkennung beschädigt — lesen Sie die Originalseite
Dość pikantnym momentem było zaproszenie na scenę wśród honorowych gości konkursu przewodniczącego rozwiązanego parlamentu Ołeksandra Moroza. Okazuje się, że on również ustanowił swoje nagrody dla uczestników, przeznaczając na ten cel kilka tysięcy hrywien. Ołeksandr Ołeksandrowycz z nostalgią wspominał swoje szkolne dzieciństwo, kiedy niestety nie było jeszcze takich konkursów, wspominał swoich nauczycieli, dzięki którym na „celujący” napisał wypracowanie na egzaminie końcowym i dobrze uczył się dalej. A wielu z obecnych na sali siedziało i myślało: czy to mówi ten sam wysokiej rangi urzędnik, który niemal wprost wpisuje się w wysiłki ukrainofobów, by wprowadzić jeszcze jakieś inne języki państwowe? Dlatego, kiedy O.O. zaczął rozwijać swoją tezę o tym, że należy mniej gadać, a więcej robić konkretnych rzeczy i w tym kontekście nie pozwolić umrzeć „Literackiej Ukrainie” oraz czasopismu „Witchyzna”, otrzymał godną odpowiedź od Wiktora Baranowa jako przewodniczącego rady nadzorczej konkursu i redaktora naczelnego czasopisma „Kijów”: „Te flagi 23 krajów świata, uczestników konkursu, to odpowiedź dla sceptyków spośród urzędników państwowych, którzy wątpili w potrzebę konkursu. Władza przez 16 lat nie zrobiła nic istotnego dla utwierdzenia państwowości ukraińskiej, w szczególności Zachodu, mam małą nadzieję, bo tam jest bardzo duża asymilacja. Na Zachodzie, poza TUM i „Plastem”, młodzież wszędzie mówi po angielsku. Natomiast my, Liga, pragniemy koncentrować się na wspieraniu rozwoju języka wśród dzieci Ukrainy. Bo tutaj zrusyfikowanie jest zbyt duże. I musimy tę rosyjską Ukrainę zukrainizować”. Natalia OŚMAK — córka pierwszego Prezydenta Ukraińskiej Głównej Rady Wyzwoleńczej Kyryła Ośmaka, badaczka jego życia, wydawczyni bezcennych archiwów ruchu wyzwoleńczego, również wzięła aktywny udział w konkursie, ustanawiając nagrodę imienia swojego ojca dla zwycięzców. Oddajmy jej głos: „Język ukraiński trzeba nie tylko kochać. Język ukraiński musi być jak powietrze, którym oddychasz, jak woda, którą pijesz. A mówienie językiem obcego narodu to zdrada własnego narodu. Kiedy w 1944 roku w górach Karpatach wybierano UGRW, parlament walczącej o swoją niepodległość Ukrainy, mój ojciec, obejmując stanowisko Prezydenta Rady, składał taką przysięgę: „Będziemy walczyć o to, abyś ty, narodzie ukraiński, był gospodarzem na swojej ziemi. Na ołtarz tej walki złożymy swoje siły i życie”. Teraz można nie składać życia, ale trzeba składać swoją pracę na rzecz naszego państwa, na rzecz nauki i utwierdzenia języka państwowego”. …Konkurs zakończony, praca trwa. W Kirowohradzie w Dniu Piśmiennictwa i Języka odbędzie się uroczyste otwarcie VIII konkursu. Trwa również walka o to, abyśmy na swojej ziemi oddychali swoim językiem i aby oddychało, a nie dusiło się, nasze Słowo. Zdjęcie Ołeksandra ŁYTWYNENKI
Maschinelle Übersetzung
Text bei der Erkennung beschädigt — lesen Sie die Originalseite
Petro ANTONENKO Liga Ukraińskich Mecenasów, oprócz innej swojej wielostronnej pracy na rzecz Ukrainy, założyła w 2000 roku konkurs, któremu pod względem skali nie było równego w naszym kraju. Lecz od razu pojawił się problem — współistnienia pierwiastka społecznego i państwowego w tej akcji. Znamienne, że zgodnie z tradycją rozwiniętych demokracji sprawę wzięło w swoje ręce właśnie społeczeństwo, organizacja pozarządowa. Trzeba przecież i u nas jakoś rozwijać społeczeństwo obywatelskie. Z drugiej strony, sprawa jest czysto państwowa — utwierdzenie na terenach Ukrainy państwowości języka ukraińskiego. To, właściwie, co zobowiązane są robić instytucje państwowe. Na początku rola instytucji państwowych sprowadziła się do... obłożenia podatkami tych dziecięcych nagród dla zwycięzców konkursu. Choć chodziło wyłącznie o dobrowolne osobiste datki mecenasów. Datki z uczciwie zarobionych przez ludzi pieniędzy czy własnych emerytur. I z tego tysiąca czy setki dolarów Ukrainiec w USA czy Kanadzie już rzetelnie zapłacił państwu należne podatki. Istnieją umowy międzynarodowe, które nie dopuszczają podwójnego zdzierania podatków. Daleko nie od razu, ale do naszych urzędników ta oczywista rzecz w końcu dotarła i obecnie dzieci-laureatów nie opodatkowuje się. Następny krok państwa był bardziej logiczny. Do konkursu podłączono Ministerstwo Oświaty i Nauki. Dlatego praca organizacyjna — po stronie Ministerstwa, finansowa — po stronie Ligi. A w tym roku wśród organizatorów konkursu były już cztery ministerstwa. Oprócz oświatowego, to Ministerstwo Kultury i Turystyki, Ministerstwo Obrony i Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Resort obrony z inicjatywy swojego ministra po prostu i jasno, po wojskowemu, swoim rozkazem przeprowadził konkurs w ukraińskich Siłach Zbrojnych. A udział MSZ uwarunkowany jest tym, że odtąd konkurs nabrał statusu międzynarodowego, wzięły w nim udział ukraińskie dzieci z 23 krajów świata, od Polski aż po Kanadę i USA. O tym wszystkim z dumą mówiono na końcowej ceremonii zamknięcia konkursu. Cyfry — 23 kraje i 5 milionów uczestników — wygłaszano z takim natchnieniem, jak kiedyś, w czasach radzieckich, podobne cyfry na zjazdach. Pewna paradność nie umniejsza, oczywiście, znaczenia konkursu. Tym bardziej, że na najlepsze słowa zasługują i wszyscy jego uczestnicy, niezależnie od zajętego miejsca, i nauczyciele, którzy wychowali laureatów konkursu. I oczywiście mecenasi. I liczne organizacje społeczne, które coraz bardziej włączają się w akcję. Wśród nich — i Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki. Wszak właśnie tysiące książek wydawnictwa „Proświta” stały się jednymi z najlepszych prezentów dla zwycięzców turnieju. Ale trudne i nierozwiązane kwestie językowe, problemy współpracy społeczeństwa i państwa w ich rozwiązywaniu, cały czas, jak to mówią, wisiały w powietrzu. WŚRÓD UCZNIÓW 1 miejsce — Jewhenija Sołodka — uczennica 3 klasy Zespołu Szkół nr 2 w Szepietówce w obwodzie chmielnickim; Tetiana Powszedna — uczennica 4 klasy Szkoły Ogólnokształcącej nr 6 w Żytomierzu, Diana Wyhiwska — uczennica 5 klasy szkoły specjalistycznej nr 12 w Irpieniu w obwodzie kijowskim; Anna Sawczuk — uczennica 6 klasy Żytomierskiego Liceum Ekologicznego nr 24 w Żytomierzu; Marta Chomyn — uczennica 7 klasy Lwowskiego Gimnazjum Akademickiego; Ilona Chmielowa — uczennica 8 klasy Kłowskiego Liceum Języków Obcych nr 77 w Kijowie; Olha Danyłowa — uczennica 9 klasy Szkoły Ogólnokształcącej nr 1 w Nowej Kachowce w obwodzie chersońskim; Olha Kosowa — uczennica 10 klasy liceum stosunków międzynarodowych nr 51 dzielnicy Peczerskiej w Kijowie. Jeśli ktoś wątpi w to, wyjdźmy na ulicę stolicy naszej niepodległej Ukrainy i posłuchajmy, w jakim języku tam mówią. Spójrzmy, w jakim języku wydrukowane są nasze gazety, książki na straganach? Zwycięstwo tego konkursu jest oczywiste, ale dokonało się nie dzięki, a wbrew władzy. Jedna sprawa, jak nas tutaj przekonywano, dać na „Literacką Ukrainę” czy czasopismo „Witchyzna” jednorazową pomoc finansową, ale o wiele ważniejsza i o wiele bardziej państwowa sprawa — stworzyć w niepodległej Ukrainie taką atmosferę społeczną, w której ta sama „Literacka Ukraina” i wszystkie ukraińskojęzyczne wydania znajdowałyby się pod ochroną ukraińskiego ustawodawstwa i nie potrzebowały takich jałmużn. Żeby gazeta wychodziła nie w nakładzie 4 tysięcy, a „Witchyzna” — mniej niż tysiąc egzemplarzy. Żeby książka patriarchy naszej literatury, laureata Szewczenkowskiej Nagrody Anatolija Dimarowa, który jest tutaj, w sali, została wydana w nakładzie nie tysiąca egzemplarzy, a stu tysięcy”. A oto przemyślenia jeszcze niektórych uczestników święta: Wiktor NABRUSKO, przewodniczący Narodowej Kompanii Tele- i Radiodyfuzyjnej Ukrainy: „Nasze programy radiowe — to prawdziwe święto języka ukraińskiego. W szczególności wprowadziliśmy Dyktando ogólnoukraińskiej jedności w Radiu Ukraińskim. I naszym celem jest, aby przy symbolicznych ławkach tego Dyktanda posadzić naszych politycznych i państwowych działaczy, którzy zrozumieliby, że bez języka ukraińskiego, bez ukraińskiego słowa nigdy nie będzie Państwa Ukraińskiego. Niestety, przez wszystkie 15 lat jesteśmy zmuszeni kontynuować walkę o utwierdzenie ojczystego słowa, ukraińskiej kultury. Jakoś to nienormalne — w swoim ojczystym domu, swojej ukraińskiej chacie mówić o tym, ale taka jest historyczna rzeczywistość. Dlatego ten konkurs — to swoista informacja dla naszych państwowych działaczy, którzy muszą zrozumieć, że ukraińska przestrzeń informacyjna dzisiaj często nie jest ukraińska, nie jest narodowa, ona jest zanieczyszczona, zaśmiecona”. Pani Natalija SOSIUK — dyrektor liceum-internatu w Równem otrzymała na konkursie dwie nagrody: imienny zegarek od Prezydenta Ukrainy i dyplom za to, że jej uczennica Olha Baczyszyna stała się jedną z tych, które zdobyły pierwsze miejsce wśród uczniów. Swoją drogą, 5 rok z rzędu wychowankowie pedagoga zwyciężają w konkursie. Słowo pani Nataliji: „Konkurs — to nadzieja dla dzieci. Daje on poczucie wolności, utwierdza dumę narodową Ukraińców. Potwierdza on, że Ukraina nasza — to nie peryferia i nie skrawek. Czego dla Ukrainy trzeba teraz? Wiary, miłości, która kryje się w słowie. Słowo genetycznie kondensuje wszystko”. Doktor Marija FISCHER-SLYZH z Toronto (Kanada) — członkini Ligi Ukraińskich Mecenasów, jedna z najbardziej aktywnych działaczek zagranicznej społeczności ukraińskiej. Oto co powiedziała naszej gazecie o konkursie, w szczególności o udziale w nim dzieci z zachodniej diaspory: „Wrażenia piękne, patriotyczne. Widać, że język ukraiński rozwija się, jego prestiż rośnie. Jeśli chodzi o udział ukraińskich dzieci za granicą”
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
...wa; Olga Bačyszyna — uczennica 11 klasy Liceum-internatu z miasta Równe.
WŚRÓD STUDENTÓW WYŻSZYCH UCZELNI PIERWSZE MIEJSCA ZAJĘLI: I stopień — Kateryna Warhanowa (Mikołajowskie wyższe państwowe kolegium kultury), II stopień — Switłana Kondratenko (Czerkaskie kolegium medyczne); III stopień — Ksenija Szewjakowa (Zaporoskie kolegium pedagogiczne); IV stopień — Julija Łysenczuk (Symferopolskie kolegium spółdzielczo-handlowo-ekonomiczne); V stopień — Olena Starowa (Charkowski Narodowy Uniwersytet im. W. Karazina).
WŚRÓD WOJSKOWYCH: kursanci wojskowych zakładów edukacyjnych i przedstawiciele instytucji Sił Zbrojnych Ukrainy: Stanisław Prytuła (Narodowa Orkiestra Prezydencka, pracownik Sił Zbrojnych Ukrainy); Ruslan Myłoworotiw (Charkowski Uniwersytet Sił Powietrznych); Serhij Hulman (Instytut Inżynieryjno-Wojskowy Podolskiego Państwowego Agrarno-Technologicznego Uniwersytetu); Andrij Bohun (Połtawski Instytut Wojskowy Łączności); Roman Owczynnyk (Charkowski Uniwersytet Sił Powietrznych). Licealiści: Jehor Kłoć i Ołeksandr Iwanczenko (Kijowski Liceum Wojskowe im. Iwana Bohuna). Oficerowie: Walentyn Jurczenko (Wydział Przygotowania Specjalistów w Zakresie Nauk Humanistycznych Narodowej Akademii Obrony Ukrainy); Oleh Nowosad (Wydział Przygotowania Specjalistów w Zakresie Nauk Humanistycznych Narodowej Akademii Obrony Ukrainy).
Maschinelle Übersetzung
Ludmiła IWANNIKOWA, kandydat nauk filologicznych Dmytro Iwanowycz Jawornycki — wybitny ukraiński historyk, archeolog, etnograf, folklorysta, leksykograf, pisarz, członek rzeczywisty Towarzystwa Naukowego im. T. H. Szewczenki (od 1914 r.), akademik Akademii Nauk (od 1929 r.), autor ponad 200 prac naukowych, a także powieści, opowiadań, wierszy… Najwybitniejsze jego prace dotyczą historii Zaporoża („Historia zaporozkich kozaków” — T. 1, 1892; T. 2, 1895; T. 3, 1897); „Zaporoże w pozostałościach starożytności i podaniach ludu” (1888), „Śladami zaporożców” (1898) i inne. Aby je napisać, autor przeprowadzał wykopaliska archeologiczne na terytorium dawnych Siczy Zaporoskich, przeszukał archiwa Kijowa, Jekaterynosławia, Moskwy, Warszawy, zbadał archiwum Monasteru Sołowieckiego, a także archiwa Turcji i Palestyny. Większość znalezionych przez siebie dokumentów archiwalnych, dotyczących zaporoskiej starożytności, uczony opublikował w swoich pracach („Szkice z historii zaporoskich kozaków i Kraju Noworosyjskiego” (1889), „Zbiór materiałów do historii zaporoskich kozaków” (1888), „Iwan Dmytrowycz Sirko” (1894), „Wolności zaporoskich kozaków” (1898), „Źródła do historii zaporoskich kozaków” (T. 1-2, 1903), „Do historii Stepowej Ukrainy” (1928) i in.). Od 1903 do 1933 r. D. I. Jawornycki był dyrektorem Jekaterynosławskiego (później — Dniepropetrowskiego) muzeum historycznego, które obecnie nosi jego imię. Dla muzeum zebrał ponad 85 tys. eksponatów, związanych z historią Południowej Ukrainy — cenne rękopisy, portrety postaci historycznych, kolekcje zaporoskiej odzieży i broni, zabytki starożytności cerkiewnej, dzieła sztuki ludowej… Jako folklorysta D. I. Jawornycki zapisał ponad 2 tys. pieśni, ponad 1 tys. ludowych legend, podań, bajek i opowiadań. Jako leksykograf zebrał ponad 55 tys. słów, niezanotowanych w słowniku B. D. Hrinczenki i uporządkował pierwszy tom „Ukraińskiego słownika żywego języka ludowego” (1920). Ogólnie postać ta wydaje się nieogarniona! Aby pojąć całą wielkość i głębię natury uczonego, mało jest zapoznać się z dorobkiem naukowym! W tym celu po prostu trzeba zwrócić się do jego osobistego archiwum (a jest ono rozproszone po różnych funduszach i instytucjach — w Instytucie Rękopisów Narodowej Biblioteki AN Ukrainy im. W. I. Wernadskiego, w Instytucie Literatury NAN Ukrainy im. T. H. Szewczenki, w Instytucie Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. T. Rylskiego NAN Ukrainy, w Dniepropetrowskim muzeum historycznym itd.). I najcenniejszym składnikiem archiwum uczonego, prawdziwym skarbem dla nas jest jego spuścizna epistolarna. To tysiące listów samego D. I. Jawornyckiego oraz jego przyjaciół, kolegów, ludzi o podobnych poglądach — naukowców, artystów, pisarzy, pracowników muzeów, nauczycieli, duchownych. Te listy odkrywają przed nami losy uczonego, szczegóły jego życia osobistego, relacje z ludźmi, historię pisania prac naukowych, a co najważniejsze — w pełni charakteryzują tę ciekawą i straszną epokę, w której żył i pracował wybitny światło ukraińskiej nauki. Szczególnie cenne są dla nas informacje o ostatnich latach życia uczonego, prześladowanego moralnie i fizycznie przez nowy komunistyczno-bolszewicki reżim. Największa część spuścizny epistolarnej D. I. Jawornyckiego znajduje się w funduszach rękopiśmiennych Dniepropetrowskiego muzeum historycznego — ponad 6000 jednostek przechowywania! Jeszcze na początku lat 90. ubiegłego wieku naukowcy muzeum opracowali kompleksowy program wydania spuścizny epistolarnej D. I. Jawornyckiego. W 1992 roku ujrzał światło dzienne katalog kolekcji muzealnej „Spuścizna epistolarna akademika D. I. Jawornyckiego” (opracowali S. W. Abrosimowa, A. I. Perkowa, O. W. Picyk, A. S. Żurba). Od tego czasu korespondencja D. I. Jawornyckiego dość intensywnie zaczęła być wprowadzana do obiegu naukowego — do tej pracy dołączyli tacy wybitni współcześni uczeni, jak kandydat nauk filologicznych, folklorysta M. M. Szubrawśka, autorka jak na razie jedynej monografii o życiowej i twórczej drodze uczonego (D. I. Jawornycki. Życie, działalność folklorystyczno-etnograficzna. — K., 1972), wybitny ukraiński historyk, doktor nauk historycznych, profesor Ju. A. Mycyk, znany archeograf naszych czasów, kandydat nauk historycznych, kierownik działu funduszy rękopiśmiennych Dniepropetrowskiego muzeum historycznego S. W. Abrosimowa oraz inni dniepropetrowscy, kijowscy i połtawscy uczeni. Jednak wszystko to była znikoma część! Od 1997 roku w Dniepropetrowsku rozpoczęto publikację wielotomowego zbioru seryjnego pod ogólnym tytułem „Spuścizna epistolarna akademika D. I. Jawornyckiego”, praca nad którym trwa do dziś, ponieważ znowu i znowu pracowici redaktorzy (a są to naukowcy Dniepropetrowskiego muzeum historycznego — S. W. Abrosimowa, N. E. Wasylenko, I. Ju. Kondratiewa, A. I. Perkowa, O. W. Picyk, I. Ju. Tarasenko, I. M. Tymofiejewa, A. W. Troniewa, M. H. Czaban, N. H. Czerednyk) znajdują nieznane archiwalne perły, ukryte w różnych funduszach rękopiśmiennych. Dzisiaj ujrzały światło dzienne już cztery tomy spuścizny, obecnie przygotowywany jest do druku piąty, i, najwyraźniej, nie ostatni tom. Wyjście na świat tego wydania, bez wątpienia, jest epokowym wydarzeniem w historii ukraińskiej archeografii! Publikacja całego kompleksu spuścizny epistolarnej uczonego wymagała przede wszystkim jej systematyzacji według określonych kryteriów. Tak wyodrębniono główne bloki listów, z których każdy stanowi osobny tom „spuścizny”. Na przykład, pierwszy tom tworzą „Listy uczonych do D. I. Jawornyckiego” (Dniepropetrowsk, 1997. — 888 s.). Jest to bodaj najważniejszy tom dla naukowców, gdyż tutaj opublikowano listy najwybitniejszych uczonych końca XIX—początku XX w. — historyków, archeologów, etnografów, folklorystów, językoznawców, archeografów, historyków sztuki Ukrainy, Rosji, Polski, Czech, Francji, Anglii (łącznie 841 listów od 141 korespondentów z okresu końca lat 70. XIX—początku lat 40. XX w.). Zatem publikacja ich korespondencji z D. I. Jawornyckim — to znaczące wsparcie.
oraz młodym badaczom historii nauki ukraińskiej. Jak zaznaczono we wstępie, „w prezentowanym epistolarium naświetlone jest życie akademickie w Ukrainie, Polsce, Rosji, na uniwersytetach w Moskwie, Petersburgu, Kijowie, Charkowie, Odessie, Warszawie, działalność ukraińskiej emigracji naukowej w Pradze”, a także określona jest rola i miejsce D. I. Jawornyckiego w procesie naukowym końca XIX – początku XX wieku. W listach poświęca się znaczną uwagę zagadnieniom literaturoznawstwa, językoznawstwa, wydawnictw, w szczególności historii ówczesnych czasopism, kwestiom etnografii, folklorystyki, archeologii, historii sztuki, krajoznawstwa, archeografii, rozwoju muzealnictwa oraz głównym wydarzeniom życia kulturalno-społecznego Ukrainy. Wydanie 2 („Listy działaczy kultury do D. I. Jawornyckiego” – Dniepropetrowsk, 1999. – 460 s.) prezentuje 457 listów 88 korespondentów – pisarzy, aktorów, dramaturgów, dziennikarzy, wydawców i redaktorów czasopism z okresu od 1883 do 1940 roku. Tutaj dowiadujemy się o twórczości literackiej D. I. Jawornyckiego, jego współpracy z różnymi czasopismami, towarzystwami naukowymi i kulturoznawczymi, w szczególności z katerynosławską „Proświtą”, u której źródeł stał, mamy wiele informacji o charakterze biograficznym. Wśród wybitnych działaczy kultury ukraińskiej, których listy zostały tu opublikowane, jaśnieją nazwiska M. Kociubynskiego, P. Myrnego, O. Pczilki, M. Mohylańskiego, M. Staryckiego, L. Staryckiej-Czerniachiwskiej, A. Czajkowskiego, K. Bililowskiego, M. Woronego, O. Wyszni, W. Samijłenki, J. Szczoholiwa, W. Leontowycza, A. Kruszelnickiego, M. Filiańskiego, F. Lebedyncewa, M. Kropywnyckiego, P. Saksahanskiego, S. Wasylkiwskiego i in. Wydanie 3 („Listy działaczy muzealnych do D. I. Jawornyckiego” – Dniepropetrowsk, 2005. – 740 s.) zawiera 793 listy od 120 korespondentów – pracowników muzeów, kolekcjonerów, mecenasów, krajoznawców z Ukrainy, Rosji, Niemiec z okresu od 1880 do 1940 roku. Tutaj również przedstawione są wybitne osobistości: O. H. Slastion, M. W. Łysenko, M. S. Samokysz, W. W. Tarnowski, J. J. Liniowa, W. K. Trutowski, ale większość nazwisk jest nieznana szerokiemu ogółowi. Ważne, że tutaj po raz pierwszy podano o nich noty biograficzne, a sporządzone zostały one wyłącznie na podstawie danych archiwalnych oraz materiałów z prasy XIX–XX wieku. Ostatni, czwarty tom („Listy D. I. Jawornyckiego do działaczy nauki i kultury” – Dniepropetrowsk, 2005. – 500 s.) zawiera 490 listów wybitnego uczonego, które przechowywane są w różnych archiwach, bibliotekach i muzeach Ukrainy oraz Rosji. Najbardziej znaczącymi pod względem objętości, zakresu chronologicznego i treści są „bloki” listów D. Jawornyckiego do K. Bililowskiego, B. Hrinczenki, F. Lebedyncewa, H. Markewycza, D. Mordowca, J. Nowyckiego, I. Repina, T. Romanczenki, J. Czykałenki, S. Szubinskiego. Jednak, jak zaznaczono we wstępie, „listy D. Jawornyckiego, które są publikowane w tym zbiorze, stanowią jedynie część epistolarium uczonego. Archiwa jeszcze wielu jego osobistych i zbiorowych adresatów przechowują listy wybitnego historyka kozactwa zaporoskiego i czekają na publikację” (s. 16). Ostatni tom jest być może najciekawszy ze wszystkich – prawie 200 stron zajmuje aparat naukowo-informacyjny książki! Są to rozbudowane komentarze do każdego listu, sporządzone przez opracowujących S. W. Abrosymową, N. J. Wasylenko oraz A. I. Perkową, indeks adresatów D. I. Jawornyckiego, pseudonimów epistolarnych D. I. Jawornyckiego, itinerarium (główne daty życia i twórczości) wielkiego uczonego, lista głównych prac samego D. I. Jawornyckiego oraz głównych prac o nim, bardzo nasycony faktami wstęp „Od opracowujących”, w którym bez przemilczeń i ideologicznych wykrętów odsłonięto biografię uczonego i oceniono jego dorobek naukowy. Już nawet z tego krótkiego przeglądu widać, jak wielką pracę wykonali naukowcy przy przygotowaniu tego epokowego wydania! Jest ono bezbłędne, wykonane na najwyższym poziomie naukowym. Wszystkie listy ułożone są w porządku alfabetycznym nazwisk korespondentów, podane zgodnie z chronologią ich napisania. Przy publikacji w pełni zachowano wszystkie cechy morfologiczne i składniowe oryginalnych tekstów. Szczególnie cenne są indeksy biograficzne, gdzie podano noty o mało znanych i nieznanych postaciach, o których albo w ogóle nie ma żadnych publikacji, albo są one niedostępne dla szerokiego ogółu.
Maschinelle Übersetzung
Wasyl KONDRIUKOW Na pierwszy rzut oka niektóre rozdziały w książce Ołeksandra Drobachy „Ukraina naszego życia” (Kijów, „Smołoskyp”, 2006) pisane są nie na czasie. Jak można pisać o historii czy etnografii, kiedy obecnie stoi kwestia utraty niepodległości narodowej? Myśleliśmy, że walka o wyzwolenie narodowe już się skończyła i pozostały tylko problemy socjalne. Lecz okazało się, że do wymarzonej wolności jeszcze bardzo daleko. Dlatego ta książka jest aktualna. Jest cenna nie tylko dla historyków, etnografów, ale potrzebna także zwykłym ludziom. Bo ludziom potrzebny jest ten ładunek patriotyzmu, świadomości narodowej, zgromadzony w duszy autora i zahartowany w walce o wolność Ukrainy, którą prowadził nieprzerwanie od lat sześćdziesiątych ubiegłego stulecia. U autora miłość do Ukrainy jest nieodłączna od miłości do rodzinnej ziemi. Zna on setki ludzi ze swojego rejonu. Opisując wydarzenia historyczne, O. Drobacha wnikliwie rozpatruje współczesność: „Nasza stolica i dzisiaj ma wiele problemów okresu przejściowego. Główną bolączką Kijowa, jak i całej Ukrainy, jest stan społeczeństwa po ludobójstwie, jako jeden z ostatnich „akordów” wielowiekowego kolonialnego, bezpaństwowego porządku. Wielu z nas znajduje się w niewoli mitów starych i nowych, czasem te kłamstwa są tak zakorzenione, że trzeba je z krwią wyrywać z duszy…” I dalej: „Kijów jednak powstanie z pełną siłą… Kijów odrodzi swoje Wielkie Energetyczne Biopole ukraińskiej istoty — poszukiwania i utwierdzenia sprawiedliwego społeczeństwa”. W artykule „Wspominając przeklęty trzydziesty rok…” autor jest oburzony: „Naprawdę, co się dzieje?”. Przytacza słowa Ł. D. Kuczmy: „Z Ukrainy wywieziono w tym roku towary za 11 miliardów, a do Narodowego Banku trafiło tylko 100 milionów?!!”. Dalej — „miliardowe sumy walutowe osiadają w zagranicznych bankach — w ten sposób wykrwawia się organizm Ukrainy”, i wniosek: „…a czy nie szykują nam nowej zagłady, nowego hołodomoru i terroru?!”. Wczytując się w tragiczne strony naszego narodu, zgadzasz się z autorem: „Czyż nie rozumiemy, że wszystkie te tragedie i dzisiejszy nieład (łapówki, krzywda, korupcja, dziki rynek), absurd — są związane z bolszewizmem. Już to, że najlepsze, utalentowane, patriotyczne siły jako pierwsze padały spośród tych milionów. A ile nie narodziło się ludzi wielkiego serca i rozumu, którzy dzisiaj swoim talentem, energią, dobroczynnością wyprowadzaliby Ukrainę z kryzysu, depresji!”. Książka O. Drobachy budzi i wzywa: „W trudnościach okresu przejściowego słyszymy, jak imię „Ukraina” wzywa „huraganem głosów”, by doprowadzić sprawę niepodległości do końca”.
Maschinelle Übersetzung
W. Melnyczenko to nie tylko uczony z wrodzoną intuicją pilota w bezkresnym archiwalno-bibliotecznym morzu milionów jednostek archiwalnych, informacji mało dostępnych dla przeciętnego poszukiwacza. Wydobywając z tych zasobów to, co najpotrzebniejsze i najbardziej wiarygodne, W. Melnyczenko buduje swoją koncepcję naukową, w którą nie sposób nie uwierzyć: czytając książkę, jakbyśmy znów szli we dwoje z autorem po szewczenkowskiej Moskwie — ulicami i zaułkami, zaglądamy do sklepów, sklepików i traktierni, do których zachodził Szewczenko, obserwujemy jarmarczny tłum i bierzemy udział w świątecznych zabawach. Widzimy Moskwę połowy XIX wieku z jej architektonicznymi arcydziełami i nieudanymi, w ocenie Szewczenki-artysty, budowlami, na przykład Soborem Chrystusa Zbawiciela. A do tego prawdziwa galeria niemal wszystkich ludzi, z którymi kontaktował się T. Szewczenko, z którymi miał lub być może mógł mieć jakieś relacje czy kontakty. Opowieści o tych ludziach — od krótkich not biograficznych po błyskotliwe charakterystyki osobowości wraz z ich dorobkiem naukowym czy pozycją społeczną — wszystko to nie na poziomie hipotez czy twórczych fantazji autora, lecz z dokumentalnym uzasadnieniem i dodatkiem w postaci kilku ilustrowanych zeszytów z portretami niemal wszystkich osób, o których mowa w tekście. Zeszyty z ilustracjami, trafnie wkomponowane w książkę, to znów znaleziska autora, których nie można nazwać po prostu ilustracjami. Bardzo trafnie nazywa podobne materiały pewien znany uczony, twierdząc, że to „nie ilustracje, a odkrycia”. Marzy się, by W. Melnyczenko wkrótce wydał ilustrowany przewodnik „Szewczenkowska Moskwa” czy może nawet „Ukraińska Moskwa”, gdzie zostaną zreprodukowane wszystkie jego najważniejsze znaleziska wraz z obrazami, schematami, fotografiami (starymi i nowymi) tych miejsc, w których bywał i którymi zachwycał się T. Szewczenko. Być może zarówno obecne, jak i poprzednie oraz przyszłe wydania badań W. Melnyczenki staną się bodźcem czy wręcz pewną pokusą dla kijowskich szewczenkoznawców, którzy zdołają przygotować i wydać coś podobnego do pracy kierownika jednego z najbardziej prestiżowych poza granicami naszego państwa ośrodków kultury ukraińskiej. Kilkoma swoimi wydaniami o tematyce szewczenkowskiej W. Melnyczenko wniósł znaczący wkład w dotąd jeszcze niesformułowany program obchodów 200-lecia urodzin Tarasa Szewczenki.
Maschinelle Übersetzung
Serhij HAŁCZENKO Znany uczony-historyk, pisarz i historyk sztuki Wołodymyr Melnyczenko w ciągu trzech ostatnich lat co roku obdarowuje ukraińskiego czytelnika solidnymi tomami swoich badań, napisanych głównie na podstawie moskiewskich znalezisk. Autor pracuje jako dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, a zatem, jak to mówią, nie je chleba za darmo — skrupulatnie bada moskiewskie archiwa i biblioteki oraz dokonuje prawdziwych odkryć tego, czego nie zauważyli poprzedni badacze. Pierwszym naukowym bestsellerem, moim zdaniem, była książka „Mychajło Hruszewski: Osiedliłem się w Moskwie, Arbat, 55” (M.: OLMA-PRESS, 2005. — 448 s.). W tej książce były dwa podrozdziały („Taras Szewczenko w Moskwie” oraz „Szewczenko i Aksakow”), które zaświadczyły, że autor zapoczątkowuje nową szewczenkowską tematykę. W kolejnej książce „Taras Szewczenko i Mychajło Hruszewski na Starym Arbacie” (M.: OLMA-PRESS, 2006. — 655 s.) tematyce szewczenkowskiej poświęcono jedną trzecią objętości książki. Ale ciągłe poszukiwania uczonego dały nowe rezultaty i oto mamy luksusową i hojnie ilustrowaną książkę W. Melnyczenki „Taras Szewczenko: Mój pobyt w Moskwie” (OLMA-Mediagrupp, 2007. — 510 s.). Wiadomo, że T. Szewczenko wiele razy bywał w Moskwie, podróżując z Petersburga na Ukrainę lub wracając z powrotem. Tam napisał wiersz „Czyhrynie, Czyhrynie” (19 marca 1844 r.), kiedy wracał z Ukrainy do Petersburga, i zadedykował go swojemu wielkiemu przyjacielowi, wybitnemu aktorowi Mychajłowi Szczepkinowi, z którym nie raz wędrował moskiewskimi ulicami. Tutaj poznał rodaków-Ukraińców Osypa Bodianskiego i Mychajła Maksymowycza, którzy stali się jego wiernymi przyjaciółmi. A jeszcze były znajomości i spotkania z wieloma ludźmi w marcu 1858 r., kiedy T. Szewczenko wracał z zesłania do Petersburga i zmuszony był z powodu choroby zatrzymać się w Moskwie na ponad dwa tygodnie, o czym szczegółowo pisał w „Dzienniku” z 10—26 marca. O pobycie T. Szewczenki w Moskwie napisano nie tak znowu wiele. Ten temat interesował głównie badaczy-Ukraińców, wśród których byli i tacy, którzy próbowali w niektórych kwestiach przesunąć akcenty w stronę wyolbrzymienia wpływu moskiewskiego otoczenia na poetę. Najbardziej zauważalnym spośród tych prac, głównie popularnego charakteru, był szkic literacki Iwana Karabutenki, Ołeksija Marusycza i Mychajła Nowohatskiego „Szewczenko w Moskwie” (K.: Radianśkyj pysmennyk, 1989. — 320 s.), wydany w języku rosyjskim w Kijowie na 175-lecie urodzin T. Szewczenki. Pojawienie się ostatniej książki W. Melnyczenki nie było niespodzianką dla autora tych słów, ponieważ ją, jak i poprzednią, Wołodymyr Juchymowycz powierzył mi do przeczytania jeszcze w rękopisie. A przeczytanie nieopublikowanej pracy przynosi nie tylko radość odkrywcy, ale i nakłada pewien obowiązek — w razie potrzeby możesz wyrazić swoje życzenia czy uwagi. Na szczęście prawie żadnych krytycznych uwag po zapoznaniu się z rękopisami nie było, a życzenie — jak najszybciej publikować i jak najwięcej książek rozpowszechnić na Ukrainie. To ostatnie, niestety, od autora nie zależy, ale mam nadzieję, że ukraiński (może i nie tak liczny) czytelnik będzie mógł zapoznać się z nią chociaż w bibliotekach. A jeszcze — nadzieja na wariant elektroniczny, Internet. A może i ukraińscy wydawcy dodrukują, w porozumieniu z moskiewskim wydawnictwem, część nakładu na Ukrainie, bo przecież zrozumiałe, że z tysiąca egzemplarzy nie bardzo wiele przekroczy rosyjsko-ukraińską granicę. Przy okazji zauważmy, że wspomniana książka „Szewczenko w Moskwie” wydawana była w języku rosyjskim w kijowskim wydawnictwie w 1989 r. w sześciotysięcznym nakładzie… Badanie W. Melnyczenki poprzedza przedmowa „Ukraińska Moskwa Tarasa Szewczenki” laureata nagrody im. Szewczenki Pawła Mowczana — zwięzła, lakoniczna i, jak zawsze, napełniona emocjami i własnymi aforyzmami. Zdaniem P. Mowczana, badanie W. Melnyczenki — „to książka odniesień i kontaktów, książka świadectw i dowodów, a nie przypuszczeń i domysłów…”, „książka odniesień i zestawień otoczenia z głównym bohaterem, z samym T. H. Szewczenką, Moskwy z Czyhryniem, teraźniejszości z przeszłością i przyszłością…” Możemy tylko domyślać się, jakiego wysiłku kosztowało badacza przejrzenie licznych spraw archiwalnych i rzadkich wydań, aby wykryć właśnie to, co nie leży na powierzchni. Wszak wieloma materiałami korzystało już nie jedno pokolenie poprzednich badaczy. I tylko zanurzenie w źródła pierwotne dało możliwość po raz pierwszy wprowadzić do obiegu naukowego materiały Sprawy kancelarii moskiewskiego generała-gubernatora wojskowego w części tajnej „O szeregowym batalionu orenburskiego Szewczence” z Centralnego Archiwum Historycznego Moskwy. Na wielu faksymilowych reprodukcjach dokumentów na stronach książki widnieje to nieoczekiwane dla szewczenkologów „Drukowane po raz pierwszy”, które odtąd przejdzie do kronik życia i twórczości T. Szewczenki, jego biografii naukowej itd. Wołodymyr MELNYCZENKO, dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych Mniej niż siedem lat pozostało do 200-letniego jubileuszu Tarasa Szewczenki. Termin niewielki, ale wystarczający, aby poruszyć i rozwiązać niektóre nowe kwestie upamiętnienia Kobziarza w Moskwie. Przypomnę, że w 1961 roku w związku ze 100-leciem śmierci wielkiego ukraińskiego poety, ulica Dorohomyłowska na prawym brzegu rzeki Moskwy została przemianowana na nabrzeże Tarasa Szewczenki. Na 150-lecie urodzin Kobziarza na tym nabrzeżu, w skwerze przed hotelem „Ukraina” w 1964 roku otwarto majestatyczny pomnik Tarasa Szewczenki. Co mogłoby stać się godną kontynuacją tradycji obchodów jubileuszy Szewczenki w Moskwie? W „Słowie Proświty” (13—19 października 2005 roku) już proponowałem postawić znak pamięci na placu Arbackim, gdzie była cerkiew Tichona Amafunckiego, w której 27—28 kwietnia 1861 roku znalazły schronienie prochy ukraińskiego geniusza, odbyła się wielka panichida. Teraz — o ustawieniu tablicy pamiątkowej na jednym z moskiewskich budynków, które odwiedził Taras Szewczenko. Biorąc pod uwagę to, że nie wszystkie one się zachowały, powiedzmy, dawno nie istnieje pierwszy w tej serii budynek Szczepotiewej w zaułku Worotnikowskim, w którym mieszkał Szczepkin, można by rozważyć przynajmniej dwa warianty. Pierwszy — budynek nr 24 na bulwarze Twerskim, w którym Szewczenko trzykrotnie bywał u Serhija Aksakowa. Prawda, pod tym numerem zachowała się tylko oficyna miejskiej posiadłości z lat 40. XIX wieku. Drugi — budynek współczesnej Rosyjskiej Akademii Malarstwa, Rzeźby i Architektury na Miasnickiej, 21, dokąd poeta dwukrotnie przychodził do Apolona Mokryckiego w marcu 1858 roku. 18 marca Szewczenko zapisał w „Dzienniku”, że razem z Mychajłem Szczepkinem zajechali oni „do szkoły malarstwa, do mojego starego przyjaciela A. M. Mokryckiego. Stary przyjaciel nie poznał mnie. I nic dziwnego, bo my z nim od 1842 roku nie widzieliśmy się”. „Szkoła malarstwa” — tak Szewczenko nazwał Szkołę Malarstwa i Rzeźby Moskiewskiego Towarzystwa Artystycznego, która od 1844 roku
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
było położone przy Miasnickiej, w budynku Juszkowa, obecnie — nr 21 (czteropiętrowy budynek-pałac naprzeciwko dawnej posiadłości księcia Aleksandra Mienszykowa zbudował w czasach Katarzyny II generał-porucznik Iwan Juszkow. W budynku jest dużo światła, mnóstwo pokoi, westybuli, schodów i kolumnad. Jego półrotundę dobrze widać od Bram Miasnickich. Akademik Igor Grabar przypisał budynek Juszkowa architektowi Wasilijowi Bażenowowi, prawda, na podstawie dowodów pośrednich). Udało się ustalić, że Mokrycki mieszkał w budynku szkoły, gdzie wykładowcy mieli mieszkania. Od 1865 roku placówka edukacyjna otrzymała prawa wyższej i nazywała się Szkołą Malarstwa, Rzeźby i Architektury. Budynek Juszkowa zachował się i znajduje się w nim teraz Rosyjska Akademia Malarstwa, Rzeźby i Architektury. Rosyjski i ukraiński malarz, pedagog Apollon Nikołajewicz Mokrycki (1810—1870) uczył się w Akademii Sztuk Pięknych, był uczniem Karla Briułłowa. Z Szewczenką poznał się jeszcze przed jego wykupem z poddaństwa, razem z Iwanem Soszenką wstawiał się u Briułłowa i Aleksieja Wieniecjanowa, aby uwolnić Szewczenkę z zależności poddańczej i urządzić go do nauki w Akademii Sztuk Pięknych. W swoim dzienniku szczegółowo o tym opowiedział. W szczególności zapisał 18 marca 1837 roku: „...Opowiadałem Briułłowowi o Szewczence, starałem się skłonić go do dobrego uczynku i wydaje się, że to będzie jedyny sposób — przez Briułłowa uwolnić go od ciężkich, znienawidzonych kajdan niewoli. Łatwo powiedzieć! Człowiek z talentem cierpi w niewoli z kaprysu grubiańskiego pana!”. 25 kwietnia 1838 roku Mokrycki był obecny przy tym, jak Wasilij Żukowski w petersburskiej pracowni Briułłowa wręczył Szewczence list wolny. Ciepłe wspomnienia o Mokryckim są w powieści „Artysta” i w korespondencji Szewczenki. W czasie, gdy przyjaciele nie widzieli się, Mokrycki do 1848 roku przebywał za granicą, a po powrocie został akademikiem, pracował jako profesor Szkoły Malarstwa i Rzeźby. Szesnaście lat nie widział Szewczenki i nie poznał zmęczonego zsyłką i chorobą poety, jednak spotkanie było ciepłe i po dniu — 20 marca — Taras Hryhorowycz, który znajdował się na Pokrowce, jeszcze raz zaszedł do dawnego znajomego: „Wypytałem stróża o drogę do poczty i niespiesznie powlokłem się do Mokryckiego”. Mamy możliwość uważnie przyjrzeć się kawałkowi moskiewskiej przestrzeni miejskiej: przed nami reprodukcja ryciny z połowy XIX wieku według akwareli I. Szarlemania, na której przedstawiono tę część ulicy Miasnickiej, gdzie był budynek Juszkowa (po prawej). W mało dostępnym „Alfabetycznym indeksie do planu części Miasnickiej” figuruje on pod nr 199, a naprzeciwko widzimy budynek Cesarskiej Poczty Moskiewskiej (nr 200), którego podwórze nie jest jeszcze zabudowane. Poczta już od kilku dziesięcioleci znajdowała się niedaleko — w dawnych pałacach współpracownika Piotra I Aleksandra Mienszykowa, którego posiadłość rozciągała się na początku XVIII wieku przy Bramach Miasnickich naprzeciwko cerkwi świętych Flora i Ławra. Tę pełną wdzięku cerkiew widać na akwareli. Jest znana od 1547 roku, kiedy jeszcze była drewniana. W 1657 roku obok niej zbudowano ceglaną cerkiew, odnowioną w 1851 roku i w takiej postaci widział ją Szewczenko. Zburzona w 1935 roku. Po lewej stronie na obrazie wznosi się słynna wieża Mienszykowa, która znajduje się w zaułku Archangielskim, z cerkwią Gabriela Archanioła. Taras Hryhorowycz z pewnością ją widział, chociaż zapewne nie wiedział, że wieża została wzniesiona na początku XVIII wieku pod kierownictwem absolwenta Kolegium Kijowsko-Mohylańskiego, ukraińskiego architekta, artysty i rzeźbiarza Iwana Zarudnego. Przybył on do Moskwy pod koniec 1690 roku, potem za protekcją Iwana Mazepy i przy wsparciu rektora Akademii Słowiańsko-Grecko-Łacińskiej, kijowskiego uczonego Stefana Jaworskiego, uczył się za granicą. Po powrocie do Moskwy w 1701 roku Zarudny na polecenie Piotra I nadzorował wszystkich artystów i ikonopisarzy Rosji. Zbudował w Moskwie Sobór Zbawiciela Zaikonospaskiego Monasteru, gdzie wtedy mieściła się Akademia Słowiańsko-Grecko-Łacińska, oraz wiele innych budowli kultowych i świeckich. Zauważmy, że od drugiej połowy XVII wieku w moskiewskiej architekturze sakralnej bardzo odczuwalny był ukraiński wpływ. W przedrewolucyjnym przewodniku „Po Moskwie” było to uznawane: „Cały nowy ład form sakralnych był podyktowany przez ukraińskie duchowieństwo, które jeszcze od drugiej trzeciej XVII wieku zakorzeniło się w Moskwie i wniosło do niej zalążki europejskiej edukacji i nauki”. Akwarela Szarlemania daje żywe wyobrażenie o życiu ulicznym. Na pierwszym planie widzimy konnego woziwodę, nieco dalej — dorożkę z woźnicą obok niej oraz bogatą karetę z trójką koni, a także krytą linijkę zaprzężoną w parę koni i jeźdźca na białym koniu. W sumie wszystko to są raczej powozy spacerowe, znaczenie transportowe ulicy było wtedy jeszcze niewielkie. W polu naszego widzenia — ponad pół setki moskwian i gości miasta. Najbliżej — roznosiciele jakiegoś drobnego towaru — jeden trzyma go na głowie, co było wtedy charakterystyczne, inny — przed sobą, oraz mężczyzna z wózkiem na dwóch kołach. Przy wejściu do dużego składu, zapewne kupieckiego, który jest przed cerkwią, siedzi stróż na krzesełku; po lewej, przy wejściu na podwórze poczty, stoi, najwyraźniej, dyżurny. Niedaleko — kobieta z dzieckiem, najprawdopodobniej kupuje dla niego słodycze, jeszcze jedna kobieta z dzieckiem spacerują po Miasnickiej. Kilka grup ludzi, którzy niespiesznie rozmawiają, inni spieszą się w swoich sprawach. Po półtora wieku wyobraźmy sobie na Miasnickiej Tarasa Hryhorowycza, który zmierzał do Mokryckiego... Pomyślmy wreszcie o tym, że w Moskwie nie ma ani jednej tablicy pamiątkowej poświęconej Szewczence. Fasada budynku przy Miasnickiej 21 pamięta naszego Kobziarza i tablica pamiątkowa na nim będzie absolutnie celowa. Tym bardziej, że Szewczenko był akademikiem Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych. Z pewnością kwestię tablicy należy podnieść na szczeblu międzypaństwowym. Dobrze byłoby, gdyby została ustanowiona w marcu 2008 roku — na 150-lecie pobytu Szewczenki w Moskwie.
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
Zakrewskich do Berezowej Rudki. Po raz pierwszy od niego usłyszałam, a potem już sama przeczytałam o serdecznej przyjaźni Tarasa Szewczenki do Hanny Zakrewskiej, której poeta poświęcił swoje przepełnione miłością wersy. I pomyślałam wtedy, jakże my, Ukraińcy, jesteśmy zubożali duchem. Mieliśmy wykształcenie filologiczne, a nikt nam nawet nie napomknął o tym, że mamy tak przebogatą historię, kulturę, tak śpiewny język, którego, niestety, się wypieramy. Musimy jeszcze agitować, żeby go uczono… Pamiętam, jak często Dmytro, gdziekolwiek bywał, odpierał ataki swoich oponentów, którzy oskarżali go o nacjonalizm za to, że wypowiadał się w języku ukraińskim. A wiersz „Język ojczysty”, napisany w latach 70., ujrzał światło dzienne dopiero w 1984 roku. O języku ojczysty! Są jeszcze ludzie podli wyrzekają się, bywa, i matek, A ja twoje róże i aksamitki Miłością do płatka ogrzałem. Ty — korona i korzeń ojczystego narodu — Ojców, dziadów, i pradziadów, i pra… Życia mego przyszłego podstawa, Niechże szczodrze rodzi twój ogród. Gdy znika czyjś w świecie język, Znika wraz z nim i naród. — I żebyśmy nie zniknęli, żebyśmy byli samymi sobą — strzeżmy, szanujmy i wypełniajmy testamenty wiernych synów Ukrainy. Więc liryczne i patriotyczne wiersze zniewoliły Pani serce. — Magiczną siłę miały słowa Łucenki, one naprawdę zniewoliły mnie, dziewczynę ze zrusyfikowanej Odessyjszczyzny, gdzie w rodzinnym domu brzmiał język rosyjski, ściślej mówiąc, surżyk. Zresztą i w odeskiej alma mater na rosyjskim oddziale wydziału filologicznego niczego nowego o Ukrainie się nie dowiedziałam. Taką oto Ukrainkę-czarnomorkę Dmytro od pierwszego dnia zaczął nawracać na swoją wiarę i odkrywał przede mną najlepsze stołeczne galerie obrazów, wystawy, muzea, gdzie można było zetknąć się z ukraińską kulturą. Jak w czarownym śnie, przemknęły pierwsze cztery dni naszej znajomości. A piątego — daruje mi jeszcze jeden wybuch bezsennej nocy. …Ty — powietrze moje i przejrzysta studzienna krynica,
Maschinelle Übersetzung
I poszliśmy jedną drogą... Kijów. 1949 r. — Tamaro Iwanowno, skądże wzięło się to pierwsze jabłko miłości, o którym pisał Dmytro Łucenko: „Przyszedłem do waszego dziewczęcego sadu oddać najpiękniejsze jabłko miłości”. — A zaczęło się to pewnego listopadowego wieczoru 1945 roku. Ja, absolwentka Uniwersytetu w Odessie, pracuję z nakazu pracy w jednej z kijowskich gazet. I oto my z kolegami postanowiliśmy urządzić święto. Dziewczęta zebrały wszystkie kartki żywnościowe, talony na wyżywienie, kupiły niektóre produkty i nakryły biurka. Ale byliśmy ostrzeżeni, żeby nie było zbędnych gąb, bo ciężko się wtedy żyło. Lecz nagle widzimy, Iwan Cynkowski, przyszły pisarz, nieśmiało wchodzi do pokoju i prowadzi za sobą szczupłego, wychudzonego żołnierzyka z odznaczeniami bojowymi na piersi. — Dziewczęta — zaczął Iwan łagodnie — poznajcie się. To mój towarzysz Dmytro Łucenko, właśnie przybył z frontowego szpitala. Zmieszany i jąkając się, podał rękę i jakoś szczególnie czule, niebiesko-błękitnymi, powiem dokładniej, anielskimi oczami zajrzał w moją duszę. A usłyszawszy moje imię, nagle wymówił: czyżby wszystkie Tamary były tak piękne, jak wasza imienniczka — gruzińska królowa. I znów promienie niebieskich oczu uderzają w serce. Zaprosiliśmy żołnierza do grona, nadeszła kolej i na niego, by zabrał głos, a było to słowo wierszowane, na łuku kurskim w 43-im wycierpiane. Czyta Dmytro swoją „Dumę o Ukrainie”. Nie ma droższego od rodzinnego kraju, Gdzie serce i myśli zostawiłem swoje. Jakie wieczory tam były pamiętam, Kiedy zaświergocą w gajach słowiki… Czytał i czytał z pamięci, a wymawiać coraz trudniej i trudniej mu po kontuzji. Objaw się, ogrzej ciepłym oddechem syna, Mniejsza, że w pochodach i schudł, i zmarniał — Żywy jestem… I śni mi się Ukraina Nie w wirze pożarów, a w przestworzach łanów. Doczytał swój wiersz. My wszyscy szlochamy, ocieramy się chusteczkami, a najbardziej spośród wszystkich płaczę ja. Tak żal mi i ojca, i brata, swoich frontowców, i tego, okaleczonego wojną, młodego przystojnego chłopca. Stoi przede mną — zmarniały, blady od ran i chorób, na wpół głuchy od kontuzji niebieskooki żołnierz-poeta i czyta przepiękny wiersz, pełen emocji i tak bliskich mi przeżyć na okupowanej ziemi. Tylko Bóg wie, czym oczarował mnie poeta-czarodziej, i na całe życie… — Miłość od pierwszego wejrzenia i na zawsze. A czy takie coś w ogóle bywa? — Oczywiście, bywa. U mnie było. Miłość jest i będzie wiecznie, dopóki istnieć będą tacy poeci i dobrotliwi, wrażliwi ludzie, jakim był Dmytro, niezgłębiony śpiewny Cud. W wierszu jego zakochałam się. I śpiewał on bardzo pięknie, tenorem swoim brał najwyższe nuty, wywodził pieśń, kiedy już po uroczystości rozchodziliśmy się do domów. Nazajutrz pojawił się na początku dnia pracy, usiadł naprzeciwko stołu i zaczął „Ja ciebie, jak marzenie, oczaruję” — to, co wykrzesało jego serce przez noc: Ja ciebie, jak marzenie, oczaruję, Pod bramą postoję do świtania. I na pamiątkę sercu podaruję Nie smutek — pierwiosnek kochania. Podzielę ja po równo z tobą Radości i bóle, i nadzieje. Bądź moim losem jasnym, Bądź moim niezradzonym kochaniem. Gdzież mi tu do pracy. I tak codziennie — aż do dzwonka, jak to mówią… Doczekamy końca pracy, a potem już radośni i weseli włóczyliśmy się po parkach, Włodzimierskiej Górce, historycznych miejscach przepięknego Kijowa, co później przelało się na papier — „Jak ciebie nie kochać, Kijowie mój”. Bardzo kochał Dmytro miasto swojej młodości i mnie do tego zachęcał. Opowiada o wojnie, o przyjaciołach, których spotkał tam, zwłaszcza poetach, których wiersze czytał z pamięci. Ja słucham, jak oczarowana, i nie mogę się nasłuchać. Jeszcze z dzieciństwa znał prawie całego „Kobziarza” i często deklamował mi „Hajdamaków”, „Katerynę”, mnóstwo wierszy. A jak pysznił się tym, że boso jako chłopiec biegał po tych ścieżkach, gdzie chodził Wielki Kobziarz, kiedy przyjeżdżał do panów
Każdy człowiek wytycza swój ślad na ziemi. Poeta tworzy poezję, aby podarować ją ludziom. Ale poeta, jak każdy twórczy człowiek, musi mieć muzę, która inspirowałaby go do twórczości. Taką muzą dla poety-pieśniarza, zasłużonego działacza sztuki, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Dmytra Łucenki była jego ukochana żona Tamara Iwaniwna Łucenko. Kobieta, która stała się dla niego prawdziwym przyjacielem, oparciem, miłością jego życia, dlatego wiele wierszy zostało napisanych właśnie dla żony. A ona swoją miłość wyszywała na koszulach, które haftowała mężowi. To ona była pierwszą słuchaczką i, jako filolog, pierwszym krytykiem jego wierszy. Po śmierci męża Tamara Iwaniwna stała się aktywną propagatorką jego twórczości. Swego czasu sprzedała nawet daczę i samochód, aby wydać jego utwory. Dzięki niej pieśni Dmytra Łucenki znają i śpiewają w całej Ukrainie, ponieważ co roku organizuje literacko-artystyczne wieczory pamięci poety w Kijowie, Połtawie, Czerkasach, w rodzinnych stronach Dmytra Omeljanowycza we wsi Berezowa Rudka, gdzie wraz z rodakami czczą to drogie każdemu Ukraińcowi imię, prowadząc coroczne święta „Jesienne złoto”. Pomaga w organizacji izb-muzeów poświęconych twórczości poety w szkołach i wyższych uczelniach. A także często spotyka się z uczniami, studentami, nauczycielami i wszystkimi, którym nie jest obojętny los ukraińskiej pieśni. Koresponduje z wielbicielami twórczości poety. Razem z redakcjami gazet „Wisti” oraz „Poradnycia” stworzyła coroczną literacko-artystyczną nagrodę im. Dmytra Łucenki „Jesienne złoto” dla najlepszych śpiewaków, poetów i kompozytorów, którzy propagują ukraińską pieśń. Obecnie ta niezwykle energiczna starsza kobieta wydaje kasety i płyty z nagraniami pieśni do wierszy poety. Boli ją dusza o ukraińską kulturę, muzykę i pieśń. Dlatego, jak tylko może, pomaga każdemu, a zwłaszcza młodemu utalentowanemu poecie Jurijowi Titowowi. Swego czasu, podczas zbiórki pieniędzy na leczenie naszej Berehyni ukraińskiej pieśni Raisy Kyryczenko, Tamara Iwaniwna zaproponowała swoje mieszkanie na centrum organizacyjne. I teraz zbiera wszystkie pieśni Raisy Kyryczenko do nagrań archiwalnych. Tamara Iwaniwna nie śpi po nocach, bo marzy jeszcze o wydaniu płyty poświęconej pamięci córeczki Łarysy, która jako 16-letnia dziewczynka opuściła ten świat. Oto taka jest niezmordowana i niezwykle interesująca kobieta — Tamara Iwaniwna Łucenko. Ona, jak troskliwa mama, każdemu znajdzie radę i wsparcie. W jej mieszkaniu zawsze jest tłoczno, przychodzą i przyjeżdżają ze wszystkich zakątków Ukrainy poeci, kompozytorzy, śpiewacy, nauczyciele i zwykli ludzie, których zawsze chętnie wita. A jaki smaczny czerwony barszcz gotuje, a jej firmowe korżyki znają i smakują wszyscy, którzy odwiedzają jej dom, i nie tylko… W mieszkaniu Tamary Iwaniwny, jak w sali koncertowej, odbywa się przesłuchiwanie nowych pieśni, a wszyscy śpiewacy i kompozytorzy radzą się jej, jak najlepiej wykonać tę czy inną pieśń. Cieszy się jak dziecko, gdy pojawia się jakaś książka, publikacja czy audycja radiowa o Dmytro Omeljanowyczu. Tamara Iwaniwna wszystko zbiera, porządkuje, a potem gościom demonstruje czy to nową pieśń, czy nowe wideo. Dla niej to sens życia, robi wszystko, aby imię jej męża nie zostało zapomniane, a jego pieśni żyły w ludzkich sercach. Zaprawdę, to ukraińska madonna, tytuł i medal której otrzymała niedawno od Prezydenta Międzynarodowego Funduszu Charytatywnego Świętej Marii Hanny Matiko-Bubnowej. Patrzę na nią i myślę, jak trzeba kochać człowieka, aby nieść na swoich barkach ciężar codziennych trosk przez całe życie. Taką szczerą i oddaną miłością można tylko się zachwycać, tak jej brakuje we współczesnym świecie. Proponujemy więc Państwu spowiedź tej czarującej i mądrej kobiety. T. I. Łucenko wśród przyjaciół we wsi Berezowa Rudka. Święto „Jesienne złoto” 2006 r.
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
Gdzie woda dzwonkowa błękitnieje, jak w polu katrany. Tyś — lecznicze zioło na piekącą świeżą ranę. Tyś — mój chleb i wino, i kalina, i zapłakane wierzby. Przyznam się — dawno bez miłości twojej umarłbym… A dalej już prozą: “Żyć nie mogę bez ciebie. Pobierzmy się…” Ale jakże, opieram się, dopiero kilka dni się znamy, co ludzie powiedzą, i od rodziców błogosławieństwo potrzebne, no i w delegację trzeba jechać. A on wciąż nalega, chodźmy do urzędu stanu cywilnego właśnie teraz. I mimo wszystko przekonał, zwyciężyła miłość. Ósmego listopada spotkaliśmy się, a trzynastego wzięliśmy ślub. Dmytro nie miał jeszcze dokumentów, więc pieczątkę postawili w zaświadczeniu poborowym. A tak zwane wesele odbywało się w cudzym małym pokoju na bulwarze Szewczenki, gdzie z przyjaciółką wynajmowałyśmy mieszkanie. Nie pamiętam, czym częstowaliśmy gości, ale wiem, że panu młodemu kazali, nie pomyślawszy, że nie ma pieniędzy, przynieść choć butelkę wina. Dmytro musiał sprzedać bryczesy, a wino jednak na stół postawił. Naśpiewaliśmy się weselnych pieśni. I młoda popłakała nie dla przyzwoitości, a dlatego, że przypomniała sobie dom rodzicielski na Peresypie — sześć przestronnych pokoi. Dlaczego więc tutaj, w tym cudzym zaułku krzyczeli “Gorzko”? Moi rodzice po prostu umarliby ze wstydu, patrząc na to wesele. Lecz obok siedział mój gołąbek, objął i szybko łzy wyschły. Rano widzę, że Dmytro zmartwiony moim wyjazdem. A ja mówię, nie chciałeś poczekać, póki wrócę z delegacji, teraz cierp. Rano odprowadza do pociągu, smutny i niewesoły. A ja swoim uśmiechem dodaję mu otuchy. Wszystko będzie dobrze, mój drogi poeto. Nie smuć się, czekaj na mój powrót. Wracałam po dziesięciu dniach, a poeta nie pojawił się na dworcu, jak obiecał. Jestem w rozpaczy, co się stało. Aż w redakcji powiedzieli, że Dmytrowi dali bezpłatny skierowanie, i on wciąż wypytywał, jechać mu czy nie. Koledzy, oczywiście, powiedzieli, że trzeba jechać, a Tamara wszystko zrozumie. I ja rzeczywiście zrozumiałam. — Zatem, istnieje prawdziwa niezłomna i wierna miłość, z którą można przeżyć całe życie, tak? — Oczywiście, istnieje. Czasami ludzie tego nie rozumieją. Nie zrozumieli mojego postępku nawet moi koledzy, jak mogłam wyjść za mąż za inwalidę wojennego. I trudno im było zrozumieć, że kocham tego łagodnego, czułego, uważnego chłopaka i biorę na siebie wszystkie kłopoty związane z jego leczeniem, i że będziemy żyć póki co z mojej pensji. Nie zrozumiała mnie też mama. Kiedy Dmytro pojawił się u moich rodziców w Odessie, wracając z leczenia, bo do Kijowa nie starczyło pieniędzy na bilet, i przedstawił się jako mój mąż, mama mało nie zemdlała. Ja przecież napisałam jej, że zamierzam wyjść za mąż. I oto przyszedł list — zaproszenie od rodziców, żeby świętować w domu wesele, już nawet przygotowują się do niego. No, pomyślałam, wszystko się ułoży. Ja im opowiem, jaki dobry jest mój mąż, jaki utalentowany poeta, jak on mnie kocha. Chciało się zatrzeć choć trochę takie szybkie zamążpójście. Dmytro już w Odessie, a ja doczekałam się pozwolenia w pracy — i w rodzinną Odessę, gdzie rodzice po tygodniu wyprawili nam wesele. Miesiąc miodowy dla wszystkich nowożeńców jest słodki i szczęśliwy… Dla nas był jeszcze beztroski, żyliśmy jak u Pana Boga za piecem. Później my każdy urlop spędzaliśmy tutaj, bo żadne sanatoria nie mogły się równać z rodzinnym, gościnnym i ciepłym domem rodziców. Tutaj zaczęło się nasze radosne życie rodzinne, a najważniejsza była poezja. W Odessie Dmytro szczególnie owocnie pracował. Przez półtora miesiąca napisał o wiele więcej wierszy niż w Kijowie przez pół roku. Nie chciało się wyjeżdżać z rodzinnego gniazda, ale praca wymagała. A także trzeba było zaczynać samodzielne życie. — I gdzie zaczęło się wasze samodzielne życie, kiedy wróciliście do Kijowa? — A zaczęło się nasze życie na ulicy Kruhło-Uniwersyteckiej 3, m. 5, jeśli to można nazwać mieszkaniem, gdzie przeżyliśmy, ściślej mówiąc, przemęczyliśmy się dwadzieścia sześć lat. To był maleńki pokój przechodni, gdzie nie było ani wanny, ani toalety, ani zlewu, żeby ręce umyć. Wodę trzeba było nosić z ulicy, a do toalety biegać też na dwór. A kiedy pojawiły się dzieci, to i łóżeczka nie było gdzie postawić, dlatego małymi kładliśmy je spać do walizki na noc, a w dzień na nasz materac, zastawiwszy poduszkami, żeby nie spadły. Bo nasz pokój — to droga przelotowa. Złapałam się za głowę i powiedziałam: “Panie! Jakże tu żyć?” Dmytro zobaczył mój nastrój i mówi: “No czego ty, droga? Ja wszystko urządzę! Najważniejsze, że kochamy jedno drugie”. Tylko ta silna i prawdziwa miłość dała nam siły wszystko wytrzymać. Dmytro Omeljanowycz przez pierwsze dwa lata naszego pożycia małżeńskiego bardzo chorował, i miłość nasza była platoniczna. I ja wierzę w niezłomną miłość, która może być bez namiętności, ale czysta i serdeczna. A jeszcze pragnienie rozumienia jedno drugiego, przebaczania, dzielenia swoich radości i smutków na pół. Nie wszystko było gładko, jego częste delegacje krajały duszę, ale trzeba umieć czekać. Drobnostki nigdy nie przysłaniały mi świata. Pan obdarzył mnie hojnym losem, zsyłając takiego męża. A jak dzieci kochał, z delegacji wracał zawsze z prezentami i cieszył się tym, że umiał to zrobić. W ogóle, Dmytro bardzo kochał ludzi, miał wielu przyjaciół, którzy byli częstymi gośćmi naszych “komnat”. Przecież w tamtym czasie pracował w redakcji gazety “Mołod’ Ukrajiny” i właśnie u nas odbywały się dyskusje nad tym czy innym artykułem. A także murem stał za przyjaciółmi, których niesprawiedliwie obrażano. — Tamaro Iwaniwno, czy długo jeszcze przyszło wam żyć w takim “akademiku”? — Aż do 1963 roku, a już potem była wielka radość, bo otrzymaliśmy mieszkanie, choć niewielkie, ale ze wszystkimi wygodami, jest wanna i oddzielny pokój do zajęć muzyką, przecież córeczka Łarysa uczyła się w szkole muzycznej im. Gliera. Była cudowną pianistką, jeszcze jako szóstoklasistka grała na scenie Opery wielki koncert Haydna, pasjonowała się literaturą, malarstwem i w ogóle, zdolna do wszystkiego, co piękne. Ale, jak mówią, radość i smutek obok siebie. Jak grom z jasnego nieba — śmierć drogiej córeczki Łarysy. A jakże serce rodzicielskie miało wytrzymać, przeżyć tę tragiczną
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von «OBRAZ CZUŁY», S. 12
T. I. Łucenko. Kijów. 2003 r. stratę. Odpowiedziało pierwszym zawałem. A potem jeden po drugim — aż osiem. Oto jakie dobre, wrażliwe, pełne miłości serce miał poeta. Gorzki potok swoich łez przelewał w poezję. „Niezakończona sonata” — poemat z dedykacją: „Świetlanej pamięci niezapomnianej Laroczki”, wykuty w tydzień, zaraz po pogrzebie: Bez wahania na pewną śmierć pójdę, Przyjmę najcięższe kary i męki, Żeby znów cię spotkać w ogrodzie, Pocałować twoje delikatne ręce. Przycisnąć do serca w zapomnieniu, Żeby światełkiem twój wzrok zaiskrzył, Bo ja na ciebie, córeczko, w życiu, Jak na wiosenny kwiat, nie napatrzyłem się… Tak i dzień, i noc. Nie wstając z łóżka, pił tylko wodę mineralną i leki, wylewał swój żal na papier. A potem te poezje przelewały się w cudowne pieśni: „Jesienny wieczór”, „Gwiazdeczka”, „Ciebie szukam”, „Niepokój” i jeszcze dziesiątki pieśni, napisane po ciężkim rozstaniu z córeczką. Bardzo ciężko było przeżyć wszystkim nasz wielki żal. Jedenastoletni Serhijko, tracąc siostrę, zwątpił w szczęście na ziemi. Dzisiaj Serhij tak przypomina mi swojego ojca dobrocią, szczerością i serdecznością, nigdy nie zapomina odwiedzić mnie i zatroszczyć się o mnie. A ten żal my mogliśmy przeżyć właśnie dlatego, że po równo go dzieliliśmy, wspieraliśmy się nawzajem szczerymi i ciepłymi uczuciami. Nie zostawiali nas sam na sam z tęsknotą nasi przyjaciele, za co im wielkie podziękowanie. Już w tym czasie mieliśmy i piękne mieszkanie, i samochód, i dobrobyt, i niezłomną miłość, — a staliśmy się niepocieszoną, smutną parą. Ożywały nasze dusze tylko wtedy, gdy pogrążaliśmy się we wspomnieniach w latach niezmąconego szczęścia, chociaż przeżyliśmy je bardzo biednie i w półciemnym pokoju przechodnim, za to w pokoju i zgodzie, i córeczka była z nami… Ratowało to, że syn Serhijko potrzebował rodzicielskiej troski, więc po trochu „przychodziliśmy do siebie”, przyzwyczajaliśmy się żyć z ciągłą tęsknotą i bólem w sercu. Dmytro pogrążał się w pracy, pisał nowe pieśni o Ukrainie, o mamie, którą bardzo kochał, o swojej rodzinnej wsi, o przyjaciołach i, oczywiście, o miłości. A także wyhodował swój hymn Kijowa, pieśń „Kijowie mój”, która stała się wizytówką miasta. — Tamaro Iwaniwno, a jak powstawała pieśń „Mamina wiśnia”? Wiem, że bardzo ciężko pisał się ten utwór i było aż 20 wariantów pieśni. Dokładniej, nie ciężko, a bardzo wymagająco i odpowiedzialnie wobec siebie, tak. — Rzeczywiście, to prawda. Pisaliśmy pieśń u nas w domu. Pierwszy wariant powstał pod wpływem opowieści kompozytora Anatolija Paszkewycza, który wspomniał swoją mamę, która przed śmiercią powiedziała, że będzie umierać wtedy, kiedy zakwitną tulipany. Tak też się stało. Ale wciąż coś nie tak. A potem Dmytro Omeljanowycz wspomniał, jak chodził na grób swojej mamy, ona pochowana jest na Cmentarzu Bajkowym, skłonił głowę, a z góry wiśnia strząsa swoje białe płatki, jakby przyleciała z rodzinnej wsi Berezowa Rudka. O, jakie znalezisko — pomyślał Dmytro. „Płacze teraz białym kwieciem mamina wiśnia w ogrodzie”. Pieśń, która już stała się ludową, którą często słyszymy w radiu w wykonaniu niezapomnianej Berehyni ukraińskiej pieśni Raisy Kyryczenko. Swoją drogą, Dmytro Omeljanowycz bardzo chciał, żeby tę pieśń śpiewała właśnie Raja, która tak przekonująco i dusznie przekazywała zamysł tych utalentowanych twórców. — To chyba jest to wielkie szczęście poety, kiedy pieśni stają się ludowymi, zna je i śpiewa naród, które tak czarują ludzką duszę, wszak, jak mówił Dmytro Omeljanowycz, Ukrainiec bez pieśni, niby okrągły sierota. — To prawda. Pieśń, swoją drogą, ma silny moment wychowawczy, ale jak zaszczepić miłość do pieśni prawdziwej, ukraińskiej, kiedy ona teraz, jak mówią „nie w formacie”. Coraz bardziej pierwszeństwo dajemy pragmatyzmowi, a gdzież dusza? A duszy nie ma, nie budzimy jej. Ciągniemy do zagranicy, zapominając przykazanie Tarasowe — swego nie wyrzekać się. I dlatego mi po śmierci męża tak chce się, żeby i jego pieśni, i cudowne pieśni innych autorów częściej brzmiały w radiu, na koncertach, w telewizji, bo bez prawdziwej ukraińskiej pieśni nie będzie przyszłości u naszego państwa. Jak ciekawie rozmawiać z tą mądrą, cudowną kobietą. Nawet nie wierzy się, że ma 85 lat. Ona żyje pamięcią o swoim drogim mężu, ona zna prawie wszystkie jego wiersze na pamięć i podśpiewuje wszystkie jego pieśni, nie upada na duchu, a patrzy na świat z nadzieją na lepsze. I mówi — spieszcie się żyć i kochać, bo życie takie piękne… Więcej by takich ludzi, to i życie nasze stałoby się o wiele lepsze. Niedawno Tamara Iwaniwna została prababcią, jej jedyna wnuczka Mariczka urodziła syna, którego nazwali Dmytrykiem. Ród Łucenków trwa. Więc życzmy Tamarze Iwaniwnie Łucenko i jej rodzinie dobra i ciepła, spełnienia ich zamysłów. Mocnego zdrowia, twórczego natchnienia, Bożej miłości i łaski na długie, długie lata. My wszyscy Panią kochamy i szanujemy, jako Berehynię domowego ogniska. Rozmawiała dziennikarka Lidija ŁUCENKO
Maschinelle Übersetzung
Mykoła FEDORYSZYN, kulturoznawca, przewodniczący Rówieńskiego Oddziału Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. I ty, i ja — wielka siła. Bez nas, uwierzcie, dobrzy ludzie, Ukraina zginie nasza miła, A drugiej nie czekajcie — nie będzie. A. Hrycaj. Pierwszy bandurzysta-nauczyciel, proświcianin Anatolij Hrycaj, na terenach Rówieńszczyzny w drugiej połowie XX wieku wyhodował całą plejadę kobziarzy-bandurzystów, którzy dzisiaj podtrzymują niebo naszej narodowej świadomości poprzez ten cudowny instrument muzyczny — bandurę. Według słów A. Hrycaja, bandura to święty ogień, który oczyszcza dusze i spopiela wszystko, co w nich niskie, wznosi w sfery męstwa i mądrości, ona jest strażniczką naszego rodu. Kiedy w pierwszej połowie lat 90. ubiegłego wieku w Równem rozpoczął się ruch festiwalowy (Surmy, Kolada, Wiosenne dzwoneczki), Anatolij Juchymowycz przy każdej okazji mówił o stworzeniu na Rówieńszczyźnie festiwali. I oto jego uczniowie — Hałyna Toporowśka oraz Nazar Wołoszcjuk, którzy stanęli na czele rówieńskich oddziałów Związku Kobziarzy Ukrainy, stowarzyszenia kobziarzy-bandurzystów Narodowego Związku Muzycznego, pielęgnowali ideę stworzenia rówieńskiego obwodowego festiwalu bandurzystów imienia Anatolija Hrycaja. Temu festiwalowi poprzedzały inne wydarzenia bandurzystów, mianowicie Ogólnoukraiński Festiwal Sztuki Kobziarskiej imienia Kosta Misewycza w mieście Dubno (2000, 2001 r.). Festiwal bandurzystów imienia rówieńskiego proświcianina Anatolija Hrycaja odbył się 28 kwietnia w Zdołbunowie oraz 29 kwietnia w Równem. W wydarzeniach tego festiwalu znalazły się: otwarcie „Kobziarskiej świetlicy” pamięci A. Hrycaja w Zdołbunowskiej Dziecięcej Szkole Muzycznej (autor projektu Ludmyła Chruś), przeprowadzenie warsztatów lwowskiego bandurzysty Ołeha Sozanśkiego, propagatora bandury typu charkowskiego, prezentacja informatora B. Stolarczuka „Bandurzyści Rówieńszczyzny”, przeprowadzenie konkursu (soliści, zespoły, kapele z różnych ośrodków kulturalnych obwodu rówieńskiego). Grand Prix otrzymał zespół z Rówieńskiej Szkoły Muzycznej, kierownik Myrosława Oczeretiana. To wspaniałe wydarzenie artystyczne odbyło się przy wsparciu zarządu kultury obwodowej administracji państwowej, szkoły muzycznej Rówieńskiego Państwowego Uniwersytetu Humanitarnego oraz organizacji społecznych — Związku Kobziarzy, stowarzyszenia kobziarzy-bandurzystów Narodowego Związku Muzycznego, Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. „Proświta” również przekazała nagrody dla zwycięzców — płyty multimedialne z twórczością Wielkiego Kobziarza narodu ukraińskiego Tarasa Szewczenki.
Maschinelle Übersetzung
Wiktoria KOHAN, współpracowniczka służby informacyjnej Narodowego Muzeum-Rezerwatu Ukraińskiego Garncarstwa w Opiszni
To jeden z najciekawszych regionów turystycznych Połtawszczyzny, którego historia pozostawiła nieocenione zabytki kultury i archeologii. Na terytorium osiedla w celu zachowania przyrodniczo-historycznego środowiska, w którym istnieje rzemiosło garncarskie, ustanowiono strefy ochronne i rezerwaty. Do nich należy część miasteczka Opisznoje, gdzie znajdują się zakłady „Artystyczna ceramika” i „Ceramika”; starodawne opisznieńskie garncarskie zaułki „Ptuchiwka”, „Jaremijiwka”, „Jary”, „Hontcariwka”, „Jisipiwka”; grodzisko z czasów scytyjskich „Kardaszów wał” (V–III w. p.n.e.); słowiańskie grodzisko kultury romeńskiej (V–VIII w.); tradycyjne miejsca wydobycia gliny garncarskiej; wieś Miśkie Mlyny, gdzie mieszkali garncarze-miskarze; podziemia domów późnego średniowiecza; siedziby ludowych mistrzów-garncarzy.
W Opisznym zachował się unikalny obiekt produkcyjny garncarstwa z piecami z początku XX wieku — budynek ziemskiej gubernialnej warsztatu garncarskiego, założonego w 1894 roku, wzniesiony w stylu ukraińskiej secesji według projektu znanego ukraińskiego architekta Wasyla Kryczewskiego (1916 r.). W miejscu scytyjskiego grodziska „Kardaszów wał” znajduje się kamieniołom, z którego wydobywano glinę. Ustalono, że powierzchnię grodziska otaczał ziemny wał, a także fosa, której głębokość sięgała do 3 metrów; u dołu była jeszcze jedna fosa, której głębokość sięgała już do 5 metrów. Stok grodziska podcinano, aby był stromy. Prawdopodobnie na szczycie stał także drewniany mur. Wszystko to czyniło grodzisko niemal nie do zdobycia dla najeźdźców. Ten teren badali archeolodzy. Innej części grodziska „Kardaszów wał” nie wykopywano, ale na powierzchni gruntu archeolodzy zebrali dużą ilość fragmentów glinianych naczyń miejscowej produkcji, różne wyroby z metalu, w tym żelazny nożyk i groty strzał. Znaleziska glinianych kręgów świadczą, że miejscowa ludność, oprócz garncarstwa, zajmowała się przędzeniem i tkactwem. W pobliżu grodziska istniała najstarsza osada w okolicach Opisznoje. Grodzisko kultury romeńskiej wielokrotnie badali naukowcy, lecz niemal całkowicie zbadano je dopiero w XX wieku, najpierw Iwan Ljapuszkin, później — Ołeh Suchobokow w 1975 r. Grodzisko o szerokości 40–45 m i długości 150–160 m położone jest na południowo-wschodnich obrzeżach dzisiejszego osiedla Opisznoje, na długim, półksiężycowatym ostrogu, odciętym od płaskowyżu wąwozem, który powstał w dolinie rzeki Tarapunka. Podczas wykopalisk odkryto 25 mieszkalnych i 39 gospodarczych pomieszczeń, a także pozostałości urządzeń obronnych, które składały się w większości z dwóch rzędów pionowo wkopanych bali, a przestrzeń między nimi wypełniano gliną, wybieraną wyżej i niżej po stoku. Na grodzisku znaleziono ozdoby, przedmioty codziennego użytku, fragmenty lepionych glinianych naczyń, kręgi miejscowej produkcji, zoomorficzną plastykę, fragmenty amfor z miast Północnego Nadczarnomorza oraz wiele innych wartości. Na terytorium dzisiejszego Opisznoje ponad 150 pieców garncarskich wymaga badań naukowych. Jest to bogaty materiał, w wyniku którego badania nad nim ceramologia zdobędzie nowe wiedzę.
Maschinelle Übersetzung
Antonina SPILNA, wieś Kosmacz, obwód iwanofrankiwski. Różnorodność odcieni przyrody wokół dzieł rąk ludzkich cieszy oko. Trudno wyobrazić sobie piękno jednej z największych wsi Europy. Zachwyt na widok tej „celi słońca”, a właśnie tak tłumaczy się nazwę wsi Kosmacz, jest porażający! Ale jeszcze większy był ten, który zobaczyłam potem: wir ludzkiego potoku na głównym gościńcu wsi, gdzie rozlokowane są szeregi handlowe. Tutaj tętniła cała Ukraina, górale ubrani w swoje etniczne stroje, a dlatego Kosmacz do żółto-pomarańczowego, tradycyjnego dla tej wsi koloru, dodał kolor błękitu Dniepru i Morza Czarnego, słomkowo-żółtego stepu z łanami pszenicy wschodu i południa, czerwono-czarnego hartu zaporoskich kozaków. Zieleń Podola podkreślała całą różnorodność… A to, co leżało na ławach i stołach szeregów handlowych, opisać jest niemożliwe: setki, a może i tysiące pisanek, serdaki, gerdany, zgardy, wyszywanki, ręczniki, sopiłki, drymby, drewniane suweniry oraz kute z metalu, wyłożone mozaiki… Wszystko to na tle dźwięków przyrody — ptasiego świergotu, szumu wierzchołków pralasów i podśpiewywania rzeczki, która skacze czystą wodą z kamienia na kamień. I wszystko to na przemian z gęstym zapachem owczej bryndzy i świeżo ugotowanej kuleszy, grzybowej zupy z kotła na płomieniu watry oraz huślanki z drewnianego lub ceramicznego dzbanka. I smakujesz apetycznie i banusz z grzybami, i źródlaną wodę, i uzdrawiające powietrze, i mleko prosto od krowy. I już tradycyjnie podsycasz się kawą, aby zdążyć, aby się nie spóźnić, aby to wszystko zobaczyć, posmakować, usłyszeć, powąchać, dotknąć, sfotografować. Wszystko to — „Wędrowny festiwal tradycyjnej sztuki ukraińskiej” we wsi Kosmacz w obwodzie iwanofrankiwskim pod nazwą „Etnoewolucja. Wielkanoc w Kosmaczu”. Prawda, dotrzeć na to wydarzenie było ciężko. Bo drogi nasze, do których my, Huculi, przywykliśmy, tak samo jak i nasi kierowcy, straszyły sznur busów, samochodów, autobusów z kijowskimi, tarnopolskimi, chmielnickimi numerami. Dlatego wszystko to w szeregu kołysało się jedno za drugim, bo droga górska, wąska, jednopasmowa, wyprzedzanie niemożliwe; z prawej góra, z lewej przepaść i na dole potoczek, a na drodze kałuże, których ominąć nie sposób… Otworzyli festiwal trembiciarze, a było ich wielu, około 30 osób, trembili Karpatom, a ogółem całemu światu o tym wydarzeniu. Ale nowina! Kozacy dnieprzańscy przywieźli ze sobą armaty i w ślad za trembitami Hucułów dali znać Ukrainie pokojowymi wystrzałami armat o tym samym. Dźwięk popłynął nad Karpatami — „Wschód i Zachód razem”. Na scenie pod dźwięki flojer, sopiłek, drymb delikatna, krucha, czarująca i wiecznie młoda — symbol Ukrainy — Nina Matwijenko. I jej powitanie „Chrystus Zmartwychwstał” — trzykrotnie: radośnie, utwierdzająco, triumfująco, oraz pieśń potwierdziły, że zmartwychwstała i Ukraina! Dalej już tradycyjny hymn kościelny „Boże Wielki, Jedyny, nam Ukrainę chroń…” w wykonaniu połączonego chóru oraz wszystkich obecnych na tym forum — kontynuował otwarcie… A potem już się zakręciło, ja z trudem z wnuczką nadążałam przebiegać od sceny do sceny (a było ich w Kosmaczu trzy), od jednego do drugiego występu, łapiąc w biegu powitania znajomych, przebiegając pomiędzy szeregami handlowymi, z różnorodnością ozdób, suwenirów, ze staroświeckimi wyszywankami i nowomodnymi wyszywanymi bluzkami. A po tym, jak byłam na warsztatach (a warsztaty były różnorodne) tańców ukraińskich, po szybkiej i ulubionej hucułce głowa w ogóle zaczęła wirować. Ale trzeba biec do głównej sceny. Występ „Rusyczów” z Białogrodu nad Dniestrem, oni witali nas w podróży po Ukrainie w 2004 roku z Ołeksandrem Mazurenką na odeskiej ziemi, to jakże nie oklaskiwać ich na huculskiej ziemi! Oklaskując, widzę kątem oka Saszkę-lirnika, patrzę w program (na szczęście mam), trzeba wnuczkę usadowić bliżej sceny na jego występy. I w tym samym momencie słyszę ze sceny, wszystkie zespoły, które są wolne, na placach prowadzą korowody, śpiewają hajiwki, wiosenki, przepióreczki… No jakże nie być z małą tam i nie poprowadzić ulubionej „Podolanki” przy cerkwi, i nie zagrać w „Kowala”. W biegu smacznie obiadujemy banuszem z bryndzą, ugotowanym w żeliwnym garnku na watrze. I Antonina Spilna znowu biegiem do sceny głównej — nasi znajomi — zespół „Buttia” z miasta Kijowa pod kierownictwem Ołeha Buta. Wymieniliśmy wrażenia, zobaczyliśmy się, ja tak myślę, że powstańcze kolędy trafiły do rąk prawdziwych Ukraińców, których boli Ukraina tak samo, jak bolała u tych, którzy układali te kolędy, oddając życie za Ojczyznę. Wieczorem pracuje scena teatralna. Teatry „Czowen”, „Dach” z Kijowa przywiozły ze sobą spektakle „Prolog do lady Makbet” oraz „Czerwona wiedźma”. Na scenach zespoły, wykonawcy, to i autentyczne zespoły folklorystyczne „Kosmacka kapela”, „Babynśki swaszky”, „Barwy Karpat”, „Perepołonky”; wtórne zespoły folklorystyczne: „Hulajhorod”, „Wołodar”, „Buttia”, „Dywynia” z Doniecka; „Ładowyci” z Chmielnickiego, „Horgany” ze Lwowa, „Wydymo” z Sianek (Polska); zespoły folk-rockowe: „Orkiestra Janky Kozyr”, „Wohnesmich”, „Tiń Soncia” wszystkie z Kijowa. Zespoły world-music „Dacha-Bracha”, „Chorea kozacka”, „Fanfary orkiestra”, „Propala hramota”, „Burdon”… A oprócz tego na otwartych placach odbywały się gry sportowe, konkursy, zabawy. A czy wy kiedykolwiek widzieliście paschę wielkości dobrego pagórka? Którą przywieziono wozem (po huculsku — firą), zaprzężonym w parę koni — dar gospodyni całej wsi Brustury — pani Marii Matijczuk, a na drugiej firze — cała kupa mniejszych paszek i też w darze dla każdego gościa, razem z pisanką od gospodarza całej wsi Kosmacz pana Dmytra Pożodżuka. Przewodniczący wsi Kosmacz — Dmytro Pożodżuk — zasłużony mistrz twórczości ludowej Ukrainy, przewodniczący Ogólnoukraińskiej Rady Koordynacyjnej ds. badania i odrodzenia pisankarstwa, laureat nagrody Iwana Ohijenki oraz Myrosława Irczana. A kiedy jeszcze można było zobaczyć, jak sadzono kozackie dęby w huculskiej wsi, które przywiózł ze sobą pan Wasyl Łytwyn z Czerkaszczyzny, wyhodowane z żołędzi dębu, który posadził kozak Honta? Dmytro Pożodżuk jest szczerze wdzięczny Towarzystwu „Proświta” i jego przewodniczącemu za te dary, które otrzymał z Kijowa i które ozdobią radę wiejską, szkołę i długo będą przypominać o tym, co wydarzyło się we wsi, tak samo, jak dary od wszystkich, którzy zdołali zorganizować, pomóc w realizacji zamierzeń, a ich też jest wielu — tych wolontariuszy, wszystkich nie sposób wymienić, ale wszyscy oni są prawdziwymi patriotami Ukrainy! Dla nich Bóg i Ukraina są najważniejsze. Zdjęcie Oksany BUT, członkini zespołu „Buttia”
Maschinelle Übersetzung
MUZYKA Ołeksandr JEWTUSZENKO — Opowiedz o powstaniu idei, koncepcji i stylu „Tiń soncia”, które stają się coraz bardziej wyraziste i jaśniejsze… — Nazwa zespołu powstała w 1999 roku, kiedy w Kijowie było zaćmienie słońca. Graliśmy wtedy rock alternatywny i nie mieliśmy jeszcze tych idei, które dzisiaj stanowią, że tak powiem, twórczy szkielet. Obserwując to, co dzieje się w świecie muzycznym wokół nas, świadomie szukaliśmy własnej ścieżki. Za naszych nauczycieli uważamy ukraińskie zespoły „Komu wnyz”, „Wij”, „Płacz Jeremiji” oraz kilka innych. Mieliśmy obraz piosenki, do urzeczywistnienia której dążyliśmy. Był to obraz potężnej piosenki, która świadczyłaby o sile ukraińskiego ducha. I szukaliśmy swojego stylu na przecięciu autentycznego folkloru i ciężkiego rocka. Odczuwaliśmy współbrzmienie dynamiki i rytmów starodawnych pieśni kozackich oraz pewnych standardów współczesnego hard rocka. — Wasz drugi album znacznie różni się od pierwszego. To bardziej dojrzała praca w sensie różnorodności tematycznej, aranżacji i kunsztu wykonawczego, chociaż odstęp czasowy między nimi to zaledwie dwa lata. — „Nad dykym polem” to nasza próba zmaterializowania pojęcia „rock kozacki”. Pierwsza próba ogłoszenia nowego stylu. W rezultacie zawężone zostało spektrum tematyczne piosenek. Nad drugim krążkiem pracowaliśmy cały rok. Starannie pracowaliśmy nad aranżacją. Tematycznie wyszedł znacznie bardziej różnorodny. Są tu piosenki liryczne, ballady. Jeśli w poprzedniej pracy odwoływaliśmy się do sławnych obrazów kozaczyzny, to w albumie „Płomienna Ruta” do obrazów Ukrainy-Rusi. Zagłębiliśmy się w historię epoki książęcej. Jednocześnie zastosowaliśmy czysto muzyczne innowacje. Tradycyjny gitarowy drive połączyliśmy z bandurą i skrzypcami. Tego jeszcze nikt nie robił. Teraz brzmienie bandury wyznacza ogólny sound zespołu. — Kto w zespole pisze teksty, kto tworzy muzykę, wizerunek kolektywu? — Repertuarem zajmuję się ja. Teksty piosenek piszę ja i mój brat Ołeksij, nasz gitarzysta Kyryło Momot, bandurzysta Iwan Łuzan. Na próbę przynoszę pierwotną aranżację. Wszyscy razem ją udoskonalamy, szukamy akceptowalnej formy. Ważną rolę odgrywa nasz sound-producent Andrij Chawruk. Również razem dobieramy najbardziej odpowiednie utwory do określonego programu. — Opowiedz o składzie zespołu. — „Tiń soncia” to: gitarzyści Kyryło Momot i Andrij Chawruk, skrzypaczka Sofija Rohalśka, bandurzysta Iwan Łuzan, perkusista Wołodymyr Chawruk i ja — wokalista i basista Serhij Wasyluk. — Młodym artystom przebić się na scenę jest niezwykle trudno. W naszym środowisku skrajnie skomercjalizowanego show-biznesu ceni się nie talenty i artefakty, a posiadanie środków obrotowych na „rozreklamowanie” i PR. Jaka jest wasza droga do swojego słuchacza? — Nasza droga jest uczciwa. Nie opłacamy emisji w stacjach radiowych, nie mamy przyjaciół wśród „rekinów” show-biznesu. Ale mamy sporo koncertów: to występy klubowe i festiwalowe. Naszą muzykę słucha nie tylko patriotyczna młodzież, ale i ta, która dorastała na anglojęzycznej czy rosyjskojęzycznej muzyce rockowej. Współpracujemy ze wszystkimi, którzy cieszą się z takiej współpracy. To organizacje patriotyczne, portale internetowe, dyrekcje różnych festiwali. Ściśle współpracujemy z firmami audio, które wydają nasze płyty. To — „Same tak!” i „Naszyj format”. Ostatnio rozszerzamy kontakty z różnymi regionami. Teraz częściej jeździmy tam z koncertami. Obecnie zbieramy się w promocyjną trasę „Płomienna Ruta” po dziesięciu miastach Ukrainy. Wiemy, że w każdym z nich są nasi fani, więc można dawać koncerty solowe. — Które z Waszych występów zapamiętały się najlepiej? — Takich było niemało. To występy na białoruskim festiwalu w mieście Mozyrz, gdzie między innymi wykonaliśmy cover-wersję „Pieśni Czuhajstra”, która należy do kultowego białoruskiego zespołu „Godstower”. Specjalnie nauczyłem się języka białoruskiego i komunikowałem się nim z publicznością. Zapamiętał się występ w centrum Lwowa przed wielotysięcznym tłumem. Dla nas ważne jest, czy ludzie wsłuchują się w treść naszych piosenek. We Lwowie słuchano nas bardzo uważnie. Dobre wspomnienia zostały po festiwalu „Pro-Rock”, gdzie otrzymaliśmy pierwszą nagrodę. — U każdego artysty, u każdego zespołu istnieją własne sekrety dotyczące utrzymania wysokiego tonusu twórczego, istnieją swoje źródła inspiracji. Jakie one są u was? — Mamy tradycję nazywania albumów fragmentem jakiejś piosenki. „Płomienna Ruta” to fragment z „Pieśni Czuhajstra”, gdzie są takie wersy: „Płomienna Ruta życiodajnie rozkwita, lecz nikt tego nie widzi, nikt nie wie”. Chcemy, aby Ukraińcy znajdowali swoją Rutę, swoje szczęście w swoim kraju — to główna idea albumu. Nieprzypadkowo występujemy w czerwono-czarnych wyszywankach. One są naszymi amuletami. Nasz tonus twórczy podtrzymuje nasze dążenie do bycia sobą, odczuwania miłości i wolności w sobie. Energię czerpiemy z energetyki rodzinnej ziemi. Dla mnie nie ma nic lepszego, jak zgubić się w jakimś lesie, na łące. To nie są tylko słowa. Bardzo mi szkoda, że zaorane są ukraińskie stepy, że zatopione są wielkie łęgi, przecież mogłyby być wspaniałymi strefami rekreacyjnymi. Wśród młodych formacji, które dały o sobie znać w ostatnim czasie, szczególne miejsce należy do zespołu „Tiń soncia”. I rzecz nie w tym, że „Tiń soncia” wytrwale i uparcie pokonuje stopnie do wirtualnego „muzycznego Olimpu”… Od momentu wydania debiutanckiego krążka „Nad dykym polem” wyróżniali się spośród innych wyraźną wizją własnego kursu w wzburzonym muzycznym oceanie i obecnością wyrazistej ideologii patriotyzmu. Nie ma ani cienia wielowektorowego kosmopolityzmu i w drugim albumie, który ukazał się niedawno i nosi tytuł „Płomienna Ruta”. Jego prezentacja w formie wielkiego koncertu na żywo odbyła się w centrum kulturalnym Akademii Kijowsko-Mohylańskiej i zgromadziła dużą liczbę zwolenników „rocka kozackiego”. Właśnie taka etykieta stylowa przylgnęła do „Tini soncia”. I nieprzypadkowo. O współczesnym stanie młodej ukraińskiej sceny rockowej i, właściwie, o zespole rozmawiamy z liderem formacji, wokalistą Serhijem WASYLUKIEM.
Maschinelle Übersetzung
Ganna DENYSKO
To ogłoszenie dla wszystkich, których dusza pragnie napić się z tej studni, zasilanej źródłami prawdziwego, ukraińskiego, mocnego i niezłomnego, wysokoartystycznego i oryginalnego: 8–10 czerwca w Połtawie odbędzie się 5. „Mazepa-fest”, którego organizatorem tradycyjnie jest Połtawska „Proświta”! Program festiwalu jest oczywiście bogaty. Spodziewany jest udział takich headlinerów: „Komu Wnyz”, Foma, „Ot Winta”, „Perkalaba”, „Hucuł Kalipso” i inni. Pojawią się także nowe dla naszego festiwalu zespoły, na przykład „Gorgisheli” — gruzińskie dziewczęta ze Lwowa, „Krychitka Cakhes”. „Mazepa-fest” rozpocznie się, jak i w zeszłym roku, Dniem Kina. W Pałacu Kultury „Listopad” od godziny 15 8 czerwca będziecie mogli obejrzeć filmy ukraińskich reżyserów — „Studnię dla spragnionych”, „Siódmy tramwaj” i inne. Wieczorem tego samego dnia w Teatrze im. Gogola czeka na was spotkanie z wykonawcami muzyki ludowej i bardów. Przyjedzie „Chorea kozacka” Tarasa Kompaniczenki, która odniosła kolosalny sukces na poprzednim festiwalu; bard Eduard Drach przypomni, jak Ukraina próbowała swojego prawdziwego głosu po dziesięcioleciach pochwał składanych swoim katom; ojciec i syn Taras i Swiatosław Syłenkowie poprowadzą nas kobzarskimi ścieżkami w świat, w którym tak wiele znaczy każde słowo i każdy akord; będzie także przewodniczący Związku Kobzarzy Ukrainy Wołodymyr Jesypok oraz inni wykonawcy dum kozackich i psalmów; Iwan Nowobranec z Czernecz Jaru zapozna z pieśniami, które śpiewają na jego bezmiernie utalentowanych, głęboko ukraińskich obrazach rozweselone Mamaje… Przyjedzie również twórca filmu „Ma-maj” Oleś Sanin. W jakiej roli — niespodzianka. Nie przegapcie okazji, by odwiedzić Połtawę na „Mazepa-foście”. Bo to festiwal Prawdziwego, Utalentowanego, Mężnego.
Maschinelle Übersetzung
TEATR
Iwan Olijnyk
Niedawno w Kijowie odbył się festiwal „Francuska wiosna na Ukrainie”. Wymagający widz miał okazję ugasić pragnienie nowatorskiej sztuki teatralnej, oglądając współczesne inscenizacje francuskich mistrzów: Kadery Attu i Dawida Goszara. „Środek wiosny” wyróżnił się ich spektaklami: „Duar” i „Hamlet. Temat i wariacje”. „Duar” gościła scena Teatru im. Iwana Franki. Był szaleńczy aншlag. Ożywienie przed wejściem towarzyszyło niezmiennym prośbom o zbędny bilet, przepychance i zderzeniu społecznych „kast”, których drogi w zwykłym życiu rzadko się przecinają. Znajdują się po przeciwnych stronach szklanych okien prestiżowych restauracji i centrów biznesowych...
W końcu zgasło światło — do sali wdarła się głośna, rytmiczna muzyka, a wraz z nią 8 aktorów-bi-boyów (mistrzów breakdance) w jednakowych szarych płaszczach. Rozpoczęło się synchroniczne „błąkanie się” — ilustracja szarości bytu, krzyczącej codzienności, nudy. Jakby nie mieli rąk. Minimalistyczne ruchy pozwalają zrozumieć, że nogi mają skute ciężkimi łańcuchami. Lecz oto nasycony rytm taneczny rozrywa ciężki i zbędny, gwałtowny podmuch wiatru. Niesie on za kulisy wszystkich oprócz jednego, który demonstruje mistrzostwo panowania nad własnym ciałem — pragnienie wolności, protest, oddech ulic. Po kolei wszyscy aktorzy wyrażają swoje myśli przez plastykę i „power-move”, chaotycznie zmieniając kierunek wiatru.
Dość interesującym zabiegiem reżyserskim było wyjście z dobrze znanymi nam kratkowanymi torbami „krawczuczkami”, tym naszym wiecznym piętnem wędrowca, uchodźcy-zbiega. Czy to od losu, czy od miejskiego życia, czy od samego siebie. W trakcie przedstawienia aktorzy budują z toreb kombinacje i wieże, ale wciąż nie udaje im się ułożyć właściwej sekwencji — chwieją się i upadają konstrukcje, uosabiając niespełnione pragnienie doprowadzenia do ładu własnego życia. Ogólnie zimne tony spektaklu chwilami zmieniają żarty, nie
oczekiwane elementy, farsowo-plastyczna gra brzuchem, a nawet pocałunki, które dodają sił, by wyrwać się z imadła, choćby spróbować, nie bojąc się wezwać pomocy, potwierdzić pragnienie życia i uśmiechania się ponad wszystko. Moim zdaniem to właśnie chcieli nam przekazać Francuzi, kiedy w finale genialnego spektaklu wyszli na scenę ze swoimi wielkimi zdjęciami: Belami Abdenur, Iresz Obdala, Busa Amin, Buszlagem Braim, Muażir Abdeslam, Amszaui Raszid, Guisem Mabr…
„Francuską wiosnę” zamykała sztuka „Hamlet. Temat i wariacje”, która zapowiadała nowe spojrzenie na Szekspira przez pryzmat urbanizacji, rewolucji technicznej i jednoczesnego powrotu do tradycji teatru elżbietańskiego – dziesięciozgłoskowego wiersza w nowym francuskim przekładzie André Markovicza.
Współczesność przedstawienia odczuwało się w każdym jego segmencie: kostiumy sceniczne – styl codzienny, imiona bohaterów – na tyłach koszulek, wysokiej jakości dźwięk, za który odpowiadała ponura sylwetka didżeja w prawym rogu. Jego scratch-show stało się ozdobą przedstawienia. Oczywiście dzięki międzynarodowemu językowi muzyki!
Półrecytatywne monologi aktorów, przesycone depresyjnym brzmieniem abstrakcyjnego hip-hopu, kontrastowały dzięki nowatorskim chwytom reżyserskim. Śmiech, łzy, rozpacz, dziwactwo i nieprzymuszona naiwność w jednym flakonie. Tragizm postaci Hamleta z szminką na twarzy, infantylność Ofelii na rolkach, komizm garbatego Klaudiusza i jego dziwaczne tańce. Drugą perełką wydarzenia był narrator (raper Arm). Jego twardy, pozbawiony emocji recytatyw jakby został wymyślony przez samego Szekspira. Powstawał efekt szoku.
A na ścianie w tym samym czasie czyjeś niewidzialne ręce pisały neonową farbą: Hamlet, Ofelia, Hamlet, Ofelia, Hamlet, Ofelia… Napisy raz po raz przekreślały się nawzajem, jakby dawały do zrozumienia, że obojgu nie ma miejsca na jednej planecie.
Kulminacyjne starcie Hamleta z Laertesem pokazało nam mały arcydzieło sztuki filmowej na ścianie z małych ekranów. Widzowie zobaczyli awangardowy trash-mix z różnorodnego materiału nieokreślonego pochodzenia (dobrze zapadły w pamięć motywy anime) przy akompaniamencie grzmotu z piorunami, huraganu. Ducha katastrofy muzycznymi środkami odtworzył niedościgniony Le Manifik.
„Sromotna miłość, zatruta szpada. Zmarł wczoraj książę i trąby grzmią”.
Szekspirowska interpretacja jest jak haust czystego powietrza w zagazowanym mieście, łamanie stereotypów, kruszenie szablonów i „naftaliny”… Tylko młoda krew może wyleczyć obecną hipodynamię teatralnego bomonde. Trzeba dać drogę talentom, które nie boją się być śmiesznymi, sentymentalnymi, dwuznacznymi. Francja już wychowała nowe pokolenie i, nota bene, zupełnie nie uważa swoich idei za rewolucyjne manifesty. Eksperymenty bez ograniczeń, czasem na granicy farsy, dla tamtejszej sceny są rzeczą codzienną, bez której nie przeżyjesz jako jednostka twórcza, a hip-hop jest cząstką świadomości narodowej.
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
stojących, ochronnych i wodochłonnych nasadzeń leśnych, budowy osiedli mieszkaniowych w miejscu wcześniej zlikwidowanych, stworzenia należytej infrastruktury — wszak powierzchnie gruntów, które należy odrodzić, przewyższają pod względem objętości i wartości znaczne ilości kilometrów kwadratowych, zajmowanych przez szereg państw Europy. Jeśli zaś nie chcemy sami rozwiązać wszystkich tych zadań — oddajmy na korzystnych warunkach grunty w dzierżawę troskliwym gospodarzom. Ale tli się nadzieja, że jednak się przebudzimy i zaczniemy wreszcie gospodarować mądrze, po państwowemu, na ziemi przodków. Dałby Stwórca. Wszak jesteśmy w stanie przestać “nosić wodę sitem”. Takie “mądre” zajęcie przypomina obserwatorowi, powiedzmy, system przepompowywania wód rzeki Irpień do Zbiornika Kijowskiego. Niewdzięczna sprawa, zwłaszcza gdy ta kapryśna rzeka rozleje się wiosną tak, że końca nie widać. O jakich tarliskach może marzyć sandacz i leszcz… A o stratach nośników energii na przepompowywanie Irpienia nawet mówić nie warto — dlatego zapewne statystyka ich nie publikuje. Dziś straty stolicy przynosi też Zbiornik Kaniowski — powoduje on spowolnienie nurtu rzeki, podmoknięcia prawobrzeża, a co za tym idzie, dodatkowe kłopoty w strefie osuwisk, sławnych dnieprzańskich urwisk. W strefie osuwisk położona jest Ławra Pieczerska z podziemiami, kompleksy Parku Maryjskiego z Radą Najwyższą i Ministerstwem Zdrowia włącznie, Dom Ukraiński, Filharmonia Narodowa… Czyż nie za wielka danina dla “smoka-Gorynycza”? Wszak dzięki jedynie tym unikalnym i podobnym budowlom oraz osobliwościom historyczno-architektonicznego krajobrazu stolica zachowuje swój nienaruszony wizerunek, rozpoznawalność dla gości i gospodarzy. Ciąg dalszy nastąpi. Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.com.ua Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie “Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301221 Nakład ogólny — 41000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Zdjęcie z archiwum “SP”. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na “Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety “Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,38 hrywny, na 3 miesiące — 9,89 hrywny, na 6 miesięcy — 19,18 hrywny. 0 7 0 2 1 4 820095 780016 STOLICA
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
sprzyczynującymi się... wait
Poprawka: poniżej pełne tłumaczenie.
żeglugowego horyzontu), spowodowanymi wymuszonym zrzutem wody ze zbiorników. Dniepr i jego dopływy, jako najtańsze drogi komunikacyjne, znów ożyją i zaczną znacząco zasilać budżet. Najważniejszą korzyścią jest uwolnienie spod „miecza Damoklesa” nad głową wielomilionowego miasta i położonych niżej miast i wsi. Nie jest tajemnicą, że korpus zapory wymaga znacznych środków na utrzymanie jej bezpiecznego funkcjonowania. Mówimy o tych problemach na poziomie propozycji patentowych i jesteśmy gotowi do współpracy przy ważnym programie ekologicznego i energetycznego rozwoju stolicy i państwa. Ziemie, które od blisko półwiecza „moknęły” na dnie sztucznych mórz, pokryte mułem, nasycone wilgocią, a ich rekultywacja w razie opuszczenia zbiorników wymaga odtworzenia wieloletniej runi trawiastej
Redakcja
Odpowiedzialny sekretarz
Iryna SZEWCZUK Dział literatury
Uliana HLIBCZUK 270-55-57 Dział kultury
Walentyna DAWYDENKO 270-55-57 Dział pracy prosvitiańskiej
Olha SKRYPKINA 270-55-57 Dział korekty
Tetiana SZCZERBAK, Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy
Iryna SZEWCZUK, Oleh BESSKYJ 278-63-69
Redaktor dyżurny
Walentyna DAWYDENKO
Maschinelle Übersetzung
Borys SPISARENKO Kontynuacja. Początek w nr 17, 18, 19, 20 za 2007 r. KORONKA KIJOWSKICH MOSTÓW Filary zniszczonego w latach 20. ubiegłego wieku Mostu Łańcuchowego mogłyby opowiedzieć turystom historię jego powstania i zniszczenia, ale na razie milczą. Tak samo jak ponure dzieło strategii obronnej epoki stalinizmu — „zapomniany” na obołońskim wybrzeżu betonowy wylot niezrealizowanego podwodnego tunelu, którym planowano połączyć brzegi Dniepru. Budowa nie została ukończona, ale jej historia jest intrygująca i goście Kijowa mogliby mieć ten obiekt wśród kijowskich ciekawostek turystycznych. Jeśli chodzi o tamy dnieprzańskie, to to niezwykle skomplikowane zagadnienie inżynieryjne jest jedną z „tajemnic poliszynela” urzędu obrony cywilnej. Kiedy w latach dziewięćdziesiątych pewnego letniego dnia ktoś w OC omyłkowo nacisnął przycisk „alarm bojowy”, „przerwanie tamy kijowskiego zbiornika wodnego”, to na Lewobrzeżu wybuchł straszny chaos: wszak ani lokalne schrony w budynkach mieszkalnych, ani kąciki OC w administracjach domów (ŻEK) od dawna nie są centrami szkolenia mieszkańców stolicy — co trzeba wiedzieć na wypadek siły wyższej? Dnieprowi i jego luksusowym łęgom, rozlewiskom, zalewom można przywrócić prawo do życia jedynie pod warunkiem przyjęcia państwowego programu dotyczącego alternatywnego systemu elektrowni wodnych: a) derywacyjnych, kiedy woda na turbiny podawana jest z „odchyleniem” od głównego koryta (dzięki kanałom lub tunelom wodociągowym) i odpada potrzeba budowy gigantycznych zbiorników wodnych, lub b) pływających, kiedy napędem dla turbin jest naturalny nurt wody w rzece. Gra, jak to mówią, warta świeczki, ponieważ uwolnią się grunty, których wkład w strukturę budżetu mierzy się nie jednym dziesiątkiem miliardów hrywien czy nawet euro… Ważną wygraną z realizacji takiego programu jest zdrowy klimat stolicy i całego dorzecza rze- Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
głównej rzeki i powrót łąk kośnych oraz gruntów ornych. Przecież przed budową Kijowskiego zbiornika wodnego do naszego miasta przyjeżdżano zewsząd jak na kurort — fitoterapia, zwłaszcza dzięki lewobrzeżnym łąkom kośnym, była niezwykle prozdrowotna i skuteczna.
Także zaopatrzenie w energię elektryczną nie straci: pływające „pawilony” z zespołami hydroagregatów nie zajmują szlaków żeglugowych, są chronione przed sezonowymi zmianami sytuacji lodowej i dobowymi wahaniami poziomu żeglownego horyzontu rzeki, które obecnie bezlitośnie podmywają brzegi i niszczą tarliska ryb.
Odrodzi się dnieprzański system rybactwa w dotychczasowych rozmiarach, ponieważ tarliska w górnym biegu Dniepru i jego dopływach będą otwarte dla dostępu ryb cennych gatunków. Znikną zgniłe zielone glony, oczyszczą się ujęcia wody pitnej, ustanie niszczenie brzegów dobowymi wahaniami RSG (rozrachunkowego
Redaktor naczelny Lubow HOLOTA
Kolegium redakcyjne: Lubow HOLOTA, Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Anatolij POHRYBNYJ, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK
Pierwszy zastępca redaktora naczelnego
Ołeksander SZOKALO 279-49-47
Zastępca redaktora naczelnego
Petro ANTONENKO 279-49-47
Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych
Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)
Maschinelle Übersetzung