Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
← Archiv von «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №28 за 2018 рік

16 S. · 33 Einträge · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Maschinelle Übersetzung aus dem Ukrainischen. Zitate, Namen und Zahlen mit der Originalseite abgleichen.

Der Text wurde aus dem PDF gewonnen und automatisch in Beiträge geteilt. Die Grenzen mancher Beiträge sind redaktionell nicht geprüft: Ein Eintrag kann mehrere Beiträge, nur einen Teil eines Beitrags oder einen Serviceblock (zum Beispiel einen Abo-Hinweis) enthalten. Primärquelle ist die Zeitungsseite im PDF.

Seite · S. 1Originalseite ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 28 (976), 12—18 lipca 2018 POŻEGNALIŚMY LEWKA ŁUKIANENKĘ

Zdjęcie Heorhija Łukianczuka Ukraiński reżyser Ołeh Sencow — jeden z 70 obecnych więźniów politycznych-Ukraińców w putinowskiej Rosji. Akcje protestacyjne na ich poparcie oraz z żądaniem natychmiastowego uwolnienia Ołeha Sencowa, który głoduje prawie dwa miesiące, odbyły się niedawno w stolicy oraz w innych miastach Ukrainy POKONYWANIE RUINY

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 1Originalseite ↗

Ukraińska Kościół Pomiestny jako wartościowa delegitymizacja Imperium Rosyjskiego

Wasyl KUJBIDA, doktor nauk o zarządzaniu publicznym, profesor Formalnie historia Cesarstwa Rosyjskiego liczy swój początek od Piotra I, który po ostatecznym podbiciu Ukrainy i zagarnięciu terytoriów nadbałtyckich ogłosił siebie (22 października 1721 roku w soborze Trójcy Świętej w Petersburgu) „imperatorem wszystkiej Rosji” (O. G. Ageewa. Tytuł „imperator” i pojęcie „imperium” w Rosji w pierwszej ćwierci XVIII wieku. — Mir istorii: Rossijskij elektronnyj żurnał. — 1999. — nr 5: http://www.historia. ru/1999/05/ageyeva.htm). Ale było to już zwieńczeniem długotrwałego procesu historycznego kształtowania absolutystycznej władzy w Rosji, a historiozoficzne korzenie rosyjskiego imperializmu tkwią w „Listach igumena Filoteusza do wielkiego księcia Wasyla Iwanowicza”, gdzie głosi on „Moskwę trzecim Rzymem” (A. L. Goldberg. Trzy „posłania Filoteusza” (Doświadczenie analizy tekstologicznej). — L.: Nauka, 1974. — T. 29. – s. 68–98: http://odrl.pushkinskijdom.ru/Default. aspx?tabid=2275). Od tego czasu aż do dziś idea imperialna nie tylko nie gasła, ale nieustannie się rozwijała: jej przebłyski można dostrzec zarówno w inspiracjach słowianofilskich, jak i w bolszewickiej interpretacji rewolucji światowej, a także w dzisiejszych różnorodnych konstrukcjach „eurazjatyzmu” i „russkiego mira”. Z tego szerokiego kompleksu interpretacji koncepcji Cesarstwa Rosyjskiego wyodrębnimy trzy najważniejsze elementy: pierwszy — absolutystyczną formę władzy z jej dominantą ekspansjonistyczną; drugi — jej religijne (wartościowe) uzasadnienie szczególną misją historyczną „ocalenia świata”, którą rzekomo ma spełnić Imperium Moskiewskie w historii świata; i trzeci — „religijną lub ideologiczną przemoc nad okupowanymi narodami”. „Dwa bowiem Rzymy upadły, a trzeci stoi, a czwartemu nie być”. Bo czwarty Rzym w tej pseudoeschatologicznej koncepcji symbolizuje koniec historii świata i ostateczne zwycięstwo antychrysta. (Szerzej zob.: Roman Szporluk. Imperia i narody (z doświadczenia historycznego Ukrainy, Rosji, Polski i Białorusi). — Kijów, 2000: http://litopys.org.ua/sporl/sh.htm) „Imperator, — podkreśla współczesny rosyjski ideolog Aleksandr Dugin, — jest postacią eschatologiczną od samego początku, przeszkadzającą przyjściu antychrysta. Jest imperium — nie ma antychrysta, nie ma imperium — jest antychryst. Imperium — to nie tylko ziemska organizacja życia, to — misja sakralna, to część fundamentalnego okresu eklezjologicznego”. (Dugin A. — Internetowy żurnał „Prawosławije. ru”: http:// www.pravoslavie.ru/75070.html) W takim sposobie myślenia ważnym argumentem dowodzącym prawdziwości mesjanistycznej ciągłości, która rzekomo nierozerwalnie łączy Moskwę z pierwotną chrześcijańską misją zbawienia świata, jest symboliczne posiadanie spadku Księżej Ukrainy — Metropolii Kijowskiej, która pozostawała w bezpośredniej jedności duchowej z patriarchą konstantynopolitańskim. Począwszy od 1654 roku Carstwo Moskiewskie etapami okupowało Ukrainę Kozacką, a od 1686 roku — pochłonęło Metropolię Kijowską. Prawda, porządki wprowadzane na okupowanych terytoriach radykalnie różniły się od całej dawnej kozackiej tradycji prawosławnej (z jej pielęgnowaniem indywidualnej wolności i godności), mówiąc słowami kozackiego pułkownika Iwana Bohuna: Moskale przynieśli do nas obyczaj „wszechpochłaniającego niewolnictwa”. (Historia Rusów. — K.: Wesełka, 2003: http:// litopys.org.ua/istrus/rusiv3.htm) Właściwie to samo, lecz wychodząc z przeciwnego założenia, twierdzi także szowinistyczna historiografia „eurazjatycka”, podkreślając, że Cesarstwo Rosyjskie instytucjonalnie wyrosło nie z Państwa Kijowskiego, lecz ze Złotej Ordy (N. S. Trubeckoj. Dziedzictwo Czyngis-chana. — M.: Eksmo, 2007: http:// avidreaders.ru/book/nasledie-chingishana. html). Dalsza transformacja Cesarstwa Rosyjskiego w kierunku absolutyzacji władzy państwowej w połączeniu z wybiórczym europejskim modernizmem doprowadziła do powstania symbiotycznej despotii, której szczytem stały się tzw. reformy religijne Piotra I: radykalna sekularyzacja Cerkwi i podporządkowanie jej zarządzania władzy świeckiej (zastąpienie zarządu patriarchalnego synodalnym), faktyczne przekształcenie jej w jeden ze specyficznych biurokratycznych mechanizmów państwa. W obrazie Imperium Moskiewskiego, jeśli dalej będziemy rozumieć wydarzenia w duchu mitologemów zaproponowanych przez Filoteusza, zaczęło mgliście przebijać się nie tyle Trzecie, co Czwarte Rzym. Dla uwypuklenia tej myśli przytoczmy jeden z charakterystycznych przykładów zarządzania przez „pomazańca bożego” imperatora swoją „cerkwią”. Na jednym z soborów arcybiskupich Piotr I, wobec znużonego mu błagania biskupów o nowego patriarchę, wybuchnął gniewem: „Prosicie o patriarchę, oto wam duchowny patriarcha”, i rzucił w ich stronę zwój z Regulaminem Duchownym (przekształcenie Cerkwi z patriarchalnej w synodalną), — a „myślącym przeciwnie” — groźnie spojrzał na nich imperator i, „wyciągnąwszy drugą ręką z pochwy krótki miecz i wbiwszy go w stół”, dodał: „Daruję wam patriarchat stalowy!” (A. K. Nartow. Piotr Wielki. Wspomnienia. Zapiski dzienników. Paryż — Moskwa — Nowy Jork, 1993). Zakończenie na str. 4 PROJEKT ZAKOŃCZONY! NIE! — WYDAWNICTWOM UKRAINOFOBSKIM ARTYSTYCZNY KALEJDOSKOP

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 2Originalseite ↗

Diabeł wchodzi igłą, a rozdyma się górą

To mądre powiedzenie kogoś ze wschodnich chrześcijan przyszło mi na myśl w związku z rozszerzaniem i pogłębianiem zewnętrznej oraz wewnętrznej antyukraińskiej manipulacyjnej propagandy i agresji. Każdy myślący, narodowo świadomy ukraiński Człowiek czuje, rozumie złowrogą podstępność najróżniejszych sposobów, form i metod informacyjno-psychologicznej wojny, skierowanej na roztrawianie moralno-duchowej jedności ukraińskiego społeczeństwa, zniszczenie sobornej Ukrainy jako państwa. Rosyjscy agresorzy i ideolodzy wraz z ich utrzymankami-błądzącymi na Ukrainie próbują najostrzejsze trujące ostrze wbić w serce i duszę każdego Ukraińca, żeby zabić w nim przekonanie ukrainocentryzmu, ludzkości — najczystszego, życiodajnego źródła narodowej idei budowania państwa. Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki W publikacjach prasowych i czasopiśmiennych, na Facebooku oraz w podręczniku „Bezpieczeństwo informacyjne Ukrainy: teoria i praktyka” wyjaśniam, że urzędnicy państwowi różnych szczebli, politycy, deputowani wszystkich rad, dziennikarze są powołani do pracy na rzecz narodowo-duchowego rozwoju i pragmatycznego społeczno-ekonomicznego samostanowienia naszego państwa — tak, jak robią to w swoich krajach Amerykanie, Niemcy, Francuzi, Włosi, Polacy i inni, u których „wzmacniają się tendencje narodowo zorientowane, interes narodowy dominuje nad wszelkimi zewnętrznymi okolicznościami” (W. Horbulin). Profesjonalizm w każdej dziedzinie, nawet najpotężniejszy, bez przekonanego ukrainocentryzmu, postawy narodowo-obywatelskiej, zwłaszcza w obecnych warunkach zaborczej wojny hybrydowej Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, stwarza przesłanki zniszczenia naszej tożsamości, zburzenia odnowionej niepodległości Państwa Ukraińskiego. Dla tych, którzy są zatruci fałszywą imperialną ideologią komunistyczną, z której nie zrezygnowano w Rosji, trzeba jeszcze raz podkreślić, że ukrainocentryzm opiera się na koncepcji nacjonalizmu, który jest filozofią bytu Narodu, jego życia, budowy, a szowinizm, faszyzm, nazizm i moskiewski raszyzm, który wchłonął w siebie szowinizm, faszyzm, nazizm i ideologię komunistyczną — to filozofia zniewolenia, ucisku innych narodów. U podstaw ukraińskiego nacjonalizmu leży humanistyczna idea narodowa budowy państwa, a u podstaw szowinizmu, faszyzmu, nazizmu, raszyzmu — wielkomocarstwowy interes imperialny. Nacjonalizm zaczyna się od miłości do swojego, a szowinizm, faszyzm, nazizm, raszyzm — od nienawiści do cudzego. Celem nacjonalizmu jest wolność swojego narodu, a celem szowinizmu, faszyzmu, nazizmu, raszyzmu — zniewolenie innych narodów. Ukraiński nacjonalizm traktuje internacjonalizm jako stosunki międzynarodowe na zasadach równości narodów, miłości do ludzi, a szowinizm, faszyzm, nazizm, raszyzm przekształcają internacjonalizm w środek denacjonalizacji narodów i podporządkowania ich imperialnej, wielkomocarstwowej idei asymilacji, kolonizacji. Dla ukraińskiego nacjonalisty cechy narodowe innych ludów: język, kultura, tradycje, obyczaje — wszystkie świętości — są obiektem szacunku i czci, a dla szowinisty, faszysty, nazisty, raszysty — to coś, co trzeba natychmiast zniszczyć, wykorzenić i zastąpić swoim. Właśnie taki jest cel wojny hybrydowej Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie. Nacjonalizm rodzi orędowników i bohaterów, a szowinizm, faszyzm, nazizm, raszyzm — morderców, grabieżców, zaborców, janczarów, pachołków. Przeanalizowawszy przytoczone założenia, profesor Wołodymyr Monastyrski doszedł do głębokiego, prawdziwego wniosku, że nacjonalizm nie ma nic wspólnego z szowinizmem, faszyzmem, nazizmem i raszyzmem, ponieważ jest on genetycznie określonym zjawiskiem ludzkiej natury, a to oznacza, że jest on tworem nie tyle ludzkiego rozumu, co Wszechmogącego, podczas gdy szowinizm, faszyzm, nazizm, raszyzm są sztucznymi, chorobliwymi, maniakalnymi, trującymi owocami. Akademik Wołodymyr Horbulin w artykule „Syndrom wulkaniczny” (Dzerkało Tyżnia. — 2018. — 15 czerwca) podkreśla, że „potrzebujemy jakościowych obrazów przyszłości, musimy śmielej mówić o tym, czego chcemy i jak będziemy działać we wszystkich krytycznie ważnych dla Ukrainy kwestiach. Przy tym starać się wychodzić nie z tradycyjnego postrzegania jakichkolwiek wydarzeń na świecie w paradygmacie »ukrainocentryczności«, a z uczciwej i obiektywnej oceny rzeczywistości”. Bez wątpienia, postrzeganie wszystkiego, co dzieje się na świecie i na Ukrainie, musi opierać się na głębokiej analizie, uczciwej i obiektywnej ocenie rzeczywistości. Istota ukrainocentryzmu właśnie polega na afirmacji ludzko-centryzmu, czyli człowieczeństwa, kultury piękna, dobra, radości, głębokiego zrozumienia i wzajemnego szacunku między grupami narodowymi różnych ludów a ukraińskim narodem tytularnym. „Osoby należące do mniejszości narodowych są zobowiązane integrować się z szerszym społeczeństwem poprzez należyte władanie językiem państwowym” — zaznaczono w Zaleceniach haskich dotyczących praw mniejszości narodowych w zakresie edukacji. „Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych” właśnie w kontekście ukrainocentryzmu i ludzko-centryzmu w organicznej jedności warunkuje prawa i obowiązki mniejszości narodowych, które, zachowując i rozwijając swoją tożsamość, zobowiązane są poprzez głęboką znajomość języka, historii narodu tytularnego tworzyć warunki dla potencjalnej realizacji swoich intelektualnych i fizycznych możliwości w ukraińskim społeczeństwie oraz sumiennie pracować na rzecz wzmocnienia sobornego, niepodległego, społecznie sprawiedliwego Państwa Ukraińskiego. Ważne jest również zrozumienie, że patriotą Ukrainy czyni nie krew, a uświadomienie sobie, że człowiek jest cząstką swojej Ojczyzny i od jego moralności, duchowości, honoru zależy godność, honor Ukrainy. Ten, kto gubi na życiowej drodze ukraińskie narodowe i ogólnoludzkie moralno-duchowe uczucia, wartości, prędzej czy później służy złu, kosmopolitycznym wykrętom, pomaga przebiegłemu diabłu zagadywać sumienie i pod hasłami prawdy wchodzić w duszę, w której przymilny uśmiech przekształca się w złośliwy nowotwór nihilizmu, wrogości do ukraińskości, do ukraińskiej ziemi. Taka sytuacja w ukraińskim społeczeństwie, zwłaszcza w warunkach rosyjskiej wojny hybrydowej przeciwko Ukrainie, jest zbyt niebezpieczna, bo postmodernizm, posttotalitaryzm, postkolonializm, posthumanizm zrodziły postprawdę i postetykę. Teolog, doktor Myrosław Tataryn z Uniwersytetu św. Hieronima (Kanada) podkreślił, że świat postprawdy otworzył pole, na którym manipuluje się mitami. Na takim polu informacyjnym ludność wierzy w nieistniejące zagrożenia i nieudowodnione fakty, czyli wierzy w nieprawdę przedstawioną przez taki autorytet jak „Prawda”. Siła manipulacyjnej propagandy, dezinformacji, populizmu, postprawdy jest tak podstępna i znacząca, że trudno ją naprawiać. Postprawdę, czyli mistrzowsko skonstruowaną nieprawdę, potężnie wykorzystują rosyjscy politycy oraz media, co bardzo dezorientuje, i ludzie nie tyle nie znajdują prawdy, co przeciwnie — gwałtownie odchylają się od prawdy, ponieważ biorą pod uwagę całkowite kłamstwo (M. Marynowycz), które, niestety, przenika ukraińskie społeczeństwo, a także Europę i Amerykę. Moim zdaniem, teraz w Państwa pamięci, szanowny Czytelniku, wypływają nazwy kanałów telewizyjnych i radiowych, publikacje prasowe, wystąpienia deputowanych, polityków, dziennikarzy, działaczy społecznych, których słowa nadymają się antyukraińską górą, którą bez wątpienia trzeba rozgarnąć, a na jej miejscu siać ziarno Cnotliwości, aby utwierdzały się tradycje ukraińskiego duchowego myślenia, które wyznawał i głosił Hryhorij Skoworoda. Hryhorij Skoworoda uważał, że ludzie dzielą się na 2 kategorie: człowiek wybrany, duchowy i człowiek tłumu. Widział człowieka wybranego niezależnie od tego, do jakiej warstwy społecznej należy. Człowiekiem wybranym mógł być chłop, rzemieślnik, szlachcic, mógł być i możnowładca, i hetman, i ktokolwiek, tylko pod pewnymi warunkami i przy pewnej organizacji duszy. Człowiekiem tłumu jest tylko taki człowiek, który jest duchowo nieoświecony, który faktycznie żyje tylko dla konsumpcji dóbr materialnych i który faktycznie, jak to mówią, jakoś pracuje po to, żeby jeść, a je po to, żeby jakoś pracować. Wyższych duchowych zadań taki człowiek przed sobą nie stawia. W ten sposób człowiekiem tłumu może być i hetman, i możnowładca, i szlachcic, i rzemieślnik, i mieszczanin, i chłop — tak samo, jak i człowiek wybrany. Czyli Skoworoda całkowicie odrzucał klasowy podział ludzi. Dzielił ludzi na tych, którzy prowadzą godne życie, i tych, którzy rzucają się za zjawami świata, i w tej pogoni gubią to, co ludzkie, upodabniając się do człowieka, który jest na granicy zwierzęcia. Zatem myśli Hryhorija Skoworody są niezwykle ważnym metodycznym fundamentem w odniesieniu do analizy i oceny składników struktury obecnego ukraińskiego społeczeństwa, w którym są ludzie wysokich moralnych, duchowych jakości i niemało ludzi tłumu. Żeby ludzie tłumu, do których należą korupcjoniści, kłamcy i inni błądzący, którzy są na wszystkich szczeblach drabiny państwowej, socjum, stawali się moralno-duchowymi (wybranymi, według Skoworody), potrzeba, żeby działalność władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej była przejrzysta, a ich pracownicy żyli cnotliwie i dobroczynnie. Niestety, wielu z nich nie stawia przed sobą narodowo-duchowych zadań. W ich działalności głównym dążeniem jest zaspokajanie „żołądkowych” instynktów. Dla oligarchów-cudzoziemców Ukraina jest terytorium dla niemoralnego wzbogacenia się. Ich środki masowego przekazu systemowo destabilizują sytuację w kraju, wysługując się rosyjskim awanturnikom i zaborcom. Dokonują wewnętrznej antyukraińskiej agresji, przygotowując promoskiewski rewanż w przyszłych wyborach. Pracownicy mediów są powołani do wspierania formowania cnotliwych ludzi, którzy by na ukraińskiej ziemi, i nie tylko, siali dobre ziarno narodowej godności i ludzkiego wzajemnego zrozumienia. Do tego potrzebna jest głęboka znajomość historii Ukrainy w europejskim i światowym kontekście, wysoka kultura pamięci narodowej. Jednak wielu dziennikarzy i polityków wyraźnie nie rozumie istoty postprawdy, prawdziwej skali rosyjskiego imperialnego zagrożenia nie tylko dla Ukrainy, ale i dla Europy. Jeszcze straszniejsze jest to, że nieprzyjaciele bezceremonialnie narzucają tezę, że na Ukrainie „nie ma wolności słowa”. Znany artysta i „lew salonowy” Serhij Pojarkow zaznaczył, że on szczególnych skarg na uciski wolności nie słyszał od prawdziwie narodowo świadomych, głębokich i wyrazistych dziennikarzy, natomiast szarzy i bezdarni na skomleniu o „wolności słowa” prosperują. „Jest wolność słowa na Ukrainie — i to jest oczywisty fakt, jednak ani godnej uwagi społecznej u wielu pracowników mass mediów nie było i nie ma — podkreślił filozof Ihor Łosiew. — Jest jeszcze specyficzna grupa dziennikarzy, którzy pracują na Kreml za jego hojne »pierniki« (niesławny Kyryło Wyszyński otrzymywał po 53 tysiące euro nie na rok, a na miesiąc!)”. Tacy dziennikarze chcą zalegalizować i uczynić całkowicie bezpieczną swoją antyukraińską działalność, którą nazywają „wolnością słowa”. „Podobna publika obserwuje się także w sferze politologów i ekspertów” (I. Łosiew). Jeśli wolność słowa jest antyukraińskiego kierunku, to komu potrzebna jest taka wolność słowa? Społecznie niebezpiecznym w dziennikarstwie Iwan Franko uważał typ hipokryty — obłudnego, kłamliwego człowieka. Obecnie takich dziennikarzy nazywają „pożytecznymi idiotami”. Narzucona dyskusja o jakimś przeciwstawieniu między standardami zawodu dziennikarskiego a patriotyzmem — to od diabła z trującą igłą. W W Ukrainie trwa wojna! Nie domowa, a rosyjsko-ukraińska. Prawdziwy ukraiński dziennikarz łączy postawę obywatelską, ukrainocentryczną z profesjonalnymi standardami. Niemoralne jest uleganie fałszywym hasłom, jakoby nie można było stosować „mowy nienawiści”, a należy udzielać głosu oponentom, bo mają inny punkt widzenia, inne spojrzenie na sytuację. I wtedy będzie prawdziwa dyskusja. To kompletny absurd, bo o czym można dyskutować z najeźdźcami albo z takimi błądzącymi jak Murajew, Bondarenko, Dobkin, Bojko, Herman, Nowynski, Szufrycz i wieloma innymi? „Czyż nie jest to, przepraszam, intelektualną prostytucją to modne dziś zrównywanie („postmodernizm”!) rzekomo równowartościowych poglądów, które francuski filozof Philippe de Lara nazwał „pięć minut dla Hitlera, pięć minut dla Żyda”? — podkreśla publicysta Serhij Hrabowski. Papież Franciszek w swoim Orędziu na 52. Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu wezwał do tworzenia „dziennikarstwa pokoju”, dziennikarstwa bez hipokryzji, takiego, które nie przyjmuje kłamstwa, hałaśliwych wezwań i głośnych deklaracji, dziennikarstwa „wykonywanego przez ludzi dla ludzi”, dziennikarstwa jako „służby”, jako „misji” czynienia dobra. To chrześcijańsko-humanistyczne wezwanie uważam za jeden z bardzo ważnych fundamentów w odniesieniu do ochrony i budowy Państwa Ukraińskiego. Standardy dziennikarskie to nie bezosobowość, bezskrzydłość, nie narzucanie myśli, że dziennikarz to jakaś planetarna istota, beznarodowe stworzenie, że nie ma Ojczyzny, że jest bez rodu i plemienia. Nie! Głównymi wymogami standardów dziennikarskich są kompetencja zawodowa, podawanie operatywnej, starannie sprawdzonej (kilka źródeł), prawdziwej informacji, niekłamanie, niemanipulowanie faktami, wydarzeniami, zjawiskami, niemieszanie pojęć dobra i zła. Bo „u podstaw fałszywych wiadomości leży „logika węża”, którego w pewnej mierze można nazwać „twórcą pierwszych fałszywych wiadomości” (Papież Franciszek). Wiadomo, że informacja to towar. Ale jaka jest jakość, jaka treść tego towaru, jaką energią jest nasycony? Dobroczynną czy podstępnie złowrogą?! Jest to niezwykle ważne w warunkach wojny hybrydowej Rosji przeciwko Ukrainie. Co sprzedaje dziennikarz — złowrogość, panikę, histerię, rozpacz, beznadzieję czy rozpowszechnia historyczną i współczesną prawdę, konstruktywnie krytykuje, prognozuje, rekomenduje optymalny sposób rozwiązania problemu, wywołuje pozytywne emocje, pewność, optymizm, przekonanie, że Ukraińcy są zdolni obronić i rozbudować swoje Państwo. Prawda jest najbardziej radykalnym antidotum na „wirus oszustwa”. Dlatego u podstaw wystąpień polityków, komunikacji dziennikarskiej z czytelnikami, widzami, słuchaczami musi leżeć uczciwość moralna, prawdomówność, a wobec siebie — całkowita szczerość, które czerpane są tylko ze studni narodowego, ukrainocentrycznego ducha. Pomoże to prowadzić wyraźną linię między diabelską igłą zła a chrześcijańskim dobrem. Przecież „neutralność moralna” oraz „ambiwalencja etyczna” są poważnym zagrożeniem dla ukraińskiego dziennikarstwa (Myrosława Barczuk). Świadczą o tym wyniki

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 3Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

Ogólnokrajowe badanie, które przeprowadziły Fundacja „Demokratyczne Inicjatywy” im. Ilka Kuczeriwa wspólnie ze służbą socjologiczną Centrum Razumkowa pod koniec 2017 r. Najlepszy bilans zaufania (przewaga zaufania nad nieufnością) mają organizacje wolontariackie (+37%), Siły Zbrojne Ukrainy (+37%), Kościół (+25%), organizacje społeczne (+4%). Negatywną ocenę mają środki masowego przekazu Ukrainy ze wskaźnikiem (6%). Czy można ukraińskim dziennikarzom przywrócić zaufanie, autorytet, pozytywny wpływ? O niektórych aspektach budowania dobrego imienia dziennikarzy mówiono wyżej. Tutaj powołam się na opinię eksperta Natalii Iszczenko, która słusznie podkreśliła, że trzeba po prostu być uczciwym — wobec siebie i wobec swojej publiczności, trzeba pracować na rzecz rozwoju ukraińskiego społeczeństwa, a nie manipulować nim dla preferencji politycznych lub korzyści materialnych, trzeba nie zapominać o honorze zawodu, a nie stawać się najemnikami „czego izwolite”. Najoptymalniejszy sposób rozwijania własnej zdolności samodzielnego myślenia, ukrainocentrycznego, to wszechstronne pogłębianie wiedzy, aby zawodowo odróżniać prawdę, istotę i postprawdę, co jest najlepszą „przeciwtrucizną” na wszelkie rosyjskie manipulacje faktami, prawdą historyczną i podstępy innych wrogów Ukrainy. Nie tylko dziennikarze, ale też politycy, urzędnicy wszystkich szczebli, deputowani, naukowcy muszą znać prawdziwą historię Rosji i Ukrainy, aby nie wpaść w pułapkę „russkogo mira”. Przepraszam Borysa Hudziaka, Heorhija Kowalenka, Kostiantyna Sihowa, Ołeha Turija i Jewstratija Zorię za to, że nie w pełni popieram ich stanowisko podczas spotkania ze specjalistami-humanistami, działaczami oświatowymi i społecznymi z Rosji, Francji i innych krajów Europy w paryskim Kolegium Bernardynów w dniach 23—26 maja 2018 r., oraz przyjęty dokument zatytułowany „Dialog o przeszłości, aby zatrzymać wojnę”. Niewątpliwie intencje uczestników spotkania są pozytywne, bo zmierzają do tego, aby Federacja Rosyjska zakończyła nieogłoszoną wojnę, zwróciła Ukrainie zaanektowaną Autonomiczną Republikę Krymu oraz zagarnięte części obwodów donieckiego i ługańskiego. Jednak z jakichś powodów w tym dokumencie Rosja nie została nazwana agresorem. Zaznaczono, że uczestnicy spotkania dążą do wypracowania nowego podejścia do badania faktów historycznych i zaproponowania najbardziej obiektywnego i prawdziwego, z naukowego punktu widzenia, przedstawienia wydarzeń. Podkreślam: jeśli takie dążenie jest szczere, to najpierw trzeba potępić wielowiekową imperialną politykę Moskwy-Rosji wobec Ukrainy, uznać, że obecna wojna jest skierowana na zniszczenie niepodległej, soborowej Ukrainy i jej zagarnięcie. Jednak „Dialog o przeszłości, aby zatrzymać wojnę” opiera się na postprawdzie, na fałszywych mitach historycznych moskiewskich historyków, ideologów, polityków. Czyżby ukraińscy intelektualiści nie zauważyli antyukraińskiego, szowinistycznego, rasistowsko-rosyjskiego, imperialistycznego, ksenofobicznego nastawienia końcowego dokumentu spotkania? Cytuję taki fragment „Dialogu…”. „W badaniach historycznych wydaje nam się ważne zaproponowanie takiej periodyzacji kształtowania się świadomości narodowej Ukraińców i Rosjan: 1) od połowy X wieku do połowy XV wieku: typy świadomości w średniowiecznej Rusi; 2) od połowy XV wieku do końca XVII wieku: rozłam świadomości ruskiej; 3) od początku XVIII wieku do 1921: przednarodowe typy świadomości; 4) od 1922 do 1991 roku: narodowe i sowieckie typy świadomości; 5) od 1991 do 2013 roku: nowe narodowe i postsowieckie typy świadomości; 6) od 2014 roku do dni dzisiejszych: świadomość homo dignus i rehabilitacja homo sovieticus”. Ten, kto trzyma się fałszywej rosyjskiej historiografii, przyjmie ten tekst bez zastrzeżeń i zaaprobuje go jako podstawę przyszłego współistnienia narodu ukraińskiego i rosyjskiego, bo rzekomo mają „wspólną historię”. W rzeczywistości w tym tekście jest konglomerat fałszywych mitologemów, mających na celu utrwalenie rosyjskiej polityki imperialnej, przerzucenie odpowiedzialności za rosyjsko-ukraińską wojnę na Ukraińców i wybielenie czarnych czynów Rosjan. Szczegółowe wyjaśnienie wszystkich mitologemów wymaga osobnej publikacji. Tutaj przypomnę jedynie, że Włodzimierz Wielki chrzcił nie moksельców-moskwicinów-Rosjan, nie Rosję, bo jej jeszcze na świecie nie było, lecz Ruś, czyli ruśinów. W IX—XII wieku nie istniał naród rosyjski (wielkorusi). Na terytorium zaleskim (obecne terytorium północnej Rosji) żyły plemiona ugrofińskie (muromа, meria, wesz, meszczera, moksza, żarowa i inne). Nazywano je narodem moksel, który z czasem stał się podstawą moskwicinów-wielkorusów. Ze plemion słowiańskich (polanie, drewlanie, siewierzanie, dulebowie, tiwerzy i inni) w rozwoju historycznym ukształtował się naród ukraiński. Zatem rusini-Ukraińcy i moskwicini-Rosjanie nie są jednego rodu-plemienia, to różne etnosy, o różnej świadomości, różnej tożsamości, to jak mogła „rozłamać się ruska świadomość”, o czym napisano w „Dialogu…”. Moskiewsko-rosyjski i ukraiński naród nie miały w dawnej historii nic wspólnego, gospodarczo nie stykały się do XVI wieku. Ta prawdziwa prawda została ustalona przez rosyjskich historyków. Nie było jednego języka staroruskiego, jak narzucają manipulatorzy ogólnorosyjskiej jedności (rzekomo Białorusini, Rosjanie, Ukraińcy to jeden naród). Stosowne jest przypomnienie twórcom dokumentu „Dialog o przeszłości, aby zatrzymać wojnę” słów Andrzeja Szeptyckiego: „Czyż to nie jakieś dziwne szaleństwo — nie rozróżniać pojęć prawdy i nieprawdy, dobra i zła, światła i ciemności, kultu Boga i kultu demona, prawa Bożego i prawa bandytów”. Destrukcyjna siła postprawdy jest oczywista. W kontekście sytuacji społeczno-politycznej na Ukrainie postprawda przeradza się w „małorosyjstwo”, w „kapitulację przed walką”, we współpracę z diabłem, który opanowuje serce i duszę, zaćmiewa świadomość, podważa zdolność człowieka do odróżniania prawdy od kłamstwa, co podtrzymuje odwieczną antyukraińską chciwość Moskwy-Rosji. Ukraina jest skazana na to, by być duchowo i terytorialnie soborowa, niepodległa, „gospodarzem, a nie sługą przed światem stać” (Iwan Franko). Na świecie szanuje się troskliwego, pracowitego, silnego, uczciwego gospodarza na swojej ziemi, zdolnego ją obronić, prawdziwego, szczerego nosiciela wartości narodowych i ogólnoludzkich.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 3Originalseite ↗

Wieczna pamięć Bohaterowi

Wasyl OWSIIENKO 8 lipca 2018 roku zmarł, nie dożywszy półtora miesiąca do swoich 90. urodzin, Łewko Hryhorowycz Łukjanenko — wybitny działacz ukraińskiego ruchu narodowego, organizator Ukraińskiego Związku Robotniczo-Chłopskiego (UZRCh, 1960), członek-założyciel Ukraińskiej Grupy Helsińskiej (1976), Przewodniczący Ukraińskiego Związku Helsińskiego (1988), Przewodniczący Ukraińskiej Partii Republikańskiej (1990). Bohater Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki. Pochowano narodowego ulubieńca 10 lipca w Kijowie na Cmentarzu Bajkowym. Łewko Łukjanenko — to imię znane każdemu na Ukrainie. Zawsze będą go pamiętać jako autora Aktu o niepodległości Ukrainy, ogłoszonego 24 sierpnia 1991 roku. Właśnie 24 sierpnia 1928 (według dokumentów 1927) roku Łewko Łukjanenko urodził się we wsi Chrypiwka w rejonie horodniańskim obwodu czernihowskiego w chłopskiej rodzinie. Służył w wojsku. Ukończył wydział prawa Uniwersytetu Moskiewskiego (1953—1958). Od jesieni 1958 roku pracuje w rejonie radechowskim obwodu lwowskiego. Tam, na Lwowszczyźnie, spotkał ludzi o podobnych poglądach, z którymi postanowili stworzyć Ukraiński Związek Robotniczo-Chłopski (UZRCh) — podziemną partię, która walczyłaby o wyjście Ukrainy z ZSRR drogą referendum, opierając się na Konstytucji. 7 listopada 1960 roku we Lwowie odbyło się pierwsze, organizacyjne spotkanie, a już 21 stycznia 1961 roku zostali aresztowani jej uczestnicy I. Kandyba, S. Wirun, W. Łuckiw, O. Libowycz i Ł. Łukjanenko, później Iwan Kipysz i Josyp Borownicki. W maju 1961 r. Lwowski Sąd Obwodowy skazał Łewka Łukjanenkę na karę śmierci przez rozstrzelanie z art. 56 cz. 1 i 64 KK USRR, oskarżając go o to, że „od 1957 r. pielęgnował ideę oderwania USRR od ZSRR, podważał autorytet KPZR, szerzył oszczerstwa na teorię marksizmu-leninizmu”. Po 72 dobach Sąd Najwyższy zamienił karę śmierci Łewkowi Łukjanence na 15 lat pozbawienia wolności. Inni otrzymali wyroki od 10 do 15 lat pozbawienia wolności. Karę odbywał w łagrach mordowskich, od 1967 r. — 3 lata w więzieniu włodzimierskim, potem znowu w Mordowii. W 1966 r. do łagrów mordowskich przybywała nowa generacja więźniów politycznych — szistdesiatnyky (szestdziesiątnicy). Prowadzili oni walkę z administracją łagrów przeciwko faktom rażącego naruszania ustawodawstwa i praw więźniów. O tej walce dowiaduje się światowa opinia publiczna. Łukjanenko bierze w niej aktywny udział. Aby wzmocnić izolację, 500 najbardziej aktywnych więźniów politycznych przeniesiono do łagrów permskich. W 1974 r. za organizację strajku Sąd Rejonowy w Czusowym skazał trzech inicjatorów, w tym Łukjanenkę, na karę więzienia we włodzimierskim więzieniu. 10.12.1975 r., w Dzień Praw Człowieka, wraz z innymi więźniami politycznymi Łukjanenko ogłosił głodówkę. Właśnie tego dnia wywieziono go do więzienia w Czernihowie, gdzie przetrzymywano go do zakończenia wyroku. Po zwolnieniu zamieszkał w Czernihowie, był pod nadzorem administracyjnym. 09.11.1976 r., na propozycję Mykoły Rudenki, wszedł w skład członków-założycieli Ukraińskiej Grupy Helsińskiej (UGH), podpisał wszystkie dokumenty UGH. 12.12.1977 r. Łukjanenko został ponownie aresztowany. Rozumiejąc, co go czeka w przyszłości, ogłosił głodówkę, odmówił składania zeznań, a także zrzekł się obywatelstwa ZSRR. 17-20 czerwca 1978 r. skazany przez Sąd Obwodowy w Czernihowie z art. 62 cz. 2 KK USRR na 10 lat pozbawienia wolności i 5 lat zesłania. Łewko Łukjanenko został uznany za szczególnie niebezpiecznego recydywistę. Karę odbywał w łagrze o zaostrzonym rygorze we wsi Sosnowka w Mordowii. Razem z innymi więźniami politycznymi kontynuuje walkę. W lutym 1980 r. wszystkich więźniów o zaostrzonym rygorze, w tym Łukjanenkę, przeniesiono do specjalnie zbudowanej strefy we wsi Kuczino w obwodzie permskim, 200 m od 36. strefy o surowym rygorze. 13.12.1986 r. Łukjanenkę z Kuczino przewieziono do więzienia przejściowego w Permie, a stamtąd do Czernihowa, gdzie przez ponad miesiąc „pracował” z nim śledczy KGB. Zwrócono go do Kuczino. 08.12.1987 r. etapowano go na zesłanie do wsi Berezówka w rejonie parabelskim obwodu tomskiego. W marcu 1988 r. zaocznie wybrany na przewodniczącego odnowionej UGH, która od 07.07 działa jako Ukraiński Związek Helsiński (UZH). 23.04.1988 r. Ł. H. Łukjanence zaproponowano wyjazd za granicę, lecz odmówił, ponieważ widział, że sytuacja w kraju się zmienia, wyłania się perspektywa stworzenia partii politycznej. Dekretem Prezydium Rady Najwyższej z 30.11.1988 r. ułaskawiony, zwolniony z zesłania. Na początku 1989 roku powraca na Ukrainę. 29.04.1990 r. na Zjeździe Założycielskim UZH Ł. H. Łukjanenko został wybrany przewodniczącym utworzonej na jej bazie Ukraińskiej Partii Republikańskiej. W marcu wybrany na deputowanego Rady Najwyższej Ukrainy, był członkiem komisji ds. ustawodawstwa i praworządności, zastępcą przewodniczącego frakcji „Rada Narodowa”. Kandydował na stanowisko Prezydenta Ukrainy, w wyborach 1.12.1991 r. uzyskał 4,5% głosów wyborców. W maju 1992 r. złożył mandat deputowanego i opuścił stanowisko przewodniczącego UPR w związku z mianowaniem na Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Ambasadora Ukrainy w Kanadzie. W listopadzie 1993 r. z powodu niezgody z polityką rządu Ukrainy podał się do dymisji i powrócił na Ukrainę. Doktor prawa Uniwersytetu Alberty, Kanada. Autor książek, broszur, licznych artykułów. Przewodniczący Ukraińskiego Stowarzyszenia Badaczy Hołodomoru (od 1998). Deputowany ludowy I, II, IV i V kadencji (2002 i 2006 r. — z listy BJuT). Członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy (2002). Odznaczony medalem „Bojownikom o wolność Ukrainy im. św. Włodzimierza” (1991), honorową odznaką Prezydenta Ukrainy (1992), Bohater Ukrainy (19.04.2005), laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki 2016 r. Ukraina nigdy nie zapomni niezłomnego bojownika o jej wolność. Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, wszyscy proświcianie Ukrainy. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki głęboko smuci się z powodu ogólnonarodowej straty — śmierci Łewka Hryhorowycza Łukjanenki. Łewko Hryhorowycz przeżył długie i godne życie, poświęcone walce o wolność Ukrainy i utwierdzeniu jej wolności. Za nią cierpiał 27 lat w radzieckich obozach koncentracyjnych, jej wiernie służył przez 27 lat Niepodległości, ponad wszystko stawiając Sprawę Ukraińską. Testamenty Ł. H. Łukjanenki są odzwierciedlone w jego 13-tomowym zbiorze dzieł, wystąpieniach, programach politycznych. Był i pozostaje symbolem niezłomnego Ukraińca, dysydentem, którego nie złamał totalitarny system, prawdziwie ludowym deputowanym, przewodnikiem idei narodowej. Łewko Łukjanenko — Honorowy proświcianin, uhonorowany wśród wielu odznaczeń państwowych medalem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki „Budowniczy Ukrainy”. My, proświcianie, wypełnimy testamenty Łewka Łukjanenki i zachowamy w swoich sercach wieczną pamięć o tym światłym człowieku, prawdziwym Bohaterze Ukrainy, którego nie zapomni wolna Ukraina. Wyrażamy głębokie kondolencje rodzinie, przyjaciołom i bliskim zmarłego. Bohaterowie nie umierają! Chwała Bohaterowi!

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

jest rozłamem, że ci, którzy się oddzielili, są niekanoniczni, nie będą mieli łaski itd. Właściwe słowa wypowiadali najwięksi grzesznicy w całej historii chrześcijaństwa, mówili, wywracając rzeczywisty stan rzeczy do góry nogami: kiedy niekanoniczny, pozbawiony łaski fałszywy kościół nazywali prawdziwym, a powrót do prawdziwej wiary prawosławnej — rozłamem. Wszystko działo się zgodnie z ewangelicznym ostrzeżeniem: “Jezus im odpowiedział: Strzeżcie się, żeby was kto nie zwiódł. / Wielu bowiem przyjdzie w imię moje i będą mówić: Ja jestem Mesjasz, i wielu zwiodą. / …Powstanie wielu fałszywych proroków i wielu w błąd wprowadzą. / A ponieważ nieprawość się rozmnoży, miłość wielu oziębnie. / Lecz kto wytrwa do końca, ten będzie zbawiony” (Ewangelia według św. Mateusza 24:4-14). Ustanowienie Ukraińskiego Kościoła Lokalnego determinuje fundamentalne zmiany geopolityczne w Eurazji. Swego czasu Zbigniew Brzeziński twierdził, że bez Ukrainy Imperium Rosyjskie jest niemożliwe, ono ze zgrzytem, ale powoli transformuje się w średniej wielkości państwo narodowe. Jest to niewątpliwie słuszne twierdzenie analityczne, do którego warto jedynie dodać, że w procesie transformacji w państwo narodowe od Federacji Rosyjskiej obowiązkowo odpadną Północny Kaukaz, Tuwa i, być może, Tatarstan. Oczywiście będzie się to wiązało z powrotem Naddniestrza do Mołdawii, Abchazji i Osetii Południowej do Gruzji, Krymu do Ukrainy. Ale po to, by uruchomić ten historyczny proces zakończenia gruntownej transformacji Eurazji, musimy wygrać obecną wojnę z Rosją. I to nie tylko w dosłownym, militarnym znaczeniu, chociaż to również jest ważne, ale przede wszystkim w ideologicznym. Należy zburzyć wszystkie fundamenty możliwego odrodzenia Imperium Rosyjskiego. Po rozpadzie ZSRR dwa z trzech fundamentalnych elementów istnienia imperium zostały poważnie podważone: po pierwsze, nastąpiło radykalne zawężenie terytorium wraz z utratą dużej liczby ludności, co istotnie ograniczyło zasoby możliwości ekspansyjnych FR; po drugie, wprowadzone zmiany, nawet w autorytarnej formie, istotnie blokują możliwość budowania jednowymiarowej platformy ideologicznej (religijnej) w FR, — chociaż popularyzacja “ruskiego miru” pozwala w ograniczonym zakresie odzyskiwać pewne pozycje. Pozostała trzecia wartościowa zasada istnienia imperium: usprawiedliwienie jej szczególną misją religijno-historyczną “ratowania świata”. Dlatego ustanowienie Ukraińskiego Kościoła Lokalnego na zawsze delegitymizuje religijno-wartościową zasadę odrodzenia imperium, pozbawia ją moralnych podstaw istnienia w świadomości ludności słowiańskiej (w tym także ruskich) jako obrończyni ich interesów. Jeśli zreinterpretować Dugina, to brzmi to mniej więcej tak: “Jest Ukraiński Kościół Lokalny — nie ma Imperium, nie ma Ukraińskiego Kościoła Lokalnego — czekaj na odrodzenie Czwartego Rzymu i przyjście nowego Ruskiego Stalina”. Wasyl KUJBIDA

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗

Fortsetzung von «Ukraińska Kościół Pomiestny jako wartościowa delegitymizacja Imperium Rosyjskiego», S. 1

Zakończenie. Początek na str. 1 Ukraińska Cerkiew Lokalna jako wartościowa delegitymizacja Imperium Rosyjskiego

Groźba była złowieszcza i zrozumiała: albo terror i służenie Bogu w katakumbach, albo wysługiwanie się rosyjskiemu państwu imperialnemu w pozłacanych szatach w luksusowych soborach. Rosyjskie duchowieństwo wybrało to drugie, z całym późniejszym tłem degradacji struktury cerkiewnej. Dzisiaj trudno dokładnie stwierdzić, jak było z religijnością Piotra I, ale w swoich antycerkiewnych działaniach upodabniał się on raczej nie do „pomazańca bożego”, a do jego radykalnych oponentów — Lenina, Trockiego, Stalina. Nie bez powodu starowiercy jednoznacznie postrzegali wstąpienie na tron rosyjskiego imperatora jako przyjście antychrysta i zawsze oznaczali go trzema cyframi „666”. Swoją drogą, choćby nie wiadomo jak „pobożni” byli wszyscy kolejni rosyjscy carowie, żaden z nich, nawet czysto teoretycznie, nie postawił pytania o możliwość przywrócenia cerkwi statusu patriarchatu. Październikowy przewrót 1917 roku z uzurpacją władzy w Rosji przez radykalną bezbożną organizację komunistyczną pozwolił, z jednej strony, Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej na samodzielne przywrócenie rządów patriarszych, a z drugiej postawił ją przed koniecznością adekwatnej odpowiedzi na rozprzestrzenianie się w kraju masowego terroru. I trzeba oddać sprawiedliwość, Cerkiew w tamtych warunkach znalazła w sobie siły, by dać godną odpowiedź: początkowo nowo wybrany patriarcha Tichon obłożył anatemą władzę komunistyczną i wszystkich jej współpracowników (19 stycznia 1918 r.), a później Sobór Lokalny (22 stycznia) zalegalizował anatemę: „Opanujcie się, szaleńcy, przerwijcie wasze krwawe rozprawy — czytamy w przesłaniu patriarchy. — Przecież to, co czynicie, nie jest tylko okrutnym czynem: to — zaiste czyn szatański, za który podpadniecie pod ogień piekielny w życiu przyszłym — pozagrobowym i strasznej klątwie potomnych w życiu obecnym — ziemskim. Władzą daną nam od Boga zabraniamy wam przystępować do sakramentów Chrystusowych, obkładamy was anatemą, jeśli tylko nosicie jeszcze imiona chrześcijańskie i choćby z urodzenia swego należycie do Cerkwi Prawosławnej. Zaklinamy i wszystkich was, wierne dzieci Cerkwi Prawosławnej Chrystusowej, nie wchodzić z takimi wyrodkami rodzaju ludzkiego w jakiekolwiek obcowanie: „Usuńcie złego spośród was samych” (1 Kor. 5, 13)” (Prawosławna encyklopedia „Azbuka wiary”: https://azbyka.ru/otechnik/Tihon_Belavin/poslanie-patriarha-tihona-s-anafemoj-bezbozhnikam/). Przez dwie dekady bezbożna władza komunistyczna konsekwentnie wyniszczała jakąkolwiek religijność w społeczeństwie. W tym czasie zabito setki prawosławnych biskupów, dziesiątki tysięcy księży i setki tysięcy prawosławnych świeckich, zburzono tysiące świątyń, w tym setki należących do dziedzictwa kulturowo-historycznego narodów wschodniosłowiańskich. Wojna przeciwko Cerkwi była totalna. Oprócz fizycznego niszczenia duchownych, służby specjalne wprowadzały środki sprzyjające wewnętrznemu rozkładowi duchowieństwa i rozdrobnieniu organizacji cerkiewnych. Przez nie został zainspirowany tak zwany „ruch odnowicielski”. Jego twórcy zamanifestowali walkę o odnowienie wiary, ale reformy przez nich proponowane były skierowane nie na oczyszczenie, a na zniszczenie Cerkwi, na gruntowną zmianę natury Cerkwi. Proponowano przekształcić podstawowe idee ewangeliczne w duchu ich zgodności z ideologią rewolucyjną. Według ich zamysłu Chrystus i apostołowie mieli przekształcać się w pewnego rodzaju pierwotnych rewolucjonistów, którzy potępiali istniejący wówczas porządek społeczny i walczyli za lud pracujący. Niektórzy radykalni aktywiści odnowicielstwa proponowali nawet zamiast krzyży na świątyniach wywieszać pięcioramienne gwiazdy itd. Dla maskowania antychrześcijańskiej istoty idei ruchu odnowicielskiego do niego tymczasowo oddelegowano najlepszą agenturę czekistowską, w szczególności znanego teologa i metropolitę Sergiusza Stragorodskiego. Prawda, szybko zrozumiawszy, że prawosławni raczej pójdą do cerkwi katakumbowej niż w herezję odnowicielską, czekiści przerzucili Sergiusza Stragorodskiego na inny, bardziej perspektywiczny tajny front zwalczania chrześcijaństwa: ustanowienie totalnej kontroli nad pozostałościami tradycyjnych wspólnot prawosławnych. Po śmierci patriarchy Tichona radzieckim służbom specjalnym udało się nielegalnie mianować metropolitę Sergiusza Stragorodskiego locum tenens tronu patriarszego. Na tego „odszczepieńca” czekiści nałożyli wykonanie najbardziej odrażających zadań, w szczególności w 1927 roku podpisał on Przesłanie o uznaniu przez Patriarchat Moskiewski bezbożnej władzy radzieckiej i potępieniu jakiejkolwiek opozycji przeciwko niej. Od tamtego czasu i do dziś wszystkich prawosławnych zwolenników konkordatu z bezbożnikami nazywa się „sergianami”, od imienia ich przywódcy i sługi antychrysta Sergiusza Stragorodskiego (Ołeksander Tkaczuk. Sergianizm — niekanoniczny rdzeń Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. — „Nasza Wira”, nr 6, 2003 rok: http://nashavira.ukrlife.org/06_2003.html). Po tej haniebnej ugodzie terror przeciwko wszystkim wierzącym w ZSRR jedynie się nasilił. Tak trwało aż do II wojny światowej, kiedy Niemcy zaczęli aktywnie wspierać odrodzenie tradycyjnych wspólnot prawosławnych na okupowanych terytoriach. Aby ideologicznie przeciwdziałać temu procesowi, komuniści postanowili stworzyć w pełni kontrolowaną przez nich Cerkiew Prawosławną, która jednocześnie wykonywałaby dwa zadania: blokowała opozycyjny ruch prawosławny i stała się niezawodnym narzędziem walki przeciwko chrześcijaństwu. 8 września 1943 roku Józef Stalin osobiście usankcjonował stworzenie nowej cerkwi „Moskowskoj Patriarchii Russkoj prawosławnoj cerkwi”. Aby różniła się od poprzedniej nie tylko treścią, ale nawet nazwą — słowo „rosyjska” zamieniono na „russkaja”. Wszystko wydarzyło się niemal zgodnie z apokaliptycznym proroctwem o Czerwonym Smoku — diable, jego bestii — totalitarnym imperium, fałszywym proroku — generalissimusie i wielkiej babilońskiej nierządnicy — pseudocerkwi. Autorytatywny zwierzchnik zagranicznej RKP metropolita Filaret (Wozniesienski) pisał swego czasu o Patriarchacie Moskiewskim, że „ta fałszywa cerkiew dwukrotnie podpadła pod anatemę. Świątobliwy patriarcha Tichon i Wszechrosyjski Sobór cerkiewny obłożyli anatemą komunistów i wszystkich ich współpracowników. Ta groźna anatema — podkreśla metropolita — do dziś nie została zdjęta i zachowuje swoją moc, ponieważ zdjąć ją może tylko taki sam wszechrosyjski Sobór cerkiewny jako kanoniczna wyższa władza cerkiewna. I wydarzyło się przerażające wydarzenie w 1927 roku, kiedy metr. Sergiusz, stojący na czele cerkwi, swoją haniebną odstępczą deklaracją podporządkował rosyjską cerkiew bolszewikom i ogłosił współpracę z nimi. I spełniło się w najdokładniejszym sensie wyrażenie modlitwy przedspowiedniej: „Pod własną anatemę upadli!”. I dalej władyka retorycznie pyta: „Czy odważy się ktoś twierdzić, że Pan i Jego łaska przebywa w cerkwi łżących, która wychwala Jego opętanych wrogów i współpracuje z nimi, która za to przebywa pod podwójną anatemą, jak zaznaczono wyżej? Czy może być łaskawa cerkiew, która połączyła się z bezbożnikami?! (Metropolita Filaret (Wozniesienski). List do kapłana Wiktora Potapowa: http://www.eshatologia.org/704-pismo-k-iereu-potapovu.html). Zatem, wychodząc z powyższego, można przekonująco twierdzić, że „Russkaja prawosławnaja cerkow” jest religijną wspólnotą prawosławną, która popadła w grzech herezji sergiańskiej i do dziś przebywa pod anatemą. Zbawienie dla niej w ogóle możliwe jest tylko przez soborową pokutę, kiedy wszyscy — od patriarchy do ostatniego parafianina — uznają i pokutują za grzech współpracy z bezbożnikami. Indywidualne uwolnienie od anatemy — czy to biskupa, czy księdza, czy prawosławnego wiernego — możliwe jest tylko przez publiczne zerwanie z tą „fałszywą cerkwią” i powrót do tradycyjnej wspólnoty prawosławnej. Dlatego otrzymanie Tomosu o autokefalii od Patriarchy Ekumenicznego i, odpowiednio, powstanie Ukraińskiej Cerkwi Lokalnej z religijnego punktu widzenia jest wyjściem znacznej części ludu prawosławnego z omamienia herezji sergiańskiej i powrotem ich na łono Powszechnej Cerkwi Prawosławnej. Upadek idei komunistycznej i rozpad ZSRR, zdawało się, na zawsze pozostawił w przeszłości antyhumanitarne eksperymenty nad człowiekiem i społeczeństwem. Naiwni ucieszyli się, sądząc, że przed nimi czeka tylko świat pełen dobra. Ale ciemne siły nie znikają całkowicie, one, jak na mocy swoistego prawa zachowania energii (negatywnej), jedynie zmieniają formę. Bo „gdy duch nieczysty wyjdzie z człowieka, błąka się po miejscach bezwodnych, szukając spoczynku, a nie znajduje. Wtedy mówi: Wrócę do swego domu, skąd wyszedłem. Przychodzi i znajduje go pustym, wymiecionym i przyozdobionym. Wtedy idzie i bierze z sobą siedem innych duchów, złośliwszych niż on sam, i wchodzą, i mieszkają tam. I staje się późniejszy stan owego człowieka gorszy niż pierwszy” (Ewangelia według św. Mateusza 12:43-45). Powrót do władzy w Rosji czekistów w formie FSB z dwugłowym orłem znaczył się wieloma dziwnymi, jak na nieobeznany pogląd, znakami i przeobrażeniami. Na przykład lider liberalnej frakcji w RKP metropolita Cyryl (Gundiajew) nagle „ni z tego, ni z owego” przekształcił się z przekonanego zwolennika relacji homoseksualnych w zagorzałego tradycjonalistę-patriotę i zaczął natchnienie popularyzować „russkij mir”. Oczywiste jest, że propozycje dawnych popleczników z KGB były znacznie bardziej konkretne i kuszące niż liberalne błyskotki. Tym bardziej, że nikt nie przeszkadzał, a nawet pobłażliwie zachęcał, by za murami klasztorów żyć według nietradycyjnych standardów — dla bezlitosnego upiora „ofiara na haczyku” zawsze jest lepsza niż goła umowa. A tych, którzy mówili prawdę o Cyrylu — nawet pomimo ich szczerego szowinizmu — skazano na długoletnie wyroki więzienia. Okazało się, że kontrola nad fałszywym kościołem jako instrumentem masowej manipulacji ludnością była o wiele ważniejsza niż jakaś pokazowa szowinistyczna solidarność. Nie zwlekając długo, sergianie, pokonując nieznaczny opór kościelny, doprowadzili do wyboru Cyryla na patriarchę RKP (Ołeksandr Tkaczuk. Moskiewska patriarchia jako jeden z instrumentów utrzymania władzy przez czekistów-kleptokratów. — Hławkom: https://glavcom.ua/columns/otkachuk/upc-mp-na-dolenosnomu-rozdorizhzhi-364640.html). Zdolność do przeobrażeń i tworzenia iluzorycznej rzeczywistości jest jedną z fundamentalnych cech sił infernalnych. Na przykład u zarania ukraińskiej niepodległości, kiedy rozpoczęło się masowe odrodzenie ukraińskiego prawosławia, aby zatrzymać ten niebezpieczny dla nich proces, specjaliści z FSB, by zamglić głowy neofitom, uciekli się do jednej prostej, ale, jak się okazało, skutecznej zamiany pojęć. Poprzez media i kontrolowanych „duchownych” zaczęli szerzyć pogłoski, że odejście od Moskiewskiej patriarchii

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 5Originalseite ↗

Filozofia przezwyciężania ukraińskiej Ruiny

Wołodymyr FERENC, Iwano-Frankiwsk „Kto nie jest zdolny do zjednoczenia lub, uważając się za istotę samowystarczalną, nie odczuwa potrzeby w niczym, nie stanowi części państwa — ten jest albo zwierzęciem, albo bóstwem”. (Arystoteles) O fetyszyzowanej historycznej bezdomności ukraińskiej Ruiny napisano niemało. Lecz do tej pory nie mamy solidnego, przyrodniczo-filozoficznego, zrozumiałego dla narodu traktatu, jak przezwyciężyć ukraińską Ruinę na zawsze. Być może takie zadanie jest dość niewygodne dla poważnych badaczy, gdyż trzeba będzie powiedzieć swojemu narodowi nieprzyjemną prawdę i oczekiwać nieprzyjemnej reakcji w odpowiedzi. Jest jeszcze jedna ważna przyczyna — tradycyjna filozofia wymaga modernizacji metodologii, aby adekwatnie opisać fenomen Ruiny. Świat się zmienił, a na ukraińską rzeczywistości potężnie wpływa światowa informacyjno-hybrydowa rywalizacja państw i korporacji. Mimo wszystko jesteśmy narodem, który nie utrzymał w sobie rodowej potrzeby posiadania własnego państwa jako wielkiej troski o własne życie. Teraz o tym mówimy, improwizujemy na podstawie przykładów z historii i rad świata, dyskutujemy w mediach społecznościowych, ale to jeszcze nie stało się jedyną tradycją obywatelskiego zachowania. Wygląda na to, że odrodzenie tradycji państwowotwórczej jedynie drogą rekonstrukcji narodu nam nie pomoże — trzeba to robić, opierając się na filozoficznej analizie zglobalizowanego, szybko zmieniającego się świata. Potrzebna jest praca rozumnych osobistości, a ze strony społeczeństwa — przezwyciężenie depresji, anarchizmu i zmuszenie się niewiarygodnym wysiłkiem do obywatelskiej dyscypliny. Naród nie jest jeszcze gotowy podporządkować się liderom-przywódcom dla osiągnięcia wspólnego celu. Atmosfera ciągłego żywiołu walki, duch kolijwszczyźniano-kozacko-majdanowy, który obecnie pragniemy emocjonalnie wydawać za ducha wolności, stopniowo zniszczyły społeczną dyscyplinę narodu, zdolność masy do poddawania się woli osobistości-przywódców i wspierania rządów prawa. Problem współczesnej ukraińskiej Ruiny jawi się wyraźnie nie tylko z tych powodów. Nowoczesne technologie wpływu na człowieka i społeczeństwo umożliwiły stworzenie sytuacji ruiny dla każdego słabego światowego konkurenta, nie tylko dla Ukrainy. Właśnie w tym tkwi diabelska pokusa silnych światowych graczy czy nawet agresorów wobec Ukrainy. W historii ukraińskiej niepodległości można zauważyć oznaki działania czynników, które od początku prowokowały sytuację ukraińskiej Ruiny. Bez wątpienia jest to zachowanie potężnego imperialnego wpływu Rosji, do którego dodało się pragnienie potężnych konkurentów z cywilizowanego świata, by korzystnie wykorzystać ukraińską słabość i niedoskonałość politycznej oraz społecznej samoorganizacji. Najboleśniejszym ciosem w serce narodu był potężny generator ochlosu — sztuczna hiperinflacja i niesprawiedliwa prywatyzacja majątku narodowego. To gwałtownie zahamowało tworzenie liderskiego jądra państwowców. Osobistość nie może istnieć bez własności. Nędza ją przytłacza, pozbawiając możliwości wpływania na społeczeństwo. Z kolei ubożejące społeczeństwo traci dostęp do drogiej polityki, łatwo nim manipulować informacyjnie i co najważniejsze — traci zaufanie do autorytetów z własnego środowiska. Naród na własnej skórze zmuszony jest przyswajać trwałą naukę bezsilnego anarchizmu, nie ufając nikomu i nie słuchając dobrej rady osobistego przewodnictwa narodu, nie wiedząc, czym jest dyscyplina wspólnego działania dla osiągnięcia jednego celu. Masowe rozczarowanie, depresja i nieufność masy do nowych i znanych osobistości-polityków oraz działaczy społecznych świadczy o tym, że podobny stan nie mógł uformować się w sposób naturalny, bez ingerencji czynników zewnętrznych — technologii prowokowania ukraińskiej Ruiny. Dlatego politycznym dążeniom do udoskonalenia państwa dla potrzeb życia społeczeństwa musi poprzedzać wcielona nowa filozofia życia człowieka i wspólnoty na Ukrainie. Nie mając długo utrwalonej praktyki państwowotwórczej, Ukraińcy mieli tylko jeden sposób państwowego wyrażania siebie — formowanie obrazu ideału, idee narodowe. Zbyt długo mówimy o idei narodowej, a to oznacza, że nie jesteśmy gotowi na jej wcielenie i mimowolnie przerzucamy ciężar własnych nadziei na przyszłe pokolenie. Zaszliśmy zbyt daleko we własnych iluzjach i póki trwa intelektualny spór dotyczący idealnego projektu państwa, państwo zostało już zbudowane według praw formalnej demokracji, głównie przez praktyki biznesowego, zglobalizowanego świata. Petro ANTONENKO Prezydent Rosji Władimir Putin podpisał dekrety o nadaniu honorowych nazw szeregowi jednostek rosyjskiej armii. W szczególności 6. pułk czołgów rosyjskiej armii otrzymał nazwę „gwardyjski Lwowski”, 68. pułk czołgów — „gwardyjski Żytomiersko-Berliński”, a 163. pułk czołgów — „gwardyjski Nieżyński”. W dekretach powiedziano, że honorowe nazwy nadano różnym jednostkom „w celu zachowania chwalebnych wojskowych tradycji historycznych, wychowania żołnierzy w duchu oddania Ojczyźnie i wierności wojskowemu obowiązkowi”. Nazwy ukraińskich miast włączono do honorowych nazw pułków na pamiątkę udziału jednostek w wyzwalaniu tych miast w latach tzw. „Wielkiej wojny ojczyźnianej”. W szczególności honorowy tytuł został nadany 93. samodzielnej brygadzie czołgów. Najboleśniejszym problemem jest powrót od wiecznej idei narodowej do codziennej praktyki narodowej, do realnego zrozumienia, czym jest dla nas państwo i czego chce od nas świat. Naiwnie jest myśleć, że apelami o obywatelską samoorganizację i czujność podczas wyborów uda się przywrócić sprawne, zdyscyplinowane społeczeństwo obywatelskie. Dopóki nie zmieni się zachowanie dominującego w masie przeciętnego człowieka, a społeczeństwo nie nauczy się dyscypliny, zaufania do jednostek i nie opanuje podstaw zachowania przetrwania w zglobalizowanym świecie, dotąd nie warto oczekiwać niczego lepszego. Jest to złożony i długotrwały proces, który można znacznie przyspieszyć, jeśli osobiste jądro narodu znajdzie sposób na przywrócenie samodyscypliny masie, jej zdolności do usłyszenia rozumnego słowa, dobrowolnego podporządkowania się nowym, rozumnym zasadom życia w celu osiągnięcia wspólnego sukcesu. To jest właśnie recepta na leczenie z choroby ruiny. I nie jest tajemnicą, że leczenie społeczeństwa jest wyłącznie dziełem rąk chorego społeczeństwa i jednostek ze środowiska ludowego. Właśnie temu najbardziej będzie przeszkadzać dominująca, nadzwyczaj bogata warstwa, ponieważ zdyscyplinowane społeczeństwo o wyższym poziomie zachowań osobistych będzie generować zasadniczo nową politykę, w której dominować będą interesy większości populacji państwa. Najwyraźniej nie polityką, a siłą obywatelskiej mądrości można udoskonalić system władzy, aby silne państwo mogło realnie bronić interesów ludzi w konkurencyjnej światowej rywalizacji. Zabierając się za ostateczne pokonanie zadawnionej choroby ukraińskiej Ruiny, warto jasno określić realne położenie wyjściowe społeczeństwa. Osobiste jądro jest rozproszone, nieliczne, prowokowane przez sieci społecznościowe do niekończących się utopijnych dyskusji, brak jest jednolitej wizji swojej misji i praktycznego mechanizmu jej realizacji. Społeczeństwo zostało doprowadzone do degradacji pierwiastka osobistego przez wpływy informacyjne i postępującą biedę. Na zapotrzebowanie na pracę społeczną jednostek i chęć społeczeństwa do podporządkowania się jednolitemu planowi osiągnięcia sukcesu przyjdzie jeszcze długo poczekać. Społeczeństwo depresyjnie nie pozwoli sobie pomóc w uniknięciu jeszcze większych problemów. Publiczny dialog osobistego jądra z depresyjną masą jest niemal niemożliwy z powodu totalnego braku zaufania. W takich warunkach wszelkie dyskusje w środowisku jednostek na temat politycznej zmiany systemu władzy, przeładowania Ukrainy czy udoskonalenia demokracji drogą reform są przedwczesne i w istocie odwracającymi uwagę prowokacjami z przestrzeni informacyjnej. Przecież przede wszystkim trzeba przywrócić masie zdolność postrzegania konstruktywnego planu osiągnięcia sukcesu i samodyscypliny. To ciężka praca wewnątrz społeczeństwa, w przeciwieństwie do praktyki przesyłania mu mentorskich rad i pouczeń od elitarnych grup, na które ono nie będzie zważać. Niestety, naród bez entuzjazmu, ale z przymusu będzie przyjmować jedynie informacyjnie reklamowanych populistów-faryzeuszy. Dlatego osobiste jądro nieprędko będzie w stanie przywrócić konstruktywny dialog i jedność w społeczeństwie, jeśli w pierwszej kolejności nie ujawni i nie upubliczni czynników, które generują słabość i podatność na manipulację społeczeństwa, jego odsunięcie od realnej polityki i takiego mechanizmu demokracji, który pracowałby na interesy większości społeczeństwa. Szczególną uwagę należy zwrócić na struktury państwowe i społeczne oraz instytucje, które kształtują i odtwarzają zorientowane na jednostkę obywatelstwo — system edukacji, armię, pracowników utrzymywanych z budżetu, media i sferę informacyjną, organizacje religijne i struktury społeczne, gospodarkę przetrwania. Sytuacja nie jest beznadziejna, ale ukraińska siła intelektualna musi wreszcie zabrać się za pokonywanie pierwotnych przyczyn ukraińskiej słabości, nie przejmując się przedwcześnie nadziejami pokładanymi w polityce. Przede wszystkim trzeba znaleźć wsparcie masy, aby doprowadzić choćby do ograniczenia działania tych czynników, które generują anarchię, depresję, biedę i destrukcyjną informację. W ten sposób intensywniej będzie odnawiał się potencjał osobisty społeczeństwa i jego zdolność do działania w sposób celowy pod kierownictwem liderów. Wówczas społeczeństwo, które posiada wysoki potencjał edukacyjny, dość szybko przywróci niezbędny wpływ osobistego jądra narodu i będzie mogło konkurować ze światem. To dopiero początek przebudzenia ukraińskości do życia w obywatelstwie narodowego europejskiego państwa. Dla świadomego ruchu ku sukcesowi niezbędne jest prawdziwe zrozumienie realnych procesów na świecie: czego oczekiwać i jak skutecznie reagować na odwieczne dążenie świata do złapania nas (z dobrymi intencjami dla własnej korzyści). Prawda o tym zawsze będzie ukryta pod warstwą propagandy, poprawności politycznej i złożonej gry o wszelkie uniwersalne prawa i wartości. Tylko przygotowane jednostki będą prawdziwie rozumiały świat, dlatego ich misja musi być wspierana przez naród w obawie przed kolejną Ruiną. W ukraińskim życiu jest jednak za dużo wyobcowanej polityki i wszechświatowej propagandy, ale brakuje wyważonej filozofii życia w nowym świecie. Brakuje mądrości bezstronnej, wyższej, wolnej od informacyjnego spamu jako gwarancji właściwej reakcji narodowego rozumu na realia współczesnej światowej bitwy bez zasad. Trzeba pamiętać, że Ruina zawsze zaczynała się wtedy, gdy ustępowaliśmy ze swoich wartości choćby na chwilę, lekceważyliśmy samodyscyplinę, nie szanowaliśmy elity i szukaliśmy pomocy u „przyjaciół ze świata”, a w rzeczywistości odwiecznie interesownego świata silnych graczy, zamiast pielęgnować siłę w sobie.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 5Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Polityczne bluźnierstwo: dlaczego by wtedy nie nadać nazw polskich, czeskich, niemieckich miast?

brygady, na bazie której później utworzono 68. pułk, „na pamiątkę zdobytego zwycięstwa i wyróżnienia w walkach o wyzwolenie miasta Żytomierz”. Taki rozkaz podpisał jeszcze najwyższy dowódca Józef Stalin 1 stycznia 1944 roku. Po rozpadzie ZSRR 68. pułk rozformowano, ale w 2017 roku odtworzono go. Motywów takiego dziwnego, by nie rzec — bezczelnego i bluźnierczego nadania w Rosji i u jej przywódcy jest kilka naraz. Pierwszy i najważniejszy: Putin i Kreml nadal uważają Federację Rosyjską nie tylko za „prawonastępczynię ZSRR”, lecz za odnowiony wariant tego komunistyczno-sowieckiego imperium, który, według kierownictwa Rosji, niemal ma obowiązek to imperium odbudować. A że na jego ruinach od dawna powstało półtora tuzina niezależnych państw, Kreml najwyraźniej uważa to za tymczasowe historyczne nieporozumienie. Stąd nie tylko nostalgia za Związkiem Radzieckim, lecz natrętne wciskanie go do świadomości społecznej. W tym samym nurcie mieści się rozdmuchiwanie nie nawet rosyjskiego patriotyzmu, lecz doprowadzanie go do histerii i szowinizmu. Przyda się tu wszystko, nawet mistrzostwa świata w piłce nożnej. W ten sam nurt od dawna wpisuje się (to znaczy: wpisuje) także historia II wojny światowej, a dokładniej ta jej część, która nazywana jest Wielką wojną ojczyźnianą. Również w tych dekretach Putina jest bezpośrednie odwołanie do „misji wyzwoleńczej” tej wojny ze strony ZSRR. Choć to wyzwolenie było, z jednej strony, uwolnieniem terytoriów ZSRR okupowanych przez współbrata — nazistowskie Niemcy, a z drugiej — powrotem na te terytoria „swojego” okupacyjnego reżimu totalitarnego, plus agresją tego komunistycznego reżimu na terytorium Europy Wschodniej. Co wylało się w utworzenie socjalistycznego obozu koncentracyjnego trwającego ponad cztery dziesięciolecia. Dekretami Putina rosyjskim jednostkom nadano nazwy nie tylko ukraińskich miast, lecz także białoruskich. Cóż, to ich „rozliczenia”, Rosja w ogóle uważa niepodległą Białoruś niemal za kolonię. Ale jakim bluźnierstwem jest nadawanie nazw ukraińskich miast, powołując się na historię wojny. Bo teraz to już inna historia i inna wojna. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie. Może więc Putin nada niektórym pułkom nazwy także Doniecka czy Ługańska, nie tylko za wyzwolenie tych miast od faszystów, ale i „wyzwolenie” ich spod władzy Państwa Ukraińskiego? A zresztą, według takiej logiki następnym krokiem będzie nadawanie rosyjskim jednostkom nazw Warszawskich, Praskich, a w końcu Berlińskich, bo przecież Niemcy też wtedy wyzwalano od faszyzmu. Można jeszcze dodać: Belgradzkich, Budapeszteńskich. Prawda, że to już od dawna stolice państw — członków NATO. Ale dlaczego by nie spróbować? W swoim czasie Imperium Mongolskie zachorowało na obłędną szowinistyczną ideologię podboju wszystkiego „aż do ostatniego morza”, czyli tak daleko, dokąd dojdą kopyta mongolskich koni. Moskiewszczyzna, zrodzona przez Ordę i odziedziczywszy ideologię ordyńską, najwyraźniej marzy o czymś podobnym — pchać się tam, dokąd dojdą kopyta, a dokładniej — gąsienice rosyjskich czołgów.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 6Originalseite ↗

Ukraińska Helsińska Unia — pierwsza legalna państwowotwórcza antykomunistyczna organizacja polityczna Ukrainy. W 30. rocznicę powstania UHU

Anatolij KOWALCZUK, uczestnik lwowskiego wiecu, na którym ogłoszono Deklarację zasad UHU. Na początku lipca minęło 30 lat od dnia powstania Ukraińskiej Helsińskiej Unii. UHU stała się pierwszą w USRR (czyli w okupowanej przez Moskwę komunistycznej Ukrainie), na ponad trzy lata przed ogłoszeniem jej Niepodległości, organizacją społeczno-polityczną typu partyjnego, która otwarcie zadeklarowała swoją opozycyjność wobec antyukraińskiego reżimu. Założycielami UHU były wybitne postacie ukraińskiej historii: Łewko Łukjanenko, Wiaczesław Czornowił, Bohdan i Mychajło Horyniowie, Ołeś Szewczenko, Wasyl Owsijenko i wielu innych odważnych ludzi. Za działający patriotyzm, za krytykę antyukraińskiej komunistycznej dyktatury w latach 1960—1970 byli represjonowani, skazywani na długoletnie wyroki i zsyłani do więzień oraz obozów koncentracyjnych. Jednak lata niewoli nie złamały dumnych i odważnych Ukraińców ani moralnie, ani duchowo. Raczej przeciwnie: jeszcze bardziej ich zahartowały. Wychodząc na wolność w czasach „gorbaczowowskiej pierestrojki”, ci mężni ludzie powrócili na Ukrainę i, pewni słuszności swoich przekonań, kontynuowali walkę o niepodległość Ojczyzny. Robili to w znacznie bardziej sprzyjających niż w poprzednich czasach warunkach społeczno-politycznych. Dokumentem programowym Unii, który określał cel jej działalności, stała się „Deklaracja zasad UHU”. Ważne jest to, że została ona ogłoszona i przyjęta na pięćdziesięciotysięcznym wiecu, który odbył się w samym centrum Lwowa, na placu przed głównym gmachem Uniwersytetu im. Iwana Franki, przy pomniku wielkiego Kamieniarza-myśliciela, literata i bojownika o wolność Ukrainy. Ogłoszono, że utworzona w 1975 roku prawoznawcza Ukraińska Grupa Helsińska (UGH) wykonała swoje zadania, dlatego składa pełnomocnictwa i w pełnym składzie wchodzi do Ukraińskiej Helsińskiej Unii. Przewodniczącym UHU wybrano Ł. Łukjanenkę, kierownikiem Komitetu Wykonawczego został W. Czornowił. W preambule Deklaracji UHU zaznaczano, że 66-letnie przebywanie Ukrainy w składzie ZSRR zaświadczyło: ani rząd USRR, który w rzeczywistości nigdy nie był suwerenny, a jedynie organem wykonawczym władzy centralnej (był tępym narzędziem prowadzenia moskiewsko-komunistycznej polityki na Ukrainie), ani Kompartia Ukrainy, która zawsze była i jest regionalnym oddziałem KPZR, nie mogły i nigdy nie próbowały chronić Ukraińców przed totalnym głodem, przed barbarzyńskim niszczeniem sił wytwórczych oraz potencjału intelektualnego narodu, przed denacjonalizacją, przed sztuczną zmianą składu etnicznego ludności Ukrainy. Najważniejsze, najbardziej ogólne zasady Deklaracji UHU: — odnowienie samodzielności Państwa Ukraińskiego jako gwaranta zapewnienia narodowych praw narodu ukraińskiego; — uchwalenie nowej Konstytucji Ukrainy, która zapewnia prawa i wolności obywateli według międzynarodowych standardów prawnych (gwarantowanie wolności słowa, prawa zakładania niezależnych organizacji społecznych i środków masowego przekazu, prawa do przeprowadzania wieców, zgromadzeń i demonstracji, wolnego dostępu do informacji, do archiwów, do wszystkich aktów normatywnych, dokumentów dyplomatycznych, książek znajdujących się w funduszach specjalnych); — konstytucyjne nadanie językowi ukraińskiemu statusu państwowego; — zapewnienie praw mniejszości narodowych do rozwoju kulturalno-narodowego, utworzenie w składzie Ukrainy Autonomii Krymskiej z zorganizowanym powrotem na Krym represjonowanego narodu krymskotatarskiego; — ustanowienie stosunków dyplomatycznych z innymi krajami, samodzielne przedstawicielstwo Ukrainy na wszystkich międzynarodowych konferencjach, zawodach sportowych oraz imprezach kulturalno-artystycznych; — wspieranie rozwoju i dominacji gospodarki rynkowej, zachęcanie do prywatnej inicjatywy, przekształcenie części państwowych przedsiębiorstw przemysłowych w spółki akcyjne lub spółdzielcze, stworzenie warunków dla dobrowolnego wyjścia chłopów z kołchozów z obowiązkowymi działkami ziemi. Z powodów taktyki politycznej, a także w celu stopniowej zmiany opinii publicznej na korzyść państwowej samodzielności, UHU przez pewien czas otwarcie nie poruszała kwestii natychmiastowego wyjścia Ukrainy ze składu Imperium Moskiewskiego. Deklaracja jedynie ogłaszała prawo obywateli lub ich zrzeszeń do domagania się pełnej państwowej niepodległości Ukrainy lub wejścia jej wraz z innymi wolnymi krajami w skład państwa federacyjnego lub konfederacyjnego. Ponieważ ówczesna USRR znajdowała się w składzie ZSRR, którym jednoosobowo kierowała partia komunistyczna, niektóre punkty Deklaracji zawierały żądania o treści niepodległościowej. W szczególności stawiano żądanie przekazania suwerennym republikom zarządzania życiem gospodarczym, politycznym i kulturalnym, pozostawiając na szczeblu związkowym tylko organy konsultacyjno-koordynacyjne. Ważnym było żądanie pozbawienia komunistów monopolu na władzę, przekazując całą pełnię władzy na Ukrainie wybranym na alternatywnych zasadach radom deputatów ludowych (deputowanym można być nie więcej niż przez dwie kadencje z rzędu), a prawem wysuwania kandydatów obdarza się partie, związki, nieformalne zrzeszenia, grupy inicjatywne obywateli. Przewidywano zmniejszenie liczebności aparatu zarządzającego, zniesienie wszystkich bez wyjątku ulg i przywilejów dla urzędników (aktualne również w naszych czasach). Stawiano żądanie usunięcia z Kodeksu Karnego antydemokratycznych artykułów przewidujących karę za poglądy polityczne lub religijne, zlikwidowanie specjalnych szpitali psychiatrycznych, uwolnienie i rehabilitację wszystkich więźniów politycznych, zniesienie kary śmierci. UHU dążyła do poprawy sytuacji ekologicznej na Ukrainie. W tym celu wysuwano żądanie zaprzestania budowy nowych reaktorów atomowych, wygaszenia działających na Ukrainie elektrowni jądrowych, zastąpienia ich alternatywnymi źródłami energii. Poddanie pod ogólnonarodową dyskusję wielkich projektów budownictwa przemysłowego. Utworzenie UGS i opublikowanie jej dokumentu programowego stało się zaskoczeniem dla władz i organów represyjnych. Odebrały one to wydarzenie jako wyzwanie rzucone moskiewskiemu imperium zła. Władze dostrzegły w opozycyjnej UGS, w której skupili się ludzie wykształceni, odważni, zdecydowani i doświadczeni, zagrożenie dla swojego niepodzielnego panowania. Jak świadczyli niektórzy z byłych wysokich rangą urzędników, jedni przyjęli tę wiadomość z zaciekawieniem, drudzy — ze strachem i zagubieniem, trzeci zaś, zrozumiawszy, że nadchodzą nieodwracalne zmiany społeczno-polityczne, gorączkowo myśleli, jak przystosować się do nowych warunków. Kierowane przez Moskwę KGB skierowało całą potęgę, cały arsenał środków na przeciwdziałanie opozycjonistom. W odróżnieniu od brutalnej przemocy minionych dziesięcioleci, były to ostrzeżenia, zastraszanie, zatrzymania, areszty administracyjne, kampanie dyskredytacji i dezinformacji w prasie komunistycznej. Mimo przeszkód, filie UGS utworzono w większości obwodów. Codzienne materiały Związku dotyczące najważniejszych wydarzeń na Ukrainie publikowały najsłynniejsze światowe agencje informacyjne. W ten sposób podważono monopol komunistów na informację. Członkowie UGS brali aktywny udział w tworzeniu niemal wszystkich organizacji społecznych: Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki, „Memoriału im. Wasyla Stusa”, „Zielonego Świata”, Ludowego Ruchu Ukrainy. Przeprowadzaliśmy liczne wiece, na których omawialiśmy projekty ustaw o wyborach do nowej Rady Najwyższej, o językach w USRR, a także kwestię referendum w sprawie nowego traktatu związkowego, z okazji kilku rocznic katastrofy czarnobylskiej, w sprawie sytuacji ekologicznej na Ukrainie, ochrony zabytków kultury itp. Organizowaliśmy masowe uroczystości upamiętniające ofiary Hołodomoru z lat 1932—33 oraz komunistycznych represji z lat 1937—38, w szczególności dotyczące ustalenia prawdy o masowych grobach w lesie bykowniańskim. Komuniści bowiem przez długi czas zaprzeczali, jakoby pochowano tam ofiary stalinowskich represji drugiej połowy lat 30., twierdząc zamiast tego, że są to zbiorowe mogiły partyzantów i podziemnych działaczy rozstrzelanych przez faszystów. Jeśli na nasze wydarzenia przychodziły tysiące ludzi, milicja zachowywała się spokojnie. Kiedy jednak uczestników było mało — stosowała siłę: biła nas, wyrywała z rąk flagi narodowe, próbowała rozpędzić, aresztowała niepokornych. W szczególności miało to miejsce przy pomniku T. Szewczenki, który znajduje się w skwerze przed uniwersytetem, kiedy śpiewem „Testamentu” i recytowaniem poezji Tarasa czciliśmy naszego wielkiego poetę. A także na placu Sofijskim, gdzie przeprowadzaliśmy akcje z okazji rocznic uchwalenia IV Uniwersału Centralnej Rady oraz proklamowania Aktu Zjednoczenia Ukraińskiej Republiki Ludowej i Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Zdarzały się jednak sytuacje wyjątkowe. Wiosną 1989 r., kiedy podczas agitacji na Majdanie Niepodległości za demokratycznymi kandydatami do Rady Najwyższej ZSRR, przeszliśmy z flagami narodowymi i plakatami agitacyjnymi przez Chreszczatyk do rynku Besarabskiego i wróciliśmy z powrotem, ani milicjanci, ani funkcjonariusze KGB nas nie zaczepiali (prawdopodobnie byli zdezorientowani i nie wiedzieli, jak działać w tej nieprzewidywalnej sytuacji). Ponadto nikt wcześniej nie planował przemarszu główną ulicą stolicy. Decyzja o „demonstracji” powstała spontanicznie. Najwyraźniej znaczenie miało też to, że do naszej niewielkiej grupy śmiałków już w trakcie marszu dołączyło kilkadziesiąt przypadkowych osób, zwykłych przechodniów, ludzi w różnym wieku i różnej płci — jedni z ciekawości, inni z solidarności. Krocząc Chreszczatykiem, czuliśmy się bardzo pewnie, skandowaliśmy hasła „Sława Ukrainie! Sława UGS! KPZR — do Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej!”. Wielka liczba kijowian, którzy w ciepły słoneczny dzień przebywali na głównej ulicy stolicy, obserwowała nasz pochód. Od wielu z nich słyszeliśmy słowa wsparcia i uznania! Gdyby zaatakowały nas „osoby w cywilu”, aby nas zatrzymać lub aresztować, otrzymałyby godną odprawę. I na Chreszczatyku w biały dzień doszłoby do wielkiej bójki. Jestem pewien: w naszej obronie stanęłoby wielu nieobojętnych ludzi, którzy również nienawidzili komunistów i ich popleczników. Oczywiście, i tak już zdyskredytowana władza — kijowska i centralna — popełniając codziennie wiele błędów, nie życzyła sobie jeszcze większej hańby, dlatego po cichu przełknęła gorzką pigułkę. Wtedy sami jeszcze nie uświadamialiśmy sobie, jak bardzo upokorzyliśmy władzę, jakich politycznych policzków i ciosów jej udzieliliśmy. Jak się później okazało, był to pierwszy w najnowszej historii Ukrainy zorganizowany nie przez komunistów, a przez ich przeciwników (na dodatek nieautoryzowany przez władze!), pochód przez Chreszczatyk pod niepodległościowymi, antykomunistycznymi hasłami. Nasze odważne patriotyczne akcje duchowo wyzwalały społeczeństwo, pomagały ludziom pozbyć się strachu przed antyukraińskim reżimem i jego organami represyjnymi. Jednak komuniści i ich pachołki wyciągnęli z tej „wpadki” pewne wnioski. 23 sierpnia tego samego roku zebraliśmy się przy stadionie centralnym z okazji 60. rocznicy podpisania tzw. paktu Ribbentrop-Mołotow, aby potępić zmowę czerwonego i brunatnego dyktatora — podpalaczy II wojny światowej. Wtedy nas, około trzystu pokojowych ludzi (nikt nie planował działań siłowych ani marszu przez Chreszczatyk, w naszych rękach nie było broni, a flagi i plakaty), otoczył i zablokował oddział milicji specjalnego przeznaczenia. Ponad setka tęgich milicjantów w niespotykanym dotąd wyposażeniu trzymała w rękach długie gumowe pałki i wściekłe psy na smyczach. Pukając pałkami w tarcze, dali do zrozumienia, że są gotowi do ataku. Ich psy wściekle patrzyły na nas, wyszczerzały ostre kły i groźnie warczały. Większość z nas do tamtego momentu widziała takie widowisko tylko w filmach o wojnie, w których pokazywano esesmanów dokonujących okrucieństw na pokojowych ludziach. Na szczęście z nami to się nie stało. Dopiero po demonstracji brutalnej siły przez władze jakiś pułkownik milicji przez megafon ogłosił: jeśli nie zwiniemy „petlurowskich i banderowskich flag” i nie rozejdziemy się, to zostaniemy ukarani. Nawiasem mówiąc, mówił po ukraińsku, co było niezwykłe w tamtych czasach. Tego wieczoru do swoich domów wróciliśmy niepobici i niepokąsani. Ale ze świadomością, że komuniści nie zatrzymają się przed niczym dla zachowania władzy. Jak te milicyjne psy, nienawidzili nas wściekle, byli gotowi brutalnie rwać i szarpać. Jednocześnie nasze dusze przepełniało poczucie szacunku do samych siebie za to, że przełamaliśmy strach przed niebezpieczeństwem. W pierwszych demokratycznych wyborach do Rady Najwyższej USRR, które odbyły się wiosną 1990 roku, 12 wybitnych działaczy UGS zostało deputowanymi ludowymi. Skupiając wokół siebie kilkudziesięciu demokratycznych deputowanych, doprowadzili do tego, że główne założenia programu politycznego Związku zostały wcielone w „Deklarację o suwerenności państwowej Ukrainy”. Wielu członków UGS (wśród nich autor tego tekstu) zostało wybranych na deputowanych rad lokalnych. Świadectwem oceny ogromnego wkładu UGS w zdobycie przez naszą Ojczyznę niepodległości stało się to, że pięciu jej czołowych działaczy zostało uhonorowanych najwyższymi odznaczeniami państwowymi — tytułem Bohatera Ukrainy, a kilku — Orderem Wolności. W sierpniu 2008 r. uroczyście obchodziliśmy 20-lecie powstania UGS. Uroczystości odbyły się w Domu Nauczyciela. Witali nas przedstawiciele władz i goście z zagranicy. Wszyscy podkreślali wielkie historyczne zasługi członków Związku w walce o niepodległość państwową Ukrainy. 25-lecie UGS przypadło na czas rządów bandyckiego reżimu „regionalów”, którzy z powodu ignorancji arogancko twierdzili, że Ukraina zaczęła się od ich dojścia do władzy. Dlatego ta data nie została uczczona na szczeblu państwowym. Ustawa Ukrainy z dnia 09.04.2015 r. nr 314 „O statusie prawnym i uczczeniu pamięci bojowników o niepodległość Ukrainy w XX wieku” uznaje członków UGG i UGS za bojowników o państwowość naszej Ojczyzny.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

...ми, його поховали na cmentarzu wiejskim nocą potajemnie miejscowi mieszkańcy. Ten cmentarz władze bolszewickie zrównały z ziemią, a dziś szumi tam grabowy las… W postawieniu pamiątkowego krzyża i uporządkowaniu tego miejsca, gdzie umierał żołnierz armii UPA, pomagali Wołodymyr Smakouz, Ihor Kudasiuk, Wołodymyr Mirecki, Fedir Hruszycki, Maria Smakouz-Tymowska, Natalia Kudasiuk, Oleh Hałajczuk, Wasyl Olijnyk, Roman Oleksiuk i Petro Trofymluk, a także chutorskie dziewczynki, które z polnych i leśnych kwiatów upletły wianki i rozłożyły je wokół. Hegumen Polikarp wraz z protoprezbiterem Wasylem odprawili panichidę za poległych żołnierzy. Ze słowami podziękowania dla Krzemienieckiej „Prosvity” i głębokiego szacunku dla bohaterów wystąpił nauczyciel historii Ukrainy Starooleksynieckiej szkoły średniej I–III stopnia Wasyl Chomicki. Wykładowcy historii KOGPA im. Tarasa Szewczenki Iryna Skakalska i Ołeksandr Sołowej opowiedzieli o bohaterskiej walce ukraińskich żołnierzy OUN-UPA z moskiewskimi okupantami w odległych latach 40.–50. XX wieku. A Neonila Kremianczanka przeczytała swój utwór. Z wspaniałą deklamacją wiersza Tarasa Szewczenki „Izajasz. Rozdział XIV” wystąpiła siostra Bohatera Ukrainy Ołeksandra Kapinosa, który zginął na Majdanie w 2014 roku, — Natalia Kapinos. Wyjątkowe wrażenie na obecnych zrobiły śpiew i mistrzowska gra na bandurze Alli Ljubej, utalentowanej dziewczynki ze wsi Kimnata. Pod koniec wszyscy z przyjemnością słuchali czarującego wykonania pieśni powstańczych przez zespół „Hajiwczanka” w składzie: Maria Tymowska, Larysa Semenczuk, Tetiana Kuź, Wiktoria Szeremeta i Olena Tkaczuk, przy muzycznym akompaniamencie Hryhorija Bocheluka. Ukrainо, idź naprzód ku przyszłości i pamiętaj o przeszłości!!!

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

Syn Ukrainy

73 lata temu, tutaj, na tym polu, przez całą noc grzmiał nierówny bój między powstańcami a enkawudzistami. Wyobraźmy sobie te wydarzenia. Na skraju drogi, przy polu leżał czarnowłosy młodzieniec, a ziemia czerwieniła się od krwi, jego własnej krwi. Oczy jakoś same się zamykały. Dlaczego? Przecież tak bardzo chce się zobaczyć ten poranek, kryształową rosę, bezchmurny skrawek nieba. …Jakby we mgle usłyszano czyjś zaniepokojony głos, a już po kilku minutach woda orzeźwiła twarz siedemnastoletniego młodego powstańca. Białe płótno przyłożono do ran, które okazały się śmiertelne... Maria KUDASIUK — Kim jesteś? — zapytała kobieta, która próbowała ratować młodzieńca. — Jestem synem Ukrainy… — odezwał się chłopak, nie mówiąc nic więcej. Śmiertelna bladość okryła młode oblicze, oczy zamknęły się na zawsze. Dopiero po 73 latach w tym samym miejscu, gdzie zginął ciemnowłosy młodzieniec, wzniesie się dębowy krzyż z ikoną św. Jerzego Zwycięzcy Smoka i kwiatami w pobliżu. 25 czerwca we wsi Kimnata w rejonie kremienieckim w obwodzie tarnopolskim, w pobliżu przysiółka Kimnatecka Zelena, odbyło się uroczyste wydarzenie — odsłonięcie pamiątkowego krzyża nieznanemu żołnierzowi UPA, który zginął tu w 1945 roku. Uroczystość zorganizowała przewodnicząca Kremienieckiej Rejonowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki Lilija Śledzińska, która była organizatorką ustawienia tego znaku i teraz serdecznie dziękuje wszystkim, którzy poparli tak ważną ideę. W uroczystości wzięło udział wielu miejscowych mieszkańców, mieszkańców wsi Hrada, Haj, Łosiatyn, Komarówka, Dunajiw, Kryżi, Stary Ołeksynec, studenci i wykładowcy Kremienieckiej Obwodowej Akademii Humanitarno-Pedagogicznej im. Tarasa Szewczenki, kremienieccy prosvityanie, przewodniczący rady rejonowej Wołodymyr Stefański, Larysa Antoniuk — kierowniczka Wydziału Kultury, Turystyki, Religii i Narodowości, Wiaczesław Onyszkewycz — zastępca przewodniczącego rejonowej administracji państwowej, znana pisarka Neonila Kremianczanka oraz duchowni — namiestnik Monasteru św. Jerzego Męskiego Patriarchatu Kijowskiego archimandryta Polikarp i protoprezbiter Wasyl Cerkwi Archanioła Michała (wieś Łosiatyn). Pamiątkowy dębowy krzyż wykonał Wołodymyr Smakous. To on kontynuuje dzieło swojego rodzonego wuja Wołodymyra Mudryka, który zginął w walce pod Gurba-

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

W Połtawie uczczono więźniów politycznych i represjonowanych z całej Ukrainy

W Połtawie zakończyły się trzydniowe uroczystości „Nas jednoczy Ukraina” oraz posiedzenie Zarządu i Rady Koordynacyjnej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych, w skład którego wchodzi ponad trzydzieści tysięcy osób. Walentyna SZEMCZUK, laureatka nagrody imienia Panasa Myrnego. Kierownicy organizacji obwodowych towarzystwa więźniów politycznych omówili zatwierdzoną wiosną z inicjatywy Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Ustawę Ukrainy „O wprowadzeniu zmian do niektórych aktów ustawodawczych Ukrainy dotyczących udoskonalenia procedury rehabilitacji ofiar represji komunistycznego reżimu totalitarnego 1917–1991 lat oraz utworzenia regionalnych komisji przy obwodowych administracjach państwowych ds. rehabilitacji ofiar represji politycznych”. Pachnącym chlebem ciepło witano na połtawskiej ziemi przewodniczącą Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych Orynę Sokulską oraz jej towarzyszy broni ze wszystkich zakątków Ukrainy. Pani Oryna zapewniła, że towarzystwo nadal będzie pracować nad rehabilitacją imion niewinnie skazanych, poszukiwaniem grobów straconych w sowieckich więzieniach rycerzy Niepodległości Ukrainy. Wyraziła przekonanie o jednomyślności w podążaniu drogą Wolności i Prawdy. Zgromadzenie „Nas jednoczy Ukraina” otworzył, po raz kolejny uznając nieugiętość ducha rozstrzelanych przez władzę sowiecką i prześladowanych za ideę narodową wielkich Ukraińców, oraz przedstawił obereg o tej samej nazwie, przewodniczący Połtawskiego Obwodowego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych Anatolij Bannyj. Uroczystości pobłogosławili arcybiskup połtawski i krzemieńczucki Fiodor Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego oraz ksiądz Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego Maksym Krolewski. Wiernych synów i córki Ukrainy, uczestników Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych, nagrodzono Honorowymi Dyplomami Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej oraz Połtawskiej Rady Obwodowej. Zapamiętano poetyckie wystąpienia więźniów sumienia, kawalerów orderu „Za Zasługi”, członka NSPU, redaktora naczelnego czasopisma towarzystwa więźniów politycznych i represjonowanych „Zona”, językoznawcy Ołeksy Riznykiwa z Odessy oraz deputowanego Rady Najwyższej Ukrainy poprzednich kadencji, przewodniczącego Połtawskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Mykoły Kulczynskiego, a także kawalera orderu „Za Odwagę”, połtawianina-więźnia politycznego Bohdana Kupnowickiego. Oddane słowa i przejmująca muzyka stały się darem od zwycięzców międzynarodowych i ogólnoukraińskich konkursów-festiwali, zespołu pieśni i tańca „Połtawa” (kierownik artystyczny — zasłużony pracownik kultury Ukrainy Fiodor Krywenko, chórmistrz — zasłużony działacz sztuki Ukrainy Łarysa Bakłanowa, kierownik orkiestry — Serhij Asaułenko) Połtawskiej Filharmonii Obwodowej, znanego w kręgu bardów kompozytora i piosenkarza Jurija Trejgela, solistek Nadiji Korowajkinej i Olhy Szumej, chóru „Dywohraj” komitetu wykonawczego Rady Rejonu Kijowskiego w mieście Połtawie, zasłużonego artysty Ukrainy, członka Narodowych Związków Kobzarzy i Mistrzów Sztuki Ludowej Ukrainy, bandurzysty i lirnika Iwana Nowobrancia. Goście byli poruszeni życzliwością gospodarzy i kunsztem artystów. Nisko chylimy czoła przed świętą pamięcią zamęczonych w moskiewskich więzieniach Ukraińskich Patriotów i składamy hołd ich współpracownikom, z którymi dzisiaj idziemy drogą Sprawiedliwej Wolności… A Marsz Kozacki wzywa do zwycięskiego triumfu i wysławia Niepodległą, Soborną i Wolną Ukrainę!.. Oleg OLEKSIUK, przewodniczący Chersońskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, poeta, członek NSPU. Pawło Paraskewycz urodził się 30 czerwca 1921 roku na Chmielniczyźnie, we wsi Łapkiwci w rodzinie chłopskiej. Wyższe wykształcenie zdobywał na wydziale filologicznym Uniwersytetu Państwowego w Użhorodzie (obecnie Narodowego), który ukończył z wyróżnieniem. Potem była aspirantura, udana obrona pracy doktorskiej. Obok pracy naukowej Pawło Kindratowycz aktywnie przecierał szlaki na niwie oświatowej, pracował jako nauczyciel języka ukraińskiego i literatury. Chersoński okres życia proświcianina rozpoczął się od 1968 roku. Pawło Paraskewycz wytrwale i sumiennie przeszedł drogę od wykładowcy do docenta i kierownika katedry literatury ukraińskiej ówczesnego Chersońskiego Państwowego Instytutu Pedagogicznego. Sprawiedliwy, dobry, skromny, szczery, stał się mentorem kilku pokoleń naukowców, nauczycieli Chersońszczyzny… Kandydat nauk filologicznych, docent, członek zarządu Fundacji Tawryjskiej (OWUD), od 1968 do 2003 roku pracował w Chersońskim Państwowym Uniwersytecie Pedagogicznym (obecnie — ChSU). Weteran wojny i pracy. Zasłużony pracownik oświaty Ukrainy. Odznaczony kawaler orderu „Za Odwagę”, laureat nagrody imienia Pyłypa Orłyka.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

Na życiowej drodze Pawła Kindratowicza

Zgodnie z decyzją Zarządu Centralnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki 30 czerwca 2018 roku medalem „Budowniczy Ukrainy” został odznaczony najstarszy i najbardziej autorytatywny członek Proświty na Chersońszczyźnie, kandydat nauk filologicznych, Honorowy Profesor Chersońskiego Państwowego Uniwersytetu, Honorowy Obywatel miasta Cherson, wybitny uczony Paweł Kindratowicz Paraskewycz. …odznaczony Orderem Wojny Ojczyźnianej II stopnia, Orderem „Za odwagę” III stopnia, medalem „Za odwagę”. Autor podręczników „M. M. Kociubyński. Życie i twórczość w portretach, ilustracjach, fotografiach, dokumentach” (1968 r.), „Mykoła Czerniawski. Życiowa i twórcza droga” (1993 r.), „Strony literackiej Chersońszczyzny” (Wydanie 1 i 2, 1999 r., 2001 r.), „Ołeś Honczar i Chersońszczyzna” (2004 r.), „Artykuły, tezy, eseje, wywiady” (2017 r.). Od 1992 roku jest aktywnym działaczem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki na Chersońszczyźnie. Wiele prac naukowych poświęcono twórczości Ołesia Honczara, Michała Kociubyńskiego, Andrija Małyszki, Ostapa Wyszni, Mykoły Czerniawskiego i wielu innych ukraińskich pisarzy. Ostatnio, dzięki wsparciu Chersońskiej Rady Obwodowej, ukazała się już nowa, uzupełniona utworami i dokumentami książka artykułów i szkiców Pawła Paraskewycza „Ołeś Honczar i Chersońszczyzna”, poświęcona stuleciu urodzin Ołesia Terentijowycza Honczara. Mając 97 lat, Paweł Kindratowicz Paraskewycz broni języka ojczystego, historycznej pamięci, ukraińskiej państwowości, narodowej duchowości i kultury.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 8Originalseite ↗

Dziennik Szewczenki ma 160 lat

Kończymy szeroko zakrojony projekt poświęcony 160. rocznicy prowadzenia Dziennika Szewczenki, który wraz z redakcją realizował doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Wołodymyr Melnyczenko. Taras Hryhorowycz rozpoczął Dziennik na zesłaniu 12 czerwca 1857 r. i zakończył w Petersburgu 20 maja 1858 r. Po tym, przez ponad pół setki dni, Szewczenko nie robił w nim notatek, a 12 lipca 1858 r., w dniu urodzin M. M. Łazarewskiego, poeta podarował mu swój Dziennik. Jest to własnoręcznie wykonany zeszyt-album, sporządzony z dziewięciu ponumerowanych zeszytów, oprawiony w brązowy safian. Na przedniej stronie oprawy wytłoczono złotem: „Dniewnik Szewczenka s 12 ijunia 1857 do 13 ijulja 1858 goda”. Na dole — „12 ijulja 1858 goda”. Na odwrocie ostatniej, 104. karty napisano ręką M. M. Łazarewskiego: „Etot dniewnik podarien T. G. Szewczenkom M. M. Łazarewskomu 12 ijulja 1858 goda, w dien imienin Łazarewskogo”. Następnego dnia, 13 lipca, do już podarowanego Dziennika Taras Hryhorowycz wpisał swój nowy wiersz „Sen” („Na pańszczyźnie pszenicę żęła…”). Wołodymyr Melnyczenko komentuje ten końcowy zapis i jednocześnie podsumowuje niektóre swoje wnioski dotyczące wyjątkowego znaczenia Dziennika w życiu i twórczości Szewczenki. Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki 13 lipca Sen Na pańszczyźnie pszenicę żęła, Zmęczyła się. Nie odpocząć Poszła w snopy, poczłapała Iwana syna nakarmić. Ono owinięte krzyczało W cieniu za snopem; Rozwinęła, nakarmiła, Popieściła i, niby snem, Nad synem siedząc, zdrzemnęła. I śni się jej ten syn Iwan I urodziwy, i bogaty, Nie samotny, a żonaty Na wolnej, zdaje się: bo i sam Już nie pański, a na wolności I na swoim wesołym polu We dwoje sobie pszenicę żną, A dzieciątka obiad niosą... I uśmiechnęła się biedaczka. Obudziła się — nie ma niczego. Na Iwasia spojrzała, wzięła, Go ładnie owinęła; I żeby dożąć do lanowego, Jeszcze kopę dożynać poszła... Ostatnią, może; Bóg pomoże, To i sen twój się spełni. 13 lipca Szewczenko wpisywał w Dziennik nazwę miesiąca tylko kilka razy — 12, 13 i 14 czerwca, a także w pierwszy dzień każdego miesiąca oraz w dniu zapisu wiersza „Sen”, a w inne dni stawiał przed notatkami tylko datę cyfrą. Na pańszczyźnie pszenicę żęła… Już pierwszym wersem uwarunkowany jest dramatyzm poezji, bo pańszczyzna to przymusowa, bezpłatna praca chłopów na swojego ziemianina, czyli to samo, co poddaństwo. Na wolnej, zdaje się… Czyli wypuszczony na wolność, uwolniony z poddaństwa. I żeby dożąć do lanowego… Czyli do nadzorcy, który pilnował prac polowych poddanych u pana. Swoją drogą, w nieznanym autografie, przesłanym przez Szewczenkę M. S. Szczepkinowi w lipcu 1858 r. (list się nie zachował), W. S. Aksakowa zrobiła odpis utworu z takim wariantem: „I kopę dożynać poszła, / Póki nie słychać lanowego”. Stało się to 14 lipca 1858 r. i świadczy o tym, jak aktywnie i szybko rozpowszechniał się utwór Szewczenki w rękopiśmiennych odpisach. Jeszcze kopę dożynać poszła... Kopa — stóg z 60 snopów zboża, splecionych kłosami do wewnątrz i przykrytych jednym snopem z góry. Ostatnią, może; Bóg pomoże, To i sen twój się spełni. Tych dwóch wersów wiersza, napisanego w lipcu 1858 r., czytelnik nie znajdzie w oficjalnej publikacji, w szczególności współczesnej, gdyż poeta później je usunął. Jak uważają szewczenkoznawcy, świadczy to o negatywnym stosunku Szewczenki do rozpowszechnionych wówczas społecznych nadziei na sprawiedliwe rozwiązanie „kwestii chłopskiej” z imperialnego Olimpu. Temu nie przeczy także doprecyzowanie autora artykułu o wierszu „Sen” w „Encyklopedii Szewczenkowskiej” W. L. Smilańskiej: „To, że poeta ich nie przeniósł z Dziennika do następnego autografu w „Większej księdze”, może oznaczać zarówno niepewność co do bliskiego urzeczywistnienia reformy chłopskiej, jak i czysto artystyczne odczucie fałszu szczęśliwego zakończenia, które zatarłoby realny tragizm utworu”. Jak by nie było, tylko tutaj, w najwcześniejszym wariancie wiersza, Szewczence przyśniła się nadzieja… nie na cara, oczywiście, a na Boga, o możliwej przyszłości uwolnienia młodej matki z dzieckiem, z rodziną: „Bóg pomoże, / To i sen twój się spełni”. Właściwie był to wiersz o jego matce i o nim samym… O matce i synu, którzy nie dożyli do tego spełnienia… Taras Hryhorowycz niesamowicie cierpiał także z tego powodu, że bliscy mu ludzie byli poddanymi. W „Liście T. Gr. Szewczenki do redaktora „Narodnego cztienija”, opublikowanym w lutym 1860 r., czyli na rok przed śmiercią poety, pozostało gorzkie i bolesne wyznanie: „...Moi rodnyje bratja i siestra... do sich por kriepostnyje. Da, miłostiwyj gosudar, oni kriepostnyje do sich por!”. I chociaż wiersz „Sen” traktuje się jako utwór liryki narracyjnej, w jego tragicznej głębi kipi wzburzona dusza Szewczenki i rozrywa się z żalu jego współczujące serce… Sercem podyktowany Dziennik Klucz do zrozumienia i przemyślenia Dziennika poety dają dotąd w pełni nieodkodowane słowa Szewczenki, zapisane przez niego na samym jego początku — 13 czerwca T. Szewczenko. Autoportret. 1843 1857 r.: „…Zapiszmy wszystko, co widzieliśmy i słyszeliśmy, i wszystko, co serce podyktuje”. Jest to zgodne z maksymą sformułowaną jeszcze przez dwudziestosiedmioletniego Kobziarza w Przedmowie do wydania poematu „Hajdamacy” (1841): „Serce boli, a opowiadać trzeba…”. W samym poemacie Szewczenko wyrzucił z głębi swego serca: „Boli serce, jak wspomnisz”. Czytając Dziennik, słyszymy bicie serca Szewczenki, utwór ten jest werbalnym obrazem jego kardiogramu. S. O. Jefremow trafnie nazwał Dziennik „literackim autoportretem Szewczenki”. Ten autoportret został napisany jego sercem. Badanie i komentowanie Dziennika przekonująco świadczy, że utwór jest błyskotliwym przejawem ukraińskiego kordocentryzmu, który, jak wiadomo, przenika całą twórczość Szewczenki. W tym tkwi siła i wielkość geniusza, który włożył duszę i serce, aby Ukraińcy nie przespali Ukrainy. Pamiętacie w „Czyhrynie, Czyhrynie…”? Pomodliwszy się, i ja bym zasnął… Tak dumy przeklęte Rwą się duszę zapalić, Serce rozerwać. Teraz szczególnie ważne jest, aby nasze serca biły w jednym rytmie z sercem Szewczenki, i abyśmy szczerze i czystosercznie przyjmowali nie tylko jego „Kobziarza”, ale i Dziennik. Jak słusznie zauważył Bohdan Rubczak, „ten tekst to wysokiej wartości utwór literacki, który tworzy swoistą parę z maksymalnie rozluźnioną strukturą „Kobziarza”. Od siebie dodam, że są one połączone, jak serce i dusza w istocie Szewczenki. Dotykamy duszą słów poety, „a serce bije – ożywa, gdy je usłyszy!..”. Znać od miłosiernego Boga i narodowego Proroka i głos ten, i te słowa… Zatem konceptualnie ważnym jest podejście do Dziennika Tarasa Szewczenki jako „sercem podyktowanego” prawdziwego dokumentu, azylu jego duszy, drogocennego świadectwa i potwierdzenia wysokiej, prawdziwie europejskiej edukacji poety, bezprecedensowego zbioru jego światopoglądowych objawień o życiu, sztuce i Bogu, a także codziennych wyobrażeń i sprzecznych ludzkich ocen, które razem odkrywają istotę narodowego Geniusza, niesprowadzalną do żadnych koniunkturalno-politycznych schematów i prymitywno-przeciętnych interpretacji. Dlaczego Taras Hryhorowycz podarował Dziennik – szczególnie drogocenny utwór o charakterze indywidualnym – właśnie Mychajle Łazarewskiemu? Był on jednym z najbliższych przyjaciół poety, podczas zesłania korespondował z Szewczenką, wspierał go materialnie, razem z Fiodorem i Anastazją Tołstojami troszczył się o uwolnienie z zesłania. „Mój dobry przyjaciel Łazarewski” – tak nazywał go Szewczenko. Poeta głęboko mu ufał i jeszcze 22 lipca 1857 r., otrzymawszy radosną wieść o swoim uwolnieniu, zapisał, że wyśle M. M. Łazarewskiemu pierwsze dwa zeszyty Dziennika: „…Niech czyta z Semenem (S. S. Hułak-Artemowski. – V. M.), czekając T. Szewczenko. Dziennik. Okładka mnie, jego szczerego, szczęśliwego przyjaciela”. Wtedy Szewczenko nie odesłał M. M. Łazarewskiemu dziennikowych zapisów za pierwsze półtora miesiąca, jednak równo po roku podarował mu cały Dziennik. „Historia mojego życia stanowi część historii mojej ojczyzny” Ogrom i tajemnica Dziennika Szewczenki w znacznej mierze są uwarunkowane tym, że jest on jednocześnie utworem autobiograficznym i pamiętnikarskim. Nie chodzi tylko o to, że poeta opisywał, czasem dość szczegółowo, swoje życie w ciągu jedenastu miesięcy, samodzielnie tworząc poważną biograficzną kanwę tego okresu. W rzeczywistości Dziennik, rozpoczęty niedługo przed uwolnieniem z zesłania, odzwierciedla cierpienia poety w warunkach całego katorżniczego dziesięciolecia i właśnie w nim utrwalono zwycięstwo ducha Szewczenki w pojedynku z Mikołajem I i Moskowszczyzną: „Wszystko to niewypowiedziane cierpienie, wszystkie lata upokorzenia i zniewagi minęły, jakby mnie nie dotykając… Wydaje mi się, że jestem dokładnie tym samym, kim byłem dziesięć lat temu. Ani jedna cecha w moim wewnętrznym obrazie nie zmieniła się”. Jak żaden inny utwór, Dziennik szczególnie przekonująco pokazuje, że Szewczence „przyszło pić z moskiewskiej czaszy moskiewską truciznę” za cały naród ukraiński. Dotąd niedostatecznie zostało wyjaśnione to, że Dziennik jest ważnym dokumentem historycznym o stosunkach Szewczenki z imperialną Moskwą. Tylko jeden akcent. 17 września 1857 r., płynąc obok Czeboksar, Szewczenko zwrócił uwagę na dużą liczbę świątyń „staromoskiewskiej architektury”: „Dla kogo i po co one zostały zbudowane? Dla Czuwaszów? Nie, dla prawosławia. Główny węzeł moskiewskiej starej wewnętrznej polityki – prawosławie”. Chodziło o to, że oficjalne prawosławie faktycznie było kazionną, gwałtowną religią, narzędziem duchowego ucisku nie tylko narodu rosyjskiego, ale i „innowierców”. Ale chcę podkreślić coś innego – poeta wyraźnie pisał właśnie o „moskiewskiej wewnętrznej polityce”. Chociaż stolica już dawno była w Petersburgu, Szewczenko dobrze znał historyczne miejsce i realną siłę Moskwy, która uosabiała dla niego antyukraińskie zło. Faktycznie Szewczenko oskarżył Moskwę o porażenie, mówiąc dzisiejszym językiem, narodowego kodu cywilizacyjnego. Jednocześnie przyjaźnił się z „oświeconymi moskwiczanami”, miał wśród nich także przyjaciół – przede wszystkim M. S. Szczepkina i O. M. Bodianskiego. Na szczególną uwagę zasługują wątki pamiętnikarskie zapisów Szewczenki, które istotnie uzupełniają autobiograficzną dominantę Dziennika. Wystarczy odwołać się do jego wspomnień o nauce w pracowni wielkiego K. P. Briułłowa, zapisanych 1 lipca 1857 r.: „I cóż ja robiłem? Czym zajmowałem się w tym sanktuarium? Dziwnie pomyśleć, ja”

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 9Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

zajmował się wtedy pisaniem małoruskich wierszy, które później spadły na moją nędzną duszę takim strasznym ciężarem. Przed jego cudownymi utworami zamyślałem się i pieściłem w swoim sercu swego ślepca Kobzarza i swoich krwiożerczych hajdamaków. W cieniu jego wykwintnej, wystawnej pracowni, jak w upalnym dzikim stepie naddnieprzańskim, przede mną migotały męczeńskie cienie naszych biednych hetmanów. Przede mną rozciągał się step, usiany kurhanami. Przede mną jaśniała moja piękna, moja biedna Ukraina we wszystkiej swojej nieskalanej, melancholijnej pięknie. I zamyślałem się, nie mogłem oderwać swoich duchowych oczu od tego rodzinnego, czarującego uroku. Powołanie, i nic więcej”. Jak jasno i poruszająco przedstawiono znamienny i niełatwy czas duchowego wyboru, gdy wczorajszy bezprawny kріpak, a dziś wolny młody artysta i poeta w pełni odczuł siłę swojego Bożego powołania nie tylko we własnej twórczości, ale i w losie ojczyzny Ukrainy! Mądry Iwan Dziuba pisze o doniosłym zwrocie Szewczenki ku ojczystemu słowu: „Najważniejsze jednak było, zapewne, coraz silniejsze wewnętrzne pragnienie wyrażenia swojego odczucia Ukrainy, stania się jej rzecznikiem. I, przekonawszy się o sile swojego słowa, nabiera wiary, że nim zdoła obudzić w rodakach pamięć o dawnej chwale swojej ziemi i pragnienie zdobycia jej nowej chwały. Tak rodziło się poczucie swojego powołania, swojej misji, którą później Ukraina przyjmie jako misję apostoła i proroka”. Szewczenko zostawił w Dzienniku pewne, silne i przekonujące rozumienie swojego poetyckiego powołania — postrzegał je jako boskie wskazanie. To było przeznaczenie od Boga! Ostatecznie „Kobzarz” Szewczenki i cała jego poezja uosobiły najwyższe powołanie poety i zmieniły los Ukrainy: „Rzeczywiście, dziwne to nieukojone powołanie”. Zatem w Dzienniku Szewczenki geniusz autora organicznie łączy niepowtarzalne fragmenty jego biografii i własnych wspomnień. Opublikowawszy na początku 1860 r. wspomniany już ocenzurowany list do redaktora czasopisma „Народное чтение”, Szewczenko nie mógł nawet najmniejszą aluzją wspomnieć w nim o tym niezwykłym życiopisie. Jednak w liście jest pewne wymowne zdanie, które nieuchronnie zwraca uwagę współczesnego na Dziennik: „Historia mojego życia stanowi część historii mojej ojczyzny”. Właśnie w Dzienniku odzwierciedlono nie tylko fizyczne i duchowe cierpienia carskiego zesłańca, jego trudy i dni podczas długiego powrotu do Petersburga, ale też wyjaśniają się źródła twórczości Szewczenki i sławnego „Kobzarza”, opowiada się o mężnym pokonywaniu niepokonanej tragedii poety oraz o serdecznym wyrażeniu niewypowiedzianego szczęścia, by „wdychać w udręczone piersi uzdrawiające powietrze naszej pięknej, naszej drogiej ojczyzny!”. Dziennik stanowi centrum myśli Szewczenki o cierpiętniczym losie swojego narodu i o „pięknej narodowości” Ukraińców, o niedopuszczalności poniżania „swojej narodowej i ludzkiej godności” oraz o nieuchronności zwycięstwa nad znienawidzonymi carami i carątkami, innymi narodowymi „bezkarnymi męczycielami”. Na wiekuistej drodze narodu ku zrozumieniu i przemyśleniu Szewczenki jego Dziennik waży nie mniej niż „Kobzarz”, lecz, do najwyższego żalu, my poetów Dziennik znamy i cenimy znacznie mniej. Obecny czas szczególnie natarczywie wymaga wreszcie przezwyciężyć tę dawną i przykrą tradycję-niedorzeczność. Przede wszystkim wśród młodzieży. Kształtowanie u współczesnego młodego pokolenia nowej genetycznej matrycy pamięci historycznej wymaga położenia Dziennika Szewczenki w podwaliny naukowej bazy historyczno-literackiej, stanowiącej fundament opanowania dyscyplin humanistycznych we wszystkich placówkach oświatowych. Nawiasem mówiąc, na początku lipca 1857 r. Taras Hryhorowycz w szczególnie zwierzeniowy i ciepły sposób zanotował, że Dziennik „stał się dla mnie niezbędny jak choremu lekarz”. Zatem i dla nas jest on, najwyraźniej, potrzebny, i niech to szczerserdeczne wyznanie Szewczenki zainspiruje każdego z Ukraińców, by koniecznie przeczytał jego Dziennik — dzień po dniu, myśl po myśli, zdanie po zdaniu, słowo po słowie… I wtedy Szewczenko stanie się jeszcze bliższy i bardziej swojski, a wzajemne zrozumienie z nim — bardziej osobiste i głębsze. Odczuj na własnej skórze.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 9Originalseite ↗

U twórcy nie ma instrukcji. Do 80. rocznicy L. Taniuka

Pavlo MOVCHAN Zakończenie. Pocz. w nr 27 z 2018 r. Wspominając, jak zmieniała się intonacja L. Taniuka w ciągu całego jego parlamentarnego okresu działalności, przekonywałem się, że przestrzegał on czechowowskiej zasady, która polegała na oddźwięku tych, do których się zwracałeś: czujesz, że ludzie słabo cię słyszą — należy mówić głośniej, wpadając w krzyk. A krzyczeć — jak mawiał A. Czechow — jest wstrętnie. Dlatego rozmawiasz coraz ciszej i ciszej, aż wkrótce całkiem milkniesz. I występując na wielu przesłuchaniach parlamentarnych, on rzeczywiście z wysokiego głosu trybuna przechodził na niemal poufną, cichą intonację… Tak samo podczas posiedzeń Komisji Kultury Rady Najwyższej z twardych, kategorycznych, zintonowanych przemówień przechodził na ściszanie głosu, w którym obecna była astmatyczna chrypka, którą należało pokonywać wzmocnieniem. Przypominam sobie jego sentencję dotyczącą niewidzialnej ramy, która oddziela każdego, kto jest na scenie, od tego, kto jest na widowni… — Ludzie — twierdził — zawsze dążą do samowoli i nie podlegają dowodom, ponieważ nie są w stanie ich obalić… Czy nie dlatego Łeś Stepanowycz był osobą super-systemową, w życiu której brakowało jakiejkolwiek żywiołowości. Imponowała mi jego archiwistyczna, cierpliwa systematyczność i punktualność. W samodzielnie wykonanych regałach, zmajstrowanych przez niego z wyszukanych wszędzie desek i deseczek, gnieździły się tysiące teczek, w których przechowywano różne wycinki, notatki, wypisy, przedruki, listy, fotokopie, cytaty z różnych czasopism i rzadkich wydań. Jego biblioteka powiększała się nie kosztem żywiołowo nabywanych książek, a zgodnie z kręgiem zainteresowań intelektualnych, gdzie, rzecz jasna, priorytetem była sprawa teatralna… Wspomniawszy o bibliotece Taniuka, muszę trochę opowiedzieć także o mieszkaniu, które wyjednali mu w Mosradzie wpływowi działacze kultury Rosji J. Zawadzki i S. Jefremow oraz inni… Było to małe dwupokojowe mieszkanie, z mini-kuchenką i balkonikiem, który Łeś przekształcił w przedłużenie domowej biblioteki… Napisałem „dwupokojowe” i zwątpiłem, bo to było półtorapokojowe mieszkanie na obrzeżach stolicy Związku. I dojeżdżać do tego mieszkania w mikrorajonie Moskwy trzeba było bardzo długo: najpierw — metro z przesiadkami, a już dalej — autobusem, od którego ostatniego przystanku trzeba było człapać i człapać… Łeś znał cenę czasu, wiedział, że to wielki skarb, dlatego rozporządzał nim najracjonalniej… Na pustkę, gadanie i plotki miejsca nie było… Gromadził doświadczenie intelektualne, uczył się, tworzył, napawał się i cierpiał, wypełniając swoje dni studiami, odwiedzaniem wystaw, muzeów Moskwy, bibliotek, bywając niemal na wszystkich pokazach premierowych, chociaż jego własne spektakle w Centralnym Teatrze Dziecięcym, dokąd go zaproszono po wielu latach tułaczki i błąkania się po Ukrainie, gdzie w różnych miastach jego spektakle według utworów Mykoły Kulisza, Mychajła Stelmaha, Kwitki-Osnowjanenki były zakazane… Zatem moskiewskie inscenizacje bajek Puszkina oraz „Gęsiego pióra” uświęcano nieodzowną obecnością reżysera-inscenizatora. Nie mogę, wspominając ten wspólny moskiewski okres, nie złożyć podziękowania za zachowaną w tamtych latach „wspólnotę ducha” i „wspólnotę zamysłów”… Z perspektywy lat widać wyraźnie także tę wspólnotę w poglądach na przyszłość, w przeczuciu nadchodzących historycznych przełomów, powstania czegoś nowego, co dodawało sił i napawało nadzieją… Epoka małanczukizmu na Ukrainie była odbierana jako pewna absurdalność, która miała na celu deformację obrazu Ukrainy, gdzie szestdziesiatnyctwo traktowano jako coś anomalnego… Dlatego nieprzypadkowe było pojawienie się w Moskwie na dwuletnich kursach scenariuszowo-reżyserskich Iwana Dracza, któremu przypisywano znane powiedzenie: „Jeśli w Moskwie obcinają paznokcie, to w Kijowie obcinają palce…” Samowola i bezsens, które działy się na Ukrainie, kontrastowały z tymi strefami ozonowymi, czy to w Moskwie, czy w Leningradzie, chociaż „dokręcanie śruby” już się zaczęło w związku z wystąpieniami Daniela i Siniawskiego oraz zesłaniem J. Brodskiego. Drogą zabezpieczenia było odosobnienie. I to czyniło nas nie otwarcie szczerymi, a hermetycznie odosobnionymi, wszak każdy intuicyjnie wyczuwał te niebezpieczeństwa, które szły od nowych „przyjaciół”. Właśnie dlatego imponował mi swoją otwartością i szczerością Łeś Taniuk, który pierwszy poinformował o tym, że tutaj, w Moskwie, pojawił się jeszcze jeden „ziomek” — aspirant, który interesuje się właśnie Taniukiem, Draczem i Mowczanem, a później także L. Czerewatenką… Cała ówczesna atmosfera była zatruta nieufnością i zrozumiałe, że ta toksyczność była także w mojej świadomości. Ale, rozmawiając z Łesiem Taniukiem, na podświadomym poziomie czułem, że jego doświadczenie zaufania do ludzi czyni go bardziej chronionym, że jego zaufanie — to ryzyko, jednak ryzyko, które rodziło nie strach, a przewagę, że zaufanie — to dar, który odbierasz nie jako reakcję obronną, a jako niezbędny warunek istnienia, który chroni przed erozją podejrzliwości i strachu… Wszak odosobnić się nie mógł przez zawodowe zaangażowanie, które wymagało obecności w społeczeństwie. On — reżyser. On jest wśród ludzi, on — pośród ludzi… Jakakolwiek zamkniętość, „zapięcie się” przed ludźmi, z którymi pracował, — jest niemożliwa, bo ma do czynienia z aktorami. Reżyserowi udaje się przekonać wykonawców do swoich zamiarów, zamysłów, przekonać aktora do interpretacji tego czy innego obrazu na scenie… Byłem świadkiem triumfu L. Taniuka w różnych teatrach Moskwy, dokąd go zapraszano do wystawienia nowych sztuk O. Gelmana, W. Szatrowa czy W. Rozowa. Reżyser L. Taniuk stawał się emblematycznym reżyserem — z własnym charakterem pisma, własną filozofią, własną szkołą teatralną… O Taniuku-polityku trzeba pisać osobny rozdział. Bo tutaj należy wspomnieć i o jego powrocie na Ukrainę, i o jego udziale w formowaniu Ruchu. O Taniuku-działaczu państwowym tak samo należy mówić osobno, systematyzując, przeczytawszy wszystkie jego wystąpienia, jego apele, jego koncepcje polityki kulturalnej w niepodległej Ukrainie, jego referaty na różnych forach i zjazdach po to, by wydać osobnym tomem… Ludzka wola, jak twierdził A. Schopenhauer, nigdy nie umiera, ale objawia się w nowych jednostkach… Właśnie dlatego musimy aktualizować cały dorobek twórczy Łesia Taniuka, który, według obliczeń M. Żułynskiego, liczy około 200 tomów. I zrobić wszystko, co możliwe, aby kontynuować wielotomowe wydanie naszego wybitnego współczesnego, przygotowane przez niego samego… A reszta będzie już zależeć od tego, kto będzie obdarzony tą wolą, którą darował L. Taniukowi Najwyższy… I 80. rocznica jego urodzin — to nie tylko powód do wspomnień, a bardziej — to przypomnienie o konieczności czynu… Jak wiadomo — nieśmiertelność osobista nie jest do pomyślenia poza granicami narodowo-społecznymi. Nieśmiertelność — to cecha właściwa Osobistościom, które po życiu fizycznym przechodzą w inny wymiar — ogólnonarodową świadomość, która odfiltrowuje wszystko, co drobne, ambitne, samowystarczalne, a pozostawia jedynie idee i wolę do urzeczywistnienia tych miłych Bogu zamiarów…

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 10Originalseite ↗

Zagadka z wieloma niewiadomymi

Mychajło SŁABOSZPYCKYJ. Ciąg dalszy. Pocz. w nr 26, 27 z 2018 r. Do zbadania tej historii należałoby sprowadzić na Ukrainę Sherlocka Holmesa. Ponieważ nasi rodzimi leniwi śledczy wyodrębnili dla siebie tylko poszczególne fragmenty z całej rozgałęzionej fabuły i byle jak je wyjaśnili, konserwując ducha tajemnicy. Ale zacznę od samego początku. Czy dokładniej będzie powiedzieć od końca. Na początku lat 90. ukraińskie i rosyjskie (dawne wszechzwiązkowe) gazety zaroiły się od nagłówków: „Śmierć podziemnego miliardera”, „Czyja naprawdę jest własność podziemnej kolekcji?”, „Kto stał za skromnym elektrykiem trustu stołówek?”, „Kim pan naprawdę jest, Ołeksandrze Iljinie?”, „Sensacja, która odbiła się echem w całym WNP”, „Czy świat przestępczy jest zamieszany w kolekcję w Kirowohradzie?”, „Jakie tajemnice zabrał na tamten świat Ołeksandr Iljin?”. Oto publikacjami takiego charakteru szerokim echem odbiła się śmierć ogólnie mało znanego w Kirowohradzie człowieka i łańcuch zdarzeń po niej. Być może takiego wybuchu informacyjnego skromny pogrzeb zwykłego elektryka w Kirowohradzie nie wywołałby, gdyby w miejscowym antykwariacie nie pojawiły się tak zdumiewające rarytasy, których nikt nie mógłby tu nigdy kupić — ich realne ceny przewyższały nawet setki milionów dolarów. Organy ścigania zaalarmowały się i zaczęły badać, skąd w prowincjonalnym Kirowohradzie mogły wziąć się takie książki. Szybko wyciągnęli od antykwariuszy informację: te wydania przynieśli do realizacji bratankowie nieboszczyka-elektryka. Sądząc po wszystkim, nie mieli oni nawet zielonego pojęcia o możliwej cenie rarytasów. Od tej nitki zaczęło się rozwijanie kłębka. Jednym z pierwszych odkryć stało się następujące: na podwórku zmarłego stało w misce jedzenie dla kur. A w brudnym garnku leżała do potrzeb gospodarczych… łyżka Faberge. Zatem cuda się rozpoczęły. Operacyjni zrozumieli, że to tylko początek. Najważniejsze — gdzieś tam, z przodu. Moimi narratorami tej historii byli Wasyl Bondar i Wołodymyr Panczenko, którzy znają nie tylko oficjalną wersję kirowohradzkich skarbów Ołeksandra Iljina i to, o czym tylko niejasno domyślają się ci, którzy atrybuują artefakty z jego kunstkamery. Dość powiedzieć, że już po śmierci Iljina i po wywiezieniu z jego mieszkania 500 (tak!) worków z eksponatami, na jednej z europejskich aukcji pojawiła się Biblia Iwana Fedorowa, która, jak są o tym głęboko przekonani kompetentni ludzie, „wyślizgnęła się” z kolekcji Iljina już wtedy, gdy specjalna komisja zaczęła systematyzować i opisywać wywiezione eksponaty. Być może to tylko jedyny egzemplarz z całego zbioru, który ogółem liczy pół miliona sztuk. A może Biblia wcale nie jest z kolekcji Iljina. Ale wersja o jej powiązaniu właśnie z Iljinem nie jest przypadkowa. Komunikował się on z hierarchami cerkiewnymi, przywożono mu z Kijowa, z Moskwy literaturę religijną, która bardzo ucierpiała od czasu, a on ratował książki, oprawiał je w drogie oprawy. Dawał rarytasom nowe życie, a inne wydania tylko znanymi sobie technologiami „postarzał” i wydawał je za starodruki. Jednym słowem, wybitny mistrz i szuler w jednej osobie. Pytałem Bondara i Panczenkę: jak wyglądał. Odpowiadali: prawie nijak. W starej zatłuszczonej kufajce albo w wytartej odzieży roboczej. W zdeptanych gumofilcach. Zawsze nieogolony. Prawie bezdomny. Najbogatszy człowiek w Kirowohradzie. Gdyby chciał — sprzedałby któryś ze swoich artefaktów, wystroiłby się jak angielski dandy, wsiadłby w najdroższy zagraniczny samochód — i nikt nie poznałby w nim chciwego elektryka trustu stołówek. Ale nie sprzedał nic z kolekcji, ani jednej kopiejki nie chciał wydawać na swoje potrzeby bytowe. Wszystko dla niej, dla kolekcji. Kimże on jest, oprócz tego, że elektrykiem trustu stołówek — pytałem swoich kolegów — i skąd się wziął w Kirowohradzie? Zaproponowali mi z gazet kilka wariantów jego biografii. Potomek sławnego szlacheckiego rodu Rimskich-Korsakowów, którego imienia nie trzeba komentować. To ze strony matki. Ze strony ojca — przybysze z Polski, którzy po klęsce powstania 1863 roku ukryli się w Rosji i, zacierając ślady, raz po raz zmieniali nazwisko. I dlatego nawet zapomniano, jakie mieli na początku. Potem ci majętni ludzie wybili się z nizin społecznych na górę i zostali ziemianami. A oto jak przetrwali w rewolucyjnej zawierusze i w jaki sposób Ołeksandr Iljin znalazł się aż w stepowym Kirowohradzie na tak społecznie nieprestiżowym stanowisku — historia milczy. Prawda, wiadomo, że jego ojciec w 1918 roku, będąc czerwonym dowódcą, brał udział w likwidacji powstania Antonowa w rejonie Rybińska, gdzie było niemało szlacheckich majątków, które bezlitośnie rozgrabiano. „Czy nie stamtąd początki kolekcji Iljina?” — pyta jeden z dziennikarzy. Bo przecież wśród zbiorów kirowohradzkiego tajemniczego kolekcjonera dziwnym trafem znalazły się niezwykle unikatowe eksponaty, które mogli zbierać tylko prawdziwi kolekcjonerzy, którzy bywali na europejskich aukcjach i mieli na to odpowiednie środki. W jednym z artykułów czytamy, że Ołeksandr Borysowycz Iljin urodził się w 1920 roku. Żadnych informacji o nim do 1942 roku nie udało się znaleźć. Nie brał udziału w wojnie, chociaż na nic nie chorował. W 1943 roku z jakiegoś powodu skreślono go z listy studentów instytutu, a potem od razu przywrócono. W 1944 roku stanął przed sądem za udział w kradzieży grupowej. Wyrok — 3 lata więzienia. Wiadomo, że odbył tylko rok kary. Co i dlaczego — nie wiadomo. Ale dalej dziennikarze zwracają uwagę na jeszcze jeden zagadkowy moment. Korespondent „Komsomolskiej prawdy” pisał: „Potem w jego biografii biała plama. Całe piętnaście lat o człowieku nic nie było wiadomo. I to przy naszym systemie paszportowym!”. Bardziej niż dziwne. I żadnych rozwiązań. Tylko szeroka przestrzeń dla hipotez. A one mnożyły się, rozrastały w całe epopeje. Według jednej z nich, Iljin rzekomo był w oblężonym Leningradzie, gdzie za chleb wymieniał wszystko, co wpadało mu w oko. Ale na potwierdzenie tego, oprócz prób wyjaśnienia, skąd u Iljina wzięło się tyle unikalnych wyrobów ze złota i srebra, nie ma ani jednego wiarygodnego faktu na korzyść takiej hipotezy. Jak mówiło mi kilka osób, które nieźle znały Iljina, łatwo go sobie wyobrazić w podobnej sytuacji — nasz bohater nie cierpiał na żadne humanistyczne sentymenty — mógł w imię swojego celu przejść nawet po człowieku. A do tego jeszcze ta pasja — silniejsza dla niego niż wszystko na świecie. Silniejsza nawet od niego samego. Przyszło mi wysłuchać też całej historii o tym, że Iljin-starszy był znaczącą postacią w zespole, który obsługiwał GUŁAG. A ponieważ tam w odosobnieniu zebrał się niewiarygodny konglomerat społeczny, to Iljin (poprzez więźniów) wyszukiwał ukryte dzieła sztuki w kilku dużych miastach Związku. Prowadziły go tam nitki z GUŁAG-u. Hipoteza jak hipoteza; ma pełne prawo do istnienia. Jednak na potwierdzenie jej konkretnych faktów jest mniej więcej tyle samo, co w poprzednio przedstawionej. W istocie, jeden punkt zaczepienia — nigdzie oficjalnie nieudokumentowane lata Iljina-młodszego. Nie mógł przecież, wykonując rozkaz partii i rządu, potajemnie polecieć na daleką planetę w kosmosie, żeby zorganizować tam coś na kształt rewolucji październikowej czy coś w tym stylu. Ołeksandr Czudnow, który, jak mi się wydaje, najlepiej znał Iljina, często kontaktował się z nim, oryginalnie charakteryzował jego psychotyp (jeszcze wrócimy do tego), zwrócił moją uwagę na takie momenty, które z jakiegoś powodu nie stały się powodem do przemyśleń dla autorów oryginalnych hipotez. Na prywatnym podwórku kolekcjonera były dwa pomieszczenia — niedokończona oficyna i duży dom (nawiasem mówiąc, jak ta bajkowa rękawiczka), wypełniony wszelkimi artefaktami. Przestrzeni w nim zostało tylko na półleże, gdzie Iljin mógł spać półsiedząc. Rejon, w którym mieszkał kolekcjoner, daleki od centrum, głuchy. W domu nie było nawet ogrzewania parowego. O żadnej sygnalizacji czy innych sposobach ochrony nawet nie było mowy. Okraść dom nie stanowiło żadnego problemu. Ten, kto musiał wiedzieć o tym, jakie skarby są tam przechowywane i kim można zostać, wchodząc w ich posiadanie, dobrze o tym wiedział. Znana jest jedna jedyna próba kradzieży z domu Iljina. Ale — uwaga! — skradzione przedmioty po kilku dniach zostały zwrócone. Co to może znaczyć? Proponuje się dwa wyjaśnienia. Pierwsze. Potężni tego świata (kompartyjni, KGB?) powierzali Iljinowi przechowywanie swojej własności i ona stale znajdowała się w ich polu widzenia. Najpierwszy zamach na kolekcję skończył się tak, jak się skończył. Bo mało co w Kirowohradzie (i nie tylko w Kirowohradzie) było chronione tak, jak ten dom, który stał pośród specyficznych zapachów — niedaleko kombinat tłuszczowy, skąd „wynosiciele” otwarcie kursowali ze swoim łupem (przecież to był czas, kiedy prawie wszyscy kradli prawie wszystko!). Jeszcze raz przypominam: w absolutnej nienaruszalności pozostawała pozornie niechroniona siedziba Iljina, którą z jakiegoś powodu nie chcieli kusić rycerze łatwego zysku. Jakby to miejsce było zaczarowane przez nieczyste siły i na tego, kto tam wkroczy, czyha coś strasznego. Coś tu jest niezrozumiałe. Drugie wyjaśnienie. Tutaj również uważa się, że Iljin nie był w pełnym rozumieniu samodzielną figurą i jednoosobowym właścicielem wszystkiego tego, co przechowywano w jego budynkach przy ulicy Urożajnej (nazwa, nawiasem mówiąc, podręcznikowo sowiecka). Gorąco mnie przekonywano: kolekcja Iljina — to złodziejski „obszczak”. I to, że tak operatywnie zwrócono skradzione z niej rzeczy — najbardziej argumentowane tego potwierdzenie. Wszyscy wiemy, czym jest nasza milicja. I wszyscy wiemy, że nie rozwiązuje ona żadnego przestępstwa, jeśli nie ma jakichś swoich interesów w jego rozwiązaniu. Można uznać, że to nie milicja zmusiła złodziei do natychmiastowego zwrotu skradzionych Iljinowi przedmiotów. Najwyraźniej albo jacyś „przypadkowi”, albo tutejsi drobni złodziejaszkowie chwycili to, co, jak im się wydawało, leżało w nieodpowiednim miejscu, więc szefowie odpowiedniej hierarchii natychmiast podjęli wobec nich konkretne działania — eksponaty, jakby same z siebie, znalazły się na swoich miejscach. Przekonująco? Przekonująco. Tylko nie wiadomo, czy rzeczywiście tak właśnie było. Życie jest nieprzewidywalne. Bywa, że jakby gwiazdy na niebie układają się właśnie tak, aby odkryć przed nami tę czy inną tajemnicę. Trzeba będzie uzbroić się w cierpliwość i czekać, aż nadejdzie właśnie ten „moment prawdy”. W prasie niemało pisano o niewiarygodnie barbarzyńskich warunkach, w których przechowywano kolekcję. Farba na obrazach miejscami odpryskiwała, zapleśniały one od wilgoci, nadgryzły je myszy lub szczury, pełzały po nich prosionki. Wszystkie artefakty albo były upchnięte w starodawnych skrzyniach, które również dawno zasługują na muzealny los, albo rzucone w nieładzie jeden na drugi. Żadnej systematyzacji tego dobra, żadnego rejestru. Prawdziwie — jak skład Pliuszkina. A przecież to dzieła malarstwa francuskiego i holenderskiego, płótna znanych rosyjskich mistrzów. Oto, na przykład, reprodukowany w różnych wydaniach historii sztuki obraz D. Lewickiego „Katarzyna II w stroju zaporoskiego hetmana”, który uważano za beznadziejnie utracony. On niespodziewanie, jak i niemało innych dzieł sztuki, wypłynął z chaosu i pleśni domu przy ulicy Urożajnej, gdzie wszystkie one były jakby skazane na całkowite zniszczenie. Ich zabójcami miały stać się właśnie warunki przechowywania. Można tylko zgadywać, dlaczego nie drżało od tego serce kolekcjonera, który, według słów wszystkich, których wypytywałem, dobrze znał się na sztuce i naprawdę ją kochał. Może kochał, jak pisał poeta, „dziwną miłością”? Ale to już wdzięczny materiał dla psychoanalityków. Niezwykle interesujący artykuł pod tytułem „Człowiek, który uwiódł miasto” napisał historyk sztuki Wołodymyr Bosko, który znał się z Iljinem przez ponad trzydzieści lat, zaczynając jeszcze od początku lat sześćdziesiątych. „Kimże on był naprawdę — skromny elektryk w odzieży roboczej, z niezmienną siatką w rękach, bywalec miejskich księgarni? Poświęcającym się człowiekiem? Bezinteresownym dziwakiem? Niestrudzonym poszukiwaczem historyczno-kulturowych rarytasów? Łowcą skarbów? — pyta sam siebie autor. — A może to był człowiek, opętany manią znajdowania i ukrywania przed ludźmi arcydzieł? I w ogóle, czy możemy nazywać Ołeksandra Borysowycza wybitnym kolekcjonerem? Niektórymi cechami swojego charakteru, zachowania i sposobu myślenia przypominał znanych bohaterów literackich: Pliuszkina, podziemnego milionera Korejkę, barona ze „Skąpego rycerza” Puszkina… W aureoli legend i mitów temu człowiekowi pisane było pozostać na zawsze. Na wiele zagadek odpowiedzi, obawiam się, nigdy nie otrzymamy”. Ciąg dalszy nastąpi.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

ukraińskich dialektów… Zbliżając się do granicy życia i śmierci, za każdym razem z głębszą świadomością mówił o tym problemie potrzeby zachowania dialektów, rozumienia ich jako podstawy ukraińskiej glotogenezy — i największego rodzinnego ciepła dla każdego Ukraińca. Jakiego czaru pełna była jego rozmowa z wnukiem siostry, Iwankiem, po zakarpacku! Piłam tę ich rozmowę jak karpacką źródlaną wodę. Prosił nawet o zorganizowanie spotkania z deputowanym W. Bałohą, aby ten pomógł w tej sprawie. Spotkanie się odbyło. Śmiem twierdzić, że Wasyl Wasylowycz był bardzo ufny w kwestiach politycznych, co później obracało się, oczywiście, rozczarowaniem... Ale on zawsze znajdował pocieszenie w Panu i w swojej natchnionej pracy. Nasza ostatnia rozmowa była telefoniczna. Pytał o moich bliskich… Donosiłam, że wyszła moja monografia pod jego redakcją naukową o Iwanie Puluю. Nie zdążył jej zobaczyć, bo Jego prowadziło do domu, do rodzinnej wsi Dowhe… To była niedziela 26 listopada, obiad. Trudno było uwierzyć w tę wiadomość. Pawło Hrycenko potwierdził. Pogrzeb był od razu następnego dnia o godzinie 12. Właśnie na tę porę miałam wykład na Tarnopolskim Uniwersytecie Pedagogicznym. Audytorium wykładowców i studentów na stojąco uczciło pamięć wybitnego uczonego i Bożego człowieka. Na stole był okazały bukiet białych chryzantem, i skapywała na nie świeca życia Nauczyciela. Kiedy właśnie w godzinach pogrzebu opowiadałam studentom o ogromie problematyki i prac Wasyla Wasylowycza, nagle z całej siły jakiś ptak mocno uderzył w okno… Zamilkłam, studenci odwrócili się w stronę uderzenia ptaka… Czy to był znak od niego, że teraz Jego obecność wśród nas będzie inna? Oczywiście, napiszemy prace naukowe o naszym Nauczycielu, będziemy podążać drogami jego historycznych odkryć, będziemy mieć Go w naszej pamięci i sercu — i On dalej będzie uczył nas dostrzegać piękno i kochać życie… A życie bez śmierci nie istnieje.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

Wasyl NIMCZUK: Człowiek-źródło Z okazji 85. rocznicy urodzin

Iryna FARION, doktor filologii, profesor Politechniki Lwowskiej. On był dla mnie nieosiągalny. I nie jest to tylko naturalny pietyzm studentki-filolożki, a potem kandydatki nauk, która badała historyczną antroponimię. Po raz pierwszy usłyszałam o Wasylu Wasylowyczu w bezpośredniej rozmowie, a nie poprzez jego artykuły i monografie, rozmawiając z promotorem mojej pracy kandydackiej, profesorem Mychajłem Chudiaszem. Odnosił się on do niego ze szczególnym szacunkiem, choć daleko nie zawsze ich poglądy naukowe i oceny konkretnych zabytków językowych się pokrywały, jak na przykład w przypadku „Księgi Welesa”. Wasyl Wasylowycz nie uważał jej za autentyczną, podczas gdy Mychajło Łukycz w znacznej mierze swoją koncepcję etymologizowania pogańskich bóstw i innych antroponimów opierał na jej podstawie. Jednak nie przeszkadzało im to należycie oceniać potężny dorobek jednego i drugiego, recenzować go oraz natchnienie i z oddaniem pracować na niwie naszej ukraińskiej nauki językoznawczej. Jednak zdarzył się w moim życiu jeden epizod, który przybliżył do mojego naukowego, a w konsekwencji i prywatnego losu Wasyla Nimczuka — i od tamtej pory mój związek z nim nie przerywał się. Był to późny wieczór jakiegoś dnia powszedniego 2003 roku, kiedy włączywszy telewizor, zobaczyłam na ekranie 5 kanału W. Nimczuka i P. Tołoczka. Między nimi trwała bardzo ostra polemika o potrzebie zreformowania ukraińskiej pisowni, czyli powrotu do jej podstawowych, rodzimych norm, zatwierdzonych w 1928 roku. Byłam porażona bezczelną, agresywną i dyletancką manierą Tołoczka i czułam, jak ciężko było arystokratycznemu, wyważonemu, taktownemu i naukowo argumentującemu W. Nimczukowi przeciwstawić się temu czołgowi ideologicznego kłamstwa i manipulacji. Przez noc, poruszona nierówną polemiką między diabłem a bogiem, napisałam artykuł „Historyczno-psychologiczny aspekt naszej pisowni”, który opublikowałam w jednej ze lwowskich gazet. Z czasem, w 2004 roku, wyszła moja monografia „Pisownia — gorset języka? Ukraińska pisownia jako wybór kulturowo-polityczny”, na którą, jak powiedział Nadia HAWRYLIUK, Kijów U większości ludzi słowo „apokryf” kojarzy się z czymś zakazanym, niekanonicznym. Etymologicznie to słowo oznacza „tajemny, ukryty”. A gatunek apokryfu zatrzymuje się na wydarzeniach, które pobieżnie wspomniane są w Piśmie Świętym, naśladując styl tego ostatniego. „Apokryfy lasu” Petra Soroki to nie tylko „tajemnice lasu”, które otwierały się przed autorem. To tajemnica lasu, jego sakrum. W całkowitej zgodzie z Księgą Mądrości (Mdr 13, 1), która przypomina, że poprzez rozważania nad dziełami (przyrodą, ale także i nad sobą) człowiek ma dojść do poznania Mistrza-Boga. To poznanie ma w ukraińskiej literaturze tradycję: „Ewangelia pól” i „Psalmy stepu” J. Małaniuka, „Ewangelie od jaskółki” I. Żyłenko, „Apokryf kobiecy” L. Hołoty (2012 r.), „Apokryfy stepu” R. Melnykowa, „Apokryfy lasu” Petra Soroki. Autor przeżywa cud „w jedności, w zjednoczeniu z wiosennym lasem, w wsłuchiwaniu się w jego bicie serca i sprawdzaniu z nim swojego” (s. 22). mi Mychajło Chudasza, zwrócił uwagę Wasyl Nimczuk, a później przekazał mi bezcenny prezent „Historia ukraińskiej pisowni XVI—XX wieku. Chrestomatia” (2004). Stało się to nieodwracalnym punktem naszych relacji. Coraz bardziej dręczyła mnie historyczna problematyka socjolingwistyczna i rozumiałam, że tylko Wasyl Wasylowycz będzie w stanie skorygować moją drogę badań przez pryzmat rekonstrukcji świadomości językowej naszych przodków. W maju 2007 roku odważyłam się i zadzwoniłam do Niego. Właśnie słuchał jakiegoś mojego wywiadu w radiu i my, żartując, jakby kontynuowaliśmy rozmowę już bezpośrednio. Jego sposób komunikacji, jeśli akceptował człowieka, był wyjątkowy: ciepły, życzliwy, z iskrami śmiechu i dowcipów, ale zawsze ad fontes. Wszystkie te rozmowy kończyły się nowym impulsem do pracy i poczuciem, że On prowadzi cię w głąb. Pamiętam Wasyla Wasylowycza tylko raz w gniewie, kiedy pojawił się problem z zatwierdzeniem tematu mojej rozprawy doktorskiej w Radzie Koordynacyjnej Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy. Był to rozgniewany Zeus, którego bałam się, chyba bardziej niż wszystkich, choć przecież to nie ja zawiniłam… Szczególny był, kiedy nie do końca poprawnie zrozumiałeś Jego wskazówki. Pozwoliłam sobie bez żadnych konsultacji z nim napisać doktorat, więc potem jednak długo pokutowałam w oczekiwaniu na słuszne rady Wasyla Wasylowycza. Nasze wieczorne skypowanie ze skrupulatnego czytania dysertacji było dla mnie najlepszym master-classem od mistrza historii języka. To był najbardziej uskrzydlony i najbardziej treściwy styczeń 2015 roku: codziennie przez Skype’a przez kilka godzin strona po stronie tekstu z niewielkimi, jak mówił Wasyl Wasylowycz, przerwami technicznymi rzeźbiliśmy tekst i doprowadzaliśmy go do pełnej gotowości. On, jak doświadczony mistrz, szlifował strony swoimi uwagami-pociągnięciami pędzla, a tekst zaczynał rytmiczny i płynny oddech bez zatrzymań i ciężkości. Dziękuję Panu za to, Nauczycielu. Na zawsze głębokim śladem weszły w pamięć uroczystości w Instytucie Języka Ukraińskiego z okazji 80-letniego jubileuszu Nauczyciela. My z Rusłanem Koszułynskim, wtedy wiceprzewodniczącym parlamentu, zorganizowaliśmy dla Wasyla Wasylowycza Honorowy Dyplom Rady Najwyższej Ukrainy. Ledwo wyglądał promienną twarzą spod niezliczonych bukietów kwiatów, które, jak się okazało, Wasyl Wasylowycz bardzo lubił, bo kiedyś mama w dzieciństwie powiedziała, że kto nie lubi kwiatów, — ten jest zły. A on bardzo bał się być złym… On po prostu nie umiał takim być. To był Boży człowiek. Wszyscy z drżeniem czekali na słowo jubilera, bo przecież zrozumiałe było, że „w dół toczy się mój wóz, zwiędły kwiaty”. Do następnego jubileuszu On jednak nie dożył… Wydawało się, że mistrz powie coś o swoim samotnym życiu osobistym, a on mówił o swoim niezrealizowanym marzeniu: powrócić do bazowych rodzimych norm naszej zniszczonej przez moskiewski reżim pisowni, aby język miał swoje szaty, a nie cudze… Oto ona, obsesja wysokim ideałem narodowym, która nie mija wraz z własnym życiem, a zostaje jako prawdziwa droga twojego narodu i twojego kraju. I jak ciężko było widzieć niemal dziecięcą konsternację Wasyla Wasylowycza, kiedy jego, głównego teoretyka i praktyka historycznej kodyfikacji językowej, nie było wśród członków nowo utworzonej Komisji Pisowni przy Gabinecie Ministrów w 2015 roku… Oczywiście, mogłam pocieszyć go jedynie skierowaniem do Rządu zapytania poselskiego. A on w zamian nazbierał mi po Kijowie nasion malw i przekazał w zapieczętowanej kopercie… Z tych nasion wyrosły nie malwy, a jakiś inny pomarańczowy cud, nazwę którego podał Wasyl Wasylowycz, kiedy wysłałam mu zdjęcie tego piękna. „Przecież to begonia”, — wykrzyknął radośnie, jakby potwierdził jeszcze jeden zabytek naszego języka-ziemi. Teraz u mnie w domu begonie — to symbol życia Wasyla Wasylowycza. W przeddzień zimnej i jego ostatniej jesieni wszedł na Skype’a i poprosił, żeby koniecznie posadzić je do doniczki w domu, bo zima je zabije. Przesadziłam. Nie zima zabiła, a życie… Nie ma begonii Nimczuka. Są jego symbole. On uczył mnie widzieć piękno świata. Kiedy jadę teraz pociągiem, wspominam jego pouczenia — ciche, spokojne, głębokie: „Nie trzeba w pociągu czytać. Trzeba patrzeć przez okno. Tam tyle piękna, że wszystkiego nie da się wchłonąć, ale choć zahaczyć kątem oka… Świat jest bardzo piękny”. Kiedy teraz tak robię, to jakby wypełniam Jego testament: uczę się widzieć piękno. Pomimo naszych częstych rozmów politycznych, gdzie nie zawsze byliśmy jednomyślni, Wasyl Wasylowycz nawracał do języka, do tworzenia Towarzystwa miłośników, człowieka. Nie wszystko napisane umiera. I dlatego, chociaż „cierpiącą ciszę bezmowności / każdy musi przejść” (s. 205), z tej ciszy narodzi się żywe słowo, które stworzy niepowtarzalny świat, naśladując Twórcę, a nie rywalizując z Nim. I kiedy „wolna dusza odlatuje w błogosławione niebiosa” (s. 92), — milczy tylko krótką chwilę, a po tej chwili Wielkiego Przejścia „będzie brzmieć w wieczności jak nieśmiertelna muzyka słońca” (s. 38).

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

«Niezgłębione światło miłości»

Ku pamięci Petra Soroki (Soroka P. Apokryfy lasu / P. Soroka. — Tarnopol: Pidruchnyky i posibnyky. 2018. 208 s.). Nikt nie wie, co go czeka, Nikt nie wie i wiedzieć nie chce... Nieśmiertelną chwilę uśmiechniętego raju Chłonie każda leśna dusza (s. 112). Umiejętność brzmienia harmonijnego, symfonicznego, oczarowuje czytelników od pierwszej książki trylogii — „Symfonia Petrykiwskiego lasu” (2015). Nie opuszcza to wrażenie również tych, którzy czytali drugą część trylogii — „Gdzie gwiżdże Owłur” (2017). Nie opuszcza mimo tego, że w brzmieniu lasu, jak i w brzmieniu duszy, zdarzają się nuty bólu i tęsknoty, a nie tylko radości i nadziei. Ale ten ból i tęsknota utkane są z blasku, choć krwawią w wrażliwej duszy. Oto w „Apokryfach lasu” wyłania się „bolesna pamięć”, która „blask toczy” i niemal fizycznie odczuwasz tragiczne podstawy (krwawi) oraz blask radości, który wyrasta z bólu i uzdrawia rany innych, jak lecznicze mirro, bo „twórczość — synonim radości, nawet jeśli jest tragiczna w swojej podstawie” (s. 23). Radujesz się pięknem, patrząc na „jabłonkę-babcię” (s. 9), mniszki — te „osady światła”, które „przypominają rozgwieżdżone niebo” (s. 58). Odczuwasz pociechę z blasku lasu, tak wyczuwalnego jak miłość: „Dusza chce kochać Boga. Dusza pragnie zachłysnąć się miłością do Boga. To musi spaść z nieba, muszę tę miłość otrzymać jako dar” (s. 54), — pisze autor. U Petra Soroki miłość do Boga — to miłość do Jego stworzenia i do słowa, danego pisarzowi, aby wypowiedzieć nie tyle siebie, co innych. Nie na darmo autor przyznaje: „Bez pisania nie mam pociechy na tej ziemi i nie ma piękna” (s. 48). Nie kłamie on i trudno, gdy pisze, że pisanie — „to dla duszy wtórne. Wszystko napisane przeze mnie umrze kiedyś, jak moje ciało” (s. 22). Nie kłamie, wszak uważa ludzkie słowo za śmiertelne i przemijające, a nie wieczne. Bo wieczne jest tylko Słowo Boże: Wielkich liter nie lubię. Ciężkie W nich postawa, oddech i kroki. Małe cenię ponad wszystko, takie Niepozorne w istocie głębokiej. One nie wyrywają się naprzód, Za nimi nie stoją sławni przodkowie. Takim powinien być i poeta Mały znak wielkiego alfabetu (s. 105) Nie kłamie, ale się myli, bo „łatwo ukryć nieśmiertelność w trawie” (s. 126), w przemijającej, jak tra-

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

Literatura o treści antyukraińskiej

Podstawą artykułu jest wystąpienie naczelnika wydziału procedur zezwoleniowych i kontroli rozpowszechniania produktów wydawniczych „O przebiegu realizacji Ustawy Ukrainy „O wprowadzeniu zmian do niektórych ustaw Ukrainy dotyczących ograniczenia dostępu na ukraiński rynek zagranicznych produktów drukowanych o treści antyukraińskiej” na posiedzeniu kolegium Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii 26 czerwca 2018 roku. Serhij OLIJNYK Minęło prawie półtora roku, odkąd zaczął obowiązywać ustawa dotycząca ograniczenia dostępu do krajowego rynku zagranicznych wydawnictw o treści antyukraińskiej, przyjęta przez parlament 8 grudnia 2016 roku. Wprowadzony ustawą system zezwoleń w sferze importu produktów wydawniczych z Federacji Rosyjskiej stał się kompromisem między tymi siłami politycznymi i tą częścią naszego społeczeństwa, które opowiadają się za całkowitym zakazem wwozu książek z państwa-agresora, a tymi, którzy udają, że w kraju nic się nie dzieje, a Krym i Donbas odebrali nam bracia w rozumie z odległych galaktyk. Dziś mamy okazję przeanalizować, co nam wyszło dobrze, a co wymaga udoskonalenia. Zacznę od tego, że w ramach implementacji ustawy wykonano duży zakres prac legislacyjnych. W szczególności Rząd 5 kwietnia 2017 roku wydał dwa rozporządzenia, których projekty przygotował Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii: nr 262, którym zatwierdzono Porządek wydawania (odmowy wydania, anulowania) zezwolenia na wwóz produktów wydawniczych, które mają pochodzenie lub zostały wyprodukowane i/lub są wwożone z terytorium państwa-agresora, tymczasowo okupowanego terytorium Ukrainy, oraz nr 235, którym zatwierdzono Porządek wycofania z obrotu produktów wydawniczych, które mają pochodzenie lub zostały wyprodukowane i/lub są wwożone z terytorium państwa-agresora, tymczasowo okupowanego terytorium Ukrainy i są rozpowszechniane na terytorium Ukrainy bez odpowiedniego zezwolenia. W celu stworzenia mechanizmu prawnego realizacji ustawy, zarządzeniami Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii zatwierdzono: Regulamin rady eksperckiej ds. analizy i oceny produktów wydawniczych; Kryteria oceny produktów wydawniczych; Rekomendacje dotyczące przygotowania recenzji; Regulamin Rejestru produktów wydawniczych państwa-agresora, dopuszczonych do wwozu i rozpowszechniania na terytorium Ukrainy; Karty informacyjne i technologiczne usług administracyjnych; Porządek nakładania kar administracyjno-gospodarczych, a także skład rady eksperckiej oraz wykazy upoważnionych osób urzędowych, które sporządzają i podpisują protokoły o nałożeniu kary oraz które podejmują decyzje o nałożeniu kar. Od 20 maja 2017 roku — daty wejścia w życie rozporządzenia rządowego nr 262 — Komitet realizuje uprawnienia dotyczące wydawania zezwoleń na wwóz produktów wydawniczych, które mają pochodzenie lub zostały wyprodukowane i/lub są wwożone z terytorium państwa-agresora, tymczasowo okupowanego terytorium Ukrainy. Do tego momentu zorganizowano pracę rady eksperckiej, wypracowano wszystkie elementy procedury zezwoleniowej, nawiązano współpracę z centrami świadczenia usług administracyjnych, w szczególności w trybie testowym przyjęto i opracowano ograniczoną liczbę wniosków. Komitet co miesiąc rozpatruje ponad 1400 wniosków. Szczytowymi pod względem obciążenia okazały się sierpień 2017 roku oraz luty 2018 roku, kiedy wydano odpowiednio 1868 oraz 1723 zezwolenia. Tendencji do spadku napływu wniosków obecnie nie obserwuje się. Według stanu na 18 czerwca 2018 roku Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii wydał zezwolenia na wwóz 16 520 tytułów produktów wydawniczych, wśród których przeważają literatura klasyczna i dziecięca, światowe bestsellery. Zezwolenia, które przewidują wwóz na obszar celny Ukrainy produktów wydawniczych 35 rosyjskich, 5 ukraińskich, 1 mołdawskiego i 1 białoruskiego wydawnictwa, otrzymało 14 podmiotów gospodarczych. Przy tym w stosunku do czterech rosyjskich wydawnictw, na wwóz produktów których wydano zezwolenia, a mianowicie — „Eksmo”, „AST”, „Centrpoligraf” oraz „Izdatielskij dom Pitier” — Komitet zainicjował zastosowanie sankcji personalnych w związku z systematycznym wydawaniem przez nie literatury o treści antyukraińskiej. Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii przygotował i 25 maja 2018 roku przesłał do uzgodnienia zainteresowanym organom projekt odpowiedniego rozporządzenia rządowego, które przewiduje zastosowanie sankcji wobec 12 osób prawnych Federacji Rosyjskiej (9 wydawnictw i 3 właścicieli stron internetowych, które oferują do sprzedaży literaturę o treści antyukraińskiej w formie papierowej lub elektronicznej, a także dają możliwość jej czytania w trybie online). Zdaniem ekspertów rynku, w przypadku przyjęcia decyzji Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony (RBNiO), wolumen importu produktów książkowych z Rosji może zmniejszyć się mniej więcej o połowę. Wystarczyło, że informacja o możliwych sankcjach nabrała rozgłosu, a od razu ruszyła fala publikacji, w których autorzy doszli już do tego, że ogłosili Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii poplecznikiem rosyjskich przemytników. Ich główny argument, że podobny krok ukraińskich władz rzekomo sprowokuje lustrzaną odpowiedź państwa-agresora, nie wytrzymuje żadnej krytyki. Lustrzanej odpowiedzi być nie może, ponieważ nie istnieją ukraińskie wydawnictwa, które produkując antyrosyjskie wydawnictwa u siebie w Ojczyźnie, jednocześnie z powodzeniem prowadzą biznes w Rosji. Prognozowanie rozkwitu czarnego rynku we wszystkich jego przejawach — przemyt, podróbki — w tym kontekście również jest niestosowne. Do tego mamy organy ścigania, które muszą przeciwdziałać tym zjawiskom, a Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii robi swoje. Argument o tym, że rzekomo eksport produktów wydawniczych z Ukrainy do Rosji kilkakrotnie przewyższa import stamtąd, również jest niejednoznaczny. Przecież z Rosji na Ukrainę przywozi się rosyjską książkę, a z Ukrainy do Rosji co? Zgadza się — też rosyjską. I czy etycznie jest podczas kremlowskiej zbrojnej agresji przeciwko Ukrainie ze strony Kremla rozpoczynać dyskusję wokół ograniczenia wwozu produktów wydawniczych z wrogiego terytorium? Nigdy nie słyszałem, żeby podczas II wojny światowej w księgarniach ZSRR sprzedawano produkty drukowane wydawnictw bundes, nawet antywojenne powieści wybitnego humanisty Ericha Marii Remarque’a. Przecież mamy do czynienia z książką rosyjską. Za którą stoją w szczególności zapłacone do rosyjskiego budżetu podatki, z których, między innymi, finansowana jest agresja przeciwko naszemu państwu. I która szkodzi uzasadnionym interesom ekonomicznym ukraińskich wydawców i poligrafów, którzy z kolei płacą podatki do ukraińskiego budżetu, z którego finansowane są Siły Zbrojne Ukrainy. Podoba się to komuś czy nie, ale moim zdaniem każda rosyjska książka, nawet całkowicie neutralna, w większym lub mniejszym stopniu jest nośnikiem ideologii „ruskiego miru”. A to podczas wojny jest niedopuszczalne. Zrozumiałe, że interesy ekonomiczne poszczególnych ukraińskich importerów w przypadku przyjęcia przez RBNiO sankcji wobec ich rosyjskich partnerów ucierpią, jednak interesy narodowe nie mogą być zakładnikiem interesów wąskiego kręgu osób. Zgodźcie się, sytuacja, gdy wydawnictwo z kraju-agresora systematycznie produkuje antyukraińskie paszkwile i przy tym czuje się całkowicie swobodnie na ukraińskim rynku, jest nienormalna i haniebna. Z tym trzeba coś robić i my to robimy. Na 645 wniosków Komitet udzielił odmowy — głównie z powodu złożenia przez podmioty gospodarcze niekompletnych pakietów dokumentów niezbędnych do uzyskania zezwoleń lub wykrycia w złożonych dokumentach nieprawdziwych informacji. Na wwóz 52 tytułów wydawnictw udzielono odmowy na podstawie negatywnej opinii rady eksperckiej ds. analizy i oceny produktów wydawniczych dotyczącej zakwalifikowania ich jako takich, które nie są dopuszczone do rozpowszechniania na terytorium Ukrainy. Posiedzenia tego stale działającego organu kolegialnego z reguły odbywają się zdalnie za pomocą elektronicznych środków komunikacji. Przypomnę, że na dzień dzisiejszy rada ekspercka pracuje społecznie, na zasadzie nieodpłatnej. Jej liczebność obecnie wynosi 14 osób, co odpowiada ustalonym normom. Według stanu na 18 czerwca bieżącego roku odbyło się 30 posiedzeń tego organu. Przypadków braku kworum nie odnotowano. Najczęściej przyczyną uznania przez radę ekspercką wydawnictw za takie, które nie odpowiadają Kryteriom oceny i należą do produktów wydawniczych, które nie są dopuszczone do rozpowszechniania na terytorium Ukrainy, była propaganda państwa-agresora oraz obecność materiałów, których treść jest skierowana na naruszenie suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy. Niewielka liczba odmów w porównaniu z liczbą udzielonych zezwoleń, według słów samych importerów, tłumaczy się bardziej skrupulatnym podejściem z ich strony do doboru asortymentu literatury, która jest wwożona przez nich na obszar celny Ukrainy po wejściu w życie ustawy, czyli niechęcią do posiadania dodatkowych problemów i komplikacji. W rezultacie zdecydowana większość przedstawionych do uzyskania zezwolenia wydawnictw nie zawiera informacji naruszających zakazy ustanowione w art. 28 Ustawy Ukrainy „O działalności wydawniczej”. Dziwi, że wiele osób w naszym kraju fakt odmowy wydania zezwolenia na rosyjską książkę odbiera jako coś nadzwyczajnego. A w poszczególnych przypadkach, jak w przypadku „Historii Państwa Rosyjskiego” Borysa Akunina czy „Stalingradu” Antony’ego Beevora, rezonans rozprzestrzenił się daleko poza granice Ukrainy. Polemika toczyła się, w szczególności w „Radiu Swoboda”, na łamach gazety „Dzień”, w wydaniu internetowym „Cenzor.Net”. O istnieniu Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii od teraz wie audytorium Timesa, Guardiana, Głosu Ameryki i wielu innych światowych mediów. Mam nadzieję, że zdołaliśmy przekonać oponentów, że Ukraina, jak każdy inny kraj świata, ma własne interesy i jest zobowiązana do ich ochrony. Że w naszych działaniach nie ma miejsca na samowolę, że Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii kieruje się wyłącznie prawem i zdrowym rozsądkiem i że na każdy zarzut miłośników rozwieszania etykiet bez należytego rozeznania się w problemie, mamy jasną i argumentowaną odpowiedź. Liczba wydanych przez nas zezwoleń wywiera podwójne wrażenie. Z jednej strony świadczy o ogromnym zakresie wykonanej przez pracowników Komitetu pracy, a z drugiej — zmusza do postawienia pytania: dużo to czy mało? W tym celu warto zestawić dwie liczby. Tak, liczbę tytułów wydawnictw, które wwożono na Ukrainę z Federacji Rosyjskiej przed wprowadzeniem systemu zezwoleń, eksperci oceniali na poziomie 50 tysięcy tytułów. Jednocześnie w pierwszym roku jego funkcjonowania Komitet wydał zezwolenia na wwóz 16 tysięcy tytułów. Przy czym mowa nie o faktycznie wwiezionych wydawnictwach, a jedynie o zamiarze wwozu ich w ciągu, z reguły, najbliższych pięciu lat. Znacznej części z tych 16 tysięcy wydawnictw na Ukrainę jeszcze nie wwożono. Ale jest jeszcze przemyt, który nie odzwierciedla się w żadnej statystyce i o którego wolumenach można tylko zgadywać. Jeśli odwołać się do liczb, to według danych Państwowej Służby Fiskalnej, uzyskanych na nasz wniosek, import produktów drukowanych z Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w drugim półroczu 2017 roku w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku pod względem masy towarowej i wartości zmniejszył się o 40—45 %. Sądzę, że ten wskaźnik najbardziej obiektywnie charakteryzuje wpływ ustawy na wolumeny importu. Przy tym niestety nie mamy informacji o liczbie tytułów i liczbie egzemplarzy wwiezionych wydawnictw, ponieważ PSF prowadzi swoją statystykę tylko według masy i wartości w hrywnach i dolarach USA. W najbliższym czasie obowiązkowo wyślemy wniosek do PSF i będziemy mogli ocenić dynamikę poprzez porównanie wskaźników pierwszego półrocza 2018 roku z analogicznym okresem roku poprzedniego. Przy okazji poprosimy kolegów o podanie wskaźników ukraińskiego importu do Rosji w ciągu ostatnich 2-3 lat właśnie według tych grup towarowych, na które rozciąga się system zezwoleń — wtedy będziemy mieli obiektywny obraz dotyczący stosunku eksportu do importu, aby uniemożliwić jakiekolwiek manipulacje nieprawdziwymi informacjami. Moja osobista opinia — liczba wydanych zezwoleń jest za duża, jednak kierujemy się obowiązującym ustawodawstwem, a ono nie zawiera ograniczeń ani co do liczby tytułów wydawnictw, na które wydaje się zezwolenia, ani co do liczby egzemplarzy. Realnym ogranicznikiem liczby złożonych wniosków i wydanych zezwoleń jest przewidziana ustawą konieczność przejścia weryfikacji pod kątem zgodności wydawnictw z Kryteriami oceny — instrumentem, dzięki istnieniu którego importerzy samodzielnie odrzucają wydawnictwa, których treść niesie w sobie ryzyko nieprzejścia weryfikacji i otrzymania odmowy. Najważniejszym rezultatem wprowadzenia systemu zezwoleń stało się to, że z półek ukraińskich księgarni praktycznie zniknęła literatura o treści antyukraińskiej, której wcześniej było jak mrówków. Ustawa stała się niezawodnym i efektywnym filtrem do odrzucania ideologicznego śmiecia zza „poriebrika”.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

W czerwcu 2018 roku stworzono precedens — w związku z nowo ujawnionymi okolicznościami, związanymi z osobą autora dzieła, Państwowy Komitet ds. Telewizji i Radiofonii po raz pierwszy anulował wcześniej wydane zezwolenie na wwóz do Ukrainy jednego z wydań. W celu stworzenia podstaw prawnych do anulowania zezwolenia Komitet zwrócił się do Służby Bezpieczeństwa Ukrainy z prośbą o zainicjowanie wpisania tego autora na Listę osób stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, którą sporządza Ministerstwo Kultury na podstawie wniosków Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony, SBU oraz Narodowej Rady ds. Telewizji i Radiofonii. W ten sposób, na wniosek Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radiofonii, na Listę trafił rosyjski autor Wasilij Sacharow, który, jak się okazało, nie tylko pozostawił po sobie w Internecie liczne ukrainofobiczne publikacje, ale także brał osobisty udział w aneksji Krymu oraz zbrojnym starciu na wschodzie Ukrainy po stronie prorosyjskich terrorystów. W najbliższym czasie do SBU zostaną złożone podobne wnioski dotyczące jeszcze około dziesięciu rosyjskich autorów — figurantów Listy, którzy najbardziej owocnie pracowali na niwie ukrainofobii i kłamstwa. Ponieważ zezwolenia na wwóz produktów wydawniczych wydaje się podmiotom gospodarczym nie w formie papierowej, a poprzez wprowadzanie odpowiednich zapisów do systemu informacyjno-telekomunikacyjnego organów dochodów i opłat oraz Rejestru produktów wydawniczych państwa-agresora, dopuszczonych do wwozu i rozpowszechniania na terytorium Ukrainy, Państwowy Komitet ds. Telewizji i Radiofonii rozpoczął prowadzenie Rejestru jednocześnie z rozpoczęciem wydawania zezwoleń. Przez cały czas funkcjonowania systemu zezwoleń informacja o wydanych zezwoleniach była wprowadzana do systemu informacyjno-telekomunikacyjnego organów dochodów i opłat oraz Rejestru w terminach określonych przez Ustawę — nie więcej niż 10 dni kalendarzowych od momentu wpłynięcia wniosku oraz pakietu dokumentów niezbędnych do uzyskania zezwolenia do Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radiofonii. Oprócz Rejestru produktów wydawniczych dopuszczonych do wwozu, Państwowy Komitet ds. Telewizji i Radiofonii prowadzi Listę wydań książkowych, których treść jest skierowana na likwidację niepodległości Ukrainy, propagandę przemocy, podsycanie wrogości międzyetnicznej, rasowej, religijnej, dokonywanie aktów terrorystycznych, naruszanie praw i wolności człowieka, która ma charakter rekomendacyjny i jest stale aktualizowana. Jej głównym przeznaczeniem jest ostrzeżenie podmiotów gospodarczych przed z góry bezskutecznymi próbami uzyskania zezwoleń na wwóz tych wydań, a także zorientowanie organów ścigania na to, że rozpowszechnianie takiej produkcji może zawierać znamiona przestępstw przewidzianych w artykułach 109, 110, 300 oraz 436 Kodeksu karnego Ukrainy. Na dzień dzisiejszy na Listę wpisano 180 tytułów produktów książkowych, w tym 8 ostatnich — w zeszłym tygodniu. Podsumowując, chciałbym wyciągnąć kilka wniosków.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

Wojna jest blisko. Projekt Olesia Kromplasa

Po pierwsze. Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii stworzył mechanizm realizacji i zapewnił praktyczne wykonanie uprawnień nałożonych na niego przez ustawę w zakresie ograniczania dostępu na ukraiński rynek zagranicznych publikacji o treści antyukraińskiej. I, moim zdaniem, zrobił to skutecznie — bez zamieszania, metodycznie i pewnie. Po drugie. W rezultacie wprowadzenia systemu zezwoleń z półek ukraińskich księgarni praktycznie zniknęła literatura o treści antyukraińskiej, co, właściwie, było głównym celem Ustawy. Po trzecie. Realizacja Ustawy doprowadziła do znacznego ograniczenia legalnego importu, co tworzy nowe nisze na ukraińskim rynku i otwiera nowe perspektywy dla ukraińskich wydawców i poligrafów. Po czwarte. Przeprowadzona przez Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii praca w zakresie wycofywania z obrotu nielegalnie wwiezionych publikacji oraz nakładania kar administracyjno-gospodarczych doprowadziła do znacznego zmniejszenia w sieci księgarskiej ilości nielegalnie wwiezionych produktów. Jednak zdobyte doświadczenie w realizacji Ustawy świadczy, że mechanizm ograniczania dostępu na ukraiński rynek zagranicznych publikacji o treści antyukraińskiej wymaga udoskonalenia. Sukces naszej pracy bezpośrednio zależy od współpracy z organami ścigania, ponieważ, zgodnie z Ustawą, wycofywanie z obrotu nielegalnie wwiezionych produktów odbywa się na podstawie zgłoszeń organów ścigania, osób prawnych i fizycznych. Obecnie otrzymywaliśmy takie zgłoszenia jedynie od osób fizycznych oraz Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Miło odnotować, że realizując swoje uprawnienia w zakresie przeciwdziałania rozpowszechnianiu nielegalnie wwiezionych publikacji oraz literatury o treści antyukraińskiej, Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii owocnie współpracuje ze Służbą Bezpieczeństwa Ukrainy, zarówno z aparatem centralnym, jak i z organami terytorialnymi. I ta współpraca z każdym dniem rozszerza się i staje się coraz bardziej efektywna. Współpraca z organami Państwowej Służby Fiskalnej obecnie znajduje się jeszcze na etapie kształtowania, na poziomie konsultacji, jednak widzimy jej potencjał i perspektywę. Niestety, nasze pierwsze próby skorzystania ze wsparcia ze strony Policji Narodowej na razie nie przyniosły sukcesu. Mamy jednak nadzieję, że były to tylko przykre nieporozumienia i w przyszłości znajdziemy wspólny język. Bo inaczej być nie może. I, na koniec, o tak aktualnym aspekcie naszej pracy, jak przeciwdziałanie korupcji. Przez czas sprawowania przez Komitet uprawnień w systemie zezwoleń, a także w zakresie wycofywania z obrotu nielegalnie wwiezionych produktów i nakładania kar, nie słyszałem, aby pod naszym adresem padały podejrzenia czy oskarżenia o popełnienie działań korupcyjnych. Heorhij ŁUKIANCZUK W Narodowo-Oświatowym Centrum „Transformer” w ramach projektu Olesia Kromplasa „Wojna jest blisko” eksponowana była wystawa fotograficzna „Linia frontu”. Połowa czerwca 2014 roku. Ukraińskie oddziały, w pierwszych szeregach — bataliony ochotnicze, wyzwalają ukraińskie miasta od prorosyjskich i rosyjskich bojowników. Mariupol, Szczastia... Wydawało się, jeszcze trochę, a wyzwolimy Donieck i Ługańsk, zwrócimy Donbas... Wtedy, cztery lata temu, zawzięty i uparty ochotnik Oles Kromplas był w wirze wydarzeń... Po powrocie do Kijowa po kontuzji, Oles Kromplas zajmuje się działalnością oświatową dotyczącą charakteru tak podstępnej „hybrydowej” wojny Rosji przeciwko Ukrainie. Oles uważa projekt „Wojna jest blisko” za część wojny informacyjnej. „Bardzo symboliczne, że wystawa otworzyła się właśnie w rocznicę wyzwolenia Mariupola, wszak Oles Kromplas jest bezpośrednim uczestnikiem tamtych wydarzeń. Linia frontu nie jest już w Donbasie — ona jest w naszych sercach, myślach, w naszym codziennym życiu, we wszystkim, co dzieje się wokół. Wojna jest blisko. Wiele słyszymy i widzimy na jej temat, ale, niestety, ta statystyka staje się dla nas sucha i powszednia. Dlatego celem projektu jest nie tylko opowiedzenie historii, ale także podniesienie ducha walki, zmuszenie do refleksji, jak pomóc chłopakom na Wschodzie i gdzie teraz jest linia frontu dla każdego z nas” — powiedział dyrektor generalny Narodowego Muzeum Rewolucji Godności Ihor Posziwajło. W ekspozycji wystawy fotograficznej znajduje się dwadzieścia zdjęć, zrobionych w latach 2014—2015 podczas pierwszych miesięcy działań wojennych w sektorze południowym, kluczowym wydarzeniem jest wyzwolenie Mariupola. Zaprezentowano zdjęcia z operacji pod Iłowajskiem. Przeważająca większość prac fotograficznych odtwarza emocje bojowników, ich wrażenia i stosunek do tego, co się działo. Każde zdjęcie opatrzone jest prawdziwymi historiami i opowieściami, związanymi z tymi ludźmi, miejscami lub z tym okresem, który został uwieczniony na fotografiach. Druga część projektu to instalacje uliczne w postaci przestrzelonych metalowych sylwetek, które znajdują się w centrum miasta, na placach Pocztowym i Kontraktowym, w parkach, przy stacjach metra. Rzeźby wyposażone są w kody QR, za pomocą których można przejść do zasobów informacyjnych wystawy i projektu. Dwadzieścia sylwetek ludzi — bojowników i cywilnych mieszkańców, nawet dzieci, przestrzelonych kulami, rozmieszczono na ulicach stolicy w miejscach, gdzie, według słów Olesia, ludzie nie są gotowi ich zobaczyć. Przypomni to kijowianom i gościom miasta o Donbasie, o działaniach wojennych, o poległych z rąk agresora, których lista każdego dnia się powiększa... „Mam nadzieję, że moje prace przyniosą jakąś korzyść, ponieważ zobaczy je wielu ludzi. Znajdujemy się w stanie wojny i muszę wykorzystywać swoje prace jako „broń”, jako środek do tego, by wygrać wojnę informacyjną. Właśnie dlatego ten projekt został pomyślany tak, aby wpłynąć wizualnymi obrazami na świadomość ludzi” — opowiada Oles Kromplas. Projekt „WOJNA JEST BLISKO” ma na celu przypomnienie Ukraińcom, że na wschodzie ich państwa, całkiem blisko, już piąty rok trwa okrutna walka o ich życie, przypomnienie, jaką ceną udało się zatrzymać agresora i zniweczyć jego ordyńskie plany. Organizatorami projektu przy wsparciu Rady Miejskiej Kijowa, Peczerskiej, Podolskiej i Szewczenkowskiej rejonowych w mieście Kijowie administracji państwowych, Kijowskiego Metra zostali: Narodowy Kompleks Pamięci Bohaterów Niebiańskiej Sotni — Muzeum Rewolucji Godności oraz Narodowo-Oświatowe Centrum „Transformer”. Od 13 czerwca do 22 lipca Narodowe Muzeum Rewolucji Godności prezentuje projekt ochotnika i dokumentalisty Olesia Kromplasa „WOJNA JEST BLISKO”. Autor projektu Oles Kromplas — ochotnik, dokumentalista i korespondent wojenny, aktywny uczestnik Rewolucji Godności, fotograf. Jego prace weszły do 50 najlepszych zdjęć z Majdanu. Z początkiem wojny poszedł na front jako ochotnik w składzie batalionu „Azow”. Osobiście brał udział w operacji wyzwolenia Mariupola w czerwcu 2014 roku, łączył obowiązki wojskowego i fotoreportera. Z czasem ostatecznie zmienił zawód wojskowy z piechura na korespondenta wojennego. Autor artykułów i fotoreportaży z Mariupola, Iłowajska, Donieckiego Portu Lotniczego, Debalcewego, Szyrokinego, strefy przemysłowej Awdijiwki, kopalni „Butiwka”, Szczastia, Marjinki. Jego fotografie były wielokrotnie eksponowane nie tylko na Ukrainie, ale także w USA, Wielkiej Brytanii, Belgii, Niemczech, Szwajcarii, Polsce, Czechach i innych krajach. Na wystawie fotograficznej „Linia frontu” w Narodowo-Oświatowym Centrum „Transformer”. Oles Kromplas i jego instalacje uliczne w postaci przestrzelonych metalowych sylwetek...

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 14Originalseite ↗

Pamięci o Wielkich Dniach naszych zmagań

W Muzeum Szestdziesiątnictwa trwa wystawa „Zdobędziesz Państwo Ukraińskie albo zginiesz w walce o nie!”, przygotowana z okazji rocznicy drugiego odnowienia Państwa Ukraińskiego Aktem z 30 czerwca 1941 roku. Składa się ona z artefaktów zachowanych przez rodzinę Jarosława Stećki. Eduard OWCZARENKO Zdjęcia autora Organizatorzy wystawy starali się znaleźć odpowiedzi na pytania: co wiemy o działalności tej organizacji; jakie znaczenie miało ogłoszenie odnowienia Państwa Ukraińskiego Aktem z 30 czerwca 1941 roku; jak potoczyły się dalsze losy zdesperowanych bojowników o ukraińską państwowość. Ogłoszenie Aktu odnowienia Państwa Ukraińskiego i utworzenie Ukraińskiego Rządu Państwowego dało podstawy do tworzenia ukraińskich administracji w miastach i wsiach wyzwolonych spod władzy bolszewickiej. Tak więc po proklamowaniu Państwa Ukraińskiego we Lwowie, w wykonaniu rozkazu OUN(r), w ciągu kilku tygodni ukraińską państwową administrację lokalną (wiejską i miejską) zorganizowano w obwodach stanisławowskim, tarnopolskim, lwowskim, drohobyckim, rówieńskim, łuckim, żytomierskim oraz częściowo kijowskim. Ogłoszenie Aktu stało się podstawą do formowania państwowej Ukraińskiej Armii Powstańczej, a rozpoczęta niezwłocznie przez Niemców walka przeciwko ukraińskiej niepodległości oraz eksterminacja jej działaczy w katowniach gestapo i obozach koncentracyjnych (od września 1941 r. — masowe aresztowania i rozstrzeliwania przez Niemców konspiratorów OUN) uzasadniły prowadzenie działań wojennych OUN—UPA na dwa fronty, przeciwko obu okupacyjnym reżimom — niemieckiemu i radzieckiemu… „Aktem z 30 czerwca 1941 r. naród ukraiński zamanifestował przed całym światem i przed historią, że pragnie sam kierować swoim życiem i że jest gotów bronić swego prawa do wolnego życia we własnym, samodzielnym państwie wobec imperialistycznych zakusów każdego wroga i w każdych warunkach”, — pisał P. Mirczuk. (Mirczuk P. Akt odnowienia Państwowości Ukraińskiej 30 czerwca 1941 roku. Jego geneza oraz znaczenie polityczne i historyczne. Wydanie drugie. — Monachium, 1953. — S. 52). Wśród zaprezentowanych eksponatów niedawno odnalezione dokumenty z archiwum SBU, unikatowe fotografie oraz pamiątki, przechowywane przez rodzinę Jarosława Stećki — człowieka, który w trudnych warunkach niemieckiej okupacji proklamował odnowienie Państwa Ukraińskiego. Cudem przeżył niemiecki obóz koncentracyjny i całe swoje dalsze życie poświęcił walce z bolszewizmem, tworząc Antybolszewicki Blok Narodów (ABN). I on, i jego żona Anna Muzyka, która nawet zmieniła imię, aby podkreślić absolutną jedność poglądów ze swoim mężem, przyjmując nazwisko Jarosława Stećko, poświęciły swoje życie walce o ukraińską państwowość. Jak relikwię, obok ukraińskiej flagi i fotografii towarzyszy broni w swoim biurku w monachijskim gabinecie Jarosław Stećko przechowywał kłosek pszenicy z rodzimej ukraińskiej ziemi… Nie było mu dane powrócić na ojczyznę. Natomiast Jarosława Stećko po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości stała się znaną ukraińską polityk i spoczęła w rodzinnej ziemi. Ekspozycja opowiada, że w historii ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego jest wiele ważnych dat. Jedna z nich — 30 czerwca 1941 roku, dzień, kiedy we Lwowie proklamowano Akt odnowienia państwowości ukraińskiej. Dwaj niedawni przyjaciele — Hitler i Stalin — przygotowywali się do rozegrania na europejskiej szachownicy partii, która miała raz na zawsze zmienić polityczne oblicze Europy. Pierwszy ruch 22 czerwca 1941 roku wykonał Hitler. Nie dopuszczał myśli, że w tę partię może wmieszać się trzecia siła — Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów i jej przywódca Stepan Bandera. 23 czerwca przedstawiciel Bandery w Berlinie przekazał Niemcom dwa dokumenty — Memorandum oraz rezolucję Drugiego Wielkiego Zboru OUN, w których deklarowano zamiary Ukraińców. Kopie tych dokumentów trafiły na biurko Reichsführera SS Heinricha Himmlera, szefa OKW (Naczelnego Dowództwa) feldmarszałka Wilhelma Keitla oraz przyszłego ministra okupowanych terenów Wschodu, a tymczasem jednego z bliskich współpracowników Führera — Alfreda Rosenberga. W dokumentach OUN jasno deklarowała swoje stanowisko: Ukraina ma być niezależna gospodarczo i mieć własne siły zbrojne. Wehrmachtowi, który powalił więcej niż jedno europejskie państwo, sojusznicy nie byli potrzebni. Dla siebie Hitler określił los narodów ZSRR, a zwłaszcza Ukrainy: nie mogło być mowy o utworzeniu jakiegokolwiek państwowego tworu na zdobytych terytoriach, nie mówiąc już o niezależnym państwie. Okupowaną przestrzeń wschodnią czekał los kolonii. Tymczasem Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów od deklaracji przeszła do działania. Wcześniej przygotowane grupy marszowe ruszyły w drogę, ustanawiając w wsiach i miasteczkach swoją administrację. Rano 30 czerwca 1941 roku do Lwowa weszły pierwsze oddziały Wehrmachtu. Nieco wyprzedzając je, tego dnia przybył tu ukraiński batalion „Nachtigall”. Kilka godzin później wkroczyła Lwowska grupa marszowa (15 osób) na czele z Jarosławem Stećką. Tu już na nią czekali kierownik Lwowskiego Miejskiego Prowodu OUN oraz inni konspiratorzy. Trzeba było pilnie wezwać do zebrania się Zgromadzenie Narodowe, utworzyć miejski zarząd Lwowa. Iwan Rawlik otrzymał zadanie stworzenia milicji i przejęcia kontroli nad miastem dla zapewnienia porządku i bezpieczeństwa obywateli. Batalion „Nachtigall” miał zająć radiostację. W tym czasie Stećko udał się na spotkanie z metropolitą Andrzejem Szeptyckim, osobą autorytatywną na Zachodniej Ukrainie nie tylko w kręgach kościelnych. Metropolita pobłogosławił proklamowanie aktu i oddelegował na zebranie swojego zastępcę Józefa Slipyja. Uzyskawszy poparcie metropolity, Jarosław Stećko poszedł do ratusza, gdzie w pośpiechu nakreślił tekst Aktu i notatki do swojego przemówienia. Przybył tam także Roman Szuchewycz, dowódca „Nachtigallu”. Obaj uważali, że z proklamowaniem Aktu nie ma co zwlekać — trzeba to zrobić natychmiast, choć Niemcy z pewnością zareagują wrogo. Stećko wszedł do budynku „Proświty” na placu Rynek, gdzie miało się odbyć proklamowanie. Jarosław Staruch już prowadził zebranie, aby niezwłocznie utworzyć miejski zarząd i jak najszybciej przejąć kontrolę nad Lwowem. Społeczeństwo poparło inicjatywę proklamowania odnowienia niepodległości, a wtedy Stećko, jako przyszły przewodniczący Państwowego Zarządu, odebrał przysięgę od kandydata na przewodniczącego miejskiego zarządu profesora Jurija Polańskiego, rekomendowanego na to stanowisko przez zebranie społeczne. Pod wieczór w budynku „Proświty” zebrało się ponad sto wybitnych obywateli Lwowa na otwarcie Zgromadzenia Narodowego. Zgromadzenie Narodowe otworzył Stećko. Przemawiali ojciec Józef Slipyj, przedstawiciel „Nachtigallu”, kapelan ojciec Iwan Hryńoch, profesor Polański oraz przedstawiciel krajowego prowodu OUN na ziemiach zachodnioukraińskich. Wasyl Kuk odczytał list Bandery z propozycją powołania na przewodniczącego Państwowego Zarządu Jarosława Stećki, którą zebrani poparli. W trakcie posiedzenia doszło do incydentu. O wydarzeniach w „Proświcie” przypadkowo dowiedział się major Abwehry Hans Koch, pełnomocnik Wehrmachtu do spraw ukraińskich. Do budynku „Proświty” przyszedł, gdy zebranie już trwało. Niemiec zabrał głos, negatywnie wypowiedział się o zebraniu i zażądał jego rozwiązania. Oświadczył, że Rzesza nie zniesie żadnego państwa na ziemiach zdobytych krwią niemieckich żołnierzy. Ignorując wystąpienie Niemca, Stećko kontynuował posiedzenie, które zakończyło się proklamowaniem Aktu z balkonu „Proświty” przed lwowianami zgromadzonymi na Rynku. Rozległ się hymn „Ще не вмерла…” [Jeszcze nie zginęła] — nie, bez tłumaczenia: rozległ się hymn „Nie pora, nie pora…”, a na twarzach ludzi były wzruszenie i nadzieja… Hans Koch ostro oświadczył przewodniczącemu, że bawi się ogniem. Stećko równie ostro odparł, że z ogniem bawi się nie mniej niż Niemcy, które mają już doświadczenie z I wojny światowej, i ucinając rzekł, że jeśli Koch ma coś do powiedzenia, niech przyjdzie następnego dnia do budynku rządu. Tego Niemiec już nie mógł znieść i natychmiast poszedł informować dowództwo. Proklamowanie Aktu stało się całkowitym zaskoczeniem dla Niemców, ale w działanie natychmiast uruchomiono cały mechanizm nazistowskiej machiny, by zneutralizować zuchwałość Bandery i OUN. 2 lipca sekretarz stanu Generalnego Gubernatorstwa Kundt wezwał na rozmowę w Krakowie Stepana Banderę, Wasyla Mudrego i innych. Rozmowa przerodziła się w przesłuchanie: Kundt twierdził, że tylko Hitler może podejmować decyzje o utworzeniu jakiegokolwiek państwa na Wschodzie. Bandera zaś uparcie trzymał się stanowiska, że do takiej decyzji nie potrzebuje zgody Niemców, ponieważ kieruje się jedynie mandatem od narodu ukraińskiego. 5 lipca informacja dotarła do Hitlera. Po tym gestapo aresztowało Banderę i przewiozło do Berlina pod domowy areszt na czas przesłuchań w sprawie Aktu z 30 czerwca, do czego powołano specjalną komisję śledczą. W kolejnych dniach aresztowano W. Horbowego, W. Janiwa, J. Stećkę, R. Ilnyckiego… Jedno z centralnych miejsc ekspozycji zajmują „10 Przykazań ukraińskiego nacjonalisty (Dekalog)”: „Jestem duchem odwiecznego żywiołu, który uchronił Ciebie od tatarskiej zagłady i postawił na granicy dwóch światów, byś tworzył nowe życie. 1. Zbudujesz Państwo Ukraińskie albo zginiesz w walce o nie. 2. Nie pozwolisz nikomu splamić sławy ani honoru twego narodu. 3. Pamiętaj o Wielkich Dniach naszych Wyzwoleńczych zmagań. 4. Bądź dumny z tego, że jesteś spadkobiercą walki o chwałę Tryzuba Włodzimierza. 5. Pomścisz śmierć Wielkich Rycerzy. 6. O sprawie nie mów z kim można, lecz tylko z kim trzeba. 7. Nie zawahasz się dokonać najniebezpieczniejszego czynu, jeśli tego wymaga dobra sprawa. 8. Nienawiścią i bezwzględną walką będziesz zwalczał wrogów Twojego Narodu. 9. Ani prośby, ani groźby, ani tortury, ani śmierć nie zmuszą Cię do zdrady tajemnic. 10. Będziesz dążył do pomnożenia siły, bogactwa i przestrzeni Państwa Ukraińskiego”. Wśród eksponatów prezentowanych na wystawie uwagę zwiedzających przyciągają także zwroty powstańców ukraińskich do narodów Azji Środkowej, Bałtów, Ukraińców wschodnich obwodów; kondolencje prezydenta USA Ronalda Reagana dla Jarosławy Stećko z powodu śmierci jej męża. Obok osobiste rzeczy Jarosława Stećki: zegarek, wizytownik, pamiątkowy nóż do papieru, odznaki „DUN OUN”, maszyna do pisania, okulary, album fotograficzny podarowany J. Stećce przez jego kolegów w Edmonton w 1952 roku, album fotograficzny i osobiste rzeczy jego żony. Tu również dzieła Jarosława Stećki: „Ukraińska koncepcja wyzwoleńcza”, „Zachodnia Ukraina pod bolszewikami. 1939—1941”, „30 czerwca 1941”. Wśród prezentowanych rarytasów są także kilka listów. „…Tak więc idę przez tłumny świat bez cienia radości i bez rozpaczy, jak idą wszyscy ci, którym przeznaczeniem jest nie znaleźć swego osobistego, lecz palić się i spalić we wspólnym. Dobre to czy przykre, trzeba nieść ten najcięższy ciężar wiecznego niepokoju, wiecznego zmagania coraz dalej i dalej, by, osiągnąwszy jedno, zaczynać nowe, by walczyć i nie osiągnąć, lecz paść na drodze, usianej cierniami i kłodami. To nie jest to, czego chcę spokoju. Nie! Ja w spokoju nie mogę znaleźć siebie. On pali mnie jeszcze bardziej niż całe to burzliwe życie. Nie chcę spoczywać, bo spokój nie wypełniłby pustki mojego życia, a wieczne zmaganie tworzy jego treść. Gdybym się położył spocząć — nie byłoby mnie już. Dlatego będę dalej włóczęgą po świecie, aż przyjdzie mój koniec, jak przychodzi wszystkim, którzy nie łamią się na drodze. Przyjdzie nagle i niespodziewanie, bo tak gasną wszystkie gwiazdy na firmamencie. Kiedy to będzie, leży w Bożych rękach, a póki co — czas mi w drogę, znów idę do pociągu…”, — pisał Jarosław Stećko w liście do swoich bliskich 13 lutego 1958 roku. Ekspozycję zamyka dział poświęcony działalności społecznej i politycznej Jarosławy Stećko w latach 90. XX wieku i na początku XXI wieku.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 15Originalseite ↗

Koryfej teatru dziecięcego

W ciągu prawie sześćdziesięciu lat aktorka stworzyła dziesiątki wyrazistych kreacji. W jej dorobku artystycznym znajdują się: Macocha (spektakl „Dwanaście miesięcy”), Świnia („Koci dom”), Przekupka („Król Drozdobrody”), Pani Tarbell („Pollyanna”), Niania Julii („Romeo i Julia”), Kasa („Pippi Pończoszanka”), Baba („Jarmarczny zgiełk”), Oryna Archypiwna Gałczycha („Bez winy winni”) oraz wiele innych. Pięć lat temu, kiedy Maja Pawliwna obchodziła swój jubileusz 75-lecia, kierownik artystyczny teatru, artysta ludowy Ukrainy Wiktor Hyrycz, wystawił sztukę według dramatu Ołeksandra Halina „Syrena i Wiktoria”, w której artystka gra jedną z głównych ról. Właśnie ten spektakl wybrano na benefis. Tutaj Maja Pawliwna występuje w roli odnoszącej sukcesy bizneswoman Syreny, która urodziła się w głębokiej prowincji, ale zdołała znaleźć „miejsce pod słońcem” w wielkim mieście. Prawdopodobnie z nudów postanawia nauczyć się języka angielskiego i zatrudnia do tego doktora nauk filologicznych Wiktorię (artystka ludowa Ukrainy Anżelika Hyrycz). Kobiety, które wydawałoby się, nie mają ze sobą nic wspólnego, niemniej jednak współczują sobie nawzajem, być może dlatego, że obie nie zaznały osobistego szczęścia. Pewnego razu z inicjatywy Syreny w jej mieszkaniu pojawia się „mężczyzna do towarzystwa”, który w rzeczywistości okazuje się astronomem o światowej sławie. W Kijowskim Akademickim Teatrze Młodego Widza na Lipkach świętowano jubileusz artystki ludowej Ukrainy Mai Pazycz. Anegdotyczne rozwiązanie akcji ujawnia głębokie przeżycia bohaterów, wewnętrzny dramat osobisty każdego z nich, ich samotność. Tragikomiczność fabuły ujmuje subtelnym liryzmem i szczerością, zmusza do śmiechu i płaczu. „Ten spektakl jest nietypowy dla zespołu teatru i dla artystki ludowej Ukrainy Mai Pawliwny Pazycz, która dzisiaj obchodzi swój jubileusz. Denerwuje się zespół, denerwuje się aktorka. Maja Pawliwna i Ada Mykołajiwna Rohowcewa to koleżanki z roku. Prawdopodobnie to wyjątkowe pokolenie, które podarowało nam szereg wyrazistych postaci i zaświadczyło o takiej oddaniu w twórczości, które trudno z czymkolwiek porównać. Artystka nie tylko mocno weszła w kontekst ukraińskiego teatru, ale stała się jego koryfeuszem” — podkreślił, witając jubilatkę, kierownik artystyczny Kijowskiego Akademickiego Teatru Młodego Widza na Lipkach Wiktor Hyrycz. Wiktor Serhijowycz odczytał również podziękowanie od Ministerstwa Kultury Ukrainy, którym Maję Pawliwnę wyróżniono za osobisty znaczący wkład w rozwój narodowej kultury i sztuki teatralnej, wieloletnią działalność twórczą, wysoki kunszt zawodowy oraz z okazji 80-lecia. „Wielce Szanowna Majo Pawliwno! Z wielką przyjemnością mam zaszczyt powitać Panią z okazji wspaniałego jubileuszu. Pani znaczące osiągnięcia artystyczne są świadectwem niepowtarzalności Pani osobowości w różnorodności talentów, którymi hojnie obdarzył Panią Najwyższy. Dziękuję Pani za Pani twórczość. Zawsze godnie reprezentowała Pani Ukrainę, Pani imię wpisane jest złotymi zgłoskami w alfabet koryfeuszy teatru. Niech zawsze spełniają się Pani życiowe plany. Długich i szczęśliwych lat twórczego życia” — zaznaczył w przesłanym powitaniu doradca Prezydenta Ukrainy, dyrektor Instytutu Kulturologii Jurij Bohucki. Rozbrzmiewało mnóstwo ciepłych życzeń od kolegów ze sceny. A na wielkim ekranie można było zobaczyć strony twórczej biografii artystki. „Dziękuję za to, że przyszliście. Jestem bardzo wzruszona. Nie spodziewałam się tak przejmującego powitania od moich kolegów, od przyjaciół. Wywołuje to u mnie łzy radości. Dziękuję za kwiaty, za prezenty. Czuję się dzisiaj bezgranicznie szczęśliwa” — zaznaczyła wzruszona jubilatka. Życie rodziny Ryanów wydaje się spokojne. Jednak znaczny majątek nie czyni ich szczęśliwymi… Michael Ryan (aktor Serhij Petko) z zapałem studiuje antyczną filozofię grecką. Jego dom przypomina magazyn biblioteczny, w którym można zobaczyć kilka antycznych rzeźb. Dlatego w wolnym od pracy czasie odnoszący sukcesy bankier Michael Ryan woli czytanie niż rozmowy z żoną Karolin (zasłużona artystka Ukrainy Lesia Samajewa). Małżonkowie od wielu lat nie rozumieją się nawzajem. Dzieci — córki Jennifer (Kateryna Sawenkowa) i Aleksandra (Anastasija Pustowit) — żyją we własnym małym świecie i nie znają prawdziwego życia. Wydawałoby się, że taki stan wszystkim odpowiada… Ale tę „stabilność” narusza tajemniczy gość Nick Demetrios (Akmal Gurezow). Szantażuje on zamożnego bankiera dawnymi wydarzeniami, stale podnosząc stawkę za milczenie. Zasłużona artystka Ukrainy Olesia Samajewa po mistrzowsku stworzyła postać matki. Ale tragedia Karolin polega na tym, że w rzeczywistości nie może ona nic zmienić, musi jedynie obserwować to, co się dzieje. Przekazać wewnętrzny świat bohaterów pomaga oprawa świetlna. W zależności od nastroju postaci, obraz sceny zmienia się od jasnych i świetlistych do ciemnych i ponurych barw. Tamara Trunowa ma szczególny styl, który odróżnia ją od innych reżyserów. Tym razem wystawiła dość niełatwe dzieło, chociaż już po pierwszych pokazach stołeczny widz ciepło przyjął „Dom na skraju duszy”. Bo publiczność teatralna dzisiaj pragnie nie tylko lekkich komedii, które tymczasowo odciągają od życiowych problemów, ale także poważnych spektakli, które stawiają trudne pytania... Dom… duszy Wśród premier jubileuszowego 40. sezonu dla Kijowskiego Akademickiego Teatru Dramatu i Komedii na Lewym Brzegu Dniepru zapada w pamięć spektakl „Dom na skraju duszy” według motywów sztuki „Ifigenia” amerykańskiego dramaturga Dona Nigro. Na Ukrainie po raz pierwszy wystawiła go znana reżyserka Tamara Trunowa.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 15Originalseite ↗

Festiwal wyłonił zwycięzców

W „SP” (nr 26 z 2018 r.) pisaliśmy o przygotowaniach do Festiwalu Filmowego „Otwarta Noc «Dubel 21»”, który odbył się w nocy z 30 czerwca na 1 lipca na kijowskim Art-Prychalu. Grand Prix festiwalu otrzymał animowany film Andrija Szczerbaka „Przyczynna”, stworzony przy wsparciu Derżkino. W tym roku w skład jury festiwalu weszli producent Serhij Ławrenjuk, reżyserka i producentka Walerija Sochywec, operator Jarosław Pilunski, aktorka Natalija Wasko, krytyk filmowy Łukjan Hałkin, dźwiękowiec Artem Mostowyj, aktor i wolontariusz Myrosław Haj, producentka Anastasija Bukowśka oraz reżyser Rostysław Derżypilśkyj. Główna nagroda festiwalu wynosiła 50 000 hrywien i została ufundowana przez generalnego partnera, Raiffeisen Bank Aval. Środki zebrane w ramach Funduszu wzajemnej pomocy otrzymał zdobywca Nagrody Sympatii Widzów, którego widz wybrał w głosowaniu SMS. Zdobywcą Nagrody Sympatii Widzów została krótkometrażowa fabularna produkcja Jany Antonec „Pięć minut”, również stworzona przy wsparciu Derżkino Ukrainy. Kolejny film wspierany przez Derżkino — animowany film Stepana Kowala i Ołeksandra Kołodija „Labirynt” — otrzymał certyfikat od firmy Letter to Fest, zajmującej się dystrybucją festiwalową. Ponadto wyróżnienia festiwalu otrzymali: Główna nagroda w kategorii kino fabularne — „Posmak po”, reż. Jurij Katynśkyj. Główna nagroda w kategorii kino niefabularne — „Ludowe muzeum Awdiiwki”, reż. Petro Armianowśkyj. Dyplom festiwalu w kategorii kino niefabularne — „Wolny dzień”, reż. Żanna Maksymenko-Dowhycz. Główna nagroda w kategorii kino animowane — „Anna Rejner. Najciemniejszy niebieski kolor”, reż. Oksana Kurmaz. Dyplom festiwalu w kategorii kino animowane — „Kotku”, reż. Anastasija Falilejewa. Najlepsza praca operatorska — Matej Pinosz, „Diana”. Najlepsza reżyseria — Pawło Ostrikow, „Wypuszczenie 97”. Najlepsza aktorka — Olesia Ostrowska, „Wypuszczenie 97”. Najlepszy aktor — Ołeksandr Pożarski, „Wypuszczenie 97”. Certyfikat od Letter to Fest otrzymał film „Labirynt”, reż. Stepan Kowal, Ołeksandr Kołodij. Stronę przygotował Eduard OWCZARENKO

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 15Originalseite ↗

Deszcz zamawiano?

Kierownik artystyczny Kijowskiego Akademickiego Teatru Dramatycznego na Podolu, laureat Nagrody im. Szewczenki, Narodowy Artysta Ukrainy Witalij Małachow niedawno przedstawił publiczności swoją najnowszą pracę reżyserską — spektakl „Sprzedawca deszczu” na motywach sztuki Richarda Nasha. Prapremiera „Sprzedawcy deszczu” odbyła się w 1954 roku w Nowym Jorku. Reżyserem spektaklu był Józef Anthony, producentką Ethel Linder Weiner, a rolę Lizzie grała Geraldine Page. Następnie sztukę przetłumaczono na wiele języków, w tym na ukraiński. Utwór był także wielokrotnie ekranizowany. W ciągu ostatnich kilku lat „Sprzedawca deszczu” znalazł się w repertuarze kilku ukraińskich teatrów: Charkowskiego Akademickiego Ukraińskiego Teatru Dramatycznego im. T. Szewczenki oraz Chersońskiego Obwodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. M. Kulisza. A teraz tę inscenizację może zobaczyć także widz stołeczny. Historia katastrofy klimatycznej, którą ponad 60 lat temu opowiedział Richard Nash, w interpretacji utalentowanych aktorów Teatru na Podolu brzmi jak niebanalna opowieść o poszukiwaniu szczęścia. Aby uczynić tę historię wyraźniejszą, Witalij Małachow realizuje przedstawienie w gatunku musicalu. Mocny i nieoczekiwany wątek dramatyczny, oryginalna muzyka i piosenki sprawiają, że spektakl jest rzeczywiście idealnym połączeniem pierwiastka muzycznego i dramatycznego. Zaraz po pierwszym wejściu na scenę Ihora Wołkowa cała uwaga widzów skupia się na jego postaci, Bilu Starbaku. Rolę szachraja trudno, rzecz jasna, nazwać pozytywną, ale ten bohater od razu budzi sympatię. Nowe oblicze talentu pokazała Kateryna Rubaszkina, która gra nieśmiałą dziewczynę Lizzie. Dobry uśmiech wywołuje Ołeksandr Danylczenko. Witalij Małachow nie tylko wystawił spektakl „Sprzedawca deszczu”, ale razem z Markiem Czegodajewem wystąpił jako autor scenografii, a wraz ze Switłaną Zaikiną jako główny projektant kostiumów. Dzięki nowoczesnej scenie wydarzenia przedstawienia mogą rozgrywać się równocześnie w kilku miejscach. Dzięki piosenkom, stworzonym przez kompozytora Iwana Dawydenkę i poetę Julija Treskina, widz lepiej poznaje wewnętrzny świat bohaterów, a ruchy postaci (choreograf — Narodowy Artysta Ukrainy Wiktor Łytwynow) często stają się bardziej wymowne niż słowa. Na zakończenie spektaklu na scenie pada prawdziwy deszcz, jako świadectwo tego, że każde marzenie może się spełnić, jeśli tylko uwierzy się w nie naprawdę.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

wychowankowie Ola Wowk i Mykoła Rudyk, jako uczestnicy narady, otrzymali pochlebne oceny swojej twórczości. O pracy z twórczą młodzieżą można opowiadać wiele i długo, bo to ogromny pokład działalności — konkursy, spotkania, wyjazdy, letnia szkoła poetów, nowe książki… Ale najważniejsze to dzieci, które stają się twórczymi osobowościami, ciekawymi literatami. I chociaż nie wszyscy zostaną w przyszłości znanymi poetami, to zawsze będą kochać słowo artystyczne, czytać książki, interesować się nowościami literatury. Wychowanie młodych poetów to ucieleśnienie moich pedagogicznych marzeń. Ukończywszy Kołomyjskie Studium Pedagogiczne, przez pięć lat pracowałam w szkole podstawowej. Praca z dziećmi mi się podobała. Potem jako dziennikarka w młodzieżowej gazecie „Leninśka mołodź” (później „Mołodź Hałyczyny”) odpowiadałam za życie szkolne, a od 1991 roku zostałam redaktorem gazety dzieci Lwowa „Hałyćke junactwo”, gdzie pracuję do dziś. Twórcza biografia każdego poety jest inna. Myślę, że bez wychowania twórczej młodzieży byłaby ona nie tak wielostronna i wyrazista. „Dżerełećce” można nazwać swoistą młodzieżową szkołą młodych poetów i prozaików. Jako podsumowanie naszej pracy — wspaniałe zbiory twórczości studyjców. W tym czasie ujrzało świat pięć zbiorów: „Dżerełećce: 16 junych poetes” (1995 r.), „Hołosy koliorowoho witru” (1998 r.), „Pelustkowyj awtohraf” (2000 r.), „Misto ptachiw i poetiw” (2008 r.), „Portrety sribnoji wody” (2014 r.). Są w nich nowe imiona tych, którzy pragną zrozumieć świat, poznać tajemnicę słowa artystycznego, odnaleźć siebie w słowie i w życiu. Jestem szczęśliwa, kiedy moi wychowankowie nazywają mnie literacką mamą, dedykują mi wiersze, piszą o mnie eseje. Poeta powinien być w kręgu swoich wielbicieli, wtedy jeszcze bardziej chce się tworzyć i wydawać nowe książki.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

Kwiat wczesnej wiosny. Studio literackie „Dżerełce” ma 30 lat

Maria LUDKIEWICZ, Lwów. W wydawnictwie „Spolom” ujrzał światło dzienne zbiór twórczości młodych literatów „Kwiat wczesnej wiosny”, w którym znalazły się utwory poetów i prozaików uczęszczających do studia literackiego „Dżerełce” na przestrzeni 30 lat. Do zbioru weszły wybory tekstów absolwentów studia, którzy stali się już autorami ciekawych książek i laureatami wielu festiwali literackich. Najlepsi młodzi poeci są obecnie członkami Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Uczniowie, członkowie „Dżerełca”, zaprezentowali swoje wybory twórcze, a na fotografiach uwieczniono niezapomniane spotkania, wyjazdy, święta, narady, festiwale, konkursy… Podczas święta, które odbyło się w obwodowej bibliotece dla dzieci, zaprezentowano zbiór. W gości do „dżerełczan” przybyli znani poeci Ihor Kałyneć, Ihor Pawluk, przewodniczący Lwowskiej Organizacji Pisarzy Ihor Hurguła, przedstawiciel Lwowskiego Oddziału Ukraińskiego Towarzystwa Szlacheckiego Mychajło Jaworski, dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Poezji i Muzyki Lilija Płachtij oraz inni. Serdecznie pogratulowali młodzieży takiego wydarzenia i życzyli wszystkim twórczej inspiracji. Kwiat wczesnej wiosny. W świecie marzeń i zielonej trawy chce się biegać boso i czuć się szczęśliwym. A jeszcze kiedy powstają pierwsze rymowane wersy, wtedy pragnie się latać, bo dusza czuje muzykę, rytmy słów, radość tworzenia. To o młodych początkujących poetach, którzy przychodzą do studia „Dżerełce”, aby doskonalić i szlifować swoje poetyckie słowo, rozmawiać z rówieśnikami, którzy również są zafascynowani twórczością. Już trzydzieści lat prowadzę zajęcia w studiu „Dżerełce”, działającym przy Obwodowej Bibliotece dla Dzieci, z uczniami, którzy mają dar literacki. Wśród książek w bibliotecznym królestwie dzieci czują się komfortowo, przytulnie. Po zajęciach wybierają sobie potrzebne książki do czytania, przeglądają nowe czasopisma, gazety, aby rozumieć współczesny proces literacki. Próbuje pisać bardzo wiele dzieci jeszcze w ławce szkolnej, lecz wierni swojej pasji pozostają właśnie ci, którzy są naprawdę oddani twórczości i mają Boży dar do słowa. Interesuje mnie rozmowa z dziećmi, obserwowanie, jak na oczach twórczo formuje się pęd młodego pokolenia literackiego. Wszystko zaczyna się od analizy i porównania swojego wierszowanego tekstu z innymi, od czytania najlepszych wzorców poezji, od poznawania małych sekretów twórczości, poszukiwań własnej metafory, obrazu, indywidualnego rysunku i wypowiedzi, widzianego i usłyszanego, pierwszych przeżyć i zdobytego doświadczenia. Młodzi poeci uczą się obserwować przyrodę, próbują myśleć po swojemu, rozwijać twórczą intuicję, szukać indywidualnego stylu. Właśnie od tego zaczyna się poezja. Umieć widzieć to, czego inny nie zobaczył. Dlatego „dżerełczanie” szukają w słowie czegoś nieoczekiwanego, niezwykłego, pragną opanować różne formy wierszowania, bogactwo środków językowych. Cieszę się, kiedy moi wychowankowie drukują swoje pierwsze książki, zwyciężają w konkursach literackich, festiwalach. Najlepsi młodzi poeci stali się już członkami Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. A są to: Adriana Jaremczuk, Ulana Dudok, Ołena Dub, Mariana Tarnawśka, Wołodymyr Bynio, Roksołana Sawczyn, Natalja Matolineć, Iryna Mularczuk, Iryna Bandurowycz… Są oni interesujący swoją twórczością dla czytelnika, przychodzą do studia na spotkania autorskie ze swoimi młodszymi przyjaciółmi-„dżerełczanami”, są aktywni we współczesnym procesie literackim, często drukują się w periodykach, otrzymują nagrody za swoje książki. Mnie samej interesująco prowadzi się zajęcia z młodymi literatami, wyszukiwanie utalentowanych dzieci w szkołach, zarażanie ich literaturą, aby rozwijały swój talent. Zapraszam w gości do uczestników studia znanych pisarzy: Ihora Kałyncia, Mykołę Petrenkę, Ihora Pawluka, Bohdana Zalizniaka, Ihora Hurgułę, Irynę Wowk, Juliję Kurtaś-Karp… Mam kontakt z każdym młodym poetą czy prozaikiem, który uczęszczał do studia. Piszę przedmowy do ich nowych książek, organizuję im wieczory autorskie w Lwowskiej Organizacji Pisarzy. W 2017 roku byłam kierownikiem seminarium Ogólnoukraińskiej Narady Młodych Pisarzy. Moi. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2018 PRENUMERATA—2018 Obecnie trwa prenumerata na 2018 rok Obecnie trwa prenumerata na 2018 rok

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

Katalogiem wydawnictw Ukrainy „Prasa pocztą”. Katalogiem wydawnictw Ukrainy „Prasa pocztą”. Nasz kod pocztowy — 30617.

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powoływanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617. Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK. Dział kultury Eduard OWCHARENKO. Dział korekty Tetiana SZCZERBAK, Iryna STELMACH. Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Wołodymyr ŻYHUN. Redaktor internetowy 279-39-55. Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO. Księgowość 279-41-46. Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. „Interekspresdruk”, ul. Simji Sosninyh, 3. Nakład ogólny w lipcu — 12 800.

Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn