Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalSaber · Personas · Futuro
← Archivo de «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №14 за 2011 рік

16 págs. · 35 entradas · PDF en Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Traducción automática del ucraniano. Verifique citas, nombres y cifras en la página original.

El texto se extrajo del PDF y se dividió en piezas automáticamente. Los límites de algunas piezas no se han verificado editorialmente: una entrada puede contener varias piezas, solo parte de una o un bloque de servicio (por ejemplo, un anuncio de suscripción). La fuente primaria es la página del periódico en el PDF.

Página · p. 1página original ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 14 (599), 7—13 kwietnia 2011 DONBAS: OCZYSZCZANIE SZKÓŁ TRWA CZYJA ZIEMIA — TEGO I WŁADZA

Wadym MYCYK, dyrektor Talniwskiego Rejonowego Muzeum Historii Rolnictwa, etnolog Każdemu narodowi, jako etnicznej całości, wyznaczono jego miejsce na ziemi. Dano rozum w głowę, duszę w ciało i siłę w ręce. Żyj, twórz, pracuj. Naród ukraiński od wieków żyje i gospodaruje na ziemiach międzyrzecza — między Dunajem, Dniestrem, Dnieprem, Dońcem, Donem. Rzeki dają wodę dla Życia. Te ziemie hojnie i płodnie zapewniają narodowi święty Chleb. Rolnictwo, według wniosków akademika W. Wernadskiego, stworzyło “wielką kulturową energię biochemiczną, za pomocą której ludzkość zmieniła w ciągu 20 tysięcy lat, jeśli nie więcej, powierzchnię planety. Siedem-osiem tysięcy lat temu mamy pierwsze potężne państwa o charakterze rolniczym i pierwsze wielkie miasta”. Całe życie narodu ukraińskiego jest związane z ziemią. W niej nasza historia i kultura, etnogenetyczny związek z przodkami, nasze gospodarowanie na świecie i święty pokarm. Ziemia jest dla nas rodzimą. Ona jest naszą matką. Znany poeta i publicysta Ołeh Olżycz pisał, że “charakter ukraiński jest w swej istocie rolniczy”. I w tym są “istotne przesłanki takiej życiowej postawy narodu ukraińskiego, wyhodowane tysiącleciami jego kultury. A właśnie w życiowej postawie kryje się cała pozytywna wartość (rolniczego) charakteru Ukraińca! Nią uwarunkowana jest cała jego krzepa i twórczość!” W artykule “Ukraiński mit” odkrywa on to niewyczerpane źródło życia i twórczej siły, które jest najbardziej podstawową cechą “kultury ukraińskiej, a mianowicie: jej związanie z ziemią. Ziemia występuje u nas z taką siłą, że pewne psychiczne nastawienie (niech wolno będzie nazwać je “kosmicznym”) każe niektórym szukać ukraińskiego mitu w ziemi”. Każdemu narodowi, jak i każdemu człowiekowi, Bóg wyznaczył jego miejsce na ziemi, na której żyli i żyją przodkowie, rodzice. Dlatego właśnie zwie się ona — ziemia ojców, Ojczyzna, Macierz — ojczysta ziemia. Pielęgnuje się ją, broni i przed wrogiem chciwym, i przed sąsiadem zawistnym. Tym bardziej taką ziemię, jak nasza. Pod względem zasobów czarnoziemów na świecie Ukraina zajmuje jedno z czołowych miejsc. Nasze państwo posiada terytorium 60 355 000 hektarów, wśród których 26 566 000 hektarów zajmują czarnoziemy — 44 procent. Pod użytki rolne przeznaczono 23 198 000 hektarów. Żyzność ukraińskiej czarnej ziemi jest bodaj najwyższa na świecie. Plonom sprzyjają warunki klimatyczne. W dawnych czasach w międzyrzeczu Dunaju-Dniestru-Dniepru rozwijał się cały szereg kultur, w szczególności rolniczych: kukrecka, bugo-dniestrowska. W epoce miedzi i kamienia rozkwitła tu cywilizacja trypolska. Czym wyjaśnić atrakcyjność tych ziem oraz kulturowy rozkwit życia na nich? Według definicji badacza historii duchowej Ukrainy Ołeksija Bratki-Kutyńskiego, Naddnieprze i Naddniestrze są jedynym miejscem na planecie, gdzie szerokość strefy czarnoziemnej sięga 500 kilometrów. Właśnie w niej zapewnione są stałe plony oraz wysoka jakość zbóż, warzyw i owoców. Naukowiec ustalił, że “znaczny masyw ziem ukraińskich od czasu pojawienia się na kuli ziemskiej pierwszych roślin lądowych i pierwszych zwierząt ani razu nie został zalany wodami mórz czy oceanów. Oznacza to, że w ciągu setek milionów lat przechowywała się tu i gromadziła żyzna gleba oraz konsekwentnie rozwijał się najbogatszy na świecie fundusz genetyczny”. Stąd “rozprzestrzeniały się na nowo powstałe lądy flora i fauna, a wraz z nią i ludność. Oznacza to, że właśnie teren Ukrainy jest tym mistycznym miejscem planety Ziemia, na którym odbywa się przekazanie sztafety wiedzy, która konsekwentnie zmienia jedna drugą ras kuli ziemskiej: lemuryjskiej, atlantyckiej, aryjskiej. Oznacza to wreszcie, że właśnie ta ziemia miała zrodzić rolnictwo nowej rasy, …skłonić ich do uprawy roli”. W tym cała wartość ziemi i istota rolnictwa jako nowej technologii życia. Jakiekolwiek historyczne kultury rozwijałyby się na ziemiach Ukrainy, ale najbardziej podstawową kulturą pozostaje kultura rolnictwa. Rolnictwo wytworzyło takie podstawowe cechy narodu ukraińskiego, jak pracowitość, szczera i hojna natura, miłość do świata i ludzi, dało potężny duchowy nurt dla twórczości — obrzędowej, pieśniarskiej, artystycznej. Nasza rodzima ziemia — to nasze największe dobro na świecie. Z nią jesteśmy związani i duszą, i pracą, czyli całym życiem wszystkich pokoleń, które żyły, żyją i będą żyć oraz pomnażać dobro i piękno na niej. Jednocześnie jest ona przyczyną wielu nieszczęść. Niektóre państwa w różnych wiekach próbowały zagarnąć i żyzne ziemie, i przestrzeń życiową narodu ukraińskiego — Polska, Turcja, Austria, Węgry, Rumunia, a zwłaszcza Rosja. Od wieków nasz naród tylko walczy, aby obronić “ziemię, wolność i lepszy los”. Aby odebrać Ukraińcom ziemię, zmienia się taktykę i środki. Rozdano ją ludziom w postaci udziałów (pajów) i tutaj handlarze polityki śpieszą się ją wykupić (patrz “Kodeks Ziemski Ukrainy”). Ale coś nie wychodzi politycznym handlarzom i na sprzedaż ziemi raz po raz nakładano zakaz. Kolejny atak na ukraińską ziemię — terytorium — czyni obecna władza. Mówią, że trzeba czymś uzupełniać budżet. Takie sobie przebiegłe usprawiedliwienie. Dla ludzi stwarza się warunki, aby uniemożliwić produktywne gospodarowanie. Dali ziemię, ale nie ma techniki do uprawy. Jeśli jest, to nie ma części zamiennych. Dla przykładu. Na 68 gospodarstw farmerskich w rejonie talniwskim (obwód czerkaski) jest tylko dziesięć kombajnów. Ciągniki są tak stare, że chyba nawet na złom ich nie przyjmą. Zdjęcie Olesia Dmytrenki Kiedy wszystko jest, to brakuje paliwa. Podczas prac wiosennych, żniw, przy zbiorach jesienią paliwo za każdym razem drożeje. Stwarza się sytuację, aby ludzie pozbywali się ziemi. Handlarze, którzy zagarnęli przedsiębiorstwa, całe branże, za bezcen wykupują główne bogactwo Ukraińców — ziemię. Prawnie i na wieki. I nie po prostu jako środek do gospodarowania, a jako terytorium. Ponieważ pieniądze znajdują się w rękach ludności nie rdzennej, to pewnego razu obudzimy się, jak pisał Taras Szewczenko, “na naszej nie swojej ziemi”. Jak najszybciej wykupić ziemię chcą te antyukraińskie siły, które śpią i widzą naszą ziemię swoją, a Ukrainę — bezpaństwową. W tym nurcie odbywa się walka z językiem ukraińskim. Ale przecież i ziemia, i język są dane przez Boga. Dlatego występować przeciwko nim, to nie tylko walczyć z narodem, a ogłaszać wojnę Bogu. Zanim będzie się kombinować, jak sprzedawać ziemię, lepiej pomyśleć, jak o nią dbać, doglądać tak, aby była żyzna i aby rosły na niej obfite plony. Przecież ziemia jest żywym organizmem z miriadami mikroorganizmów. Proces narastania gleby jest bardzo powolny — jeden centymetr na trzysta lat. Jednak niszczenie przy niedbałym traktowaniu jest sto razy szybsze: w ciągu trzech lat niszczy się jeden centymetr żyznej gleby. Kiedy mówi się o kupnie-sprzedaży ziemi, przypominają się znane fakty, jak Izraelczycy swego czasu wykupowali od Palestyńczyków ziemię. Zawładnęli nią na podstawach prawnych. I co teraz się dzieje? Nieprzejednana wojna i zemsta. Handlarzy w polityce pytam: Jak można sprzedać Historię? Jak można sprzedać Pamięć? Jak można sprzedać Groby przodków? Jak można sprzedać Miłość? Jak można sprzedać Kraj, wyznaczony przez Boga? Jak można sprzedać Duszę? ALTERNATYWA ANATOLIJA KINDEREWYCZA HARMONIA CZASU W TWÓRCZOŚCI DROGA KRZYŻOWA EMILII STASIUK Z IMIENIEM OLESIA HONCZARA

Traducción automática

Página · p. 2página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

...ku, że prywatna własność ziemi jest głównym hamulcem dalszego rozwoju produkcji rolnej w USA. Oczywiście moratorium na sprzedaż ziemi zostanie zniesione. Odpowiednie ustawy zostaną uchwalone. Ale jest wielka wątpliwość, czy wyjdzie to na korzyść zwykłych Ukraińców — właścicieli trzech-czterech hektarów. Doświadczenie niedalekiej przeszłości z prywatyzacją bonową jest jeszcze w pamięci wielu. Można liczyć na proukraińskie siły polityczne w parlamencie, lecz pożytku z tego niewiele. Na co jeszcze można liczyć, to na głos opinii publicznej, na świadomość obywateli… Jak na te babcie-emerytki ze wsi na Kijowszczyźnie, leżącej nad Dnieprem. Nie sprzedały one swoich udziałów „fermerowi”, i nie tylko dlatego, że z niego marny gospodarz ziemi. A także dlatego, że dowiedziały się: hektar ziemi o wiele gorszej jakości pod względem urodzajności niż w Europie Zachodniej kosztuje w granicach 24 tys. euro. Pod warunkiem wyraźnego i gwarantowanego przestrzegania wymogów ustawodawczych dotyczących gospodarowania ziemią. I ochrony ich, mieszkańców wsi, praw i interesów. I przyszłości ich dzieci… Dlatego jeśli któremuś z właścicieli udziału zachce się bezmyślnie pozbyć się ojcowizny, to żeby potem nie musiał sam sobie wyrzucać: widziały oczy, co sprzedawały, płacz, choćby…

Traducción automática

Página · p. 2página original ↗

OCZY WIDZIAŁY, CO SPRZEDAWAŁY…

Mykoła CYMBALIUK Zdjęcie Olesia DMYTRENKI Tysiąc dolarów, czyli osiem tysięcy hrywien za cztery hektary żyznej ziemi! Taką cenę proponuje babciom-emerytkom pewien przebiegły farmer w odległym (100 km od stolicy) rejonie Kijowszczyzny. A ziemia nie byle jaka, nie byle gdzie, lecz w malowniczych miejscach, na brzegach Dniepru. A cóż dopiero mówić o cenach ziemi w tej samej żytomierskiej, rówieńskiej, winnickiej czy innych obwodach, gdzie bieda i bezrobocie osiągnęły zagrażającą granicę. Według danych oficjalnej statystyki około pięciu milionów emerytów otrzymuje emeryturę 900 hrywien. Bez wątpienia totalnym zubożeniem Ukraińców posługują się sprytni oszuści ziemscy. Oni swego dopinają, tym bardziej że państwo sprzyja tej kolejnej zbrodni przeciwko jej obywatelom. W rezultacie: jedni z biedy, inni z nieznajomości prawdziwej wartości ziemi, jeszcze inni, zaspokajając apetyt na „kapustę”, jednak sprzedają za bezcen bezcenny spadek po przodkach. Obecnie obowiązujące ustawodawstwo zabrania sprzedaży ziem o przeznaczeniu rolniczym. Ale to nie przeszkoda dla możnowładców — ich nihilizm prawny dawno stał się żyzną brudną topielą, z której od wielu lat wyciągają wielomilionowe rybki. Jednak nawet oni mają pragnienie zalegalizowania skradzionego, zdobytego od biedaków podstępem. Nie mają nic przeciwko, by pożywić się na nieszczęściu ukraińskiego rolnika także za granicą. Zresztą sytuacja ze stanem i perspektywami rodzimej gospodarki, przede wszystkim rolnictwa, wymaga realnych, ale przemyślanych zmian. Deputowani każdej kadencji Rady Najwyższej Ukrainy poruszali kwestie ziemskie, przedłużali moratorium na sprzedaż. Jednym słowem, na Ukrainie dawno dojrzała reforma rolna. Niedawno odbyły się przesłuchania parlamentarne „Ziemia w losie ukraińskim: sytuacja w sferze ziemskiej, zabezpieczenie ustawodawcze stosunków ziemskich i praktyka jego realizacji”. Różnorodność opinii i stanowisk, biorąc pod uwagę motywy „za kadrem”, niczego nowego nie wniosły. Jedni występowali przeciwko sprzedaży ziemi, na przykład Olha Hołoborodko, dyrektor kolektywu produkcyjnego „Syniucha” z kirowohradzkiego: „90 procent ludzi uważa, że ziemi w ogóle nie trzeba sprzedawać”. Inni (spośród uczestników przesłuchań) bronili przyspieszonego tempa opracowania i uchwalenia „Ustawy o rynku ziemi” oraz „Ustawy o katastrze ziemskim”. Kwestia ziemska dla Ukraińców jest bez wątpienia brzemienna w skutki. Dla każdego osobiście i dla państwa w całości. Przykładów światowego doświadczenia jest więcej niż wystarczająco. Na przykład wprowadzenie rynku ziemi bez ograniczeń w Bułgarii i Rumunii doprowadziło do utraty przez tamtejszych producentów rolnych swojej ziemi. Natomiast ostrożniej podeszły do tej kwestii Francja, Niemcy, Anglia, gdzie ziemia koncentruje się w rękach państwa. Bezmyślna sprzedaż ziemi, jak powiedział były przewodniczący Rady Najwyższej Ołeksandr Moroz, na zawsze pozostawi nam, naszemu państwu upokarzającą rolę obsługiwania światowego rynku surowcem, tanią siłą roboczą itd. „Wtedy trzeba uczciwie powiedzieć ludziom — nie skrzywił się on słowem — będziemy 51. stanem USA albo prowincją czy autonomią Federacji Rosyjskiej, czy Izraela, czy jakiegoś innego kraju, inaczej nie bywa”. To nie jest tania straszak socjalisty, tutaj jest on jak nigdy bliski prawdy. 10,5 miliona hektarów ukraińskich ziem na dzień dzisiejszy skoncentrowane jest w rękach kilku osób. Trzy pierwsze miejsca zajmują „Ukraińskie Inwestycje Rolne” (Stephen Jennings) — 330 tys. ha, MMK im. Illicza (Rinat Achmetow) — 225 tys. ha, „Naftkom-Agro” (syn byłego prezydenta Leonida Krawczuka) — 200 tys. ha. Niektórzy obserwatorzy wymieniają wśród innych rosyjskiego premiera Władimira Putina. Tę listę można kontynuować, ale warto zaznaczyć, że ta cieniowa jest o wiele liczniejsza. I nie mniej bogata. Zniesienie moratorium otworzy wszystkie śluzy dla zagranicznego „inwestora”. Poseł ludowy Wołodymyr Stretowycz miał rację, gdy mówił, że jeszcze sześć lat temu amerykańscy finansiści w ramach Projektu Bostońskiego zakumulowali znaczną sumę — miliardy dolarów na zakup ukraińskiej ziemi. Sądzę, że wszyscy rozumieją: nie w celu pomocy w postawieniu na nogi światowej spichlerza. Odsprzedając ziemię, sprytni geszefciarze mają nadzieję zarobić na rynku wtórnym około 400 miliardów dolarów(!), połowa — 150—200 z nich — trafi do kieszeni skorumpowanych urzędników i pośredników finansowych. Nawiasem mówiąc, właśnie amerykańscy ekonomiści doszli do wniosku

Traducción automática

Página · p. 2página original ↗

DRUGI BANK NARODOWY. ZIEMSKI

Leonid LISZYTOWYCZ Prognozy dotyczące kryzysu finansowego są niepocieszające. Nasz ratunek tkwi w zdecydowanych działaniach, skierowanych na wzmocnienie potencjału agrarnego Ukrainy. Bo ostatecznie dla nas jest to najbardziej realna droga do odrodzenia rodzimej gospodarki. Ale mamy wiele przeszkód — brak cywilizowanego ustawodawstwa ziemskiego, a to, które istnieje, działa, jakby ciągnęło przez kłodę. Na przykład w kraju praktycznie nie działa nowoczesny system katastralny. Trwa moratorium na prawo właścicieli ziemskich do wnoszenia swojej ziemi do kapitału zakładowego przedsiębiorstw rolnych. Zasoby wodne rozpatrywane są w większości przypadków jako „ziemie pod wodą”. Wyniki znanego projektu Banku Światowego dotyczącego stworzenia systemu katastralnego również nie spełniają nadziei. Oprócz tego praktycznie wstrzymano opracowywanie projektów zagospodarowania terenu dla tworzenia efektywnych przedsiębiorstw rolnych, ponieważ główne wysiłki obwodowych instytutów zagospodarowania terenu do tej pory skierowane są na „podział ziemi na udziały”. A problemy nawadniania gruntów rolnych (i zapewnienia hodowli wody) w ogóle przekazano do „kancelarii niebieskiej”. Na tym tle od wielu lat trwa pusta gadanina o stworzeniu banku ziemskiego. Banku, który zapewniłby realne mechanizmy konsolidacji różnorodnych działek, zwłaszcza udziałów ziemskich (pajów), w potrzebne dla towarowego rolnictwa pola i płodozmiany. Doświadczenie światowe przekonuje, że właśnie w ten sposób jeszcze można uratować nasze rolnictwo. Każda ukraińska wieś, gdzie dzisiaj kwitnie zgubna dla czarnoziemów dzierżawa i poddzierżawa działek ziemskich, doprowadzi do upadku sfery socjalno-kulturalnej, budownictwa mieszkaniowego itp. Wiadomo, że dzisiaj właśnie rady lokalne określają (za niemałe łapówki) przeznaczenie celowe ziem i schemat organizacji terytorium. Przy tym cynicznie ignorując wymogi Ustawy Ukrainy „O zagospodarowaniu terenu” dotyczące projektu zagospodarowania terenu, a nie projektu wydzielenia działki. W rezultacie na Ukrainie jest najniższa efektywność wykorzystania metra kwadratowego terytorium. Identyczna sytuacja jest z wykorzystaniem i ochroną wody słodkiej. Dla udoskonalenia wykorzystania i ochrony zasobów ziemskich i wodnych trzeba niezwłocznie tworzyć potężny Narodowy Fundusz Ziemsko-Wodny Ukrainy. Baza ku temu jest — 26 państwowych instytutów zagospodarowania terenu rozliczających się samodzielnie oraz 10 instytutów projektowych gospodarki wodnej. Wykorzystanie przez Fundusz nowoczesnego systemu geoinformacyjnego do bieżącego monitoringu stanu zasobów ziemskich i wodnych za pomocą satelitarnej łączności telekomunikacyjnej pozwoli uzyskać kolosalny efekt gospodarczy. Stara sowiecka organizacja zarządzania zasobami do tej pory nie pozwala zaprowadzić porządku w kraju z najlepszymi na świecie ziemiami. Dla cieniowych biznesmenów jest to korzystne. Aby zrobić pierwsze kroki ku cywilizowanemu rynkowi ziemi, wiele nie trzeba — skromne inwestowanie i odpowiednie decyzje państwowe. Wtedy Fundusz Ziemsko-Wodny może zacząć pracować w trzy miesiące! Wyniki nie każą na siebie czekać. Klimat inwestycyjny znacząco się poprawi. Wzrośnie efektywność wykorzystania i ochrony ziemi i wody, co w warunkach globalnego kryzysu jest żywotnie ważne. Specjaliści-geodeci oraz inżynierowie wodni Narodowego Funduszu Ziemsko-Wodnego będą zdolni projektować nowoczesne przedsiębiorstwa rolne. Problem moratorium sam odejdzie w niepamięć. Bo sprzedawać będą (i trzeba) nie ziemię, a przedsiębiorstwa rolne razem z ziemią i kwotami wodnymi. Przy Narodowym Funduszu wreszcie koniecznie trzeba stworzyć nowoczesne archiwum baz danych i wiedzy ziemsko-wodnej Ukrainy. Są one, jak wiadomo, informacją strategiczną, podstawą bezpieczeństwa majątkowego i gwarantowanego gospodarowania naszych obywateli. Czytelnicy zapytają: po co jeszcze jeden fundusz? Rzecz w tym, że różnica zaproponowanego funduszu od Funduszu Mienia Państwowego Ukrainy polega na tym, że ten ostatni tworzony był dla sprzedaży (prywatyzacji) starego mienia. Fundusz Ziemsko-Wodny musi wykonywać konsolidację zasobów ziemskich i wodnych. I łączyć to z projektami nowoczesnych przedsiębiorstw rolnych, które z czasem będą zaproponowane inwestorom. W ten sposób oryginalne twórcze projekty pozwolą nie tylko uczynić efektywniejszą produkcję rolną, ale i znacząco podniosą wartość sprzedaży nawet zaniedbanych ziem. Projekt ustawy Ukrainy „O Narodowym Funduszu Ziemsko-Wodnym Ukrainy” już istnieje. Tutaj szczegółowo rozpisane są podstawy legislacyjne działalności takiego funduszu. Powiem jedno: pod względem roli w państwie i praw musiałby być analogiczny do Narodowego Banku Ukrainy.

Traducción automática

Página · p. 3página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

bojownikami o niepodległość Ukrainy; bronili ukraińskiego słowa, kultury, historii, tradycji..., czy teraz, kiedy znaleźli się w stanie obojętności wobec Ukrainy, a nawet otwartej ukrainofobii... tych, którzy konsekwentnie, krok po kroku, planowo niszczą wszystko, co dotyczy tego, co narodowe: historię, kulturę, język i, patrząc szerzej, państwo ukraińskie. Jak można scharakteryzować zachowanie człowieka, który słownie oręduje „za ukraińskimi bibliotekami w Moskwie, a nawet w Paryżu i Brukseli”, a jednocześnie „na upartego” nie widzi, co dzieje się z ukraińską książką w Ojczyźnie?! Jak można wzywać i rzekomo bronić wolności słowa, a zamykać oczy na ograniczanie ukraińskich programów w radiu i telewizji?! Jak można być chrześcijanką i proponować Prezydentowi przekazanie Sofii Kijowskiej Patriarchatowi Moskiewskiemu, nie widzieć, jak krok po kroku realizowany jest plan zniszczenia na Ukrainie Patriarchatu Kijowskiego. Jak można patriotycznie wzywać „do współpracy dla dobra Ukrainy” i spokojnie obserwować, jak tę Ukrainę gubią... Czyż nie jesteście z tymi, którzy dzisiaj na Ukrainie prześladują młodych patriotów, zwalniają ze stanowisk narodowo zorientowanych kierowników, zamykają ukraińskie szkoły, przepisują naszą historię, tworzą wspólnie z Rosjanami „właściwy” podręcznik, po kawałku oddają państwo Ukrainę, a jej duchowe, historyczne, materialne wartości przekazują pod wpływ, władanie cudzoziemskim „biznesmenom”? Już mowa jest także o przekazaniu narodowej świętości — fundamentu Cerkwi Dziesięcinnej — Patriarchatowi Moskiewskiemu pod nową budowę już ich świątyni. Pani, Hanno Mykołajiwno, nie jest z tymi, z którymi stałby W. Czornowił, Ołeś Honczar, a obecnie — Lina Kostenko... Pani jest z tabacznikami, buzynami, bałohami, stojanami... i korniłowami. Czy wypada Pani, osobie z galicyjskiej rodziny, w tym krytycznym dla Ukrainy czasie być obok takich osób? Wydaje się, że Taras Czornowił wspomniał „czyich rodziców jesteśmy dziećmi”, niech Pani też sobie przypomni. Szanujmy się! biznes rządzi parlamentem, w terenie rozkwita „dyszkokracja”. Wyjście jest jedno: skrócić Radę Najwyższą do 225 osób (po jednym deputowanym z okręgu). Potrzebny jest prosty mechanizm odwoływania. Oni muszą pracować zgodnie z Kodeksem Pracy jak wszyscy obywatele, a nie według wymyślonego przez nich regulaminu. Wtedy mniej będzie takiego radioupokorzenia, nie będzie śmieci w historii, nie będzie ludzi, którzy nie znając języka, rządziliby nami. Wszystko, co ukrainofobiczne, a co płynie z ust „ustawodawców”, nigdy się nie przyjmie, przeminie i zginie. Poprzez „Słowo Proświty” chcę zwrócić się do prezydenta Wiktora Fedorowycza Janukowycza: zróbcie normalne radio państwowe! Gdzie jest nasze publiczne radiofonia? Zwróćcie nam kanał „Radio Kultura”! Dlaczego u nas wszystko tonie w korupcji, zaprzaństwie, nieodpowiedzialnych obietnicach? Jaskrawe bośmy, strefy offshore, coroczny przyrost miliarderów świadczą, że pieniądze (zarobione przez nas!) państwo ma. Jestem pewien: prędzej czy później zgromadzona energia potencjalna przejdzie w kinetyczną. A tymczasem żyjmy i radujmy się, bo życie to nie same problemy, ono jest jeszcze piękne. A do tego, między innymi, każdego ranka muszę słyszeć Hymn naszego państwa i słuchać radia „Kultura”. Czy my tak będziemy wegetować bezimienni?

Traducción automática

Página · p. 3página original ↗

LIST OTWARTY DO HANNY HERMAN (STECIW)

Zynowij HAJECKIJ, przewodniczący Pustomyckiego Rejonowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, obwód lwowski. Długo zbierałem się, by napisać do Pani, Hanno Mykołajiwno, i wciąż to odkładałem. Myślałem, a może wszystko jeszcze się ułoży, zmieni na lepsze. Lecz widzę, że przeciwnie — wszystko zmierza ku gorszemu. To, że człowiek się zmienia — zjawisko naturalne. Tylko jeden człowiek doskonali się, wyciska z siebie niewolniczą naturę, progresuje, inny zaś, przeciwnie — degraduje. Pani poziom intelektualny nie budzi u mnie wątpliwości. Jeśli chodzi o moralny, to on martwi mnie najbardziej, jako człowieka, który zna Panią od szkolnej ławy. Tak się złożyło, że w latach 1969—1971 pracowałem jako nauczyciel w Szkole Średniej w Kołodrubach i nawet przez jeden rok byłem wychowawcą w Pani klasie (prawda, lekcji w niej mi z jakiegoś powodu nie dali). Niedawno, występując w programie S. Szustera na Pierwszym Kanale Narodowym, z jakiegoś powodu oświadczyła Pani, że w 1970 roku „uczyłam się w jednej ze lwowskich szkół”. Czy Pani wstydzi się przyznać, że uczyła się w Kołodrubach? Zresztą, to drobny szczegół i nie warto akcentować tego. Zapamiętałem Panią — drobna, wysoka, rozwinięta ponad swój wiek dziewczyna była aktywistką, prawdziwą liderką w klasie. Imponowali mi także Pani rodzice, zwłaszcza ojciec Mykoła. Przez pewien czas pracował jako buldożerzysta u nas w Lisiewiczach. Kiedy w weekendy wracałem do domu, to nierzadko spotykałem go na drodze w wyczyszczonym do błysku traktorze koloru pomarańczowego z schludnymi i czystymi firankami w bocznych oknach. A jeszcze uderzało mnie, że sam traktorzysta — w krawacie, w śnieżnobiałej koszuli, jak prawdziwy inteligent — siedzi za kierownicą ciężkiej maszyny. Takim go zapamiętałem, schludnym, inteligentnym i, jak mi mówiono, porządnym człowiekiem. I bardzo żal, że tak wcześnie opuścił ten świat. Wydaje mi się, że gdyby żył, i Pani byłaby inna… Mijały lata, stała się Pani znaną dziennikarką. Wiele rzeczy o Pani, jak i o innych swoich uczniach, nie wiedziałem, ale informacje, które wyczytywałem, słyszałem o Pani, cieszyły mnie. Pani reportaże, wystąpienia publiczne, oświadczenia, wreszcie — działalność w radiu „Swoboda”, napełniały mnie, jako nauczyciela, poczuciem dumy. Tak, tak. Może nie miałem prawa i nie była to moja zasługa, ale cieszyłem się, że wśród moich wychowanków byli tak nieustraszeni, wolnomyślni i mądrzy uczniowie. Moje przekonania w tym umocniły się, kiedy przypadkowo spotkałem się z Panią w 1989 roku w wydawnictwie „Wilna Ukrajina”. Rzecz w tym, że mojego artykułu „Jeszcze raz o języku narodu, na ziemi którego żyjemy” nijak nie odważano się drukować. Z „Łeninskoji mołodi” mnie oddelegowali do „Lwowskoj prawdy”, a ci proponowali przetłumaczyć artykuł na rosyjski, ale i po tłumaczeniu znów odsyłali do redakcji „Łeninskoji mołodi”. I wtedy sprawę wzięła Pani i artykuł opublikowano. 12 kwietnia 1990 r. wybieraliśmy przewodniczącego rady obwodowej. Przypominam sobie, jaką gorączkową działalność Pani rozwinęła, agitując za W. Czornowołem. Mnie i moich towarzyszy z Ruchu i z Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki nie trzeba było agitować. Byłem przekonany i pewny kandydatury W. Czornowoła i bez agitacji. Ale Pani pozycja mimo wszystko imponowała. A w przerwie, przed głosowaniem, Pani, choć nie była Pani deputowaną, wystąpiła z oświadczeniem i opowiedziała o poufnej rozmowie z pełnomocnikiem MSW USRR pułkownikiem W. Barancem o zamiarach „wzięcia zarządzania obwodem lwowskim pod swoją kontrolę”. — Ależ to prowadzi do wojny domowej — wyciągnęła Pani wtedy wniosek — i że w odpowiedzi pułkownik W. Baranec był gotowy na to. I znów Pani postawa obywatelska mnie ucieszyła. W tamtym czasie Pani, progresywna dziennikarka, jeszcze nie była politykiem, ale w wielkiej polityce już się Pani kręciła. Właśnie jako dziennikarka zdobyła Pani przychylność W. Czornowoła i pewien autorytet. Nie chcę używać wyświechtanej frazy „wkradła się Pani w zaufanie” do niego jako Przewodniczącego rady obwodowej, deputowanego Rady Najwyższej i wkrótce jednoosobowego Przewodniczącego Ruchu. Wiadomo, że W. Czornowił początkowo nie był zwolennikiem przekształcenia tej organizacji społecznej w partię, słusznie uważając, że „przekształcenie Ruchu w partię wyrządziłoby niepowetowaną szkodę sprawie wyzwolenia narodowego”. Bo Ruch wtedy jednoczył wszystkie opozycyjne wobec władzy siły. Ale po pewnym czasie Wiaczesław Maksymowycz przekształcił Ruch w partię polityczną. Obecnie możemy tylko domyślać się, pod czyim wpływem i gdzie przechodziły swój trening osoby z najbliższego otoczenia Ruchu. „Oprócz Hanny Herman — wspomina Hryćko Hajowyj — można wspomnieć i niektórych jego (W. Cz.) sojuszników wyższej rangi — na przykład, trzykrotnego ministra sprawiedliwości w różnych rządach, z których każdy nie był ruchowcem, albo kompartyjnego nomenklaturowego „międzynarodowca”. Więc nam pozostaje tylko domyślać się, co szeptały oraz do czego skłaniały te służalcze „profesjonalne” osoby… i do jakiego finiszu doprowadziły samego Wiaczesława Maksymowycza”. Jakimże przykrym było moje zdziwienie, kiedy zobaczyłem Pani nazwisko nie wśród byłych, jak mi się wydawało, współmyślicieli, a w przeciwnym obozie, już jako doradcy W. Janukowycza. — Choćbym gdzie pracowała, zawsze pracowałam za duże pieniądze — oszołomiła Pani swoją odpowiedzią i kolegów dziennikarzy, i nas wszystkich. Nie sposób było otrząsnąć się z szoku. A dalszą Pani działalność inaczej jak zdradą nie nazwiesz. Pani wystąpienia publiczne, oświadczenia, burzliwa działalność w okresie permanentnych wyborów jako „adwokata” dalekich od interesów narodowych osób zmuszały do zastanowienia. Kiedy więc była Pani szczera: wtedy, kiedy broniła Pani Swobody, stała Pani obok

Traducción automática

Página · p. 3página original ↗

DOPEKLI!

Oleksij MAKSIUTA, 73 lata, górnik, obwód dniepropetrowski Szanowna Redakcjo, piszę do Was, bo mam już dość. Przepracowawszy swoje w kopalni, przeniosłem się na wieś. Każdego ranka, włączając odbiornik radiowy, mam ochotę „podziękować” tym, którzy tak roztrwonili nasz eter, w którym jest wszystko poza ukraińskim, na którym można uczyć się języków narodów świata. Na naszym Pierwszym Narodowym Kanale Radiowym same zakłócenia: syczy, trzeszczy, zanika. Jakim trzeba być homo sapiens, żeby tak bezczelnie szkodzić ludziom. Pewnie boi się prawdy, myśli, że nas wytrąci z torów, ale my po tym tylko złośliwsi się staniemy. Toczy się cicha wojna przeciwko nam, żyjemy nie swoim życiem. Czy może, żeby żyć, trzeba pytać o pozwolenie? Dlaczego niektórzy „ludzie” próbują zajrzeć pod podeszwę sąsiada, czy nie przylepił się tam dolar, a o swoje nie dbają? Na ukraińskiej ziemi jestem od dziada pradziada, moje geny są połtawskie. Pierwszy kanał jest dla mnie rodzimy, a mnie na siłę ładują rosyjskimi i donieckimi wiadomościami, które mnie nie interesują. Chcę słyszeć nasze, dniepropetrowskie wiadomości obwodowe, których brakuje w eterze. Dlaczego? Ze wszystkich gałęzi władzy najbardziej dotkliwa dla nas jest ta ustawodawcza: nieproporcjonalnie napuchnięta, nieodpowiedzialna, głosują jeden za trzech, korzystają z carskich przywilejów, słowami dobrodzieje, a życie pokazuje co innego, ło-

Traducción automática

Página · p. 3página original ↗

CHCIAŁABYM BYĆ OPTYMISTKĄ…

Hanna OBORSKA, artystka, Kijów. Ostatnio dużo mówi się o idei narodowej, o tym, jak budować kraj, według jakich zasad. Moim zdaniem postulaty idei narodowej są dość proste. Bo kiedy społeczeństwo buduje się na zasadzie wychowania pokoleń w oparciu o najlepsze tradycje narodowe, w którym wpaja się tak proste prawdy życiowe jak dobro, wartości rodzinne, szacunek do starszych, miłość do ojczyzny, to wynik nie każe na siebie długo czekać. A trzeba też, żeby od małego wychowywać człowieka na odpowiedzialnego. Przecież ani prezydent, ani sąsiad czy przyjaciel nie zrobi za ciebie tego, co sam musisz zrobić. Często ganimy społeczeństwo czy władzę, nie pytając siebie: co ty wczoraj czy dzisiaj zrobiłeś dla własnego państwa? Dlaczego wokół kultywowane są jedynie nastroje konsumpcyjne? Na pokolenie końca ubiegłego wieku ciągle się narzeka, chociaż wśród nich jest niemało świadomych narodowo, rozumnych i aktywnych, którzy pragną pracować i być użytecznymi dla społeczeństwa. Ale czy mają oni wyjście lub alternatywę, osądźcie sami… Moja przyjaciółka jest wykwalifikowanym specjalistą w dziedzinie architektury. Pewnego razu, mając już za sobą nie jeden projekt ze wspaniałymi wynikami, przychodzi ona do zleceniodawcy z własnymi ultranowoczesnymi opracowaniami. W odpowiedzi słyszy, że jakiś tam w podeszłym wieku Panas Hryhorowycz nie będzie tego robić, bo on jest szanowanym człowiekiem, więc kreatywność młodych specjalistów nie jest dla nich. Na dworze XXI wiek, życie zmienia się jak w kalejdoskopie. I dziwnie słyszeć, że młodym nie wszędzie u nas, okazuje się, droga: ludzi nie przyjmują do pracy albo po prostu lekceważą ich zdolności. To gorzka prawda, że prawie 90% naszych ludzi przejmuje się tylko tym, jak wykarmić własną rodzinę. A co dopiero mówić. Zdjęcie Hanny Oborskiej

Traducción automática

Página · p. 4página original ↗

JAK PARTIA REGIONÓW W OBWODZIE DONIECKIM IGNORUJE DECYZJE SWOJEGO PREZYDENTA

Marija OLIJNYK, m. Donieck. Przedtem też udawał, że nie wie, co dzieje się w jego rodzinnej i najbardziej zrusyfikowanej obwodzie, także Prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz, pokazowo żądając od premiera Mykoły Azarowa oraz ministra oświaty Dmytra Tabacznyka oficjalnej odpowiedzi w sprawie sytuacji, która zaistniała w związku z zamykaniem szkół z ukraińskim językiem nauczania. Jak poinformowała służba prasowa Janukowycza, Prezydent zaznaczył, że zamykanie szkół jest dla niego „bardzo bolesną” kwestią. „W niektórych przypadkach ten temat jest zbyt upolityczniony — kładzie się nacisk na to, że zamykane są szkoły w większości z ukraińskim językiem nauczania. Czy tak jest, czy nie — chciałbym na to pytanie otrzymać odpowiedź od ministra oświaty i premiera Ukrainy. Oficjalną dajcie mi odpowiedź” — podkreślił Janukowycz. Czy jest tu polityka, pytacie państwo? Oczywiście, jest. Antyukraińska, antynarodowa polityka, którą prowadzi na Doniecczyźnie od wielu lat kierownicza i rządząca partia — Partia Regionów. Czasem — jakoby wbrew zamiarom i obietnicom Prezydenta. Właśnie W. Janukowycz zaproponował ogłoszenie na szczeblu państwowym 2011 roku rokiem oświaty i społeczeństwa informacyjnego, 2012 — kultury i odrodzenia muzeów, 2013 — rokiem zdrowia fizycznego i ekologii itd. Rok oświaty dopiero się rozpoczął, a opinia publiczna (w pierwszej połowie stycznia) dowiedziała się o likwidacji szkół, którą władze regionalne nazwały z jakiegoś powodu „optymalizacją”. Kiedy naczelnicy rejonowych i miejskich wydziałów oświaty zaczęli informować na zebraniach dyrektorów szkół o likwidacji szkół w tym czy innym rejonie, nie powoływali się na żadne dokumenty. A zaczęła się ta likwidacja/optymalizacja od zamknięcia szkoły nr 111 w rejonie petrowskim m. Doniecka z ukraińskim językiem nauczania. Tę, trzecią w Doniecku, szkołę z ukraińskim językiem nauczania w 1995 roku pomogła otworzyć ogólnoukraińska społeczność: z Czerniowiec przywieziono eksponaty do wyposażenia świetlicy oraz ukraińską odzież dla pierwszej klasy; obwody lwowski, iwanofrankiwski i tarnopolski zapewniły szkole podręczniki. * * * Dopiero co stało się wiadome, że przewodniczący Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej jeszcze w lipcu 2010 roku stworzył grupę roboczą, w skład której weszli głównie naczelnicy wydziałów, którym zlecono zaproponowanie obiektów do optymalizacji, a w rzeczywistości — likwidacji instytucji budżetowych obwodu. Już 15 października 2010 roku wszystkie propozycje zostały uogólnione w „Regionalnej mapie drogowej dotyczącej optymalizacji sieci instytucji budżetowych i wydatków budżetów lokalnych na ich utrzymanie”, sporządzonej w celu wykonania Deklaracji celów i zadań budżetu na 2011 rok, zatwierdzonej uchwałą Gabinetu Ministrów Ukrainy z dnia 19.04.2010 nr 315. Zatem gałęzie władzy wszystkich szczebli — od wiejskich aż po Gabinet Ministrów Ukrainy — wiedziały o niewystarczającym poziomie planowego finansowania placówek oświatowych, w szczególności w obwodzie donieckim — 80%, ale starannie ukrywały przed opinią publiczną te plany, ponieważ właśnie wtedy Partia Regionów walczyła o zwycięstwo w wyborach lokalnych. Po wyborach, 3 lutego Doniecka OAP poinformowała media, że w 2011 roku w obwodzie planowane jest zamknięcie 26 szkół ogólnokształcących (2,5% ogólnej liczby szkół), ogólna zdolność projektowa tych szkół wynosi 7182 uczniów, faktyczne zapełnienie — 2099 uczniów. W ten sposób średnie zapełnienie każdej z nich wynosi 30%. „Życie zachwiało jednoznacznością idei 'póki istnieje szkoła, dotąd żyje wieś'. Dzisiaj przy optymalizacji sieci szkół musimy wytrzymać rozsądną równowagę, pewien balans: nie po prostu zachować lub zreformować sieć szkół, a przede wszystkim zapewnić jakość oświaty w nich” — powiedział naczelnik wydziału oświaty i nauki Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Jurij Sołowjow. To jeszcze jedno kłamstwo o jakości, kiedy nie ma finansowania. Rodzice dzieci, wspierani przez „Proświtę”, „Front Zmian”, media, rozpoczęli wiece protestacyjne. W odpowiedzi rozpoczęła się presja na rodziców, nauczycieli i dzieci, nawet, jak to się stało w ukraińskojęzycznej szkole nr 111 m. Doniecka — z zaangażowaniem dzielnicowego milicjanta Jewhena Fedotenkowa, który razem z dyrektor szkoły Switłaną Babenko pokazowo, naruszając proces nauczania i Kodeks Karny Ukrainy, wywoływał nieletnie dzieci z lekcji na przesłuchanie w jej gabinecie. Rodzice 240 uczniów, którzy uczą się w języku ukraińskim w dziesięciu klasach szkoły, której obłożenie wynosi 57%, a nie 30%, nie rozumieją, dlaczego ich pierwszą w tym rejonie ukraińskojęzyczną szkołę likwidują, więc piszą wnioski do rady rejonowej, rady miejskiej, administracji państwowej… aż do Prezydenta Ukrainy. Zespół pedagogiczny oraz rodzice zwrócili się do deputowanego Rady Najwyższej z listy Partii Regionów — absolwenta tej szkoły Jurija Czertkowa. Odpowiedzi żadnej, natomiast 31 marca 2011 roku na sesji Rady Rejonu Petrowskiego przyjęto decyzję o zamknięciu tej szkoły. A 4 kwietnia Rada Rejonu Budionowskiego przyjęła decyzję o zamknięciu ukraińskiej szkoły nr 121. Ostateczne słowo należy do Donieckiej Rady Miejskiej. Taka sama sytuacja jest w innych miejscach. miastach i rejonach obwodu. Na przykład w Makiejewce zaplanowano zlikwidować 8 szkół. Pomimo apeli, protestów, próśb, pikietowania, 25 marca sesja Rady Miejskiej w Makiejewce jednogłośnie poparła decyzję o likwidacji 4 szkół z ukraińskim językiem nauczania: nr 3 (wieś im. Kirowa), nr 100 (wieś Krasnyj Oktiabr, gdzie uczą się dzieci z trzech przyległych wsi: Lipowe, Lisowyj, Wełyke Orichowe), w rejonie radzieckim — nr 27 (wieś Krasnyj Partyzan) oraz nr 94 w rejonie czerwonogwardyjskim Makiejewki. I nie ma znaczenia, że te placówki oświatowe są jedynymi wyspami kultury i życia społecznego w górniczych osadach. Cała reszta — szpitale, przedszkola, domy kultury — została już zniszczona. Dróg brak. Z miliardów hrywien, które zostały przeznaczone na zamknięcie kopalń i na tworzenie miejsc pracy w tych osadach, nie skierowano ani jednej kopiejki. Powszechne bezrobocie. A za wysokimi ogrodzeniami własnych posiadłości nasi włodarze nie widzą zaniedbanych osad. I nawet nie chcą słyszeć o ich problemach. Oto cytat z apelu rodziców szkoły nr 100 I-II st.: „...Miejska Szkoła Ogólnokształcąca nr 100 znajduje się w odległości 20 km od centrum miasta, oprócz szkoły na terenie naszych osad nie ma żadnego centrum kulturalno-oświatowego. Sytuacja demograficzna danych miejscowości pogorszy się, ponieważ nie będzie szkoły. Sytuacja finansowa wielu młodych rodzin nie daje możliwości zmiany miejsca zamieszkania. Zatem dzieci i młodzież czterech osad zostaną oddane »ulicy«... Przeniesienie uczniów MSO nr 100 do Szkoły Ogólnokształcącej nr 99, 102 istotnie osłabi więzi rodziny i szkoły, ponieważ między osadą N. Krynka (gdzie znajdują się szkoły) a wsią Krasnyj Oktiabr utrudnione jest połączenie transportowe. Rodzice nie zawsze będą mogli odwiedzić szkołę, zebrania rodzicielskie, a odpowiednio, i śledzić postępy w nauce swoich dzieci. Przekonująco prosimy uwzględnić trudności, które stwarza terytorialne rozproszenie mikrorejonu MSO nr 100 i nie dopuścić do jej zamknięcia”. Nie usłyszano. Zamknęli. Teraz rodzice zwrócą się o ochronę swoich praw konstytucyjnych do sądu. Rodzice uczniów szkoły specjalnej nr 2 w Doniecku, którą zamierzają zoptymalizować, też się nie poddają. Napisali listy z prośbą o pomoc w uratowaniu placówki oświatowej do ambasadorów USA — Teffta, Wielkiej Brytanii — Turnera, a także przedstawiciela UE na Ukrainie — Teixeira. „Szkoła specjalizuje się w nauce języka angielskiego i niemieckiego. Znajduje się w samym centrum Doniecka. Przez jej dogodną lokalizację władze podjęły decyzję o zamknięciu szkoły i sprzedaży budynku oraz ziemi, aby czerpać zyski podczas Euro-2012” — wyjaśniają rodzice. Piszą, że są w rozpaczy. „Prosimy Państwa o zobowiązanie władz do niezamykania szkoły, a w razie ich odmowy, anulowanie praw Ukrainy do przeprowadzenia Euro-2012”. Oto jak realizowany jest program Wiktora Janukowycza „Ukraina dla ludzi” oraz „kurs głębokich reform i systemowej modernizacji kraju” w bliskim mu obwodzie w 2011 roku — roku oświaty. Obecnie podjęto już decyzje sesji rad miejskich o zamknięciu od 1 września 2011 roku 8 szkół w obwodzie donieckim. Szkoła nr 111 została zamknięta 31 marca 2011 roku tylko przez radę rejonową i tej decyzji może nie poprzeć Rada Miejska Doniecka, słysząc głosy ludzi, którzy ich wybrali. Zlikwidowano 2 Domy Dziecka w Artemiwśku i Gorłówce. Są plany „zoptymalizowania” szpitali. W kolejce czeka jeszcze 17 szkół. Takie wrażenie, że władze Doniecczyzny postanowiły otrzymać dziesiątki miliardów z budżetu państwowego na przeprowadzenie Euro-2012 kosztem likwidacji instytucji budżetowych: szkół, szpitali, przychodni, zapominając, że według spisu z 1989 roku w obwodzie donieckim mieszkało 5 mln 311 tysięcy 800 osób, dziś zaś — 4 mln 443 tysiące. A władza, zwiększywszy sobie wynagrodzenia, kontynuuje celowo w zawrotnym tempie niszczyć i grabić. Innego nie zna. Ale jest nadzieja, że tworząc grupy inicjatywne w obronie swoich placówek, w końcu doniecczanie przekonają się, że Partia Regionów nie poprawi ich życia ani dziś, ani jutro. I sprawiedliwie zagłosuje przeciwko nim. prośbę o zapoznanie się z materiałami sprawy, początkowo zaproszono nas na 1 kwietnia, ale potem zadzwoniono i poinformowano, że spotkanie odłożono na czas nieokreślony. 2 kwietnia przygotowaliśmy listy otwarte do Prezydenta Ukrainy, Premiera oraz kierownictwa Prokuratury Generalnej i Służby Bezpieczeństwa Ukrainy z prośbą o rozpatrzenie i rozwiązanie naszego bolesnego problemu dotyczącego zamknięcia szkoły. Również proponujemy stworzyć stronę społecznościową, na której będziemy zamieszczać wszystkie wiadomości dotyczące problemu zamykania szkół na Ukrainie. Walkę kontynuujemy. Minister oświaty i nauki, młodzieży i sportu Ukrainy Dmytro Tabacznyk w marcu tego roku podczas wystąpienia na „godzinie rządu” w Radzie Najwyższej nazwał politycznymi insynuacjami rozmowy o zmniejszeniu liczby szkół z ukraińskim językiem nauczania. Minister oświadczył, że szkół z ukraińskim językiem nauczania przybyło. „Pomimo politycznych insynuacji wokół tej kwestii, mogę powiedzieć, że w latach 2008—2009 w języku ukraińskim uczyło się 81,1 procent uczniów, a w latach 2010—2011 — 82,2 procent” — powiedział minister. Prawda, Tabacznyk nie uściślił, w których regionach doszło do tak silnego „wzrostu” aż o... 1,1%. A nie może nie wiedzieć nasz minister-regionalista, że palący problem ze zdobywaniem wykształcenia w języku państwowym istniał i nadal istnieje w regionach wschodnich i południowych. Bo właśnie jesienią 2003 roku Tabacznyk przyjeżdżał do Doniecka pomagać likwidować szkołę z ukraińskim językiem nauczania nr 36 w rejonie leninowskim.

Traducción automática

Página · p. 4página original ↗

Kontynuujemy walkę

W „Słowie Proświty” wielokrotnie publikowano materiały o próbach zamknięcia ukraińskich szkół w obwodzie donieckim i ługańskim. Sytuację w ZOSz nr 15 w mieście Krasnyj Łuch komentują przedstawiciele inicjatywy rodziców tej szkoły. Zarzucali nam, że nasze oświadczenia „zohydziły miasto, obrzuciły błotem całą Ukrainę”. Nie przekazano nam żadnych sprawozdań, aktów ani obiecanych wyników prac komisji. W prywatnej rozmowie ponownie obiecano, że sprawę zbada kontrolno-rewizyjna komisja i że przeliczą liczbę uczniów w szkołach miasta zgodnie z obowiązującymi obecnie normami sanitarnymi. 29 marca prokuratura miasta przekazała pisemną odpowiedź na nasze oświadczenie. Jednak treść tego pisma kopiuje wszystkie wcześniejsze odpowiedzi naszych rodzimych władz. Znów nas przekonuje się, jakie piękne są szkoły, w których będą się uczyć nasze dzieci, że koszt nauki w ZOSz nr 15 jest wyższy niż w innych placówkach oświatowych, że zgodnie z aktami oględzin remont budynku wymaga dużych nakładów. Ale wszystko to nie odpowiada rzeczywistości. Szkoły, do których proponuje się przenosić nasze dzieci, to ZOSz nr 4 z mieszaną rosyjsko-ukraińską formą nauczania oraz ZOSz nr 29, która nie ma programu pogłębionej nauki języka ukraińskiego. Na nasze

Traducción automática

Página · p. 5página original ↗

Deukrainizacja za murem. Zbywająca odpowiedź

Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy Pawło MOWCZAN skierował szereg interpelacji i zapytań poselskich dotyczących niepokojącej sytuacji związanej z zachowaniem ukraińskich szkół na Doniecczyźnie i Ługańszczyźnie. Oto odpowiedzi na te zapytania i interpelacje. Gabinet Ministrów Ukrainy Narodowemu deputowanemu Ukrainy P. M. MOWCZANOWI Szanowny Pawle Mychajłowyczu! Rozpatrzywszy Pański wniosek dotyczący zamknięcia placówek oświatowych z językiem nauczania ukraińskim w m. Doniecku, informujemy, co następuje. Według informacji Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej w regionie prowadzona jest systematyczna praca nad utrwalaniem języka państwowego, jego wszechstronnym rozwojem i funkcjonowaniem. W obwodzie działa 750 ogólnokształcących placówek oświatowych z językiem nauczania ukraińskim, co stanowi prawie 70 procent ich ogólnej liczby. Szkół z językiem nauczania rosyjskim jest 230. Nauczaniem w języku ukraińskim objęto 150 986 uczniów, co stanowi prawie 47 procent ich kontyngentu. W m. Doniecku naukę w języku ukraińskim prowadzi 34 ogólnokształcące placówki oświatowe. Ponadto w 48 placówkach oświatowych z językiem nauczania rosyjskim funkcjonuje 245 klas ukraińskojęzycznych. Ogółem w mieście w języku państwowym uczy się 17 205 uczniów (ponad 26 procent ogólnej liczby uczniów miasta). Nie wpływały zgłoszenia rodziców dotyczące naruszenia praw dzieci do nauki w języku ukraińskim. Na polecenie Donieckiego Miejskiego Głowy kwestia optymalizacji sieci placówek oświatowych w m. Doniecku jest rozpatrywana na poziomie rad rejonowych; w szczególności rozważana jest możliwość zamknięcia ogólnokształcących szkół nr 121, 2, 111, 154, z czego jedynie szkoła nr 111 ma język nauczania ukraiński. Kwestia dotycząca zamknięcia Donieckiej ogólnokształcącej szkoły nr 136 w 2011 r. nie jest rozpatrywana. Optymalizacja sieci placówek oświatowych w obwodzie nie jest związana z językiem nauczania, lecz prowadzona jest w zależności od sytuacji demograficznej, zapełnienia szkół, stanu budynków oraz bazy materialno-technicznej itp. Według informacji Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej kwestia stabilnego funkcjonowania systemu oświaty, zapewnienia równego dostępu do wysokiej jakości edukacji każdemu dziecku, racjonalnego wykorzystania środków budżetowych na utrzymanie placówek wychowawczo-oświatowych pozostaje pod stałą kontrolą. Z wyrazami szacunku, Premier Ukrainy Mykoła Azarow Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy Do posła do Rady Najwyższej Ukrainy Mowczana P. M. Szanowny Pawle Michajłowiczu! Ponieważ zgodnie z artykułem 14 Ustawy Ukrainy „O oświacie” kwestia funkcjonowania i rozwoju sieci ogólnokształcących placówek oświatowych należy do kompetencji lokalnych organów władzy wykonawczej oraz organów samorządu terytorialnego, jej rozpatrzenie powierzono zarządom oświaty i nauki Donieckiej i Ługańskiej obwodowych administracji państwowych. Według informacji Zarządu Oświaty i Nauki Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej, w roku szkolnym 2010/2011 w obwodzie ługańskim funkcjonuje 298 (42,2 %) szkół z językiem ukraińskim, 156 (22,1 %) — z językiem rosyjskim, 252 (35,6 %) — z kilkoma językami nauczania (w 2004 roku odpowiednio: 236, 174, 354). Z roku na rok odsetek uczniów objętych nauczaniem w języku ukraińskim w placówkach oświatowych obwodu wzrasta. Tak, jeśli w 2004 roku wynosił on 29,5 %, to w 2011 roku — 48,5 %. W mieście Krasnyj Łuch funkcjonuje 12 szkół z językiem ukraińskim, 4 — z językiem rosyjskim i 14 — z kilkoma językami nauczania. W języku państwowym uczy się 62 % uczniów szkół miasta oraz 64 % uczniów klas pierwszych. Zgodnie z… (następuje wykaz aktów normatywnych — red.) sesja Krasnołuckiej Rady Miejskiej podjęła decyzję z dnia 28.12.2010 nr 20 „O likwidacji osoby prawnej: Krasnołuckiej szkoły ogólnokształcącej I—III stopnia nr 15 Krasnołuckiej Rady Miejskiej obwodu ługańskiego”. Działalność wymienionej placówki oświatowej zostanie zakończona po zakończeniu roku szkolnego 2010—2011. Jednocześnie informujemy, że ogólnokształcąca szkoła nr 15 z językiem ukraińskim nauczania została zbudowana w 1985 roku, a jej moc projektowa wynosi 1176 miejsc uczniowskich. Jednak według stanu na 01.01.2011 r. uczy się w niej zaledwie 240 uczniów, obciążenie pomieszczeń wynosi 20,4 %, a liczba uczniów w klasach — 16. Po zamknięciu wyżej wymienionej szkoły uczniowie zostaną przeniesieni do ogólnokształcących placówek oświatowych nr 29 i nr 4, które znajdują się w tym samym mikrorejonie. Ogólnokształcąca szkoła nr 4 z kilkoma językami nauczania została zbudowana w 1980 roku. Moc projektowa wynosi 1176 miejsc uczniowskich, uczy się w niej 437 uczniów (zapełnienie 38 % mocy projektowej), liczba uczniów w klasach — 22,2 ucznia. W szkole jest 13 sal lekcyjnych, 9 komputerów, biblioteka elektroniczna oraz dostęp do sieci Internet. Szkoła specjalistyczna nr 29 z pogłębioną nauką wybranych przedmiotów została zbudowana w 1994 roku. Nauczanie prowadzone jest w języku państwowym. Zaprojektowana zdolność przyjęć wynosi 1296 miejsc uczniowskich; według stanu na 01.01.2011 uczy się 376 uczniów (wypełnienie 29 % zdolności projektowej), a średnia liczba uczniów w klasie wynosi 20,0. W placówce jest 13 sal lekcyjnych, 15 komputerów, dostęp do sieci Internet, biblioteka elektroniczna i multimedialne środki nauczania. Szkoły nr 29 i nr 4 mają mocniejszą bazę materialno-techniczną oraz bardziej profesjonalny potencjał kadrowy. Zatem pogorszenie warunków wychowania i zdobywania wysokiej jakości edukacji w języku ukraińskim przez uczniów szkoły ogólnokształcącej nr 15 nie nastąpi. W bieżącym roku szkolnym w Doniecku w 34 szkołach ogólnokształcących nauczanie prowadzone jest w języku ukraińskim, a w 48 placówkach z kilkoma językami nauczania funkcjonuje 245 klas ukraińskojęzycznych. Ogółem w mieście w języku państwowym uczy się 17 205 (26,5 %) uczniów. Obecnie, zgodnie z poleceniem donieckiego przewodniczącego miasta, kwestia optymalizacji sieci placówek oświatowych w Doniecku jest badana na poziomie rad rejonowych Doniecka i nie była wnoszona na obrady sesji. Optymalizacja sieci placówek oświatowych w obwodzie prowadzona jest na podstawie sytuacji demograficznej, wypełnienia szkół, stanu bazy materialno-technicznej budynków, kosztów ich utrzymania w warunkach niedostatecznego finansowania branży, rozmieszczenia geograficznego itp. W trakcie optymalizacji obowiązkowo zachowany zostanie język nauczania uczniów oraz nauka przez nich języka obcego. Biorąc pod uwagę wagę poruszonych kwestii, Ministerstwo skierowało listy do przewodniczących Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej, Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej oraz donieckiego przewodniczącego miasta, w których podkreśliło, że przy podejmowaniu decyzji o likwidacji i reorganizacji placówek oświatowych konieczne jest wcześniejsze przeprowadzenie odpowiednich prac mających na celu zapewnienie należytych warunków nauczania i wychowania uczniów, w tym zachowania języka nauczania; osiągnięcie uzgodnienia wszystkich kwestii z rodzicami oraz terminowe rozwiązanie kwestii zatrudnienia pedagogów i innych pracowników. Z poważaniem, Przewodniczący Komisji ds. Reorganizacji Ministerstwa B. Żebrowski x x x Analogiczne wyjaśnienie dotyczące Ługańszczyzny, w tym miasta Krasnyj Łuch, przesłała Ługańska Obwodowa Administracja Państwowa. х х х Kolejny zapytanie poselskie Pawła Mowczana zostało skierowane do ministra spraw wewnętrznych Ukrainy A. Mohylowa. Dotyczyło ono tego, na ile zgodne z prawem są działania urzędników, którzy zamykają szkoły, a także tego, że wobec przedstawicieli społeczności, którzy występowali w obronie ukraińskich szkół, stosowany jest nacisk i bezprawne działania. W swojej odpowiedzi na zapytanie minister, w szczególności, odpisał tak: „Na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli podjęto decyzję o odmowie wszczęcia sprawy karnej w związku z tym, że w chwili podjęcia decyzji w materiałach kontroli brak jest dowodów wskazujących na znamiona przestępstw”. х х х Na prośbę naszej gazety komentarz do tych odpowiedzi udziela Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, poseł do Rady Najwyższej Ukrainy Paweł MOWCZAN: — Do mojego zakresu działalności, jako posła Ukrainy, należą, oprócz tworzenia prawa, także reagowanie na listy i apele wyborców. Z kolei ja również kieruję apele i zapytania poselskie. Apel jest składany w imieniu posła, a zapytanie jest głosowane w parlamencie i przedstawiane jako uchwała parlamentu. Co można powiedzieć o tych odpowiedziach na apele i zapytania? Sądzę, że czytelnicy naszej gazety sami wszystko widzą. Wszystkie te odpowiedzi są po prostu retoryką, zamiast konkretnych działań, typowymi odpisami w duchu czasów sowieckich. Chciałoby się wierzyć, że wszystko tak jest w rzeczywistości, jak napisano w odpowiedziach urzędników, ale obiektywnie sytuacja jest odwrotna. Trwa natarcie na wszystko, co ukraińskie, trwa oczyszczanie terytorium z ukraińskiego elementu etnicznego w przededniu totalnej prywatyzacji ziemi, w przededniu „wielkiej wędrówki narodów”, którą planuje się przeprowadzić dość szybko. х х х Pozostaje dodać, że właśnie kilka dni temu, już po tych miłych odpisach z urzędowych struktur, zamknięto jednak ukraińską szkołę nr 111 w Doniecku. Kilka dni wcześniej zamknięto od razu trzy ukraińskie szkoły w mieście Makiejewka w obwodzie donieckim. Proces trwa…

Traducción automática

Página · p. 5página original ↗

Nowi laureaci Nagrody im. Oleksy Hirnyka

28 marca, w dniu urodzin Oleksy Hirnyka, kierownicze organy Ligi Ukraińskich Mecenasów i Kijowskiego Funduszu im. Oleksy Hirnyka „Ukraińskim dzieciom — ukraińskie słowo” rozpatrzyły propozycje, które wpłynęły od organizacji społecznych i poszczególnych obywateli, dotyczące przyznania nagrody im. Oleksy Hirnyka. Nagroda ta przyznawana jest za znaczący wkład w ukraińskie odrodzenie narodowe oraz za znaczne sukcesy w narodowo-patriotycznym wychowaniu dzieci i młodzieży, w zaszczepianiu im patriotycznego stosunku do języka ukraińskiego. Laureatami nagrody im. Oleksy Hirnyka za lata 2009–2010 zostali: Iwan WAKARCZUK — rektor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki, były minister nauki i oświaty Ukrainy; Pawło HRYCENKO — dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy; Oksana LEWKOWA — dyrektor Ogólnoukraińskiej organizacji społecznej „Nie bądź obojętny!”; Maria OLIJNYK — zastępca przewodniczącego Donieckiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Publiczne wręczenie nagrody odbędzie się 22 maja br. Uczestnicy wspólnego posiedzenia wyrazili głębokie zaniepokojenie nieustannym wzmaganiem rusyfikacji ukraińskiej przestrzeni radiowej i telewizyjnej, zuchwałymi próbami zawężenia sfery użycia języka ukraińskiego w ukraińskim szkolnictwie ogólnym i wyższym, zamykaniem ukraińskich szkół, prześladowaniem ukraińskiego Kościoła narodowego. Takiego ataku na prawa narodowe Ukraińców przez 20 lat Niepodległości jeszcze nie było. Asymilacja Ukraińców do Rosjan, która przez trzy stulecia była celem rosyjskiego caratu, nieoczekiwanie staje się doktryną państwową obecnej władzy już w samodzielnej Ukrainie. Dlatego właśnie Ukraińcom warto przypomnieć o wyczynie ukraińskiego patrioty z prykarpackiego miasteczka Kałusz, obecnie Bohatera Ukrainy Oleksy Hirnyka, który na znak protestu przeciwko rusyfikacji Ukraińców spalił się 21 stycznia 1978 r. przy grobie Tarasa Szewczenki. Wykonawczy dyrektor Ligi Ukraińskich Mecenasów Mychajło SŁABOSZPYCKI; Przewodniczący Zarządu Kijowskiego Funduszu Charytatywnego im. O. Hirnyka „Ukraińskim dzieciom — ukraińskie słowo” Jurij HNATKEWYCZ

Traducción automática

Página · p. 6página original ↗

NARODZENI NIEPODLEGŁOŚCIĄ

Iryna HUBENKO: “BYCIE PATRIOTĄ TERAZ NIE JEST POPULARNE” Ciekawie jest odwiedzić różne zakątki świata, zobaczyć inne kultury, ale na stałe chciałabym mieszkać na Ukrainie, tutaj wszystko jest mi bliskie, zrozumiały język, mentalność. Chociaż wiem, że za granicą młodzi mają o wiele więcej perspektyw, dlatego nie potępiam tych, którzy pragną żyć w innym kraju. Przeważnie porozumiewam się po ukraińsku, tak rozmawiają moi bliscy i większość przyjaciół. Na uniwersytecie to konieczność. Z tymi samymi znajomymi i przyjaciółmi, którzy przywykli do rosyjskiego, rozmawiam po rosyjsku. Oba języki uważam za ojczyste. Przysłowie “Moja chata z kraja…” nie najlepiej charakteryzuje naszą mentalność. Wysocy urzędnicy nie chcą odpowiadać za swoje nie zawsze słuszne czyny, dlatego nie rozwiązują się problemy z medycyną, edukacją, kulturą itd. Za mało jest mieć nadzieję na lepsze, ale jeśli problemy będą rozwiązywane, to żyć na Ukrainie będą chciały zarówno młodzież, jak i starsze pokolenie. Aby zmienić świat na lepsze, każdy musi zacząć od siebie, a nie liczyć na los, Boga czy przypadek. Osobiście pragnę być wykształconą, kulturalną Ukrainką. Odwdzięczać się państwu za to, co dla mnie zrobiło, chronić przyrodę i kochać Ukrainę po prostu za to, że się tutaj urodziłam. Jewhen ŻURAWEL: “MOŻEMY STAĆ SIĘ NIEWOLNIKAMI ROSJI” Chcę żyć tylko na Ukrainie. Przeprowadzać się nigdzie nie zamierzam. Chyba że tylko do pracy zarobkowej, i to niedługo. W domu porozumiewam się po ukraińsku, z niektórymi przyjaciółmi — po rosyjsku, z innymi — po ukraińsku, zależy od tego, w jakim języku mówi mój rozmówca. Nie cierpię polityków. Chociaż jestem młody, to niedługo sam będę miał dzieci i martwię się o ich przyszłość. Wszędzie korupcja, ludzie są przekupni, wyższe wykształcenie to tylko nazwa, że wyższe. Jeśli jakiś głupiec ma bogatego tatę, to wyższe wykształcenie ma zagwarantowane… Moje hasło: “Ukraina zaczyna się od ciebie!”. Wzywam przyjaciół do szacunku, by nie być świniami, oczywiście przede wszystkim patrzę na siebie. Uważam, że największym zagrożeniem dla Ukrainy jest Rosja. Z naszym prezydentem niedługo możemy stać się jej niewolnikami… Mykoła BOJKO: “POROZUMIEWAJĄC SIĘ PO UKRAIŃSKU, PODKREŚLAMY NASZE WYCHOWANIE” Po ukończeniu uczelni planuję pracować na Ukrainie. Chociaż teraźniejszość pokazuje, że w kraju nie wszystko jest w porządku. Ale ktoś przecież musi być “w domu” i w pewnym stopniu wpływać na rozwój kraju! Wyjeżdżać z Ukrainy chęci na razie nie miałem i myślę, że w przyszłości nic się nie zmieni w moim światopoglądzie. Język komunikacji w naszym kraju — to problematyczna kwestia, która wymaga natychmiastowego rozwiązania — zarówno przez państwo, jak i społeczeństwo! Państwo powinno dać impuls rozwojowi języka ojczystego oraz języków mniejszości narodowych poprzez różnorodne programy socjalne przy pomocy instytucji społecznych i organizacji. Porozumiewając się w języku ojczystym, podkreślamy nasze wychowanie, kulturę, duchowość. W rodzinie porozumiewam się po ukraińsku. Od dzieciństwa rodzice nauczyli mnie myśleć i wyciągać wnioski w języku ojczystym. W nauce porozumiewam się różnymi językami, którymi władam. Obiektywnym czynnikiem w tym przypadku jest podejście do ludzi: ludzie są różni — różne języki. Jak lepiej rozmówcy — po rosyjsku czy po ukraińsku — tak się dostosowuję. Najważniejsze — mieć chęć do komunikacji i zbliżenia. Anastasija BABIJ: “NA UKRAINIE NIE ZAWSZE I NIE WSZĘDZIE WYGODNIE JEST POROZUMIEWAĆ SIĘ PO UKRAIŃSKU” Chciałabym żyć i pracować na Ukrainie. Życie w obcym kraju ma wiele nieprzyjemnych niuansów. Jednak, zważywszy na poziom rozwoju naszego państwa, nie jestem pewna, czy odmówiłabym przeprowadzki do jakiegoś cywilizowanego kraju. W domu, na nauce i z przyjaciółmi przeważnie porozumiewam się po ukraińsku, bo tak jest mi wygodnie. Uważam, że w kwestiach języka nie powinno być pryncypialności, w swoim kraju powinno być wygodnie porozumiewać się w języku ojczystym. Niestety, na Ukrainie nie zawsze i nie wszędzie komfortowo jest rozmawiać po ukraińsku. Przez 20 lat coś tam osiągnęliśmy: dzisiaj można znaleźć normalną pracę, kupić ukraińskie wydawnictwo czy usłyszeć na Chreszczatyku język państwowy. Jednak uważam, że w takim odstępie czasu moglibyśmy osiągnąć więcej. Przez chaos w państwie nie mamy żadnych gwarancji, pewności czy praw. Nasze państwo nie wypełnia swojego głównego przeznaczenia — chronić swoich obywateli. Jewhenij KRYSIATUK: “NIE MA ZNACZENIA, W JAKIM JĘZYKU SIĘ POROZUMIEWAĆ” Myślę, że w przyszłości pracować i rozwijać się będę na Ukrainie, bo to — moja ojczyzna i tutaj czuję się komfortowo, jak to mówią, w swoim żywiole! Co do zagranicy: zależy od tego, jak ułoży się życie, okoliczności. Jeśli będzie taka potrzeba, to dlaczego by nie pojechać? W rodzinie — wszyscy członkowie rodziny porozumiewają się surżykiem. Z przyjaciółmi różnie, w zależności od kręgu. Na nauce — po ukraińsku, bo trzeba dobrze znać język ojczysty. Dla mnie nie ma wielkiego znaczenia, w jakim języku się porozumiewać, w różnych sytuacjach dostosowuję się do innych, żeby wszyscy wyraźnie rozumieli, o co chodzi. Przez lata niepodległości w państwie nie widzę osiągnięć, a tylko obecną władzę, która nie dba o naród ukraiński, a myśli o sobie i dużo obiecuje. Oczywiście, są pewne zmiany, ale to wszystko jest nieznaczne w porównaniu z tym, co dzieje się w państwie, bardzo wstyd za obecną władzę, za jej stosunek do ludzi. Dla rozwoju Ukrainy mógłbym zrobić wszystko, co w moich siłach. Wszyscy, którzy znają naród ukraiński, mogą powiedzieć, że Ukraińcy są dobrzy, wrażliwi, śpiewni i weseli! Za to kocham Ukrainę i swój naród! Rozmawiała Natalija ANTONIUK AUTORYTATYWNA OPINIA

Traducción automática

Página · p. 6página original ↗

«NASZA MŁODZIEŻ NIE MA JĘZYKOWEJ ODPORNOŚCI»

Larysa MASENKO, profesor Narodowego Uniwersytetu Kijowsko-Mohylańskiej Akademii Z przedstawionego zbioru wypowiedzi widzimy różne podejście młodych ludzi — rówieśników ukraińskiej państwowości — do swojego kraju i do swojego miejsca w nim. Przeważa jednak optymizm, ponieważ młodym ludziom właściwe jest oczekiwanie lepszej przyszłości. Oczywiście, taka przyszłość nie należy do obojętnych, lecz do tych, którzy przejawiają aktywną postawę życiową, kierując się zasadą „Ukraina zaczyna się od ciebie!” Lecz przykro uderza co innego — postawa młodych ludzi w wyborze języka komunikacji. Nadzieje na zmianę sytuacji językowej w zrusyfikowanych miastach wiążemy bowiem przede wszystkim z upowszechnieniem komunikacji po ukraińsku w środowiskach młodzieżowych. Z historii odrodzenia innych narodów wiadomo, że rozszerzeniu sfer używania własnego języka narodowego sprzyja pojawienie się w zasymilowanych miastach aktywnych grup młodych ludzi, którzy swoim zasadniczym zachowaniem językowym potwierdzają prawo języka narodowego, uciskanego w okresie kolonialnym, do dominujących pozycji we własnym państwie. Podobne procesy zachodziły także w miejskich środowiskach Ukrainy w okresie ukrainizacji lat 20., lecz wkrótce przerwał je bolszewicki terror. Natomiast przytoczone wywiady świadczą o braku u naszej młodzieży tak ważnej dla zmiany sytuacji językowej cechy, jaką jest odporność językowa. Zdecydowana większość ankietowanych młodych ludzi przechodzi w rozmowie z języka ukraińskiego na rosyjski, dostosowując się do rozmówcy: „Rozmawiam tym językiem, który mój rozmówca lepiej rozumie”; „w codziennym życiu rozmawiam po rosyjsku, jednak na studiach — wyłącznie po ukraińsku”; „z tymi znajomymi i przyjaciółmi, którzy przywykli do rosyjskiego, rozmawiam po rosyjsku”, „dla mnie nie ma wielkiego znaczenia, jakim językiem się porozumiewać, w różnych sytuacjach dostosowuję się do innych, aby wszyscy wyraźnie rozumieli, o czym mowa”. Oczywiście, błędne wyobrażenie o potrzebie tolerancji w zachowaniu językowym wpajają młodym ludziom nasze środki masowego przekazu, zwłaszcza kanały telewizyjne, których właścicielem jest nie burżuazja narodowa, lecz kompradorska. Ponadto także w szkołach i wyższych uczelniach daleko nie wszyscy pedagodzy należą do świadomej części ukraińskiego społeczeństwa, na co wskazują także niektóre z przytoczonych wywiadów oraz eseje studenckie opublikowane w moich „Szkicach z socjolingwistyki” (K., 2010). Równocześnie pojawienie się takich społecznych organizacji młodzieżowych, jak „Nie bądź obojętny!”, „Odwet”, „Braterstwo studenckie” i podobnych, które przywiązują wielką wagę do zadania derusyfikacji i wyzywająco demonstrują odporność językową we wszystkich akcjach protestacyjnych, dają nadzieję na przyszłe przezwyciężenie postkolonialnej zależności kraju od Rosji.

Traducción automática

Página · p. 7página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

tysięcy ofiar.) Weźmy Fukushimę w Japonii. Jak można tak planować i budować, nie umieściwszy w strefie sejsmicznej pomp dieslowskich do chłodzenia zatrzymanego reaktora, a wszystko oprzeć tylko na elektryczności? Prądu nie ma — i po wszystkim. A gdzie autonomiczny system zapewniający niezawodność? Czytamy M. Karpana „Pokojowy atom” o wydarzeniach czarnobylskich: „Trzeba tylko znaleźć i rozpuścić w wodzie tonę kwasu borowego. Potem za pomocą strażaków podać ją do sektora reaktora z ziemi łukiem”. To były przemyślenia M. Karpana, a japońscy strażacy hydrantami również łukiem podają wodę z kwasem borowym. A dlaczego nie ma potężnych stacjonarnych systemów dieslowskich do tej procedury? Czyżby w Japonii nie było oleju napędowego? Nie przemyślano, nie założono w projekcie. To oczywiście dzikość, ale jak widzimy, istnieje i drogo kosztuje ludność. Struktury atomowe powinny być pod kontrolą społeczeństwa — to główny warunek niezawodności, a nie demonstrowanie tabel, gdzie prawdopodobieństwo wybuchu jest matematycznie uzasadnione i wynosi 10-8. Teraz co do wydarzeń w Japonii: pręty pochłaniające neutrony są opuszczone, reaktory zalane wodą z kwasem borowym — najsilniejszym pochłaniaczem neutronów, ale mimo wszystko reaktory tlą się. Zachodzi reakcja. Według wszystkich kanonów fizyki klasycznej nie powinno jej być. W czym więc rzecz? A rzecz w tym, że wrzenie i parowanie wody, czyli jej przejścia fazowe, wydzielają destrukcyjne strumienie ∆τ+, które dzielą poprzez spontaniczny rozpad nowo powstałe niestabilne jądra cezu-137 oraz strontu-90 wewnątrz prętów paliwowych. One przy spontanicznym rozpadzie wydzielają 2—3 powolne neutrony, które od razu są pochłaniane przez pluton-239 lub uran-235 w celu wymuszonego rozpadu. Wymuszony rozpad daje wyjście energii i reaktory nie gasną, a tlą się. Co robić? Jak sobie z tym poradzić? Należy podać do aktywnej strefy strukturyzujące strumienie ∆τ–, które przerwą spontaniczny rozpad jąder strontu i cezu — i źródło powolnych neutronów wyczerpie się. Strumienie można podać przez metalowe poszycie reaktora, bo metal dla tych strumieni nie jest przeszkodą. Kwas borowy nie przeniknie do wewnątrz cyrkonowych prętów paliwowych i nie pochłonie powolnych neutronów. Instalacje, które możemy opracować, zlikwidowałyby ten problem w ciągu kilku minut. Teraz co do Ukrainy. Po wydaniu książki (Kinderewycz A. W., Machmudow A. G., „Co dzieje się w „Sarkofagu”? Alternatywa dla „Ukrycia II”, Donieck, Donbas, 2001 r.) na wniosek deputowanego Rady Najwyższej M. A. Pawłowskiego (obecnie nieżyjącego), 12 października 2001 roku wygłosiłem referat na seminarium dla pracowników strefy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Raportowałem o rosnącej generacji pyłu wewnątrz obiektu „Ukrycie” i żądałem pobrania próbek aerozolu na radioaktywność oraz ostrzegłem przed możliwym samozapłonem mimowolnym. Dokończenie na str. 9

Traducción automática

Página · p. 7página original ↗

WSZECHŚWIAT, ZIEMIA I LUDZIE

Anatolij KINDEREWYCZ, członek korespondent Międzynarodowej Akademii Informatyzacji. Wybitny naukowiec XX wieku W. I. Wernadski stworzył naukę o noosferze — ludzkiej i innej świadomości, rozpowszechnionej w granicach planety Ziemia, o obopólnym wpływie świadomości człowieka na Ziemię i świadomości Ziemi na człowieka. Wielu naukowców świata, w szczególności I. Janicki, proponuje rozpatrywać Ziemię jako żywą rozumną istotę, jako komórkę, która posiada właściwości samoregulacji, zrównoważenia i świadomie reaguje na ekologiczne oraz społeczne bezprawia ludzkiego społeczeństwa na planecie. Wysysanie ropy i gazu, kopanie kamieniołomów i wykopów, niszczenie drzew, zanieczyszczanie atmosfery i wody — to wszystko agresywne czyny ludzkości, na które Ziemia odpowiada trzęsieniami ziemi, powodziami, huraganami, tornadami. Samoregulacyjne możliwości Ziemi są oszałamiające: odnowienie roślinności po pożarze, niezgłębiony, niezrozumiały dla nauki wpływ dezaktywacyjny, kiedy radioaktywne zanieczyszczenie zalewów rzek Prypeci i Dniepru zostało dezaktywowane działaniem mułu-sapropelu Morza Kijowskiego. Czarnobyl i Fukushima po raz kolejny dowodzą: wbrew zapewnieniom o niezawodności energetyki jądrowej naukowcy posiadają niepełną i niedokładną wiedzę zarówno w energetyce jądrowej, jak i w geofizyce. Tak zwana oficjalna fizyka zbyt mocno odstaje od tych wymagań, które stawiają technologie i wymagają warunki życia na Ziemi. Jako autor Teorii pola, który otrzymał wiele praktycznych wyników, wyjaśnię wyrażone przeze mnie tezy bardziej szczegółowo. PRAWDZIWE PRZYCZYNY TRZĘSIEŃ ZIEMI. Nam przychodziło wiele razy słyszeć, że przyczynami trzęsień ziemi jest pełzanie płyt tektonicznych jedna na drugą i tworzenie w strefie ich zderzeń sił, które prowadzą do trzęsień ziemi. Wskazują, że epicentrum trzęsienia ziemi znajduje się na głębokości, powiedzmy, 40 kilometrów itd. Takie twierdzenia są absolutnie błędne. Bo jak w systemie poglądów fizyki klasycznej wyjaśnić ten fakt, że geofizycy rejestrują po każdym trzęsieniu ziemi zmniejszenie długości doby? Tak było po trzęsieniu ziemi na Sumatrze i podczas ostatniego trzęsienia ziemi w Japonii 11 marca 2011 roku: długość doby zmniejszyła się o 1,7 mikrosekundy. Innymi słowy, po każdym trzęsieniu ziemi Ziemia zwiększa prędkość swojego obrotu. Skąd wtedy bierze się energia? Klasyczni fizycy tego nie wiedzą. Ależ oni „modlą” się do zasady zachowania energii, a tutaj ona jawnie jest naruszana. W ramach Teorii pola wyjaśnienia są bardzo proste i logiczne. Wszechświat, wbrew A. Einsteinowi, nie jest pusty. Posiada on poziom entropijnej czasoprzestrzeni ∆Ф=4πGM=0,5√HM=2,6·1040 oraz gęstość grawitacyjną MH=9·1031 kg/s. Kosztem kolapsu mas we Wszechświecie poziom entropijnej czasoprzestrzeni zwiększa się. Wyraża się to we wzroście liczby Hubble’a H, która obecnie wynosi H=2,8·10-18 1/s, ale stopniowo nieubłaganie zwiększa się. Przy tym dochodzi do inflacji masy z prędkością mH=2,8·10-18 1/s·1 kg=2,8·10-18 kg/s. To znaczy, masa traci swoją masywność. Pod wpływem gęstości grawitacyjnej Wszechświata Ziemia zwiększa się w rozmiarach tak, że jej równik zwiększa się w ciągu roku o 41 centymetrów. (Jest to już potwierdzone przez Amerykanów w 2000 roku za pomocą urządzeń laserowych.) Jest to przyczyną uskoków tektonicznych i dryfu kontynentów, które ustalił jeszcze Alfred Wegener. Ziemia w ciągu roku doznaje inflacji masy o ∆M=6,4·1024 kg·2,8·10-18· 3,15·107= 5,6·1014 kg. Rezultująca masa pozostaje dość dokładna i zmiany zachodzą gdzieś w czternastych rzędach, ale mimo wszystko odbija się to i na wytrzymałości jądra, i na prędkości obrotu Ziemi. Wszak energia obrotu Ziemi, która równa się E=0,5MЗω2R2З, pozostaje niezmienna i, jeśli zmniejsza się jej masa, to prędkość kątowa będzie się zwiększać. Tak właśnie się dzieje. Przyczyną tego wszystkiego jest działanie Wszechświata. Teraz o jądrze Ziemi. Gęstość właściwa jądra wynosi 25 g/cm3 wobec średniej gęstości 5 g/cm3. Odległości między atomami w krystalicznym jądrze żelazowo-niklowym nie wynoszą 10-10 m, jak na powierzchni, a zapewne 10-11 – 10-12 m. Jądro też dąży do zwiększenia swoich rozmiarów pod działaniem pola Wszechświata. I oto, kiedy Ziemia, powiedzmy, przelatuje między planetami, które ustawiły się w szereg (paradą planet), to otrzymuje ona uderzenie strumieni grawitacyjnych w jądro. To uderzenie spowoduje na zewnętrznej powłoce jądra przejście kryształów metalu od wymiarowości 10-11 m do 10-10 m w tym miejscu, gdzie w jądro uderzył strumień grawitacyjny. Uwalnia się energia wiązań międzyatomowych. Jest to ogromna energia, równa energii dziesiątek bomb wodorowych. Coś podobnego dzieje się przy zamarzaniu wody: energia wiązań międzyatomowych przy przejściu od wody do lodu rozrywa żeliwną rurę. Właśnie w tym miejscu ta odszczepiona powierzchnia jądra uderzy w płaszcz i wzdłużną sztywną falą dojdzie do tego miejsca pod skorupą Ziemi, gdzie z płaszczem kontaktuje się płynna magma. Fala wzdłużna przekształca się w fontannę magmy, która uderza w skorupę Ziemi. (To miejsce nazywa się epicentrum trzęsienia ziemi.) Jeśli znajduje się ono pod tarczą kontynentalną, to są to słabe wstrząsy, jeśli zaś w węzłach uskoku skorupy, to dochodzi do odczuwalnego wstrząsu gruntu. Ponieważ to zjawisko fizyczne jest uwarunkowane przyczynami skierowanymi z zewnątrz, to można opracować czujniki, które przyjmą uderzenie grawitacyjne z zewnątrz i wskażą miejsce, w które i w jakie współrzędne Ziemi uderzy fala wzdłużna idąca od jądra. Chmura powolnych neutronów w zbiorniku z metalicznym uranem-238 będzie subtelnie reagować na uderzenie grawitacyjne idące z zewnątrz i będzie rejestrowana przez czujniki neutronowe jako działanie Wszechświata na jądro Ziemi. To znaczy, istnieje możliwość z wyprzedzeniem o 1—2 godziny dokładnie wskazać miejsce możliwego epicentrum trzęsienia ziemi. Jest to szybko działający system elektroniczno-powiadamiający. OFICJALNA NAUKA ODSTAJE... Po 110 latach od czasu odkrycia pierwiastków radioaktywnych klasyczna fizyka do dziś nie zna realnej przyczyny rozpadu α, β, γ. Wyjaśnienie rozpadu α przez efekt tunelowy jest błędne: przy rozpadzie jądra cząstka α leci nie do jądra, a od niego! Po co tu bariera, gdzież ta bariera, żeby przez nią tunelować? Dogmatyzowana ogólną teorią względności oficjalna nauka wyraźnie odstaje w kwestiach fizyki jądrowej, dlatego fizycy jądrowi korzystają z niepełnej i niedokładnej wiedzy, która, na przykład, doprowadziła do wybuchu reaktora czarnobylskiego. Tak, klasyczna fizyka jądrowa uważa, że żadne procesy fizyczne i chemiczne nie wpływają na aktywność pierwiastka radioaktywnego i jego okres półtrwania. Teoria pola, stworzona przeze mnie, dowodzi, że tak nie jest. Setki milionów lat temu, kiedy gęstość grawitacyjna Wszechświata była niższa, pierwiastków fizycznych było około tysiąca, ale stale rosnąca gęstość grawitacyjna Wszechświata rozformowuje pierwiastki. Obecnie przy danej wartości liczby Hubble’a pierwiastków za- pozostało nieco ponad sto, a ich izotopów — nieco ponad pięćset. Przy czym ostatnie 50 izotopów po prawej stronie ulega rozpadowi spontanicznemu. Tworząc urządzenie techniczne, które daje wyższą wartość gęstości grawitacyjnej, tak zwaną komorę intensyfikacji procesów fizycznych, opanowaliśmy technologię przyspieszonej dezaktywacji pierwiastków promieniotwórczych. Tak, okres półtrwania cezu-137, który wynosi 30,2 roku, zmieniliśmy do 98 godzin. Przeprowadzono setki eksperymentów nad przyspieszoną dezaktywacją strontu-90, cezu-137, ameryku-241, molibdenu-99, potasu-40 i innych. Eksperyment kontrolny przeprowadzono z udziałem dwóch doktorów nauk z Instytutu Kurczatowa. Przewodniczącym komisji był akademik B. W. Bołotow (Akt ekspertyzy z 25 października 2005 roku). Studiując wydarzenia i dane dotyczące wybuchu czwartego bloku elektrowni jądrowej, doszedłem do wniosku, że wybuch reaktora nastąpił dlatego, iż fizycy nie znali wielu zjawisk, czyli kierowali się niepełną wiedzą. Cała rzecz w tym, że przy włączeniu w RBMK systemu AZ-5 pręty, spadając w dół, wypierają wodę i wywołują zjawiska kawitacyjne oraz zjawiska przejść fazowych. Przy tym przez wodę emitowane są potężne destrukcyjne strumienie ∆T+. Strumienie te natychmiast wywołują spontaniczny podział jąder strontu-90 i cezu-137 — świeżo powstałych i niestabilnych wewnątrz prętów paliwowych. Rozpadając się spontanicznie, każde takie jądro wydziela 2—3 powolne neutrony, które natychmiast są pochłaniane przez jądra uranu-235 w celu wymuszonego podziału, dlatego dochodzi do gwałtownego wzrostu mocy reaktora, a czujniki strefowe powolnych neutronów nie wykazują ich wzrostu. W 9. sekundzie moc reaktora wzrosła 80-krotnie i wybuchł. Przy tym czujniki strefowe neutronów, znajdujące się poza prętami paliwowymi, żadnego wzrostu neutronów nie rejestrowały. Ale fizycy nie znają tego zjawiska do dziś. Tak, na reaktorach RBMK (w Rosji jest ich 17) zainstalowano system szybkiego opuszczania prętów (w 2 sekundy zamiast 18 sekund, co było na 4. bloku w Czarnobylu). Ale z pełną odpowiedzialnością oświadczam: jeśli, nie daj Boże, liczba prętów w strefie aktywnej spadnie poniżej 20 i jeśli opóźni się opuszczanie prętów AZ-5 do 9 sekund — każdy reaktor wybuchnie jak czarnobylski z wyżej wymienionej przyczyny. KORPORACYJNE INTERESY Struktury atomowe poprzez wprowadzenie szeregu wewnętrznych praw (tajność, dopuszczenie) oraz instrukcji wymknęły się spod kontroli społeczeństwa. A to prowadzi do strasznych katastrof, za które płaci społeczeństwo. (Po 25 latach od awarii w Czarnobylu 500 ty-

Traducción automática

Página · p. 8página original ↗

Jurij SZCZERBAK „CZAS ŚMIERTOCHRZYSTÓW” (MIRAŻE 2077 ROKU) Fragment powieści

Ciąg dalszy. Początek w nr 13 z 2011 r. 4. 15 kwietnia 2077 r. Ściśle tajne Jeden egzemplarz Osobiście do Jego Jasności Hetmana Ukrainy, Generała armii Kuźmy-Danyła Machuna Meldunek o szczególnym znaczeniu państwowym Informuję Was, że Zagraniczna Służba Informacyjna Straży Państwowej Ukrainy (ZSI StraPa) za zgodą GEPRU objęła od 2075 roku operacyjnym rozpracowaniem naczelnika Drugiego (naukowo-technologicznego) zarządu wywiadu wojskowego SZU pułkownika Hajduka I. P. Hajduk I. P. urodził się 12 lutego 2027 r. w Kijowie, ukończył wyspecjalizowaną szkołę komputerową, studiował na Kijowskim Uniwersytecie Politechnicznym, wydział systemów sterowania rakietami. Dał się poznać jako zdolny inżynier, posiada dwa wynalazki. Podczas agresji rumuńskiej (2048—2052) służył w wywiadzie wojskowym, został oficerem zawodowym WIRU. Ukończył Akademię Wywiadowczą Sił Zbrojnych im. generała E. Marczenki (2055 r.), otrzymując stopień kapitana. W 2057 r. w ramach wymian studenckich decyzją kierownictwa MON (K-D Machun) i StraPa (J. Mereżko) został skierowany do Konfederacji Państw Ameryki Północnej na naukę do MIT — Massachusetts Institute of Technology, oddział technologii kosmicznych, zarządzania i łączności, gdzie wszedł do grona 10 najlepszych studentów. Doktor filozofii, doktor nauk inżynieryjnych. Po ukończeniu MIT, przebywając na terytorium KPAP, zajmuje się działalnością wywiadowczą pod przykrywką stanowiska dyrektora wykonawczego Ukraińsko-Amerykańskiego Biura ds. Wymian Naukowo-Technologicznych. W 2058 r., będąc studentem MIT, wszedł w intymny związek z obywatelką amerykańską, studentką tego samego instytutu Shirley Mac Dowell, która z czasem, po 3 latach, została żoną przyszłego prezydenta KPAP Andrew Van Lee i na chwilę obecną jest jednym z najbardziej wpływowych senatorów konfederacji. Dane znajdujące się w ZSI StraPa świadczą, że Shirley Mac Dowell jeszcze w latach studenckich została agentem Centralnej Służby Bezpieczeństwa Konfederacji pod pseudonimem „Baby” i w trakcie intensywnych kontaktów zwerbowała Hajduka I. P., któremu nadano pseudonim „Ikar”. Stwarzając pozory skutecznej działalności w zakresie zbierania na rzecz Państwa Ukraińskiego informacji dotyczących najnowszych opracowań naukowo-technicznych w sferze przesyłu informacji oraz nowych rodzajów uzbrojenia (projekty „Wodohraj”, „Czerepacha”, „Kojot”, „Łastiwka” i inne), Hajduk I. P., pracując na rzecz Konfederacji, wyrządził ogromną szkodę zdolności obronnej PU, rodzimej nauce i technice. Udowodniono, że Hajduk I. P. sprzyjał przekazaniu Amerykanom takich perspektywicznych projektów rodzimego kompleksu obronno-przemysłowego, jak nowy rodzaj paliwa do rakiet na paliwo stałe bazowania morskiego i kosmicznego SS-32 oraz SS-52, powłoka antykorozyjna dla platform morskich o przeznaczeniu strategicznym, ultraczułe instalacje radarowe typu „Mantija”, nowe zasadnicze opracowania silników turbinowych i plazmowych oraz inne (lista przestępczo-zdradzieckich działań Hajduka I. P. w załączeniu). Przekazując te oraz inne technologie i wyroby swoim amerykańskim mocodawcom, Hajduk I. P. wszedł na drogę osobistego wzbogacenia się, gromadząc na podstawionych kontach w Panamie znaczne sumy pieniędzy, około 60 mln globo. Hajduk prowadzi niemoralny tryb życia, pozostając w pozamałżeńskim związku z kasjerką banku „Continental” Lindą Kenworthy, agentką wywiadu brazylijskiego, którą wykorzystuje do przeprowadzania nielegalnych operacji finansowych. Fakty znajdujące się w posiadaniu Straży Państwowej są wystarczające, aby zdemaskować zdradziecką antypaństwową działalność Hajduka I. P. W związku z powyższym proponuję: — niezwłocznie odwołać Hajduka I. P. z Konfederacji pod przekonującym pretekstem (awans służbowy); — niezwłocznie aresztować go, gdy przybędzie do Kijowa, i postawić oficjalne zarzuty; — utworzyć specjalny trybunał wojskowy dla osądzenia Hajduka I. P.; — jako wyjątek, skazać Hajduka I. P. na karę argentyńską — poprzez wyrzucenie z samolotu na wysokości 5000 m nad świętą ukraińską ziemią; Nagrodzić agentów ZSI StraPa (pseudonimy „Imperator”, „Sokyra”, „Szachist”), którzy przyczynili się do zdemaskowania Hajduka I. P. Dyrektor Straży Państwowej Ukrainy Julij Mereżko Rezolucja na dokumencie: ob. Klinkiewiczowi W. J. Hajdukowi I. P. nadać kolejny stopień wojskowy generała-chorążego, odwołać do Kijowa. Hetman K. D. Machun. 16.04.2077 5. Hajduk wszedł do wielkiej sali z lustrami, trzema lśniącymi żyrandolami i licznymi porcelanowymi chińskimi wazami na przyściennych stolikach i fortepianie, w których stały luksusowe białe i różowe mieczyki. „Sztuczne” — szybko ocenił Hajduk — bo żaden z delikatnych płatków nie zwiędł, kwiaty były jednostajnie uroczyste, niczym w bajkowym filmie rysunkowym. Pierwsza dama Konfederacji Państw Ameryki Północnej — Stanów Zjednoczonych, Kanady i Meksyku — senator Shirley Van Lee czekała na niego, przyjaźnie uśmiechając się i pierwsza wyciągając dłoń na powitanie. Prawie nie zmieniła się od tamtych czasów, jedynie jej śliczna twarz królowej studenckich balów utraciła akwarelową świeżość i nieostrość półtonów młodości i została nakreślona ostrym piórem czasu oraz operacji kosmetycznych. Ale od tego nie stała się mniej piękna. Najurodziwsza pani senator w całej historii Ameryki. — Cieszę się, że pana widzę, panie Hajduk — kontynuowała czarująco uśmiechając się, chociaż jej spojrzenie wydało mu się zatroskane. Jej niegdyś luksusowe, niesforne ciemnokasztanowe włosy stały się jasne, starannie zaczesane i splecione z tyłu w kok, jak u baletnicy. Przypomniał sobie Larę. — Senator Van Lee, to wielki zaszczyt dla mnie — państwa zaproszenie i spotkanie. — Hajduk z przejęcia zaczął ledwo dobierać nawet banalne angielskie słowa powitania nia. Potem zdobył się na całkiem szczery komplement: — Wygląda pani znacznie młodziej niż… — Niż kiedy? — rozpromieniła się lekkim śmiechem pierwsza dama Konfederacji. — Niż wtedy, gdy wycieraliśmy nos George’owi Eastmanowi. — Obawiam się, że ten nos już całkiem zniknął — powiedziała Shirley, zapraszając Hajduka do usiądnięcia na specjalnej dwuosobowej „ławeczce”, obitej ciemnoczerwoną, w niebieskie paski tkaniną, którą tak lubiano w budynkach oficjalnego Waszyngtonu, stylizowanych na XVIII wiek. Shirley usiadła po lewej stronie Hajduka na specjalnym fotelu, za nią na krześle usadowiła się Martha Jefferson z notatnikiem w ręku, która również zabrała głos: — Eastmanowi niedawno przyspawali nowy nos. Z utwardzanego stopu. — Słyszałam, że wyjeżdża pan z Waszyngtonu — kontynuowała Shirley, a Hajduk zobaczył, jak prawą dłonią dotknęła lewego łokcia — oznaka zaniepokojenia. — W imieniu prezydenta i senatu Konfederacji pragnę podziękować panu za pana wkład w rozwój ukraińsko-amerykańskich stosunków. Prezydent wysoko ceni pana wysiłki i prosił przekazać panu swoje najlepsze życzenia. Doświadczenie ostatnich lat prób pokazało, jak owocna była nasza współpraca w sferze nauki i technologii. Będzie pana brakowało w Waszyngtonie. Hajduk przypomniał sobie, jak szaleli z miłości, gdy tylko się poznali, kiedy zamieszkali w sąsiednich pokojach w kompleksie mieszkalnym Southgate nad brzegiem rzeki Charles, z którego roztaczał się widok na stary Boston. Shirley, czarująca ciemnowłosa Amerykanka z Nowej Anglii, uderzyła w serce młodego Hajduka, który w jednej chwili zapomniał wszystkie swoje przysięgi złożone specnazowi, ukraińskiemu wywiadowi i samemu sobie — tylko uczyć się na najlepszym uniwersytecie świata, skupić się na głównym celu — na systemach sterowania rakietami, a nie rozpraszać się przypadkowymi związkami seksualnymi. Zapomniał wszystkie wytyczne kapitana kontrwywiadu Julija Julianowicza Mereżki o tym, że pierwszy gość w jego pokoju, pierwszy kolega-student, pierwsza dziewczyna w łóżku i pierwszy znajomy w studenckim barze będą agentami Narodowego Zarządu Kontrwywiadu Centralnej Służby Bezpieczeństwa Konfederacji. I że obowiązkowo będzie miał swojego osobistego „kuratora”. O wszystkich ostrzeżeniach i wytycznych w jednej chwili zapomniał Hajduk, kiedy do drzwi jego pokoju zapukała Shirley Mac Dowell i poprosiła o pomoc w naprawie komputera. Okazała się studentką drugiego roku kursu 21F — języki obce i literatura, głównie hiszpański, ale interesowała się także rosyjskim, ukraińskim i polskim, nawet próbowała coś do niego mówić w dziwnej mieszance języków słowiańskich, od czego zaczynał się śmiać i uściskami oraz pocałunkami zatrzymywał potok jej słów: zazdrościł jej angielskiej wyrafinowanej mowy białych arystokratów Nowej Anglii — tego ostatniego rezerwatu lingwistycznej architektury czasów szekspirowskich, ginącego pod naporem indyjsko-chińsko-meksykańskich akcentów i komputerowych barbarzyńskich slangów, które zalewały amerykański kontynent. Później Shirley przyznała mu, że podnieca ją jego dziwny akcent i jego głos — jakby przyniesiony z dalekich eurazjatyckich stepów. Wtedy jeszcze słabo wyobrażała sobie, gdzie leży Ukraina. A on nie mógł sobie wyobrazić, kim ona się stanie. — Czy wie pan już, gdzie będzie pan pracował w Kijowie? — zapytała Shirley. — Jeszcze nie wiem. Najpierw odpocznę, zajmę się wędkarstwem na Dnieprze. A potem znajdę pracę. Kiedyś opowiadał jej, że bardziej niż czegokolwiek na świecie nienawidzi wędkarstwa. Nie zapomniała, bo rzuciła szybkie spojrzenie i jej prawa dłoń znów dotknęła lewego łokcia. — Mam wysoki zaszczyt — wstała ze swojego fotela Shirley — w imieniu prezydenta Konfederacji Państw Ameryki Północnej nagrodzić pana pamiątkowym dyplomem. Hajduk wstał, rozumiejąc, że widzi Shirley ostatni raz w życiu. Pierwsza Dama przekazała mu teczkę w niebieskiej safianowej oprawie z dyplomem. — Proszę również — powiedziała, czarująco się uśmiechając, Shirley — przekazać ode mnie prezent żonie pana prezydenta… Pana wojskowego lidera… — Hetmana — podpowiedział Hajduk. — Hetmana. Pani Natalii. Do dziś wspominam jej gościnność w Kijowie. Hajduk wziął z jej rąk dość ciężki pakunek, owinięty papierem z wizerunkiem Białego Domu i różową wstążką z kokardą. Pod papierem wyczuwało się coś twardego — szkatułkę, zapewne. Hajduk wyprężył się jak prawdziwy generał, nawet obcasem tupnął. — Powodzenia — Shirley mocno uścisnęła jego dłoń, jakby nie chciała puszczać. Hajdukowi wydało się, że w oczach pani senator błysnęły łzy. — Odprowadzę pana — powiedziała Martha Jefferson. Różowolicy gigant wyprężył się, gdy tylko wyszli z komnat pierwszej damy i zasalutował. „Po co zerwał się ten głupek?” — pomyślał Hajduk. Dlatego, że zobaczył dyplom prezydenta Konfederacji w moich rękach? Czy mają taki protokół — witać gości, kiedy ci na zawsze wychodzą z Białego Domu? — Może pan się nie przebierać — powiedziała Martha, podtrzymując go za łokieć suchą dłonią. — Proszę wziąć to na pamiątkę. Pana ubranie jest już w samochodzie… Hajduk chciał zaprotestować, że żaden samochód na niego nie czeka, ale Martha, mocno się go trzymając, wyprowadziła go z Białego Domu na parking, chroniony przez „Pterodaktyla”, i cicho, ale stanowczo powiedziała: — Chcą pana zabić. Musi pan natychmiast uciekać. O nic nie pytaj. Zawiozą pana do Kanady, gdzie wsiądzie pan do samolotu. Proszę otworzyć pakiet. Jedyna prośba — nie, nie proszę, błagam pana: z panem pojedzie moja siostrzenica Bożena. Ona również leci do Kijowa. Proszę się nią zaopiekować. Będę wiecznie panu wdzięczna. Ona… — skinęła w stronę Białego Domu — pana kocha. Wciąż jeszcze. Żegnajcie. Proszę nie zapomnieć otworzyć pakietu. Martha Jefferson niemal wepchnęła zdezorientowanego Hajduka do czarnej opancerzonej limuzyny z numerami Białego Domu. W tylnej części limuzyny zamiast bagażnika stała wieżyczka karabinowa i siedział strzelec — jak w starodawnych bombowcach z dziecięcych gier komputerowych. Przez przyciemnione szyby limuzyny nic nie było widać — ani policyjnych „żółwi”, ani szarych z brązowymi drzwiami taksówek, ani bezdomnych leżących na trawnikach Lafayette Park. Tym bardziej nie można było zobaczyć drona-killera, który błyszczał w słońcu, przyczajony przy sygnalizacji świetlnej, którą sterowała ochrona Białego Domu. Dron przypominał zwykłą kamerę policyjnego monitoringu ruchu ulicznego. Usadowiwszy się na tylnym siedzeniu limuzyny, Hajduk zanurzył się w ciemność. Z czasem zobaczył ledwo widoczne podświetlenie podłokietników, kryształowych szklanek minibaru, kolorowe światełka pulpitu sterowania łącznością. Wzrok jego utknął na ciemnej postaci, która nieruchomo sterczała na przednim siedzeniu, twarzą do Hajduka. — Czy pani jest Bożena? — domyślił się. Postać twierdząco skinęła głową. Limuzyna gwałtownie ruszyła, wszelkie rozmowy ustały. Ciąg dalszy nastąpi.

Traducción automática

Página · p. 9página original ↗

Continuación de «WSZECHŚWIAT, ZIEMIA I LUDZIE», p. 7

WSZECHŚWIAT, ZIEMIA I LUDZIE

Zakończenie. Początek na str. 7. reakcji łańcuchowej (SMLR). Próbki dostarczono do Instytutu im. Chłopina w Petersburgu, gdzie moje przewidywania się potwierdziły. Na 15. rocznicę awarii przygotowywano Międzynarodową konferencję w Sławutyczu, poświęconą przekształceniu strefy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w przedsiębiorstwa składowania i przechowywania odpadów promieniotwórczych elektrowni jądrowych Europy. Jednak tematykę konferencji zmieniono i zaczęto mówić, że my, rzekomo, dokładnie nie wiemy, co dzieje się w „Ukryciu”, obiekt należy zdemontować, paliwo usunąć, ale nie ma pieniędzy, doświadczenia itp. Moim dwóm referatom, które wysłałem na konferencję i które dotyczą stanu paliwa w obiekcie „Ukrycie”, nie dano biegu. Ale, dzięki Bogu, byłem zadowolony nawet z tego, że strefy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej nie zasypano odpadami promieniotwórczymi z całej Europy. W 2009 roku wyszła książka A. W. Kinderewycz, H. S. Marakucy „Jeszcze raz o Sarkofagu” K., EKMO, w której obalam szalone dowody specjalisty Międzynarodowego Centrum Naukowo-Technicznego A. Suchoruczkina o zasadniczej niemożliwości wystąpienia SMLR w obiekcie „Ukrycie” (2001 r.), rozważam scenariusze możliwego zawalenia się dachu obiektu „Ukrycie” oraz jego całkowitego zniszczenia, dowodzę, że obiekt „Ukrycie” to maszyna do produkcji drobnozdyspergowanego submikronowego pyłu. Zwracam uwagę na to, że w tym pyle dochodzi do osiadania ciężkich cząstek plutonu w dół (a jest go tam 1000 kg) i że w roztworze wodnym pluton-239 może stworzyć minimalną masę krytyczną (0,5 kg plutonu-239 i 6 litrów wody) o mocy wybuchu 1000 ton trotylu. Wysyłam książki Prezydentowi, do Gabinetu Ministrów, do Rady Najwyższej. Reakcji żadnej. Z materiałów, na które natrafiłem w 2007 roku (Frołow W. W. „Anomalne zdarzenie 27—30 czerwca 1990 roku w czarnobylskim obiekcie Ukrycie” // Preprint FEI, FEIF2279, Obninsk, 1992 r. — 18 str. oraz Frołow W. W. „Anomalny incydent 27—30 czerwca 1990 roku w obiekcie Ukrycie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej” // Atomnaja energija — 1996 r., wyd. 3, str. 216—219), dowiaduję się, że SMLR już wielokrotnie zapalała się na czwartym piętrze, ale gaszono ją azotowo-kwaśnym gadolinem. W odpowiedzi na moje książki urzędnik Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych W. Hołosza wysłał gniewny list: do nas więcej się nie zwracajcie. Oto one, niebezpieczne podwójne standardy atomistów — zaprzeczenie w 2001 roku zasadniczej niemożliwości SMLR i, jak się okazuje, już 11 lat (od 1990 roku) prowadzi się z nią walkę na 4. piętrze obiektu „Ukrycie”. Tak, rzeczywiście, SMLR zapala się na czwartym piętrze, gdzie aktywność wynosi 1440 r/h, jest dużo cezu-137 i strontu-90, ale mało materiałów rozszczepialnych. One w stopie paliwa poszły w dół. Dlatego podwojenie mocy tej reakcji następuje w ciągu 40 minut. Ale jeśli SMLR zapali się na trzecim lub drugim piętrze obiektu „Ukrycie”, to nie zdążą jej zgasić, bo moc będzie się podwajać w milisekundach lub mikrosekundach. Jedyne wyjście — etapowe wyjmowanie materiałów rozszczepialnych. Mój zespół specjalistów opracował różnorodne sposoby i metody przyspieszonej dekontaminacji odpadów promieniotwórczych. Są one opatentowane w USA i jest pięć patentów Ukrainy. O stanie obiektu „Ukrycie” istnieje szereg publikacji w prasie, w szczególności artykuły dziennikarza O. Dykania w gazetach „Słowo Proświty” i „Deń”, artykuł nieżyjącego już reżysera J. Illenki w gazecie „Słowo Proświty”. Poseł W. Jaworiwski poruszał tę kwestię w Radzie Najwyższej i opowiadał w dwóch audycjach radiowych „Dwadzieścia minut z Wołodymyrem Jaworiwskim” o tym, że trzeba natychmiast rozpoczynać prace nad unieszkodliwieniem obiektu „Ukrycie”. Na podstawie wszystkich opracowań i materiałów opracowałem „Projekt odrodzenia strefy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej” i złożyłem go przewodniczącemu Komisji ds. polityki ekologicznej, wykorzystania zasobów naturalnych i likwidacji skutków katastrofy czarnobylskiej A. Semynodze. W tym dokumencie mowa była, w szczególności, o następujących kwestiach: „Należy zaznaczyć, że do 1994 roku w Radzie Najwyższej pracowała komisja ds. katastrofy czarnobylskiej, a w Gabinecie Ministrów było jednoprofilowe ministerstwo — Miniczarnobyl. W 1996 roku zorganizowano Narodową Spółkę Energetyczną Enerhoatom, ale po zatrzymaniu trzeciego bloku energetycznego Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, strefa Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej została podporządkowana Ministerstwu Energetyki oraz Ministerstwu ds. Sytuacji Nadzwyczajnych. Jednak Ministerstwo ds. Sytuacji Nadzwyczajnych ma zupełnie inne funkcje — państwowe służby ratownictwa awaryjnego. Jest to legislacyjny absurd, ponieważ Konstytucja Ukrainy nie przewiduje, aby Ministerstwo zarządzało terytorium (strefą Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej). Jeszcze bardziej absurdalne stało się przekazanie do Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, SWRJP-1 (składowisko wypalonego paliwa jądrowego) oraz obiektu „Ukrycie”. Zarządzanie najbardziej skomplikowanymi zadaniami strefy czarnobylskiej, stanem SWRJP-1, SWRJP-2, obiektu „Ukrycie” przeszło w ręce niekompetentnych ludzi, gdzie jest zaledwie dwóch-trzech specjalistów. Ponadto Ministerstwo ds. Sytuacji Nadzwyczajnych finansowane jest wyłącznie pod kątem awarii, w związku z czym urzędnicy zrobili wszystko, aby kolejna katastrofa nastąpiła — wtedy Ministerstwo ds. Sytuacji Nadzwyczajnych otrzyma środki na jej likwidację. Ten prawny absurd i profesjonalny nihilizm należy zniszczyć i stworzyć w Gabinecie Ministrów profilowe Ministerstwo, gdzie gromadzone będą pieniądze, siły i sposoby likwidacji problemów strefy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, konieczne jest, aby problemy strefy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej podlegały profilowej Komisji Rady Najwyższej. Dopóki tego nie zrobimy, żadnego rozwiązania problemów strefy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, mogilników, obiektu „Ukrycie” nie będzie”. Ale A. Semynoha wysłał ten projekt do Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych, skąd otrzymałem odpowiedź W. Hołoszy, że nic z zaproponowanego przeze mnie w tej kwestii nie będzie robione, ponieważ, jego zdaniem, jest to antynaukowe. Uwagę opinii publicznej Ukrainy i Europy akcentuję na tym, że w mokrym składowisku SWRJP-1 zgromadzono 25 tysięcy prętów paliwowych, wyciągniętych z reaktorów Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, a to 5 ton plutonu-239, a w osadniku znajduje się jeszcze 5 tysięcy prętów paliwowych — to jeszcze tona plutonu. W samym obiekcie „Ukrycie” — 1 tona plutonu-239 i 2 tony uranu-235. W ten sposób, łącznie 7 ton plutonu-239 i 2 tony uranu-235. Masa krytyczna plutonu-239 — 14 kilogramów, uranu-235 — 57 kilogramów. Każdy może policzyć, na jakim jądrowym, niekontrolowanym arsenale siedzimy. Geofizycy twierdzą, że w warunkach podwyższonej aktywności sejsmicznej w strefie Vrancea (Rumunia) może dojść do trzęsienia ziemi o sile 8 stopni. W Kijowie i Czarnobylu będzie to pięć stopni. Obecne „Ukrycie” takiego trzęsienia ziemi nie wytrzyma i zawali się. W rezultacie, na wysokość 500 metrów wzniesie się 12 ton radioaktywnego drobnozdyspergowanego pyłu o łącznej aktywności 1017 Bq. Z tą biedą ludzkość sobie nie poradzi. Niebezpieczniejszego miejsca niż plac przemysłowy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na planecie nie ma. Tam pracują doprawdy „utalentowani” ludzie. Czasami strach bierze od ich nieprofesjonalizmu. Zbudowali SWRJP-2 dla przechowywania. Zdjęcie z Internetu: zniszczone reaktory elektrowni jądrowej Fukushima-1 składowania suchych odpadów radioaktywnych, ale przechowywanie w nich tych odpadów jest niemożliwe. Na to wszystko wydano 100 milionów środków publicznych. „Konfajnment”, za którym optują urzędnicy strefy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, to bardzo nieudana konstrukcja, która nic nie da. Mój zespół specjalistów jeszcze w 2001 roku zaproponował, aby obiekt „Ukrycie” otoczyć lekką sferyczną konstrukcją szkieletowo-kopułową (SSK). W tym urządzeniu zawarte są technologie etapowej dekontaminacji wszystkich materiałów obiektu „Ukrycie”, a także wody pierwszego obiegu, która znajduje się w pomieszczeniach piwnicznych, oraz etapowego demontażu istniejącego „Ukrycia”. Gruz budowlany i materiały zdemontowanych konstrukcji również zostaną zdekontaminowane do poziomu tła. To unikalne technologie, których nie ma na świecie, i gdyby budowę SSK rozpoczęto jeszcze dziesięć lat temu, żadne trzęsienia ziemi ani zawalenia konstrukcji „Ukrycia” nie byłyby już straszne. Przyzwyczailiśmy się już obchodzić rytualną tradycją dzień 26 kwietnia. W mediach (na jeden dzień) podnoszą hałas, gdzie urzędnicy strefy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej raportują o wielkich czynach, o budowie SWJaP-2 i innych, w zeszłym roku — o uruchomieniu zakładu przeróbki odpadów radioaktywnych (który rozpocznie pracę dopiero za sześć lat). Ogólnie działają jak klasyczny IBD (imitator burzliwych działań). Potem o tym wszystkim na rok zapominają. Co prawda, podczas wizyty prezydenta Wiktora Janukowycza w ONZ transmitowano wideorelację, komentowaną przez dyrektora technicznego, o tym, że już rozpoczęto budowę konfajnmentu: wbijanie pali, bez projektu, bez pieniędzy. Mówiąc: patrzcie na nas! W tym roku na te „uroczystości” zaproszony jest Sekretarz Generalny ONZ pan Ban Ki Mun. Tylko bardzo niepokoi myśl: coż struktury atomowe mogą zaproponować światowej społeczności poza wielkim pragnieniem trwonienia ogromnych pieniędzy, wydając na świat niezdolne do działania mutanty — dziwolągi w rodzaju SWJaP-2? My proponujemy: 1. Zmienić strategię podejścia do obiektu „Ukrycie”, uważając go nie za obiekt, który wymaga jedynie rekonstrukcji, lecz za obiekt jądrowo niebezpieczny z nieprzewidywalnymi czynnikami wybuchowego uruchomienia, który kryje w sobie zagrożenie dla całej Europy. 2. W odległości 20 kilometrów od strefy przemysłowej przy linii Czernihów—Owrucz zbudować zakład przyspieszonej dekontaminacji materiałów radioaktywnych, gdzie zostaną wykorzystane nasze technologie przyspieszonej dekontaminacji materiałów radioaktywnych wszystkich rodzajów. 3. Kwestię usunięcia ze strefy przemysłowej materiałów radioaktywnych z SWJaP-1 i SRRW (składowisko ciekłych odpadów radioaktywnych) należy rozwiązywać w pierwszej kolejności, przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac przy obiekcie „Ukrycie”. 4. Prowadzenie wszystkich prac w strefie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej powinna kontrolować społeczność. 5. Zbudować i oddać do eksploatacji kompleks sferycznej konstrukcji szkieletowo-kopułowej (SSK) na fundamencie pierścieniowym. Ma on wielorakie przeznaczenie: a) zapewni wzmocnienie komina wentylacyjnego i całkowite jego usunięcie; b) uchroni przed opadami atmosferycznymi i rozprzestrzenianiem się do środowiska naturalnego pyłu radioaktywnego; c) zapewni częściową i pełną przyspieszoną dekontaminację pierwiastków radioaktywnych w strefach ich zalegania w obiekcie „Ukrycie”; d) zapewni wydobycie na powierzchnię stałych materiałów radioaktywnych z czterech stref ich zalegania w jakiejkolwiek ich formie; e) zapewni uwolnienie pierwszego obiegu od wody, zatrutej trytem z minusowych (piwnicznych) poziomów obiektu „Ukrycie” w celu jej przyspieszonej dekontaminacji w zakładzie; f) przeprowadzi pełny demontaż wszystkich zwałów obiektu „Ukrycie” z całej budowli obiektu „Ukrycie”; g) przeprowadzi pełną przyspieszoną dekontaminację do poziomu tła węzłów i agregatów reaktora jądrowego oraz całego gruzu budowlanego. W SSK włączono do realizacji nie mniej niż sześć projektów przyspieszonej dekontaminacji odpadów radioaktywnych, chronionych patentami Ukrainy i USA. Na świecie pracuje 435 bloków elektrowni jądrowych. W większości z nich kończy się termin eksploatacji. Kwestia dekontaminacji, demontażu i utylizacji tych bloków jest superaktualna. Te problemy może rozwiązać SSK z jego technologiami przyspieszonej dekontaminacji. Właśnie on może doprowadzić cykl demontażu do „zielonej polany”. O FUKUSHIMIE, ELEKTROWNIACH JĄDROWYCH NIEMIEC ORAZ INNYCH ELEKTROWNIACH JĄDROWYCH Absolutnie oczywiste jest, że w Fukushimie należy zastosować nie „Sarkofag”, a SSK. Da to możliwość zdekontaminowania i zdemontowania uszkodzonych reaktorów w ciągu 5—6 lat. Jeśli chodzi o niemieckie elektrownie jądrowe: niebezpieczne bloki należy zdekontaminować i zdemontować. Oprócz tego, na świecie zgromadzono ponad 1 mln ton odpadów radioaktywnych elektrowni jądrowych. Tylko nasze technologie przyspieszonej dekontaminacji odpadów radioaktywnych usuną ten niebezpieczny materiał i otworzą drugie życie elektrowni jądrowych. Od redakcji. Ta publikacja to kolejna próba zwrócenia uwagi społeczności i naukowców na niekonwencjonalne poglądy i opracowania naukowe Anatolija Kinderewycza dotyczące światowo ważnych problemów dekontaminacji i demontażu niebezpiecznych i uszkodzonych bloków elektrowni jądrowych. To, co obecnie obserwujemy w japońskiej Fukushimie, jeszcze raz utwierdza w przekonaniu: wykorzystując energię jądrową, ludzkość niepełnie i niedokładnie prognozuje skutki kataklizmów naturalnych i technogennych. Dlaczego więc jesteśmy tak obojętni, a nawet agresywni wobec tych, którzy myślą inaczej niż autorytatywna większość? Dlaczego coś niestandardowego czy alternatywnego w nauce, sztuce, literaturze wywołuje zły opór, niechęć, aluzje do anormalności? Przypomnijmy G. Bruno, panowie, i niech nam będzie wstyd za cenzora czy inkwizytora w sobie („Szukajcie cenzora w sobie!” L. Kostenko), któremu wygodniej jest odrzucić nieznane i przerażające, aniżeli zastanowić się nad tym, że świat się zmienia i nawet stałe wielkości oraz autorytety podlegają tym zmianom. Zwracamy się z tą publikacją do struktur rządowych, władz, struktur naukowych — ich odpowiedzi wydrukujemy na łamach „Słowa Proświty”.

Traducción automática

Página · p. 10página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

sferze kulturalnej, a wygrywa oczywiście ten, kto ma pieniądze. — Obecnie młodzież ma lekceważący stosunek do pieśni ludowej. Anatoliju Jurijowyczu, jak Pana zdaniem przywrócić zainteresowanie autentyką? — To rzeczywiście problem. Moje pokolenie wychowywało się inaczej. Nawet w powojennym rozruchu, zdarzało się, wyjdziesz wieczorem na wieś — a wszędzie rozbrzmiewa śpiew dziewcząt i chłopców. Kto wyrósł w takiej symfonii, ten ceni to piękno, bo to poczucie swoich korzeni. Pieśń ludową trzeba rozpowszechniać. Prowadzę konkursy młodych śpiewaków w Szostce. W mojej rodzinnej wsi Terny na Sumszczyźnie już po raz dziewiąty 7 maja odbędzie się konkurs, który nabrał niebywałej siły. To dobra sprawa, bo wieś jest pozostawiona na pastwę losu i młodzież po prostu nie ma czym się zająć, tym bardziej, jeśli miłość do twórczości wychowuje się od dzieciństwa, to jest ona nieodłączna od człowieka przez całe życie, człowiek i tak będzie zajmował się jakimś rodzajem sztuki. Zawsze zapraszają mnie na festiwal imienia Borysa Hmyri w Lebedynie. Na takich koncertach tyle dla siebie odkrywam. Tam są nadzwyczajne zespoły — to po prostu niezapomniane! Oto na przykład, w tym czasie, kiedy u nas jeszcze śpiewało trio sióstr Bajko, słyszałem tam takie zespoły i myślę sobie: „Boże mój, i ich nie znają w Kijowie, ich nie zna Ukraina!” To ta głębia, prawdziwe ludowe piękno! Teraz młodzieżą nikt się nie zajmuje, szkoła jej nie wychowuje, a po prostu wykładane są dyscypliny. A przecież wszystko zaczyna się od dzieciństwa. Dlatego zapoczątkowałem festiwal-konkurs „Śpiewajmy razem!”. Liczba uczestników zwiększyła się pięciokrotnie, zjeżdża się około tysiąca dzieci do mojej wsi. Przy czym nalegałem na to, żeby konkurs odbywał się właśnie w Ternach, bo były różne propozycje kierowników, żeby w centrum rejonowym albo w obwodzie. A ja powiedziałem, że z zasady chcę, żeby w mojej wsi. Bardzo żal mi wiejskich dzieci, które są po prostu zaniedbane

Traducción automática

Página · p. 10página original ↗

DUSZA NIE PRZEMÓWI — NIE ZAŚPIEWA GŁOS

Kto, jeśli nie artysta ludowy Ukrainy, laureat Nagrody im. Tarasa Szewczenki Anatolij MOKRENKO, człowiek, który oddał ukochanej pracy całe swoje życie, może obiektywnie ocenić stan współczesnej sztuki muzycznej. Jego mowa, niepodrobione emocje, pieśniarskie improwizacje płyną z głębi serca. Anatolij Jurijowycz i dziś tak przejmuje się problemami ukraińskiej kultury i z taką szczerością wierzy w doskonalenie ducha ludzkiego, że… — Anatoliju Jurijowyczu, czy współczesna przestrzeń muzyczna rzeczywiście zamieniła się w „śpiewające majtki”? — Niestety… We współczesnej sztuce muzycznej panuje przykra sytuacja. Obecnie istnieje kolosalna dysproporcja między prawdziwą sztuką a kulturą masową, która bardziej przypomina antykulturę. Coraz mniej korzystamy z tych skarbów wieków sztuki ludowej i klasycznej, które do nas dotarły. Niepokoi to, że sztuka, wymyślona przez człowieka po to, by czynić go duchowo doskonalszym, znajduje się w stanie upadku. Powinno to rozumieć nie tylko społeczeństwo, ale i państwo. Bywając w klasycznych instytucjach kultury, zawsze jest mi bardzo przykro, że nie widzę tam znajomych twarzy z naszej tak zwanej elity — zarówno rządowej, jak i z Rady Najwyższej, za to wszystkich ich widzimy na ekranach, gdzie rzeką leje się pospolitość. Nie rozumiem, dlaczego ludzie nie biorą pod uwagę tego, co ich wywyższa. Całe życie uważałem, że duchowe wzbogacenie człowieka, ludzka szlachetność, dobroć, współczucie to bardzo szlachetne rzeczy. A co słyszymy i widzimy teraz?! W radiu, na przykład, dominuje element rozrywkowy: to przemyślenia, uśmiechy „wielkich”, które nie bardzo mi się podobają, reklama teatrów itd… ale to nie jest kultura, a reklama, która powinna być na ulicach. Jednym słowem — obecnie przeżywamy nie tyle kryzys ekonomiczny i polityczny, co duchowy. — Gdzie zatem jest wyjście z tego ślepego zaułka? — Zawsze broniłem niepodległości i suwerenności Ukrainy. Muszę powiedzieć, że za czasów radzieckich, kiedy panował totalitaryzm, państwo poważnie zajmowało się kulturą, choć była inna ideologia. Na Ukrainie trzeba uświadomić sobie, że państwo powinno zajmować się i sferą socjalną, i gospodarką, ale kultura musi być przede wszystkim. Bo wszystko tworzy się ludzkim duchem — jaki duch, taka będzie u nas gospodarka, armia, oświata i tak dalej. Niestety, u nas nie ma polityki państwowej w kul... bani… Przy okazji, Ołeh Tkaczenko, który stoi na czele zaporoskiej „Proświty”, również zapalił się, by zrobić takie samo święto dla wiejskich uczniów, i to jest wspaniałe, bo o wiejskie dzieci trzeba dbać! Dzieci w tym wieku są bardzo solidarne, chętnie zajmują się twórczością, bo zew płynie z serca, z duszy… — Obecnie sztuka klasyczna doznaje licznych transformacji, to samo dzieje się z pieśnią ludową. Jak Pan odnosi się do różnorodnych modernizacji? — Ja w ogóle tych modernizacji nie akceptuję i jestem kategorycznie przeciwko temu. Bo trzeba poznawać to, co głębokie, co było kiedyś, to, co do nas dotarło. Mnie, na przykład, bardzo martwi tendencja, która zachodzi we współczesnej operze. Opera, która narodziła się we Włoszech, dała wysokie wzorce sztuki, obecnie jest modernizowana. Mam takie wrażenie, że Europa, gdzie stworzono operę, sama ją niszczy. Wybitny tenor współczesności Plácido Domingo, dyrektor i dyrygent dwóch amerykańskich oper w Waszyngtonie i Filadelfii, również twierdzi, że w Europie, niestety, tendencja modernizacji opery posuwa się o wiele za daleko i opera ma największą perspektywę w USA. Śpiewałem w 40 operach czołowe partie barytonowe, tego nie rozumiem, bo opera — to romans w muzyce, to romans i epoka! Jak można go modernizować?! Oto, na przykład, jakieś trzy lata temu wystawiono w naszym teatrze operę „Faust”. To przecież średniowieczna epoka, którą trzeba przekazać w użytych intonacjach i w kostiumach. A gdzie tam, ubrali wszystkich wykonawców w kostiumy moro… Przy czym zbyt prymitywnie i naturalistycznie, wysłuchałem dwa obrazy, wstałem i wyszedłem, bo nie mogę… To przecież mój teatr, gdzie kiedyś były wspaniałe przedstawienia operowe! Albo na słynnym kanale muzyki klasycznej „Mezzo” opera „Borys Godunow”. Żal mi mojego towarzysza Anatolija Koczergi, patrzę — śpiewa, mówi intonacjami tamtej epoki we współczesnym kostiumie — to przecież eklektyzm! A my mówimy o harmonii czasu w twórczości. Jeśli będziemy modernizować, to nie poczujemy tej harmonii! To straszny eklektyzm, ten epatowanie wnosi w dusze ludzi takie zamieszanie, oni niczego nie rozumieją, im po prostu kradną harmonię. To przerażające. A pieśń ludowa… Nie trzeba jej ruszać! To, co było, przerabiać na papkę?! Wiecie, dziwi mnie, że nie ma oporu. Modernizacja — to niszczenie skarbów. — A powierzchowne podejście do sztuki kobziarskiej… — Tak było jeszcze za czasów radzieckich. Jeśli chcesz zrozumieć, kim jesteś i skąd pochodzisz, to jest sztuka kobziarska. Jeżdżę do domu do swoich Ternów przez wieś Ławirkowe. I tam jakoś spotkałem się z jednym bandurzystą o nazwisku Roczok. On cały czas żalił się, że nikt go nie zapraszał do szkoły do dzieciaków… Bo każdy artysta ma swoją misję i przede wszystkim trzeba zaczynać od dzieci… Rozmawiałem z nim, zapisywałem dumy, które posiada, mogę powiedzieć, że to jeden z ostatnich Mohikanów. I myślę sobie, że trzeba zorganizować mu albo występ w telewizji, albo w radiu — niech zagra utalentowany człowiek, niech go posłuchają! Ale jak się nie starałem, nic nie wyszło! Wszędzie natrafiałem na głuchotę… To niepokojący symptom i tendencja, że przechodzimy na prymitywną rozrywkowość. — Nierzadko ukraińskie talenty gubią się na twórczej drodze, pozostając za burtą uznania. Anatoliju Jurijowyczu, dlaczego mamy takie niepowstrzymane potoki za granicę? — Bo obecnie sztuka jest potrzebna i jednocześnie niepotrzebna. Bardzo często złote głosy, i moi koledzy, i moi uczniowie są poszukiwani za granicą, a u nas, niestety, nikt ich nie zna. Wspominam, jaki wielki cios zadano sztuce, kiedy zachodziły procesy przebudowy. Byłem wtedy dyrektorem teatru. Tamte lata były najcięższymi w moim życiu twórczym. Państwo w ogóle nie finansowało teatru. A wtedy pojawiła się możliwość wyjeżdżania dla wszystkich za granicę, no i, jak to mówią, ludzie ruszyli. Teatr to przecież 1300 utalentowanych ludzi, których zbierano skądinąd! Myślałem, jak powstrzymać ten potok, jak nie pozwolić rozbiec się teatrowi?! Bo wtedy bardzo wielu ludzi wyjechało. U nas przez pół roku nie wypłacano pensji. Artyści baletu, którzy pracują do siódmych potów, po prostu mdleli na scenie. Jestem bardzo wdzięczny Wiktorowi Juszczence, który był wtedy prezesem Narodowego Banku. Trzykrotnie zwracałem się do niego i był jedynym wtedy, który pomógł. Obecnie także wielu wyjechało, bo nie ma wsparcia, pomocy — całkowita głuchota i obojętność. Ale jestem bardzo szczęśliwy, że prawdziwe talenty istnieją! Moi uczniowie są jakby przedłużeniem mojej misji, która rozprzestrzenia się po całym świecie. To wspaniałe głosy — Wołodymyr Opeńko, Mychajło Kyryszew, Hennadij Waszczenko, Andrij Honiukow, Ołeksandr Miliew, Serhij Skoczelas… Prawdziwa duma! — Ostatnimi czasy teksty piosenek stają się coraz bardziej prymitywne. Co się dzieje? — Po prostu teraz nie ma liderów. W naszych czasach było dwóch niezaprzeczalnych liderów, na których orientowali się wszyscy inni — to Płaton Majboroda oraz Ołeksandr Biłasz. Stosunek do tego się zmienił. Teraz niektórzy piosenkarze sami piszą teksty do piosenek, chociaż nie mają do tego zdolności. Świadczy to o degradacji. Ołeksandr Biłasz napisał 11 cudownych zbiorów poetyckich. Nie wziął żadnego swojego wiersza do piosenki, a brał poezje Dmytra Pawłyczki, Mychajła Tkacza, Maksyma Rylskiego, Andrija Malyszki, czyli wybierał perły. Dlatego też piosenki były takie! Człowiek przecież, kiedy słucha, to widzi w tym swoje życie, powstają jasne skojarzenia, święte uczucia. A teraz co?! Przecież my sprzedajemy swoją sztukę, swój język, swoją duszę! Sprzedajemy Ukrainę z „wnętrznościami”, sprzedajemy jej duszę! Niedawno bardzo poruszył mnie Pawło Mreżuk, który w pierwszym programie radia zaśpiewał piosenkę „Sirota” (Sierota), wiecie, zapłakałem — bo wreszcie jakaś prawda! A potem słyszę — po nim śpiewa Iwan Popowycz piosenkę o Banderze „Stepane, Stepane, za co cię zabito?”. Otworzyłem oczy i myślę: „Boże mój, to przecież kolosalne wydarzenie!”. Przecież wokoło śpiewają „bażannia-kochannia” (pragnienia-kochania), poezji nie ma, śmieci i tyle, a nagle — te dwie piosenki! Rozmawiała Ulana WOLYKOWSKA

Traducción automática

Página · p. 11página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

stworzone otoczenie rozpościera się niczym anielskie skrzydła, a serce staje się jego odbiciem. Głuchy krzyk zaświatów przebił ścianę „ciszy cisz” jedynie szczerze umiłowanym zjednoczeniem ze światem, w którym tli się i odleciała dusza. W niewielkim cyklu „Światło wieczorne” z tomu o tym samym tytule (K.: UW „Pulsary”, 2010) Iryna Żyłenko nie tylko powraca do wieczornego światła życia, ale i znajduje (mam nadzieję, ostateczną) odpowiedź na związki między teraźniejszym a wiecznym. Poetka wzniosła się ponad śmierć bólem, a ponad ból — światłem („ja tylko koło światła // wokół bólu. I jego echo”), i otworzyły się przed nią (czy raczej otworzyła to, co leżało w głębinach jej „ja-świata”) wizje rozmaitych światów duchowych („Tam, na ławce, staruszka, której nie ma. // Obok niej dziewczynka, której jeszcze nie ma”). I znowu — odkryte wiele lat temu odczucie: „Letni dzień wychodzi z brzegów // i rozlewa się na całą wieczność”, bo świat „gromami // śmieje się nad nami — // dziś, // i jutro, // i wiecznie”, a dusza ludzka — jego nieprzemijająca cząstka, alfa i omega: „wszystko ze mnie się zaczęło // i skończy się — ze mną”. A przecież jest jeszcze Poezja. Ta, która przywraca światu piękno, ta, która wyszeptała Irynie Żyłenko te paradoksalne słowa: „Na świecie istnieje tylko Poezja, i nic, oprócz Poezji. I ziemię naszą Pan stworzył dla poezji, jak winnicę — dla wina. Wszystko inne — marność i znikanie…”. Paradoks ten wyjaśnia się w „Świetle wieczornym”. Pozwolę sobie na jeszcze dwa cytaty: krótszy i dłuższy. „Słońce zachodzi. // Odchodzimy my. // Lecz — jak najwyższe okienka // — wiersze moje, nieosiągalne dla ciemności, // będą odbijać słońce”. „Umrę. Zamknie się okno do ogrodu. // Ale, być może, zostanie ogród, // Gdy zaś i ogród popłynie w niebiosa — // zostaną słowa „Okno do ogrodu” (…) Kiedyś przemówi Bóg: „Okno do ogrodu…” — // zapłoną błękitem niebiosa. // I biały ogród zejdzie na ziemię znów. // I w biały ogród otworzy się okno. // I kobieta o spokojnym imieniu Iryna // obudzi się i przypomni rymy. // To będzie w kwietniu. Arkusz na stole, // pióro i herbata w zielonej czarce. // Co wiek ogród mój będzie zmartwychwstawał // z rozkazu trzech wiecznie kwitnących słów. // I każdą wieczność będę pisać // o jasnym szczęściu życia na ziemi”. Na początku zauważałem, że słowo poetyckie z natury swojej jest opisem-przezieraniem chwili w wieczne duchowe życie. Dodam, że jest ono jednocześnie — potężnym strumieniem energii, gotowym materializować obrazy zawarte w tekście. Najwyraźniej dla Iryny Żyłenko, tak jak dla Paula Valéry’ego, poezja to „raj słów” i jednocześnie obraz doskonałego świata, który jest celem istnienia człowieka na Ziemi. Ale nawet po przejściu na tamtą stronę energia słowa będzie tworzyć światło, niosąc światu energię autora — Boga i jego słuchacza oraz zapisywacza — Poety. Dlatego nawet po ewentualnym apokalipsie, tworząc nowy świat-Eden, Pan będzie mówił jasnym poetyckim słowem, ożywiwszy w nim wszystkich świetlistych poetów. Nowa iluzja? Raczej zapomniana prawda, którą żyje każdy wielki Poeta: „PIOSENKA NIGDY SIĘ NIE KOŃCZY — // OTO CO NAJCUDOWNIEJSZE W ŻYCIU”.

Traducción automática

Página · p. 11página original ↗

ŚWIATŁO NIEZACHODNIE IRYNY ŻYŁENKO

Dmytro CZYSTIAK Słowo, liryczne ze swej natury, powołane jest do tego, by utrwalić, uwiecznić te chwile, kiedy rzeczywistość zdaje się przewyższać samą siebie, kiedy po emocjonalnym wybuchu w otoczeniu zdaje się pobrzmiewać echo innej muzyki, odblask innego światła, kiedy w medytacyjnej przejrzystości w mgnieniu oka z pozornego świata materii przenikamy do świata duchowego. Właściwie cała archaiczna liryka (czy to starogreckie elegie, czy japońskie haiku, czy wysokie niebo epoki Tang w Chinach) obraca się wokół przelotnego wrażenia, kiedy odczuwa się wszechobecność chwili, ale jakże trudno wyrazić słowem język owego duchowego światła, ową wewnętrzną muzykę, która rezonuje z otoczeniem!.. Poetycka odyseja Iryny Żyłenko trwa ponad 45 lat, odkąd za cieniutką książeczkę „Solo na solfie” (1965) radziecka krytyka poddała ją nieuzasadnionemu ostracyzmowi za (wyobraźcie sobie tylko!) nadmierny pesymizm młodzieńczej duszy, która ośmieliła się bez fałszu przekazać męki pierwszej miłości, wsłuchać się duszą w jesienny krajobraz, kiedy „statek lata zakołysał się rozpaczliwie // i cicho popłynął wiecznym nurtem”, i wreszcie, chyba najbardziej – za początki fantasmagorycznej poetyki, której jeszcze nie zdarzało się „wylewać snów do cna”. Następnie, posłuchawszy krytyki, ale zarazem przetrwawszy młodzieńczy „ból świata”, w kolejnych zbiorach („Autoportret w czerwieni”, 1971; „Okno do ogrodu”, 1978; „Koncert na skrzypce, deszcz i świerszcza”, 1979; „Dom pod kasztanem”, 1981; „Jarmark cudów”, 1982; „Ostatni uliczny kataryniarz”, 1985; „Dziewczynka na kuli”, 1987) poetka wypracowała niepowtarzalny głos w naszej, a i światowej poezji (nie boję się tak mówić, bo to szczera prawda). Poetyka tego okresu jest pełna ekstatycznego zauroczenia światem istniejącym, aż do utożsamienia się z innymi jego – uduchowionymi – bytami („suknia moja śnieżnobiało rozkwitła – // biegnę po wodzie jako panna młoda światła. // Na chwilę (czy na wieczność?) rozproszyło zmęczenie // kwitnącą gałązką, słońcem i gromem. // Jestem światłem, jestem wiatrem, jestem biegiem na piasku, // Jestem złotym drżeniem, które przenika rzekę”). Już w „Autoportrecie…” autorka zadziwiająco trafnie pojęła, że warto poczuć tożsamość z duchem rzeczy, zjawisk, żywiołów – a słowo będzie pisać nią „ody do radości”, albo też nieuchronność („z każdym dniem ziemia staje się łagodniejsza. // Nasłuchuje, oddycha, czeka…”) i zarazem świetlistą piękność przejścia w wieczność („podwórko nasze gwiazdami zasypie…” albo „w siwą nieskończoność pola // swoją skończoność przeleję”). Wszak poeta to tylko medium, pośrednik pomiędzy światem tym a energetycznymi impulsami wielorakich światów duchowych, „w tym domu, pełnym przykrości” on „nie jest człowiekiem”, on jest „oknem do ogrodu”. Ogrodem tutejszym i zarazem ogrodem, w którym migocze blask Edenu. Ale wielką zasługą Iryny Żyłenko jest to, że nie ograniczyła się do prostej rejestracji momentów wiecznych, lecz stała się demiurgiem: siłą wyobraźni stworzyła liczne prześwietne baśniowe obrazki, początkowo w granicach lirycznej miniatury, kiedy „Pod złote preludia Liszta // Szły na miasto brontozaury”, a później – w szerszych, a nawet liryko-epickich płótnach („Miasteczko w tabakierce”, 1979; „Jarmark cudów”, 1982; „Księżyc na złotej gałęzi” oraz „Oto historia – to historia”; 1985) zaczarowała fantasmagorycznymi andersenianami, hoffmanianami, wagantianami z projekcją w teraźniejszość. Głodni studenci i zakochane księżyce, handlarze szczęściem i fontanny Złamanego Serca, latające skrzynie i nieprzemijające róże potwierdzają: życie to nieustanne napływy-motywy cudu, a świat duchowy może najszarzą codzienność „słońceświecących programów” przekształcić w fontannowanie światła ponad czasem i przestrzenią. Cały dorobek twórczy pisarki skierowany jest właśnie na poszukiwanie – porywające, wzruszające! – harmonizacji między zewnętrznym a wewnętrznym, poszukiwanie Domu, w którym można zamieszkać małym krasnoludkiem aż do końca świata. Ale błędnym będzie oskarżenie o „mieszczaństwo”, egocentryzm, „ucieczkę od życia”, wszak właśnie modelowanie nowych światów tworzy sensy, które zmaterializują się w przyszłości – czyli dodaje światła do apokaliptycznego, zmierzchowego świata. Z dalszej twórczości Iryny Żyłenko widać, że duszy coraz trudniej znajdować harmonię z zewnętrzem. Katastrofa czarnobylska odbija się echem „Dniem gniewu” w zbiorze „Ceremonia herbaciana” (1990): „Sieje się deszczyk. Na kwiat i na owoc. // Deszcz po którym – ani kwiatu, ani owocu. // Dobrej nocy! Na tysiąc lat. // Słońce zachodzi. Ostatni raz zachodzi”. I aż do rozpaczliwego: „Wszystko było piękne w naszym świecie, // wszystko było marne. I marnym był Bóg”. Wydaje się, że stan frustracji jest nie do pokonania, jednak już w poemacie „Ceremonia herbaciana” w końcu potwierdza się nieprzemijalność ogrodu poety, czystych praobrazów, wymarzonych przez jego wyobraźnię. Książka „Przyjęcie w starej winiarni” (1994; Nagroda im. Szewczenki) – to tło satyrycznych inwektyw przeciwko zdegenerowanemu życiu politycznemu i społecznemu („A tytani znów gromadzą góry. Znów obrywy. Znów ziemia mała”), gdzie poecie pozostaje miejsce elementu deklasowanego, obok pszczółek, krasnoludków, hipisów, pijaków i bezdomnych. Ależ tytani-karły-złodziejaszki z A-PE-TYT-em — wszystko to martwotny karnawał, który nie ma żadnej władzy nad wewnętrznym rajem, który każdy jest w stanie stworzyć sobie sam. Dla Iryny Żyłenko jest to dom-jajko-raj-ce, gdzie „kolędują dzieci. Nad każdym — srebrne skrzydło”, gdzie „dusze inteligentne”, Chopin i Hoffmann, Chagall i Mozart, i jeszcze, i jeszcze… Poematy „Ciche wianie”, „Iluzjon” (1994), „Topniejący sen z deszczem w Wersalu” (1999) oraz „Flirt z motylem” (2003) — pod względem formy — to wzorce wykwintnego postmodernistycznego kolażu, ale pod względem treści — wysoka próba późnego modernizmu, naznaczona rozwiązaniem konfliktu profanum i sacrum w planie interioryzacji duchowego i materialnego doświadczenia z dalszym esencjonalnym przeżywaniem. Można powiedzieć, że taka sama metoda twórcza była kultywowana przez autorkę i za czasów radzieckich, jednak wtedy nastroje krytyczne wyprowadzano w podtekst, a z czasem wewnętrzne napięcie w poezjach wzrosło, a dlatego tragiczne współczesne coraz silniej przebija się przez fantasmagoryczne ponadczasowe. Ale Iryna Żyłenko jest stoicką epikurejką i udaje jej się powstrzymywać entropię ciemności. Wydawało się, że „ucieczka w sztukę” się udała. Poezje „Kwitnienie siwizny” (2003) — to czyste wzorce jesiennej liryki, „napisane po świetle — światłem // i ciszą po ciszy”. Walka i pogodzenie się ze starością, kiedy wypala się wszystko, co śmiertelne, i pozostaje ciche piękno wieczorne („I ognisko płonie, jak serce Świata. // I grzeje się Pan w jego cieple”), niekiedy z nagłym przeczuciem zimy i nieszczęścia („I, nagle zgasiwszy świecę, // Samotność wypełniła świat…”). Ale w finale poetka znów odsłania kurtynę niezmiennego credo: „Ja widzę wieczność tak: wiecznie śnieg pada. Zielona lampa świeci niestrudzenie. // I ty już wiesz: oprócz twojego domu — // nie ma więcej wieczności nigdzie”. To jest właśnie ten wewnętrzny dom, nieoddzielny od domu materialnego, wymarzony w jedności ze światowym początkiem („my przecież tylko Boże sny!”), osiedlenie w którym odbywało się od pierwszego zbioru, i powrót do którego odbędzie się wraz z przejściem w wieczność (wszak według czynów, myśli i marzeń naszych osiedli nas ona). Ale stało się nieodwracalne, i cykl „Łza za łzą” (2004—2010), orficki tren za mężem, Wołodymyrem Drozdem, rozprzestrzenił tragedię osobistą do kosmicznych rozmiarów („Było kiedyś wszechwładne lato — // Prawa śmiertelności protest. // Nas broniło od niebios // I Bożego rozlewu krwi. // Teraz nikt nie obroni. // I krwi Bożej lać się, lać…”), współbrzmiącą ze śmiercią przyrody i obumarciem samotnej duszy („Ja nie żyję. Ja po prostu piec palę”; „Nie same przychodzą dni. Przynoszą je w trumnie”), której już jakby nie sposób wrócić do wewnętrznego ogrodu-raju („Złoty motyl nad ogrodem // Zmęczył się odpędzać śmierć”). Ale powoli-powoli wyjaśnia się ciemność szarych dni i ciemnych nocy, i droga dusza odzywa się białym łabędziem „w gęstym krzewie jaśminu, na wiosnę, // kiedy jeszcze żaden kwiat nie opadł”, i powraca dawne odczucie, że wieczność — jest obok, że wszystko jest uduchowione

Traducción automática

Página · p. 12página original ↗

WSPOMNIENIA MOJEJ MATKI

Oleksandr STASIUK, inżynier-budowlaniec, emeryt Nic tak szybko nie mija, jak czas. Tylko zauważysz, że słońce zaszło i przepadł dzień — obejrzałeś się, a już i tygodnia nie ma. W pracy i śnie mijają lata, a wraz z nimi całe nasze życie, nasze marzenia, nadzieje, czyny, osiągnięcia i niepowodzenia. Mówią, że u Boga dni jest wiele — nie zrobiłeś czegoś dzisiaj, zrobisz jutro. Tak, u Boga jest wiele, ale nam dano mało, a i z tych, które dał Bóg, nie wszystkie wykorzystujemy dla swoich bliskich, krewnych, dla swojego narodu. Ojciec i matka nakazywali, bym o tym zawsze myślał i pamiętał. Oboje byli dobrzy dla mnie i brata Adama, wychowywali nas na pracowitych, na patriotów. Ojciec zarabiał na życie, pracując jako szewc, a matka — jako krawcowa, sławna w całej wsi. Mieszkaliśmy we wsi Torskie w rejonie zaleszczyckim obwodu tarnopolskiego. Ojciec i matka, za Polski, byli członkami Proświty, lubili występować w kółku dramatycznym, a kiedy zmieniły się okoliczności, zostali uczestnikami ruchu powstańczego. Niestety, niedługo my, dzieci, cieszyliśmy się swoimi krewnymi, odczuwaliśmy ich czułość i opiekę. W 1944 roku, po święcie Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, mamę aresztowali enkawudziści, a w listopadzie tego samego roku zabili ojca. Zostaliśmy sierotami i żyliśmy, jak się dało — gdzie dali nam jeść, tam nocowaliśmy. Pod płotem nigdy nie spaliśmy, podczas obław ludzie nas zawsze ukrywali, opiekowali się nami jak swoimi. Wtedy, zdaje się, był apogeum patriotyzmu i miłości naszego narodu, jego głębokiego współczucia dla wszystkich poszkodowanych i stałej gotowości, by im pomóc. Właśnie o tych cechach Ukraińców w dobie nieszczęść chcę opowiedzieć, o czym wiem sam i o czym długimi jesiennymi wieczorami, od 1993 do 1994 roku opowiadała mi moja mama Emilia Josypiwna Stasiuk, urodzona w 1910 roku. Zmarła w 1998. Wszystko usłyszane od niej starałem się zapisywać. Rozumiałem, że to konieczne, bo dorastają nowe pokolenia, które nie wiedzą, jak wysoką ceną okupiona została ta, choć tak nietrwała, niepodległość naszej Ojczyzny. Nie jest ona jeszcze umocniona, jeszcze chwiejna, i o naszą wolność, godność narodową trzeba i teraz walczyć, bo nie śpią nasi wrogowie, zarówno wewnątrz Ukrainy, jak i poza jej granicami. Występują oni wspólnie ze swoimi rosyjskimi sojusznikami, mając za cel zniszczenie tych niewielkich osiągnięć Ukrainy, które zdobyła przez 19 lat swojej niepodległości. Jeśli zapomnimy o naszej pamięci historycznej, doświadczeniu walki poprzednich pokoleń, nie zjednoczymy wszystkich sił patriotycznych, to czekają nas jeszcze gorsze czasy niż w latach czterdziestych ubiegłego wieku. Już w głębokiej starości mamy pytałem ją, czy żałuje tego, że przepadły jej młode lata w syberyjskiej katordze. — Nie! — odpowiadała mi mama. — Nie żałuję! Gdyby można było wrócić do tamtych czasów, działałabym tak samo! Wypełniłabym swój obowiązek wobec Ukrainy, jak i dziesiątki tysięcy moich sióstr i braci! Cierpieli i ginęli w obozach koncentracyjnych GUŁAG-u nie tylko Ukraińcy, ale i ludzie innych narodowości. Obok naszego był półtoratysięczny obóz młodych dziewcząt, skazanych na 10 lat. W dolinie — obóz, w którym odbywali swój 25-letni wyrok kary mężczyźni. Ile narodu zginęło na Syberii, wie tylko Bóg. Ale od nikogo z więźniów nie słyszałem ani jednego słowa skruchy. Więźniowie polityczni działali zgodnie ze swoimi przekonaniami ideowymi. “Wolność dla Ojczyzny albo śmierć!” — takim było ich hasło. — Czy wiesz, co to jest Norylsk? — pytała mnie mama. — Tam, w środkowej Syberii, są trzy miesiące ciepła. W czerwcu jest tam wiosna, w lipcu — lato, a w sierpniu już jesień. Pozostałe dziewięć miesięcy — zima. I to jaka! Mróz 40—50 stopni. Nas, Ukrainki, wraz z innymi niewolnicami, osadzono w brezentowych namiotach. Już pod koniec sierpnia zasypywał je śnieg. Nadchodził chłód. Dla ochrony przed nim wewnątrz namiotów ustawiono żelazne beczki, przygotowane jako piece. Palono w nich, aby utrzymać dodatnią temperaturę i żeby nie zamarzła mokra odzież robocza. Z dwóch stron pod ścianami namiotu znajdowały się trzywarstwowe drewniane prycze, na których spali katorżnicy, nie zdejmując watowanych spodni i kufajek. Dzień pracy trwał dwanaście godzin. Reszta czasu była zużywana na to, by przejść w kolumnie do pracy i z pracy, coś zjeść w stołówce: w menu była kasza jaglana lub jęczmienna, na cały dzień racja chleba, szklanka herbaty lub kawy jęczmiennej. Dalej trzeba było zagrzać wody w misce na beczce, umyć się, wyprać, wysuszyć odzież i pospać. O świcie znowu do pracy. Do brezentowego baraku osadzano po dwie brygady — do stu osób. Skład międzynarodowy, przeważnie Ukrainki, Litwinki, Łotyszki i Estonki. Rosjanki były rozdzielone do każdej brygady. Były to oczy i uszy oddziałów specjalnych w obozach. Donosiły władzom o wszystkim, co słyszały i widziały wśród więźniów. Za to wyznaczano je na brygadzistki, dziesiętniczki, dawano im lżejszą pracę. Te służki władzy — z byłych złodziejek i rozpustnic. One i w obozach nie zmieniały swojego sposobu życia. Aby ułatwić swoją sytuację, gotowe były sprzedać własną matkę. Prawie cały kobiecy kolektyw katorżniczek, pięćset osób, — młode dziewczęta i kobiety do trzydziestu lat. Starsze pracowały przy obsłudze: sprzątały w stołówkach, barakach, pralniach i łaźniach, w szpitalach. Tych z nich, które zawiniły, wysyłano na budowę lotniska, do kopalni lub do różnych prac budowlanych w Norylsku. Najcięższą karą dla kobiet był karcer. To małe, na jedną osobę, pomieszczenie, wykute w lodowej skale. Jego powierzchnia — jeden metr kwadratowy, wysokość — dwa metry. Na podłodze — drewniany podest z desek o grubości pięciu centymetrów. Karcer zamykano grubymi drewnianymi drzwiami. Obok niego dyżurował strażnik i przez okienko w drzwiach obserwował ukaraną. Mało kto z więźniów wychodził stamtąd żywy. Mróz, który panował na zewnątrz i wewnątrz, racja chleba i szklanka wody na dobę, lichy ubiór, ciasne pomieszczenie, w którym prawie niemożliwe jest poruszanie się, przebywanie w tym zakamarku do trzech dób — wydawały wyrok śmierci na ukaranego. W czasie mojego uwięzienia w tym obozie zginęło wiele dziewcząt. Umierały one i w karcerze, i od nieszczęśliwych wypadków w pracy oraz przez choroby. Pozwalano nam napisać tylko jeden list rocznie do bliskich i otrzymać od nich jedną paczkę (tylko od 15 czerwca do 15 sierpnia). Trwał już ósmy powojenny rok, a życie w obozach tylko się pogarszało. Po śmierci Stalina nasza beznadziejna sytuacja naprowadzała nas na myśl, że tylko zdecydowana walka nie na życie, a na śmierć może coś zmienić. Wszyscy zaczynali rozumieć. Te wspomnienia literacko opracował i przesłał nam nasz czytelnik, nauczyciel historii z miasta Monasterzyska w obwodzie tarnopolskim Iwan HULEJ. A przekazał mu je dobry znajomy Oleksandr STASIUK, którego matka była uczestniczką słynnego powstania więźniów w Norylsku. Pan Oleksandr — członek Proświty, 42 lata przeżył w Rosji, pozostając ukraińskim patriotą. Powrócił na Ukrainę w 1991 roku, w rodzinnej wsi Torskie został przewodniczącym “Proświty”, pomógł współmieszkańcom zbudować trzy kaplice i cerkiew, w Domu Kultury założył muzeum wsi, któremu podarował swoje obrazy, zorganizował chór, dwa zespoły oraz kółko dramatyczne. Obecnie mieszka w Iwano-Frankiwsku. że dalej cierpieć nie można. Zaczęto nawiązywać kontakty nie tylko z obozami w Norylsku, ale także z Karagandą i Workutą. Kto tym kierował, nie wiem, ale walka rozpoczęła się jednocześnie we wszystkich obozach Związku. W naszym obozie za agitację wzięły się młoda, mądra i wykształcona dziewczyna Tetiana Krewśka, córka księdza Lenoczka, której nazwiska nie znam, oraz jeszcze kilka dziewcząt. Zorganizowały sztab strajku, rozpoczęły agitację w całym obozie. Oczywiście, robiono to potajemnie, bo wśród nas było niemało donosicieli, którzy donosili „kumowi” o wszystkim. Ale po długim czasie przebywania razem w niewoli każdy wiedział o drugim wszystko, zdrajców dawno wykryto i wystrzegano się ich. Przeważnie były to Rosjanki. Nie agitowały też Świadkowie Jehowy. Trzymali się osobno, z nikim nie kontaktowali. Bano się ich nie mniej niż tajnych współpracowników. Sztab nie tylko przygotowywał kadry, ale też nawiązywał kontakty z innymi obozami. Obok był obóz męski, w którym odbywali karę skazani na od 15 do 25 lat, a za płotem — półtora tysiąca dziewcząt skazanych na 10 lat. Trzeba było nawiązać koordynację działań z nimi. Powstała potrzeba zrobienia zapasów produktów i leków. Ze wszystkim tym sztab poradził sobie dobrze. Rozdzielono obowiązki, poinstruowano, czyje rozkazy wykonywać. Każdy uświadamiał sobie, że ten dzień, w którym powstanie przeciwko przemocy, może być ostatnim dniem jego życia. Wszyscy byli gotowi na śmierć i strachu już nie odczuwali. I oto ten dzień — 8 maja 1953 roku — nadszedł! Na zawsze zapisał się w mojej pamięci! Wstaliśmy wcześnie, zjedliśmy śniadanie i po śniadaniu zagrzmieliśmy jednym głosem — strajk! Długo, długo czekaliśmy na to słowo. Kiedy je usłyszałam, serce zaczęło przyspieszenie bić. Wiedziałam, co mam robić. Brygady do pracy nie wyszły. Podwykonawcy i brygadziści próbowali wyprowadzić brygady poza strefę, ale im się to nie udało. Nikt z więźniów nie posłuchał ich i każdy zajął swoją pozycję przy barakach. Jednocześnie z nami zastrajkowały wszystkie obozy Norylska, Workuty, Karagandy. Razem z Ukrainkami ramię w ramię stanęły Estonki, Litwinki, Łotyszki. Całe nasze kierownictwo z groźbami zmuszało do pójścia do pracy. Katorżnicy stali na swoim. Do pracy nie pójdziemy — mówili — żądamy przyjazdu komisji z Moskwy, przeglądu naszych spraw i zwolnienia z niewoli. Przez lata pobytu na katordze zbudowaliśmy Norylsk, fabryki, lotnisko. Wielu naszych braci i sióstr położyło tu swoje głowy, wojna dawno się skończyła, a o nas wszyscy zapomnieli. Widząc, że ludzie nawet nie drgnęli, zaczęto nam obiecywać, że zajmą się tą sprawą, a my żebyśmy stawiali się do pracy. Ale my nie uwierzyliśmy im i ogłosiliśmy jeszcze głodówkę, ostrzegając naczelników, żeby do baraków nie zbliżali się, bo będziemy się bronić. Po tym do nas przyłączyli się brygadziści i podwykonawcy. Uwierzyliśmy, że oni naprawdę przeszli na naszą stronę, ale pomyliliśmy się. Nie takimi byli ci ludzie. Zdrajcy — zawsze zdrajcy, im własna skóra droższa od wszystkiego na świecie. Pozostali, aby wykonywać zadania kierownictwa — patrzeć, słuchać i donosić. Mnie powierzono pozostanie w kuchni, gdzie pracowałam — przygotowywałam wrzątek i czarną jęczmienną kawę, a dyżurne roznosiły ją do baraków. Na początku strajku kuchnia pracowała całodobowo. Gotowali zupę i kaszę. Ponieważ więźniowie ogłosili głodówkę, to na ugotowane potrawy przy kierownictwie obozu sporządzano akty i wylewano je do dołów. Bez jedzenia na długotrwały strajk liczyć nie mogli. Trzeciego dnia naszego nieposłuszeństwa do obozu przyjechała komisja z Krasnojarska. Ona niczego nie rozwiązała i wróciła z powrotem. Strajk nie ustawał. Na wszystkich barakach podniesiono czarne flagi i wystawiono wartowników. Jeśli konwój chciał wejść do strefy, wartownicy podnosili krzyk, wszystkie dziewczęta wybiegały z baraków, otaczały ciasnym pierścieniem swoją strefę i podnosiły taki lament, że w Norylsku słyszeli go wszyscy mieszkańcy miasta. Konwój wtedy od baraków odstępował. Z Krasnojarska jeszcze kilka razy przyjeżdżali generałowie z KGB, ale ich więźniowie do strefy nie dopuścili. Dziewiątego dnia strajku przyjechała komisja z Moskwy. Drugiego dnia po przyjeździe poprosili strajkujących o skierowanie do negocjacji z członkami komisji przedstawicieli każdej z narodowości, które okazały nieposłuszeństwo. Sztab skierował ludzi od Ukraińców, Litwinów, Łotyszy i Estończyków. Rosjanom komisja odmówiła, bo oni skazani są za zdradę swojego narodu i za współpracę z Niemcami. Komisja poprosiła każdego przedstawiciela o opowiedzenie, za jakie winy skazani są więźniowie, których reprezentują. Odpowiedzieli: za to, że ludzie walczyli o niepodległość swojej ojczyzny, za wolność narodu. Jeden z generałów, który kierował komisją, wyjaśnił, że nie może na miejscu rozwiązać naszych spraw i zajmie się nimi po powrocie do Moskwy. A póki co nakazał zdjąć numery, które każdy więzień miał na plecach i na piersiach. Także pozwolił na spotkania. Ołeksandr Stasiuk

Traducción automática

Página · p. 13página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

się z bliskimi, jeśli tacy są w sąsiednich obozach. Jeszcze pozwolono nam dziesięć dni odpoczywać i napisać prośbę o ułaskawienie. Po takiej rozmowie komisja odleciała do Moskwy. Po dziesięciu dniach wyszliśmy do pracy. Jak tylko znaleźliśmy się poza strefą, do naszej kolumny podjechały czarne wołgi. Wojskowi, którzy z nich wysiedli, zatrzymali kolumnę i aresztowali cały nasz sztab oraz pomocników sztabowców, którzy kierowali bojówkami podczas strajku. Wszystko to stało się nagle i niespodziewanie. Kolumna do pracy nie poszła, a zawróciła i z konwojem wróciła do obozu. W obozie więźniowie znów otoczyli ludzkim pierścieniem całą strefę, znów wystawili wartowników i podnieśli na barakach czarne flagi. Wszyscy brygadziści i podwykonawcy, którzy wcześniej przyłączyli się do strajku, do strefy nie weszli, a zostali poza nią. Wiedzieli, co ich tam czeka. Strefę opuścili też Świadkowie Jehowy. Wszyscy ci, którzy byli w strefie, postanowili nie ulegać, a walczyć do śmierci. Przed barakami dziewczęta wykopały głęboką wspólną mogiłę. Ponad miesiąc trwał nasz strajk. Złe odżywianie, ciągłe alarmy doprowadziły do tego, że wiele dziewcząt już nie mogło się podnieść — tak były chore i wyczerpane. My, jak mogłyśmy, pomagałyśmy im z kuchni jedzeniem. Wszyscy pracownicy kuchni też byli uczestnikami strajku, ale pozostawali na swoich miejscach pracy. Ich zadaniem było karmić chore i wyczerpane dziewczęta oraz te, które stały w obronie i na warcie. Wszystko to robiono potajemnie. Tak udawało nam się podtrzymywać ledwo płonący płomyk życia w strajkującym obozie. Mijał miesiąc w tym codziennym napięciu. Choroby i głód zwiększały liczbę ofiar. Ci, którzy jeszcze trzymali się na nogach, krzepili się. Moralnie wspierali nas mężczyźni z sąsiedniego obozu. Za pomocą metalowej rury, użytej jako megafon, przekazywali nam wieści o tym, co działo się w innych obozach i prosili nas, byśmy nie ulegali. Na początku czerwca 1953 roku kierownictwo obozowe zgromadziło pod swoim dowództwem jednostki wojskowe, konwoje i grupy komsomolskie oraz wykorzystało je do rozbicia strajkujących obozów. 7 lipca 1953 roku, w święto Jana Kupały, w dniu Narodzenia Jana Chrzciciela, przyszła kolej i na nas. Rano tego dnia naszą strefę zaczęli otaczać ciasnym pierścieniem komsomolcy z metalowymi prętami w rękach. Za nimi, z psami, stawał konwój, a wozy strażackie zaczęły podjeżdżać do jeziorek i nabierać wody. Nasi wartownicy na dachach baraków podnieśli krzyk i wszyscy, którzy mogli jeszcze trzymać się na nogach, szybko stanęli w wcześniej wyznaczonej pozycji, a ich szereg zastąpił drogę komsomolcom i konwojowi. Podnieśli taki hałas, że mieszkańcy Norylska powychodzili na dachy budynków, żeby zobaczyć, co dzieje się w strefie. Tymczasem więźniowie, którzy byli w rezerwie, widząc, że wozy strażackie napełniają się wodą, w ciągu kilku minut wynieśli z baraków brezentowe chodniki z podłogi i przykryli nimi dwa pierwsze rzędy obrońców strefy, którzy zdążyli odwrócić się plecami do komsomolców i, objąwszy się, ciasno sczepili pierścień ochrony. Przez megafon kierownictwo wzywało nas do zdjęcia czarnych flag i poddania się, ale nikt nie zwrócił na to uwagi. W tym czasie więźniowie z sąsiedniego obozu rozwalili płot i połączyli się z nami. Ich czyn umocnił naszego ducha, dodał otuchy. Jednocześnie zniknęły czarne flagi z naszych baraków, co zbiło z tropu kierownictwo, które pomyślało, że się poddajemy. Ale po kilku minutach czarne flagi załopotały na wysokim baraku sąsiedniego obozu. Rozwścieczone naszym czynem kierownictwo dało komendę polewania nas zimnymi strumieniami wody z wozów strażackich. Wodny szkwał, jak podczas ulewy, uderzył w plecy, głowy i nogi więźniów. Ta ludzka fala to przyginała się do ziemi, to znów podnosiła się i wyrównywała. Ryk głosów dwóch tysięcy więźniów nie cichł, a brzmiał jeszcze silniej. Wreszcie jeziorka wyczerpały się i wodny atak wozów strażackich ustał. Woda ściekała z odzieży więźniów, z ich ciał. Wszyscy byli mokrzy do nitki, oszołomieni i wyczerpani. Jednocześnie odczuwali dumę, że wytrzymali napór i nikt nie prosił o litość. Silniki wozów zagrzmiały i zaczęły odjeżdżać od strefy. Krzyk oburzenia więźniów nie ustawał. Jeden z konwojentów krzyknął do dziewcząt, żeby się nie cieszyły, bo wozy strażackie pojechały do elektrociepłowni po gorącą wodę. Kierownictwo natychmiast zareagowało, rezerwa szybko wyniosła z baraków narzuty, płaszcze, kufajki i wszystko, co było pod ręką, żeby ochronić tych, którzy stali w pierścieniu. Przykryli ich też brezentowymi chodnikami. Zanim wozy nabrały gorącej wody, obrona była już gotowa. Po kilku minutach więźniów nakryła wodna fala wrzątku. Nie na długo tym polewaczom starczyło wody, zbiorniki na wozach to nie jeziora, ale to, co zrobili, trudno sobie wyobrazić. Gorące strumienie wody trafiały na twarz, ręce, nogi, na plecy, oparzały wrzątkiem gołe ciało. Nieznośny ból. Emilia Stasiuk: „Gdybym mogła wrócić do tamtych czasów, działałabym tak samo” od oparzeń, ciężar mokrego, rozparowanego ubrania, kilkugodzinne stanie pod takim naporem wyrywały z ludzkich piersi krzyk rozpaczy od mąk i od tego, że umierają, nie osiągnąwszy wolności. Ale ich męki dopiero się zaczynały. Szereg komsomolców, jak wataha głodnych wilków, rzucił się na wycieńczonych obrońców. Żelaznymi prętami zaczęli bić ich po głowach, po ramionach i rękach, bili gdzie popadnie i wyrywali ze wspólnej ławy, wlekli po ziemi i przekazywali konwojentom, którzy z trudem powstrzymywali na smyczach rozwścieczone psy owczarki. Po paru godzinach od obronnej ławy więźniarek — dziewcząt i kobiet — pozostał czerwony wieniec przelanej krwi i martwa cisza zaległa nad polem pobojowiska. Zabitych komsomolcy ściągnęli do mogilnej jamy, którą dziewczęta same sobie przygotowały. Kim one są, te dziewczęta? Skąd, z jakich miast i wsi Ukrainy oraz krajów nadbałtyckich, ile ich tam poległo, oparzonych przed śmiercią wrzątkiem, teraz nie powie nikt. Po rozgromieniu strajkujących kierownictwo urządziło sąd nad tymi, którzy pozostali żywi. Z kantoru wyniesiono stoły i ławy, nakryto stoły czerwonymi obrusami, usiedli za nimi i posadzili obok siebie donosicieli — brygadzistów i podwykonawców, którzy wyszli za strefę przed strajkiem. Zaczęli wywoływać nas po nazwiskach na ten swój sąd zwycięzców nad kobietami-niewolnicami, nad tymi tysiąckrotnie umęczonymi cierpiętnicami. Donosiciele, jak prokuratorzy, każdemu mówili, jaki udział brał w strajku. Tych, którzy kierowali wystąpieniem, wysyłali do więzienia. Kto wykazywał wielką aktywność w tej nierównej walce — tego ścieżką po prawej stronie wysyłali do innego obozu. Prostych uczestników strajku wysyłali ścieżką po lewej stronie, do starego obozu. Po bokach tych ścieżek stali komsomolcy z żelaznymi prętami, którymi znów bili więźniów. Te ścieżki pozostały czerwone od przelanej krwi. Kto przeszedł po nich, nie zapomni tego marszu nigdy. Dla wielu stały się one śmiertelnymi. Jakże to obfite żniwo zebrała śmierć w święto Iwana Kupały w dalekim syberyjskim Noryłłagu! Jak szczodrze ten dzień był skąpany w ukraińskiej krwi! Strasznym on stał się dla nas, a dla wielu ostatnim w ich życiu. Młodziutkie dziewczęta, które powinny w tym dniu na swojej Ojczyźnie puszczać wianki na wodę, wróżąc o swoim weselu, opuszczono, a nie, wrzucono do jam wiecznej zmarzliny bezimiennymi i one przepadły bez wieści w obozie koncentracyjnym Syberii, w niewoli. Kiedy dotarłam do swojego baraku, to nie usłyszałam ani płaczu, ani przekleństw, a tylko cichy jęk od ran. Jednocześnie zobaczyłam płonące spojrzenia oczu, pełne gniewu i nienawiści do tych, którzy okaleczyli i pozabijali ich siostry i braci. Złamania ducha nie okazywał nikt. Tak zakończył się nasz strajk, ale nie zakończyły się cierpienia. Jeszcze nie raz przed tym, jak otrzymałyśmy wolność, śmierć zaglądała nam w oczy. Po miesiącu naszą grupę, około czterystu osób, załadowano na barkę i wysłano na Kontynent. Cieszyłyśmy się, miałyśmy nadzieję, że nas zwolnią, ale lekarka, która przyniosła nam na drogę leki, ostrzegła, żebyśmy się nie cieszyły, bo nasz los rozstrzygnięto inaczej. Nikt z nas nie chciał w to wierzyć, bo co mogło być gorszego od tego dnia na Iwana Kupały, który przeżyłyśmy i przetrwałyśmy. Naszą barkę przyczepiono do kutra, nas zagoniono do ładowni i na wartę postawiono konwój. Uruchomiono silnik i kuter płynnie pociągnął barkę w dół z prądem Jeniseju w stronę Krasnojarska. Nie pamiętam, ile nocy i dni płynęłyśmy. Niedaleko od Krasnojarska, przy jakichś progach, na środku rzeki naszą barkę odczepiono od kutra, zdjęto konwój i pojechali. Kiedy konwojent opuszczał barkę, powiedział nam, że drzwi on otworzył, niby ratujcie się. Barkę prąd bardzo szybko znosił od brzegu na środek Jeniseju. Zrozumiałyśmy, że jesteśmy skazane na śmierć, że barka zatonie. Ogarnięte strachem, rzuciłyśmy się na najwyższe miejsca pływającego więzienia i zaczęłyśmy bardzo krzyczeć, błagając o ratunek. Na brzegu usłyszeli nas ludzie. Zobaczyli, że barka bez kutra płynie środkiem ogromnej rzeki, pełna ludzi i może zatonąć, natrafiwszy na jakąś przeszkodę. Wkrótce od brzegu odpłynął kuter, dogonił naszą barkę, wziął ją na hol i przyciągnął do przystani. Wkrótce po tym znów pojawił się ten kuter, który nas porzucił, z tym samym konwojem, wziął naszą barkę na hol i w ciągu dwóch dób przyciągnął do Krasnojarska. Dopiero tam zrozumiałyśmy, co z nami chcieli zrobić. Oni, nasi oprawcy, przygotowywali nam wodny grób, kiedy nie dobili żelaznymi prętami w Norylsku. W Krasnojarsku nas przewieziono do więzienia. Tam wszystkich jeszcze raz przesiano i aresztowano około dwudziestu dziewcząt. Je pozostawiono w krasnojarskim więzieniu, a nas pociągiem przewieziono do obozu na 61. kilometr Lenskiej drogi za Tajszetem w obwodzie irkuckim. Przebywałam tam jeszcze wiele dni, miałam różne przygody, nowe spotkania i rozstania. Doczekałam się zwolnienia… Zawsze proszę Boga, aby ochraniał tych, którzy poświęcili swoje młode życie walce o wolność. Nic więcej nie słyszałam o dzielnych dziewczętach i kobietach z Norłagu, które podniosły nas do walki z najstraszniejszymi oprawcami, jakich znała ludzkość. Gdzie Wy teraz, Tania Krewska, Lenoczka oraz setki braci i sióstr moich, imiona których czas starł z mojej pamięci. Strzeż was, Boże…

Traducción automática

Página · p. 13página original ↗

„NIE MAMY INNEJ DROGI…”

Wołodymyr SIEMIENKO Na obrzeżach osady Miedwieżjegorska (Karelska ASRR), w osławionym ustroniu Sandarmoch, w październiku 1937 roku, na uczczenie 20. rocznicy rewolucji październikowej (cóż za cynizm!), w okresie od 27 października do 4 listopada rozstrzelano 1111 więźniów, spośród nich 190 najlepszych przedstawicieli ukraińskiej inteligencji. Ogółem w ustroniu rozstrzelano około sześciu tysięcy osób. Karelia stała się dla nich wszystkich karą… A było ich tysiąc sto jedenaście. Strzelano nie do zeków, strzelano do narodu — o oczach mądrych, niebieskich, piwnych. Dlaczego właśnie 1111? Te cyfry wbijają się w skronie jak kłujące igły. Wiedział o tym dobrze bolszewicki antychryst, karząc ofiary za katorżniczą pracę! Trzymali się osobno w godzinie śmierci, choć właśnie ta ich odrębność połączyła wszystkich w zalążek państwa, którego nawet Stalin nie zdołał pokonać fizyczną śmiercią. W moim sercu odbijają się ich kroki… Czy u dwuręcznych zwierząt drżały ręce? Kruki zlatywały się witać katów na to krwawe dziewięciodniowe święto… Ludzka wyobraźnia nie jest w stanie tego ogarnąć… Pozostali świadkowie tych zwierzęcych tortur, aby nasza pamięć nie zmarzła jak tundra. Historii oczywiście nie można zmienić, lecz pamięci nie da się zabić. Żywi, pamiętajmy o tym Sandermochu, leżącym za kręgiem polarnym, gdzie kwiat narodu nie był zwyczajny, lecz elitarny i po dziś dzień spływa do duszy i unosi się… * * * Katów mamy wielu, ofiar — ani jednej. Nie wszyscy, ale poszli do deputowanych ci, którzy dawno powinni iść za kraty, dlatego więzienie jest puste, a u nas — suma. Majdan się odbył? Nie, to tylko znak, poświęcenie surowego Majdanu, gdzie my w puch rozbijemy kajdany — panowie-bracia, musi tak być! Inaczej nas obują w łapcie i puszczą po obcych światach z torbami. Jak długo więc, Ukraińcy, będziemy niewolnikami? Kiedy wreszcie się obudzimy, kiedy?

Traducción automática

Página · p. 13página original ↗

Pamięci Walerija Bojczenki

25 marca w wieku 70 lat zmarł poeta, tłumacz, znany działacz społeczny Walerij Petrowycz Bojczenko. Jego perom należą zbiory „Iskra”, „Słoneczne kręgi”, „Półpole”, „Szkarłatne kolumny”, „Szerokości geograficzne”, „Jasne rzeki”, „Dobroć”, „Ptaki nad płomieniem”, „Prawy brzeg”, „Księga Lela”, zbiór wierszy dla dzieci „Jakiż szeroki świat!”. Jest laureatem Ogólnoukraińskich nagród literackich im. Pawła Tyczyny, im. Mykoły Arkasa, im. Ołeksandra Olesia. W. P. Bojczenko przez wiele lat kierował Mikołajowską obwodową organizacją Towarzystwa „Proświta”, był przewodniczącym kolegium redakcyjnego oświatowej gazety „Ulica Arkasiwska”. Aktywną działalnością społeczną wsławił się w stowarzyszeniu „Memoriał”, w składzie Kijowsko-Mohylańskiego Bractwa, w ekologicznej organizacji „Zielony Świat”, w Ukraińskim Funduszu Kultury. Mikołajowianie będą go pamiętać także jako towarzysza Wiaczesława Czornowoła, założyciela obwodowej organizacji Ruchu. Prosvitianie wyrażają głębokie współczucie najbliższym, krewnym i przyjaciołom Walerija Petrowycza Bojczenki. Niech ziemia mu będzie lekką i wieczna pamięć. Sekretariat, Centralny Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki

Traducción automática

Página · p. 14página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

Zdjęcie na pamiątkę — laureaci Międzynarodowej Nagrody im. O. Honczara 2011 roku nich pięciu lat. A członek jury, przewodniczący Kijowskiej Organizacji Miejskiej NSPU Wiktor Baraniw wystąpił z radykalną, jednak, moim zdaniem, już dawno dojrzałą propozycją — rekomendować do Związku Pisarzy wszystkich młodych autorów, którzy w różnych latach otrzymali Międzynarodową Nagrodę im. Olesia Honczara. To właśnie ta „młoda krew”, której już dawno pragnie Związek Pisarzy. Swoimi przemyśleniami podzieliła się Walentyna Danyliwna Honczar: „Mamy bardzo utalentowane dzieci. Oceniamy według poziomu prac, które są zgłaszane do nagrody ukraińsko-niemieckiej. Niestety, jej tak i nie zaczęli finansować nasi ukraińscy „oligarchowie”. Wszystkie środki, już 14. rok z rzędu, przekazują mecenasi z Niemiec. Chciałoby się, żeby byli tu obecni wydawcy, którzy by Tradycyjnie w tej samej sali 4 kwietnia wręczano jeszcze jedną nagrodę — Nagrodę Literacką imienia Olesia Honczara, ustanowioną przez Ministerstwo Kultury i Sztuki Ukrainy oraz Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy w 1998 roku. Jej laureatem w tym roku został rektor Połtawskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia W. G. Korolenki, doktor nauk filologicznych, profesor Mykoła Stepanenko — nasz stały autor i prenumerator. Otrzymał on nagrodę za książkę „Literacka przestrzeń „Dzienników” Olesia Honczara”, wydaną w ubiegłym roku w Połtawie. Oto co opowiedział Mykoła Iwanowycz o swoim badaniu: „Postawiłem sobie za cel przedstawienie historii literatury ukraińskiej na tle dziennikowej wersji Olesia Terentijowycza, włączając epistolaria i niektóre materiały archiwalne. I rozbłysły takie potężne postacie naszego pięknego piśmiennictwa, jak Pawło Tyczyna, Petro Pancz, grono szestdesiatnykiw, Borys Olijnyk, Iwan Dracz, Lina Kostenko, Iwan Dziuba. Było mi ciekawie

Traducción automática

Página · p. 14página original ↗

Z NOWYMI „GONCZAROWCAMI”!

Jewhen BUKET Zdjęcia Olesia DMYTRENKA “Miał w sobie rzadką w naszych czasach spójność charakteru, czystość myśli i niezwykłą wymagalność wobec siebie. Był człowiekiem gotowym płacić za wszystkie rachunki, jak kiedyś mówiono o szlachetnych ludziach” — tak o Olesiu Honczarze wspomina kobieta, dzięki której co roku, w dniu jego urodzin, w murach Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy gromadzą się młodzi ludzie, dla których Ukraina jest sensem życia, a Oles Terentijowycz — uosobieniem miłości do ojczyzny. Pisarka Tetiana Kusztewska w 1995 roku przeprowadziła ostatni wywiad z Olesiem Honczarem i zapamiętała na całe życie jego słowa o młodych talentach, którym już nikt nie chce pomagać. Rok później, wraz z mecenasem, działaczem społecznym i biznesmenem Dieterem Karrenbergiem, założyła Międzynarodową ukraińsko-niemiecką nagrodę literacką im. Olesia Honczara w celu wspierania literackiej młodzieży Ukrainy i uhonorowania O. Honczara na świecie. „Słowo Proświty” w tym roku tradycyjnie już wystąpiło jako patron medialny prestiżowej nagrody. Do jury wpłynęło ponad pół setki utworów, spośród których wybrano laureatów 2011 roku. Liczba zgłoszeń jest prawie dwukrotnie mniejsza niż w ubiegłym roku, ale, jak zaznaczył członek jury, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki Petro Perebyjnis, „wszystkie one są niepowtarzalne”. Zatem tegorocznymi laureatami zostali: W kategorii „Poezja” — kijowianki Kateryna Miszczuk (za tomik „Zymopysy”) oraz Iryna Szuwałowa (za tomik „Ran”). W kategorii „Proza” — Olexandra Baśko (m. Winnica) za powieść „Portal” i Ołena Kozaczenko (m. Kołomyja, obwód iwanofrankiwski) za „Powieść bez słów”. W kategorii „Literaturoznawstwo” — Alona Drozdowa (m. Ługańsk) za badanie literaturoznawcze „Oles Honczar — redaktor własnych utworów artystycznych”. Ponadto nagrodami zachęcającymi nagrodzono: Ołeha Andriszkę (m. Dniepropetrowsk) za pamflet historyczny „Posłanie do Heroda”, Tetianę Zahorujko (m. Bar, obwód winnicki) za badanie literaturoznawcze „Obraz pieśni w prozie Olesia Honczara”, Wiktorię Tyszczenko (wieś Ostriky, rejon białocerkiewski, obwód kijowski) za tomik poezji „Gdyby gwiazdy umiały śpiewać”, Irynę Jakubowską (m. Lwów) za zbiór opowiadań i nowel „Krzyk martwych”. “Takie wydarzenie odbywa się po raz pierwszy w moim życiu. Nigdy nawet nie myślałam, że będę mogła otrzymać chociaż jakąś nagrodę — dzieli się wrażeniami uczennica jedenastej klasy Tetiana Zahorujko. — Ale chciało się udowodnić, że jest się coś wartym, zrobić ludziom dobro. Koniecznie przyjadę tutaj w przyszłym roku, żeby po prostu porozmawiać z nowymi „gonczarowcami”, moimi współmyślicielami”. Dziewczyna przygotowała dla Wałentyny Danyliwny Honczar prawdziwą niespodziankę — wyhaftowany ręcznik z portretem Olesia Terentijowycza. Ręcznik Tania haftowała razem ze swoim nauczycielem Borysem Mychajłowyczem Nedubskim. Ten podarunek tak wzruszył obecnych i Wałentynę Danyliwnę, że na zakończenie uroczystości przewodniczący NZPU Wołodymyr Jaworiwski i Wałentyna Danyliwna Honczar ustanowili i wręczyli Tetianie Zahorujko specjalną nagrodę pieniężną jako najoryginalniejszej laureatce, którą również obiecali uczynić coroczną. Już tradycyjna Nagroda Ogólnoukraińskiego Funduszu Odrodzenia Wybitnych Zabytków Dziedzictwa Historyczno-Architektonicznego im. Olesia Honczara, któremu przewodniczy Bohater Ukrainy Petro Tronko, w tym roku przypadła Alli Adamowycz (m. Kijów) za badanie literaturoznawcze „Oles Honczar — poseł pokoju”. Na 15-lecie Nagrody organizatorzy planują wydać zbiór utworów laureatów z ostatnich lat. Goście z m. Bar podarowali żonie pisarza wyhaftowany ręcznik z portretem Olesia Terentijowycza. Przedstawić całą tę historię oczami jednego człowieka. Przyzwyczailiśmy się do jakichś zsyntetyzowanych wykładów, jakichś zgrupowanych przemyśleń. A to wersja jednego człowieka, ale człowieka niezwykłego — który stał nad całym tym procesem. Nazywamy go sumieniem ukraińskiej literatury. On niezależnie od systemu pozostawał najjaśniejszą, najczystszą postacią. Każdy z pisarzy w wersji Olesia Honczara jawi się jako oryginalny, niepowtarzalny. Oczywiście, jest pewna nuta goryczy, pewne wyrzuty, które poleciały pod ich adresem z ust tego artysty. Ale nawet na tym tle widzimy monumentalizm Liny Kostenko, odwagę ducha Dmytra Pawłyczki, powściągliwość Borysa Olijnyka, superintelektualność Iwana Dziuby, nieśmiałość i śmiałość Pawła Tyczyny, Petra Pancza, który opiekował się naszym słowem, dbał o jego rozwój w tamtych czasach. Nie wiem, czy udało mi się dokładnie wszystko przekazać, ale pracowałem sumiennie i bardzo się cieszę z tego, że jury uznało za zwycięzcę spośród pretendentów właśnie moją książkę”. O nierozerwalności czasów i pokoleń, dobroczynnej ciągłości twórczych spraw i osiągnięć mówił ćwierć wieku temu Oles Honczar. Jego słowa do dziś płoną w młodych sercach: „Bądźcie odważni w swoich zamysłach, dążcie do zamysłów głębokich, wielkich… wielki cel daje wielką energię!”. Wypuścili w świat utwory zwycięzców. Byłoby to prawdziwe wsparcie dla młodego autora. Ale póki co w naszym kraju tego nie ma. Autorzy muszą wydawać swoje utwory na własny koszt”. Wołodymyr Jaworiwski i wiceminister kultury Ukrainy Wiktoria Lisnycza ogłaszają laureata Nagrody Państwowej im. O. Honczara — doktora nauk filologicznych, profesora Mykołę Stepanenkę.

Traducción automática

Página · p. 15página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

Petersburga byli literaturoznawca i folklorysta O. Afanasjew (1826—1871; koperta 1976, stempel — Buguczar, 23.07.1976), pisarz, tłumacz O. Pleszczejew (1825—1893), który korespondował z Szewczenką, gdy ten był na zesłaniu, który przełożył na język rosyjski 9 jego utworów, pomagał uwolnić z poddaństwa krewnych poety (koperta 1975), pisarz A. Tołstoj (1817—1875), który przyczynił się do uwolnienia Szewczenki z zesłania (koperta 1967, pocztówka Rosji 1992), kompozytorzy M. Bałakiriew (1837—1910; znaczek 1956), A. Sierow (1820—1871; koperta 1969), M. Musorgski (1839—1881; znaczek 1951, koperta 1964, stempel — Leningrad, 21.03.1964). M. Musorgski był pierwszym rosyjskim kompozytorem, który zwrócił się ku twórczości T. Szewczenki, o czym pochlebnie wypowiadał się W. Stasow. Wspólnych znajomych mieli, spotykali się, wzajemnie się szanowali, pokrewni w tematyce utworów T. Szewczenki byli poeci A. Kolcow (1809—1842; znaczki 1959, 1969) oraz I. Nikitin (1824—1861; 2 znaczki 1949, znaczek 1974). Pokrewny w poglądach i przekonaniach z T. Szewczenką był N. Dobrolubow (1836—1861; 2 znaczki 1936, znaczek 1961, koperta 1985, stempel — m. Gorki, 05.02.1986), który wysoko cenił ukraińskiego poetę, wspierał publikację jego utworów w rosyjskim przekładzie, artykułów poświęconych jego twórczości. Uważał on, że T. Szewczenko „...wyszedł z ludu, żył z ludem i nie tylko myślami, ale i okolicznościami życia był z nim mocno i krwią związany”. Często spotykali się T. Szewczenko i rzeźbiarz M. Mikieszyn (1835—1896; koperta Rosji 2010), który później jako rzeźbiarz, malarz, jako działacz kulturalno-społeczny, jako autor wspomnień przyczynił się do popularyzacji osobowości ukraińskiego Poety, jego twórczości. „Jeszcze przed pojawieniem się Tarasa Hryhorowycza z zesłania już szanowałem go za niektóre urywki z jego utworów, które w odpisach krążyły po rękach młodzieży” — wspominał Mikieszyn. Pomnik M. Mikieszyna (Smoleńsk) przedstawiono na kopercie z 1989 roku. W Petersburgu los zetknął T. Szewczenkę z gruzińskim poetą i działaczem społecznym A. Ceretelim (1840—1915). „T. H. Szewczenkę widziałem tylko raz w życiu... Rozmowa nasza trwała do trzeciej godziny nad ranem. Rozstaliśmy się jako przyjaciele... Po raz pierwszy zrozumiałem z jego słów, jak trzeba kochać ojczyznę i swój naród” — pisał Cereteli w 1911 roku. Portret A. Ceretelego na znaczku i kopercie z 1960 r., na znaczku wspólnego wydania Ukrainy i Gruzji (2001) obok portretu Szewczenki. Oprócz wyżej wymienionych osób, na pogrzebie Kobziarza byli obecni M. Sałtykow-Szczedrin, N. Niekrasow, W. Stasow, ówczesny student, przyszły pisarz S. Tierpigoriew (1841—1895; koperta 1990). Szewczenkę w trumnie namalowali malarze M. Mikieszyn, W. Wereszczagin (1842—1904; koperta 1967). W ten sposób filatelistyka występuje jako informacyjne źródło dla poznania życiowego i twórczego losu Tarasa Szewczenki, świadczy o wysokiej ocenie i szacunku do jego osoby ze strony otoczenia. Przyczyniły się do tego zarówno twórcza genialność Poety, jego oddanie idei i moralności rodzinnej Ojczyzny, jak i tragizm „odpłaty” za swoje poglądy i przekonania.

Traducción automática

Página · p. 15página original ↗

POZAUKRAIŃSKIE SPOTKANIA I ZNAJOMOŚCI TARASA SZEWCZENKI

Lubomyr PYRIH. Zakończenie. Początek w nr 9, 10 z 2011 r. Przebywając w Niżnym Nowogrodzie, T. Szewczenko zaocznie poznał rosyjskiego pisarza S. Aksakowa (1791—1859). Przyczynił się do tej znajomości M. Szczepkin, który w grudniu 1857 roku przywiózł Szewczence od Aksakowa książkę „Kronika rodzinna”. Bezpośrednie poznanie „czarującego starca” S. Aksakowa, z członkami jego rodziny, którzy bardzo szanowali Szewczenkę, odbyło się w Moskwie 22 marca 1858 roku. S. Aksakow zajmował się niektórymi sprawami wydawniczymi Szewczenki. Kiedy w kwietniu 1861 roku trumnę z ciałem Poety przewożono do Ukrainy przez Moskwę, S. Aksakow był inicjatorem organizacji obywatelskiej panichidy. Portret S. Aksakowa autorstwa I. Kramskiego — na pocztówce z 1991 r. oraz znaczku pocztowym z 1959 roku. S. Aksakow był jednym z aktywnych rosyjskich słowianofilów. Nieznana jest reakcja T. Szewczenki na artykuł Aksakowa w redagowanym przez niego „Parusie” z głoszeniem ideałów monarchizmu. Oburzony był Szewczenko wraz ze wszystkimi przedstawicielami ukraińskiej petersburskiej społeczności tym, że w wykazie zaproszonych do publikacji w „Parusie” przedstawicieli różnych literatur narodowych nie wymieniono literatury ukraińskiej. Przybywszy do Petersburga, Szewczenko nie zastał już wśród żywych niektórych swoich przyjaciół i bliskich znajomych, ale krąg nowych znajomych rozrastał się. Odwiedza teatry, koncerty, wystawy artystyczne, bierze udział w wieczorach literackich. Staje się swojakiem w domach wybitnych działaczy kultury. W maju 1858 roku Szewczenko obejrzał wystawę znanego mu malarza O. Iwanowa (1806—1858), którego portret znajduje się na znaczku z 1956 roku, a reprodukcja jednego z obrazów — na znaczku z 1973 roku. Do płócien malarskich O. Iwanowa odniósł się uprzedzony (list do S. Aksakowa, zapis w Dzienniku), co być może było inspirowane znanym mu powściągliwym stosunkiem do tego malarza ze strony K. Briułłowa. Obejrzawszy w tym samym roku wystawę dzieł I. Ajwazowskiego, w liście do S. Aksakowa zaznaczył, że „Ajwazowski, niestety, spasował. Z boskiej sztuki stworzył sobie złoty cielec i modli się do niego. Grzesznie jest tak obrażać bezinteresowną, niepokalaną sztukę”. Na początku 1859 roku T. Szewczenko poznał znanego już w tamtym czasie pisarza I. Turgieniewa (1818—1883) przy aktywnym pragnieniu tej znajomości ze strony Turgieniewa (portret na dwóch znaczkach z 1943 roku i znaczku z 1965 roku). I. Turgieniew często spotykał się z Szewczenką, napisał o nim wspomnienia, które po raz pierwszy zostały wydrukowane w praskim wydaniu najpełniejszego w tamtym czasie „Kobziarza” z 1876 roku. Wzmianka w „Kołokole” o śmierci T. Szewczenki została opublikowana przez O. Hercena na prośbę I. Turgieniewa. W swoich wspomnieniach I. Turgieniew wypowiada się o Szewczence jako o naturze „namiętnej, niepowściągliwej, przygnębionej, ale niezłamanej przez los”, jako o „prostaku, poecie i patriocie”. Pozostawił I. Turgieniew portret słowny Poety: „Szeroki w barach, przysadzisty, krępy, Szewczenko stanowił obraz kozaka z widocznymi cechami żołnierskiej postawy i musztry. Głowa ostro wierzchołkowa, prawie łysa; wysokie pomarszczone czoło, szeroki tak zwany „kaczy” nos, gęste wąsy, zwisające na wargi, i niewielkie szare oczy, których spojrzenie zawsze ponure i nieufne, niekiedy nabierało wyrazu łagodnego, prawie czułego, i towarzyszył mu ładny, dobry uśmiech; głos nieco chrapliwy, wymowa czysta rosyjska, ruchy spokojne, chód poważny, postać niezdarna i mało elegancka… W wysokiej baraniej czapie, w długiej ciemnoszarej czamarce z czarnym barankowym kołnierzem, Szewczenko miał wygląd prawdziwego Małorusina…”. I. Turgieniew z M. Czernyszewskim aktywnie pomagali w wykupie z poddaństwa krewnych Szewczenki. Wzajemne poznanie T. Szewczenki i M. Czernyszewskiego (1828—1889), które przerodziło się w prawdziwą przyjaźń, odbyło się w latach 1858—1859, chociaż Czernyszewski znał dzieła ukraińskiego poety, kiedy ten jeszcze był na zesłaniu, gdzie Szewczenko mógł czytać artykuły Czernyszewskiego w czasopiśmie „Sowriemiennik”. Często spotykali się na wieczorach literackich, Szewczenko gościł w petersburskim domu Czernyszewskich, na ich daczy w Lubaniu. M. Czernyszewski stawiał T. Szewczenkę na równi ze współczesnymi literatami Europy i uważał, że „mając teraz takiego poetę, jak Szewczenko, literatura małoruska… nie potrzebuje niczyjej przychylności”. Nie bez powodu M. Szahinian w swojej monografii o Szewczence osobny rozdział poświęciła tematowi „Szewczenko i Czernyszewski”. Łączyły ich poglądy, przekonania, za które jeden już odbył zesłanie, a drugiego ono oczekiwało. Filatelistyka uczciła M. Czernyszewskiego wydaniem dwóch znaczków pocztowych (dwa warianty ząbkowania) w 1939 roku, po jednym znaczku w 1953, 1957, 1978 roku, koperty w 1978 roku (stempel — Moskwa, Leningrad, Saratów, 24.07.1978). M. Leskow (1831—1895), kiedy osobiście poznał Szewczenkę (1861), jeszcze nie był zbyt znany w kręgach literackich Petersburga. Z dziełami Poety zaznajomiony był od 1848 roku. Jego wspomnienie o T. Szewczence, opublikowane w marcu 1861 roku, — to jeden z pierwszych wydrukowanych utworów znanego rosyjskiego pisarza. Opisuje on swoje spotkanie z Poetą niedługo przed jego śmiercią, pogrzeb, w którym wziął udział. „Znaczenie Szewczenki znane jest każdemu, kto kochał rodzime słowiańskie słowo i był dostępnym czemukolwiek wysokiemu, pięknemu…”. To słowa M. Leskowa, 2 znaczki z portretem którego weszły do obiegu w 1956 roku; 150-lecie od dnia urodzin jego uczczono wydaniem koperty (1981) i okolicznościowym stemplem (m. Orioł, 16.11.1981). Spotykał się T. Szewczenko w Petersburgu z kompozytorem A. Dargomyżskim (1813—1869; portret na znaczku z 1963 r.), występował na wieczorach literackich z F. Dostojewskim (1821—1881; znaczki 1956, 1971 r.). F. Dostojewski wiedział o T. Szewczence, jeszcze będąc członkiem koła politycznego Pietraszewskiego, gdzie imię ukraińskiego poety było popularne. 28 lutego 1861 roku odprowadzał T. Szewczenkę w ostatnią drogę na cmentarz Smoleński. Do kręgu znajomych T. Szewczenki wchodził także znany krytyk artystyczny i muzyczny W. Stasow (1824—1906), który w jednym z listów z 1880 r. wspomniał Poetę: „Ja go osobiście znałem, dość dużo i w różnym czasie rozmawiałem z nim, głęboko go szanowałem i ceniłem”. Na dwóch znaczkach z 1957 r. odtworzono portret W. Stasowa autorstwa I. Riepina z 1883 roku. W kwietniu 1858 roku w mieszkaniu jednego z petersburskich znajomych T. Szewczenko poznał L. Tołstoja (1828—1910) — „hrabiego Tołstoja”, jak go nazywał. Wczesne utwory pisarza Szewczenko znał jeszcze wcześniej. L. Tołstoj „kochał poezję Szewczenki.., zachwycał się „Najmitką”.., w której wzruszająco opracowany jest wieczny temat — siła matczynej miłości”. Filatelistyka, poczynając od 1935 roku, szeroko uczciła postać L. Tołstoja: ponad 10 znaczków pocztowych (1953 r. — portret według stworzonego w swoim czasie portretu M. Ge), koperty, stemple okolicznościowe. T. Szewczenko spotykał się z M. Niekrasowem (1821—1878) na wieczorach literackich, w gościach u wspólnych znajomych. Mieli wspólne poglądy estetyczne i społeczne, ale Szewczenko z jakiegoś powodu nie akceptował twórczości Niekrasowa, o czym świadczy jego zapis z 11.04.1858 r. w Dzienniku. M. Niekrasow odnosił się do ukraińskiego poety z wielkim pietyzmem, brał udział w uczczeniu jego pamięci, napisał wiersz „Na śmierć Szewczenki”. Występując jako ekspert w sprawie wydania utworów Poety, M. Niekrasow pisał: „Szewczenko był poetą głęboko i wyłącznie narodowym… Dzięki jego poezji zostało przedstawione życie ludowe bliskiej mu Ukrainy…”. Stworzony przez I. Kramskiego portret M. Niekrasowa znajduje się na dwóch znaczkach pocztowych z 1946 roku, jeszcze jeden portret na znaczku z 1971 roku. Wśród znajomych T. Szewczenki w kręgach twórczej inteligencji Pe

Traducción automática

Página · p. 16página original ↗

WIELKA MATKA TRYPILLIA

Tetiana MAHDEJCZUK Te słowa Natalii Burdo, archeolożki i naukowczyni, badaczki kultury trypilskiej, autorki książki „Sakralny świat cywilizacji trypilskiej”, są bardzo aktualne również dziś, gdy Ukraińcy samodzielnie budują swój kraj, budują przyszłość dla swoich dzieci. Przebadawszy i usystematyzowawszy ogromną liczbę artefaktów zebranych przez archeologów z wielu krajów, Natalia Burdo mimo wszystko główne miejsce w rozwoju kultury trypilskiej przypisuje Kobiecie. Wielu naukowców nazywa epokę Trypillia „Złotym Wiekiem Ludzkości”. Był to czas pokojowych rolników, wieśniaków, budowniczych, hodowców zwierząt, tkaczy i garncarzy. I w jakichkolwiek ziemiach Europy Wschodniej archeolodzy nie znajdowaliby ceramiki trypilskiej, były to w przeważającej mierze rzeźbiarskie przedstawienia kobiecych figurek. Znajdowano także resztki naczyń, modele budowli świątynnych i mieszkań, figurki różnych zwierząt, bardzo rzadko męskie postacie. Wizerunki kobiet zadziwiają naszych współczesnych. Dlaczego są bez rąk, bez twarzy, dlaczego ich ciała pokryte są zagadkowymi symbolami? Wydaje się, że nigdy nie zrozumiemy starożytnych rzeźbiarzy. A jednak naukowcy zdołali rozwikłać wiele tajemnic trypilskich mistrzów, tajemnice symbolicznych przedstawień na naczyniach, naczyniach rytualnych, na kobiecych figurkach. Natalia Burdo: „Do naszych czasów dotrwało wiele mitów, wierzeń, rytuałów związanych z bóstwem ziemi — Wielką Matką, która jest źródłem wszystkiego, co żyje na świecie. Naszym zdaniem analiza materiałów trypilskich pozwala stwierdzić, że w centrum duchowej budowli cywilizacji trypilskiej znajdowała się Wielka Bogini. Jej liczne hipostazy ucieleśniają się w różnorodne obrazy, a różne aspekty zostały odzwierciedlone w magicznych symbolach. Archeolodzy znajdują wśród materiałów trypilskich wizerunki Bogini-Dziewicy, Bogini-Krowy, Bogini-Węża i Bogini-Ptaka. Wielką Boginią była Bogini-Księżyc, Wielka Matka, Matka-Ziemia”. Obraz Wielkiej Matki zainspirował również naszą współczesną, mistrzynię ludową Ukrainy w dziedzinie rekonstrukcji ceramiki trypilskiej Ludmyłę Smoljakową do stworzenia całej galerii rzeźb kobiet trypilskich. W pracowni „Słoneczny klucz” widzimy dziesiątki kobiecych figurek. Jedne siedzą na tronach-byczkach, inne stoją na podłodze i półkach, jedne są obłe, inne — płaskie. Bardzo wzruszający wygląd mają ciężarne kobiety na tronach-byczkach. Wszystkie rzeźby mają różny ornament lub są pomalowane glinianymi farbami-angobami. Wśród nich nie znajdziecie dwóch takich samych. Ciała rzeźb pokryte są symbolami, które niosą w sobie głęboką, dawną treść. Jednym z głównych elementów ornamentów jest spirala — symbol wiecznego ruchu i odnowienia. Wiele figur stoi z podniesionymi rękami w pozach modlitewnych. Z reguły w większości kobiecych rzeźb rąk prawie nie ma, zamiast nich są stożkowate wypustki. Zdaniem niektórych archeologów schematyczne przedstawienie stożkowatych wypustek obrazuje same ręce złożone na brzuchu lub piersiach. A złożone na brzuchu ręce odpowiadają schematycznemu przedstawieniu kobiet z czarami w rytualnej pozie „modlitwy o deszcz”. Jest też rzeźba kobiety z czarą uniesioną nad głową. Nic więc dziwnego, że jedną z głównych zabawek trypilskich dzieci była lalka — zmniejszona kopia kobiecych figur, opiekunek rodu. Niektórzy naukowcy przypuszczają, że dzieci trypilskie, tak jak współczesne, bawiły się w „dom” z lalkami, naśladując dorosłych. Oprócz glinianych lalek były też lalki-motanki z nici, trawy, kwiatów, ziarna. Lalka zrobiona z nici lnianych lub konopnych uważana była za sakralną. Mimo to za swoje główne prace Ludmyła uważa: 1. Rzeźbę kobiecą o wysokości 1,5 m — powiększoną kopię plastyki trypilskiej z różnym ornamentem, ustawioną na dachu Kijowskiego Obwodowego Muzeum Archeologicznego we wsi Trypillia. Ilustracja tej rzeźby jest przedstawiona w „Encyklopedii cywilizacji trypilskiej”, wydanej w 2004 roku. 2. Sześć kobiecych figur, które siedzą na tronach-bykach i tworzą „Stół zgody”. Rzeźby zostały ustawione w 2002 roku na dziedzińcu muzeum „Pradawna Aratta — Ukraina” we wsi Trypillia. Figury są pokryte niepowtarzalnym różnym ornamentem, wysokość każdej to około metra, waga — około 200 kg. 3. Rzeźbę kobiety, jedną z centralnych ekspozycji Międzynarodowego etnofestiwalu „Trypilskie koło-2009”, który odbył się w Rzyszczowie, i która stała się symbolem festiwalu. Fotografia tej rzeźby jest przedstawiona na afiszu festiwalu. Należy zaznaczyć, że Ludmyła Smoljakowa poświęciła swoje życie badaniu kultury trypilskiej, doskonale zna historię tego okresu, technologię starożytnego rzemiosła garncarskiego, wykonała około 3000 rekonstrukcji i prezentowała je na licznych wystawach na Ukrainie i za granicą. Jej wyroby są bardzo bliskie oryginałom i stanowią ogniwo między muzealnymi znaleziskami archeologicznymi a współczesnością, pomagają dostrzec całe piękno odtworzonej ceramiki trypilskiej. Ludmyła zawsze jest otwarta dla tych, którzy interesują się dawną historią swojego kraju, jego mitami i legendami. Wszystkie jej rekonstrukcje kobiet trypilskich to głęboki i nierozerwalny związek Wielkiej Matki, Bogini — ucieleśnienia kobiecej istoty — z kobietami całego świata, dawnego i współczesnego. „Duchowy świat dawno już znikłej cywilizacji trypilskiej — źródło wieczności. A być może i idei narodowej, którą tak wytrwale pragną odnaleźć dziś na Ukrainie. Szukać tej idei można na różne sposoby, wszak idea nie jest substancją materialną i jest dostępna dla wszystkich. Ale będziemy robić tak, jak robili nasi dalecy przodkowie: mocno trzymać się odwiecznej tradycji, podtrzymywać harmonię choćby własnego świata i przeciwstawiać się otchłani chaosu, czcić naszą rodzimą ziemię, bo ona jest naszą Matką”. Sześć kobiecych figur, które siedzą na tronach-bykach i tworzą „Stół zgody”. Rzeźby zostały ustawione w 2002 roku na dziedzińcu muzeum „Pradawna Aratta — Ukraina” we wsi Trypillia. Figury z różnym ornamentem, wysokość każdej to około metra, waga — około 200 kg.

Traducción automática

Página · p. 16página original ↗

Texto dañado en el reconocimiento — lea la página original

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny: Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego: Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych: Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) Sekretarz odpowiedzialny: Iryna SZEWCZUK

Traducción automática

Página · p. 16página original ↗

Kod pocztowy — 30617, strona 63 w „Katalogu”

Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział literatury Marija KUCZERENKO 270-55-57 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondenci Natalija ANTONIUK, Ulana WOLYKOWSKA Redaktor dyżurny Marija KUCZERENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301214 Nakład w kwietniu — 20 000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 4 820095 780016

Traducción automática

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn