Borys Olijnyk, przewodniczący Ukraińskiego Funduszu Kultury
Z pierwszych pracowników w funduszu zostało czworo: Roman Łuń, Wiktor Żenczenko, Dmytro Janko i ja, grzesznik. Oto już dwadzieścia pięć lat ciągniemy główny ciężar uczciwie, ofiarnie, bezinteresownie… Dlatego choćby punktowo nakreślmy to, co przeżył, przetrwał i dokonał Ukraiński Fundusz Kultury, który, założony jeszcze w starym ustroju, wziął na siebie rolę grupy przełomu ku nowemu, demokratycznemu, prawnemu społeczeństwu. I w istocie był wśród tych przebiśniegów, które zwiastowały wiosnę niepodległości. Wśród założycieli naszej organizacji byli aktywni współpracownicy — wybitni działacze literatury i sztuki Oles Honczar, Ołeksandr Biłasz, Iwan Karabyc, Oleksa Kolomijec, Petro Tronko, którzy już odeszli w wieczność, a także ci, którzy do dziś współpracują z Funduszem Kultury: Anatolij Awdijewskyj, Wołodymyr Browczenko, Dmytro Hnatiuk, Mykoła Łukiw, Myhajło Szewczenko, Jurij Muszketyk, Petro Tołoczko. Obecne pokolenia nawet nie wyobrażają sobie, jak trudno było przełamywać kliszę i stereotypy w poglądach znacznej grupy ówczesnych partyjnych i urzędniczych działaczy, którzy sferę duchową uważali za nadbudowę, którą trzeba pilnie strzec, by nie zeszła na jakieś wypaczenie.
Daleko nie wszyscy wiedzą, że do założenia wielu obecnie działających stowarzyszeń społecznych przyczynił się Ukraiński Fundusz Kultury. Byliśmy bezpośrednio zaangażowani w organizację zebrania założycielskiego historyczno-oświatowego towarzystwa „Memoriał” oraz w projektowanie pomnika ofiar represji w Bykowni. Ukraiński Fundusz Kultury już w 1990 roku, przy wielotysięcznym tłumie, jako pierwszy, jeszcze przed decyzjami rządowymi, poświęcił krzyż na Kurhanie Żałoby ku pamięci ofiar Hołodomoru 1932–1933, gdzie właśnie tam, na obrzeżach Łubien, przy Mharskim Świętym Przemienieniu
Traducción automática
Dobroczynnej organizacji — Ukraińskiemu Funduszowi Kultury — 12 kwietnia 2012 roku obchodzi ćwierć wieku. Z perspektywy wieczności — oczywiście — jedynie chwila. Z punktu widzenia ludzkiego życia — dość poważny odcinek. Jeśli jednak wziąć pod uwagę, że w tym czasie nastąpiła nie tylko zmiana ustroju państwowego, ale także narodziło się nowe państwo o nazwie Ukraina i że w tym statusie funkcjonujemy już ponad dwie dekady, to pod względem nasycenia wydarzeniami godnymi zapamiętania ten odcinek czasu zasługuje na miano całego stulecia!
Szczególny charakter dzisiejszego święta polega również na tym, że odbywa się ono w Kolumnowej Sali im. M. W. Łysenki Narodowej Filharmonii, gdzie się ono zapoczątkowało. Niech sławią się imiona tych, którzy zapoczątkowali to dzieło — zarówno obecnych, jak i tych, którzy do tego dnia nie dotrwali!
dzwon, w 1993 roku wzniesiono pamiątkowy wielki dzwon. Od tego czasu co roku w Dniu Pamięci odprawiana jest tu panichida za ofiary Wielkiego Głodu. Miałem zaszczyt na 19. Ogólnozwiązkowej Konferencji Partyjnej (1988, Moskwa) po raz pierwszy na tak wysokim szczeblu domagać się ujawnienia prawdy o Hołodomorze. Wspólnie z Ukraińskim Towarzystwem Ochrony Zabytków Historii i Kultury w 1987 roku przed kierownictwem Republiki oraz Ministerstwem Obrony ZSRR postawiono kwestię odrodzenia Akademii Kijowsko-Mohylańskiej i uwolnienia przez wojskowe resorty należących do niej pomieszczeń. Wręczyłem marszałkowi Dmitrijowi Jazowowi list z propozycjami w tej sprawie, na którym uczynił on pozytywną rezolucję. Oczywiście, o tym dzisiejsi mieszkańcy Akademii Kijowsko-Mohylańskiej nie wiedzą, a ci, którzy wiedzą, milczą. Czy wielu wie, że to właśnie nasz Fundusz w 1987 roku określił jeden z priorytetowych programów jako „Ojczysta mowa” i założył Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki, które później przekształciło się w dzisiejszą Ogólnoukraińską „Proświtę”? Że pod skrzydłami Funduszu Kultury w ramach programu docelowego „Język i kultura” powstało Ukraińskie Centrum Edukacji Międzynarodowej na czele z Dmytrem Budkowem? Musiałem również iść na ostrze, broniąc Kaniwa przed zabudową przemysłową, wraz z społeczeństwem powstrzymując zamiar przerzucenia zanieczyszczonych wód Dunaju do Dniepru, zwłaszcza zamrożenie budowy elektrowni atomowych na Krymie i w Czyhyryniu. Przez kilka lat przy naszym udziale powstawał artystyczno-dokumentalny wieloodcinkowy film o życiu i twórczości naszego narodowego i światowego geniusza. Znany reżyser Stanisław Klimenko (niech mu niebo będzie lekkie) dał światu wartościowy, bardzo potrzebny serial, któremu w przededniu 200-lecia urodzin Kobzarza należy zapalić zielone światło. Fundusz Kultury przyczynił się także do wznoszenia pomników wielkiego Tarasa we Lwowie, Petersburgu, Białej Cerkwi, osiedlu Nowe Sanżary w obwodzie połtawskim oraz w innych miastach i wsiach Ukrainy. Nasza szewczenkiana znalazła swoją kontynuację w realizacji wielkiego projektu „Hryhorij Skoworoda”, ukierunkowanego
RADOŚĆ ZMARTWYCHWSTANIA
10–11 CO JEDNOCZY WIEK I WSPÓLNOTĘ?
14–15
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
Prezydent wystąpił z inicjatywą ogłoszenia roku 2014 w Ukrainie Rokiem Tarasa Szewczenki oraz ustanowienia Międzynarodowego Roku T. H. Szewczenki, co przewiduje odpowiednie uroczystości na szczeblu ONZ, włączenie do Kalendarza dat pamiętnych UNESCO na 2014 rok międzynarodowo znaczącego jubileuszu Tarasa Szewczenki.
Przygotowywany jest dekret Prezydenta Ukrainy, który przewiduje, że w celu upamiętnienia jubileuszu Kobzarza w 2014 roku zostanie przeprowadzony szereg działań, w szczególności:
zakończenie wydawania pełnego zbioru dzieł T. H. Szewczenki w 12 tomach; wykonanie faksymilowego wydania rękopiśmiennych zbiorów utworów, albumów i listów T. H. Szewczenki; wydanie „Kobzarza” w językach obcych; wydanie albumu reprodukcji Szewczenki-artysty; wydanie katalogu dokumentów i materiałów związanych z życiem i twórczością Poety, zwróconych do Ukrainy; nagranie utworów chóralnych do poezji T. Szewczenki; zakończenie artystyczno-oświatowego serialu o życiu i twórczości Kobzarza; opracowanie państwowego programu „Dom Szewczenki”; przeprowadzenie prac remontowo-konserwatorskich w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki i jego kijowskich filiach, wyposażenie tych muzeów w nowoczesne urządzenia i systemy ochrony sygnalizacyjnej, tworzenie interaktywnych ekspozycji muzealnych; opracowanie państwowego programu „Dom Szewczenki”; wspieranie szerokiego obchodzenia przez społeczność międzynarodową 200-lecia urodzin Tarasa Szewczenki, w szczególności w Rosji, Kazachstanie, Litwie, Polsce; organizacja i przeprowadzenie w 2014 roku ogólnoukraińskiego Szewczenkowskiego forum „Swoją Ukrainę miłujcie…!”; stworzenie logo 200-lecia jubileuszu T. Szewczenki i jego promowanie w Ukrainie i za granicą; wsparcie inicjatywy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki dotyczącej wzniesienia w mieście Kaniowie w obwodzie czerkaskim Cerkwi Tarasowej; opracowanie koncepcji i utworzenie Muzeum Bractwa Cyryla i Metodego w Kijowie; udoskonalenie infrastrukturalnego i kulturalnego rozwoju miasta Kaniowa, w szczególności w zakresie utworzenia uczelni wyższej kształcącej specjalistów profilu humanistycznego, a także utworzenie u podnóża Góry Tarasowej Śpiewającego Pola; wzniesienie do 2014 roku pomnika Tarasa Szewczenki w mieście Astana (Republika Kazachstanu); przeanalizowanie stanu obiektów w państwach obcych związanych z imieniem Tarasa Szewczenki oraz podjęcie w ustalonym trybie działań w celu ich ochrony i rozwoju.
Traducción automática
5 kwietnia odbyło się posiedzenie Społecznej Rady Humanitarnej ds. przygotowań i obchodów 200. rocznicy urodzin T. H. Szewczenki pod przewodnictwem Prezydenta Ukrainy W. F. Janukowycza. Miejscowym organom władzy wykonawczej zalecono dopracowanie planów działań w zakresie przygotowań i obchodów 200. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki zgodnie z inicjatywami prezydenckimi, w szczególności przewidując przeprowadzenie prac remontowych i konserwatorskich, zagospodarowanie i uporządkowanie obiektów związanych z imieniem T. H. Szewczenki, stworzenie interaktywnych ekspozycji muzealnych poświęconych Wielkiemu Kobzarowi, wyposażenie pomieszczeń odpowiednich muzeów w nowoczesne środki sygnalizacji alarmowej oraz wyposażenie muzealne. Prezydent W. Janukowycz w swoim wystąpieniu zauważył, że centralne i miejscowe organy władzy wykonawczej w ustalonym porządku powinny wspierać organizacje społeczne i charytatywne w ich działalności na rzecz uczczenia pamięci i popularyzacji twórczości Tarasa Szewczenki, w szczególności w zakresie stawiania pomników wybitnemu Ukraińcowi. o życiu i twórczości Tarasa Szewczenki, do stworzenia którego jeszcze w latach dziewięćdziesiątych zostali zaangażowani Iwan Dziuba, Borys Olijnyk, Bohdan Stupka. Ten wieloodcinkowy serial, któremu znaczną część swojego życia poświęcił znany reżyser filmowy Stanisław Kłymenko, po jego śmierci pozostał niedokończony, chociaż istnieją scenariusze kolejnych odcinków, w szczególności o Bractwie Cyrylo-Metodiańskim, zesłaniu i ostatnich latach życia Tarasa Hryhorowycza. Mamy nadzieję, że zakończymy tę pracę, którą do dziś mają możliwość oglądać widzowie kanałów telewizyjnych „Kultura”, „Rada”, „Malatko”, kanałów kijowskich. A odcinek „Warwara Repnina” stał się osobnym filmem fabularnym, między innymi dzięki wyrazistej grze aktorskiej wykonawców głównych ról Hałyny Stefanowej i Tarasa Denysenki. Mamy nadzieję, że ten artystyczno-oświatowy serial zostanie ukończony, gdyż jest on niezbędny wszystkim, którzy poznają prawdziwego Kobzara — bez nalotu podręcznikowego blichtru i prób upiększania jego wizerunku współczesnymi postmodernistycznymi domysłami. Ta charyzmatyczna postać została nam dana po to, abyśmy „uczyli się tak, jak trzeba”, wczytując się, wpatrując w każdy szczegół jego Losu i Twórczości. Tak samo warto przywrócić na ekran naszej narodowej telewizji „Kobzarową świetlicę”, którą tworzył niezapomniany Borys Hrywaczewski. Dzięki jego talentowi dziennikarskiemu miliony Ukraińców miały możliwość zobaczyć wszystkie miejsca związane z Tarasowymi ścieżkami na Ukrainie i poza Ukrainą, odwiedzić muzea jego imienia. Borys Hrywaczewski zbierał w studiu telewizyjnym dziesiątki wybitnych współczesnych, którzy odkrywali przed widzami ową niewidzialną obecność Szewczenki w moralnej atmosferze społeczeństwa, która czyni nas lepszymi, bardziej zjednoczonymi. Dlatego zwracałem się do Prezydenta i członków Społecznej Rady Humanitarnej z prośbą o przywrócenie „Kobzarowej świetlicy” do narodowej przestrzeni telewizyjnej, pokazanie nagrań audycji Borysa Hrywaczewskiego i danie nowego życia jego idei. Jest to dziś niezbędne wszystkim. — Właśnie w programach telewizyjnych Borysa Hrywaczewskiego w sierpniu 2003 roku, kiedy w ukraińskim społeczeństwie wyraźnie zarysowały się tendencje podziału, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki wystąpiło z inicjatywą ogólnonarodowej zbiórki dobrowolnych datków na budowę przy Czarnej Górze w Kaniowie Tarasowej cerkwi. Wyobrażano sobie, że właśnie świątynia, zbudowana przez wszystkich ludzi dla pokoju i wzajemnego zrozumienia, stanie się symbolem jedności Ukraińców całego świata, ludzi dobrej woli, którym nie jest obojętny los Ukrainy w trzecim tysiącleciu… — Społeczeństwo chętnie odpowiedziało na tę propozycję — bez podziału na wschód i zachód, wyznania i religie, sympatie i antypatie polityczne, wykazując dojrzałość obywatelską i gotowość do wspólnych działań, które świadczą, że Bóg i Ukraina są jednością. Imiona każdego z darczyńców zostały odnotowane na łamach gazety „Słowo Proświty”, jak również suma każdego wkładu, czasem symboliczna, ale bardzo ważna dla sprawy i ludzi. Tysiące obywateli, a wśród nich emeryci, uczniowie, najsłynniejsi działacze literatury i sztuki zebrali dziewięćset sześć tysięcy dwieście siedemdziesiąt hrywien 02 kopiejki. Tej sumy wystarczyło na to, aby zamówić i wykonać projekt Cerkwi Nadbramnej — Tarasowej Świątyni, niedaleko schodów prowadzących do Mogiły T. H. Szewczenki (autor Antoniuk A. Je., dyrektor instytutu „UkrNDIprojektrestawracja”) oraz, na życzenie szewczenkologów, pracowników rezerwatu, projekt renowacji drewnianej cerkwi Opieki Najświętszej Bogurodzicy (na oba projekty wydano 671 214 hrywien 54 kopiejki). W czerwcu 2005 roku, rozpatrując Plan Generalny rozwoju Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu w Kaniowie, Komitet ds. Kultury i Duchowości Rady Najwyższej przyjął decyzję o tym, aby budowę nadbramnej Tarasowej cerkwi oraz Cerkwi Opieki w uroczysku Monastyrok włączyć do planu formowania terytorium Rezerwatu (ówczesny przewodniczący Komitetu — L. Taniuk), na jego ziemi i przekazać na własność Rezerwatu. W maju 2005 roku, po lewej stronie od schodów, wmurowano pamiątkowy znak-kamień z napisem „Tutaj zostanie zbudowana Tarasowa Cerkiew — Cerkiew jedności” w obecności ówczesnego najwyższego kierownictwa państwa. Ale dalej sprawa z miejsca nie ruszyła. Inicjatorzy wzniesienia Tarasowej cerkwi — proświcianie i wszyscy, którzy ich wsparli, zmuszeni byli zaprzestać zbiórki funduszy i wysoka idea Świątyni Kobzarowego ducha i ogólnoukraińskiego braterstwa pozostawała bez odpowiedzi, chociaż obecnie, w przededniu 200. rocznicy urodzin T. H. Szewczenki, jest aktualna jak nigdy. Dlatego zwróciłem się do Prezydenta i Rady Humanitarnej z prośbą o wsparcie akcji „Zbudujmy Tarasową cerkiew”, która ma szerokie poparcie społeczne. Usłyszano mnie i w wyniku posiedzenia do Protokołu wpisano decyzję: opracować kwestię wsparcia inicjatywy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki w sprawie budowy w Kaniowie w obwodzie czerkaskim Tarasowej cerkwi. Jestem pewien, że wsparcie i dobra wola Prezydenta są gwarancją tego, że międzywyznaniowa Tarasowa cerkiew powstanie do 200. rocznicy urodzin T. H. Szewczenki. Dla tysięcy Ukraińców, którzy wsparli proświciańską akcję, jest to jednoczące i wysoce duchowe działanie na potwierdzenie miłości do naszego Proroka i wiary w świętą i niezwyciężoną zjednoczoną Ukrainę. Własny korespondent „SP”
Traducción automática
— Pawle Michajłowiczu, zaproszono Pana do udziału w posiedzeniu Społecznej Rady Humanitarnej, na którym omawiano przebieg przygotowań do obchodów 200-lecia urodzin T. H. Szewczenki w 2014 roku. Chciałoby się usłyszeć Pana komentarze. — Widzowie Pierwszego Narodowego Kanału Telewizyjnego mieli możliwość zobaczyć i usłyszeć wystąpienie Prezydenta, który przewodniczy Społecznej Radzie, oraz ocenić propozycje, z którymi wystąpili: przewodniczący Towarzystwa Kontaktów z Zagranicznymi Ukraińcami „Ukraina — Świat” pisarz Iwan Dracz, minister spraw zagranicznych Kostiantyn Hryszczenko, dyrektor Instytutu Literatury im. T. Szewczenki akademik Mykoła Żulynski, generalny dyrektor Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki Dmytro Stus, politolog Wołodymyr Cybulko oraz przewodniczący czerkaskiej obwodowej administracji państwowej Serhij Tułub. W swoim wystąpieniu mówiłem o tych projektach proświatowskich, które powstały i są realizowane od czasu odrodzenia „Proświty”. Oczywiście jest to bezterminowa akcja wydawnicza „Proświty” — „Kobzarz” do każdej rodziny. Wielu naszych zwolenników (od uczniów po osoby starsze) posiada wydania „Kobzarza” wydane przez Proświtę — zarówno w artystycznej oprawie Wasyla Łopaty, Wołodymyra Harbuza, Mykoły Storożenki, jak i w eleganckim formacie „szkolnym”, z doskonałymi przypisami, a także niedawno wydany „Kobzarz” w wydawnictwie centrum „Proświta”. Zamierzamy kontynuować tę akcję, ponieważ jest ona celowa i potrzebna ludziom, gdyż „Kobzarz”, niezależnie od jakichkolwiek jubileuszy, zawsze jest z Ukrainą i Ukraińcami, a zainteresowanie twórczością Szewczenki nie gaśnie na świecie, o czym świadczą najnowsze przekłady na język polski, chiński, wietnamski i bengalski. Proświtowski „Kobzarz” różnych lat wydania można spotkać w bibliotekach szkolnych i wiejskich, w domowych księgozbiorach, i wierzymy, że ta ukraińska Wielka Księga powróci na swoje czołowe miejsce w każdej współczesnej rodzinie. Druga, również wszystkim dobrze znana nasza akcja — artystyczno-oświatowy serial
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
zapomnianej ojczystej przeszłości oraz wspierania rozwoju współczesnej kultury. Zrozumiałe, że wspomniane — to tylko mała cząstka tego, co zostało dokonane przez pracowników Funduszu Kultury, jego oddziały obwodowe i miejskie oraz licznych dobroczynnych działaczy, wśród których są nasi wierni przyjaciele od lat, w szczególności: Jewhen Afonin, Jurij Bohucki, Wołodymyr Łazorenko, Łeonid Kuczma, Dmytro Iwanow, Wołodymyr Semynożenko, Wiaczesław Bohusłajew, Jurij Aharkow, Wołodymyr Worobej, Tetiana Kremeszna. Listy nie kończę. Można było zrobić znacznie więcej, gdyby nasza placówka, jak i cała ukraińska kultura, nie znajdowała się w ostatnich latach w nadzwyczajnym kryzysie finansowo-ekonomicznym. Działamy w realnych okolicznościach, a one, niestety, póki co są skrajnie niesprzyjające dla pełnowartościowego rozwoju kultury narodowej. Poziom materialny przeważającej większości ludności jest na granicy przetrwania, a zatem i podstawa dla społecznego wspierania sfery duchowej jest skrajnie znikoma. W ostatnim czasie nawet działaczom opadają ręce i pojawia się pytanie: dla kogo my pracujemy? Jeśli dla państwa, to czy mamy je w pełnym wymiarze? W obecnym stanie — to raczej terytorium podzielone między klanami, a wielu z rządzących po prostu je obsługuje. Czy więc w głowie kultura tym, którzy siedzą na walizkach skradzionego i przy pierwszej lepszej trwodze znikną za granicą, gdzie czeka na nich już i stół, i dom? Atak na system korzeniowy narodu przebiega jak nigdy bezczelnie otwarcie. Może ktoś myśli, że przestępczy chaos w zabudowie Kijowa — to tylko przejawy odruchu chwytania? Ależ nie! Za tym widać podstępny zamiar zmiany historycznego profilu Kijowa, aby potomkowie stracili nić pamięci historycznej. A czy przypadkiem zaczęło się powszechne wysiedlanie właśnie ośrodków kulturalnych pod pretekstem planowej zabudowy? Wysiedlone i schowane w skrzyniach Muzeum Historii Kijowa. W biały dzień zrujnowane pozostałości Twierdzy. Wyrzucone ze swoich pomieszczeń czasopismo „Raduha”, księgarnie „Poezija”, „Mystectwo”, „Noty” i inne. Pewne siły mierzą się także do naszego pomieszczenia — zabytku architektury, który Fundusz Kultury z ruin przywrócił do życia. Cóż, przetrwamy i to: na niwie Ukraińskiego Funduszu Kultury nadal będą pracować ludzie, dla których chleb powszedni jest nie do pomyślenia bez chleba duchowego. Tym bardziej, że obecny mer miasta Ołeksandr Pawłowycz Popow wraz ze swoim zespołem aktywnie zabierają się za duchowe odrodzenie Kijowa. Wśród takich akcji jest budowa w parku Zwycięstwa w Kijowie pomnika Matki-Wdowy, tworzonego z inicjatywy ogólnonarodowej, wspartej przez Ukraiński Fundusz Kultury. Niech im i nam Pan Bóg pomaga w tej szlachetnej, świętej sprawie! „Nie umiera dusza nasza, nie umiera wola”. W przededniu 200-letniego jubileuszu naszego światła te jego słowa stały się dewizą niezachwianej pewności, że jesteśmy niepokonani! Bądźmy!!! Borys OLIJNYK, przewodniczący Ukraińskiego Funduszu Kultury „PROŚWITA”
Traducción automática
Oświadczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki
Niedawno w Nowomoskowsku w obwodzie dniepropetrowskim doszło do zdarzenia, które zaskakuje swoim cynizmem: z pomieszczenia, z którego miejscowa «Proświta» korzystała przez blisko 20 lat, a także szereg organizacji społecznych, gdzie urządzono «Ukraińską świetlicę», potajemnie wywieziono cały majątek, a drzwi wymieniono na nowy zamek. W cywilizowanym społeczeństwie coś takiego dzieje się wyłącznie na mocy decyzji sądu. Tymczasem w Nowomoskowsku dopuszczono się prawdziwego rozboju wobec ukraińskich organizacji społecznych. Organy ścigania uparcie jednak nie chcą tego dostrzec.
Jak informuje wieloletnia przewodnicząca nowomoskowskiej «Proświty» Emma Szapowałowa, znacznej części swojego majątku do tej pory nie mogą odnaleźć. Wywieziono samych tylko książek w liczbie 2170 egzemplarzy. A do tego 10 teczek cennej dokumentacji, w której zawarta jest cała historia nowomoskowskiej «Proświty», jednej z najlepszych naszych organizacji na Dniepropetrowszczyźnie, która może pochwalić się licznymi inicjatywami i dobrymi uczynkami.
I choć miejscowe władze obiecują przydzielić «Proświcie» inne pomieszczenie, dotychczas tego nie zrobiono. Dlatego zwracamy się bezpośrednio do miejskiego głowy Nowomoskowska Serhija Moroza z żądaniem rozwiązania tak ważnej kwestii. Bo «Proświta», bez przesady, jest wizytówką miasta nad Samarą.
Traducción automática
Zakończenie. Początek na str. 1 Chleb nasz powszedni na przygotowanie i godne uczczenie 300-lecia od dnia urodzin ludowego mędrca. Architektami tego projektu są nasi współpracownicy Leonid Andriewski i Wołodymyr Stadnyczenko. Wspólnie z Towarzystwem „Ukraina” zorganizowaliśmy w centrach obwodowych występy gościnne kapeli bandurzystów z Detroit (USA), zebrane z występów środki przekazano na odrodzenie Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. Niech były one nie tak znowu szczodre, ale bardzo znaczące — jako wsparcie idei na poziomie światowym. Z okazji 1000-lecia Chrztu Rusi w 1988 roku Fundusz Kultury jako pierwszy wprowadził na prestiżowe sceny, w tym także na operową, zespoły artystyczne z repertuarem muzyki duchowej (akcja „Chóralne dziedzictwo ojczyste”). Wśród nich — chór katedralny soboru Świętego Włodzimierza, wcześniej prześladowany i zakazany chór ludowy „Homin”. Zainicjowaliśmy stworzenie muzeum Iwana Honczara na bazie zebranych przez artystę skarbów narodowych, nadając tej sprawie rangę państwową. Obecnie muzeum działa w wywalczonym pomieszczeniu. Wsparliśmy też ideę czynnego dziedziczenia tradycji ludowych przez młodsze pokolenia od starszych, która zrodziła się we wsi Hnidyn na Kijowszczyźnie i wcieliła się w Małe Akademie Sztuki Ludowej. Ta forma odrodzenia kultury ludowej rozpowszechniła się na całej Ukrainie. Bardzo niełatwo było nam przygotować i przeprowadzić pierwszy wieczór artystyczny szczedriwek, kolęd i innych utworów obrzędowych, który odbył się 15 stycznia 1989 roku w Październikowym Pałacu Kultury. W tamtym czasie było to nowe i niezwykłe, w istocie rzeczy tabuizowane. Fundusz wystąpił również jako jeden z założycieli i organizatorów Republikańskiego festiwalu współczesnej ukraińskiej piosenki i muzyki popularnej „Czerwona Ruta”. Po raz pierwszy festiwal odbył się 17—26 września 1989 roku i miał szeroki rozgłos: zarówno pozytywny, jak i nie do końca. Na naradach w KC KPU oraz Radzie Ministrów USRR dawano nam burę za nadmierne upolitycznienie i nie zawsze należyty poziom artystyczny niektórych piosenek. Ale festiwal żyje do dziś. Spośród wielu innych szczególnie wyróżnimy nasz program młodzieżowy „Nowe imiona Ukrainy”, skierowany na wykrywanie i wspieranie w twórczym rozwoju młodych talentów. Dzięki darczyńcom-patriotom, którzy nie szczędzą swoich majątków, w czasie, odkąd działa program, prawie 700 utalentowanych dzieci zostało stypendystami UFK, ponad 900 uczestników Ogólnoukraińskiego przeglądu — dyplomantami, wielu zalecono do dalszej nauki, udzielono wsparcia materialnego oraz organizacyjno-twórczego do udziału w międzynarodowych konkursach, gdzie wielokrotnie zdobywali zwycięstwa lub miejsca na podium. I już niektórzy z nich zostali artystami ludowymi i zasłużonymi. Przy tej okazji chciałbym z wdzięcznością pokłonić się artystce ludowej, profesor konserwatorium Switłanie Hłuch, która przez lata opiekuje się nowymi imionami. Nigdy nie zapominamy, że pierwszą, która prowadziła tę szlachetną sprawę, była Jewhenija Wołodymyriwna Aleksiejenko (świeć Panie nad jej duszą). Fundusz Kultury przeprowadził główne działania organizacyjne w odrodzeniu ojczystego krajoznawstwa oraz w stworzeniu w marcu 1990 roku Związku Krajoznawców Ukrainy na czele ze świętej pamięci akademikiem Petrem Tymofijowyczem Trońkiem. Przyłączyliśmy się też do założenia Związku Kobzarzy, który ma już status Narodowego, oraz do otwarcia pierwszej w historii Ukrainy szkoły sztuki kobzarskiej we wsi Stritiwka na Kijowszczyźnie, która z powodzeniem działa od 1989 roku — obecnie Wyższa Szkoła Pedagogiczna Sztuki Kobzarskiej. Sala wystawowa UFK dawno już stała się prestiżową nie tylko dla kijowian. Młodzi i znani artyści pragną zaprezentować swój dorobek, bo czują tutaj zarówno fachowe podejście organizatorów, jak i czysto ludzkie ciepło. Corocznie w salach Funduszu Kultury organizuje się ponad 30 wystaw: tematycznych, grupowych i indywidualnych, a przez ćwierć wieku odbyło się ich około tysiąca. Od pierwszych dni istnienia Fundusz jest zaangażowany w powrót na Ojczyznę kulturowych i historycznych wartości narodowych, które z różnych przyczyn znalazły się poza granicami Ukrainy. Zakupiono rękopisy Marka Wowczka z poprawkami i autografami I. Turgieniewa, P. Kulisza, kwestionariusz sporządzony jej ręką, notatkę przedśmiertną i inne materiały. Zwrócono poszczególne dzieła sztuki T. Szewczenki, I. Repina, I. Trusza, W. Kasijana, D. Lewyckiego, O. Archipenki, J. Hnizdowskiego, J. Bukowieckiego, O. Ekster, materiały ze spuścizny twórczej pisarzy Bohdana Łepkiego, Ułasa Samczuka, dyrygenta, kompozytora i muzykologa O. Koszycia, śpiewaka M. Menczynskiego oraz wiele innych wartości historycznych i artystycznych, w szczególności unikalną ikonę Ochtyrskiej Matki Bożej. Fundusz sprzyjał odrodzeniu kultur wszystkich narodów, które żyją i działają na Ukrainie. Przy naszym bezpośrednim udziale stworzono towarzystwa narodowo-kulturalne żydowskie, ludów tureckojęzycznych, asyryjskie, ormiańskie, greckie, gruzińskie, bułgarskie, azerskie, dagestańskie, niemieckie, rosyjskie i inne wspólnoty narodowe Ukrainy; Puszkinski, Słowiański centra oraz inne stowarzyszenia i zjednoczenia, zadbaliśmy o ich startową działalność. Wspólnie z towarzystwami narodowymi zorganizowaliśmy republikańskie festiwale twórczości folklorystycznej „Korowody przyjaźni”, w szczególności w Odessie i Mariupolu. Prezydium zarządu stale troszczy się, aby nasi działacze charytatywni, znani mistrzowie kultury oraz ich osiągnięcia twórcze były docenione nagrodami państwowymi, uhonorowane tytułami honorowymi oraz nagrodami literacko-artystycznymi. Na nasz wniosek najwyższego wyróżnienia w dziedzinie kultury — Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki zostali uhonorowani pisarze, artyści, aktorzy, literaturoznawcy i krytycy sztuki, zespoły artystyczne — kapela bandurzystów imienia Tarasa Szewczenki (m. Detroit, USA), Chór Kubański (Rosja), Lwowski chór młodzieżowy. W celu zachęcenia działaczy na niwie odrodzenia kultury narodowej w 1990 roku założyliśmy Międzynarodową nagrodę imienia Wołodymyra Wynnyczenki, która przyznawana jest za osiągnięcia twórcze w literaturze, sztuce oraz za działalność charytatywną. Nagrodą uhonorowano wielu działaczy kultury i darczyńców naszego państwa, a także krajów zagranicznych — Austrii, Wielkiej Brytanii, Kanady, Rosji, Syrii, USA i Jugosławii. Od 1993 roku przyznawana jest nagroda literacko-artystyczna imienia Iwana Neczuja-Łewyckiego za wysokoartystyczne, oryginalne wcielenie ukraińskiego charakteru narodowego w literaturze i sztuce, której laureatami zostało wielu czołowych prozaików, poetów, publicystów, dziennikarzy, artystów, krytyków sztuki, kobzarzy oraz zespół Odeskiego teatru młodego widza. Wzięliśmy pod swoje skrzydła w celu dalszego istnienia nagrody literacko-artystyczne imienia Hryhorija Skoworody oraz „Jesienne złoto” imienia Dmytra Łucenki. Te prestiżowe wyróżnienia z powodzeniem funkcjonują. Skalna i różnorodna działalność naszych oddziałów obwodowych i miejskich, które realizując ogólnoukraińskie programy, wypracowały swoje, regionalne programy w ożywianiu źródeł kultury ludowej, dalszego wzbogacania duchowego skarbca naszego narodu, powrotu do życia. Poeci Iwan Dracz oraz Borys Olijnyk na wystawie artystycznej. 2011 r.
Traducción automática
Światlana FESZCZENKO, kierowniczka wydziału organizacyjnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki
Zgodnie z uchwałą Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki 7 kwietnia 2012 roku odbyła się nadzwyczajna konferencja sprawozdawczo-wyborcza Odeskiego Obwodowego Zjednoczenia. W wystąpieniach delegaci zwracali uwagę na brak systemowej pracy organizacyjnej z zjednoczeniami rejonowymi, Centralnym Zarządem, organami władzy lokalnej, instytucjami i organizacjami w zakresie wykonania art. 10 Konstytucji Ukrainy – utrwalenia języka państwowego na terenie Odessczyzny. Nie było należytej reakcji na naruszenia obowiązującego prawa językowego przez organy władzy lokalnej, zwłaszcza w sferze oświaty. Zamiast tego praca koncentrowała się na organizowaniu publicznych imprez: pikiet, wieców, na które organy władzy lokalnej nie reagowały. Przewodniczący zjednoczenia Ołeksandr Stepanczenko, odpowiadając na krytykę delegatów, zapewnił, że wszystkie uchybienia zostaną uwzględnione w organizowaniu i przeprowadzaniu przedsięwzięć oświatowych oraz poprawione w toku pracy. Delegaci ponownie wybrali go na przewodniczącego, dając szansę na usunięcie uchybień i poprawę pracy oświatowej zjednoczenia. Skład Zarządu został w całości odnowiony, a każdemu z jego członków przydzielono konkretny kierunek działalności.
Traducción automática
Petro ANTONENKO Społeczne zapotrzebowanie na wyjście z tej głębokiej kryzysu, w którym się znaleźliśmy, jest kolosalne. Zrodziło ono ideę, która przelała się w Apel trzech naszych największych wyznań chrześcijańskich, ogłoszony 1 grudnia 2011 r. z okazji 20. rocznicy Ogólnoukraińskiego referendum w sprawie Niepodległości. Do narodu zwróciły się Ukraińskie Cerkwie Prawosławne Patriarchatu Kijowskiego i Moskiewskiego oraz Ukraińska Cerkiew Greckokatolicka. Oto kwintesencja tego wezwania: „W czym przyczyna naszych długotrwałych niepowodzeń i jak ułożyć godne życie społeczeństwa?.. Nie będziemy szukać winnych na zewnątrz — główna przyczyna niepowodzeń ukryta jest w nas samych, w duchowym kryzysie, który toczy nasze społeczeństwo… Wzywamy wszystkich ludzi dobrej woli… zaświadczyć o soborowości, odkryć duchowy potencjał, dany przez Boga naszemu narodowi, oraz utwierdzić w społeczeństwie zasady miłości, sprawiedliwości i wzajemnej pomocy. Jednoczenie społeczeństwa wokół tych duchowych ideałów, społeczna samoorganizacja i wzajemne wsparcie — to najlepsza ochrona w warunkach kryzysów politycznych i gospodarczych”. Na gruncie tego wezwania przedstawiciele inteligencji Ukrainy utworzyli ruch społeczny — Grupę Inicjatywną „Pierwszego grudnia”. Tylko na pozycjach niepodległości, moralności w ogólnoukraińskiej dyskusji i wspólnym poszukiwaniu drogi możliwe jest wyjście z kryzysu — zadeklarowali inicjatorzy. Nie warto zbytecznie pytać, jak dokładnie powstała ta grupa jedenastu osób, choć pytanie samo nasuwa się w naszym upolitycznionym społeczeństwie, gdy często za „wszechludzkim i powszechnym” stoją konkretne nazwiska i grupy z ich konkretnymi interesami. Wierzymy, że jest to rzeczywiście czysto społeczny ruch, inicjatywa myślących, godnych, nieobojętnych osobistości, czyli grupa samoistnie uformowana. W końcu Iwan Dziuba, Jewhen Swerstiuk, kardynał Lubomyr Huzar — czy nie najaktywniejsi uczestnicy Grupy Inicjatywnej — to autorytety narodu, choć sami wolą unikać takich określeń. Jest społeczne zapotrzebowanie, zatem jest i idea. Ale jest jeszcze jej wcielenie, czyli chodzi o zamysł i wykonanie. Jest konstatacja, a jest propozycja, program działań, wieczne — co robić i jeszcze bardziej aktualne — jak robić? Otóż odpowiedzi na „co” i „jak” na forum nie padły. Co dokładnie i jak ma robić inteligencja, aby przestać, według słów J. Swerstiuka, „codziennie pić kielich hańby”? Co i jak? Tak czy inaczej, ta grupa wyprowadziła ideę moralności społeczeństwa z płaszczyzny abstrakcji do konkretu: ogłoszono stale działający Narodowy okrągły stół pod nazwą „Wolny człowiek w wolnym kraju” jako narzędzie ogólnospołecznego dialogu, poszukiwania konkretnych dróg wyjścia z kryzysu. Pierwsze posiedzenie odbyło się 5 kwietnia w stolicy w Ukraińskim Domu. Oczywiście każde posiedzenie NOS będzie miało swoją nazwę. Pierwsze nazywało się „Misja inteligencji i wolnych ludzi Ukrainy”. Wygląda na to, że komitet organizacyjny „stołu”, wyznaczony przez tę samą grupę inicjatywną, w pośpiechu nie wczytał się w tę nazwę. Bo zapewne zamiast podstępnego spójnika „oraz” zgodnie z logiką powinno być „i wszystkich”. A tak wyszło „przejęzyczenie freudowskie”, które wyodrębniło inteligencję poza krąg „wolnych ludzi”. Wprawdzie mówią, że przejęzyczenia nie bywają przypadkowe. I jakiż to krąg „wolnych czy niewolnych” uczestników forum? Skład uczestników okrągłego stołu wyznaczyła Grupa Inicjatywna z 76 osób. To poza samymi jedenastoma członkami grupy. Kryteria doboru? Różne sfery życia, aktywność społeczna ludzi, obecność regionów, chociaż stolica liczebnie była reprezentowana bardziej masowo niż wszystkie obwody razem wzięte. Oczywiście, kto organizuje, ten ma własne przemyślenia co do udziału czy nieudziału kogoś w akcji. A jednak — za dużo na liście osobistości, „sprawami nieogłoszonych”. Albo znanych bardziej słowem niż czynem. Czy zbędny byłby udział w akcji takich ludzi czynu, jak zastępczyni przewodniczącego Donieckiej „Proświty” Maria Olijnyk, która walczy, w szczególności w sądach, o zachowanie w regionie ukraińskich szkół, staje w obronie języka państwowego? Cóż, zaufajmy Grupie Inicjatywnej i jej wyborowi. Choć mówimy o niezwykle poważnej i ważnej rzeczy, wszak uczestnicy okrągłego stołu podjęli się reprezentowania inteligencji Ukrainy i mieli wypracować jasne przesłania dla społeczeństwa, władzy, a przede wszystkim dla samej inteligencji — co robić i jak działać? Wypracowanie taktyki i strategii to sprawa niełatwa, bądźmy cierpliwi. Czy nie główną kolizją stało się dwojakie dążenie, by przedstawić ten ruch społeczny jako sprawę apolityczną i nie ominąć ostrych problemów teraźniejszości. To wtedy, gdy w wystąpieniu jednego z członków grupy inicjatywnej brzmiał apel, by „nie upolityczniać się”, „nałożyć tabu” na historię (oczywiście także na tematy Hołodomoru, represji), a inny z inicjatorów dał jasną definicję sytuacji politycznej: zwijanie demokracji, procesy polityczne nad ludźmi, których wymienił z nazwiska. W końcu jedna z głównych sekcji okrągłego stołu była właśnie polityczno-prawna, a jej uchwała (miażdżąca krytyka władzy), odczytana na końcowym posiedzeniu plenarnym, niczym nie różniła się od uchwał wieców opozycji, czyli absolutnie konkretnych sił politycznych. Jeszcze dalej poszedł jeden z uczestników okrągłego stołu, młody historyk i politolog, który wyraził życzenie, aby „pierwsza linia” Grupy Inicjatywnej i inni szanowni uczestnicy forum „zasilili szeregi” nienazwanej siły politycznej. Oczywiście wiedział nawet, do której partii powinni wstąpić. Więc choć w forum nie brali udziału ze względu na „apolityczność” przedstawiciele władzy, deputowani ludowi i czołowi politycy opozycji, wiatry kolejnych wyborów jednak wiały nad zgromadzeniem. Jednak poszukiwanie okazało się trudniejsze niż konstatacja. Chociaż wydawałoby się, że ton dyskusji nadały i treściwe słowo wstępne przewodniczącego Iwana Dziuby, i błyskotliwy referat Jewhena Swerstiuka, i przypomnienie kardynała Lubomyra Huzara o wysokiej misji i jednocześnie wysokiej odpowiedzialności inteligencji, ogólnie poziom forum był niższy od wyznaczonej poprzeczki. Zarówno na posiedzeniach plenarnych, jak i sekcyjnych przeważały abstrakcje licznych bywalców podobnych stołecznych zgromadzeń. Dlatego już nie dziwiły ciągłe apele do władzy, którą ganiono i od której rzekomo próbowano się zdystansować. Jedno z kluczowych ostrzeżeń I. Dziuby, że to dialog nie tyle z władzą, co dialog społeczeństwa, inteligencji, w końcu obywatela z samym sobą, jakoś nie zostało usłyszane. Od władzy wymagano i tego, i owego (na przykład dymisji Tabacznika). Ale dlaczegoś mało działań wymagano od samych siebie. Oto przykład. Jeśli już nasza elita polityczna jest tak nieudolna, chora na hetmaństwo i zaściankowe ambicje, niezdolna do zjednoczenia, to dlaczego inteligencja nie miałaby porozmawiać z politycznymi wodzami nieco innym językiem? Na przykład ultymatywnie oświadczyć, że zaprzestanie członkostwa w partiach, zwłaszcza karłowatych, kanapowych i wirtualnych, jeśli polityczni wodzowie natychmiast nie rozpoczną jednoczenia sił demokratycznych. Zamiast tego widzimy ponure członkostwo w partiach i przyzwalanie na tę samą niezniszczalną sytuację słów, a nie czynów. Ta nieobecność działania, „czynu”, do którego wzywał kardynał Huzar, gubi wszystko. Zobaczyłem to także w pracy sekcji forum, gdzie omawiano kwestię komunikacji w społeczeństwie, prościej mówiąc, sytuację w naszej przestrzeni informacyjnej. Mnie ta sekcja zainteresowała nie tylko jako dziennikarza. Wszak akademik Juchnowski, również jeden z członków Grupy Inicjatywnej, powiedział na posiedzeniu plenarnym: „Wolność słowa — najważniejsza kategoria w państwie, którą musimy zadeklarować”. Niestety, do tego jeszcze daleko. Na sekcji, w której pracowali znani dziennikarze, działacze społeczni, brzmiały głównie płacze nad sytuacją z wolnością słowa, nad stanem naszych mediów. Znowu — apele do władzy, żeby „uczyniła media wolnymi”, żeby nie wychwalała przez nie siebie; niemal szamańskie zaklęcia do kolegów dziennikarzy — nie pisać materiałów na zamówienie, przypomnieć o „etyce dziennikarskiej”, mniej wylewać brudu, czerni, nie dopuszczać do prowokacji w mediach. To ostatnie proponowano niemal w sposób administracyjny. Jak i ograniczenie negatywu w mediach, aż do tego, że wzorem jednego z krajów postkomunistycznych, prawda, że nieudanym, wprowadzić obowiązkową transmisję na antenie około „trzech godzin na dobę pozytywu”. Tak już niedaleko do „ministerstwa prawdy” z powieści Orwella „1984”. Nasłuchawszy się tych dobrych życzeń, złożyłem dwie propozycje, które zaproponowałem wnieść do uchwały naszej sekcji i przedstawić na posiedzeniu końcowym okrągłego stołu. Pierwsza — skonstatować, że nasza przestrzeń medialna jest absolutnie wypaczona i nie jest narodowa ani demokratyczna. Druga — siły narodowo-demokratyczne, jeśli mówić szerzej, ta sama inteligencja, zademonstrowały przez te 20 lat pełną niezdolność do tworzenia godnej europejskiego państwa przestrzeni informacyjnej. Co więcej — niezrozumienie, jak bardzo jest to ważne i potrzebne. Na prośbę o uszczegółowienie pierwszej tezy wyjaśniłem, że w naszej przestrzeni medialnej, zwłaszcza jeśli brać nakłady wydawnictw, prenumeratę, a w mediach elektronicznych liczebność audytorium, dominują trzy rodzaje mediów — media władzy, partii i klanów, czyli to, co w krajach demokratycznych jest gdzieś na marginesie. Druga teza jest oczywista, biorąc pod uwagę smutny stan demokratycznych mediów, nieumiejętność tworzenia i wzmacniania ich, nawet mając uprawnienia władcze, co pokazało też 5 lat pomarańczowej władzy. Powiedziane — to nie tylko konstatacja, uznanie wielkiej winy inteligencji choćby w tej dziedzinie. To propozycja uświadomienia sobie tej winy, a przede wszystkim — wzięcia się do pracy. Oczywiście obie propozycje nie weszły do tych, które zostały ogłoszone od naszej sekcji na posiedzeniu końcowym okrągłego stołu. Zamiast tego weszły rytualne zaklęcia, jak przeważnie i w uchwałach innych sekcji, które miały złożyć się na dokument końcowy forum. Wprawdzie do tego dokumentu nie doszło, ma być dopracowany i ogłoszony dwa tygodnie po akcji, po Wielkanocy. Dokument będzie nosił wymowną nazwę „Karta wolnego człowieka”. Mamy nadzieję, że uniknie abstrakcji, których sporo brzmiało na zgromadzeniu. Wszak i pojęcie „wolny człowiek” zakłada człowieka działania, czynu, a nie samych tylko refleksji. Autopromocja i autobenefis w formacie Narodowego okrągłego stołu, gdzie inteligencja nazywała się kwiatem, sumieniem, intelektem i autorytetem narodu (oczywiście tak mówili nie każdy o sobie osobiście, a ogólnie o inteligencji), zmusza do udzielenia na pytanie z podtytułu odpowiedzi raczej przeczącej niż twierdzącej. Tego samego dnia Prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz spotykał się z niektórymi uczestnikami Narodowego okrągłego stołu. O tym poinformował akademik Iwan Dziuba na antenie TVi. Prezydent planował spotkać się ze wszystkimi uczestnikami inicjatywy „Pierwszego grudnia”, ale większość odmówiła. Jak zaznaczył Iwan Dziuba, na spotkaniu byli Myrosław Popowycz, Bohdan Hawryłyszyn i dyrektor Instytutu Folkloru i Etnologii Hanna Skrypnyk. Działacze społeczni rozmawiali z Prezydentem o represjach politycznych i problemach, które wywołują one w społeczeństwie, a także o przyszłych wyborach parlamentarnych. „Prezydent bardzo uważnie wysłuchał, zapisywał sobie wszystko, reagował bardzo spokojnie, żadnego rozdrażnienia czy niezadowolenia nie okazywał. Z niektórymi rzeczami się zgadzał. Na przykład zgodził się z tym, że nie tak, jak należy, został przeprowadzony proces sądowy nad Tymoszenko i Łucenką. Ale przeważnie swoją pozycję usprawiedliwiał” — opowiedział Iwan Dziuba. Na oficjalnej stronie Prezydenta jakakolwiek informacja o tym spotkaniu jest nieobecna.
Traducción automática
Mykoła CYMBALUK Zdjęcia autora „Jej życiorys w jej słowie, a słowo — integralna część historii Ukrainy, jej kultury, jej osobowości. To słowo odbijało się w sercach tysięcy czytelników, czekano na nie, według niego weryfikowano ludzką godność, w nim znajdowano odzew swoich niepokojów i pokrzepienie swojej wiary w Ukrainę oraz swoich nadziei na jej lepszy byt…” Te słowa Iwana Dziuby ze wstępu do książki zacytowała dyrektor wydawnictwa „Łybid” Ołena Bojko. Bo rzeczywiście, jej życiorys w jej Słowie… Uczciwym, prawdziwym, świetlanym, bezkompromisowym, pięknym, ukraińskim. Książka zbudowana jest z trójjedynego składnika. „W ten sposób — zaznaczyła Ołena Ołeksandriwna — to rozmowa trojga bliskich ludzi, rozmowa o tym, co najważniejsze, rozmowa o życiu, rozmowa o historii, rozmowa o naszej kulturze”. Dołączyć do szczerego spotkania przyszło wielu ludzi, znanych nie tylko w świecie literacko-artystycznym, ale i politycznym: przestronna sala była wypełniona po brzegi. To tradycja spotkań z Liną Kostenko, z Iwanem Dziubą. Dlatego wszyscy obecni mieli okazję porozmawiać z szistdesiatnykamy, „z dwojgiem ludzi — jak powiedział znany dziennikarz telewizyjny, prowadzący wieczór Swiatosław Cehołko — którzy zachowali w sobie dwie bardzo ważne cechy i przymioty — godność i nieutracone sumienie. To dwie cechy, których dzisiaj tak bardzo brakuje nam wszystkim… Prawdziwy poeta, jak uważa Lina Wasyliwna, — powstaniec i sanitariusz, który musi wynosić z pola bitwy poranioną Ukrainę i jej ledwo żywy język ojczysty”. Zaproszony do głosu Iwan Dziuba nie był wielomówny — w końcu wszystko, co myśli o tej niezwykłej kobiecie-poecie, jej twórczości, napisał w książce. Ale skorzystał z okazji i wspomniał Lwa Kopielewa, pisarza, filologa-germanistę, naszego rodaka, któremu właśnie tego dnia stuknęło 100 lat. Był szczerym przyjacielem Ukrainy. Na przestrzeni radzieckiej i poradzieckiej znano go jako człowieka, który po wojnie 1941—1945 r. bodaj jako pierwszy otwarcie zaczął mówić i opowiedział światu o okrucieństwie i bezprawiu „wyzwolicieli” nie tylko w wyzwolonej Europie. Znano go także jako odważnego obrońcę dysydentów. A. I. Sołżenicyn w powieści „W kręgu pierwszym” przedstawił go pod imieniem Lwa Rubina. W 1980 r. Kopielewa pozbawiono radzieckiego obywatelstwa. Z jakim niekłamanym szacunkiem odnosiła się oświecona Europa do tego niezwykłego człowieka, po raz kolejny przekonał się w 1993 r. Iwan Dziuba, przebywając na otwarciu wystawy sztuki ukraińskiej w Niemczech. Kiedy do sali wszedł siwobrody wygnaniec, wszyscy obecni wstali. To rzeczywiście była osobowość wysokiego ludzkiego honoru. Sądzę, że Lina Kostenko swoim życiem i twórczością jako jedna z niewielu naszych współczesnych zasłużyła nie tylko na to, by przed nią wstano, ale i by skłoniono kolana. Jednak człowiek wielkiej duszy i intelektu, z reguły, nie lubi sławosłowia, którego na takich wydarzeniach nie da się uniknąć — dla niej jest to strasznie niekomfortowe. Może dlatego tak rzadko można zobaczyć Linę Kostenko na podobnych spotkaniach. „Jeśli szczerze — wyznała — to bardzo nie chciałam iść na tę prezentację. Książka wyszła jeszcze jesienią, książka o mnie, to psychologiczny dyskomfort. Jeszcze siedzieć gdzieś wśród was w kąciku dalej byłoby łatwiej. Ale z szacunku do Iwana Dziuby, do wydawnictwa „Łybid”, do tych ścian „Mysteckiego Arsenału”, do ludzi, którzy przyszli na prezentację, zgodziłam się”. Panią Linę organizatorzy przekupili jeszcze tym, że obiecali nowy, niezwykły format prezentacji… Ona, jak już wspomniano, nazywała się wersetem Poetki „U przyszłości słuch absolutny”. „I rzeczywiście — dzieliła się z gośćmi swoimi myślami Lina Wasyliwna — przyszłość ma słuch absolutny, zwłaszcza wtedy, kiedy ta przyszłość będzie. Leibniz kiedyś powiedział, że teraźniejszość, zrodzona z przeszłości, rodzi przyszłość. Jeśli ona jest, to ciekawie, jaką przyszłość ona rodzi i jaki będzie słuch u tej przyszłości, jeśli teraz są czasy głuchonieme? Jeszcze kiedyś Łesia Ukrainka mówiła, że żyje w czasy głuchonieme. I my żyjemy w czasy głuchonieme. Jakiż może być słuch u przyszłości?”
Przyjmując tę myśl za podstawę, zaproponowała obecnym, aby wspólna rozmowa zbudowała się właśnie wokół tego narodowego problemu. „Bo o poezji krytycy napiszą albo nie napiszą, to ich sprawa, a my musimy… myśleć i pracować na przyszłość. Bo ona stoi przed nami”. Lina Kostenko przypomniała słowa dziennikarza telewizyjnego Mykoły Kniażyckiego z kanału TВі, że jeśli u nas nie starczyło rozumu, by zbudować przyszłość, państwo dla siebie, to zbudujmy je chociaż dla naszych dzieci. Zrozumiałe, nie spostrzegliśmy się, jak te dzieci w czasach ogłoszonej niepodległości Ukrainy już wyrosły i, w opinii Liny Wasyliwny, one zbudują je, gdyby tylko nie przeszkadzali im ci, którzy są „niezbyt dynamiczni”. „W naszym społeczeństwie niektórzy zasłaniają się jak słoń w upał swoimi uszami i nic nie słyszą — zaironizowała Lina Wasyliwna. — Myślę, że jeśli taka analityczna prezentacja się odbędzie, to będzie bardzo dobrze”. Podczas wystąpienia przy okazji wspomniała prezentację książki córki Oksany Pachlowskiej „Ave, Europa!” w Ukraińskim Domu sprzed kilku lat. Ci, którzy tam byli, przypominają sobie, że przez długi czas na ścianach wisiały tam portrety postaci ukraińskiej historii. Był wśród nich i Taras Szewczenko, i „on tak patrzył spod dłoni: „A kto tam na sali się zebrał, a kiedyż wreszcie „przyjdzie apostoł prawdy i nauki”? „To z przeszłości patrzył Szewczenko — powiedziała Lina Kostenko, — bo przeszłość też ma słuch absolutny. Bo przeszłość przynajmniej była, a przyszłość — ja nie wiem, czy będzie, jeśli tak dalej pójdzie w tym państwie”. Dwa lata temu w Ukraińskim Domu po długim wymuszonym milczeniu poetka oświadczyła, że wraca do literatury. Dotrzymała słowa i do literatury wróciła. „Ale do jakiej? — nie retorycznie zapytała Lina Kostenko. — Ale dokąd? Okazuje się, że wróciłam do ukrsuczlit, któremu nie jestem potrzebna i który nie jest mi potrzebny”. Święta prawda: w naszej literaturze to obecnie dominujący kierunek. Jak prawdą jest i to, że w ukraińskiej kulturze (nie tylko pisarstwie) pracuje nieliczna kohorta utalentowanych pisarzy, artystów, twórców, kompozytorów, którzy są prawdziwymi orędownikami. „Ale ich nie widać — twierdzi Lina Kostenko, — nie słychać, oni nie wywołują zainteresowania, nie są związani ze skandalami, nie są komercyjni, oni po prostu pracują. A dominujące obecnie tendencje: komercyjne, skandaliczne, jakieś granto-, oligarcho-, sponsorolubne — to nie jest styl prawdziwej literatury. Zatem wróciłam do literatury, gdzie odbywa się proces, który nazywa się ukrsuczlitproces”. I zaproponowała literaturoznawcom, których było niemało wśród uczestników spotkania, aby zastanowili się, co mamy obecnie za proces i jak potomkowie z przyszłości ocenią nasze pierwsze dwadzieścia lat ukraińskiej niepodległości. Swoje milczenie przez te dwadzieścia lat, kiedy nie pojawiała się, niczego nie drukowała (wielu znacząco wieszczyło: „Ona milczy!”), wyjaśniła prosto: „Milczy pisarz wtedy, kiedy pisze”. „Ja słusznie zrobiłam — jest przekonana Lina Kostenko, — że milczałam i żyłam swoim, może niełatwym, ale normalnym pisarskim życiem. Pracowałam, jeździłam do Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia. W ekstremalnych warunkach widziałam wspaniałych ludzi, tam nie było żadnej wrogości, tam była szczera przyjaźń i taka miłość między ludźmi (w Czarnobylskiej Strefie!). I właściwie… Iwan Dziuba, który, o dziwo, wszystko i o wszystkich wie, napisał, że żyłam w koordynatach swojej niepodległości. Pomyślcie, jaki ja sobie wariant życia wybrałam! Żyć w koordynatach swojej niepodległości… I to było prawdziwe życie. Kiedy zaś wróciłam do tej literatury, to przez dwa lata tyle się napatrzyłam, przeżyłam… i zrozumiałam, że trafiłam w kryzys. Przez co? Dlatego że sytuacja jest niegodna. Nie byłam gotowa na takie relacje, niegotowa na skandale (mnie też skandale urządzano), bo przyjmuję tylko normalną pisarską komunikację ze swoim czytelnikiem”. Wspomniała Lina Wasyliwna także targi książki „Medwin”, które niedawno odbyły się w jednym z ekspocentrów stolicy. Jakie tam było hasło? Bracia pisarze Kapranowie rozpaczliwie prosili: „Dzień bez przekleństw!” Czyżbyśmy naprawdę dożyli do ściany, że musimy akcentować uwagę opinii publicznej na takich rzeczach? Lina Kostenko wielokrotnie była w strefie wykluczenia, gdzie jej jako człowiekowi, po prostu jako kobiecie było ciężko, niezwykle ciężko psychologicznie. Zresztą, nie lżej czuje się 95% przeciętnych Ukraińców, którzy przebywają w różnych (ekologicznych, ekonomicznych, kulturowych, językowych) strefach wykluczenia z różnymi stopniami zagrożenia. Ale najniebezpieczniejsza strefa dla wszystkich, jest przekonana Lina Kostenko, to strefa etycznego niebezpieczeństwa, która rozprzestrzeniła się na całą Ukrainę. Każdy czuje się bezprawny, bezbronny, każdy może być upokorzony, obrażony, każdy może być obrzucony błotem… O tym świadczy nie tylko samowola i bezkarność wszystkich trzech gałęzi naszej władzy — parlamentu, rządu, sądów, prokuratury, milicji. Jako barometr — Internet, który jest wspaniałą i jednocześnie straszną rzeczą: tam zlewają pomyje skądkolwiek i rzadko słychać trzeźwe głosy. „Jednym słowem — wyznała poetka, — ciężko. I ta strefa etycznego niebezpieczeństwa po prostu doprowadziła mnie do tego, że przez te dwa lata chciałam wrócić z powrotem w koordynaty swojej niepodległości. Ale przed oczami stoją ludzie, którzy czekają na moje słowo, którzy przychodzili na wieczory, spotkania. I w Równem, i w Charkowie. U mnie zostały najlepsze wspomnienia o Charkowie, najlepsze… Do Doniecka nie jeździłam, ale z Doniecczyzny napływa tyle rodzimych głosów… W Makiejewce śpiewają do moich słów 50 pieśni. Zespół „Ukraińskie belcanto” cudownymi głosami niesie nasze słowo wśród hałd”. Mimo wszystko, co dzieje się w teatrze absurdu pod nazwą „Ukraina”, Lina Kostenko wierzy w przyszłość, naszą młodzież. Dla przykładu powiedziała o niedawnej akcji młodzieży, która przeprowadziła flash mob, w niezwykły sposób gratulując jej z okazji urodzin: młodzież w różnych miastach, a nawet w Południowej Palmirze — Odessie, na Schodach Potiomkinowskich, czytała ulubione wiersze Liny Kostenko. To była ogólnoukraińska, nieoczekiwana w formie akcja wyrażenia szacunku i miłości do poetki i do ukraińskiego słowa. To zrobiło właśnie to pokolenie, które spod dłoni oglądał Szewczenko w Ukraińskim Domu. „Było pokolenie indigo, było pokolenie x, było pokolenie y, — mówiła ona, — a to ja już czytałam, że jest pokolenie z. Ono, to pokolenie, jest rówieśnikiem niepodległości. I kiedy mi zarzucają, że niby co ja tam piszę, u mnie przecież szestdziesiątnickie myślenie, myśląc, że takie myślenie — to myślenie pewnego okresu. Przepraszam, szestdziesiątnickie myślenie — to chyba najlepsze, co o tym świecie słyszeliśmy, to wysokonapięciowa linia ducha, którą nieśliśmy, ciągnęliśmy, parząc ręce, a potem ona zwisła i teraz ją depczą w błocie”. Przy tym Lina Kostenko wyznała, że w swoim autobiograficznym wywiadzie z Oksaną Pachlowską dopuściła się niewielkiego błędu co do tego, że nie ma komu przekazać wysokonapięciowej linii ducha. Kiedy na żywo spotkała się z młodymi, upewniła się, że jest komu przekazywać tę wycierpianą linię ducha. „To kłamstwo, że młodzież nie kocha Ukrainy, że chce wyjechać… Kto kocha, kto nie kocha, kto wyjedzie, kto nie wyjedzie, ale im potrzebna jest droga w przyszłość. Droga zagracona, droga ciężka, przebiega w strefie etycznego niebezpieczeństwa, i obecnie od nas zależy, my musimy tę drogę oczyścić, a dalej młodzież zbuduje wszystko to, co potrzebne jej do życia…” Wczytując się w Słowo Liny Kostenko, zróbmy tak, żeby przyszłość, która ma absolutny słuch, wyłowiła w naszych krokach, każdym przeżytym dniu sygnały, godne każdego, naprawdę niezależnego i duchowo bogatego Bożego stworzenia.
W poniedziałek ostatniego przed Wielkanocą Wielkiego Tygodnia, którego każdy dzień przybliża nas do uroczystego wydarzenia — Zmartwychwstania Chrystusa (jako uosobienia zwycięstwa Światła nad Ciemnością, Dobra nad Złem, Słowa nad Demagogią), w „Arsenale Artystycznym” odbył się wieczór „Przyszłość ma słuch absolutny”. Tak wydawnictwo „Łybid” oraz gospodarze placówki artystycznej nazwali tematyczną prezentację książki Iwana Dziuby „Są poeci dla epok” oraz biograficzny wywiad Liny Kostenko z udziałem naszej bohaterki i autorów. Przemyśleniami i uczuciami ze słuchaczami dzielili się Oksana Pachlowska, Maria Matios, Łarysa Iwaszyna, Iryna Heraszczenko, Witalij Kłyczko, Ihor Łosiew, Wołodymyr Panczenko, Serhij Trymbacz… Olha Bohomołeć wykonywała pieśni do słów Liny Kostenko. A wiersze czytała sama poetka.
Traducción automática
Wasyl SELEZINKA, członek zarządu Czerniowieckiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki, zasłużony działacz sztuk Ukrainy
Szanowna Redakcjo!
Bardzo uważnie zapoznałem się z materiałem „Słowa Proświty” (numer 11 z 2012 roku) „Język łączy i chroni”. Uczeni bardzo słusznie mówili i stwierdzali fakty. Ale to jest tylko stwierdzenie. A gdzie przeciwdziałanie? Dlaczego w imieniu konferencji nie zwrócono się do prezydenta z żądaniem natychmiastowego odwołania ze stanowiska wrogiego Ukrainie D. Tabacznyka, a także Benkendorfa, merów Odessy, Charkowa i Ługańska oraz kremlowskiego urzędnika? Do tego prelegenci pominęli chyba najważniejsze problemy — szkołę i Cerkiew. W tym należy wziąć przykład z Rosji, gdzie nie ma ani jednej ukraińskiej szkoły finansowanej przez państwo, nawet niedzielnej. Kiedy spróbowano ją zorganizować, powiedziano im: „Jeśli oddacie dziecko do ukraińskiej szkoły, zwolnimy was z pracy”. A na Ukrainie państwo ukraińskie wydaje miliony na opłacanie mnóstwa rosyjskich szkół. Kogo i dla kogo my przygotowujemy? Przyszłych ukraińskich obywateli czy przyszłych wrogów Ukrainy w rodzaju Jefremowa, Czeczetowa, Kolesniczenki, Bondarenko i innych, którzy potem znowu będą żądać „drugiego języka”? Zatem szkoły, w których przeważają Ukraińcy, trzeba natychmiast przestawić na język ukraiński jako język nauczania. Z rosyjskich szkół zdjąć finansowanie. Jeśli Rosja otworzy jedną ukraińską szkołę z finansowaniem państwowym, to wtedy Ukraina musi otworzyć jedną rosyjską. Jeśli otworzą dziesięć, to my otworzymy dziesięć rosyjskich szkół. Równouprawnienie to równouprawnienie. Rosyjską Cerkiew nazwać jej prawdziwą nazwą, a nie udawać, że jest ukraińska. Ogłosić patriarchę Kiriła persona non grata i nie pozwalać mu jeździć po Ukrainie jak po swojej wotczynie, podczas gdy prezydent biega za nim i prosi o błogosławieństwo. Natychmiast odebrać Rosyjskiemu Kościołowi Ławrę Poczajowską i Ławrę Kijowsko-Peczerską. Zwrócić ukraińskie cerkwie, które sobie przywłaszczyli, a lepiej w ogóle czasowo zakazać Rosyjskiej Cerkwi. Przecież w Rosji nie ma ukraińskich cerkwi. Była próba zorganizowania jednej, ale nic z tego nie wyszło. To dlaczego my nie mielibyśmy wziąć z nich przykładu?! W Radzie Najwyższej kategorycznie zakazać wystąpień w języku rosyjskim. W rosyjskiej Dumie są Ukraińcy, ale żaden z nich nie przemawia po ukraińsku. Kandydaci na posłów wszystkich szczebli są zobowiązani znać język państwowy i się nim posługiwać. Dla mniejszości narodowych, które z jakichś powodów jeszcze nie znają ukraińskiego, zorganizować kursy jego nauki. Zakazać przywozu z Rosji książek wrogich Ukrainie, a na inne rosyjskie książki nałożyć wysoki podatek. Zakazać obywatelom innych państw prowadzenia programów po rosyjsku w telewizji. Rosyjskie kanały zamknąć. Kiedy w Rosji zorganizują kanał ukraiński, wtedy na Ukrainie otworzymy kanał rosyjski. Tak samo postępować z rosyjskimi gazetami. To jest taki minimum reform. Powiecie, że moje rozważania są niedemokratyczne. Demokracja to przede wszystkim porządek, dyscyplina, a nie chaos. Jesteśmy państwem niezależnym, a nie Chochlandią czy Małorosyjską kolonią szowinistycznej Rosji, która nas przez cały czas zdradzała, począwszy od Perejasławskiej rady-nieudacznicy. Zlikwidowano hetmanat, zniszczono Zaporoską Siczę, a w ciągu jakichś stu z okładem lat kiedyś w pełni wykształcona Ukraina przekształciła się w niepiśmienną, ciemną chłopską pańszczyźnianą krainę. Jedynie geniusz T. Szewczenki ją uratował. Dwa lata po śmierci T. Szewczenki pustogłowy carski minister oświadczył, że „nikakogo otdielnogo małorossijskogo jazyka nie biło, niet i bit nie możet”. A car kilka lat później zakazał ukraińskich książek, pieśni, teatru. Wydawało im się, że już nas całkowicie pokonali. Ale powiał wiatr rewolucji, obudził się kozacki duch i Ukraina na początku XX wieku zdobyła państwowość. Lecz federaliści-socjaliści Hruszewski i Winniczenko rozwiązali milionową ukraińską armię, uzasadniając to tym, że północni bracia nie pójdą na nas wojną. A „brat” Lenin wypowiedział Ukrainie wojnę i wysłał kilka tysięcy pijanych marynarzy, i nie było kogo ich powstrzymać, wysłano pod Krути dzieci. W Kijowie banda Murawjowa w ciągu jakiegoś miesiąca wymordowała kilka tysięcy kijowian: za dokument napisany po ukraińsku, za haftowaną koszulę, za język, za „Kobzarza” czy portret T. Szewczenki. Aby uciszyć, uspokoić i uśpić naród ukraiński, w latach 20. ogłoszono tak zwaną ukrainizację. To pozwoliło im wykryć ukraińskich patriotów, potem ich rozstrzelano, a utwory zniszczono. Czego nie zdołali pokonać bagnetem i kulą, dokończyli Hołodomorem. Więc jakimi my braćmi jesteśmy?! Nawet nie krewnymi. UPA walczyła przeciwko komunistom i kapitalistom. Głosiła: musi istnieć silna klasa średnia i żadnych miliarderów. Zatem wszystko, co przekracza milion, zabrać do skarbu państwa, przeznaczyć pieniądze miliarderów-złodziei na podwyżki wynagrodzeń i emerytur, zmodernizować armię. Bezprawnie uchwalone umowy charkowskie natychmiast zerwać, wydalić z Krymu rosyjską flotę. Pocięte na cztery części ukraińskie cerkwie połączyć w jeden Wszechukraiński Chrześcijański Kościół Ukraiński, nie oglądając się ani na Rzym, ani na Konstantynopol. To będą realne, prawdziwe reformy. Takie myśli wywołał we mnie „Ruch 1 grudnia”. Trzeba działać zdecydowanie, a nie połowicznie, oglądając się na wszystkie strony.
Traducción automática
Zdjęcie Hanny Oborskiej. Danyło Pulyak, wieś Myliowce, obwód tarnopolski. Artykuł Pawła Podobieda „Znaleźć chorążego” („Słowo Proświty”, nr 12 z 2012 r.) jest bardzo aktualny, gdyż zbliżamy się do 100. rocznicy wybuchu I wojny światowej i walk wyzwoleńczych narodu ukraińskiego po niej. O jednym z nieznanych bohaterów tamtych czasów zbiera materiały starsza kobieta — uczestniczka zbrojnego podziemia lat 40. Maria Sztepa. Jej fenomen polega na tym, że wciąż odbywa karę w „karcerze”. Tą celą jest pokoik na drugim piętrze klasztoru w Czortkowie, w którego piwnicach znajdowały się katownie NKWD, przez które przeszła w całości. Pani Maria ma już 87 lat, ale energicznie zbiera do kupy okruchy historii i z pomocą przyjaciół z diaspory wydała już kilka książeczek własnych wspomnień z czasów zbrojnego podziemia lat 40. Jeszcze w latach 70. pani Sztepa zebrała materiał o zamordowanym podczas I wojny światowej kimś z rodziny T. Szewczenki. Stało się to w jej rodzinnej wsi Romaszówka w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego. Niestety, ten materiał został jej skradziony. Teraz jest zmuszona znów zbierać i odtwarzać wszystkie fakty. Trochę czytelniczych refleksji o „Słowie Proświty”. Już drugi rok czytam Waszą gazetę. Jestem zadowolony, bo często drukujecie ciekawe artykuły ciekawych ludzi, a nie — dlatego że wszyscy konstatują nasze nieciekawe położenie. Chciałoby się usłyszeć o sposobach przezwyciężenia tej nieszczęsnej niższości i jak pozbyć się wreszcie wiekowego moskiewskiego jarzma. Jeśli już zbierają się mądre głowy przy okrągłym stole, to musi być konkretny końcowy produkt ich pracy. W przeciwnym razie to tylko strata czasu. A my już go tak wiele straciliśmy! Co do samej „Proświty”. W przeszłości była to potężna struktura. W Galicji każdy ksiądz był honorowym lub rzeczywistym przewodniczącym „Proświty”. Siłą uderzeniową byli studenci i aktywna młodzież. Charakterystyczne, że w tych miejscowościach, gdzie był ksiądz moskalofil, i „Proświty” nie było. Działalność „Proświty” dawała konkretny rezultat. Budowano domy ludowe, tworzono spółdzielnie, kasy samopomocy, wykorzeniano pijaństwo. W mojej wsi karczmę zburzono w 1907 roku. Proświcianie ustawili krzyż, który przestał do połowy lat 50. ubiegłego wieku i został zniszczony za namową komunistów. Już w państwie ukraińskim karczma zaczęła działać na starym miejscu, doszła jeszcze jedna. Na moje apele do władz o przeniesienie tych czyraków reklamy pijaństwa z dala od szkoły było aż trzy komisje rejonowej administracji państwowej. Wnioski wszystkich trzech: nie ma żadnych naruszeń. Wymóg prawa o zakazie handlu wódką w miejscach, do których mają dostęp dzieci, jest ignorowany. Kilka słów o roli i miejscu „Proświty”. Jeśli rozpatrywać genezę społeczeństwa, to wszystko zaczynało się od uświadomienia sobie przez człowieka samego siebie i świata. Gromadzenie wiedzy i jej zachowanie nazywano kulturą. Kultura — kult Słońca. Ale to, co w naszych czasach podaje się za kulturę, ma inną istotę — kult ciemności lub śmierci. Następny poziom — oświata, ten sam proces gromadzenia wiedzy z pewnymi elementami analizy. Najwyższy poziom — proświata — dotyczy duszy. Oświecone dusze są zbliżone do Stwórcy i czynią Jego wolę. Iwan Hułej, nauczyciel historii, miasto Tarnopol. Przeczytałem w „SP” artykuł Petra Antonenki „Piratstwo w przekazie telewizyjnym”. Mnie ta sytuacja z dziecięcymi programami telewizyjnymi boli od dawna. Zamysł tych piratów w przekazie telewizyjnym jest zrozumiały — zagłuszać wszystko, co ukraińskie, zaczynając od najmłodszego wieku dziecięcego. Potem stopniowo dobijać wszystko w dziecięcej świadomości, a w starszych klasach armia janczarów będzie przygotowana. To wszystko robi się bardzo bezczelnie. Oczywiście, nad tym pracują spe- Walentyna Konowałenko, dziecko wojny, weteran pracy, Kijów. Szanowne „Słowo Proświty”! Kocham Waszą gazetę, stale czytam, a z programów telewizyjnych chętnie oglądamy kanał TVi (programy „Wieczór z Kniażyckim”), wiadomości, lubimy dziennikarzy Najema, Portnikowa, Rachmanina. A jeszcze ostatnio oglądaliśmy filmy dokumentalne Swanidzego. I wszystko byłoby dobrze, gdyby on w swoich obrazach opowiedział prawdę o Hołodomorach na Ukrainie. Niestety, jego opowieści były na korzyść Rosji, bo jeśli wierzyć jemu, to Ludobójstwo-Hołodomor było głównie w Rosji. Laureaci ukraińsko-niemieckiej nagrody literackiej im. Ołesia Honczara 2012 roku, znani pisarze, rodzina Ołesia Terentijowycza przy pomniku O. Honczara w Kijowie w dniu jego urodzin — 3 kwietnia
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
...instytucje specjalne i dobrze zorganizowani fachowcy takiego pirackiego natarcia. A na kogo natarcie?! Na ukraińskie dzieci, tratują je, brudzą błotem obcości. Jeśli chodzi o telewizję dla dorosłych, to po prostu koszmar. Tu piraci używają całej swojej ciężkiej artylerii. Byłoby dobrze, gdyby gazeta opublikowała listę właścicieli kanałów telewizyjnych, aby ludzie mogli wiedzieć, kto są opiekunami przygotowania tych programów, które prowadzą natarcie na wszystko, co ukraińskie. To wojna psychiczna przeciwko nam. Prenumerowałem „Słowo Proświty” na pół roku, bo zabrakło mi pieniędzy. Natomiast za moją radą jeszcze jeden mężczyzna wykupił prenumeratę gazety, a mianowicie Bohusław Kapeniak ze wsi Saweliwka w rejonie monastyryskim, tak więc i w tej wsi pojawił się wasz tygodnik. „Słowo Proświty” to gazeta Oporu i jestem bardzo zainteresowany jej umocnieniem i zwiększeniem nakładu.
Traducción automática
Wiktor KOBZAR, wieś Switłohirśke, obwód dniepropetrowski
Prezydentowi Ukrainy Wiktorowi Janukowyczowi
Zwracam się do Pana z propozycją, aby natychmiast zakazać Pańskiemu ministrowi oświaty i nauki D. Tabaczniukowi prowadzenia bezczelnej antyukraińskiej działalności. Dlaczego ogranicza liczbę lekcji języka ukraińskiego i historii Ukrainy? To hańba na całą Europę! Tabaczniuk nie powinien kierować oświatą Ukrainy.
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
...trochę na południu Ukrainy. Dlaczego więc w Kijowskim obwodzie wymierały całe wsie, za co na 10 lat wtrącono do więzienia mojego dziadka i zabrano całe jego gospodarstwo, dlaczego jego rodzice zmarli z głodu we wsi Czepiliiwka? Został sierotą jeszcze jako mały chłopiec, a gdy dorósł, ożenił się; nazywano go kułakiem za złote ręce, bo umiał robić wszystkie prace wiejskie. Dziwne, dlaczego Swanidze tak pięknie opowiada o głodach w Rosji, a nie chce otworzyć archiwów za lata 1917–1933 i kolejne lata, aby poznać prawdziwą historię Ukrainy. Ja, Walentyna Iwaniwna Konowalenko, urodziłam się w 1939 roku w Mariupolu właśnie dlatego, że moja mama, dziadek, babcia i wszystkie ich dzieci przeżyli ów Hołodomor-ludobójstwo w kraju i cudem uratowali się, bo wyjechali na Donbas, gdzie się urodziłam. Chciałoby się, aby nasza telewizja opowiedziała o Hołodomorze, represjach i wojnie domowej, od Chołodnego Jaru po całą Ukrainę. Niech nasze wnuki znają prawdę o swoich dzielnych dziadkach.
Traducción automática
Sąd Rejonowy Sołomjanśkyj w Kijowie skazał Heorhija Filipczuka, ministra ochrony środowiska w rządzie Julii Tymoszenko, na 3 lata pozbawienia wolności. Filipczuk został skazany „za przekroczenie władzy i uprawnień służbowych” podczas zawierania umowy z kancelarią prawniczą na świadczenie Ministerstwu Ochrony Środowiska konsultacji w trakcie rozpatrywania sporu przed międzynarodowymi instytucjami prawnymi dotyczącego zerwania umowy zawartej między rządem a firmą Vanco International ltd. na eksploatację szelfu Morza Czarnego. Decyzja rządu o przeprowadzeniu konsultacji była kolegialna, jednak sąd z jakiegoś powodu przypisał odpowiedzialność jednemu byłemu ministrowi, który tę decyzję wykonywał. Filipczuk zaskarża wyrok sądu w przewidziany prawem sposób, a jego adwokat Mykoła Szupenia uważa, że w sądzie apelacyjnym istnieją wszystkie niezbędne podstawy do uniewinnienia byłego ministra. „Zgodnie z prawem należy udowodnić wyraźne przekroczenie uprawnień. Tymczasem w materiałach sprawy wskazano, że to nawet nie była inicjatywa H. Filipczuka. Były zarządzenia Gabinetu Ministrów, były polecenia premier Ju. Tymoszenko oraz pierwszego wicepremiera O. Turczynowa dotyczące przeprowadzenia analizy prawnej itd. Dlatego nie może tu być mowy o jakimkolwiek samowolnym przekroczeniu uprawnień” – zaznacza on. „To właśnie Filipczuk jako minister właściwy w tej dziedzinie walczył w sądach o szelf Morza Czarnego, który firma »Venko« odbierała państwu za bezcen” – oświadczyli w partii „Batkiwszczyna”, z listy której został wybrany do parlamentu. Przedstawiciele Pełnomocnika ds. praw człowieka spotkali się w Łukjanowskim SIZO z H. Filipczukiem, dla którego dzień wcześniej do izolatora tymczasowego zadysponowano karetkę pogotowia w związku z atakiem serca, i trafił on do celi części medycznej aresztu śledczego. Pełnomocniczka ds. praw człowieka Nina Karpaczowa nazwała drugie aresztowanie Heorhija Filipczuka brutalnym.
Jerzy Filipczuk — doktor nauk pedagogicznych, profesor, akademik Akademii Nauk Pedagogicznych w dziale dydaktyki, metodyki, technologii informacyjnych w edukacji. Pochodzi z obwodu czerniowieckiego, jest Ukraińcem. Karierę zawodową rozpoczynał jako nauczyciel historii. Reprezentując Ludowy Ruch Ukrainy, w latach 1996–1998 z powodzeniem pełnił funkcję przewodniczącego Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej. Dwukrotnie był wybierany posłem do Rady Narodowej Ukrainy w okręgu większościowym, a raz — z listy partii „Batkiwszczyna”. Akademik Międzynarodowej Akademii Słowiańskiej im. Kamieńskiego, członek Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Autor ponad 200 prac naukowych dotyczących rozwoju edukacji narodowej, społeczeństwa obywatelskiego, etnokultury i polityki ekologicznej, w tym monografii: „Rozwój edukacji w wielonarodowych regionach” (1996), „Ukraińska etnokultura w treści narodowej edukacji ogólnej i pedagogicznej” (1996), „Ekologia i polityka” (w 2 t., 1998, wspólnie z innymi autorami), „Społeczeństwo obywatelskie: edukacja, etnokultura, etnopolityka” (2002), „Polityka ekologiczna: realia narodowe i globalne” (w 4 t., 2002–2004, wspólnie z innymi autorami), „Słownik terminów z zakresu ekologii, bezpieczeństwa życia i działalności” (2003). Wyrok sądu wobec Georgija Filipczuka, znanego działacza politycznego i społecznego, naukowca, stał się kolejnym potwierdzeniem politycznego podłoża wielu głośnych spraw sądowych w Ukrainie w ostatnim czasie. Świadczy to o „selektywności” wymiaru sprawiedliwości i imitowaniu „walki z korupcją”, gdy prawdziwi korupcjoniści pozostają bezkarni, a zamiast nich do sądu pociągane są osoby, które wiele zrobiły dla państwa, lecz są politycznymi przeciwnikami władzy. Centralny Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki domaga się bezstronnego rozpatrzenia sprawy oskarżenia G. Filipczuka i uchylenia niesprawiedliwego wyroku.
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
w pełni ukształtowany poeta. Wczesnych wierszy nigdy nie wydawał osobno, a dozował je, rozpuszczając w każdym z kolejnych zbiorów. Ponieważ to, co napisane wcześniej, nie ustępuje jakością temu, co napisane później, odnosi się wrażenie raz na zawsze odnalezionego głosu. Głos ten nie zmieniał się, jedynie pogłębiał, zyskując na bezpośrednim dialogu z głosami poetów europejskich, przede wszystkim niemieckich i francuskich. Orest należy do tych poetów, których spuścizna translatorska jest organiczną częścią twórczości własnej. Poza nielicznymi wyjątkami tłumaczył tylko tych autorów, którzy byli z nim współbrzmiący. Oni są składową jego integralności. Jeśli nawiązać do tytułu zbioru Oresta „Gość i gospodarz”, to gość w jego poetyckiej gospodzie czuje się jak w starannie posprzątanej izbie, gdzie nie ma nic zbędnego, wszystkie rzeczy są na swoim miejscu i wystarczy wyciągnąć rękę, by wziąć właśnie tę, która jest niezbędna. Ale ta jasność i przystępność często bywają złudne, bo ukrywają wieloznaczność treści. Na tym właśnie polega trudność odbioru tej poezji. Mychajło Orest to poeta dla ludzi kultury. Jest z tych, o których mówi się: I łagodność szczera, anielska Świeciła się w wyniosłości traw. Oddając siebie w miłości białej, Rozpraszając się w tym, co nie jest mną, Stokroć, stokroć siebie dusza odnajduje. Błogosławił los i mnie Poznać rozkosz uczuć bezmiernych; W mieście rodzinnym i w jego lasach Została dlatego duszy mojej Część najdroższa, pełnobrzmiąca I pełnokwiatowa. Że ona unosi się I dalej tam, w ojczyźnie drogiej, Ty wiesz, o duszo wszechdobra! Teraz żyję częścią, tylko częścią Duszy swojej. Biedna jest ona, Zmęczona i tęskna. W ciele smutnym Ona błąka się po obczyźnie, I marna droga jej, i owoc niemy. O, wyzwól ją z męczarni złej, Przenieś, błagam i złącz Z tym, co tworzyło kwiat jej nieśmiertelny — Daj w rodzimym rozpuścić się jej, O, duszo ojczyzny wszechdobra! A powłoka śmiertelna? Niech ona, Ciężar nieuzasadniony i niemiły, W proch się rozpadnie. Ty zaś poślij Po niego powiew. On na skrzydła weźmie Mój proch, poleci z nim tam, na wschód I nad lasami rodzinnymi rozsypie: Ziemi mojej oddaj i prochy moje! * * * Dzień spada, jak ptak krótkoskrzydły, Z wysokości niepewnej — i krzyk Z nim spada na trawy zbrązowiałe, Na czarny i bezlistny chaszcz. I zdobycz tę myśliwy chmurooki Kładzie w worek do zabitych przez siebie ptaków, I pachnie mdło krew: moich surowych, Moich rozstrzelanych i martwych dni. * * * Jak czarny okręt, w miasto noc wpływa I czarne wody idą, wlewają się bez końca W pokorne ulice. Płynie potężne zło, I pod naporem fal w oknach gnie się szkło. Świecą biedną płonie moja modlitwa — Z potężnym mrokiem jaka nierówna bitwa!
Traducción automática
Opracowanie i autor rozpraw literacko-krytycznych, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr BAZYLEWŚKYJ
W domu wieczności, potężnym domu Zawsze będziemy my i niezniszczalni. M. Orest to poeta zagadkowy, złożony, krytycznie odczytany przez jednostki. Pierwszą książkę wydał w wieku 43 lat. Ślady uczniostwa, jak i fragmenty podradzieckiej biografii, gubią się we mgle niepewności. Powstał jako
* * *
Świętej nostalgii godziny Zbliżają się. Ja cicho wchodzę w świątynię Błogich wspomnień; rozbrzmiewają dzwony, Które rozkołysuje niepowstrzymany wiatr, Gość i poseł z porzuconego kraju.
Ja upadam twarzą do ziemi koło tronu — I serca szczerą i gorącą spowiedź Duch ojczyzny, daleki, czule chwyta:
“Ty wiesz, o duszo wszechbłoga: W mieście, które, jak łabędź dumny, Stoi nad błękitem wiecznej rzeki, A w błękit niebios wznosi się bezdźwięcznie Modlitwa świeża złotoświetlnych bań — W mieście tym rosła dusza moja, Lasy przyległe (ołtarze szumiące Ręką nieuczynionej piękności!) naukę Duszy mojej godnie dopełniły — I w tych czasach, i w wieczności dusza Im dziękować będzie, lasom ojczyzny.
Jak często w ich komnatach był ze mną Nauczyciel mój — niech lekkimi będą Jego drogi w nie-naszym świecie! Łaskawie podnosił dla mnie on Zasłonę migotliwą ponad wejściem W hieratyczną, bezgraniczną mądrość — I w te godziny leśnych kazań Znaczniejszą wydawała się cisza, Rozlana między drzewami i krzewami,
że one nie są z tego świata. U niego mało konkretnych oznak ziemskiego. Z mleka codzienności on zbierał śmietankę: domagał się syntezy. Jako człowiek wierzący, wyrywał się do Absolutu. To górna muza, która otrząsa proch ziemi i patrzy w niebo. Ulubiona leksem Oresta — obłoki. On, który pojął “grozę cielesności”, całe życie próbował zbliżyć się do “bezbrzeżności istot”. W tym jego unikalność w ukraińskiej poezji, gdzie on omyłkowo zarejestrowany jest jako “młodszy neoklasyk”. Neoklasycyzm Oresta jest wtórny. Do niego czy nie w całości przystają słowa, powiedziane przez niego o Stefanie George, którego chętnie tłumaczył: “Jego twórczość płynęła w zasadzie w nurcie symbolizmu, ale nie obcymi były
* * *
Obniżenie duchowi
* * *
1926
dla S. George także czary klasycystycznego stylu”. Oczywiście, w powiązaniu z idealistyczną filozofią i jej “zbawiennymi formułami”. Filozofia M. Oresta jest eklektyczna. To filozofia poety, podległego zachwytom. To mamy czyste chrześcijaństwo, to hinduizm, to mieszankę tego z tamtym, to buddyzm w tej swojej części, która nie przeczy postulatowi “Upaniszad” o reinkarnacji duszy zgodnie z prawem karmy. Do przyswojenia Oresta potrzebna jest wiedza. Tylko wtedy stanie się zrozumiałe, dlaczego ryby u niego zmieniają się w ptaki, kwiaty — w motyle, a gałęzie drzew — w ręce. Orest chciał, żeby go nazywano poetą lasu. Powtórzmy śladem I. Kaczurowśkiego i Sołomiji Pawłyczko — on rzeczywiście był nim. Ale
Śmierć
Lecz słońce modlitw zdolne jest przywołać Olśniewających aniołów niezwyciężoną armię.
O śmiertelny czasie mój! Już niedługo czekać! Potężne zło zaleje świecę moją i pokoje, Nikt nie odgoni nienasyconej ciemności precz — Za drżącym oknem klekoce groźnie noc.
1938
To, co buduje święty, niszczy tyran ciemnoduchy, I ołtarze mędrca wojownik rąbie mieczem; Lepiej by mi było nie rodzić się, niż widzieć psy niegodziwe, Lepiej zabić siebie, niż ginąć od nich!
* * *
1939 (w więzieniu).
Ciało pobratymca, okowane śmiercią, leży przed nami; Słyszymy udręki ciężar, czujemy poniżenia gnębienie. Cóż niesiemy my w głębinach swoich, co widokiem śmierci Ciężko poniżone w nas? Duch nieśmiertelny. Amen.
1946
Owinęły się parki i ogrody W szaty mgliste. Dziecko, czego szukasz ty W pożółkłym liściu?
Kwiatów nie znajdziesz ty pod nim, Minęły kwiaty. Mija wszystko, jak lekki dym, — O marny świecie!
Wiosennym klonem ja bujałem: Lecz zgasły wiosny — I kwiat pobladł, mój liść opadł I nie zmartwychwstanie.
* * *
Ja — smutek, ja — popiół zapomnienia, Ja — dali mgliste. Kogo szukasz, o dziecko, W opadłym liściu?
1939
jego las — to nie tylko widzialna rzeczywistość, ale i noosfera Wiernadskiego, i mnóstwo innych znaczeń, których tajnopis jest pociągającym powodem dla przyszłych badań. Wysławiane przez niego drzewa powstają w najbardziej nieoczekiwanych ujęciach, nie raz zmuszając do przypomnienia tych stron z Frazera, gdzie mowa o kulcie drzew u ludów pierwotnych. Panteizm, antropomorfizm, jak i w ogóle filozofia natury Oresta podgrzewane były jeszcze bliskimi mu poetami. Zasadne jest, że w jego translatorskim dorobku “Dęby” Hölderlina, “Bracia” Bruno Wille, “Hymn do drzew” Otto Ernsta, “Lipiec” Maxa Dauthendeya i inne utwory. Ezoteryka, mistyka, eschatologia Oresta żywiły się duchem średnio-
W głębokim śnie moja miła, Niewidoczna dla oczu, mówiła:
Ja łąkom, dąbrowom, ogrodom Kwitnienie duszy oddam; Źródła błękitem oczu napoję I w nich zaśpiewam o radości mojej — I popłynie w ogrodach błękitny tymian, I stanie się ziemia, jak świątynia.
O drogie drzewa, milczcie, nie szepczcie! Skłońcie ukojenie swoich wierzchołków: Pod wami — mój przyjaciel. On śpi.
1935
Ja wspominam dom starodawny W krainie miłości gościnnej, I park, i topole stare Wokół niego na cichej górze.
Ja wspominam sad triumfalny; Wypoczynek mój beztroski W tym sadzie, przytułku ukojeń, Czynił swój mądry obrzęd.
Tam, przyjaciółko światła, z tobą Wypijałem miody spokoju, — Ale, kiedy dzień zapadał, Nas głos dalekości wołał
Za granice drzewnej świątyni; Obciążona gałęziami brama — Spokojna, jasna, bez ozdób — Na pole wyprowadzała nas.
Spoczywały doliny szałwiowe, Na horyzoncie piaski biblijne Żółciły się; bliska niebiosom, Rzeka rozlewała się tam.
A zachodu błogosławione tlenie Budziło po górnych tęsknotach; Na złoty patrzyłaś ty szlak — I łzy lśniły w oczach.
1937
Jak przejść próg nieprzekraczalny, Nierozłączny rozerwać krąg, Wpuścić w myśli szum życiodajny I dźwięki świeże w zastały słuch?
Ktoś głębszy jest we mnie, który on nosić Nie chce nudy postarzałego Ja.
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
średniowiecza, o którym wyobrażenie wciąż jeszcze mamy jednostronne i błędne. Stamtąd też jego porażające apokaliptyczne wizje: „Odejście lasu”, „Powstanie umarłych” itp. Poezja Mychajła Oresta to równe, melancholijne świecenie duszy, która uświadomiła sobie: Nigdy więcej w obrazie człowieka Nie będę ja; rozpocznie się inny krąg Mojego życia… Nie, on, który poznał „ciężkie drogi tułaczej duszy”, „bolesny śnieg” obczyzny, nie był obojętnym obserwatorem. Na swój sposób reagował na to, co stało się z nim i jego pokoleniem. Jego konserwatyzm — tematyczny, wersyfikacyjny, etyczny, estetyczny — ma swoje zalety. Pod nim znajduje się twardy fundament: wysoki artyzm, dokładność, głębia i niecodzienność stanów psychicznych, kultura języka i uczuć. Orest nie tylko popadał w dydaktykę, pouczając w duchu Horacego czy Boileau, jak należy pisać, ale i sam uczył się reanimować antyk, wdychać życie własnego ducha w archaikę. Wprowadzał do ukraińskiej poezji nowe metrum, wzbogacał ją rytmostrukturami, inspirowanymi innymi. Jak, powiedzmy, zbliżonymi do prozy rytmami niemieckiego impresjonisty Arno Holza. Jak i Draj-Chmara, Orest odnawiał swój słownik poetycki, choć nie wszystkie jego neologizmy są udane. Znawca twórczości Oresta I. Kaczurowśkyj zauważył głęboki jej związek z europejską muzyką, architekturą, malarstwem, w szczególności z „koszmarami” Goi. On też ocenił Oresta (obok Swidzinśkiego i Płużnyka) jako poetę całkowicie wolnego od rosyjskich wpływów — rzadkie zjawisko w ukraińskiej poezji. Statyka tego, co napisał Orest, to statyka wywyższonych przez niego drzew jako stanu samokoncentracji, pełnego wyższego sensu. Nie na darmo poeta wziął za motto do jednego z wierszy wers z indyjskiej mądrości: drzewo — najstarszy człowiek. Z tego właśnie stanu pochodzi wszystko, co najlepsze w jego twórczości. Autocytat: „Dziwna rzecz: inteligent, którego dwukrotnie aresztowano, poddawano torturom w stalinowskich łagrach, pozostawił po sobie faktycznie nieakcentowane świadectwa o tych stronach swojej biografii i losie swojego pokolenia. W tym punkcie Orest ostro różni się od bliskiego mu Klena. I to przy tym, że był świadomy: prawda nie jest według Tiutczewa z jego słynnym: „Błogosławiony, kto odwiedził ten świat w jego przełomowych chwilach”, a według niego, Oresta: „Nieszczęśliwy ten, kto świat ziemski odwiedził w jego fatalnych demonicznych dniach”. Jest on jedną z tych rzadkich osobowości, które pokonały ciążenie czasu i w ten sposób utwierdziły się w swojej racji. Trzeba to rozumieć, nawet mając na uwadze „Powstanie umarłych” i inne znane jego utwory. Orest, być może jedyny z poetów, dał przykład tej wewnętrznej wolności, która nie wyczerpuje się niezależnością od represyjnego reżimu. Doszukiwał się pierwocin światowego zła, wierzył w nienaruszalność i uniwersalność zasad estetycznych. Wiara jest wrażliwa, ale chodzi o naturę złożoności w spersonalizowanym przejawie, dlatego ważne są wszystkie jej składniki”. Rozwiń moje nowe oblicza, świecie! Musi mieć je dusza moja! Niemiejesz, władco, — i treść odmowy Czy ja należycie odgadłem: iść Najlepiej do wielkiej odnowy Ścieżką goryczy i ciężaru. Na moją więdnięcie i zmęczenie rozsypać Nie chcesz ty darów i ozdób, (Raz jeden mi dano szaty, One pobladły: minął ich czas). I, znając potomności drogi, Czasz rozbiciem i gaszeniem powabów Przygotowujesz ty mnie, teraz ślepego, By wznieść się w bytu jaśniejszy rząd. 1948 * * * Jak jeszcze możesz zaboleć, serce! W nocy był przymrozek. Szara filcowa warstwa Nad miastem wychłodzonym zawisa. Powietrze ostre. Tłumione światło dnia Sił brakuje w poczerniałym parku. Te kraty, czarne też, czemu wpuścić W posiadłość spustoszenia nie chcą? Ja przecież widzę: to, co trawnikami się zwało, Pokryła szczelną warstwą liści opadłych. Leży on i na ławkach zbrązowiałych, Porzuconych, głuchych. Czy w parku tym Bywały dzieci i wiosna? — Przeszłość. A obok — ulica. Stoją domy Posępne, jeszcze bardziej kamienne W tej niechęci ciężkiej pustego dnia, Który musiał narodzić się od nocy Mroźnej, kiedy spadł na ziemię Ostatni liść w parkach i w sercach. A obok domów, bezlitośnie, tępo gnane Biczami Nieuchronności niemej, Z huczącym zgrzytem pędzą auta W dal ulicy, gdzie siwa mętność Zlewa się ze ślepą warstwą nieba W jedyne nieprzemakalne tło. — Przyszłość. O, ty jeszcze możesz zaboleć, serce? Ja w mieście tym przeżyłem piętnaście lat. Czy w nim ja znajdę dworzec magiczny, Gdzie by od przeszłości ja mógł uciec I od przyszłości?.. 1961 Lipa Sercem, gdzie siódmy panuje miesiąc, ja sławię łaskawą Lipę, pociechę moją, drzewo czystych cisz! Południe pełno się rozlało: na niebie bezmiernie spokojnym, Stanęły w drzemce czujnej białe snopy obłoków. A wśród nas jesteś ty, zielony ziemski obłoku, Czarem miłosno-świętym wzywasz mój radosny krok, Łagodności pilna nauczycielko, żono między drzewami najdroższa, Lipo, pociecho moja, drzewo dawnych cisz! Pszczoły pocałunkiem lekkim przywierają do ciebie — i długo Letnie struny twoje w słoneczną przestrzeń brzmią. Ty, aromatów namiocie, na duszę mi nawiewasz Bajkę dalekich krajów — tam narodziliśmy się my. Tam narodziliśmy się my i tam my przybijemy znowu, Radośnie my wzniesiemy się w wyraj bezcielesnych bytowań. Prawdę tę nam wieści trzy głosy, pełne powabu: Lata, sercowych głębi aromatów twoich. W wierze pobożnej tobie olśniewające wieńce sławosłowień Ja składam do stóp, lipo, zwiastunko niebios! 1935, 1946 Romans Pełni się wieczór siną mgłą — Jak jesień za latem, tęsknię za tobą. Pada w parkach liść znękany — Drogi moje do ciebie zapadły. Czy śnisz ty, za bezkresem dali ukryta, Drogę do mnie — w odzieży lata? Ty latu należysz, ono — z tobą. Jaką do ciebie dojdę ścieżką? Mój wiek opada klonowymi liśćmi, Mój zmierzch wyłania się w wieczorze mglistym. Ja jesieni pełen, ja — ból trwogi: Nie zejdą się nasze nigdzie drogi! 27.X.1950 * * * N. G. Jak zachowam twój obraz? Sujetę Przynosi czasu bieg i głuszy pamięć, Ból rodzi ból, bieda woła biedę — I wir szumi, wyczerpując pamięć. A to, co w aromatycznej ciszy dna Od dnia powszedniego i od ja ukryłam pamięć, Rozkryje tylko w sądny dzień ona, W światową wlewając się pamięć. 1951 Na wieży późny czas wybił już zegar, I zza dziurawych chmur samotny księżyc wyłonił się, I w park spojrzał on, gdzie w smukłości cisz, Wszechwładny młodością, kobiecy zapach jaśmin... * * * Kiedy na schyłku lat wołamy ciebie, miłości, Żeby skostniałych udręk osłabły okowy, Ty pachniesz, jak jaśmin, — ale czy przyjmiesz nas, Świadomych, że wybił głuchy i późny czas? 1951 Jak długo Tęskniło ciało. Niewolnica sama, Ono wyszczerbionego skuło ducha — I duch milczał pod warstwami ciężkimi… Przemów, zagadaj ustami nieba Ty, co mnie potężnie przebudziłaś Kiedyś dla górnej ścieżki, dla widziadeł Skrzydlatych i dla lekkości bogów, Kiedy tysiącścienna topnieje samość. * * * Jeśli zaś, o wybawicielko jasnodarna, Ty nie zdołasz pod ciężarem Przemijających i przyziemnych spraw i myśli Na słowo, wyrzut bezbrzeżnych istot, — Wtedy pożycz boskiej mowy Od powiewu w bursztynowy letni dzień, Od aromatu lip, od podwieczornych Lasów i łąk — pożycz i nie milcz! Skłoń łaskawie słuch do błagania Szalonego: godziny są i dni, Kiedy zakrzepły w pętach ziemskorodny, Zrozumiawszy grozę cielesności w człowieku, Olśniewających pragnie dowodów na to, Że my nie możemy nazwać pełnią, Olśniewających dowodów — przez człowieka, Człowieka właśnie. 1947 * * *
Skąd przyszedłem i dokąd pójdę, Nie wiem sam. Na kruchym rozstaju Dróg mojego przyjścia i odejścia Dom postawiłem i pokornie czekam: Wszystko trwałe i niezmienne poza mną Buduje się niewidzialną ręką. Byt jest tajemnicą. I tylko jedno Odczuć mojej małości dano: W domu wieczności, potężnym domu Zawsze będziemy my i niezniszczalni. 1948 Życie ludzi krótkie, i trudna Droga do sztuki. Świetlana doskonałość Zwrotne ma — mroczne — imiona: Poezja Oresta jako przypływ duchowego patrycjanizmu — rzadkie zjawisko na ojczystym gruncie. Był i pozostaje poetą dla niewielu. Temu sprzyjała uprzedzona czy też niemądra krytyka. Niezbyt delikatnie obszedł się z nim J. Szewelow, który wyznawał literacką wiarę na granicy “przesunięć stylów i gatunków”. Zarzucał Orestowi “samoograniczenie do mołczalińskich cnót”, nadmierną wygładzoność i “zanurzenie w sobie”. Nazywał poetą “małego zasięgu”, poezję — płytką, duszę autora — małą. I to o duszy, zdolnej wznosić się w górne sfery! Dusza ta umiała stawiać opór nie tylko czarom klasycyzmu, ale i — co o wiele ważniejsze — przyziemności egzystencji, czym potwierdziła swoje miejsce wśród najgłębszych poetyckich dusz “w domu wieczności”. Ból porywu i prac trudną trwałość. Ale tym szczęśliwiej w lekką przestrzeń Wyprowadza duszę doskonały utwór; Zwycięstwo radosne niesie piękne: W życiu doczesnym znać ponadczasowe. 1949 Dusza zabłąkana w niewoli deszczu. Z niewoli deszczu jak ty wyjdziesz, duszo? Po co wznosisz w mgłach świecę? Świecę tę tylko cud ci zachowa. Jak los — ten deszcz. On bezlitosne biczowania Wbija w mgły, nocne i ślepe. Duszo, co błądzisz między oparami, w nocy, Jakiej pociechy doczekać ci, Tobie, co niesiesz najtruźniejsze z mąk, Co musisz nieść najpodstępniejsze zło: Rozłąkę, która jest najcięższą z rozłąk: Rozłąkę ze wszystkim, co tobą było. 1953 Ja nie powiem ci: moja miłości! Ja nie proszę cię: ze mną bądź! Przez wody czasu, mroczne i zmierzchowe, Leży moja cienka, samotna droga. Moja samotna droga! W ciężkim bezskrzydłym Głuchnie serce i pustoszeje umysł, I tylko dzień w dzień suchej fali Dokuczliwy i monotonny szum. Szarzeje świt rozstania. I płonąć We mnie nie będzie męka i rozpacz: Bo gęstym pancerzem dawne straty Stoją wokół serca mojego. Żegnaj! I nie pomyślisz ty nigdzie, nigdy, Że by podnieść życia pochyloną oś, Że by zaczarowane przerwać koło Ciebie ja niemo przywoływałem kiedyś. I, by przebić się przez złowrogą Więzienie wód, swoje ciężkie mieszkanie, Dusza, wiosenniejąc ostatni raz, Tobie, nieprzejrzanej, oddała wiosło. 1947 Późne zboża (je gnębią Mgły, mróz i śnieg) W płomieniu lata błogim Żytem luksusowym żyć będą. Późne słowa (jak ciężko Rosnąć im przez lód i ból!) W objęciach słów młodych, Pełnych miłości, żyć będą, Późne dusze (je męczy Wszystko, co było i jest) W duszach doby, która nadchodzi, W duszach porannych żyć będą! Zakończył 7.II.1962
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
Zauważmy: taka pragmatyczność nie przeczyła szczerej wierze. Pierwszego dnia ludzie odpoczywali, w gości nie chodzili, „trzymali się swojego domu”, jak mawiano. W drugiej połowie dnia młodzież zbierała się wokół cerkwi i dzwoniła we wszystkie dzwony. Ten wesoły przedzwon rozbrzmiewał w twojej wsi, sąsiedniej — i wydawało się: to dzwoni samo niebo, a twoja dusza sama śpiewa. Drugi dzień Wielkanocy był kiedyś na Polesiu Wołyńskim swoistym Dniem Matki. Uważano za niepisane prawo „chodzić w gości do matki”. Mógł jeszcze żyć ojciec, w rodzinie mogły jeszcze dorastać młodsze dzieci, ale chodzili w gości do matki, co było swoistym wyrazem jej szacunku. Wczesnym rankiem tego dnia chrześniacy chodzili „ranczować”, czyli odwiedzali matkę chrzestną, która obdarowywała małych gości kraszankami, innymi słowy mówiąc, dawała „raniec”. Najwyraźniej taka nazwa pochodzi od słowa „rano”. W niektórych innych wsiach taki podarunek nosił nazwę „wołoczebne”. Przez wszystkie dni świąteczne starsi chodzili w gości jedni do drugich, dzieci bawiły się na ulicy, na pastwisku. Wiele zabaw było związanych z jajkami: tłuczono się nimi, wywałkiwano, woskowano itp. Nawiasem mówiąc, takich gier nie unikali także starsi. Rozbite jajko miało nazwę „bytka”, „bytucha”, „chrasz”, „chruszczyk” i dostawało się temu, czyje jajko pozostawało nieuszkodzone. Na Wielkanoc surowo zabraniano pracować — naruszających zakaz karał sam Pan Bóg. Z tego powodu istnieje niemało podań o takich przestępcach. W rejonie kamień-koszyrskim między wsiami Nujno oraz Soszyczno, Farynki i Toboły są uroczyska o wymownej nazwie Prowallia. Właśnie w tych miejscach kiedyś zapadli się pod ziemię chłopi, którzy wyjechali tego dnia w pole orać. Jeśli na Wielkanoc przyłożyć ucho do ziemi, to można usłyszeć, jak ktoś woła z przepaści: „Gattia! Hej! Do siebie!”. To z tamtego świata brzmią głosy-ostrzeżenia dla nas, obecnie żyjących. W tygodniu przewodnim kiedyś, zaczynając od środy, pracowano, jednak w środę, którą uważano gdzieś za „suchą”, a gdzieś za „gradową”, zabraniano coś grodzić, aby nie sprowadzić suszy czy gradu. W suche lato wspólnota przypominała sobie: kto to grodził tego dnia, i gromadnie szli do zagrodzonego zagonu oraz rozrzucali żerdzie po polu. Czwartek uważany jest za Wielkanoc zmarłych, dlatego chodzono na cmentarz, sprzątano mogiły bliskich i sam cmentarz. W niektórych wsiach w środę wieczorem nakrywano stół jak na Wielkanoc, kładziono także świecę i zapałki, aby zmarli przodkowie mogli świętować swoją Wielkanoc. Na Przewody, kiedy żywi witają się ze zmarłymi, modlą się za spokój ich dusz, zamawiają specjalną mszę, uważają za swój obowiązek odwiedzić ich mogiły, kończą się święta wielkanocne. Dzieci z „Szansu” przeprowadziły dla francuskich rówieśników warsztaty. A na zakończenie wszyscy obejrzeli ciekawy film o małej bohaterce Nastii Laletinie, tancerce na wózku, która również była na tym spotkaniu.
Traducción automática
Oleksandra KONDRATOWICZ, honorowy krajoznawca Ukrainy. Wielkanoc. Wielki dzień. Najwspanialszy dzień. Święto nad świętami. Jakiejkolwiek definicji by nie użyć, zawsze będzie się wydawać, że jest ona niewystarczająca, by oddać wielkość tego święta duszy. Za nami siedem tygodni Wielkiego Postu, radosne przygotowania do spotkania z Dniem Świetlistego Zmartwychwstania Pańskiego. Jeszcze ręce wykonują tę czy inną pracę, a w sercu już organowo brzmi chorał: „Chrystus zmartwychwstał!” — „Prawdziwie zmartwychwstał!”. Wielkanocy z wielką radością wyczekują i starzy, i mali. Wszyscy w tym czasie są pełni nadziei na nieznane triumfy w świecie miłości, ciepła, światła, czystości, dobra i prawdy. Dlatego wszystkie prace przygotowawcze wykonuje się ze szczególną starannością. Podwórka, pomieszczenia gospodarcze są nienagannie posprzątane, pokoje pobielone, wyczyszczone, kiedyś na ścianach w wiejskich chatach zamieniano ręczniki ze skromnym haftem i tkactwem na ręczniki o jaskrawych kolorach. „Wszystko robisz z taką radością — wyznawała kiedyś moja krewna ze wsi Krymne w rejonie kamień-koszyrskim Nastia Tarakanec — jakby patrzył na ciebie sam Bóg”. Obecność Najwyższego czuje się wszędzie. A co najważniejsze — On żyje w każdej duszy. Ze szczególną starannością przygotowywano wielkanocny koszyk. W nim musi być pascha, kiełbaska, święcone jajeczko, szynka, korzeń chrzanu, dawniej wieśniacy wkładali tu kawałek zapieczonego w piecu sera. W niektórych wsiach razem z żywnością stawiano też garnuszek z wodą, której jeszcze nie używano. Tą wodą po powrocie ze świątyni gospodarz, wlewając odrobinę do studni, kropił domowników, inwentarz, pomieszczenia gospodarcze, chatę. Zamożni gospodarze zapiekali na Wielkanoc prosiaka. Był on przedmiotem szczególnej dumy, dlatego dostarczano go na poświęcenie w inny sposób. We wsi Worokomle (rejon kamień-koszyrski) gospodarz z cienkich deszczułek wykonywał niewielkie saneczki, wyścielał je wybornym sianem, a gospodyni przykrywała siano czyściutką lnianą serwetką i układała prosiaka, którego mocowano na saneczkach, i tak, nie przykrywając, wieziono do cerkwi. W moim rodzinnym Krymnem do tego przysmaku używano osobnego koszyka. Nastrój posiadaczy takiej smakowitości, zapewne, najlepiej może oddać piosenka, kiedyś bardzo rozpowszechniona wśród ludu: Oj hop, tak wszystko: Makar paschę niesie, Makarycha — prosiaka, Nadźdźudżyła się. Czyli, nadymała się, stała się dumną. Do cerkwi szli całymi rodzinami, razem z dziećmi. Żeby one nie spały, matki pouczały: „Nie śpijcie, dzieci: tej nocy Bóg los dzieli. Jak będziecie spać, to Bóg nie obdarzy was dobrym losem”. I takie ostrzeżenie przekonywało najlepiej. Ludzie szczerze się modlili, wierząc, że w tę noc modlitwy idą prosto do nieba, i Bóg je koniecznie usłyszy. Zmęczeni, wychodzili na chwilę na podwórko, grzali się przy ognisku. Kiedyś podczas całonocnego czuwania przy cerkwiach rozpalano ogniska. W tym celu zwożono tu wcześniej suche dębowe pniaki, stare kłody. Płonęły one długo i nie dymiły, było od nich dużo ciepła. Po powrocie ze świątyni rodzina na czele z gospodarzem trzykrotnie obchodziła chatę i dopiero potem wchodziła do środka. Świąteczne śniadanie rozpoczynało się od modlitwy, powitania głowy rodziny: „Chrystus zmartwychwstał!”. Spożywano święcone przy zapalonej świecy. Gdzieś rozpoczynano posiłek od święconego jajeczka i paschy, a gdzieś najpierw każdy musiał odgryźć i zjeść kawałek święconego chrzanu, aby być mocnym i zdrowym, „żyłowym”, mawiano. Reszta korzenia będzie wysuszona i latem, kiedy zacznie się zbiór czarnych jagód, matki będą zawiązywać jego kawałek w rożek chusteczki, którą zawiąże córka, idąc do lasu. Ma to chronić ją przed ukąszeniem żmii. Wiara w Boga była na tyle silna i niezaprzeczalna, że wszystko, co wiązało się ze Świetlistym Zmartwychwstaniem Pańskim, zwłaszcza rzeczy, które używano podczas nabożeństwa, nabierały w oczach wiernych magicznej siły. Na przykład serwetka czy ręcznik, którymi przykrywano koszyk wielkanocny i które święcono razem z żywnością. Pierwszą używała babka-położna przy ciężkich porodach: rozesławszy na podłodze, przeprowadzała przez nią rodzącą, aby ułatwić i przyspieszyć poród. Młoda w przeddzień wesela przewiązywała ręcznikiem wiśnię lub jabłonkę, żeby podczas uroczystości nie było deszczu. W wielu wsiach obowiązkowo zostawiano kawałek święconej paschy i używano go, jeśli krowa nie mogła się ocielić. Powiadają, te środki pomagają. Można przytoczyć też inne przykłady. Powiedzmy, bardzo skrupulatnie podchodzono do tego, co spożyto przy stole — nie wyrzucano ani jednej kruszyny, dodawano je do karmy dla kur, skorupki jajek, zwłaszcza święconych, starannie zbierano i wyrzucano do bieżącej wody albo przy sadzeniu ziemniaków wkładano w dołki, co miało zapewnić dobry urodzaj bulw, wynoszono w pole i wysypywano w miejscach, gdzie rośnie oset, aby się go pozbyć itd. I przy tym
Traducción automática
Jewhen CYMBALUK, obw. rówieński
W ramach przygotowań do Ogólnoukraińskiego festiwalu pisanek Równe postanowiło pochwalić się megadziełem, które wykonano ze specjalnego tworzywa w zakładzie im. Antonowa. Malowało je przez półtora miesiąca czworo artystów. To nauczyciele szkoły artystycznej, pisankarka Natalia Drebot i trzech mistrzów Martynenków. Obecnie pracę wystawiono do oglądania w rówieńskim centrum handlowym „Ekwator”. Następnie pisankę przewiozą na Plac Niepodległości, aby mieszkańcy Równego mogli się nią podziwiać w czasie Wielkanocy. Potem zawiozą ją do stolicy, gdzie weźmie udział w akcji „Parad pisanek”.
Rówieńska „konkursantka” jest malownicza. Jej powierzchnię (a to 30 metrów kwadratowych) pokryto dawnymi wzorami, swoistymi poleskimi amuletami. Są tu ukośny krzyż, wiejska idylla, gwiazdy, warzywa. A ponadto współczesne stylizowane motywy, wykonane w technice pseudotrawienia. W podstawie kompozycji położono symboliczne drzewo życia — jak
Traducción automática
Sergij KORNIJENKO, m. Czernihów
Zdjęcie autora
Niezwykły warsztat mistrzowski z pisankarstwa odbył się w Czernihowskim Centrum Kulturalno-Artystycznym Proświaty „Intermeццо”. Chęć nauczenia się malowania pisanki wyrazili dzieci z Francji, które obecnie mieszkają i uczą się w Słowutyczu. Sekretami pisankarstwa dzieliła się i uczyła Olga Kostiuczenko, znana czernihowska mistrzyni haftu, lalkarka i pisankarka. A Tetiana Żohałko, kierowniczka Centrum i miejskiej organizacji usług społecznych Ukrainy, opowiedziała o tradycjach zdobienia pisanek. Dzieci zapoznały się z wystawą z galerii artystycznej „Kruti Schody”, a były na niej pisanki, jajka z ceramiki i szkła oraz wyroby stworzone przez dzieci-invalidów z organizacji społecznej „Szans”. Francuscy goście mieli możliwość obejrzeć wituanki i nawet nauczyć się techniki ich wykonywania.
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
zapominając o swoim wiecznym przeznaczeniu. Apostoł Paweł jasno mówi: “Czyż nie wiecie, że niesprawiedliwi nie posiądą królestwa Bożego? Nie łudźcie się! Ani rozpustnicy, ani bałwochwalcy (a ci, którzy kłaniają się mamonie, czyli bogactwu, także są bałwochwalcami. — P. F.), ani cudzołożnicy… ani złodzieje, ani chciwi, ani pijacy, ani zdziercy nie odziedziczą królestwa Bożego” (1 Kor 6, 9–10). Ale prawdziwi chrześcijanie, którzy są nimi nie z nazwy, a z istoty, przygotowują się do życia wiecznego. Wśród zmiennego ziemskiego życia zmartwychwstanie Chrystusa daruje duszy chrześcijanina wielką pociechę i radość. Zmartwychwstanie Chrystusa darowało nam wiarę silniejszą niż ziemskie cierpienia. Daje nam ono siłę, by je zwyciężać, bo radość Zmartwychwstania Chrystusa dla wszystkich chrześcijan jest źródłem światła, pokoju, miłości, odwagi i siły. W te wielkanocne dni serdecznie pozdrawiam was, przewielebni arcypasterze, bogobojni pasterze, czcigodne zakonnictwo, drodzy bracia i siostry, ze świętem jasnego Zmartwychwstania Chrystusa. Pozdrawiam z Paschą Chrystusową Prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza, Ukraiński rząd, Radę Najwyższą, Siły Zbrojne Ukrainy, wszystkich chrześcijan Ukrainy i cały ukraiński naród. Serdecznie pozdrawiam wszystkich Ukraińców w Europie i Azji, w Kanadzie, Ameryce i Australii. Niech odnowi zmartwychwstały Pan Jezus Chrystus nasze duchowe i cielesne siły na dobre uczynki dla dobra naszego Ukraińskiego państwa i ukraińskiego narodu. Niech Chrystus Zbawiciel doprowadzi Ukraińskie Prawosławie do jednej Pomiestnej Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej. Jemu chwała i pokłon na wieki wieków. Prawdziwie Chrystus Zmartwychwstał! Filaret, Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy świat. W jego osobie widzimy dzisiaj, że żadne ludzkie przeszkody i wojskowe granice nie są w stanie powstrzymać wszechogarniającej i jednoczącej potęgi wiecznej radości Chrystusa, którą żyje i wzrasta Jego zmartwychwstała Cerkiew. Drodzy w Chrystusie! W to jasne święto Zmartwychwstania Chrystusa chcę zawitać z wielkanocnym pozdrowieniem do domu każdego z was. Niech słowa najdawniejszego apostolskiego głoszenia “Chrystus zmartwychwstał!” zabrzmią dzisiaj wszędzie, gdzie bije ukraińskie serce, i wezwą je do radości oraz jedności ze swoim bratem i siostrą. Podzielmy się dzisiaj święconym ze wszystkimi, którzy potrzebują, i zanieśmy tę radość do każdego, kto się smuci. Niech światło Chrystusa, który zwycięsko wychodzi z grobu, oświeci każdego z nas, da siłę i pewność, umocni w wierze, nadziei, miłości i daruje swój pokój. Chrystus zmartwychwstał! g ŚWIATOSŁAW Dane w Kijowie, przy Patriarchalnym soborze Zmartwychwstania Chrystusa, 3 kwietnia/31 marca 2012 roku Bożego
Traducción automática
Do Przewielebnych arcypasterzy, bogobojnych pasterzy, czcigodnego duchowieństwa oraz wszystkich wiernych Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego. Drodzy bracia i siostry! CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ! Największym złem, jakie istnieje na świecie, jest śmierć. Ludzie umierają nie dlatego, że życie staje się dla nich ciężkie, lecz dlatego, że przez grzech pierwszego człowieka, Adama, śmierć weszła w ich naturę. Człowiek nie chce umierać nawet wtedy, gdy ciężko choruje i z powodu starości staje się niezdolny do pracy. Dlaczego nie chce umierać? Dlatego, że jego natura została stworzona przez Boga do życia wiecznego. Będąc wolnym, człowiek wybrał nie życie, a śmierć: przez grzech Adama śmierć uszkodziła ludzką naturę, której człowiek nie mógł odnowić. Nie mogli tego uczynić także aniołowie, ponieważ to nie oni stworzyli ludzką naturę. Człowieka stworzył Bóg! Dlatego odnowić, CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ! „Niech niebiosa godnie się weselą, ziemia niech się raduje, niech świętuje cały świat widzialny i niewidzialny, Chrystus bowiem zmartwychwstał — radość wieczna!” Jutrznia Zmartwychwstania, Kanon Paschy. W tym uroczystym dniu Zmartwychwstania Chrystusowego Jego Cerkiew, napełniona niebiańskim światłem, wysławia Pana, który zwycięsko wychodzi z zapieczętowanego grobu. „Światłość w ciemności świeci i ciemność jej nie ogarnęła” — głosi w tę paschalną noc ewangelista Jan (J 1, 5). Tak jak ciemność nie może zatrzymać ani ograniczyć światła, tak samo śmierć i grób nie zdołały zatrzymać Źródła życia — naszego Zbawiciela, który napełnia dziś Wszechświat swoim światłem i swoją łaską. „Niech niebiosa godnie się weselą, ziemia niech się raduje!” Dziś radość i wesele jednoczą niebo i ziemię w jedną paschalną Liturgię, w której brzmią także nasze wielkanocne pieśni. W swoim zmartwychwstaniu Zbawiciel, który zwycięża śmierć, przywraca jedność duszy i ciała ludzkiej istocie, a wraz z tym zbiera w jedno całe widzialne i niewidzialne stworzenie, które było wyobcowane między sobą przez grzech człowieka. Grzech jest największym nieszczęściem człowieka, bo pozbawia go przyjaźni z Bogiem, wnosi podział i niezgodę w społeczeństwo, zadaje cierpienia wszystkiemu, co stworzone. Świadczy o tym święty Paweł, gdy w Liście do Rzymian mówi: „Oczekując wyzwolenia od niewoli skażenia, ku wolności chwały dzieci Bożych… całe stworzenie aż dotąd jęczy i wzdycha w bólach rodzenia” (por. Rz 8, 21–22). Zmartwychwstały Chrystus przynosi dziś dzieciom Bożym długo oczekiwaną wolność, a wraz z nimi jednoczy w jedną całość cały Wszechświat. Oto dlaczego w tym dniu niebiosa i ziemia razem godnie się radują i weselą! Swoim zwycięskim wyjściem z grobu Pan usuwa wszelkie przeszkody do jedności Wszechświata ze swoim Stwórcą. Wychodząc z Otchłani, łamie bramy śmierci — to, co oddziela, a to oznacza, że pokonać w ludzkiej naturze śmierć mógł tylko jej Stwórca, czyli Bóg. Ze swego człowieczeństwa Syn Boży wcielił się, stał się człowiekiem, cierpiał na krzyżu, umarł i trzeciego dnia zmartwychwstał — i w ten sposób pokonał śmierć w ludzkiej naturze. Gdyby Syn Boży nie wcielił się i nie stał człowiekiem, nie umarłby; a gdyby nie umarł, to i nie zmartwychwstałby, i nie zwyciężyłby śmierci w ludzkiej naturze. A to oznacza, że śmierć nadal panowałaby nad rodem ludzkim. Dziś świętujemy „śmierci uśmiercenie… innego, wiecznego życia początek…” (pieśń 7 Kanonu Paschalnego). W dniach paschalnych w świątyniach podczas nabożeństw nieustannie brzmią słowa „Chrystus Zmartwychwstał!”, na które odpowiadamy: „Prawdziwie Zmartwychwstał!”. Jeśli ktoś nie ma wiary w Zmartwychwstanie Chrystusowe, to po co odpowiadać „Prawdziwie Zmartwychwstał!”? Nie trzeba mówić nieprawdy! Dlaczego się radujemy?! Przecież zmartwychwstał Chrystus, a nie my. W tym właśnie rzecz, że zmartwychwstanie Chrystusowe bezpośrednio dotyczy każdego z nas. Tak jak przez cielesnego praojca ludzkości Adama, który wprowadził w ludzką naturę śmierć, podlegli prawu śmierci wszyscy ludzie, złączeni z nim przez cielesne narodzenie — tak w duchowym praojcu Jezusie Chrystusie zmartwychwstaną wszyscy, duchowo odrodzeni przez Niego, złączeni z Nim wiarą (zob. 1 Kor 15, 20–22, 47–48). To, co stało się z Adamem, przeszło na cały rodzaj ludzki. Dlatego to, co stało się z Jezusem Chrystusem, w swoim czasie dokona się nad całą ludzkością. Apostoł Paweł jasno i pewnie świadczy: „Jak w Adamie wszyscy umierają, tak w Chrystusie wszyscy będą ożywieni” (1 Kor 15, 22). Umieramy dlatego, że jesteśmy spokrewnieni z umarłym Adamem, a zmartwychwstaniemy dlatego, że przez chrzest złączyliśmy się ze zmartwychwstałym Chrystusem. Podświadomie radujemy się z tego, że Syn Boży, Pan nasz Jezus Chrystus, odnowił naszą upadłą naturę, a to oznacza, że zmartwychwstaniemy ciałami do życia wiecznego. Zmarli nadal istnieją duszą, ponieważ została ona stworzona jako nieśmiertelna ze swojej natury. Ale żyjąc na ziemi, człowiek czyni dobro lub zło nie tylko duszą, lecz także ciałem — dlatego ciało również powinno albo doznawać błogosławieństwa, albo cierpieć w wieczności, stosownie do tego, jakie życie prowadził na ziemi. Dlatego nie powinno nas niepokoić pytanie: zmartwychwstaniemy czy nie. Jeśli Bóg powiedział: zmartwychwstaną wszyscy ludzie — znaczy to, że tak się stanie. Zmartwychwstanie każdy człowiek, niezależnie od tego, czy w to wierzy, czy nie. Powszechne zmartwychwstanie zależy nie od człowieka, a od Boga, od Jego wszechmocy. Zbawiciel nasz Jezus Chrystus stanowczo obiecał: „…Ja żyję, a wy żyć będziecie” (J 14, 19). Przeważająca większość ludzi nie myśli o życiu wiecznym, o zmartwychwstaniu. Poświęcają się temu, co tymczasowe, ziemskie,
Traducción automática
Wysoko-przewielebnym i Przewielebnym Władykom, najjaśniejszym, czcigodnym i wielebnym ojcom, wielebnym zakonnikom i zakonnicom, drogim w Chrystusie wiernym Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej, odnawia człowieka od Źródła życia, jej Stwórcy, i napełnia ją nieśmiertelnością. Dziś wraz z nami „niech świętuje cały świat widzialny i niewidzialny”! Treścią i głębokim fundamentem obchodów paschalnych jest wspólne przeżywanie jedności całego świata w Chrystusie. W tegorocznym świętowaniu Paschy Pańskiej my, wierni Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej, jesteśmy powołani, aby jeszcze raz odkryć dla siebie zmartwychwstałego Chrystusa jako niewzruszoną opokę jedności naszego narodu. Świętując dziś zwycięstwo naszego Zbawiciela nad śmiercią, zburzmy światłem Jego zmartwychwstania wszelkie podziały i wrogości, widzialne i niewidzialne, które rozbijają nasze społeczeństwo w jego życiu obywatelskim i kościelnym. Boski Zbawiciel ostrzega nas: „Każde królestwo wewnętrznie skłócone pustoszeje” (Mt 12, 25). Zmartwychwstały Chrystus w swoim ciele pokonał sprzeciwy, niezgody i sprzeczności, które zagrażają człowiekowi, poszczególnym narodom i całej ludzkości. On także naszemu ukraińskiemu narodowi pragnie przynieść pokój i pojednanie. Jednak musimy otworzyć swoje ręce, aby przyjąć ten dar z rąk zmartwychwstałego Zbawiciela. Otworzyć ręce oznacza: pozbyć się własnych ambicji, samolubstwa, chciwości; postawić dobro narodu ponad własne interesy czy interesy partii politycznych; być gotowym wyjść naprzeciw bliźniemu tam, gdzie chodzi o dobro wspólne. Oświecony światłem Chrystusowego zmartwychwstania wierzący człowiek nie może patrzeć na drugiego człowieka przez pryzmat nienawiści czy zemsty, jest gotów wybaczyć nawet wrogowi i pojednać się z nim. Kto nie jest zdolny do przebaczenia, ten nie zrozumiał tego wielkiego orędzia, które przynosi nam Zbawiciel z grobu — orędzia jedności i pokoju. Cały widzialny i niewidzialny świat dziś uczy nas, że niemożliwe jest przeżycie całej pełni wielkanocnej radości, żyjąc w niewoli własnego odosobnienia: osobistego, narodowego czy nawet politycznego. W pełni świętować Paschę Pańską oraz odczuć wszechogarniającą radość spotkania ze Zmartwychwstałym możemy tylko razem, burząc mocą Zbawiciela wszystko, co nas rozdziela. O tym pisze apostoł Paweł: „On bowiem jest naszym pokojem, On, który obie grupy uczynił jednością i zburzył rozdzielający je mur, wrogość, w swoim ciele... aby z dwóch rodzajów ludzi stworzyć w sobie jednego nowego człowieka, wprowadzając pokój” (Ef 2, 14—15). Nasze paschalne życzenie jest takie, aby tak jak w jedności i pokoju Chrystusowym świętuje dziś wszystko, co widzialne i niewidzialne, tak samo, aby w pokoju i jedności umocnił się dziś łaską i życiem Zmartwychwstałego cały ukraiński świat! „Chrystus bowiem zmartwychwstał — radość wieczna!” Tegoroczną Wielkanoc przeżywamy, wpatrując się w nieśmiertelną postać sługi Bożego Patriarchy Josyfa (Slipija). On, jako niezłomny etnarh — ojciec naszego narodu, nie poszedł na kompromis ze złem i dlatego zjednoczył w swojej postaci różne środowiska ukraińskiego świata: więźniów stalinowskich łagrów, wiernych prześladowanej „milczącej” Cerkwi oraz wszystkich Ukraińców „w rozproszeniu żyjących”, którzy, za dziwnym Bożym zrządzeniem, przynieśli naszą Cerkiew na różne kontynenty kuli ziemskiej. Jego uwolnienie z więzienia około pół wieku temu, podobne do zwycięskiego wyjścia zmartwychwstałego Chrystusa z grobowej ciemnicy, promieniami paschalnej radości oświeciło, przebudziło i zebrało w jedno cały ukraiński-
Traducción automática
— Wasza WysokopreosWięcenstwo! Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego powierzył Wam wiele posług: przede wszystkim służbę biskupią, kierowanie eparchią perejasławsko-chmielnicką, opiekę nad dawnym stołecznym klasztorem Wydubyckim, wychowanie przyszłych pasterzy w Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej, której jesteście rektorem. Cieszycie się szacunkiem i autorytetem wśród duchowieństwa i parafian, dlatego oczywiście mam do Was wiele pytań jako do zwierzchnika pasterskiego. Wydawałoby się, że nikt już nie przeszkadza ludziom wierzyć w Boga, chodzić do kościoła, wypełniać przykazania Boże, żyć zgodnie z nimi, dlaczego więc tak się nie dzieje? — W naszym kraju przez dziesięciolecia niszczono wiarę i duchowość, dlatego nie warto oczekiwać, że naród nagle, opamiętawszy się, odejdzie od ateizmu ku szczytom prawosławia. Według słów pisarza kościelnego III wieku Tertuliana: „Dusza z natury jest chrześcijanką”, dlatego każdemu człowiekowi właściwe jest poszukiwanie Boga. Jednak jeśli człowiek nie wstępuje na właściwą drogę duchowego wzrastania w Chrystusie, to w jego duszy kształtuje się pseudoduchowość, objawiająca się w zabobonach, wschodnim okultyzmie itp. Jeśli taki człowiek nawet przychodzi do świątyni, to już z przygotowanym planem „przebudowy” Kościoła, pragnąc zmienić go pod siebie, zważając na własne przekonania i poglądy na świat. Dlatego zadaniem Kościoła jest ukazanie temu człowiekowi prawdziwego sensu życia chrześcijańskiego, zadanie Kościoła w świecie. — Istnieje, niestety, dziś słowo „wcerkowlennia”, mało znane przeciętnemu obywatelowi. Napełnijcie je prawdziwą treścią… — Większość ludności Ukrainy zalicza siebie do prawosławnych, przy czym połowa z nich uważa się za wiernych Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, który zajmuje pierwsze miejsce wśród ukraińskich Kościołów pod względem liczby wiernych. Ale, niestety, zdecydowana większość obywateli Ukrainy to jedynie chrześcijanie „nominalni”, a nie „praktykujący”. W środowisku kościelnym żartobliwie nazywa się ich chrześcijanami „wielkanocnymi”, ponieważ całe życie kościelne tych ludzi ogranicza się do poświęcenia pasek w dzień jasnego Zmartwychwstania Chrystusowego lub nabierania wody świeconej na Epifanię. Dlatego pojawia się konieczność przyprowadzania do Chrystusa tych, którzy choć są ochrzczeni, pozostają poza zbawczym okrętem Kościoła. Wcerkowlennia jest właśnie świadomym wejściem w życie Kościoła, regularnym uczestnictwem w jego sakramentach, a przede wszystkim w świętej Eucharystii. — Czy nie stanowi przeszkody na drodze człowieka do świątyni Bożej rozłam między Kościołami i wyznaniami? — Wszystkie badania socjologiczne, które przeprowadzano na Ukrainie od czasu ogłoszenia niepodległości, świadczą, że Kościół w oczach społeczeństwa cieszy się największym zaufaniem. Jednak sam fakt podziału ukraińskiego prawosławia negatywnie wpływa na wypełnianie przez Kościół Jego zbawczej misji w świecie. Rozdrobnienie ukraińskiego prawosławia osłabia jego wpływ na społeczeństwo, prowadzi do tego, że Kościół nie wypełnia w pełni swojego powołania. Gdyby Kościół był jeden, zniknęłoby wiele przeszkód, które utrudniają posługę duszpasterską w szpitalach, hospicjach, wojsku, miejscach pozbawienia wolności. Podzielony Kościół Prawosławny nie może sprzyjać także jednoczeniu narodu, który sztucznie dzieli się na tle języka, przynależności narodowej, regionu zamieszkania. Dlatego przeciwnicy prawosławia dążą i czynią wszystko, co możliwe i niemożliwe, aby u nas nie było jednego Miejscowego Kościoła Prawosławnego. — Wyjaśnijcie zatem, Władyko, na czym opiera się prawo Ukraińców do własnego Miejscowego autokefalicznego Kościoła Prawosławnego? — 34. Reguła Apostolska mówi, że „biskupom każdego narodu należy znać pierwszego spośród siebie i uznawać go za głowę”. Jest to nauka apostolska, której mają przestrzegać wszyscy prawosławni. Na Miejscowym Soborze w dniach 1–3 listopada 1991 r. Ukraiński Kościół Prawosławny ogłosił swoją autokefalię — pełną niezależność administracyjną przy zachowaniu pełnej jedności wiary, nabożeństw i ustroju kościelnego ze wszystkimi Miejscowymi Kościołami Prawosławnymi. Patriarchat Kijowski stał się Miejscowym Ukraińskim Kościołem Prawosławnym, jednak jeszcze nie jedynym. Dlatego trzeba wkładać wszelkie wysiłki w zjednoczenie ukraińskiego prawosławia, które na pewno nastąpi. — Chrześcijaństwo opanowywało ludzkie dusze dzięki podwiżnictwu apostołów, ich trudowi duszpasterskiemu, bo oni, wypełniając przykazanie Zbawiciela, szli do ludzi, nauczając i oświecając. Wybitnymi duchowymi pasterzami Ukraińców byli metropolici kijowscy Michał, Hilarion, Klemens Smolatycz, Piotr Mohyła, metropolita Ilarion (Ohijenko)… Tradycja oświecenia, niestety, została przerwana w 1917 roku, a wraz z nią potrzeba posługi duszpasterskiej. Czy dziś Ukraińcy nie potrzebują takiego otwartego głoszenia Słowa Bożego poza świątynią? — Posługa pasterska nie wyczerpuje się w nabożeństwie, składa się z różnych rzeczy: kapłan powinien głosić słowo Boże, troszczyć się o dusze, pełnić posługę duszpasterską. Pasterz powinien dbać o organizację przy parafii i należyty poziom działalności niedzielnej szkoły dla dzieci i dorosłych. Tu będzie przebiegał proces wychowania miłości do Boga i ludzi, czci wobec Kościoła i jego sakramentów. Niedzielna szkoła powinna pobudzać człowieka do świadomego życia kościelnego. Trzeba chodzić do szkół i wyższych uczelni, publikować w gazetach, występować w radiu i telewizji. Kościół Prawosławny we wszystkich czasach i w różnych warunkach swojego istnienia nigdy nie lekceważył także spraw miłosierdzia, zachęcając poszczególnych swoich członków do gorliwej służby chorym. Dziś przy szpitalach otwiera się świątynie i kaplice, co znacznie ułatwia kapłanowi jego pracę pasterską wśród chorych. I można z pewnością powiedzieć, że w tych szpitalach, do których regularnie przychodzi prawosławny pasterz, pobyt pacjentów, często długi i przygnębiający, staje się lżejszy pod względem duchowym. Pasterze powinni brać czynny udział w pomocy chorym na alkoholizm i pijaństwo, narkomanom i ich krewnym. Dziś w wielu eparchiach istnieją różne formy działalności rehabilitacyjnej. Uświadamiając sobie swoją odpowiedzialność przed Bogiem i ludźmi, Kościół uważa za swój obowiązek dać duchowo-etyczną ocenę również epidemii HIV/AIDS. Kościół siłami swoich duchownych i wiernych ma uczynić wszystko, co możliwe, aby próby ludzi z HIV/AIDS przyjścia do Kościoła po wsparcie i pociechę nie spotkały się z chłodem obojętności, wyobcowania, a tym bardziej z pogardą i potępieniem. Pasterska troska Kościoła o wojskowych wyjaśnia się szczególnymi warunkami życia wojskowego, które przypada przede wszystkim młodym mężczyznom, często oderwanym od swoich drogowskazów i od życia cywilnego, i ta troska Kościoła przejawia się od dawna. We wszystkich czasach kapelani wojskowi głosili miłość do Ojczyzny, mężność i zdolność do oporu, troskę o rannych, ratowali dusze, grzebali poległych, uspokajali ludzi, rozwijali w sobie i w ludziach wokół potrzebę modlitwy, wykazywali gotowość poświęcenia się sprawiedliwej sprawie. Dlatego prawosławny pasterz nie powinien czekać, aż człowiek jakimś swoim nurtem przypłynie do świątyni: on pierwszy ma iść na spotkanie. — Czy w świątyniach Patriarchatu Moskiewskiego, gdzie sprawuje się liturgię w języku cerkiewnosłowiańskim, a głosi się kazania po rosyjsku, nie łamie się przykazań Bożych, aby pasterze mówili do każdego narodu jego językiem? — Apostoł Paweł w Liście do Koryntian uzasadnia prawo Kościoła do mówienia do ludu jedynie zrozumiałym językiem: „Kto mówi obcym językiem, ten mówi nie do ludzi, lecz do Boga; bo nikt go nie rozumie… Kto mówi obcym językiem, ten buduje samego siebie… Jeśli ja przyjdę do was, bracia, i będę mówił obcymi językami, to jaki pożytek wam przyniosę… Bo jeśli modlę się obcym językiem, to wprawdzie duch mój się modli, lecz umysł mój pozostaje bezowocny! Ale w Kościele wolę powiedzieć pięć słów zrozumiałych, aby i innych pouczyć, niż tysiące słów obcym językiem!” (1 Kor. 14: 2–19). Dzięki niestrudzonej pracy Najświętszego Patriarchy Filareta Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego dysponuje praktycznie wszystkimi niezbędnymi księgami do odprawiania nabożeństwa w języku ukraińskim. To oczywiście znacznie sprzyja zrozumieniu tekstów liturgicznych. Prawosławne chrześcijańskie nabożeństwo jest głęboko symboliczne, nie ma tu żadnych zbędnych ruchów i wykrzykników. Dlatego na kapłanie spoczywa odpowiedzialność za to, aby w świadomości człowieka obrzęd nie stał się jakimś oderwanym działaniem magicznym. Najważniejszym zadaniem każdego wiernego jest studiowanie i przyswajanie prawosławnego nabożeństwa nie tylko od strony zewnętrznej, lecz także od wewnętrznej. W tych tekstach liturgicznych zawarta jest cała głębia przekazu dogmatycznego Prawosławnego Kościoła i cała głębia i wysokość jego nauki moralnej. — Władyko, zbliża się wielki dzień Zmartwychwstania Pańskiego… Czego życzycie naszym czytelnikom? — Drodzy czytelnicy, bracia i siostry! Serdecznie witam Was w jasne Zmartwychwstanie Chrystusowe — Paschę Chrystusową — i błagam Wszechmiłościwego Boga, aby z Swego miłosierdzia zesłał nam ducha mądrości, ducha cierpliwości, ducha stałości, ducha pokory, ducha pokoju, ducha radości, ducha miłości, abyśmy, prowadzeni tymi cnotami, osiągnęli ten duchowy skarb, który stanie się przyczyną naszego błogosławionego życia w wieczności. Niech powszechna radość Zmartwychwstania Chrystusowego napełni nasze istnienie wiarą i miłością. Niech wpoi nam nieugiętą pewność, że jeśli Chrystus zmartwychwstał, to i my będziemy żyć; jeśli Chrystus zmartwychwstał, zwyciężywszy śmierć i wszelkie zło, to i my zwyciężymy grzech i nieprawdę w naszych duszach i społeczeństwie, ponieważ to święto uczy nas żyć w jednomyślności, pokoju, miłości, pobożności i zgodzie. Niech Boże błogosławieństwo, pokój, miłość i radość będą z nami wszystkimi. Chrystus Zmartwychwstał!
Rozmawiała Halina TARASIUK
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
„Sydir Sakydon jako przedstawiciel ukraińskiej szkoły przekładowej”; uczennica jedenastej klasy z Sum, Julia Jaszczenko, za pracę „Poszukiwania nowego optymalnego, celowego i praktycznego systemu ortograficznego języka ukraińskiego”. Dzieci badały rodzimy folklor, postacie literackie i historyczne, stroje ludowe i ozdoby, epokę kozaczyzny, historię religii i cerkwi, instrumenty muzyczne, historię swoich wsi, medycynę ludową itp. Wszystkie prace konkursowe wykonano z wielką miłością, dzieci są przekonane, że ich tematy są bardzo ważne i społecznie niezbędne. Na przykład Tetiana Hodowanec z obwodu czerniowieckiego (III miejsce) powiedziała o badanej postaci: „Dmytro Zahul to wspaniały poeta, chcę, żeby wszyscy się o nim dowiedzieli”. Ukrainoznawstwo zdobywa młodzież i to daje nadzieję. można by było stosować w użyciu. Obowiązkowo — aby miały swoje praktyczne zastosowanie. Tutaj bierze się pod uwagę higroskopijność, komfort, sezonowość i przeznaczenie. W klubie działa mała rada artystyczna, gdzie wybieramy spośród modeli-analogów 5—10 wzorów, które wystawiamy pod jej osąd, oceniamy je. Potem dzieci rysują swoje modele-propozycje. Z tych prac mała rada artystyczna wybiera najlepsze i wtedy już pracujemy nad „rodzynką”, która byłaby wizytówką nie tylko kolekcji tematycznej, ale i klubu „Czerwona kalina” — zdradziła tajniki procesu twórczego jego kierowniczka. Przeważająca większość członków kółka to dziewczynki. Oprócz procesu nauczania i edukacji, wpajamy dzieciom smak, profesjonalną twórczość, poczucie miary, harmonii, rytmu, rozwiązania sylwetkowego, gamy kolorystycznej, rozwijamy myślenie artystyczne i estetyczne wyobrażenie o ubiorze. Zajęcia pomagają również dzieciom w wyborze przyszłego zawodu. Kto wie, może będą modelerami, projektantami, a nawet jeśli nie wybiorą takiego zawodu, to i tak nabyte umiejętności będą mogły zastosować w dalszym życiu. W klubie zajmują się nie tylko modelowaniem odzieży, ale i różnymi rodzajami sztuki dekoracyjno-użytkowej, haftem, aplikacją, wykonywaniem wycinanek, pracami z koralików, lepieniem, działa „Czarodziejskie miasto mistrzów” itp.
Traducción automática
Narodowy Naukowo-Badawczy Instytut Ukrainoznawstwa i Historii Powszechnej podsumował wyniki Międzynarodowego konkursu z ukrainoznawstwa dla uczniów klas 8—11. Do I etapu konkursu zgłoszono 814 uczniowskich prac naukowo-badawczych ze wszystkich obwodów Ukrainy, Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej, Republiki Baszkortostanu, Rosja. Najwięcej prac napłynęło z obwodów: odeskiego (50), kijowskiego (64), charkowskiego (68), dniepropetrowskiego (73) oraz donieckiego (102). Nadija KYRIAN Zdjęcie Olesia DMYTRENKI Konkurs przeprowadzono przy wsparciu Ministerstwa Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy, Ministerstwa Polityki Społecznej, Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej, Zachodnioukraińskiego stowarzyszenia „Spadczyna Ukrainy”, prywatnego przedsiębiorstwa „Instytut dermatokosmetyologii doktor Olhy Bohomoleć”, szkoły specjalistycznej nr 41 im. Z. K. Slusarenki w Kijowie, NVP „Kartohrafija”, wydawnictw „Dżura” oraz „Machaon-Ukraina”, Kijowskiego Miejskiego Domu Nauczyciela, Ukraińskiej agencji informacji i druku „Rada”. Uczestników konkursu powitali pracownicy NNBIIU, pisarze, pedagodzy. Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego, doktor nauk filologicznych, akademik, dyrektor NNBIIUP Petro Kononenko akcentował ogromny wkład Ukraińców w kulturę światową. Kandydat nauk filozoficznych Taras Kononenko opowiedział, że konkurs nabiera tempa, gromadzą się wokół niego, oczekują go uczniowie, nauczyciele, świadomi Ukraińcy. Pod adresem konkursu napłynęło wiele gratulacji od różnych organizacji, w szczególności od Biblioteki Rosyjskiej Akademii Nauk, z którą zawarto umowę o współpracy, gdzie znajduje się ogromny fundusz ukraińskiej książki XVIII—XIX i wcześniejszych wieków, który czeka na swoich badaczy. „Jestem wdzięczny przewodniczącemu UŚRK Mychajłowi Ratusznemu, że pomaga wyprowadzić nasz konkurs poza granice Petro Kononenko wręcza nagrodę Rolandowi Frankowi za wsparcie konkursu Ukrainy, aby brało w nim udział ukraińskie szkolnictwo wszystkich krajów — powiedział Taras Petrowycz. — To nadzwyczajny projekt, skierowany na ustanowienie więzi między Ukraińcami całego świata. Trzeba stworzyć sieć, która powiąże ukraiński interes i cały ukraiński lud na planecie. Mamy nadzieję, że nam się to z wami uda. Pracujcie nie po to, by koniecznie zwyciężyć, a by wydawać prawdziwy naukowy rezultat”. Przewodniczący Kijowskiej organizacji NSPU Mychajło Sydorżewski zauważył, że przyjemnie uderza szeroka reprezentacja uczestników ze wszystkich obwodów, a zwłaszcza to, że najwięcej ich jest ze wschodu Ukrainy, ponieważ to jeszcze raz potwierdziło, że Ukraina jest jednolita. Bohater Ukrainy, przewodniczący Towarzystwa Ukraina-Świat, poeta, krytyk Iwan Dracz opowiedział o wrażeniach ze swoich zagranicznych podróży, o życiu tamtejszych Ukraińców. Wszyscy mówcy życzyli młodym badaczom sukcesów i zwycięstw w ich niełatwej, ale tak potrzebnej pracy Zwycięzcy konkursu — zgłębianiu osiągnięć własnego narodu, jego miejsca i roli w światowej historii i kulturze. Podczas trzydniowego pobytu w stolicy konkursanci obronili swoje prace, wzięli udział w Internetowej olimpiadzie z języka ukraińskiego, odwiedzili wybitne miejsca stolicy. Zdaniem jury, prace dzieci wyróżniały się gruntownością badań, różnorodnością tematyki. Do drugiego etapu konkursu wybrano 91 prac, a już wśród tych autorów wyłoniono zwycięzców. Pierwsze miejsca zdobyli: ósmoklasistka Żanna Wedmid z obwodu czerkaskiego za pracę „Nowatorstwo w ukraińskiej oświacie (na przykładzie działalności pedagogicznej O. A. Zacharenki)”; dziewięcioklasistka Anastasija Szpiliak z obwodu tarnopolskiego za badanie tematyki twórczości poetki Hanny Kostiw-Husky; dziesięcioklasistka Nadija Sucha z Wołynia za pracę
Traducción automática
Uliana WOLIKOWSKA. Mówiąc o kierowniczce klubu dziecięcego „Czerwona kalina” Centrum Pracy Pozaszkolnej Rejonu Swiatoszyńskiego m. Kijowa, Nadiji Kacion, przypominają się mądre słowa: „Dziecko to młody, bladozielony pęd, który ledwie wyjrzał ze swojego ziarna; a wychowawca to ogrodnik, który pielęgnuje i wyhodowuje ten pęd”. Nadija Iwaniwna już ponad 20 lat pracuje w stowarzyszeniu twórczym modelowania i konstrukcji odzieży „Nadija” z dziećmi z rodzin wielodzietnych, dziećmi-sierotami, półsierotami, dziećmi, których rodzice zostali pozbawieni praw rodzicielskich. Mistrzowsko łączy swój dar pedagogiczny i profesjonalną wiedzę modelera. W tej niezwykłej osobie żyje i nauczyciel, i psycholog, i projektant. Oprócz tego od 1991 roku Nadija Iwaniwna zajmuje się pracą charytatywną w internacie specjalnym nr 15, gdzie mieszkają dzieci niepełnosprawne, chore na porażenie mózgowe. — W dzieciństwie uczyłam się osiem lat w internacie dla dzieci uzdolnionych w Gorłówce na Doniecczyźnie — dzieli się wspomnieniami Nadija Kacion. — Ukończywszy Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny imienia Drahomanowa, swoje życie i twórczość związałam z dziećmi. Pewnego razu po katastrofie czarnobylskiej przyszły do mnie na zajęcia dwie dziewczynki, były z Prypeci, bardzo chorowały. To stało się wielkim impulsem, by pomagać dzieciom. A z czasem los zetknął mnie ze szkołą z internatem, od tamtej pory stało się to nieodłączną częścią mojego życia. Prowadzę dla dzieciaków treningi, warsztaty, prezentacje, wystawy, wszak każde dziecko zasługuje na ciepło, miłość i uwagę. I szczególnie ważne jest indywidualne podejście. Nazwa klubu „Czerwona kalina” nie jest przypadkowa. Tradycyjny symbol słońca, ognia, ukraińskiej dziewczęcej urody, radości, życia duchowego kobiety w szczególny sposób gra w różnorodnych tematycznych kolekcjach odzieży dziecięcej. A do tego Ukraińcy lubią czerwoną barwę. Świadectwem tego jest jedna z ostatnich kolekcji „Czerwone i czarne”, poświęcona wielkiemu lwowskiemu modelerowi Wołodymyrowi Furykowi, zdobywcy nagrody „Złoty naparstek”. — Osiem lat temu spotkałam się z nim — opowiada Nadija Iwaniwna. — I podsunął nam pomysł, który opracowaliśmy i zrealizowaliśmy. Nad kolekcją pracowaliśmy przez rok. Również w pracy niejednokrotnie pomagali nam Ludmyła Semykina, fryzjer Wałerij Didenko. Ciekawy jest sam proces poszukiwania pomysłów i inspiracji. A czerpią je podczas pracy twórczej na łonie natury, na wystawach, w muzeach, wychodząc także od literatury. Niedawno odbyły się wystawy tematyczne „Absolwentka”, „Mała księżniczka”, „Kalynka”. Obecnie trwa owocna praca nad kolekcją „Tęcza”. Każda kolekcja ma swoją osobliwość, detal, „rodzynkę”, która przechodzi czy to przez kolor, czy to przez krój, czy to przez jakieś konstrukcyjne w modelowaniu węzły z zastosowaniem elementów folklorystycznych. — Najpierw opracowujemy konstrukcję, modelujemy, analizujemy, wybieramy modele-analogi, które
Traducción automática
Jewhen Buket, Kijów—Berlin—Kijów. Znajomość z Europą. Pierwszą rzeczą, która uderzyła mnie w Wiedniu, dokąd przylecieliśmy z Kijowa na przesiadkę do Berlina, były dziesiątki ludzi z laptopami, siedzących na krzesłach i wprost na podłodze. Pomyślałem — to na pewno Europa. U nas czegoś takiego nie zobaczysz. W Wiedniu trzeba było czekać cztery godziny. Bilet na pociąg podmiejski z lotniska do miasta kosztował aż 18 euro, dlatego zdecydowaliśmy się tam nie jechać. Oprócz transportu publicznego, na wiedeńskim lotnisku można było za 44 euro na dobę wynająć samochód i jechać gdziekolwiek. Ciekawe, że wino w austriackim supermarkecie kosztowało od 1 euro, co mnie nieco zdziwiło. A oto w „McDonaldzie” „Big Mac menu” — 6 euro 99 centów, czyli ponad 70 hrywien, dwukrotnie drożej niż u nas, podobnie jak w większości ceny wszystkich innych towarów. Berlińska taksówka — mercedes ze skórzanymi siedzeniami — kosztowała 5 euro od osoby (jechaliśmy do hostelu we czwórkę z austriackimi wikipedystami, których spotkaliśmy jeszcze na wiedeńskim lotnisku). Z okna taksówki, pod monotonne mruczenie taksówkarza i prezydenta „Wikimedia-Austria” Kurta, po raz pierwszy poznawałem Berlin i potoczną mowę niemiecką. Hostel (hotel-akademik dla podróżującej młodzieży), w którym nas zakwaterowano, nie zrobił przyjemnego wrażenia. Poziom serwisu niższy niż w hotelach naszych miast powiatowych, chociaż wszystko w pokojach nowiutkie, jak to mówią, „eurostandard”. Dopiero potem zrozumiałem, dlaczego tak jest. Gorszych materiałów w Niemczech po prostu nie sprzedają, inaczej zrobiliby z gorszych. Ręczników, mydła itp. nie było. Coś takiego zobaczyłem po raz pierwszy. Zresztą nie tylko ja. Chłopak z Estonii, Ivo, który mieszkał ze mną w pokoju i spał na dolnym łóżku piętrowego łóżka, też zauważył, że to pierwszy w jego życiu europejski hostel, gdzie nie ma mydła, ręcznika, szamponu i pasty do zębów, a są łóżka piętrowe. Dobrze chociaż, że powiesili papier toaletowy, inaczej trzeba by było kupować i jego. W Berlinie cały transport tranzytowy i magistralny jest wprowadzony do podziemnych autostrad. Dzięki temu „na powierzchni” nie ma korków, po mieście, nie śpiesząc się, jeżdżą pojedyncze samochody oraz dwupiętrowe autobusy wycieczkowe i liniowe, a także wielu rowerzystów (dla nich wszędzie wytyczono specjalne ścieżki rowerowe). W Berlinie metro jest bez bramek, jednak wszyscy grzecznie kupują bilety. Sieć transportowa jest bardzo rozgałęziona i dzieli się nie według tras, a według odległości przejazdu na trzy strefy: A (centrum miasta), B (miasto), C (strefa podmiejska). Najtańsze bilety to dobowe na każdą ze stref lub na kilka. I jedziesz autobusem, czy metrem (U-Bahn), czy kolejką naziemną (S-Bahn), i nieważne, ile razy robisz przesiadki. Najważniejsze, żeby był bilet na tę konkretną strefę. Bo jeśli kontrolerzy wykryją, że go nie masz, będziesz musiał zapłacić kilkaset euro i trafisz do bazy danych sprawców wykroczeń administracyjnych. Przebywając w takim rejestrze, dobrej pracy już nie znajdziesz, mówią Niemcy i sumiennie opłacają przejazd przez terminale elektroniczne. A oto okresowe zatrzymania ruchu w rozgałęzionym systemie berlińskiego transportu to zjawisko powszechne z powodu ciągłych prac nad ulepszeniem sieci. Przez trzy dni wpadaliśmy w taką kabałę kilka razy. Ale w każdym przypadku była możliwość pojechania inną trasą. Również bardzo zdziwiło to, że w Niemczech był fatalny Wi-Fi. Występuje założyciel Wikipedii Jimmy Wales. Internet, pomazane ściany podziemnych przejść i brud między torami kolejki S-Bahn. Jeśli wam powiedzą, że w Europie wszystko jest znacznie lepsze niż u nas — nie wierzcie! Jednakowe ubrania, jednakowe kłopoty, jednakowe środki techniczne, jednakowe modele samochodów, jednakowo wysokie ceny: wszystko w obecnym zglobalizowanym świecie jest podobne. Wszyscy wokół choć trochę słyszeli angielski i będą w stanie przynajmniej „na palcach” wyjaśnić ci to, co potrzebne. Różni się chyba tylko architektura, ale tak właśnie powinno być, inaczej w ogóle nie byłoby sensu podróżować. Globalizacja od wewnątrz. Chyba trudno wyobrazić sobie potężniejsze narzędzie globalizacji niż Internet. „Światowa pajęczyna” dotarła obecnie niemal do każdej wsi, jest dostępna z każdego telefonu komórkowego. Ale w ostatnim czasie, mimo obaw, stało się oczywiste, że globalizacja nie ma swojego języka, nie może stworzyć wspólnej dla różnych tradycji przestrzeni kulturowej i nie „podbija świata” tak szybko, jak sądzono. Przeciwnie, w środowisku wspólnych dla całego świata środków technicznych, surowców i warunków życia coraz większą popularność zyskuje propagowanie terytorialnej unikalności: języka, tradycji, zwyczajów, zabytków. I wiodącą rolę w tym procesie zajmuje światowa wielojęzyczna encyklopedia Wikipedia. Wikipedia została stworzona 15 stycznia 2001 roku i bardzo szybko zaczęła się rozrastać. W połowie 2003 roku założyciel Wikipedii, amerykański biznesmen Jimmy Wales, stworzył Fundację Wikimedia — organizację non-profit z siedzibą w stanie Floryda. Celem fundacji stało się wspieranie Wikipedii i jej projektów siostrzanych. Od tego czasu Wales, który jest prezydentem i członkiem rady dyrektorów Fundacji, aktywnie zajmuje się ich promocją. W ramach Berlińskiej Wikikonferencji odbyło się posiedzenie zarządu Fundacji Wikimedia, poświęcone kwestiom poszukiwania środków dla Fundacji i jej oddziałów. Tutaj po raz pierwszy zobaczyłem Walesa i innych kierowników organizacji, która tworzy Wikipedię. „Wyobraźmy sobie świat, w którym każdy ma dostęp do całej sumy wiedzy. To jest to, do czego dążymy” — ta fraza Walesa stała się hasłem wikipedystów. Wikipedia jest obecnie potężnym ruchem społecznym, który jednoczy setki tysięcy ludzi na całym świecie i bardzo dynamicznie się rozwija. Głównym środkiem rozwoju encyklopedii jest język ojczysty każdego człowieka, który ma możliwość nie tylko czytać, ale i redagować Wikipedię, wnosząc swój możliwy wkład do ogólnej sumy wiedzy. Pierwsze regionalne oddziały Fundacji „Wikimedia” zaczęto tworzyć jeszcze w 2004 roku (Niemcy, Francja), dziś ich liczba osiągnęła 40 i nadal aktywnie rośnie. Formalnie oddziały fundacji są niezależnymi organizacjami, które łączy tylko wspólny cel — popularyzacja wolnej wiedzy, rozwój Wikipedii i innych projektów Fundacji, a także formowanie i rozwój społeczności jej redaktorów. Każdy oddział różni się pod wieloma względami. O tym uczestnicy konferencji mieli okazję przekonać się podczas prezentacji, które odbywały się przez trzy dni i były najciekawszą częścią zgromadzenia w Berlinie. 31 marca na konferencji zawarto porozumienie o utworzeniu Rady Oddziałów Fundacji Wikimedia. „Wikimedia Ukraina” dołączyła do grupy oddziałów, które na razie wstrzymały się od członkostwa w Radzie, ale zadeklarowały poparcie dla jej utworzenia. Wśród nich są Wikimedia Polski, Szwecji, Danii, Finlandii, Hongkongu, Afryki Południowej. 25 krajów wstąpiło do Rady bez wahania, a 8 odmówiło bycia jej członkami w ogóle. Najcenniejsze zaś, co było w Berlinie, to wymiana doświadczeń, porównanie wyników działalności Wikimedia w różnych krajach, analiza specyfiki funkcjonowania organizacji pozarządowych. A także — dyskusja o przyszłych wspólnych projektach. Ogólna życzliwa atmosfera konferencji sprzyjała swobodnej wymianie myśli, pomysłów, doświadczeń, wrażeń. Dowiedzieliśmy się o koncercie symfonicznym z okazji świętowania 10-lecia Wikipedii w Pradze. O pro-
Przy wejściu do berlińskich podziemi projekty dotyczące pisania artykułów o zabytkach i pomnikach, o tablicach informacyjnych z Wikipedii przy zabytkach w Paryżu, o gazetach i czasopismach, które wydają wikimedianie w różnych krajach. Nie mniej ważnym dla Wikimedia Argentyny, Czech, Niemiec, Indii, Polski jest wydawanie książek. Ciekawie było usłyszeć o współpracy z projektem OpenStreetMap, z archiwami narodowymi, o kursie wykładów „Wikipedia” na Uniwersytecie w Tartu w Estonii, o nauce edytowania Wikipedii przez osoby niewidome z wykorzystaniem oprogramowania Jazz. Dobrym pomysłem okazało się zwrócenie do instytutów języków obcych z propozycją zlecania studentom tłumaczenia artykułów z obcojęzycznych Wikipedii. W Berlinie „Wikimedia Ukraina” zaprezentowała wydaną zaledwie kilka dni przed wyjazdem operę „Sokół” Dmytra Bortniańskiego, napisaną przez wybitnego ukraińskiego. Niedawno ja oraz dyrektor wykonawczy organizacji społecznej „Wikimedia Ukraina” Jurij Perohanycz mieliśmy szczęśliwą okazję pojechać do Berlina na międzynarodową konferencję kierowników oddziałów Fundacji „Wikimedia”. Wydarzenie odbywało się od 29 marca do 2 kwietnia. Lecieliśmy do Niemiec przez Wiedeń. Poznanie obu krajów było pierwszym w moim życiu, podobnie jak poznanie zagranicznych oddziałów Fundacji „Wikimedia”. Wrażenia z podróży są niezwykle żywe, a wyniki konferencji – bardzo istotne dla światowego ruchu wolontariackiego – Wikispołeczności. Ale o wszystkim po kolei.
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
kompozytorem w 1786 roku. Ukraiński przekład libretta wykonał znany naukowiec i działacz społeczny Maksym Stricha. Jest to pierwszy współczesny przekład tego dzieła muzycznego i pierwsze jego wydanie na Ukrainie, ponadto opera „Sokół” to pierwsza książka wydana na Ukrainie na „wolnej” licencji CC BY-SA 3.0, która jest wykorzystywana w Wikipedii. Pierwsze trzy egzemplarze książki przekazano do Biblioteki Kongresu USA, do departamentu kultury fundacji „Wikimedia” w Kalifornii oraz do biblioteki „Wikimedia Deutschland”. „Wikimedia Eesti” zaproponowała współpracę przy wzbogacaniu ukraińskiej Wikipedii o 100 artykułów dotyczących Estonii, które powinny znajdować się we wszystkich Wikipediach. W zamian Estończycy są gotowi popracować nad odpowiednią liczbą artykułów o Ukrainie w swojej wersji językowej encyklopedii. Wyobraźcie sobie taki projekt we wszystkich 285 językach, w których pisze się Wikipedię! Wtedy o Ukrainie wiedzieliby na całym świecie, a my wiedzielibyśmy o całym świecie w swoim języku! Może to właśnie jest istota cywilizacji przyszłości? Jedność w różnorodności? Berlin i jego przedmieścia Pierwszą „wycieczkę” z Jurijem odbyliśmy po Berlinie po odwiedzeniu obowiązkowych seminariów konferencji. Widzieliśmy berlińskie zoo przez zewnętrzne ogrodzenie, mnóstwo zabytków, z którymi kojarzy się miasto, oraz stylizowaną klatkę z papugami pośród nowej zabudowy. Modernistyczne budynki w Berlinie, którymi tak zachwycał się Polak Tomasz Kozłowski, we mnie wywoływały uczucie smutku, wszak nie ma już w nich niemieckiej unikalności. Nie ma jej również w rzeźbach-chimerach, które są powtykane po całym mieście. Jest tylko szara wszechobecna globalizacja. Taka sama szara, jak radziecka architektura. Być może właśnie w obozie socjalistycznym wymyślono jednostajność? Nie fotografowaliśmy się przy pomniku radzieckich żołnierzy, którzy zginęli podczas szturmu Berlina. Jest on bardzo podobny do tych, które są w każdej ukraińskiej wsi, tyle że większy rozmiarami. Jednotypowe domki z czasów Niemieckiej Republiki Demokratycznej obecnie pomalowano w różne kolory tęczy. Jest to bardzo sympatyczne. Ale radziecka tradycja, którą do dziś zachwyca się wielu obcokrajowców, nas w Berlinie nie interesowała. Dlatego następnego dnia wybraliśmy nie wycieczkę po schronach przeciwlotniczych z czasów zimnej wojny, a poszliśmy do bunkrów wzniesionych za czasów Hitlera. Do Reichstagu poprzedniego dnia nas nie wpuszczono. Rejestracja na zwiedzanie muzeum odbywa się przez Internet z kilkudniowym wyprzedzeniem. Zaproponowano nam poniedziałek, ale wtedy mieliśmy już lecieć do Kijowa. Wycieczka po podziemiach zaczęła się od opowieści o brutalnym zachowaniu radzieckich żołnierzy, którzy w 1945 roku zgwałcili ponad dwa miliony niemieckich kobiet. Wycieczka była bardzo ciekawa, choć krótka. Ale oczywiste było jedno: Niemcy potrafią chronić historię, jaka by ona nie była, cenią środowisko, w którym żyją i zarabiają na unikalności każdego swojego zabytku. Dlatego trudno w różnych częściach miasta znaleźć takie same pamiątki, oczywiście poza zabawkowymi samochodami NRD-owskimi „Trabant” i innymi rzeczami wyprodukowanymi w Chinach. Osobno należy opowiedzieć o podróży do Poczdamu. Odbyliśmy ją razem z rosyjskimi wikipedystami Wołodymyrem Medejkiem i Stasem Kozłowskim. Powstał pomysł wypożyczenia rowerów za 8 euro na dobę, ale zdecydowaliśmy się wędrować pieszo. Tego dnia przeszliśmy pewnie 10 kilometrów, ale była to najbardziej fascynująca część naszego pobytu w Niemczech. Pierwszy nasz obiekt — protestancki kościół św. Mikołaja, z dachu którego zobaczyliśmy i sfotografowaliśmy panoramę miasta. Zdziwiły mnie ikony Lutra, Kalwina i innych działaczy-reformatorów w tym kościele. Z jakiegoś powodu myślałem, że ikon w protestanckich świątyniach nie ma. Poczdam — rezydencja pruskich królów, obecnie znajduje się w remoncie, więc wiele rzeczy widzieliśmy w rusztowaniach. Głównym celem naszej wyprawy był park i pałac Sanssouci — dawna letnia rezydencja pruskiego króla Fryderyka II. To miejsce nikogo nie pozostawi obojętnym. Jego nazwa tłumaczy się z francuskiego jako „bez trosk” i rzeczywiście, wszystko w nim i wokół niego nastraja do tego. Dziesiątki marmurowych rzeźb, wnętrze, płótna malarskie… Oto tylko winogrona przed fasadą jeszcze nie rozrosły się i wydawało się, jakby wszędzie były rusztowania budowlane. Kupiłem książkę w języku rosyjskim o tym muzeum. Będę miał czas, napiszę na jej podstawie artykuł do Wikipedii. Nawiasem mówiąc, obsługa wycieczek w Sanssouci jest również w języku rosyjskim, chociaż brakuje jej w ukraińskim. Jest praca dla attaché ds. kulturalnych Ambasady Ukrainy w Berlinie. Obok pałacu — wiatrak, bardzo podobny do ukraińskiego. Chłopcy z Rosji poszli na wycieczkę do niego za trzy euro i jeszcze długo dzielili się wrażeniami. Inne muzea dawnej królewskiej rezydencji były zamknięte z powodu remontu. Więc podziwialiśmy je tylko z zewnątrz. Co łączy wikispołeczność 3 miliony 320 tysięcy euro — taki jest budżet „Wikimedia Deutschland”, z czego 800 000 euro kierowane jest na projekt „Wikidane” (wolna baza wiedzy). Część środków od 2007 roku pochodzi z budżetu państwowego kraju. Organizacja ma więc 40 pracowników na etacie, z których 10 zajmuje się projektem „Wikidane”. Berlińskie wikikonferencje odbywają się corocznie od 2008 roku. Dobrą tradycją stała się też Wikimania — międzynarodowy zjazd wikipedystów. W tym roku odbędzie się ona w lipcu w Waszyngtonie. W październiku w stolicy Serbii, Belgradzie, planowana jest Wikikonferencja krajów Europy Wschodniej, w której „Wikimedia Ukraina” również planuje wziąć udział. Z propozycją o możliwym przeprowadzeniu konferencji słowiańskich Wikipedii
Jedną ze stacji metra wystąpili Rosjanie, a już wiosną w Kazachstanie odbędzie się pierwsza wikikonferencja narodów turkijskich. Sukcesy w wielu krajach odnoszą projekty „Wiki kocha zabytki”. W tym roku do krajów tych dołączyła także Ukraina. 24 marca w Kijowie ukraińscy wikipedyści spotkali się z międzynarodowym koordynatorem konkursu „Wiki kocha zabytki” Tomaszem Kozłowskim, który przyjechał specjalnie z Poznania, a także Pawłem Selickasem, koordynatorem tego konkursu na Białorusi. Spotkanie odbyło się w przestronnej sali Ukraińskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii i Kultury na terenie Ławry Pieczerskiej w Kijowie. Konkurs będzie trwał od 1 do 30 września. W tym czasie wszyscy chętni do wzięcia w nim udziału będą musieli załadować zrobione osobiście w różnych latach zdjęcia starych budowli oraz różnorodnych zabytków historii i kultury. Zwycięzcy konkursu otrzymają cenne nagrody. Ukraińscy wikipedyści do zbierania konkursowych zdjęć planują wykorzystać nowy sezon Wikiekspedycji, który rozpocznie się już wkrótce. Również niektóre materiały z Wikiekspedycji staną się podstawą fotokonkursu krajobrazów „Wiki kocha Ziemię”, o którego zapoczątkowaniu porozumiały się Wikimedia Rosji i Ukrainy. 28—29 kwietnia w Charkowie odbędzie się Druga ukraińska Wikikonferencja, w której, oprócz wikipedystów z Ukrainy, wezmą udział goście z Polski, Rosji i Białorusi. Na konferencji omawiane będą kwestie rozwoju ukraińskiego segmentu Wikipedii, realizacja projektów Fundacji Wikimedia, współpraca z placówkami oświatowymi, organami władzy państwowej oraz organizacjami społecznymi na Ukrainie. Największa w naszej historii encyklopedia w języku ukraińskim — Wikipedia niemal co tydzień bije rekordy pod względem któregoś ze wskaźników statystycznych. Obecnie posiada prawie 380 tysięcy artykułów, znajduje się na 14. miejscu na świecie wśród wszystkich wersji językowych i ma drugi wśród największych Wikipedii świata wskaźnik tempa wzrostu odwiedzalności. Na początku marca ukraińska Wikipedia wyszła na piąte miejsce pod względem jakości „Listy artykułów, które powinny być we wszystkich Wikipediach”, wyprzedzając przy tym Rosjan i Hiszpanów. Codziennie ukraińską Wikipedię przegląda ponad 1,5 miliona razy. Na 1000 użytkowników języka w ukraińskiej Wikipedii stworzono 10,2 artykułu. Jest to 8. wynik na świecie wśród języków, które mają ponad 10 milionów użytkowników. Dla porównania, na 1000 użytkowników języka rosyjskiego — w Wikipedii są tylko trzy artykuły. Najbardziej Ukraińcy interesują się artykułami o wybitnych ukraińskich pisarzach i działaczach kultury.I jeszcze jeden epizod. Podczas jednego z seminariów na dworze nagle zaczął padać grad lub mokry śnieg. W mgnieniu oka zieloną trawę przyprószyło białym śniegiem, a w ciągu kilku kolejnych minut nie pozostał po nim żaden ślad. Podczas tego zjawiska atmosferycznego wielu Azjatów i Afrykanów zerwało się z miejsc, podbiegło do okien i zaczęło fotografować. Wróciwszy wieczorem do hostelu, zobaczyłem zamyślone spojrzenie Filipińczyka Romana: „Wyobrażasz sobie — powiedział — dzisiaj ja, jak i większość wikimedian z krajów tropikalnych, po raz pierwszy w życiu zobaczyłem śnieg. Nie żebyśmy w ogóle nie wiedzieli, co to jest: uczyliśmy się o śniegu w szkole, oglądaliśmy zdjęcia, wideo w Internecie. Ale na własne oczy zobaczyć, jak z chmury spada coś białego i białym pozostaje na ziemi w kwietniu w Europie, nawet się nie spodziewaliśmy”. Tego wieczoru do późna rozmawiałem z Filipińczykami i wiele dowiedziałem się o ich kraju, gdzie jest 120 lokalnych języków, ale oficjalny to angielski, gdzie zamiast zimy są dwie pory deszczowe, gdzie też jest oddział fundacji Wikimedia, a Wikipedii — tylko cztery. Roman był bardzo zaniepokojony, że ponad 100 unikalnych języków wyspiarskich na Filipinach wkrótce może zniknąć, z powodu tego, że młodzież coraz częściej porozumiewa się po angielsku i nikomu tworzyć Wikipedii w tych wyspiarskich gwarach. I zrozumiałem, że Ukraińcy są jednak bardzo szczęśliwym narodem i przyszłość należy do nas.Zdjęcie na pamiątkę międzynarodowej konferencji kierowników oddziałów Fundacji „Wikimedia”
Traducción automática
Original en ucraniano · traducción en actualización
Олексій ЗАЄЦЬ Село Харомне розкинулося на півночі Київського Полісся, майже на кордоні з Білоруссю, за річкою Прип’ять і тому його мешканців називають заріченці. Частина населення — вихідці з Чернігівської області, частина — вихідці з Білорусі. Про це свідчать історичні джерела та те, що сусідні села називали хароменців “литвинами”, так у нас називають білорусів. Спочатку село називали Харомне, а коли прийшла радянська влада, його перейменували в Затонське, а згодом на Чапаєвку. Тепер воно мертве, оскільки місцевих мешканців виселили після аварії на Чорнобильській атомній електростанції. Мої записи здійснені у 2000—2009 роках від переселенців с. Харомне, які тепер живуть у с. Людвинівка Макарівського району Київської області. За спогадами літніх жінок, їхнє рідне село мало різні звичаї. Розповім про обряди та деякі наспіви весняного періоду, оскільки вони збереглися найкраще. Весняний цикл с. Харомне умовно можна поділити на три етапи: зустріч весни, обряд водіння стріли, проводи русалок. Зустріч весни не приурочували до певної календарної дати, а орієнтувалися на зміни в природі. Опитані кажуть: “Вєсну сустрєкалі, калі снєг пачнє сходіть”. Перше виконання веснянок супроводжувалося спеціальними діями. Дівчата на пагорбі за селом навхрест клали солому, вчотирьох ставали одна навпроти одної і починали “вєсну спєваті”. Ой на нашам й астравочку, Качечка й нєсєця, Нє буть мєнє й у сьом сєлє, Так мєнє здаєця. Ой млін мєлє, ой млін мєлє, Кальосамі вєрнє, Пітаєця казак дєвкі, Чи пайдєш за мєнє. Ой нє пайду я, казаче, З далєкого краю, Будєш біті ще й лаяті, Я роду нє маю. Обряд цей, як виявилося, походить із сусіднього села Городчан. Важливо, що для цього обряду брали не яку-небудь солому, а перший сніп, яким улітку зажинали жито. Цей сніп зберігали до коляд і ставили на покуті. На Водохреще його виносили в комору й тримали там до весни. Після зустрічі весни дівчата спалювали солому в печі й влаштовували спільну трапезу. Обряд “Проводи стріли” приурочений до свята Благовіщення (7 квітня). У ньому брали участь заміжні жінки старшого віку. Збиралися вони в центрі села, бралися за руки і починали обходити село, співаючи таку пісню: Лєтєла стрєла дай уздовж сєла Да в нєдєлю рано, дай уздовж сєла, Да вбіла стрєла вдовіного сина Да в нєдєлю рано, вдовіного сина.
Від виконавців, які жили на різних кутках села, я записав кілька варіантів наспівів, які відрізняються за темпом і манерою виконання. Можливо, це пов’язано з їхнім походженням. Після обходу всього села водили хороводи. Основним хороводом у цьому селі є “Васільок”. Ой Васілю, ой Васілю, Васєльочку, Ой Васілю, Васєльочку, Росудалий мой цвєточку, Росудалий мой цвєточку. В пєрвом садє цвєт саділа, В пєрвом садє цвєт саділа.
Закінчувався весняний сезон у с. Харомне обрядом проводів русалок, який відбувався через тиждень після Трійці в понеділок. Удень жінки плели вінки з гілок осики, щоб відлякувати нечисту силу. В місцевих віруваннях русалками вважають утоплеників, дітей, що померли нехрещеними, та всіх людей, які померли на русальному тижні. Русалок проводжали увечері після приходу худоби з поля. Для цього всі мешканці збиралися в центрі села та зі спеціальними піснями ішли на кладовище. Я русалочку правєду, Ще й асінаю заламню, Шоб русалачкі нє хаділі, Наших парабков нє любілі. Ох правєду русалкі да ямкі, Сама вєрнусє да мамкі. Із цими піснями тричі обходили кладовище, а потім могили так званих русалок. Перед входом на кладовище на
Переселенці з с. Чапаївка Чорнобильського району під час проведення обряду “Проводи русалки”
стовпах розпалювали вогнища. Під час проводів русалок, крім русальних пісень, могли також виконувати різні веснянки. Це був останній день співу веснянок. Обряд закінчувався спільною трапезою, після якої молодь влаштовувала різні ігрища: палила вогнища і стрибала через них, хлопці лякали дівчат, обливали їх водою… Хоча записи зроблені вже від переселенців із Чорнобильського району, жінки добре пам’ятають рідні звичаї, детально про них розповідають і співають відповідні пісні. Це свідчить про те, що в минулому ці жінки були безпосередніми учасниками весняних обрядів. А ще хочу зазначити, що весняні звичаї добре знали жінки, народжені до 1930-х років. Весняний сезон села Харомне досить розгалужений. Він складається з трьох основних етапів, кожний із яких виокремлює певний календарний період: перший етап — початок весни, який трактувався як важлива зустріч; другий етап — розквіт на Благовіщення з обов’язковими хороводами; третій (кінцевий) етап, пов’язаний із проводами весняного календарного періоду та поминальними обрядами.
П П ЕЕ Р Р ЕЕ Д Д П П Л Л А А ТТ А А — — 22 00 11 22 ВВааррттііссттьь ппееррееддппллааттии ((зз ддооссттааввккооюю іі ппоошшттооввииммии ввииттррааттааммии))::
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r.
Redaktor naczelny
Indeks pocztowy — 30617, strona 68 w „Katalogu”: na 11 miesięcy — 9 hrywien 37 kopiejek; na 3 miesiące — 27 hrywien 51 kopiejek; na pół roku — 53 hrywny 37 kopiejek; na rok — 105 hrywien 54 kopiejki.
Traducción automática
Texto dañado en el reconocimiento — lea la página original
Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279&49&47, Jewhen BUKET 279&39&55 Zastępczyni redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278&01&30 (tel/faks)
Traducción automática
Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617. Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK. Dział pracy proświtańskiej Nadia KYRIAN 270&55&57. Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279&49&47. Dział korekty Tetyana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278&63&69. Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278&63&69. Korespondent Ulana WOLYKOWSKA. Redaktor dyżurny Jewhen BUKET. Księgowość 279&41&46. Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. 1 2 0 1 5. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua. Wydrukowano z gotowych form fotochemicznych w kombinacie „Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301215. Nakład w kwietniu — 20 000. Pawło MOWCZAN 4 820095 780016
Traducción automática