Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalSaber · Personas · Futuro
← Archivo de «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №33 за 2011 рік

16 págs. · 34 entradas · PDF en Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Traducción automática del ucraniano. Verifique citas, nombres y cifras en la página original.

El texto se extrajo del PDF y se dividió en piezas automáticamente. Los límites de algunas piezas no se han verificado editorialmente: una entrada puede contener varias piezas, solo parte de una o un bloque de servicio (por ejemplo, un anuncio de suscripción). La fuente primaria es la página del periódico en el PDF.

Página · p. 1página original ↗

LUDZIE UKRAIŃSKIEGO DUCHA

Zastępca przewodniczącego UWRK Mychajło RATUSZNYJ, przewodnicząca Centrum Kultury Ukraińskiej we Władywostoku Tetiana TKACZENKO, dyrektor wykonawczy Rady Ukraińców Kazachstanu Wołodymyr SKRYPNYK, przewodniczący UWRK Dmytro PAWŁYCZKO, przewodnicząca Zjednoczenia Ukraińców Republiki Komi Olga SZEWCZUK, aktywista ukraińskiej społeczności we Władywostoku Łeonid HRUSZEWYJ

Traducción automática

Página · p. 1página original ↗

JEDNOCZYĆ, A NIE ROZDZIELAĆ. 19 sierpnia w Kijowie rozpoczyna obrady V Światowy Forum Ukraińców

19 sierpnia 2011 roku w Kijowie rozpoczyna obrady V Światowy Forum Ukraińców. Pierwsze takie zgromadzenie odbyło się w 1992 roku. Młode Państwo Ukraińskie dążyło do zjednoczenia blisko 20 milionów naszych jednokrwistych braci, którzy mieszkają za granicą. Jak zjednoczyć ukraińską diasporę świata? Jak wspierać narodowo-kulturalne potrzeby Ukraińców za granicą? Co mogą oni zrobić dla wsparcia Państwa Ukraińskiego na świecie? Jakim krajem stała się nasza ojczyzna w ciągu 20 lat Niepodległości? O tym wszystkim będzie się mówić z trybuny Forum. W gmachu Opery Narodowej zbierze się 300 delegatów: po 100 przedstawicieli diaspory zachodniej i wschodniej z ponad czterdziestu krajów świata, a także 100 delegatów z Ukrainy. Przybyło wielu zaszczytnych gości, wśród których są znani politycy i działacze społeczni z wielu krajów świata. Oczekuje się udziału w pracach Forum przedstawicieli władzy państwowej na czele z Prezydentem. 20 i 21 sierpnia w Domu Ukraińskim uczestnicy Forum będą pracować w sekcjach, m.in. humanitarnej, informacyjnej, nowej fali migracji. Delegaci oczekują, że wypracowania Forum staną się podstawą naszej polityki państwowej wobec ukraińskiej diaspory zagranicznej. Tak jak co 5 lat do naszej stolicy przyjadą przedstawiciele milionów Ukraińców za granicą, aby wspólnie z obywatelami Ukrainy omówić kwestie współpracy światowego ukraińskiego środowiska. Co łączy, a co, niestety, wciąż dzieli Ukraińców świata? Czy nasze państwo robi wszystko, aby zjednoczyć światową diasporę ukraińską? Co trzeba, by nasza wielomilionowa diaspora jeszcze aktywniej reprezentowała i lobbowała interesy Ukrainy na świecie? O tym wszystkim — w wywiadzie z zastępcą przewodniczącego Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej Mychajłem RATUSZNYM. To właśnie UWKR jako najwyższa instytucja koordynująca światowe ukraińskie środowisko wspólnie z władzami jest organizatorem Forum. M. Ratuszny: Korzystając z okazji, że gazeta „Słowo Proświty” ukazuje się w przeddzień tego ważnego zgromadzenia, chcę powitać uczestników V Światowego Forum Ukraińców, którzy przybyli do stolicy z ponad czterdziestu państw świata, a także uczestników Forum z Ukrainy. Stało się to możliwe dlatego, że inicjatywę wykazały zarówno zagraniczne społeczności, jak i organizacje na Ukrainie, a ze strony wysokich organów władzy państwowej osiągnięto zrozumienie. Jestem przekonany, że będzie to historyczne Forum. W ciągu tych 5 lat zaszły bardzo duże zmiany w życiu społecznym i politycznym Ukrainy, odbyły się wybory prezydenckie i parlamentarne. Poprzednie Forum było Forum wielkich nadziei i oczekiwań, wielkiego wzlotu. Muszę jednak stwierdzić, że te oczekiwania nie zostały do końca zrealizowane. Choć dla światowego ukraińskigivo zrobiono wiele. I ogólnie głos ukraińskiej diaspory został usłyszany. Dotyczy to zarówno uproszczenia reżimu wizowego, jak i ustawodawstwa. Najważniejsze, że działał państwowy program współpracy. Wielu absolwentów szkół z ukraińskich społeczności zagranicznych mogło studiować na ukraińskich uczelniach wyższych na podstawie budżetowej. Dlatego wielkim minusem jest to, że obecnie program faktycznie nie działa. Szczególnie przykre jest to w odniesieniu do studiów zagranicznych Ukraińców w naszych uczelniach na zasadach budżetowych. Doświadczenia naszego programu przejęły na uzbrojenie inne państwa. Trzy tysiące Rumunów – absolwentów szkół Mołdawii wstąpiło na uczelnie wyższe Rumunii. A obecnie Ministerstwo Edukacji, na czele którego stoi Tabachnyk, uczyniło bardzo szkodliwą rzecz dla ukraińskości. Powiedzmy, że ani jeden Ukrainiec z Mołdawii, absolwent tamtejszej szkoły, nie mógł kontynuować Zakończenie na str. 2 RODZIME SŁOWO I SBU OFORTY PIRANESIEGO W KIJOWIE

Traducción automática

Página · p. 2página original ↗

ŁĄCZYĆ, A NIE DZIELIĆ

Zakończenie. Początek na str. 1 nauki w Ukrainie. Myślę, że o tym również poważnie będą mówić na Forum. Przecież Ministerstwo Oświaty nie tylko mogło, ale powinno było zapewnić taką naukę młodym Ukraińcom z zagranicy, nawet przy braku wspomnianego programu. — Co robi UWRK i czego nie udało się zrobić przez te 5 lat? — Nie udało się przejść od amatorskiej pracy z ukraińską diasporą do systemowej, państwowej. Powiedzmy, państwa, które mają nawet mniej liczne wspólnoty za granicą (Gruzja, Serbia, Armenia, Azerbejdżan), stworzyły ministerstwa, komitety państwowe, które pracują z diasporami narodowymi. My zaś tylko o tym mówimy, latami. Ale i dzisiaj nie ma jedynego organu wykonawczego w tej sferze. Czymś zajmuje się MSZ, czymś — Ministerstwo Kultury, Ministerstwo Oświaty, skoordynowanej pracy jednak nie ma. Mimo braku pełnowartościowego finansowania budżetowego, zaktywizowaliśmy komunikację z wizytami w ukraińskich wspólnotach za granicą, mamy z nimi bezpośrednie kontakty. Bardzo udane były wizyty we wspólnotach zarobkowych we Włoszech, Hiszpanii, Niemczech, Belgii. Od zimy ubiegłego roku i teraz głównym tematem i problemem jest sytuacja Ukraińców w Rosji. My, kierownictwo, przedstawiciele UWRK, byliśmy w Baszkortostanie, Woroneżu, Petersburgu. UWRK zwróciła się do wszystkich ukraińskich wspólnot świata z apelem o przyłączenie się do akcji solidarności z Ukraińcami Federacji Rosyjskiej, o niedopuszczenie do zamknięcia Zjednoczenia Ukraińców Rosji, innych takich organizacji. Napisaliśmy list do komisarza OBWE o sytuacji Ukraińców w Rosji. I poczuliśmy wielką solidarność światowego ukraiństwa. W szczególności pojawiły się organizacje młodzieżowe w Ukrainie i poza jej granicami, powiedzmy, Młodzieżowe Forum Ukraińców. My, oczywiście, zareagowaliśmy również na wydarzenia wokół ukraińskiego centrum kulturalnego oraz ukraińskiej biblioteki w Moskwie. Odwiedziliśmy Białoruś, Polskę — tam też są swoje problemy. Jakie doświadczenie wynieśliśmy z tych kontaktów? My jesteśmy organizacją społeczną. Możemy spotykać się z ludźmi, monitorować ich zapytania, pomagać książkami, innymi materiałami. Ale oto ogólny problem, o którym ludzie we wspólnotach nam mówią. Przy przygotowywaniu wizyt państwowych wysokich rangą urzędników Ukrainy powinny być planowane spotkania z ukraińską wspólnotą. Niestety, tak jest daleko nie zawsze. I, tak samo, każda umowa międzypaństwowa, którą zawiera Ukraina z pewnym krajem, musi uwzględniać stanowisko, opinie, życzenia przedstawicieli ukraińskiej wspólnoty w tym kraju. Aby, zgodnie z konwencjami międzynarodowymi, uwzględniane były duchowe, socjalne potrzeby Ukraińców. To potrzebne nie tylko dla zagranicznego ukraiństwa, to potrzebne samej Ukrainie. Jeśli ludzie zobaczą, że o nich pamiętają i rozumieją, że są gotowi pomóc, będą potężnie reprezentować Ukrainę na świecie. — Odnośnie ambasad i ich kontaktów z ukraińskimi wspólnotami. Ze spotkań z Ukraińcami z zagranicy wiem, że tutaj są problemy. — Układa się różnie. Jest pozytywne doświadczenie, kiedy tworzone są i działają rady społeczne przy naszych ambasadach. Ale bywa, że pracownicy ambasad, wychodząc ze swoich sympatii i antypatii, zaczynają przekładać wszystko to na stosunek do lokalnych ukraińskich wspólnot. Są trudne tematy społeczne: Hołodomor, OUN-UPA, represje. Ukraińska wspólnota ma pewną opinię na ten temat. Lecz oto do władzy u nas przychodzi inna ekipa. I pracownicy ambasad z jakiegoś powodu zaczynają zwijać współpracę z działaczami diaspory, którzy mają inne poglądy polityczne. Zaczynają szukać jakiejś alternatywy dla znanych aktywistów i wspólnot. Czy na korzyść wychodzi taka upolitycznienie w pracy z diasporą? Oczywiście, że nie. Jakie ma znaczenie, kto jak głosował w wyborach, kto kogo popierał, dla normalnej współpracy. — O nowej, zarobkowej emigracji: tutaj też niemało problemów… — Przede wszystkim musimy przyjąć specjalną ustawę o migracji zarobkowej. To nasz główny inwestor. Ludzie zarabiają, inwestują w naszą gospodarkę miliardy w walucie. Migranci zarobkowi to obywatele Ukrainy, więc trzeba w pełni zapewnić ich prawa — kulturalne i socjalne. Ludzie mają pełne prawo głosować, być wybieranymi, reprezentowanymi w naszym parlamencie. Póki co jednak miliony z nich nie mają możliwości nawet zagłosować. Jednym słowem, na tym Forum musi odbyć się poważna dyskusja o tych i innych problemach. I dyskusja o tym, co robią w Ukrainie w szczególności z prawami i wolnościami człowieka. Taka rozmowa, szczera i jednocześnie ostra, wyjdzie na korzyść i władzy, i całemu ukraiństwu. Oczywiście, dyskusja, dialog są możliwe tylko przy aktywnym udziale obu stron, kiedy ludzie słuchają i słyszą siebie nawzajem. Jestem pewien, że w pracy Forum weźmie udział Prezydent, jak to było na wszystkich poprzednich Forach. I nie tylko wystąpi, ale i nas wysłucha: przygotowują się do poważnych przemówień ludzie z diaspory, przedstawiciele migracji zarobkowej. Mam nadzieję, że ich propozycje z czasem wcielą się w decyzje państwowe. — Cóż, czekamy, że władza wykaże gotowość do takiego dialogu. — Mam nadzieję na to przez wszystkie trzy dni pracy Forum. Życzę sukcesu jego uczestnikom. A współdziałanie i współpraca Ukrainy z zagranicznym ukraiństwem po Forum będzie trwać. Jewhen BUKET, na podstawie materiałów strony slovoprosvity.org Pierwsze Światowe Forum Ukraińców odbyło się latem 1992 roku. Oto fragment z referatu akademika Iwana Dziuby na I Światowym Forum Ukraińców, w pierwszą rocznicę niepodległości: „Dzisiejszy dzień oznacza koniec jednej epoki naszej historii, kiedy Ukraińcy byli rozdzieleni nie tylko granicami, ale i wzajemną nieznajomością, podejrzeniami, inspirowaną wrogością, i początek drugiej, kiedy możemy nie tylko komunikować się i poznawać siebie nawzajem, ale i razem kształtować swoje polityczne, życiowe, kulturowe orientacje, wspólnie pracować dla stworzenia nowego wizerunku Ukrainy”. Taka była atmosfera tamtego czasu… 20—25 sierpnia 1997 roku odbywało się II Forum Ukraińców. Aż w dwóch numerach naszej gazety publikowaliśmy materiały poświęcone temu wydarzeniu. W szczególności Rezolucję okrągłego stołu „Język ukraiński w kręgu języków światowych”, którą wtedy „Proświta” uważała za „wskazówkę do działania dla prośwician — obrońców języka ukraińskiego”. Ten okrągły stół przygotowało wtedy towarzystwo „Proświta” wspólnie z Państwowym komitetem ds. narodowości i migracji Ukrainy. Wydarzenie, jak poświadczono w nr 9 „SP” z 1997 roku, „przeszło bardzo udanie i wywołało szeroki rezonans”. Drugie Forum było już pozbawione euforii, która panowała na zgromadzeniu w 1992 roku i sformułowało wobec władzy jasne „biznesowe” propozycje dotyczące przyszłego rozwoju państwa. Jednak oczywiste jest, że oczekiwanych rezultatów II Forum Ukraińców nie przyniosło. Więc jak zaznaczała w 2001 roku w swojej publikacji Hałyna Tarasiuk: „Jeszcze w trakcie przygotowań III Światowego Forum Ukraińców do tej akcji w samej Ukrainie różne siły odnosiły się różnie. Jedni otwarcie ignorowali, drudzy czekali na nie z nadzieją jako na wydarzenie o wielkiej wadze państwowej, trzeci uważali za kolejne formalne wydarzenie w ramach świętowania jubileuszu”. Rozmawiał Petro ANTONENKO Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej (USRK) Mychajło Horyń, minister spraw zagranicznych Borys Tarasiuk. Zabrzmiały wystąpienia Prezydenta Światowego Kongresu Ukraińców (ŚKU) Askolda Łozynskiego, prezydent Europejskiego Kongresu Ukraińców Jarosławy Chortiani, Przewodniczącego Rady Koordynacyjnej Ukraińców Rosji Wasyla Dumy. Na uroczystym otwarciu IV Światowego Forum Ukraińców wystąpił prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko. Po czterech godzinach pracy ogłoszono przerwę. Prezydent opuścił Forum, a śladem za nim wszyscy członkowie rządu, a także telewizja narodowa, która prowadziła transmisję na żywo. Uczestnicy Forum, zgromadziwszy się w audytoriach NaUKMA oraz salach Ukraińskiego Domu, mieli okazję wymienić się poglądami na temat rozwiązania najostrzejszych ukraińskich problemów. Szczególnie liczne i owocne w dyskusji okazały się posiedzenia sekcji poświęcone Hołodomorowi, językowi ukraińskiemu jako państwowemu, tematyce oświatowej i in. Trzeciego dnia IV Forum Ukraińców rozstrzygało kwestie organizacyjne. Na przewodniczącego Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej (USRK) wybrano Bohatera Ukrainy, działacza politycznego, poetę Dmytra Pawłyczka”. W tradycyjnym już dla „Słowa Proświty” „Komentarzu korespondenta” Petro Antonenko zaznaczył: „Jako uczestnik trzech ostatnich Forów Ukraińców muszę ze smutkiem stwierdzić: jeszcze nigdy Ukraina nie była tak odległa od światowego ukraiństwa, jak w momencie tego Forum…” Główne żądania, zapisane w rezolucjach trzech ostatnich Forów Ukraińców, które drukowano na łamach naszego czasopisma, powtarzają się od 1997 roku. Nie widzę sensu ich ponownie przypominać. Wniosek jest jeden: władza ukraińska w ciągu 20 lat istnienia państwa ukraińskiego nie słyszy Ukraińców — ani „ukraińskich”, ani zagranicznych. Czy zmieni się coś już za czwartego prezydenta na V Forum? Odpowiedź jest oczywista.

Traducción automática

Página · p. 2página original ↗

O CZYM MÓWIONO? Przeglądając strony „Słowa Proświty”

Zdjęcie Olesia Dmytrenki Alei Niepodległości. Tak różne nastroje naszego rozwarstwionego społeczeństwa panowały także na Forum, a dokładniej na jego uroczystym otwarciu…” Jeszcze jedną cechą było to, że wtedy „do stolicy zjechała najnowsza ukraińska nomenklatura, ponieważ delegacje regionów formowały obwodowe administracje państwowe. Więc urzędnicy na koszt państwa pojechali popić-pojeść i dobrze wypocząć w stolicy. Wielu z nich w ogóle nie pojawiało się na posiedzeniach. Natomiast nie znalazło się miejsca w delegacjach obwodów dla sił narodowo-demokratycznych, które właśnie wywalczyły niepodległość”. Tak pisał w 2001 roku Petro Antonenko w artykule „Wszechświatowe forum nomenklatury?”. Tradycyjną uwagę nasz tygodnik poświęcił sekcji językowej Forum. „W ramach przeprowadzenia III Wszechświatowego Forum Ukraińców w przeddzień 10. rocznicy Niepodległości Ukrainy 19—20 sierpnia w budynku Instytutu Stosunków Międzynarodowych KNU imienia T. Szewczenki pracowała najbardziej szanowna i liczna sekcja „Budownictwo językowe na Ukrainie i rozwój języka ukraińskiego”. Sekcja poruszała na swoich posiedzeniach problematyczne kwestie dzisiejszego stanu języka ukraińskiego na Ukrainie i daleko poza jej granicami. Kierownikami zgromadzenia byli bodaj najbardziej kompetentni w dziedzinie budownictwa językowego specjaliści: Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy Pawło Mowczan, dyrektor Naukowo-Badawczego Instytutu Ukrainoznawstwa MON Ukrainy Petro Kononenko, Przewodniczący Rady Szkolnej USA Jewhen Fedorenko oraz zastępca przewodniczącego OT „Proświta”, akademik Ołeksandr Ponomariw. W konstruktywnych, polemicznych i często krytycznych wystąpieniach uczestnicy niemal odpowiedzieli na główne pytanie: w jakim stanie znajduje się budownictwo językowe na Ukrainie i co trzeba robić dla jego poprawy…”. Jak donoszono w „SP” nr 34 z 2006 r.: „18—20 sierpnia na Ukrainie odbyło się IV Wszechświatowe Forum Ukraińców, na które do Kijowa przybyło ponad 3,5 tysiąca uczestników, z nich ponad 1,5 tysiąca — delegaci i goście z 43 krajów świata. Forum uroczyście otwarto w Pałacu Narodowym „Ukraina”. Przed wysokim zgromadzeniem wystąpili: przewodniczący komitetu organizacyjnego, minister kultury i turystyki Ihor Lichowyj, przewodniczący Ukraińskiego Wszechświatowego... Zdjęcie Olesia Dmytrenki Wystąpienie przewodniczącego OT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana na IV Wszechświatowym Forum Ukraińców, 2006 rok

Traducción automática

Página · p. 3página original ↗

V ŚWIATOWE FORUM UKRAIŃCÓW — TO FORUM KONKRETNYCH PROPOZYCJI DLA WŁADZY GŁOS DELEGATOM

Roman LUN, przedstawiciel Ukraińskiego Funduszu Kultury w USA i Kanadzie, przewodniczący towarzystwa „Siła ducha” w USA, członek grupy roboczej komitetu organizacyjnego ds. przygotowania V Światowego Forum Ukraińców: — Niestety, nasze państwo nie poświęca należytej uwagi Ukraińcom za granicą. Ta pozycja zajmuje jakąś „świąteczną” stronę w myślach naszych możnowładców. Uważam, że i Ukraińska Światowa Rada Koordynacyjna nie wypełnia tej roli, którą powinna wypełniać. Do dzisiaj obserwuje się ogromny wpływ Światowego Kongresu Ukraińców. Walka między tym, kto jest ważniejszy, tak się przeciągnęła, że mamy całkowitą dysproporcję. Niechęć Światowego Kongresu Ukraińców do zrozumienia, że wyższym organem jest Ukraińska Światowa Rada Koordynacyjna, oraz niezdolność UŚRK do osiągnięcia takiego statusu, tworzy dwuwładzę. Tutaj swoje ważne słowo powinien powiedzieć Prezydent Ukrainy. Na V Światowym Forum Ukraińców należy rozpatrzyć szereg ważnych kwestii. Po pierwsze, stworzenie Światowego Ukraińskiego Centrum Kultury na nośnikach elektronicznych. O tym mówimy bardzo długo. Niejednokrotnie w tej sprawie spotykałem się z byłym Prezydentem Wiktorem Juszczenką, znajdowałem zrozumienie w słowach, ale w praktyce nic się nie stało. Mówimy, że głównym kierunkiem pracy UŚRK jest działalność informacyjno-analityczna i trzeba ją realizować. A jeśli teraz otworzyć stronę UŚRK, to zobaczymy informacje sprzed trzech lat… Kiedy wybrano na przewodniczącego Dmytra Pawłyczkę, poruszałem kwestię stworzenia Światowego Ukraińskiego Centrum Kultury. Dmytro Wasylowycz powiedział, że będziemy zajmować się rozpowszechnianiem na świecie książek w różnych językach, aby świat wiedział o Ukrainie. Pomysł bardzo dobry, ale co do tego ma UŚRK?! Obecnie nie wiem, czy ta idea jakoś wcieliła się w życie, czy dołączyło do jej realizacji państwo. Jeszcze jedna ważna kwestia — stworzenie Światowego Związku Obywateli Ukrainy. Dlaczego? Dlatego, że chodzi o naruszenie konstytucyjnego prawa obywateli Ukrainy do wybierania i bycia wybranym. Tę kwestię poruszam od dziesięciu lat. Jest takie powiedzenie: jeśli ktoś nie chce czegoś robić, szuka przyczyny, a jeśli chce, szuka środków. Nasza władza przez cały czas w tej sprawie żadnych decyzji nie podjęła. A w Konstytucji wyraźnie zaznaczono, że obywatel Ukrainy ma prawo wybierać i być wybranym. Jaka różnica, gdzie mieszka: w Doniecku, Lwowie, Filadelfii czy w Madrycie. On jest obywatelem Ukrainy. Ale nie może zrealizować tego prawa, bo nie ma jasnego mechanizmu systemu wyborczego. Kiedy przychodzi czas wyborów, nie ma miejsca, gdzie głosować. Na przykład w Nowym Jorku jednego pomieszczenia w konsulacie jest za mało. W tym pomieszczeniu może zagłosować przy maksymalnej dwunastogodzinnej pracy 5 tysięcy osób. A nas są setki tysięcy… Nic nie robi się po to, aby otworzyć dodatkowe lokale wyborcze. Jeśli spojrzeć na listę obecnej Rady Najwyższej, to są tam „bracia, siostry, kumowie, siostrzeńcy, synowie”, którzy nie mają pojęcia, czym jest Ukraina. W rezultacie – taka oto scena głosowania. Obecnych 50 osób. Pan Czeczetow macha ręką i na tablicy pojawia się 300 głosów... Dlatego dzisiaj tej choroby, która weszła na Ukrainę, i tej korupcji, która tutaj istnieje, leczyć prostymi metodami się nie uda. Trzeba leczyć przede wszystkim przyczynę choroby. Kiedy naród będzie miał możliwość wybierać, powie ważne słowo. Dlatego kwestię zapewnienia konstytucyjnego prawa obywateli Ukrainy do wybierania i bycia wybranym trzeba koniecznie realizować. Mam nadzieję, że ta siła pomoże prezydentowi przezwyciężyć korupcję, która panuje na Ukrainie. Więc uważam, że głównym zadaniem V Światowego Forum Ukraińców z jednej strony jest pomoc Prezydentowi w budowaniu wolnej demokratycznej Ukrainy, a z drugiej — ukraińskiej diasporze znalezienie swojego miejsca za granicą i na Ukrainie. Właśnie ten związek musi być odczuwalny. Wtedy można twierdzić, że Ukraina to ojczyzna, która myśli o Ukraińcach i wie o nich. Jeszcze jeden problem — utrwalenie wizerunku Ukrainy za granicą. Nasze towarzystwo „Siła ducha” organizuje przedstawienia już cztery lata. Proponujemy 19 grudnia w ukraińskich ambasadach zapraszać wszystkich na święto ukraińskiego Świętego Mikołaja. Mikołaj to ta duchowa postać, która darzy nas miłością do rodzinnego kraju. Wszystko to jest w naszych przedstawieniach. Nasz Mikołaj mówi i po ukraińsku, i po angielsku. Kolędę i w języku ukraińskim, i angielskim podchwytuje dwutysięczna sala. A drugie święto — Wielkanoc. Proponujemy robić Dzień Ukraińskiej Pisanki. Wtedy na całym świecie będą pamiętać o Ukrainie i Ukraińcach. Wołodymyr SKRYPNYK, dyrektor wykonawczy Rady Ukraińców Kazachstanu, przewodniczący komitetu organizacyjnego ds. przygotowania delegacji kazachstańskiej na V Światowe Forum Ukraińców: — Byłem delegatem dwóch poprzednich forów. I przygotowania wtedy odbywały się zupełnie inaczej, nie tak, jak teraz. Pracował komitet organizacyjny, prezydium UŚRK, wszystkie decyzje podejmowano kolegialnie. Wtedy była współpraca UŚRK i państwa. Na tym Forum przygotowania kardynalnie się różnią. Jaki będzie poziom, jaki stosunek do Forum?.. Uważam, że robić politykę z Forum nie można. Światowe Forum Ukraińców to zjawisko, które powinno być ponad prezydentem, ponad polityką. Jest krąg kwestii, które są wspólne dla wszystkich Ukraińców świata. Rozpatrzą je na Forum przede wszystkim. To w szczególności kwestie zachowania kulturowej i językowej tożsamości Ukraińców. Bardzo ważny problem związany z ustawą o migracji. A także koniecznie trzeba rozpatrzyć kwestię ochrony Ukraińców za granicą. Wtedy będziemy mogli mówić o ekonomicznej współpracy Ukraińców na całym świecie. Obecnie obserwuje się obniżenie autorytetu UŚRK. Jedna osoba, która zajmuje się wszystkimi kwestiami, to zastępca przewodniczącego UŚRK Mychajło Ratusznyj. Chcę podkreślić, że kiedy nie ma kolegialności, to jest bardzo duża pokusa, by zorganizować wszystko pod siebie. Jest próba sformowania takiego składu z Kazachstanu, żeby wszystko było sterowalne, żeby można było manipulować. Niestety, mamy taki problem — z Kazachstanu jedzie delegacja, która nie jest zadowolona z ingerencji w jej sprawy wewnętrzne. Ale wyjaśnić to komukolwiek jest niemożliwe, bo prezydium się nie zbierało. To minus Komitetu Organizacyjnego tego Forum. Trzeba, żeby na Forum było przedstawione ukraiństwo wszechstronnie, takim, jakim ono jest na świecie. To będzie sprawiedliwe. I wtedy można jednoczyć wysiłki wokół rozwiązywania ważnych kwestii. U nas, w Kazachstanie, nie ma podziału Ukraińców według przekonań politycznych, nie ma podziału na „moskali” i „banderowców”. Dlatego ukraińska diaspora w Kazachstanie jest bardzo mocna i silna. Co roku organizujemy republikańskie festiwale, pomagamy dzieciom-sierotom. Przy każdym towarzystwie otwieramy szkółki niedzielne, gdzie uczą się ukraińskie dzieci-sieroty. Dołączają się też dzieci innych narodowości, którym ciekawie jest uczyć się języka i kultury Ukrainy. Corocznie na własny koszt wysyłamy dzieci do „Arteku”. Budujemy ukraińskie centrum, pomagamy w budowie greckokatolickiej cerkwi w Astanie. 15 maja br., w Dniu Represjonowanych, Rada Ukraińców Kazachstanu zbudowała ze środków społecznych przy wsparciu organizacyjnym Ambasady Ukrainy znak pamięci dla uczczenia pamięci ponad 850 Ukrainek, zniszczonych przez bolszewicki reżim w ALŻIRze (Akmołinski łagier żon zdrajców ojczyzny). W tym roku, już po raz szósty, u nas odbędzie się Międzynarodowy Festiwal Ukraińskiej Twórczości, na który zjeżdżają się wielbiciele z całego Kazachstanu. Rozmawiała Ulana WOLYKIWŚKA Iryna JASTREB, przewodnicząca organizacji „Ukraiński Dom”, przedstawicielka Międzynarodowej Organizacji Społecznej „Czwarta Fala” w Niemczech: — Nie chcę porównywać Ukrainy z Rosją, ale tam jeszcze 4 lata temu na szczeblu państwowym przyjęto program powrotu obywateli do domu, który z powodzeniem działa i przynosi znaczące rezultaty. Pomysł sprowadzenia Ukraińców do Ojczyzny to nie fantastyka, a rzeczywistość. Wszystko zależy od naszej solidarności i wytrwałości. Ja, jako Ukrainka w Niemczech, przede wszystkim za swoje zadanie uważam nawiązanie kontaktu między dwoma krajami dzięki tym Ukraińcom, którzy tymczasowo lub na stałe mieszkają na terytorium Niemiec. Jeśli Ukraina widzi siebie w Unii Europejskiej, to musi na wszystkich szczeblach nawiązywać kontakty międzynarodowe, które powinny być użyteczne właśnie dla państwa ukraińskiego. Bardzo ważne jest, aby władze usłyszały Ukraińców z Niemiec, uświadomiły sobie ich problemy i troski. Ukraińska diaspora jest dość potężna i władze Ukrainy zawsze się z nią liczyły. Dlatego mam nadzieję, że także obecne władze będą owocnie współpracować z zagranicznymi Ukraińcami. V Światowe Forum Ukraińców to forum konkretnych propozycji dla władz, konkretnych rozwiązań i oczekiwań. Forum powinno zmienić życie Ukraińców zarówno w ich państwie, jak i za granicą. W Forum biorę udział po raz drugi. Niestety, istnieją różnice między przygotowaniem poprzedniego a obecnego zjazdu: są problemy organizacyjne, mam wiele pytań do kierownika naszej delegacji. Ukraińcy w Niemczech aktywnie śledzą życie polityczne na Ukrainie, mają swoje preferencje polityczne, przejmują się losem Ojczyzny. Są ludzie, którzy z przyjemnością wróciliby na Ukrainę, a są Ukraińcy, którzy mają ponad 60 lat i oni już nigdy nie wrócą. Bardzo niepokojącym symptomem jest to, że młodzież wyjeżdża do pracy do Niemiec i nie wraca do domu. Jeśli młodzi Ukraińcy wyjadą, to Ukraina nie będzie miała przyszłości, niezależnie od tego, jaką drogą będzie rozwijać się państwo. W Ojczyźnie zostaną sami emeryci… Być szczęśliwym za granicą jest bardzo trudno. Zawsze pozostaniesz obcym. Przeprowadziłam się do Niemiec 17 lat temu, mam dobrą pracę, ale zawsze będę czuła się cudzoziemką. Dlatego uważam, że trzeba szukać możliwości pozostania w domu, to jedyna perspektywa szczęśliwego i zdrowego życia. W jednym z niemieckich kościołów pracuje młoda Ukrainka, która ukończyła instytut pedagogiczny, na Ukrainie pracowała jako nauczycielka, a od pięciu lat jest sprzątaczką w Niemczech. Takich jest wielu. Ale przecież lepiej być nauczycielką w domu, a nie tułać się na zarobkach. Dlatego państwo musi pomóc Ukraińcom w pełni żyć na ojczystej ziemi. W Niemczech pracuje się ciężko, napięcie i zdenerwowanie nieustannie towarzyszą ukraińskim pracownikom zarobkowym. Dla przedstawicieli Forum ważne jest, aby zwrócić się do ukraińskiej młodzieży z apelem, by uświadomili sobie swoją wielką rolę w kształtowaniu Ukrainy. Warto zaznaczyć, że Ukraińcy w Niemczech zupełnie inaczej rozumieją swoją tożsamość narodową. Dotkliwie odczuwają brak ukraińskiego powietrza, ukraińskich pieśni, ukraińskiego ducha. Oderwany od ojczystej ziemi, niczym chwast, błąkasz się po obczyźnie, nie mając ani odpoczynku, ani wsparcia przyjaciół. Dlatego „Program powrotu Ukraińców do domu” powinien pomóc naszym migrantom wejść w ukraiński rytm życia, poczuć się potrzebnymi. Wracając do Ojczyzny, zagraniczni Ukraińcy muszą zaczynać wszystko od nowa, a zadaniem V Światowego Forum jest uczynienie tego procesu bezbolesnym i skutecznym. Rozmawiała Natalia ANTONIUK

Traducción automática

Página · p. 4página original ↗

«NAM PORA DLA UKRAINY ŻYĆ!»

Ołeksander SZOKAŁO, przewodniczący WGO „Ukraińska Wzajemna Pomoc” oraz MGO U „Czwarta Fala”, członek Komitetu Organizacyjnego V WFU — Głównym celem działalności WGO „Ukraińska Wzajemna Pomoc” (posiada lokalne oddziały we wszystkich obwodach Ukrainy oraz w Republice Autonomicznej Krymu) oraz MGO U „Czwarta Fala” (zapewnia współpracę pół setki organizacji obywateli Ukrainy w ponad 30 krajach) jest obywatelskie Petro ANTONENKO Przedstawienie tego Komitetu przeprowadzili w stołecznej agencji UNIAN jego inicjatorzy — przewodniczący Charkowskiej Grupy Obrony Praw Człowieka Jewhen Zacharow, znany działacz społeczny, były dysydent, więzień polityczny Wasyl Owsijenko, dyrektor wykonawczy Ukraińskiej Helsińskiej Unii Wołodymyr Jaworski. Wśród założycieli Komitetu, oprócz wymienionych, są także znani dysydenci okresu radzieckiego: Jewhen Swerstjuk, Myrosław Marynowycz, Zynowij Antoniuk, Iryna Rapp, Josyp Zisels, obrońcy praw człowieka nowej generacji. Komitet ogłosił, że będzie bronić wszystkich, którzy doświadczają prześladowań politycznych na Ukrainie, niezależnie od rasy, płci, obywatelstwa, statusu społecznego czy majątkowego, poglądów religijnych czy politycznych. Wśród form pracy Komitetu jest informowanie ukraińskiej i międzynarodowej opinii publicznej o prześladowaniach politycznych, tworzenie cotygodniowej „Kroniki prześladowań politycznych na Ukrainie” w językach ukraińskim i angielskim, ochrona prawna ofiar prześladowań politycznych, pomoc materialna dla nich i ich rodzin, przeciwdziałanie prześladowaniom politycznym, w szczególności prowadzenie akcji protestacyjnych, monitorowanie spraw karnych. Zadania są nadzwyczaj poważne. Mimowolnie przypominasz sobie czasy komunistyczno-radzieckiego reżimu totalitarnego. W szczególności słynną „Kronikę bieżących wydarzeń”, wieloletnie podziemne wydawnictwo dysydentów, które było jak łyk świeżego powietrza w duszącej atmosferze totalitaryzmu. Czyżby więc i 20 lat po rozpadzie imperium, w niepodległym demokratycznym państwie, znów istniała potrzeba tej walki, tego obywatelskiego oporu? Niestety, istnieje. O tym oświadczyli uczestnicy konferencji prasowej, powiedziano o tym w opublikowanych na niej pierwszych dwóch oświadczeniach organizacji — Dokumentach nr 1 i nr 2 Komitetu. Oczywiście, chodzi także o najbardziej rezonansowe obecnie sprawy o charakterze politycznym — procesy Julii Tymoszenko i Jurija Łucenki. Odpowiadając na pytanie, na czym dokładnie polega polityczne podłoże tych spraw, a także ścigania karnego innych przedstawicieli poprzedniej władzy — B. Danyłyszyna, Je. Kornijczuka, W. Iwaszczenki, I. Didenki, A. Makarenki i innych, Jewhen Zacharow powiedział co następuje. Po pierwsze, całkowicie niezrozumiałe są przedstawione im zarzuty, przede wszystkim dotyczące znamion przestępstwa karnego; po drugie, chodzi o próbę kryminalizacji działalności służbowej urzędników, co raczej wymaga oceny służbowej, niechby nawet politycznej. Do tego chodzi o działalność, którą wspieranie usuwania przyczyn masowej migracji zarobkowej Ukraińców za granicę i tworzenie przesłanek oraz mechanizmów ich powrotu do Ojczyzny. Organizacje zajmują się ochroną praw obywatelskich, zawodowych, socjalnych, ekonomicznych oraz zapewnieniem interesów narodowo-kulturowych i informacyjnych obywateli Ukrainy, którzy tymczasowo przebywają za granicą, a także ich rodzin na Ukrainie. Naszym głównym zadaniem jest zachowanie Ukraińców dla Ukrainy, aby nasi ludzie nie stali się straconą siłą dla rodzinnego domu. Stąd ideologem naszej działalności: „Ukraińcy — dla Ukrainy!”. Potwierdza to aktualność prowidencjalnego wezwania Franki: „Nam pora dla Ukrainy żyć!”, które stało się mottem obecnego Forum. Stąd też nasze nadzieje na adekwatną odpowiedź czynników państwowych na ten obywatelski apel do pracy na rzecz dobra społecznego. A do tego przede wszystkim konieczne jest odnowienie, usystematyzowanie obywatelskiej samoorganizacji i rozbudzenie obywatelskiej woli do współpracy, wzajemnej pomocy. Na Forum nasze organizacje zapewniają pracę największej sekcji „Najnowsza fala migracji i polityka migracyjna Ukrainy”. Bo migracja stała się największym problemem naszego społeczeństwa, wypłukawszy z Ukrainy klasę średnią — podstawę ładu społecznego i dobrobytu. Na początku sierpnia wspólnie z UKWR przeprowadziliśmy seminarium przygotowawcze dotyczące tej problematyki i wypracowaliśmy dokument projektowy, który mamy przyjąć jako uchwałę na naszej sekcji i zatwierdzić na Forum. Podstawą strategii państwowej polityki wewnętrznej i zagranicznej powinny stać się priorytety narodowe. Państwo jest zobowiązane podejść do planowania strategicznego w celu rozwiązania problemów i przezwyciężenia przyczyn ukraińskiej migracji zarobkowej z głęboką świadomością nadzwyczaj wysokiej ceny naszego zasobu ludzkiego. Cały kompleks przyczyn społeczno-ekonomicznych, które zrodziły masową migrację zarobkową, można przezwyciężyć tylko na podstawie prawnej gruntownie opracowanej długoterminowej Narodowej strategii kulturowo-społeczno-ekonomicznego postępu Ukrainy. Dla jej konsekwentnego wdrażania wymagamy od władzy państwowej Ukrainy przyjęcia i realizacji systemu takich dokumentów normatywno-prawnych: Ustawy Ukrainy „O migracji”; Strategii współpracy Ukrainy z Ukraińcami za granicą; kompleksowego społeczno-ekonomicznego Programu Państwowego „Powrót do Ojczyzny ukraińskich migrantów zarobkowych”. Te dokumenty prawne powinny stanowić bazę Narodowego programu trwałego rozwoju na lata 2012—2016. Podstawą trwałego rozwoju Ukrainy powinna stać się zielona gospodarka z odnawialną energetyką i trwałym gospodarstwem rolnym. A zasadniczą zasadą samorządności powinna stać się systemowość nowej ideologii zarządzania społecznego według celów i wyników na podstawie nowoczesnych technologii informacyjnych. Tutaj właśnie przyda się doświadczenie obywatelskiej samoorganizacji. Ale, niestety, w samoorganizację środowiska obywatelskiego wtrąca się partyjny woluntaryzm. To w istocie wirus, atawistyczny kompleks bolszewizmu. Niezrealizowani bolszewicy-ignoranci są wszędzie — pod różnymi sztandarami, lecz ich istota jest jedna — nieudolność i niezdolność do pracy na rzecz dobra społecznego, a jedynie intryganctwo dla zaspokojenia chorobliwej pychy i merkantylnego interesu. Struktury obywatelskie powinny oczyścić się od partyjnych watażków. A taka koordynująca nadbudowa jak UKWR tym bardziej powołana jest do bycia wzorem samoorganizacji i odpowiadać najwyższym wymaganiom dyplomacji obywatelskiej.

Traducción automática

Página · p. 4página original ↗

UTWORZONO KOMITET SPOŁECZNY

Artykuł 1 Konstytucji Ukrainy proklamuje nasze państwo jako „prawne, demokratyczne”. A jednak w tym demokratyczno-prawnym społeczeństwie pojawia się poważna potrzeba utworzenia Komitetu Społecznego Obrony przed Prześladowaniami Politycznymi na Ukrainie. teraz zajmują się tym przedstawiciele obecnych władz. Chodzi jednak nie tylko o te sprawy. Ukraińskich obrońców praw człowieka poważnie niepokoi to, że w społeczeństwie zanikają demokratyczne zasady i normy, a natomiast narasta ponura atmosfera lekceważenia prawa, atmosfera niepewności i bezbronności obywateli wobec samowoli władzy, jej organów ścigania. Wreszcie pierwszą jaskółką politycznych prześladowań stała się zeszłoroczna skandaliczna historia w Charkowie, kiedy aresztowano aktywistów społecznych, którzy sprzeciwiali się wycinaniu miejskiego parku leśnego. Oskarżono ich o opór wobec milicji i skazano na 15 dób aresztu. Wówczas autorytatywna światowa organizacja „Amnesty International” jednoznacznie nazwała skazanych więźniami sumienia. I to dopiero drugi taki przypadek w ciągu 20 lat niepodległości, poprzedni miał miejsce w 2004 roku. Bezsporne podłoże polityczne mają także sprawy karne przeciwko uczestnikom zeszłorocznego „przedsiębiorczego” Majdanu, przeciwko członkom WO „Trzezub” za zniszczenie pomnika Stalina, za zamalowanie pomnika Dzierżyńskiego. Szeroko rozpowszechniły się takie represyjne metody organów ścigania, jak znane z czasów sowieckich tak zwane rozmowy profilaktyczne-ostrzeżenia w tych organach, groźby zwolnienia z pracy, ze studiów, pobicia ludzi przez funkcjonariuszy, nielegalne zbieranie informacji o obywatelach i nielegalna inwigilacja, zatrzymania oraz rewizje. Słowem, cały arsenał smutnych czasów totalitarnych. „Polityczne prześladowania są wyzwaniem dla społeczeństwa ukraińskiego” — zaznaczono w Dokumencie nr 1 Komitetu. Dlatego Komitet wezwał wszystkich uczciwych obywateli kraju do sprzeciwu wobec tej bezprawności, do jedności przed natarciem na demokrację. Pracę administracyjną Komitetu prowadzić będą Charkowska Grupa Praw Człowieka oraz Ukraiński Związek Helsiński, a na stronach internetowych tych organizacji będzie prezentowana działalność Komitetu. Komitet współpracuje z takimi organizacjami międzypaństwowymi, jak Rada Europy, Unia Europejska, OBWE, „Amnesty International”, Międzynarodowa Federacja Praw Człowieka, Międzynarodowe Stowarzyszenie „Memoriał”. Na koniec — wywiad, której udzielili naszej gazecie inicjatorzy utworzenia Komitetu. Wasyl OWSIJENKO: — Panie Wasylu, Pan jest więźniem politycznym reżimu sowieckiego, dysydentem z wieloletnim stażem. Dlatego może Pan porównać i przeprowadzić paralelę: czym dzisiejsze prześladowania polityczne w niezależnym demokratycznym państwie są podobne do tych, których dopuszczał się totalitarny reżim sowiecki? — Wtedy, podobnie jak dzisiaj, otwarcie fabrykowano sprawy, powiedzmy o naruszenie reżimu paszportowego, usiłowanie gwałtu, opór wobec milicji, tak jak mnie to zrobiono, nam podrzucano narkotyki. Michajłowi Horynowi podrzucono artykuł, którego nie napisał. A co teraz? Oto oskarżono czterech przedsiębiorców o to, że „weszli w przestępczy spisek” w celu zniszczenia płytek na Placu Niepodległości, kiedy stawiali namioty. Tymczasem ci przedsiębiorcy, jak się okazuje, nawet się nie znają. Więc jaki tu spisek? Jasne, że chodzi o to, by skompromitować ruch przedsiębiorców. Trzeba też powiedzieć o wszelkich licznych prześladowaniach ludzi, powiedzmy o wezwaniach na milicję czy do SBU na tzw. rozmowy profilaktyczne, inwigilacji, groźbach. To samo było w czasach radzieckich. Widać, że Janukowycz chce przywrócić atmosferę strachu, która panowała w sowieckim społeczeństwie. Ale już wychowano pokolenie ludzi, którzy się nie boją, a niekiedy te zamiary są nawet śmieszne. Jewhen ZACHAROW: — Czy nie świadczy o politycznym podłożu głośnych spraw to, że nie poru ...ścigania karnego, nie wszczynają żadnego postępowania karnego za analogiczne czyny, jeśli występują w nich urzędnicy władzy wykonawczej? — Właśnie to, że przeciwko jednym ludziom wszczyna się sprawy karne, a przeciwko innym nie, świadczy o selektywności ścigania karnego. Proszę spojrzeć. Obecnie Rada Ministrów zawarła umowę z tą samą firmą, co Danyłyszyn (za co pociągnięto go do odpowiedzialności karnej). Zawarto umowę bez jakiegokolwiek przetargu. Dlaczego nie wszcząć sprawy karnej za naruszenie dyscypliny przetargowej, nadużycie stanowiska służbowego? Minister obrony właśnie zrobił to samo, co Iwaszczenko — zakupy bez żadnych przetargów. I wszystko jest w porządku. To, co zarzuca się Kornijczukowi, Ministerstwo Sprawiedliwości właśnie zrobiło. A historia z międzynarodowym audytem. Zapraszają tę samą firmę, która przeprowadzała audyt. Czy był tam jakiś przetarg? Po prostu bezpośrednio zawarto umowę i tyle. A przecież chodzi o środki budżetowe. Zatem wszędzie obserwujemy taki selektywny charakter: tam, gdzie jednych karze się, drugim się wybacza, nie zwraca się uwagi. Jeśli spojrzeć na sprawy karne przeciwko członkom byłego rządu, dotyczą one ich działalności zarządczej. Powiedzmy, w odniesieniu do zastępcy przewodniczącego Funduszu Mienia Państwowego: sprawa karna o to, że nie zwrócono zabezpieczenia za Odeski Zakład Portowy. Ale przecież zabezpieczenia tak i nie zwrócono. A ten, kto zastąpił poprzednią osobę na stanowisku w Funduszu, także nie zwraca tych środków i nikt nie oskarża go o przestępstwo. To właśnie jest wybiórcze sprawiedliwość. Zatem tu chodzi wyłącznie o motywy polityczne, dążenie do skompromitowania poprzedniej władzy, obarczenia jej winą za wszystkie kłopoty i przerzucenia na nią odpowiedzialności za to, co dzieje się obecnie w państwie.

Traducción automática

Página · p. 5página original ↗

ANATOLIJ HRYCENKO: «PAŃSTWO — DLA CZŁOWIEKA»

— Anatoliju Stepanowyczu, jak Pan ocenia działania naszej władzy w zakresie ochrony interesów narodowych państwa w tym okresie? — Ponieważ obecnie podsumowujemy 20 lat rozwoju Ukrainy, warto przypomnieć warunki, w jakich uzyskano niepodległość. Z jednej strony dobrze, że Ukraina stała się niepodległa bez rewolucji, starć zbrojnych, bez wielkoskalowych konfliktów i wstrząsów. Pamiętamy, że decyzję podjęła komunistyczna większość w Radzie Najwyższej, a ówcześni przywódcy poprzez ukraiński parlament zrealizowali tę decyzję wcześniej niż inni, zrozumiawszy, że można stworzyć swoistą enklawę, niezależną od Moskwy, gdzie kompartia będzie rządzić już samodzielnym państwem. Fakt, że zdobycie przez Ukrainę niepodległości stało się następstwem wydarzeń w Moskwie i niepodległość została uzyskana bez walki (umownie, oczywiście), stworzył również problem: to, co przychodzi łatwo, nie zawsze jest cenione. I kolejne działania, a czasem bezczynność ukraińskiej władzy w zakresie zachowania niepodległości, są następstwem owego łatwego zdobycia prawa do samodzielnego rozwoju państwa. Jestem zmuszony podkreślić, że w Pana pytaniu zawarta jest pewna sprzeczność. Musimy mówić o interesach narodowych Ukrainy, a nie o interesach narodowych państwa, ponieważ interesy państwa i interesy narodu często nie są zbieżne. Ten fakt został odzwierciedlony w Ustawie Ukrainy „O podstawach bezpieczeństwa narodowego”, która została uchwalona przez parlament w 2003 roku. Tam wyraźnie zaznaczono, czyje interesy państwo ma chronić. I na pierwszym miejscu — człowiek-obywatel. Czyli każdy z nas. Niestety, jest nas już mniej niż 46 milionów (przypomnę — w momencie uzyskania niepodległości było 52 miliony). Na drugim miejscu w ustawie jest społeczeństwo, a dopiero na trzecim — państwo. Czyli działalność całego kraju i machiny państwowej powinna być skierowana przede wszystkim na ochronę interesów ludzi. Przez 20 lat na Ukrainie utworzono niezależne od Moskwy organy państwowe, gałęzie władzy. Ale wkrótce zobaczyliśmy, że państwo zaczęło się „rozmnażać” i odtwarzać samo siebie. Jeśli porównać liczbę urzędników na szczeblu obwodu, to jest ich pięć do dziesięciu razy więcej niż za czasów kompartyjnego systemu radzieckiego. I to przy tym, że do tej pory Ukraina nie odzyskała poziomu rozwoju przemysłowego i gospodarczego, jaki miała na przełomie lat 1990—1991. Co to oznacza? Że machina państwowa jest zbyt duża. A jeśli uwzględnić, że każdy urzędnik wprowadza nowe funkcje kontrolne i zezwolenia, to państwo zaczyna pracować na własne odtwarzanie i wzbogacanie się, zamiast tworzyć godne warunki dla ludzi. Ukraińska elita, zwłaszcza państwowa, nie stała się odpowiedzialną i moralną siłą, zdolną prowadzić za sobą społeczeństwo. Ten proces komplikował się przez wielkoskalowe zmiany składu aparatu państwowego także po kolejnych wyborach prezydenckich. Tak było w 2005 roku, to samo powtórzyło się w 2010 roku, kiedy w ciągu kilku miesięcy zwalniano ze stanowisk 15—20 tysięcy urzędników państwowych. Niepokojąca sytuacja jest także teraz, kiedy w cenie nie jest profesjonalizm, patriotyzm, odpowiedzialność wysokich urzędników, a posłuszeństwo, osobista lojalność i gotowość wykonania każdego rozkazu z góry. W takich warunkach, kiedy oprócz pierwszego gabinetu kraju na Bankowej, dla reszty wysokich urzędników państwowych nie pozostaje przestrzeni na przemyślenia, wątpliwości, na wyrażenie własnego stanowiska, w tym także tego, które różni się od stanowiska „pierwszego” szefa, — bardzo trudno jest chronić interesy narodowe. W rezultacie w ciągu roku Ukraina nie chroniła swoich interesów narodowych i kontynuuje to robić zarówno w relacjach z Rosją, jak i w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi, oraz w kwestii linii Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Musi przyjść uświadomienie, że Ukraina to nie terytorium, które będzie podporządkowane Kremlowi czy Brukseli. A my, 46 milionów Ukraińców, nie jesteśmy populacją, która mieszka na tym terytorium. My jesteśmy narodem zdolnym formułować swoje interesy narodowe i bronić ich. Ale dla tej wysokiej misji każdy musi poczuć się obywatelem, być odpowiedzialnym za wszystko, co dzieje się w kraju. — Wygląda na to, że nam, obywatelom, brakuje odpowiedzialności za to, jaką władzę wybieramy? — Władzę wybierają ludzie. Od dawna wiadomo: naród jest godny takiej władzy, jaką wybiera. Jeśli obywatel-wyborca może sprzedać swój głos za 100—150 hrywien, jeśli przymyka oczy na oczywistą fałszerstwo wyników wyborów, to mamy władzę, która dba o siebie, a nie o ludzi. Wszystko jest proste i jednocześnie skomplikowane. Ludziom jest ciężko, gdyż zmuszeni są nie żyć, a przeżywać, kiedy nie ma pracy, środków na leczenie, na edukację dla dzieci, tym bardziej kiedy władza codziennie demonstruje siłę organów represyjnych, zastraszając i skłaniając do milczenia. Ale właśnie w takim momencie człowiek, naród muszą wykazać siłę charakteru. Ten, kto dzisiaj ma władzę, demonstruje tylko siłę bata. Niech rządzący przeanalizują wydarzenia, które w ostatnim czasie mają miejsce w krajach Afryki i Bliskiego Wschodu. Tamtejsi prezydenci, premierzy, ministrowie, szefowie służb specjalnych również myśleli, że przyszli panować i wzbogacać się wiecznie, ale obecnie trafiają do więzień i zmuszeni są oddawać zrabowane dobra, bo narody powiedziały swoje „Nie!” takiej polityce. To samo będzie na Ukrainie, jeśli władza się nie zatrzyma. — Czy zaszły przez te lata realne zmiany w gospodarce kraju, sferze humanitarnej, społecznej? — Przez 20 lat Ukraina nie dokonała przełomu w kierunku oszczędzania energii, a to podważa konkurencyjność rodzimej produkcji. Gdyby to się udało, dzisiaj już zapomnielibyśmy o rosyjskim gazie i Rosja nie mogłaby wywierać nacisku na politykę wewnętrzną i zagraniczną Ukrainy. Druga rzecz, której nie udało się zrobić, to zmienić strukturę gospodarki. Tak jak wcześniej, ponad 60 procent naszej produkcji kierowane jest na eksport. Przy czym jest ona przeważnie bez wartości dodanej, surowiec lub pierwszy etap przetwórstwa. Czyli pod względem struktury eksportu można nas raczej nazwać kolonią niż metropolią gospodarczą. Wydobywamy z naszych złóż to, co Ukrainie dał Bóg, co, jak zapisano w Konstytucji, jest bogactwem całego narodu ukraińskiego. A na tym zarabiają miliardy tylko kilku oligarchów. Zamiast tego musimy rozwijać rynek wewnętrzny, a do tego — podnosić standardy socjalne, aby ludzie mogli kupować ukraińską produkcję. Standardy socjalne ludzie oceniają po tym, co mają w portfelu. I ta ocena całkowicie pokrywa się z tymi smutnymi rankingami, które przyznają Ukrainie ostatnie miejsca w Europie pod względem poziomu standardów socjalnych. To przy- Kontynuujemy analizowanie 20-letniej drogi niepodległego państwa ukraińskiego. Co wydarzyło się przez te dwie dekady kształtowania się państwa, przejścia od ustroju totalitarnego do demokratycznego, budowy zamożnego społeczeństwa? Jak scharakteryzować działania władzy, opozycji? Naszym rozmówcą jest deputowany ludowy Ukrainy Anatolij HRYCENKO, przewodniczący Komitetu Rady Najwyższej ds. bezpieczeństwa narodowego i obrony, lider partii „Obywatelska Pozycja”. poniżająco, ponieważ w porównaniu z wieloma krajami Europy Ukraina posiada ogromne zasoby, pracowitą i wykształconą ludność. Jeśli chodzi o politykę humanitarną. Ostatni rok to bardzo silny cios dla Ukrainy, dla wszystkiego, co wiąże się z językiem ukraińskim, historią i kulturą. Nie można zaganiać wszystkiego, co ma związek z pojęciami „Ukraina” i „ukraińskie”, do rezerwatu, który chcą ograniczyć do granic kilku zachodnich obwodów Ukrainy. Trzeba to zatrzymać. — Jak Pan scharakteryzuje sytuację w siłach narodowo-demokratycznych, w opozycji? Dlaczego tak ciężko przebiegają procesy jednoczenia sił państwowotwórczych? — Opozycji w obecnych okolicznościach działać nie jest łatwo. Opozycja to zawsze mniejszość (w parlamencie, społeczeństwie). Ale władza ma unikalną właściwość — kończyć się. I to zakończenie następuje szybko, czasem bardzo gwałtownie, kiedy władza zapomina o swojej podstawowej funkcji — dbać o ludzi, którzy ją wybrali. Proszę spojrzeć, Kuczma pod względem poziomu poparcia obywateli „zszedł” do 6 procent w ciągu 10 lat, Juszczenko — znacznie szybciej, otrzymał 5 procent w wyborach już po 5 latach. Ranking Janukowycza spada jeszcze gwałtowniej: w ciągu roku — trzykrotnie. Co to oznacza? Z jednej strony to, że Janukowyczowi nie uda się uzyskać poparcia ludzi w realizacji skrajnie potrzebnych dla kraju reform, nawet gdyby szczerze tego chciał. A z drugiej strony — gwałtowny spadek rankingu urzędującego prezydenta jest odzwierciedleniem stosunku ludzi do niego i jego polityki. Coraz więcej ludzi zaczyna rozumieć, że przyjście Janukowycza do władzy i te hasła, dzięki którym wybrano go na prezydenta, były oszustwem. Wszyscy pamiętają dziesiątki tysięcy plakatów i billboardów, które były rozwieszone w całym kraju podczas kampanii prezydenckiej: „Usłyszę każdego!”, „Gwarantuję 5 lat wakacji podatkowych dla małego biznesu!”, „Gwarantuję lekarzom i nauczycielom status urzędnika państwowego!” Nic z tego nie zostało wykonane i, najwyraźniej, nie zostanie wykonane nigdy. Zamiast tego ludzie otrzymali podniesienie wieku emerytalnego, konieczność pracy o 10 lat dłużej, aby otrzymać tę samą skrajnie niską emeryturę, przedsiębiorcy — jeszcze większą presję podatkową i bezkarność organów kontrolnych, budżetówka — zwolnienia i nie otrzymali obiecanej podwyżki płac, wojskowi nie otrzymali armii kontraktowej i tę listę można kontynuować. Dla Janukowycza poważnym faktem jest to, że najbardziej zmieniają się nastroje na Południu i Wschodzie Ukrainy. Czyli w regionach, gdzie jego poparcie w wyborach było najwyższe. Tak, już w wyborach lokalnych jesienią ubiegłego roku Janukowycz w porównaniu z drugą turą kampanii prezydenckiej stracił ponad 3,2 miliona głosów. Rozmawiając z ludźmi w Doniecku, Ługańsku, na Krymie, mogę zaświadczyć, że już otwarcie wyrażają swój negatywny stosunek do polityki lidera Partii Regionów i deklarują, że nie będą popierać jego partii w następnych wyborach. I to daje szansę opozycji, która jest prawdziwa i stanowi alternatywę. Daje szansę tym przedstawicielom opozycji, którzy u władzy nie skompromitowali swoim zachowaniem lub nieskutecznymi działaniami wysokiego statusu członka rządu, urzędnika państwowego. Jeśli mówić o zjednoczeniu, myślę, że do września to nie nastąpi, ale jesienią, kiedy Janukowycz planuje wnieść do parlamentu nowy projekt ustawy o wyborach deputowanych ludowych Ukrainy, który ma ustalić próg wyborczy na poziomie 5 procent, procesy zjednoczeniowe przyspieszą. Taki próg przekona wielu partyjnych wodzów opozycji o bezperspektywiczności samodzielnego marszu do Rady Najwyższej i zmusi do jednoczenia się nawet tych, którzy nie byli do tego nastawieni. — Ukraina i świat. Jaka była polityka międzynarodowa naszego państwa? — Ukrainę uznano za suwerenne państwo europejskie od pierwszych dni po ogłoszeniu niepodległości. Tym samym dano szansę stać się pełnoprawnym członkiem społeczności międzynarodowej, biorąc pod uwagę to, że Ukraina wchodzi w skład Organizacji Narodów Zjednoczonych. Oczywiście, Ukrainie było ciężko od razu stać się wpływowym podmiotem polityki międzynarodowej, ponieważ nie było doświadczenia w zarządzaniu państwem w oparciu o własne wysiłki i kadry. Trzeba było tworzyć praktycznie od zera własną służbę dyplomatyczną, rozwijać ambasady i przedstawicielstwa w państwach zagranicznych. Ten proces został dość szybko zakończony, a w dalszej kolejności sukcesy i wpływy Ukrainy na świecie determinowały już realne sukcesy lub porażki w polityce wewnętrznej. Ponieważ skutecznej polityki wewnętrznej nie było, to bardzo często narzucano nam cudze decyzje i nie zawsze udawało się obronić własny ukraiński interes. Tak było z podziałem majątku byłego Związku Radzieckiego, z podziałem Floty Czarnomorskiej. Tak samo nieadekwatnie partnerzy międzynarodowi ocenili rezygnację Ukrainy z trzeciego pod względem skali strategicznego potencjału jądrowego. Ukraina niemało straciła, rezygnując z projektu w Buszerze. Jeśli mówić o ostatnim roku, to najbardziej rezonansową stała się kwestia zdrady interesów narodowych Ukrainy, kiedy w kwietniu 2010 roku podpisano i w przyspieszonym trybie ratyfikowano osławiony pakt charkowski — „flota w zamian za suwerenność”. Ale myślę, że przez ostatni rok nawet Janukowycz już zrozumiał, że oddawać ukraińskie interesy Kremlowi „po kawałku” się nie uda. Rosji potrzebna jest cała Ukraina, aby odtworzyć siebie w statusie supermocarstwa. I w tych warunkach najważniejszą rzeczą w sferze polityki zagranicznej dla całego ukraińskiego społeczeństwa jest zakończenie negocjacji i zawarcie umowy o stowarzyszeniu w strefę wolnego handlu z Unią Europejską. Wtedy postawiono by kropkę nad planami wciągnięcia Ukrainy do Unii Celnej Rosji, Białorusi i Kazachstanu, a Ukraina ostatecznie określiłaby się w strategicznym kierunku polityki zagranicznej: kurs — na Unię Europejską, wartości europejskie. To nie jest kwestia dostępu do europejskich rynków, to przede wszystkim kwestia wyboru systemu wartości życiowych i standardów. I to jest ten strategiczny kierunek rozwoju, który popiera ponad 60 procent obywateli Ukrainy. To daje nadzieję na lepszą przyszłość. Rozmawiał Petro ANTONENKO

Traducción automática

Página · p. 6página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

Ukrainę na mapie II wojny światowej reprezentowała armia radziecka, która szła zwycięskim krokiem w legowisko nazistów. Do dziś, w XXI wieku, UPA, banderowcy — to kolaboranci, a zatem wrogowie dla ofiar radzieckiej manipulacji historycznej. Oni nie wpisują się w “jednolitą” historię. I z jakiegoś powodu większość dzisiaj nie chce uświadamiać sobie tych form przemocy, których dopuszczała się “wyzwoleńcza i niezwyciężona” armia radziecka w Europie na okupowanych terytoriach w 1945 roku. Niektórzy nawet chwalą się tym, że ich ojciec czy dziadek wywoził na sobie wszystko, Zdjęcie Olesia Dmytrenki życie: urodziła się w Anglii w 1902 roku, jednak wychowywała się w Kenii. Markham poświęciła wiele czasu swoim ulubionym koniom, w końcu została pierwszą kobietą-trenerem koni w Thoroughbredzie. Paradoksalnie, nawet w wieku osiemdziesięciu lat wciąż trenowała konie, przygotowując je do wyścigów. Pewnego razu Markham zobaczyła na nocnym niebie samolot, który, jak jej się zdawało, osiągnął gwiezdne orbity. Nie przebywała długo w niewoli romantycznego zamyślenia, a postanowiła zdobyć licencję na pilotowanie samolotu. Markham została pierwszym pilotem (czy pilotką?), który zdołał pokonać drogę z Anglii do Nowego Jorku “za jednym zamachem”. Jej lot był “solo i nonstop”. Do tego bohaterstwa zainspirował ją wyczyn Amelii Earhart, która samodzielnie za sterami samolotu pokonała drogę z Nowej Fundlandii do Irlandii. Jednak jej podróż, oczywiście, była mniej ryzykowna niż Markham. “Zachód z nocą” opublikowano w 1942 roku, a w 1950 roku Beryl wróciła do Afryki i nadal zajmowała się ulubionym zajęciem — trenowała konie. Książka nie stała się wybuchem, przeciwnie, prawie nie zauważyła jej krytyka. Prawie… Bo jeden egzemplarz trafił jednak do Ernesta Hemingwaya, który zaznaczył: “…Napisała tak błyskotliwie, że nawet mnie jako pisarzowi było głupio za swoje wypociny… Bardzo bym chciał, żebyście dostali tę książkę i natychmiast przeczytali, bo to do diabła świetna książka…” Dlaczego więc “do diabła świetnej książki” nie doceniono? W rzeczywistości w 1983 roku pewne wydawnictwo podjęło się wznowienia tych wspomnień, mając nadzieję, że tym razem książka stanie się “bestsellerem”. I, o dziwo, wspomnienia trafiły na listę najpopularniejszych. Słowo Hemingwaya było decydujące. W swoje 80 lat Markham zyskała status “top-pisarki”. Dlaczego wspominam Beryl? Chyba dlatego, że nigdy nie wiemy, jaki będzie nasz los jutro… za tydzień… za 10 lat. Nie wiemy nic o świecie, w którym żyjemy, chociaż możemy cieszyć się iluzją, że wiemy wszystko na 100 lat do przodu. Jechałem do Hemingwaya, a wróciłem z historią o Beryl Markham, wybitnej kobiecie, która po prostu żyła, nie pragnąc sławy, a wypełniając każdy dzień autentycznymi przeżyciami od ulubionego zajęcia. Wiemy o niej przez jej transatlantycki wyczyn i przez przychylne słowo Hemingwaya, a ona zrealizowała się (dla siebie!) przede wszystkim w miłości do koni. Nigdy nie trzeba pragnąć sięgnąć wyżyn jedynie z poczucia ambicji i pychy. To, co dzisiaj wydaje się błahe, jutro może nabrać ogromnej wagi. Aresztowanie Julii Tymoszenko stało się top-wydarzeniem, na które zareagowały urzędy wielu krajów świata. I znowu nasze państwo w centrum światowych wydarzeń, jak zawsze, w centrum wydarzeń skandalicznych, brutalnych i cynicznych, które odrzucają Ukrainę od 20-lecia Niepodległości. 20 lat minęło, już podrosło nowe pokolenie. Ale dokąd wejdzie to pokolenie? W kolejne wojny z poradziecką władzą? W kolejne konflikty, strefy traumatycznej psychozy, starć, rewolucji, walki o niepodległość… Tak, świętując 20-lecie Niepodległości, znowu musimy walczyć o samą Niepodległość. Czyżby “ten projekt” rzeczywiście był dla Ukrainy chybiony?

Traducción automática

Página · p. 6página original ↗

ANTYMOWA, ANTYHISTORIA, ANTYKULTURA?

Dmytro DROZDOWSKYJ, Instytut Literatury im. T. Szewczenki NAN Ukrainy, “Wseswit”. W stanie Floryda, godzinę jazdy od Orlando (w przeciwnym kierunku od Daytony, która znajduje się bardziej na północ), jest Monroe Lake, jezioro Monroe. Większość odwiedzających to miejsce (zwłaszcza przystań) przyciąga tym, że upodobały je sobie prawdziwe aligatory. Lubią one wysuwać swoje paszcze z wody na powierzchnię lub nawet wygrzewać się na słońcu. Jednak jezioro Monroe ma jeszcze jedną osobliwość: znajduje się tu aleja wszystkich poległych Amerykanów, żołnierzy, którzy brali udział w różnych operacjach wojskowo-morskich i powietrznych. Bruki w ziemi tworzą nie tylko ścieżkę wokół wody, ale także wyczarowują brukowany dywan pamięci… z tych, którzy nie weszli w dzień dzisiejszy, pozostając w Wietnamie, w Afganistanie, w Iraku… W różnym czasie, w różnych stopniach i rangach. Oprócz tego w przystani Monroe jest jeszcze jedna osobliwość: tutaj na tablicach umieszczono amerykańską historię strat, błędów, walki o swoją Niepodległość, utwierdzenia demokracji, formowania narodu. Tak, tablice opowiadają o różnych etapach amerykańskiej historii od czasów powstania USA. Właśnie tam zaznaczono, że i Floryda od wieków była zdobywana i kolonizowana przez Hiszpanów, a dopiero później przeszła do USA. Tablice nad jeziorem Monroe — to fragmenty ogłoszenia Niepodległości i podpisania Konstytucji, to wojna secesyjna, wojna amerykańsko-meksykańska, I wojna światowa, II wojna światowa, Wietnam… Wydawałoby się, jaki udział brały Stany Zjednoczone w I wojnie światowej? A tym bardziej w drugiej, kiedy w czasach radzieckich w podręcznikach do historii było napisane, że świat od “niemiecko-faszystowskich” najeźdźców uratował Związek Radziecki? Amerykanie nie robią baniek z wojny. Oni uczciwie mówią o tym, że liczba poległych w II wojnie światowej to 418 000 żołnierzy (i 117 000 w I wojnie światowej). Ale przecież, zaznaczono dalej, nie warto zapominać, że nawet kiedy jeden człowiek bierze udział w działaniach wojennych, to oznacza, że i jego kraj dotknął wirus wojny. Dla USA kilka tysięcy poległych — to nie statystyka, a fakt tego, że II wojna światowa to nie tylko łuk kurski czy bitwa pod Stalingradem, to także Pearl Harbor, i powietrzne zmagania z japońskimi wojskami, i operacje na okrętach podwodnych… I Amerykanie szczerze zdziwią się, jeśli zacząć im opowiadać o tym, że to radzieckie wojska wyzwoliły Berlin. Tak, powiedzą Amerykanie, ale czyż jeden Berlin był finałową kropką wielkiej wojny? Ich II wojna światowa — to ich krew, ich mężczyźni i kobiety, ich straty przyszłości… Zauważyłem, że Amerykanie, którzy przyjeżdżają w ten rejon popatrzeć na aligatory, starannie studiują informacje na tablicach, wpatrując się w wyliczenia statystyczne. Ktoś z nich powiedział, zwracając się do przyjaciela (pewnie emigranta): “Patrz, skoro teraz jesteś obywatelem USA, to musisz znać naszą historię”. Znać historię? Co kryje się za tym? Przynajmniej na Ukrainie twierdzą, że historia narodowa — to historia straumatyzowanych świadomych narodowo obywateli. Historia ma być wspólna, bez prawa do inności. co mógł zabrać z okupowanych terytoriów. Ktoś nawet austriackie pianino zdołał na garbie wywieźć — wszystko przecież “za darmo”, zwycięzcom wszystko wolno. Jak zaznaczają zachodni historycy, nieukończenie II wojny światowej jako projektu historycznego wiąże się z wynikiem wojny: mimo tego, że hitleryzm został obalony, Związek Radziecki nie stał się przestrzenią ludzkiej wolności. Jeden z ostatnich epizodów wojny — bitwa o Berlin — pokazał istotę radzieckiego ducha wojskowego. Ta bitwa “była jedną z najbardziej krwawych… Niezależnie od trudności, Armia Czerwona walczyła w Berlinie z kolosalną pewnością, żołnierzy podgrzewało poczucie, że przyszli z misją odpłaty… I jedną z form, jaką miała przybrać ta zemsta, озвучив radziecki propagandysta Ilja Erenburg, który pisał: “Żołnierze Armii Czerwonej, niemieckie kobiety — wasze!” Gwałty w Niemczech nabrały masowej skali… Jeden z najbardziej przerażających przykładów okrucieństwa — historia berlińskiego adwokata, który bronił swoją żonę-Żydówkę przez wszystkie lata nazistowskich prześladowań i próbował zatrzymać radzieckich żołnierzy, którzy chcieli ją zgwałcić, ale został zastrzelony. Umierając, widział, jak jego żona stała się ofiarą zbiorowego gwałtu”. (L. Rees “II wojna światowa za zamkniętymi drzwiami. Stalin, naziści i Zachód”. S. 347, 348). Zatem dla Amerykanów II wojna światowa nie kończy się ani Berlinem, ani rozejmem z Japonią. W ostatni wieczór swojego wyjazdu do USA na chybił trafił włączyłem telewizor i zatrzymałem się na pierwszej grze letniej serii “Co? Gdzie? Kiedy?”. Tak, i w Ameryce transmitują rosyjską telewizję, natomiast próżno szukać ukraińskiego kanału… Napięcie intelektualne w tamtej grze nie było takie, jak za czasów W. Woroszyłowa (urodzonego na Krymie, zresztą). Na Ukrainie dzisiaj, wiemy, zaczęli robić swoje wersje „Co? Gdzie? Kiedy?”, zapraszając do teleturniejów czy to deputowanych-„intelektualistów”, czy to „gwiazdy” „95 kwartału”. I z klasycznej wersji „Co? Gdzie? Kiedy?” prawie nic nie zostało. W nowych wersjach gry pojawiły się różne „techniczne innowacje”. Tak, teraz w trakcie gry widzowie ze wszystkich zakątków ziemi mają możliwość zadania pytania ulubionym graczom przy stole. Tego wieczoru widz z Orła (Rosja) zapytał panią odessytkę (która stała na czele młodej drużyny znawców przy stole), „czy przygotowuje się ona do gier, czytając książki, w szczególności w języku ukraińskim?”. Mimo że panna reprezentuje odeską szkołę intelektualną, mimo wszystko jest obywatelką Ukrainy (niechby i rosyjskojęzyczną w życiu codziennym), która ponadto zdobyła ukraińskie wykształcenie. Kapitan, nie myśląc długo, odpowiedziała, że nie czyta nic w języku ukraińskim od czasu, gdy ukończyła studia na uniwersytecie. Mówiąc, że na Ukrainie tylko nauka odbywa się w państwowym języku ukraińskim. W podtekście jej odpowiedzi czytało się: wszyscy idą do intelektualnych szczytów za pomocą innego języka — rosyjskiego; to, że na Ukrainie w szkole wyższej wykładają jednak po ukraińsku, to niegodziwość, którą trzeba po prostu przetrwać. Oczywiście, teraz, po zdobyciu dyplomu, dziewczyna nie chce nic brać do rąk po ukraińsku, bo „intelektualne” i „ukraińskie” to antonimy, ukraińska książka, mówiąc, a priori nie może być wartością intelektualną. Pani kapitan potwierdziła w ten sposób swoją niższość: jej odpowiedź można odebrać jako fakt, że poznanie jest możliwe tylko w języku rosyjskim, ponieważ ukraiński nie odtwarza całej pełni rzeczywistości, nie daje człowiekowi możliwości zbliżenia się do skarbów światowej kultury. Jednym słowem, stary i dobrze rozkręcony mit. Język rosyjski — język światowej wspólnoty intelektualnej, a język ukraiński nie może pretendować do statusu narzędzia intelektualnego, raczej jest to wyrostek języka rosyjskiego, który istnieje w systemie edukacji, bo państwo ukraińskie stosuje przymus wobec swoich obywateli, zmuszając ich do przechodzenia przez 9 kręgów piekła podczas nauki na uniwersytecie. Dla Amerykanów historia jest niezwykle ważną częścią samej istoty pojęcia „Amerykanin”, to swoisty historyczny składnik tożsamości narodowej. I chociaż Floryda, na przykład, pierwotnie była terytorium Hiszpanii i był na niej rozpowszechniony język hiszpański (który swobodnie i pewnie funkcjonuje tu i dzisiaj), jednak Amerykanie w tym stanie dbają przede wszystkim o rozwój swojego języka, szanując i tolerując język hiszpański oraz hiszpańskie (meksykańskie) tradycje. Dlaczego więc obywatele Ukrainy, którzy grają w mądre, „intelektualne” gry, dopuszczają się takich błędów wobec własnej historii, języka i tożsamości? Dlaczego intelektualista z Odessy nie zna się na prostych rzeczach, od których zależy los państwa? Czy język dzisiaj to także gra? I czy może intelektualista nie szanować języka państwowego, jak i języka każdego innego państwa świata? Przebywając na południu USA, miałam okazję zajechać także do Key West (na samym południu Florydy), gdzie znajduje się posiadłość E. Hemingwaya. Pokonawszy ciężką drogę samochodem, w końcu trafiliśmy do monumentalnego, starego domu wybitnego amerykańskiego pisarza-„macho”. Jednak jeden z przewodników w posiadłości opowiedział historię o niezwykłej kobiecie, która miała tylko jeden nieznaczny „związek” z Hemingwayem. To Beryl Markham, pierwsza kobieta-pilot, która przeleciała przez Atlantyk. Co łączy Markham i Hemingwaya? Wydawałoby się, drobnostka. Ernest jakoś zareagował na jej wspomnienia „Zachód z nocą” (1942). W swoich wspomnieniach kobieta opowiedziała. Nadarzyła się okazja, by z kilkoma wizytami akademickimi pobyć po tamtej stronie Atlantyku, w Stanach Zjednoczonych Ameryki, które stały się prawdziwą naukową Mekką. Ale każda taka podróż zawsze zawraca mnie do rozmyślań o Ukrainie. Oto nasze państwo obchodzi dwudziestolecie swojej Niepodległości. I już w sieci przychodzi czytać: „Projekt NIEPODLEGŁOŚĆ” poniósł klęskę, zostawcie przynajmniej projekt „WOLNOŚĆ”! Sytuacja na Ukrainie jest traumatyczna, ostra, na granicy kolejnej rewolucji. Znowu w przeddzień Niepodległości mamy wszelkie szanse stracić państwo. Mnie zaś rozmyśla się o innych rzeczach, drobniejszych, które jednak nieustannie zjadają Ukrainę od wewnątrz przez te wszystkie dwadzieścia lat. Nie będę opisywać „wielkich” strategii narodowego samozniszczenia, a jedynie odwołam się do konkretnych przykładów, które osaczają zewsząd, niczym jakieś wirusy.

Traducción automática

Página · p. 7página original ↗

ISTOTA I NARODOWA TOŻSAMOŚĆ

Jurij RUDENKO, doktor nauk pedagogicznych, profesor Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. P. Drahomanowa, akademik Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy WSPÓŁCZESNA SZKOŁA — NA ROZDROŻU CZY W ŚLEPYM ZAUŁKU? Reformy, które okresowo obiecują wysoko postawieni urzędnicy od edukacji, prawie zawsze są tylko deklaratywne, podpadają pod kryterium ilości (punktów za wiedzę uczniów, czasu nauki w szkole itp.) i nie są ukierunkowane na podniesienie efektywności oraz jakości nauczania. Oto i obecnie Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy na czele z D. Tabacznykiem bez gruntownej dyskusji z przedstawicielami społeczeństwa w pośpiechu przyjmuje uchwały, rozkazy o kolejnych ilościowych podejściach do zmian w systemie edukacji: redukcji szkół na terenach wiejskich (co będzie sprzyjać dalszemu upadkowi wsi), zawężaniu sfery stosowania ukraińskiego języka państwowego w placówkach oświatowych i in. W takich nienormalnych warunkach czyż można wychowywać w dzieciach i młodzieży miłość, szacunek do języka państwowego, głęboką moralność, kulturę i duchowość, które najlepiej przyswaja się w języku ojczystym? Dzisiaj w dziedzinie edukacji zaistniała paradoksalna sytuacja. Z jednej strony krajowa i zagraniczna nauka pedagogiczna mają wysokie osiągnięcia teoretyczne, metodyczne, technologiczne, a praktyka oświatowa — szeroką sieć placówek. Z drugiej — dewaluacja w masowej świadomości młodzieży i dorosłych edukacji, duchowości. Szkoła w coraz większym stopniu traci wizerunek centrum ukraińskiej kultury, duchowości. We współczesnej prasie, niestety, nie przytacza się ważnego faktu, który całkowicie ignoruje MON Ukrainy. Jeszcze w 1919 roku w Ukraińskiej Republice Ludowej państwowa komisja, w skład której wchodzili tak znani działacze oświatowi, jak I. Ohijenko, S. Siropolko, P. Chołodnyj i in., opracowała „Projekt jednolitej szkoły na Ukrainie”. Według niego ukraińska szkoła ogólnokształcąca składała się z dwóch cykli — szkoły podstawowej i kolegium. Szkoła podstawowa miała dwa stopnie — młodszą i starszą szkołę (każda po 4 lata nauki). Kurs kolegium miał również 4 lata nauki. Ważne, że sama nazwa — kolegium, świadczyła o kontynuacji samodzielnych tradycji krajowej szkoły średniej, wszak w XVII—początku XX w. na Ukrainie funkcjonowały, na przykład, Perejasławskie, Charkowskie, Czernihowskie i in. kolegia. Dumą samodzielnej krajowej szkoły była Kolegia Pawła Hałagana (1871—1920). Zatem pełna średnia szkoła ogólnokształcąca przewidywana była jako 12-letnia. Do dziś w krajach rozwiniętych również w większości obowiązuje dwunastoletnia nauka. Jednak nowy minister od edukacji, kierując się jakimiś innymi motywami i ignorując ukraińskie tradycje, zatrzymał się na 11-latce. To doprowadzi, bez wątpienia, do odczuwalnych strat w rozwoju dorastających pokoleń. CZEGO NAJBARDZIEJ POTRZEBUJE WSPÓŁCZESNA SZKOŁA? Wraz z uzyskaniem niepodległości u nas rozpoczęło się kształtowanie ukraińskiej szkoły narodowej. Ale z wiadomych przyczyn politycznych, naukowo nieprzemyślanej bazy legislacyjnej, niskiej kompetencji szefów struktur władzy ogłoszone reformy były hamowane. Znaczna odpowiedzialność za kryzysowy stan współczesnej szkoły leży na Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, która do dziś nie wypracowała strategii rozwoju ukraińskiego systemu edukacji i wychowania, nie uogólniła wyższych osiągnięć krajowej nauki pedagogicznej (na przykład fundamentalnych idei ukraińskich filozofów, działaczy oświatowych, pedagogów i psychologów P. Jurkewycza, D. Czyżewskiego, I. Sikorskiego, H. Waszczenki, S. Rusowej, I. Ohijenki, S. Siropolka, J. Czepyhy, W. Janewa i in.). Przeważającej części nauczycieli, wychowawców, kierowników szkół nie są znane prace wspomnianych krajowych naukowców. MON Ukrainy i NANP Ukrainy robią bardzo mało dla podniesienia kwalifikacji pedagogów. Studenci — przyszli pedagodzy otrzymują fragmentaryczną, nierzadko powierzchowną wiedzę z ukrainoznawstwa. A studiowanie ojczystoznawstwa jeszcze od czasów K. Uszynskiego już uważano za „pedagogiczny aksjomat”. Dzisiaj zaniedbano społecznie ważne teoretyczne i praktyczne doświadczenie pedagogów czasów Ukraińskiej Rewolucji 1917—1921 lat o tym, jaka powinna być ukraińska szkoła. Jeszcze wtedy znany pedagog W. Ostrowskyj pisał: „Ukraiński naród powinien mieć szkołę narodową. Z tym wszyscy się zgadzają. Ale pojęcie „szkoła narodowa” nie wszyscy pojmują z jednakową treścią. Dla jednych narodowa ukraińska szkoła jest taka, w której nauczanie prowadzone jest w języku ukraińskim, dla drugich tego mało, — oni zgadzają się uznawać za narodową ukraińską szkołę taką szkołę, w której cały ustrój, tryb życia, logika myślenia, światopogląd, obiekty wychowania — wszystko to będzie odpowiadać naturze Ukraińca, czyli w której będzie wychowanie”. (Ostrowskyj W. Wychowanie narodowe // Wilna ukrainśka szkoła, 1918—1919, nr 3, str. 139). Jak widzimy, W. Ostrowskyj podkreśla, że najefektywniej realizuje wychowanie szkoła, która uwzględnia i rozwija naturę Ukraińców, ich ducha narodowego. Wielu nauczycielom, wychowawcom, kierownikom szkół nie wiadomo, jaki właśnie system ideowy należy kształtować u uczniów. We współczesnej terminologii naukowo-pedagogicznej, w przeważającej części szkół prawie nie używa się takich fundamentalnych pojęć, jak „ideologia patriotyzmu i budowania państwa”, „edukacja polityczna”, „wychowanie polityczne”, „kształtowanie przekonań politycznych, światopoglądu”. W wydanej kilka lat temu „Encyklopedii edukacji” (K., 2008) znany naukowiec M. Mychalczenko w gruntownym artykule „Edukacja polityczna” dowodzi, że system politycznego nauczania i wychowania (oprócz partyjnego, które słusznie jest zabraniane w szkołach przez nasze ustawodawstwo) powinien być w każdej szkole. W krajach rozwiniętych dawno istnieje w szkole średniej nauczanie profilowe, przedmioty do wyboru dzieci. To ratuje uczniów przed przeciążeniem, kształtuje czy nie najważniejsze — zainteresowanie nauką, potrzebę wiedzy, przyszłego zawodu. Pilnym zadaniem jest w najbliższych latach rozwiązanie tego problemu szkoły. W naszej nauce i praktyce szkolnej prawie nie zwraca się uwagi na to, aby nie dopuszczać w procesie edukacyjno-wychowawczym naruszenia harmonii między studiowaniem podstaw nauk i sztuki, nie dopuszczać „suchego intelektualizmu”. Zapewnienie studiowania w naszej szkole na zasadach parytetu podstaw nauk i sztuki (ukraińskiej, a także mniejszości narodowych Ukrainy i zagranicznej) stwarza warunki dla radości poznania, prawdziwie wszechstronnego rozwoju osobowości. Analiza literatury naukowo-metodycznej oraz doświadczeń pracy wielu szkół świadczy o tym, że nauczyciele niemal nie używają (a zatem nie realizują ich treści) tak naukowo uzasadnionych terminów, jak „pedagogika ukraińska”, „wychowanie narodowe”, „charakter ukraiński”, „ukraińskie ideały wychowawcze” i inne. Wybitny pedagog, niesprawiedliwie do dziś pomijany, Ukrainiec z pochodzenia W. M. Soroka-Rosynski pisał, że szkoła „to nie wylęgarnia przyszłych kosmopolitycznych ludzi”. Podkreślał, że szkoła narodowa „centrum swojego wpływu wychowawczego czyni nie intelekt, a wolę wychowanka, siłę jego dążeń, zdolność do walki o swoje »ja« i twórczego ujawnienia swojej osobowości. Instynkt narodowy, prawidłowo kultywowany i opracowany przez szkołę, będzie w stanie skierować wszystkie osobiste, egoistyczne i indywidualne pragnienia tam, gdzie kieruje się także jego własna energia, która wychodzi z głębokiego nieświadomego źródła — z woli narodu — ku dobru narodu. A przez to wychowanie narodowe przekształca się w moralne, ponieważ tutaj naród staje się nie abstrakcyjnym pojęciem i nie ślepą, żywiołową instynktownością, a żywym konkretnym celem, świadomym dążeniem, które jest zdolne podporządkować sobie wszystkie egoistyczne uczucia i pragnienia oraz skierować zainteresowanie, uwagę, aktywność — całą siłę duszy ku dobru narodu, jako najwyższej wartości etycznej” (Soroka-Rosynski W. N. Pedagogiczeskije soczinienija / Sost. A. T. Gubko. — M.: Pedagogika, 1991. — s. 120). Wychowanie narodowe to najpotężniejszy środek, a nawet ratunek przed egoizmem, chciwością, pychą i próżnością. Niestety, współczesne wychowanie narodowe realizowane jest na niskim poziomie. Nie można liczyć na sukcesy w reformowaniu szkoły, jeśli nie postawi się na twardym naukowym gruncie nauki przez uczniów ojczystego, ukraińskiego języka państwowego oraz języków obcych. Obecnie trwa naukowo nieuzasadniona praktyka uczenia dzieci od najmłodszych lat, pierwszej i drugiej klasy, języków obcych. Jest to sprzeczne z założeniami J. Komeńskiego, J. Humboldta, A. Diesterwega, K. Uszynskiego, O. Potebni, H. Waszczenki, S. Rusowej, I. Ohijenki i innych wybitnych naukowców o niecelowości, szkodliwości dla rozwoju dzieci nauki w szkole podstawowej języków obcych. Im więcej człowiek zna języków, tym lepiej. To aksjomat. Ale lata przedszkolne i czas nauki w szkole podstawowej to okres sensytywny dla wychowania u dzieci miłości do języka ojczystego, własnego narodu, swojej Ojczyzny, jej historii, kultury i duchowości. A każdy inny język jest nośnikiem sposobu myślenia, patriotyzmu, kultury i historii innego narodu. Aby ukraińskie dzieci z powodzeniem się rozwijały, wyrastały na synów i córki swojego narodu, trzeba uczyć się innych języków, jak radzili wybitni pedagodzy, dopiero od 7—8 roku życia lub od 10—12 roku życia (w zależności od naturalnych zdolności). Dobrze, że w tygodniku „Ukrajinśke słowo” (z 26 sierpnia — 1 września 2009 r., str. 10, 11 i 13) wydrukowano artykuł „Praktycznie realizować naukowe zasady edukacji językowej” M. Dubyny, O. Wysznewśkiego, P. Panczenki, J. Rudenki i in. (łącznie 8 autorów — doktorów nauk filozoficznych, filologicznych, pedagogicznych i psychologicznych, akademików). Ujawniono w nim stanowiska wybitnych krajowych i zagranicznych naukowców o niecelowości, szkodliwości dla normalnego rozwoju dzieci nauki kilku języków w wymienionym okresie wiekowym. Dlatego języków obcych trzeba się uczyć, ale dopiero w klasach średnich i starszych. Nauka kilku języków w młodym wieku i w szkole podstawowej prowadzi do stłumienia tożsamości narodowej, pojawienia się egoistów, ludzi-kosmopolitów, „ludzi-drapieżników” (J. Pestalozzi). Szczególną szkodę rozwojowi milionów ukraińskich dzieci wyrządza mieszanie przez nie od najmłodszych lat języka ojczystego i rosyjskiego. Ten problem, którego z jakiegoś powodu nie zauważają ani MON Ukrainy, ani NAPN Ukrainy, zasługuje na głębokie badania, a ich wyniki trzeba obowiązkowo uwzględnić podczas reformowania współczesnej szkoły. Czyż jednak nie najważniejszym w wychowaniu narodowym jest wychowanie dzieci i młodzieży na ideałach narodu ukraińskiego. Każdemu uczniowi, od pierwszego roku nauki, powinny świecić, jak niezgaszone gwiazdy, ideały człowieka-Ukraińca (a nie ideały radzieckiego człowieka, bolszewika, komunisty, nawet czekisty, jak to w „Poemacie pedagogicznym” twierdzi A. Makarenko). Przecież jeszcze M. P. Drahomanow podkreślał: „Cechy narodów, tak jak jednostek, mogą być mniej lub bardziej sympatyczne, ale znowuż sam ideał człowieka tworzymy, tylko abstrahując najbardziej sympatyczne cechy jednostek i narodów, a zatem, dążąc do tego, aby rozwijać jednostki i naród do ideału człowieka, musimy odpychać się od istniejących indywidualnych i narodowych cech, inaczej wychowanie przekształca się właśnie we wciskanie żywych ludzi w formę pustego idola, co nie może przynieść im niczego, oprócz cierpienia”. (Drahomanow M. P. Szczo take ukrajinofilśtwo? // Wybrane. — K.: Łybid, 1991. — s. 448). Podobne głębokie wskazówki M. Drahomanowa, jak i innych wybitnych naukowców, o ukraińskiej duchowości, psychologii narodowej, charakterze narodowym i światopoglądzie narodowym, współczesnemu nauczycielowi są w większości nieznane (często nie z jego winy). Dlatego obecnie w wielu szkołach szeroko realizowana jest pedagogika kozacka, dzięki której uczniowie opanowują najlepsze cechy ulubionych bohaterów narodowych — kozaków, rycerzy szlachetnego ducha, narodowo-państwowotwórczej energii. Potrzebujemy kozackich liceów, szkół z twórczo odnowionymi kozacko-rycerskimi tradycjami edukacyjno-wychowawczymi, a nie klas kadetów i szkół-internatów kadetów, które sztucznie przenoszone są z sąsiedniego państwa i nie odpowiadają ukraińskiej mentalności, naszemu narodowemu systemowi edukacji i wychowania. Los współczesnej szkoły zależy nie tylko od rozporządzeń i nakazów z góry, a przede wszystkim od sumienia, ukraińskiego patriotyzmu, poziomu przygotowania naukowego każdego nauczyciela, zespołu pedagogicznego szkoły.

Traducción automática

Página · p. 8página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

Jak zaznaczył autor przedmowy, profesor Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”, redaktor naczelny wydania internetowego „LitAkcent” Wołodymyr Panczenko, publikacja jest w istocie końcową częścią trylogii badawczej naukowca. Za pierwszą można uznać monografię „Kiedy zapomnę cię, Jeruzalem…” Gogol i Szewczenko. Studia porównawczo-typologiczne”, wyróżnioną Nagrodą Narodową w 2004 roku, a za drugą — badanie „Taras Szewczenko: imperatyw Ukrainy. Paradygmat historiozoficzno-nacjozoficzny” (2004). Idee naukowe, sprawdzone w poprzednich pracach, znalazły swoją kontynuację i rozwój w nowych studiach o przestrzeni słowa Szewczenki, a rozważania o historiozofii, nacjozofii oraz religijno-etycznych zasadach Tarasa Szewczenki zostały istotnie uzupełnione refleksjami o motywach miłości, słowa, samotności, zemsty, śmierci w twórczości poety. Obecny na prezentacji akademik, dyrektor Instytutu Literatury im. T. Szewczenki NAN Ukrainy Mykoła Żulynski zaznaczył, że „dzisiaj nie tylko tutaj, w Moskwie, w Centrum Kultury, ale i w ukraińskiej nauce w ogóle, wydarzyło się wybitne wydarzenie”. — Jestem przekonany o tym, że dzisiaj takiego poziomu pojmowania Szewczenki, przede wszystkim jego tekstów, jaki osiągnął w swoich pracach Jurij Jakowycz, nie ma — powiedział Mykoła Hryhorowycz. — Przed nim nikt jeszcze tak dogłębnie nie poznawał tekstu poezji Szewczenki. „Przestrzeń słowa Szewczenki” proponuje autorskie przemyślenie twórczości Kobziarza, a styl Barabasza jest błyskotliwy, bezbłędny, lekki i jednocześnie naukowy. „Jurij Jakowycz doskonale włada instrumentarium teoretycznym — powiedział na prezentacji Wołodymyr Panczenko — co jest dla niego całkowicie organiczne. Książka ma bardzo charakterystyczny dla Barabasza otwarty finał. Autor zwraca się do tematu „Szewczenko i Bóg”, opowiadając o ich bardzo skomplikowanym dialogu. A biorąc pod uwagę to, że ten temat do tej pory nie został zgłębiony przez nasze literaturoznawstwo, publikacja może stać się fundamentem dla dalszych badań”. Dyrektor generalny Centrum Wołodymyr Melnyczenko zaznaczył, że Jurij Barabasz należy do tych, którzy w Rosji pozostają prawdziwymi Ukraińcami. „I dotyczy to nie tylko jego pracy naukowej, ale i wspierania tych, którzy w Rosji wchodzą na drogę badań ukrainoznawczych”. Po uroczystościach przeprowadziliśmy z Jurijem Jakowyczem ciekawą rozmowę… o życiu. — Kiedy zaczynam pracować nad książką, zawsze zadaję sobie pytanie słowami Tarasa Szewczenki: „Dla kogo piszę, po co?”. I proszę mi wierzyć, że codzienne siadanie do pracy nad takimi dziełami, myślenie o takich sprawach — to wielkie szczęście, wielka rozkosz i słodki… ciężar. — Kto zaszczepił Panu miłość do ukraińskiego Słowa? — Przede wszystkim rodzice. To właśnie oni odkryli dla mnie Szewczenkę i głęboki sens jego poezji „Sad wiśniowy koło chaty”. Wtedy mieszkaliśmy na obrzeżach Charkowa, gdzie był taki sam sad. Znacznie później zadedykowałem rodzicom jedną z moich książek o Gogolu i

Traducción automática

Página · p. 8página original ↗

JURIJ BARABASZ: PÓŁ WIEKU W MOSKWIE

Niedawno minęło 80 lat od urodzin znanego badacza twórczości Gogola i Szewczenki, profesora, doktora nauk filologicznych, laureata Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki Jurija BARABASZA. W przeddzień tej daty w Narodowym Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie odbyła się prezentacja nowej książki Jurija Jakowycza „Przestrzeń słowa Szewczenki”. Szewczenki. Oni u mnie byli dalecy od literatury, ale bardzo lubili czytać. Ojciec był inżynierem, pochodził z obwodu sumskiego, spod Romnów. Całe życie pracował w odlewni. Matka była gospodynią domową. A zaszczepił we mnie miłość do ukraińskiego słowa pierwszy nauczyciel języka ukraińskiego i literatury Mykoła Ołeksandrowycz Karpow. — 50 lat temu przyjechał Pan do Moskwy w delegację, która przeciągnęła się niemal na całe życie. Z jakimi trudnościami Panu, ukrainiście, przyszło się zetknąć w Rosji? — Przede wszystkim z niezrozumieniem otoczenia. To w najlepszym przypadku, a w gorszym — odczuwałem otwarcie niechętny stosunek. Co więcej, kiedy w latach 60. zaczynałem badać tematy ukraińskie w Moskwie, tutaj prawie nic jeszcze nie robiono w tym kierunku. I jeszcze jedno. W ciągu ostatnich dwudziestu lat o wiele trudniej stało się znaleźć w moskiewskich bibliotekach literaturę ukraińską. A w latach 70. ubiegłego wieku w bibliotece im. Lenina można było otrzymać do ręki każde wydanie lub książkę wydrukowaną na Ukrainie. Dzisiaj zaś związki w znacznej mierze zostały utracone, dlatego pracować i zajmować się literaturą ukraińską stało się trudniej. Wiele dla naprawy tej sytuacji robi dzisiaj Narodowe Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie pod kierownictwem Wołodymyra Melnyczenki. Ostatnie dziesięć lat właśnie Centrum stało się dla mnie rodzinnym domem. — W 2004 roku otrzymał Pan Narodową Nagrodę Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki za książkę „Kiedy zapomnę cię, Jeruzalem…” Gogol i Szewczenko. Studia porównawczo-typologiczne”. Czym dla Pana jest ta nagroda i na ile była ona oczekiwana? — Dla mnie to najwyższe odznaczenie państwa ukraińskiego, chociaż sam fakt mojego zgłoszenia bardzo mnie zdziwił. Drugą niespodzianką był nocny telefon Mykoły Żułynskiego, który poinformował o właśnie przeprowadzonym głosowaniu i przyznaniu mi nagrody. — Zrozumiałe, że nie zatrzymał się Pan na osiągniętym, a kontynuował swoją pracę, czego świadectwem są Pana kolejne dzieła. — Tak. Nie jestem przyzwyczajony do odpoczynku. Póki żyjesz i się ruszasz, trzeba pracować. — A od czego zaczynała się Pana kariera w Rosji? — W 1961 roku zaproszono mnie z Charkowa do Moskwy do „Litieraturnoj gaziety” na stanowisko zastępcy redaktora naczelnego. Były to czasy chruszczowowskiej odwilży i skomplikowanej sytuacji literackiej. Moje pojawienie się w wtedy niemal opozycyjnej gazecie, rzecz jasna, przyjęto dość negatywnie. Dlaczego nagle? Czyżbyśmy nie mieli swoich? Tym bardziej, że „on (czyli ja) nigdy nie zajmował się literaturą rosyjską”. Jednak w ciągu czterech lat na tym stanowisku udowodniłem swój profesjonalizm. Potem pracowałem w KC KPZR jako kierownik sektora literatury w wydziale kultury, więc czasu na badania ukrainoznawcze nie było. Dlatego poprosiłem o przeniesienie mnie na stanowisko konsultanta, co pozwoliło powrócić do pracy naukowej. — Dzisiaj czyta Pan „Litieraturnuju gazietu”? — Nie. Za moich czasów była to jedyna i główna gazeta dotycząca kultury i życia kulturalnego, problemów moralnych i społecznych. Wtedy publikowano bardzo ostre reportaże, które cieszyły się ogromnym popytem. Na przykład poruszano problem zmiany biegu syberyjskich rzek. Chruszczow niemal poparł ten pomysł, ale my, angażując znanych pisarzy, uderzyliśmy w dzwon i odparliśmy atak. — Byliście prawdziwą czwartą władzą? — W aspekcie duchowym ówczesnego społeczeństwa gazeta zajmowała pierwsze miejsce. Była praktycznie jedyną możliwością dla inteligentnego człowieka, by jakoś się ujawnić, postawić pewne pytania. Dzisiejsza „Litieraturnaja gazieta” takiego rezonansu nie ma. — Czyta Pan współczesną ukraińską prasę? — Tak, prenumeruję akademickie czasopismo „Słowo i czas”, gazetę „Literaturna Ukrajina”, gdzie swego czasu zaczynałem jako krytyk, „Nowu ukrainśku literaturnu hazetu” i „Krytyku”. A za takimi wydaniami jak „Hazeta po-ukrainśky”, „Dzerkało tyżnia”, „Deń” śledzę w Internecie. — Biegle posługuje się Pan komputerem i Internetem, choć większość ludzi w Pana wieku uważa to za zbyt skomplikowane. — Od dawna byłem przyzwyczajony do maszyny do pisania. I kiedy pojawił się komputer, bardzo łatwo było mi się przestawić. Dzisiaj wręcz przeciwnie, bardzo trudno jest mi napisać jakikolwiek tekst odręcznie. — Kto, Pana zdaniem, wchodzi do pierwszej piątki w literaturze ukraińskiej? — Powiem nie tylko o literaturze. Bez wątpienia w kinematografii i dramacie Ołeksandr Dowżenko, wśród malarzy to Mychajło Bojczuk i Anatolij Petrycki. A Łeś Kurbas! W literaturze wysoko cenię Wałeriana Pidmohylnego, nowelistykę Hryhorija Kosynki, kocham poezję Pawła Tyczyny i neoklasyków. To po prostu grono talentów. — A co czyta Pan dla duszy? — Najczęściej Jewhena Małaniuka. Jest mi bardzo bliski swoim żelaznym wierszem, męską siłą i natchnieniem. On bez wątpienia jest w pierwszej piątce. — Wymieni Pan kogoś z młodego pokolenia ukraińskich pisarzy? — Znam ich mniej. Dlatego nie będę oceniać, a powiem tylko o tych, którzy mnie zainteresowali. Wśród perspektywicznych uważam Oksanę Zabużko, Jurija Andruchowycza, Jewhena Paszkowskiego. — Jest Pan optymistą? — Jestem sceptykiem. Zbyt wiele widziałem w swoim życiu. Dobrze pamiętam czas przedwojenny, jak zaczęła się wojna, okupację, lata powojenne, głód. Widziałem, jak ludzie zachowują się w różnych sytuacjach. Nie jestem mizantropem, ale zdrowy sceptycyzm mam. — Które lata uważa Pan dla siebie za złote? — Oczywiście młodość. Wtedy nawet najtrudniejsze sytuacje przyjmowałem prosto. I kiedy zaczynałem życie małżeńskie, a to było 58 lat temu! — Podzieli się Pan sekretem tak długiego życia małżeńskiego? — Jaki tam sekret? Nigdy się nad nim nie zastanawiałem. Poznaliśmy się z przyszłą żoną na Uniwersytecie Charkowskim. Kiedy przeniosłem się na Uniwersytet Kijowski, przeprowadziliśmy się do stolicy, mieszkaliśmy w pokoju o powierzchni 8 metrów kwadratowych. Było ciężko. Potem urodziły się dzieci. — Czy to był optymistyczny okres życia? — Bez wątpienia. Tym bardziej, że wtedy jeszcze nie wiedziałem, ile one dają i radości, i zmartwień. — Czy czas leczy? — Nie leczy. Trzeba pamiętać wszystkie swoje uczynki i działania, i te dobre, i te niezbyt dobre. I za te ostatnie się wstydzę. O niczym nie można zapominać. Żyliśmy w bardzo trudnych czasach. Dlatego dzisiaj wydaje się, że przeżyłem nie jedno, a kilka żyć. — Z kim z wielkich tego świata jesteś osobiście zaznajomiony? — Z racji pracy znałem Mykołę Bażana, Maksym Rylski był moim oponentem podczas obrony pracy doktorskiej. Jego przyjazd był nadzwyczajnym wydarzeniem dla Uniwersytetu Charkowskiego. Znałem Wołodymyra Sosiurę, bo uczyłem się z jego synem. Z Andrijem Małyszkiem byłem zaznajomiony mniej. Z Olesiem Honczarem mieliśmy wręcz bliskie relacje, zarówno osobiste, jak i rodzinne. Pomagałem wydrukować jego powieść „Sobór” w języku rosyjskim w czasopiśmie „Drużba narodów” tutaj, w Moskwie. — Czy ma Pan jakieś ulubione ukraińskie danie? — Obawiam się, że będę banalny. Słonina. Przyzwyczaiłem się do niej, choć wychowałem się w mieście. Ojciec pracował w fabryce, jeździł na zmianę na siódmą godzinę. Wstawał wcześnie. Śniadanie zawsze było jedno — jajecznica ze słoniną. I ze sobą też brał słoninę. Niestety, zdrowie nie zawsze pozwala mi ją jeść. Swoją drogą, niedawno na targu zobaczyłem starszą kobietę, która sprzedawała wszystkie ukraińskie potrawy: kiełbasę domową zakręcaną, kaszankę, salceson, słoninę. Okazało się, że pochodzi z okolic Połtawy. Ja, oczywiście, kupiłem wszystkiego po trochu. Żona trochę mnie łajała. (Śmieje się.) — Po wydaniu książki „Prostorin’ Szewczenkowego słowa” czym będzie się Pan zajmował? — Zanim opowiem o swoich planach, chcę podziękować wszystkim, którzy dołożyli starań do wydania tej książki. Wołodymyrowi Jewhenowyczowi Panczence za wspaniałe przedmowy do książki. Dyrektor i redaktor naczelnej wydawnictwa „Tempora” Julii Olijnyk, która bardzo troskliwie odniosła się do mojej pracy. A także Mykole Hryhorowyczowi Żułynskiemu, z którym łączy nas wiele lat męskiej przyjaźni. I mojemu wnukowi Jurkowi Barabaszowi, który choć urodził się w Moskwie, ukończył tutaj instytut, pojechał do Kijowa, opanował ukraiński, obecnie pracuje w wydawnictwie „Tempora” i został projektantem książki. Jemu ją dedykuję. Jeśli chodzi o plany, mam nadzieję, że ta książka ukaże się również po rosyjsku. A dalej chciałbym znów kontynuować badania szewczenkowskie, bo Taras Hryhorowycz dla nas do dziś pozostaje otwartą i nieprzeczytaną księgą. Chcę jeszcze poruszyć temat „Literatura ukraińska po Mykole Gogolu” i czym w ogóle był Gogol dla naszej literatury. Rozmowę prowadziła Assol OVSYANNIKOVA) MELENTYEVA

Traducción automática

Página · p. 9página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

spotkanie z twórczością Bohdana Ihora Antonycza? — Moje pierwsze spotkanie z jego twórczością miało miejsce w niedalekiej od Nowicy (wsi, w której urodził się Antonycz. — B. Z.) wsi Bielanka, gdzie latem 1983 roku, po pierwszej „Łemkowskiej Watrze”, spędziłem kilka dni w studenckiej chacie, dokąd zjeżdżała się ukraińska młodzież z całej Polski, przeważnie z łemkowskimi korzeniami. Pan Myrosław Czech, wówczas student historii na Uniwersytecie Jagiellońskim, później poseł-Ukrainiec polskiego Sejmu, czytał z pasją wiersze Bohdana Ihora Antonycza. Potem w Krakowie, w bibliotece, znalazłem jego wiersze w przekładzie na język polski. Zacząłem szukać — i znalazłem utwory Antonycza w jakimś amerykańskim wydaniu już w języku ukraińskim. Później, w 1987 roku, wydałem podziemne czasopismo „Osnowy”, gdzie przedrukowałem esej Antonycza o sztuce. — Ołeksandr Ołeś ma wiersz, w którym refrenem brzmi taki wers: „Europa milczała…”. Mowa jest i o tym, kiedy ona „cała krwawiła”, i „z katami walczyła”, i „z głodu straciła słowa”, i „cała mogiłą się stała”. Poeta pisał te wersy w 1931 roku. Jak Pan myśli, dlaczego Europa milczała? W istocie milczy do dziś — ale już w innej sytuacji? — Są trzy kategorie moralne: dobro, zło i polityka… Ruska ziemia przestała być kategorią polityczną, a stała się — terytorium. I próba przywrócenia jej z powrotem na mapę nie jest tak łatwa, jak się wydaje. — Co chciałby Pan powiedzieć czytelnikom? — Lepiej więcej słuchać, niż mówić. Przyjeżdżam na Ukrainę nie po to, by pouczać, a żeby popatrzeć, posłuchać, posiedzieć w archiwum czy w bibliotece. A potem swoje przemyślenia zapisać w zeszycie. Jestem człowiekiem, który pisze, a nie mówi. Rozmawiał Bohdan ZALIZNIAK

Traducción automática

Página · p. 9página original ↗

JURIJ HAWRYLIUK: „JESTEM CZŁOWIEKIEM, KTÓRY PISZE, A NIE MÓWI”

„KIM JESTEŚMY NAPRAWDĘ?” Te słowa to poetyckie wersy naszego rozmówcy, opublikowane w czasopiśmie „Nad Buhom i Narwoju”, które od wielu lat czytają koneserzy ukraińskiego słowa z Północnego Podlasia (obecnie — Polska). Wszak „naszego kwiatu po całym świecie…”. — Skąd Pan pochodzi, Juriju? — Urodziłem się na Podlasiu, byłej peryferii ziemi kijowskiej, później — księstwa włodzimierskiego, w sąsiedztwie Mazowsza… Siedem lat siedziałem na uniwersytecie. — Po co? — Bo zbierałem materiały do historii i dziedzictwa kulturowego Zakerzonia — terytorium, które pozostało poza granicami Ukrainy. Chcę wykorzystać to w swoim czasopiśmie, wydać o tym kilka książek. — Dla kogo i po co? — Żeby i Polacy dowiedzieli się o naszej historii, i Ukraińcy. A w ogóle, od czterdziestego czwartego roku między Polską a Ukrainą powodów do konfliktów nie ma. — A jak widzi Pan przyszłość tych dwóch krajów? — Jestem historykiem, a nie futurologiem. Siedziałem w bibliotekach. Badałem, powtarzam, historię Podlasia. — I na czym polega osobliwość jego historii? — Na tym samym, co historia Brześcia. Wielu jest przekonanych, że miejscowi mieszkańcy to nie Ukraińcy, a Białorusini. — Czyli nie ma zagrożenia, że ukraińska tożsamość się obudzi? — W 1939 roku nas w ogóle przyłączono do Białoruskiej SRR, chociaż Nikita Chruszczow chciał wystąpić w roli zbieracza ukraińskich ziem. — A co stało się po wojnie? — Po wojnie trochę ludzi wyjechało. W powiecie bielskim, w granicach województwa białostockiego, 80—90 tysięcy Ukraińców, mam na myśli mniej więcej świadomych, pozostało. Akcja „Wisła” nas nie dotknęła. — Co Pan bada? Jakimi kwestiami się Pan zajmuje? Halina KYRPA W kanadyjskim mieście London, kilka godzin jazdy samochodem od Toronto, stoi schludny dom — taki, jakich mnóstwo na Zachodniej Ukrainie. Gospodynią tego domu jest ukraińska pisarka Łesia Chrapływa-Szczur. Ale ona nie jest zwykłą gospodynią, a trochę czarodziejką — nie na darmo w jej domostwie mieszka dobry ukraiński duch. Przywiozła go tam pani Łesia ze swojego rodzinnego Lwowa, gdzie się urodziła (1927) i gdzie mijały jej dziecięce lata. Na zawsze pozostała lwowianką, mniejsza o to, że już tak wiele lat mieszka na obczyźnie. Kiedy zaś Łesia Chrapływa odwiedziła już niepodległą Ukrainę, Lwów przyjął ją jak rodzoną córkę. A rodzoną dlatego, że ona o nim nigdy nie zapominała. Ile razy ukochane miasto ożywało w jej utworach! I choć przyszło Łesi Chrapływej powędrować po świecie (Niemcy, Ameryka, Kanada), to na wszystkich drogach oberegiem stał ów dobry ukraiński duch. On nigdzie nie pozwalał jej zapomnieć o ziemi ojców. Zatem dzieciństwo Łesi Chrapływej minęło we Lwowie. Tutaj też się uczyła, trochę w Chełmie, a już po II wojnie światowej (wyjechała z Ukrainy jako siedemnastolatka) studiowała medycynę i biologię w Niemczech. Ale dusza dziewczyny ciągnęła do słowa. Po Niemczech krajem zamieszkania stała się Ameryka. W Nowym Jorku Łesia Chrapływa studiowała ukrainistykę przy Instytucie Naukowym Towarzystwa im. T. H. Szewczenki. Od tamtej pory nie porzucała ani pracy dydaktycznej, ani literackiej. Chętnie pracowała z dziećmi w organizacji „Płast” (sama była płastunką jeszcze ze Lwowa). Sześ- Jurij Hawryliuk — historyk, któremu podoba się przyjeżdżać na Ukrainę, w szczególności do Lwowa, żeby „odszukiwać zapisane atramentem ślady ukraińskiej historii mojego rodzinnego Podlasia”. Na moją prośbę, by opowiedział o sobie, odparł słowami: „Z wykształcenia — historyk. Z potrzeby chwili — redaktor i publicysta. Z natchnienia — trochę pisarz, trochę fotograf”. Dodam — i poeta. — Postawiliśmy sobie takie zadania. Pierwsze: kim jesteśmy naprawdę? I drugie: dlaczego nas przekonują, że jesteśmy Białorusinami? — Ma Pan publikacje, oprócz poezji? — Jedna z książek nazywa się „Podlasie: Śladami ruskiej przeszłości”. Tam objęto X—XVIII stulecie. Inna — w języku polskim — „Kraje ruskie…”. Gdzieś na 100 stron. — W jakim nakładzie wychodzi czasopismo, które Pan wydaje — „Nad Buhom i Narwoju”? — 1600 egzemplarzy. — Kto je czyta? — Rozprowadzam i nad Bugiem, i nad Narwią. Jeszcze są trzy powiaty, zasiedlone przez ukraińską ludność. Jest też wersja internetowa. — I w jakim języku wychodzi? — Przeważnie — po ukraińsku. — W Chełmie jeszcze zachowała się tablica pamiątkowa poświęcona Mychajłowi Hruszewskiemu, który tam urodził się w 1866 roku? — Tak. Co prawda, nie na tym budynku, gdzie to się stało. Tam chcą nawet pomnik Hruszewskiemu postawić. Są takie plany. — U kogo? — U Ukrainy. Oczywiście, tym będzie zajmować się też MSZ. We wrześniu przyszłego roku będzie 145-lecie od dnia urodzin Mychajła Hruszewskiego. Wyznaczono już nawet miejsce — obok cerkwi św. Jana Teologa. „JESTEM ZBYT WIELKIM OPTYMISTĄ” — Pańska żona — Jewhenija Żabińska — jest utalentowaną poetką, dzieci idą Pańskimi śladami? — Mam dwóch chłopców i dziewczynkę. Chłopcy studiują w Krakowie (elektrotechnikę) i Warszawie (informatykę). A córka — jeszcze w liceum, w 10 klasie. Nasza edukacja: sześć lat — podstawowa, trzy lata — gimnazjum, cztery lub pięć — edukacja ponadgimnazjalna. — Kilka lat temu Pan z grupą lwowskich naukowców realizował ekspedycję naukowo-badawczą. — To było w 2005 roku. Ekspedycja, którą organizowało towarzystwo „Ukraina—Świat”. Byliśmy w Chełmie, na Podlasiu. — A na czym polega odrodzenie narodowe na terenach, gdzie Pan mieszka? — Jest trochę nauczania języka ukraińskiego. Już od 15 czy 16 lat. Powiedzmy, w Bielsku jest przedszkole, grupy. Jest taki program — „Do źródeł”. Przyjeżdżają ludowi twórcy. Są lekcje i w szkole podstawowej, i w gimnazjum. — Jak często? — Około trzech godzin tygodniowo. W Białymstoku jest grupa międzyszkolna. Organizują też cykl imprez, na przykład „Od Piotrowego postu do Filipowego postu”. Jest też impreza plenerowa — „Obrzędy kupałowe”. Przyjeżdżają zespoły z Ukrainy, Kubania. Jest wiele imprez, które robią polskie ośrodki. Na przykład „Oktawa kultur” w Białymstoku. — Jak odbyła się Pana pierwsza

Traducción automática

Página · p. 9página original ↗

El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original

Znają ją i czytają w ojczystym kraju…

…naście lat Lesia Chrapliwa wydawała dla maluchów-nowicjuszy czasopismo „Hotujsia”. Ten magazyn wychował nie jedno pokolenie Ukraińców na obczyźnie. Po przeprowadzce do Kanady Lesia Chrapliwa prowadziła zajęcia na kursach ukrainoznawstwa, kierowała (podobnie jak wcześniej znani pisarze Jurij Tyszczenko-Syryj, Bohdan Hoszowski, Olha Mak, Iwan Bodnarczuk, Antonina Horochowycz) Zrzeszeniem Pracowników Literatury dla Dzieci i Młodzieży (OPŁDM), pomagała w sprawach kościelnych, troszczyła się o rozpowszechnianie ukraińskich wydawnictw na świecie, ich reedycje i wysyłkę do szkół oraz bibliotek na Ukrainie, a od 1990 roku pracowała również w Światowej Koordynacyjnej Radzie Wychowawczo-Oświatowej przy Światowym Kongresie Wolnych Ukraińców, gdzie przejęła redagowanie biuletynu dla pedagogów „Odgłoś się!”. Oczywiście najdroższa dla Lesi Chrapliwej jest jej własna twórczość, która nie mieści się w tych 17 książeczkach, jakie pisarka wydała w Niemczech, Kanadzie i Ameryce. Dla dorosłego czytelnika wydała jeden zbiór wierszy „Dalekim i bliskim”, wszystko pozostałe to książki dla dzieci. Jej zbiór opowiadań „Wiatr z Ukrainy”, porywające powieści „Kozak Niewmyraka”, „Ataman Wola”, „Czarodziejski samochód” zyskały miłość ukraińskich dzieci na różnych kontynentach świata. Pisarka często zabierała głos w prasie z artykułami na temat literatury dla dzieci, uzasadniając swój wybór tego gatunku. „Literatura dziecięca, a precyzyjniej literatura dla dzieci, to nierozerwalna i w żadnym razie nie mało ważna część literatury każdego narodu. Książka przygotowuje dziecko, już od najmłodszego wieku, do czytania i właściwego odbioru napisanego tekstu. Im staranniej człowiek jest do tego przygotowany, tym lepiej zdoła przyswajać skarby literatury swojego narodu i połączyć się ze swoim dziedzictwem narodowym. Bo zaradny i zainteresowany czytelnik jest równie niezbędny w procesie tworzenia literatury narodu, jak jej twórca — pisarz, poeta, krytyk”. Warto wspomnieć, że książka „Ukraińskie obyczaje ludowe we współczesnym życiu” (ze słowniczkiem ukraińskich imion) była już dwukrotnie wznawiana na Ukrainie, a teraz nie sposób jej znaleźć — bardzo szybko się rozeszła, ponieważ w pierwszych latach niepodległości stała się swoistym podręcznikiem z zakresu etnografii. Cenne dla naszego czytelnika są też dwie kolejne książki — deklamator „Na cały Boży rok” (z wycinankami samej autorki) oraz zbiór dla najmłodszych czytelników „Pisanka dla ukraińskich dzieci”, który ukazał się dwoma wydaniami na obczyźnie i trzecim — w Kijowie, w pięknej artystycznej oprawie wybitnego ukraińskiego malarza emigracyjnego Petra Andrusiwa. W jednym z listów Lesia Chrapliwa pisze: „Czy mogłoby być większe marzenie dla nas, emigrantów, niż to, by nas znano i czytano w ojczystym kraju?!” I oto na naszych oczach marzenie naszych rodaków-emigrantów się spełnia. Dystans między nami coraz bardziej maleje i powoli stajemy się jedną rodziną literacką. Imię Lesi Chrapliwej w tej rodzinie jest wzorem poświęcenia, pracowitości i nieustannej wrażliwości na wszystkie wyzwania czasu, które do dziś stają przed Ukrainą.

Traducción automática

Página · p. 10página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

Międzynarodowy konkurs języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka cieszy się dużą popularnością wśród naszych wychowanków. Mamy też zwycięzców. Praca twórcza o historycznej przeszłości Ukrainy autorstwa kursantki Marii Nazarenko została wyróżniona dyplomem i zostanie opublikowana w zbiorze autorów-zwycięzców. W naszej placówce edukacyjnej odbywa się wiele różnych i ciekawych wydarzeń literacko-twórczych. — Czego rzeczywiście nie było w historii Akademii SBU w poprzednich latach, to kursantów-laureatów prestiżowych nagród literackich. Czyż nie tak? — Tak. Tego rzeczywiście nie było aż do 4 kwietnia 2011 roku, kiedy to w siedzibie Narodowego Związku — Byłam przewodniczącą jury akademickiego konkursu literackiego „Ogień w odzieży słowa”, który odbył się w Narodowej Akademii Służby Bezpieczeństwa Ukrainy wiosną tego roku. I chcę powiedzieć, że jestem mile zaskoczona potencjałem twórczym uczestników, którzy występowali w trzech kategoriach: poezja, proza oraz artykuły publicystyczno-naukowe. Moim zdaniem bardzo cenną cechą tego konkursu jest to, że w dorobku niemal każdego z jego uczestników poważne miejsce zajmuje tematyka patriotyczna i obywatelska. To dobry znak, bo świadczy on o tym, że młodzi autorzy — przyszli odpowiedzialni pracownicy — są świadomi tego, że „poeta… na Ukrainie to więcej niż poeta”, i tak będzie zaw

Traducción automática

Página · p. 10página original ↗

NARODOWA AKADEMIA SBU: JAK FORMOWANY JEST POTENCJAŁ OSOBISTY I DUCHOWY PRZYSZŁYCH KONTRWYWIADOWCÓW

— Szanowny Jewhenie Denysowyczu, pierwszą rzeczą, która uderza każdego, kto przekracza próg Narodowej Akademii Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, jest patriotyczny twórczy duch, który panuje w procesie wychowawczym i dydaktycznym, a przede wszystkim wielki szacunek dla ukraińskiego Słowa. Myślę, że nie tylko mnie interesuje usłyszeć od Pana — szefa jedynej na Ukrainie uczelni o tak specyficznym profilu zawodowym — o tym, jak jej kadra naukowo-dydaktyczna i oficerska rozwiązuje tak żywotnie ważny problem o znaczeniu państwowym, jakim jest nauka języka ukraińskiego, i ogólnie przestrzega ustawodawstwa Ukrainy o językach… — Mylą się ci, którzy myślą, że w uczelni Służby Bezpieczeństwa mało dba się o język ukraiński lub niewłaściwie wykonuje „Ustawę o języku”. Otóż podkreślę, po prostu nie możemy sobie na to pozwolić. Ponieważ, po pierwsze, znajomość języka ukraińskiego jest jedną z oznak wysokiego profesjonalizmu oficera służb specjalnych, po drugie — być może głównym czynnikiem wychowania patriotycznej, duchowo bogatej osobowości, świadomej swojego udziału w losach ojczystej ziemi. Wszyscy pamiętamy genialne wersy niezapomnianego Wasyla Symonenki: „Dopóki mowa dla wnuków brzmi słowiczo, i dzwoni, jak kryształ, jak trawa stepowa, ty nie umrzesz, ty nie umrzesz, Ukraino, nie zginie naród, który w niepogodę śpiewa”. Więc nie ma nic dziwnego w tym, że w Narodowej Akademii Służby Bezpieczeństwa Ukrainy kadeci — przyszli pracownicy operacyjni i referenci-tłumacze — głęboko i celowo opanowują dorobek kulturowy narodu ukraińskiego, w szczególności osiągnięcia języka urzędowego i najnowszego słowa literackiego. Oczywiście wielka w tym zasługa katedry ukraińskiego języka urzędowego, którą kieruje profesor Ludmyła Heorhijiwna Pohyba. Dzięki pracownikom katedry język ukraiński z wielką miłością na wysokim poziomie zawodowym studiuje się w Akademii SBU. — Oto przede mną nowocześnie i jaskrawo wydany podręcznik „Język ukraiński kierunku zawodowego”. Autorzy — pracownicy katedry ukraińskiego języka urzędowego Pana uczelni. I jest to bardzo miłe, ponieważ mamy poważne problemy z językiem ukraińskim i mową na wszystkich poziomach. — Dzisiaj Ministerstwo Edukacji i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy porusza kwestię zapewnienia studentom, kadetom, słuchaczom uczelni wyższych literatury dydaktyczno-metodycznej, stworzonej siłami kadry naukowo-dydaktycznej uczelni. W naszej Akademii SBU praktykuje się to od dawna. Jeśli chodzi o podręcznik „Język ukraiński kierunku zawodowego”, którego autorami są pracownicy katedry języka urzędowego Ludmyła Heorhijiwna Pohyba, Tetiana Ołeksandriwna Hrybiniczenko, Łarysa Mykołajiwna Hołiczenko, to ukazał się on nakładem wydawnictwa „Kondor”, oczywiście pod egidą Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, i jest rekomendowany jako podręcznik dla szerokiego kręgu krajowych wyższych i średnich szkół specjalistycznych różnych kierunków zawodowych, a także wydziałów ukrainistyki zagranicznych uczelni. Dla wychowanków Akademii, wśród których są kadeci, słuchacze i ci, którzy przechodzą u nas przekwalifikowanie, podręcznik stał się już książką podręczną. Z niego uczą się zarówno ustawodawstwa językowego, jak i polityki językowej, sekretów komunikacji zawodowej, kultury języka i komunikacji ustnej, prowadzenia dokumentacji, etykiety korespondencji służbowej, a nawet tajników tłumaczenia i redagowania, uczą się pisać prace naukowe i prowadzić publiczne dyskusje. Tak więc podręcznik nie zalega na półkach biblioteki. Podobnie jak inne opracowania dydaktyczno-metodyczne katedry, które również mają aprobatę Ministerstwa, na przykład podręcznik „Sporządzanie dokumentów urzędowych. Ćwiczenia” (Pohyba L. H., Hrybiniczenko T. O., Bahan M. P.), który doczekał się już drugiego wydania w wydawnictwie „Łybid”; „Zbiór dyktand z języka ukraińskiego dla uczelni wyższych” (Hrybiniczenko T. O., Pohyba L. H., Szkuratiana N. H.), którego materiały wyróżnia wysoki patriotyzm, pomagają zdobyć nie tylko odpowiednie przygotowanie językowe, ale także podnieść ogólną erudycję. I nie mówię tego tylko dla pięknych słów: przychodzą do nas uczyć się różne dzieci, z różnym poziomem znajomości języka ukraińskiego. A wypuszczamy ludzi wysoko wykształconych, oczytanych, znawców języka państwowego. Potwierdzeniem tego są pochlebne opinie, które napływają od praktycznych pracowników Służby Bezpieczeństwa. Mnie jako kierownikowi Akademii szczególnie miło, że zespół katedry języka urzędowego otrzymuje nowe zamówienia na opracowanie podręczników zawodowych o profilu filologicznym. — A jak Narodowa Akademia Służby Bezpieczeństwa Ukrainy wykonuje „Ustawę o językach na Ukrainie”? — Zarówno kierownictwo naszej uczelni, jak i kadra wykładowcza — wszyscy dbamy o to, aby kadeci doskonale władali językiem państwowym, a także językami mniejszości narodowych, nie zapominamy też o nauce języków obcych. Dlatego w tym roku wprowadziliśmy do procesu dydaktycznego naukę nie tylko języków europejskich, ale i wschodnich. Tak, oprócz angielskiego, niemieckiego, francuskiego, kadeci uczą się arabskiego, tureckiego, chińskiego, perskiego… Myślimy o poszerzeniu tej listy. — Jeśli to nie tajemnica, w jakim języku porozumiewają się między sobą wykładowcy i, oczywiście, wychowankowie Akademii? — Jednoznacznie — w państwowym ukraińskim. — Dla mnie stało się niespodzianką, oczywiście przyjemną, to, że kadeci i studenci Akademii SBU biorą udział w Międzynarodowych konkursach języka ukraińskiego imienia P. Jacyka… — I to już dziesięć lat z rzędu. Bez przesady, właśnie pisarzy Ukrainy odbyła się ceremonia uroczystego wręczenia dyplomów zwycięzcom prestiżowej Międzynarodowej ukraińsko-niemieckiej nagrody literackiej imienia Olesia Honczara. Wśród laureatów tej nagrody jest także Ałła Adamowycz, kadet Narodowej Akademii Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, wyróżniona dyplomem za badanie literaturoznawcze „Oles Honczar — pełnomocnik pokoju”. Została ona również uhonorowana nagrodą zachęcającą Ogólnoukraińskiego Funduszu Odrodzenia wybitnych zabytków dziedzictwa historyczno-architektonicznego im. Olesia Honczara za „wielki wkład w badania twórczości Olesia Honczara, samodzielne, dojrzałe, niezależne myślenie w ocenie jego dziedzictwa”. Słowa podziękowania dla założycieli i organizatorów nagrody przyszła tłumaczka wygłosiła w językach ukraińskim i niemieckim. Również w tym roku w konkursie „Młodych Regionów” rejonu hołosijiwskiego m. Kijowa zostały wyróżnione prace kadetów Olhy Łysak i Andrija Bessaraba na temat „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem (Ukrainką)”. Nasi absolwenci Wałerija Zanina i Maryna Tykwa zostały zwyciężczyniami konkursu Ministerstwa Edukacji, Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy — „Historia mojej wsi”, a ich prace zostały wydrukowane w gazecie „Ukraińskie Słowo”. Oprócz tego w Akademii odbywają się wewnętrzne konkursy twórczości literackiej wśród studentów i wykładowców… Stylistyczną sprawność mowy Ołeny Sobolewej wyróżniono w kwietniu 2010 roku dyplomem na Ogólnoukraińskiej olimpiadzie studenckiej z języka ukraińskiego (m. Czerniowce). Pochlebne opinie o poetyckich uzdolnieniach naszych kadetek Ołeny Sobolewej, Wałeriji Ołondar, Wiktoriji Cwirczak, Hanny Szmotkinej słyszeliśmy od wszystkich artystów, którzy gościli u nas. czekają, i właśnie oni są gotowi kontynuować tę sławną humanistyczną tradycję literatury ojczystej. Szczególnie uderzył mnie wysoki poziom artystyczny i głębia przemyślenia roli twórcy we wszystkich epokach w pracy Ołeny Łosiewej „List do Iwana Franki”. Podobało mi się również to, że konkursowicze nie tylko piszą własne utwory, ale także tłumaczą światową poezję. Wśród wyróżnionych prac jest zarówno wysokiej klasy proza filozoficzna, jak i zbiory poezji, które już można uznać za rękopisy przyszłych książek. — Wnioski i słuszne rady jury zostały uwzględnione. Wszyscy uczestnicy i zwycięzcy konkursu „Ogień w odzieniu słowa” zostali nagrodzeni dyplomami i listami pochwalnymi. — Oczywiście, te osiągnięcia to rezultat wielkiej i systematycznej pracy, którą prowadzi się, i to nie od roku, z twórczą młodzieżą studencką Akademii. — Oczywiście. Już od 15 lat w Narodowej Akademii Służby Bezpieczeństwa Ukrainy działa studio literackie kursantów i wykładowców. Działalność koła skierowana jest na rozwój twórczych uzdolnień, kształtowanie aktywnej postawy życiowej naszych wychowanków, udzielanie pomocy w przygotowaniu publikacji i prowadzeniu badań poetyckich. Artykuły kursantów Kostiantyna Mazka, Wołodymyra Żurby, Inny Weriowkinej, Julii Awramenko i innych dotyczą współczesnej młodzieży, problemów rodziców i dzieci, uczuć patriotycznych, szacunku do języka ojczystego. Są to także recenzje, wydrukowane w ciągu ostatnich lat w tygodniku „Ukrajinśke Słowo”, w szczególności artykuł Romana Stecyszyna o języku państwowym Ukrainy „Dopóki żyje język, żyje naród. Ginie język — ginie naród”. Aspirant Jarosław Skoryk po spotkaniu w Akademii z dramaturgiem W. Herasymczukiem napisał artykuł krytyczny o jego utworze pod tytułem „Dramat W. Herasymczuka »Andrzej Szeptycki«”, który został opublikowany w gazecie „Słowo Proświty”. Absolwentka z 2010 roku Wałerija Dowhal przygotowała recenzję zbioru poezji pracownika Akademii J. Osećkiego. Artykuły kursantek Wałeriji Ołondar i Marii Nazarenko drukowała gazeta „Pryroda j suspilstwo”. Ujrzał światło dzienne przygotowany przez katedrę ukraińskiego języka biznesowego zbiór „Studenckie studia”, poświęcony tematowi „Jak cię nie kochać, Kijowie mój”. Wydawnictwo „Knyha” opublikowało zbiór poezji absolwenta Akademii, wielokrotnego zwycięzcy konkursów twórczych Mykoły Burkackiego pod tytułem „Drugie bieriega” (poezje rosyjskie i ukraińskie). — Czy to prawda, że szczególnie popularne w Akademii są wydawnictwa literacko-oświatowe? — Ogólnie cały personel Akademii ma możliwość regularnego dowiadywania się o nowościach literackich z gazet „Literaturna Ukrajina”, „Ukrajinśka literaturna hazeta”, „Słowo Proświty”, „Ukrajinśke Słowo” oraz czasopisma „Suczasnist”. Nasza placówka edukacyjna prenumeruje te czasopisma już nie pierwszy rok, są one w jej bibliotece i, jak mi wiadomo, są bardzo popularne wśród młodzieży studenckiej. — A propos: czy nie planują Państwo sami wydawać czy to czasopisma akademickiego, czy gazety, jak robią to inne uczelnie, w szczególności Narodowa Akademia Zarządzania? — Zespół Akademii nad tym myślał. Badaliśmy doświadczenia wydawania gazet w najlepszych uczelniach miasta Kijowa. Nasza specyfika wiąże się, w szczególności, z ograniczeniami dotyczącymi informacji służbowej, która krąży w placówce edukacyjnej, i znajdzie swoje odzwierciedlenie w przyszłym wydaniu, które ma roboczy tytuł „Akademia. Od »A« do »Ja«”. — Dobry pomysł… O ile mi wiadomo, wielką wagę w procesie wychowawczym i edukacyjnym przywiązują Państwo do organizacji różnych świąt literacko-artystycznych… — W marcu 2011 roku obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego oraz 150. rocznicę powtórnego pochówku Tarasa Szewczenki. W ramach uroczystości odbyła się konferencja naukowo-praktyczna kursantów z udziałem znanego pisarza P. Perebyjnosa, quiz językowo-literacki na najlepszego znawcę spuścizny twórczej T. Szewczenki, konkurs recytatorów utworów poetyckich, wieczór literacki-requiem pamięci Wielkiego Kobziarza, które stały się potężną formą patriotycznego i estetycznego wychowania przyszłych pracowników Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Logicznym uzupełnieniem pracy literacko-twórczej, która jest prowadzona w Narodowej Akademii, jest odwiedzanie miejsc pamięci związanych z życiem i działalnością wybitnych postaci kultury ukraińskiej. Wiosną tego roku kursanci starszych roczników po raz kolejny weszli na Górę Czerniecza, gdzie pokłonili się grobowi Tarasa Szewczenki, byli w Soborze Uspieńskim na nabożeństwie żałobnym za wielkiego ukraińskiego poetę. Odwiedzili pierwsze narodowe muzeum Kobziarza. Niespiesznie oglądając eksponaty, poruszeni. Mój rozmówca — generał major Jewhen Deonizijowycz SKULYSZ, zasłużony prawnik Ukrainy, doktor nauk prawnych, rektor Narodowej Akademii Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Stateczność i siwizna, wewnętrzne skupienie i wykwintna życzliwość świadczą o jego wielkim doświadczeniu zawodowym i życiowym. Przekonujesz się, że to człowiek czynu, ale i słowa. Właśnie o tym, jak szanują ukraińskie słowo przyszli kontrwywiadowcy, przeprowadziłam rozmowę z rektorem Akademii.

Traducción automática

Página · p. 11página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

kursanci zatrzymywali się przy osobistych rzeczach Tarasa, dokumentach jego ręki, portretach, kolekcji „Kobzarzy” wydawanych w różnych latach. Ogólne wrażenie, stan emocjonalny, rozmowy kursantów między sobą wymownie i przekonująco świadczyły o tym, że imię Tarasa Szewczenki jest dla każdego z nich drogowskazem w życiu i dalszej służbie oficera służby specjalnej, inspirującym przykładem służenia interesom bezpieczeństwa państwowego Ukrainy. Poeta na zawsze pozostanie wyrazicielem odwiecznych nadziei narodu ukraińskiego. — Usłyszeć takie słowa od oficera służb specjalnych… wiele znaczy. Jewhenie Deonizijowiczu, wzruszył Pan mnie do głębi duszy, i nie tylko pietetycznym stosunkiem do Tarasa Hryhorowycza. Wiem bowiem: dziś, gdy narodowo świadoma elita twórcza jest zaniepokojona tym, że język i literatura ukraińska znalazły się na peryferiach edukacji w Ukrainie, właśnie w Akademii SBU literatura ukraińska jest w łaski, a jej nauczanie stoi na wysokim poziomie. Za to Panu osobiście bardzo dziękuję. — Moim zdaniem szczególnie ważnym czynnikiem wpływu na kształtowanie gustów estetycznych kursantów są spotkania z mistrzami pięknego słowa. Dlatego z radością zapraszamy do siebie pisarzy. Tylko w ostatnim roku w Narodowej Akademii Służby Bezpieczeństwa Ukrainy przebywało pisarzy, publicystów, językoznawców i literaturoznawców więcej niż przez wszystkie lata istnienia Akademii SBU. Interesujące były spotkania z laureatami Nagrody im. Szewczenki Mychajłem Słaboszpyckim, Petrem Perebyjnosem, redaktorem naczelnym czasopisma „Kijów” Wiktorem Baranowem i redaktorem „Ukraińskiej Gazety Literackiej” Mychajłem Sydorżewskim, z dramaturgiem Walerijem Herasymczukiem, poetkami Tetianą Domaszenko i Natalią Kłymenko — dyrektorem Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki w Kijowie, doktorem nauk fizyczno-matematycznych, poliglotą-tłumaczem Iwanem Dziubą. A także Pani, Halino Tymofijiwno, rozmowy z naszymi kursantami o wielkości i znaczeniu języka ukraińskiego, o zachowaniu jego czystości pozostawiły ślad w ich duszach. Szczerze mówiąc, kierownictwo i kadra pedagogiczna Akademii dokłada wszelkich starań, aby język i literatura ukraińska nie czuły się na peryferiach procesu kształcenia. Nasi kursanci nie tylko spotykają się z ukraińskimi współczesnymi pisarzami, lecz także czytają ich utwory. Dobrze znają nazwiska patriarchów współczesnej literatury ukraińskiej, laureatów Nagrody im. Szewczenki Anatolija Dimarowa, Jurija Muszkietyka, Borysa Olijnyka, Pawła Mowczana, Jurija Szczerbaka, Jewhena Paszkowskiego, Mariji Matios, Ljubow Hołoty, znają utwory prozaiczek Halyny Tarasiuk, Jewhenii Kononenko, Iren Rozdobudko, dramaturgów Jarosława Stelmacha, Walerija Herasymczuka, Wasyla Folwarocznego, poetów Mykoły Łukiwa, Wadyma Kryszczenki, Jurija Rybczynskiego, Pawła Wolwacza i innych. Studiują także twórczość Wasyla Stusa, Iwana Switłycznego, przedstawicieli ukraińskiej diaspory. Nasi kursanci znają również szkoły literackie: kijowską, nowojorską, halicką, żytomierską. Taka znajomość pozwala rozumieć rzeczywistość w kategoriach narodowych cnót, miejsca i przeznaczenia człowieka na przecięciu czasu i przestrzeni w wirze niespokojnej teraźniejszości. Sądzę, że przygotowanie zawodowe naszych referentów-tłumaczy mogą zazdrościć studenci najbardziej prestiżowych uczelni filologicznych. — I to rzeczywiście tak. Ostatnio w Akademii narodziła się jeszcze jedna dobra tradycja: odwiedzanie historycznych miejsc Ukrainy. — Zapoczątkował tę naprawdę dobrą tradycję pułkownik Wiktor Pietrowycz Hujwan. Nasi kursanci byli już w stolicy hetmańskiej Baturynie, w Czyhyryniu i innych miejscach chwały kozackiej. Ponadto przyjęli zwyczaj przywożenia stamtąd drzewka i sadzenia w naszym parku chwały. Otóż: już rośnie w tym parku, na dziedzińcu Akademii SBU, dębczak z Czyhyryna i jarzębina z Baturyna. Myślę, że wkrótce zazieleni się tu także karpacka świerk, tym bardziej że nasi wykładowcy i kursanci w przededniu Dnia Konstytucji zdobyli już również Howerlę — świętą górę Ukraińców. — Jak mi wiadomo, Pan i Wiktor Pietrowycz Hujwan pochodzicie z Bukowiny, błogosławionego kraju, gdzie i dziś świętuje się ludowe tradycje. Czy prawda, że w tym roku w Akademii SBU zapoznano się z bukowińską Malanką, ludowym świętem perebiria, które szczególnie jasno i wystawnie odbywa się w przededniu Starego Nowego Roku tylko w Waszkiwcach w rejonie wyżnickim obwodu czerniowieckiego, a na które co roku po Bożym Narodzeniu zjeżdża się pół Kijowa i ćwierć świata? — Było takie i niczego sobie było… Widzi Pani, w naszej Akademii studiuje bardzo wiele utalentowanej młodzieży, która nie tylko potrafi pisać, śpiewać, grać, ale także interesuje się ludowymi tradycjami. Także wśród wykładowców wielu jest miłośników ludowych tradycji. Ale nie wszyscy z nich, zwłaszcza mieszkańcy miast i pochodzący z obwodów wschodnich i południowych, znają te zwyczaje i obrzędy ludowe: niestety, nie wszędzie one zachowały się tak, jak na zachodzie Ukrainy. Dlaczego więc nie spróbować, z takimi utalentowanymi młodymi siłami, odrodzić ludowych świąt w murach Akademii? Szczególnie wielkie wrażenie, jak mówią, nasza Malanka wywarła na pracownikach Solomiańskiej rejonowej administracji państwowej. I to kolejne potwierdzenie, że pielęgnowanie praojcowskich tradycji, dawnych zwyczajów własnego narodu — także jeden z bardzo skutecznych czynników kształtowania harmonijnej, patriotycznej osobowości, wysokomoralnego fachowca, człowieka z wielkiej litery, których chcemy wychować jako ukraińskich kontrwywiadowców. — Powodzenia Panu, Jewhenie Deonizijowiczu, w tej świętej sprawie państwowej, sił i zdrowia, i dziękuję za tak szczerą i pouczającą rozmowę. — A my dziękujemy Pani za uwagę, którą zwróciła na nasz zakład naukowy. Opuszczając eleganckie pomieszczenia Narodowej Akademii, jej gościnnego gospodarza, życzliwych pracowników, jestem przekonana, że naród ukraiński ma optymistyczną przyszłość, jeśli na straży bezpieczeństwa Ukrainy stoją ludzie o państwowym myśleniu, patrioci i profesjonaliści, szczerze przywiązani do ludowych obyczajów i tradycji, przychylni ukraińskiemu słowu, przejęci troską o rozkwit kultury narodowej i umacnianie ducha ukraińskiego. Rozmawiała Halina TARASIUK

Traducción automática

Página · p. 11página original ↗

TARASOWEJ ŚWIETLICY — 20 LAT

Raisa TANANA, kierownik działu Szewczenkowskiego Państwowego Rezerwatu, zasłużony pracownik kultury Ukrainy 3 sierpnia minęło 20 lat od chwili, gdy na terenie Szewczenkowskiego Państwowego Rezerwatu w Kaniowie odtworzono pierwsze ludowe muzeum Kobzarza — Tarasową świetlicę w chacie wieloletniego strażnika mogiły Szewczenki Iwana Ołeksijowicza Jadłowskiego. Na to wydarzenie pracownicy naukowi muzeum czekali od dawna. Wreszcie, w związku z przygotowaniami do 175. rocznicy urodzin T. Szewczenki, Rada Ministrów Ukrainy w 1987 roku uchwaliła rezolucję „O dodatkowych działaniach na rzecz uporządkowania miejsc pamięci związanych z życiem i działalnością T. Szewczenki”. Jeden z jej punktów przewidywał odtworzenie na terenie Szewczenkowskiego Państwowego Rezerwatu Tarasowej świetlicy. Nad projektem pracowała grupa architektów Kijowskiego Naukowo-Badawczego Instytutu pod kierunkiem doktora architektury Ju. F. Chochła. Środki na budowę przekazało Towarzystwo Ochrony Zabytków Historii i Kultury, kierowane wówczas przez akademika P. T. Tronka. Ale odbudowanie chaty w tym miejscu, gdzie kiedyś stała, było już niemożliwe. Postanowiono odtworzyć ją za współczesnym muzeum, nieopodal mogiły I. O. Jadłowskiego. Mistrzowie postawili chatę i pokryli ją strzechą. A oblepiali ją, zgodnie z ukraińskim zwyczajem, gliną. Na „walkowanie” chaty zaproszono dobrych przyjaciół muzeum, miłośników T. Szewczenki. Uroczyste otwarcie odbyło się 3 sierpnia 1991 roku. A kilka dni później Metropolita Kijowski i całej Ukrainy Filaret poświęcił chatę. Wszystko tu jest jak dawniej. Sień dzieli ją na dwie połowy. W lewej — Tarasowa świetlica. W prawej — pokój, w którym kiedyś mieszkał z rodziną Iwan Ołeksijowicz. Większość rzeczy w pokoju dozorcy ma charakter pamiątkowy. Wśród nich: samowary, z których kiedyś Iwan Ołeksijowicz częstował ludzi aromatyczną herbatą z ziół polnych; miedziany kubek, z którego podawał poecie i jego miłośnikom wodę; okrągły stołek, na którym dozorca mogiły Szewczenki lubił coś majsterkować, itd. Wszystkie te przedmioty przekazali tu jego potomkowie. Zaprezentowano szereg fotografii, na których można zobaczyć Iwana Ołeksijowicza przy pracy: plecie na ganku ятір, wycina ковганки. Autorem tych zdjęć jest znany ukraiński artysta, gorący miłośnik T. Szewczenki M. Ch. Onacki. W Tarasowej świetlicy odtworzono ekspozycję z czasów 1912 roku. Do naszych dni zachował się duży, artystycznie zaprojektowany metalowy wieniec, który na mogile T. Szewczenki złożył aktor Moskiewskiego Teatru Artystycznego Jerzy Burdżałow 27 maja 1912 roku. Pośrodku ściany — portret T. H. Szewczenki, kopia M. Rudenki z obrazu znanego malarza I. Riepina. Na lewo od portretu — ikona Zbawiciela, która kiedyś wisiała w Tarasowej świetlicy. Podarowała ją wnuczka dozorcy mogiły Szewczenki Ch. Balicka. Na pokucie — obraz nieznanego malarza „Święty Tarasiusz”. Przedstawia on Tarasa Szewczenkę w postaci świętego z „Kobzarem” w rękach. Obraz zdobi ukraiński ręcznik. Taki ręcznik dla pierwszego ludowego muzeum Kobzarza haftowały Lesia Ukrainka wraz z Małgorzatą Komarową. Oryginał ręcznika znajduje się w Państwowym Muzeum T. H. Szewczenki, a kopię dla Szewczenkowskiej izby wykonała kaniowska mistrzyni H. Bondarenko. Po odnowieniu Szewczenkowskiej izby powrócił do niej unikatowy eksponat — ikona Zbawiciela Nerukotwornego, którą w 1888 roku podarowała rodzina kaniowskiego notariusza Zachарiusza Krakowieckiego. Podobnie jak dawniej, podłoga w izbie jest posypana macierzanką, miętą, a pod belką stropową — bukiety polnych kwiatów i kalina. O tym, jak ludzie odbierają to muzeum, można się dowiedzieć z zapisów w księdze wrażeń. Księgę zapoczątkował w dniu otwarcia Szewczenkowskiej izby sekretarz naukowy i zastępca dyrektora Centrum Innowacyjnego Akademii Nauk USRR, kandydat nauk biologicznych W. N. Synycki: „Drodzy przyjaciele! Wielką, świętą sprawę wykonaliście swoją ciężką pracą, odnawiając dla narodu ukraińskiego izbę naszego Ojca duchowego, niezapomnianego T. H. Szewczenki. Ziemski pokłon dla was wszystkich: zarówno dla etatowych pracowników muzeum, jak i dla ochotniczych pomocników oraz postronnych ludzi, którzy nosili do Szewczenkowskiej izby dary, kto co miał. Jestem przekonany, że waszą sprawę kontynuować będą…” (wpis z 3.08.1991 r.). Odnowiona chata wstrząsnęła także członkami Żytomierskiej Miejskiej Proświty oraz zrzeszenia weteranów, którzy odwiedzili ją 20.05.2007 roku: „Zachwyceni tym, co zobaczyliśmy. Tutaj skupiona jest duchowość całej Ukrainy. Szczere podziękowania dla ludzi, którzy troszczą się o ten skarb…” Pobyt w Szewczenkowskiej izbie porusza ludzi do głębi duszy. Tutaj mimowolnie przypominają sobie swoje dzieciństwo, rodzinną chatę. „To — chata mojego dzieciństwa… Dokładnie taka sama była u mojej babci. W takich chatach wyrastała, walczyła, cierpiała i odradzała się Ukraina. Chwała naszemu narodowi, który wytrzymał, który przetrwał i który zawsze będzie!” — zapisał 22.05.1993 roku nasz rodak Wiaczesław Czornowił. Siostry Doroszenko z Kijowa pozostawiły taki wpis: „Szewczenkowska Wnętrze odnowionej izby I. O. Jadłowskiego, świetlica, to przytulny, pełen ducha ukraińskiego kącik, który przenosi nas do pierwotnych źródeł – ukraińskiej zagrody i rushnyków. Niski ukłon Iwanowi Jadłowskiemu, który zachował ten „Tarasowy kącik”. Dobrym słowem wspominają opiekuna mogiły Szewczenki wielu ludzi. Rok odnowienia Tarasowej świetlicy to rok początku nowej karty w historii naszego państwa – uzyskania przez nie niepodległości. Ludzie dziękują Tarasowi jako „ojcu narodu”. „Pamiętajmy, że bez Szewczenki nie byłoby ukraińskiego narodu jako takiego. Dziękuję Ci, Ojcze, za wolną, niepodległą Ukrainę – Państwo!” – zapisał 26 sierpnia 1996 roku znany ukraiński artysta, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki Mykoła Bidniak. Iwan Jadłowski miał liczną, zgodną rodzinę: sześciu synów i trzy córki. Dziś także wnuki nie tylko przychodzą, aby popatrzeć, ale i przynoszą swoje skromne upominki. A w 1993 roku rozpoczęto odnawianie sadu przy dziadkowej chacie. Obecnie w tym sadzie owocują jabłonie, morele, wiśnie, brzoskwinia, orzech i winorośl. Do odnowionej dziadkowej chaty przychodzą jego potomkowie nie tylko z Ukrainy, lecz także z bliskiej zagranicy: „Dziś razem z rodziną przyjechałam na rodzinną ziemię mojego dziadka Filipa Danyłowicza Jadłowskiego. Bardzo pragnął odwiedzić to miasto, tę Tarasową Górę, ale nie udało mu się. Spełniłam jego życzenie i zawiozę mu na grób garść ziemi, którą wzięłam z miejsca, gdzie stała chata jego rodziców” – zapisała w księdze wrażeń 14.06.2010 Halina Ołeksijiwna Waliulina z Permu. Chata Iwana Ołeksijowicza Jadłowskiego przyciągała i przyciąga uwagę pisarzy, artystów, poetów, fotografów. Malarze O. Żałantaj, A. Burtowy, I. Własow, W. Niesterenko, W. Harbuz, N. Łoza, W. Makowej, Z. Keciało, W. Radecki, O. Sokurenko, H. Morozowa stworzyli piękne obrazy przedstawiające odnowioną Tarasową świetlicę. A poetka Nina Kostiuk z Kijowa napisała: Świetlico, świetlico, jak źrenica oka, Oknami jasnymi na świat. Stoisz na górze, gdzie duchowa skarbnica, Jak Boży niewiędnący kwiat.

Traducción automática

Página · p. 12página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

czekają pomarańcze. Codziennie warzywa, soki. Kto chce zajmować się grządką, temu przydzielają ziemię. Moja żona kocha kwiaty, razem pracujemy na ziemi. Mamy ar. Uprawiamy tulipany, krokusy, co roku częstujemy mieszkańców pensjonatu świeżymi ogóreczkami”. Idziemy dalej. Ludzie starsi powoli zbierają się — niedługo obiad. Wchodzimy do pokoju przewodniczącej komisji kulturalno-bytowej Margarity Michajłowny. Wcześniej pracowała jako nauczycielka języka rosyjskiego, a teraz aktywnie pomaga administracji w organizacji czasu wolnego osób starszych. Opowiada o tym, czym zajmują się mieszkańcy pensjonatu: „Staramy się podtrzymywać przyjazną atmosferę, pokojowo rozwiązywać sytuacje konfliktowe. Mamy plan pracy, rozdzielamy obowiązki. Nie wszyscy starsi ludzie są aktywni. Są i 88-latkowie bardzo aktywni, są 70-latkowie bierni. Aktywność zależy nie od wieku, a od człowieka. Tradycyjnie odwiedzamy wystawy kwiatów, jeździmy na wycieczki, byliśmy między innymi w Pyrohowie, na strusiej farmie, w miejscach chwały orężnej i tym podobne. Często chodzimy do teatrów na ciekawe spektakle. W bibliotece pokazujemy filmy. Entuzjaści prowadzą wykłady-koncerty na różne tematy, są godziny poezji. Na każde święto przygotowujemy ciekawy program kulturalny”. Szczególną dumą mieszkańców pensjonatu geriatrycznego jest duża biblioteka, która często jest miejscem znajomości i spotkań. Zastępca dyrektora Anatolij Wasilowycz opowiada: „Oto niedawno jedna osoba prywatna podarowała nam ponad 500 książek. Książki darują często, ale podchodzimy do tego wybiórczo — niepotrzebnych nam nie trzeba. Bierzemy tylko te, które będą cieszyć się popytem wśród starszych ludzi, a nie będą pokrywać się kurzem na półkach. Mieszkańcy pensjonatu czytają kryminały, romanse, interesują się historiami z życia znanych ludzi”. Także Anatolij Wasilowycz opowiedział, że trzymanie zwierząt przez mieszkańców pensjonatu jest zabronione: „Ale czasami, kiedy starsza osoba prosi, nie zabraniamy kotów”. Wychodząc na balkon, nacieszyłam się pięknym widokiem — wszystko tonie w zieleni, teren pensjonatu geriatrycznego jest posprzątany i schludny. Zauważyłam, jak pewnie obok dwóch babć, które spacerują i żywo rozmawiają między sobą, przechadza się czarny kot. Nieco dalej na słońcu wygrzewa się szary. Opuszczając pensjonat, pogrążyłam się w rozmyślaniach: w szybkim biegu czasu wielką mądrością każdego jest umiejętność z wdzięcznością przyjmować swój wiek, patrzeć na życie filozoficznie, bez rozdzierania szat i z lekkim uśmiechem na twarzy. Rozmawiała Natalia ANTONIUK

Traducción automática

Página · p. 12página original ↗

JAK W WIELKIEJ RODZINIE

Dyrektor pensjonatu geriatrycznego Antonina URBANOWSKA przyjęła mnie niezbyt chętnie. Mówi: „Oto przychodzą reporterzy z telewizji, powiem zdanie: „Mamy dużo owoców. Teraz ich nie ma”. To oni wytną pierwsze zdanie i zrobią wszystko, żeby reportaż był negatywny”. Jednak dowiedziawszy się o szczerych intencjach „Słowa Proświty”, złagodniała i zechciała podzielić się wieloletnim doświadczeniem pracy z osobami starszymi, wszak w systemie opieki społecznej pracuje od 35 lat. — Antonino Michajłowno, jak obecnie żyje pensjonat? Kto pomaga? — Trudności mamy takie, jak w całym państwie: ciężko, ale przetrwamy. Młodych wolontariuszy nie ma, gdyż młodzi nie są przyzwyczajeni myśleć, że będą starzy i, być może, będą przebywać w takim zakładzie. Sponsorów nie ma. Nam przeważnie pomagają organizacje religijne, które opiekują się leżącymi chorymi, organizują koncerty. — Czy wymieniają się Państwo doświadczeniami z zagranicznymi kolegami? — Byłam w placówkach geriatrycznych Niemiec i Polski. Wymiany doświadczeń nie może być, bo mamy absolutnie różne warunki materialne, poziom wyposażenia medycznego, finansowanie — nam do nich jeszcze daleko. Chociaż w naszym pensjonacie byli przedstawiciele wszystkich krajów europejskich, którzy ocenili nasze warunki mieszkaniowe znacznie wyżej niż ich, bo średnio w Europie mieszkanie w podobnym pensjonacie kosztuje od 5 tysięcy euro miesięcznie. Po to, żeby człowiek poszedł do takiego jak nasz pensjonatu, musi być zamożny. U nich nie ma państwowych placówek geriatrycznych, należą one do osób prywatnych, a w Niemczech, na przykład, większość zakładów dla starszych należy do parafii kościelnych. Na dzień dzisiejszy mamy warunki bytowe i wyżywienie na należytym poziomie, a wyposażenie medyczne — nie. — Chyba osoby starsze najbardziej cierpią z powodu samotności i braku kontaktu? — Samotni ludzie, którzy przychodzą do pensjonatu, nie myślą o kontaktach, wszak nie są one dla nich najważniejsze. U wielu z nich pozostało jeszcze „sowieckie” postrzeganie — my zarobiliśmy i nam są winni. Mamy dużą salę widowiskową na 320 miejsc, gdzie kilka razy w miesiącu odbywają się koncerty i wykłady, i jeśli jest tam 30—50 osób, to już dobrze. Osobom starszym to nie jest interesujące, być może jeszcze dlatego, że w każdym pokoju jest telewizor z anteną satelitarną. Ludzie idą do naszego zakładu nie dla kontaktów, a dlatego, że nie mogą się sami obsłużyć, przygotować sobie jedzenia, brakuje środków, by żyć samemu. Smutno, kiedy masz 80 lat, a stale przebywasz w zamkniętym pomieszczeniu i nie możesz samodzielnie zejść na pierwsze piętro. Inni trafiają do nas przez konflikty rodzinne, bo nie mogą ułożyć sobie życia z członkami rodziny. Zdarzają się konflikty i tutaj, między mieszkańcami pensjonatu, wszak każdy ma swoje interesy, upodobania, pod względem poziomu wykształcenia, poglądów politycznych są różni. Bywa, że po wyborach przez trzy miesiące ze sobą nie rozmawiają. W pensjonacie są osoby starsze, które nadużywają napojów alkoholowych, stąd wiele problemów i kłótni. Jest pewna aktywna część osób starszych, które czymś się interesują, coś robią, a są całkiem bierni, których nic nie interesuje. U nas, jak w wielkiej rodzinie — wszyscy są różni. W Europie zaś w placówkach geriatrycznych mieszkańcy nie siedzą po prostu tak sobie, a są czymś zajęci, coś robią, mają jakieś zainteresowania. Naszych ludzi bardzo trudno poruszyć, zaangażować do pracy. Teren pensjonatu to 4 hektary, co tydzień jest co sprzątać, ale osoby starsze niechętnie się do tego włączają. — Proszę opowiedzieć, z jakich rodzin przychodzą do pensjonatu osoby starsze? — Do takich zakładów człowiek z dobrego życia i dobrej rodziny nie przychodzi. To w Europie od dawna jest przyjęte, że dzieci mieszkają oddzielnie od rodziców i rodzice z własnej woli idą do placówek geriatrycznych, gdzie dobrze żyją. U Słowian dzieci mieszkają z rodzicami i opiekują się nimi. W naszym pensjonacie niewielu jest tych, którzy mają dzieci. Ze szczęśliwych rodzin jest bardzo mało, w większości to emeryci, których nie ma z kim zostawić, a dzieci są bardzo zajęte. Wielu jest takich, których synowie i córki wyjechali za granicę, a oni nie zgodzili się z nimi przeprowadzić. Inni — z różnych przyczyn samotne osoby starsze w wieku do 96 lat. Mężczyzn u nas jest znacznie mniej niż kobiet, dlatego odczuwają oni szczególną kobiecą uwagę. Mamy 108 podopiecznych — leżących, którzy nie mogą się sami obsłużyć, nie wychodzą z pokoju lub poruszają się na wózkach. Chcę podkreślić: u wielu jedno słowo „dom-internat” wywołuje negatywne odczucia, mówiąc, że lepiej umrę w domu z głodu, niż tam pójdę. Przyzwyczaili się, że kiedyś w internatach mieszkało po pięcioro w pokoju, nosili jednakową odzież, ale tego dawno nie ma. Teraz są zupełnie inne warunki mieszkaniowe. — Antonino Michajłowno, proszę opowiedzieć o rozkładzie dnia i warunkach mieszkaniowych osób starszych. — Zbliżamy mieszkanie do warunków domowych, nie stawiamy żadnych ram, rozkładu dnia nie ma. Wszystkie cztery piętra pensjonatu są absolutnie jednakowe. Dzieli się on na dwa korpusy: w jednym mieszkają ludzie, którzy mogą samodzielnie się obsłużyć, a w drugim — leżący. Każdy ma swój pokój: dla jednego — 13,5 metra, dla dwojga — 18. U nas mieszka wiele par małżeńskich. W każdym pokoju balkon, łazienka. Na każdym piętrze pokój wypoczynkowy, kuchnia. Podopieczni otrzymują całodobową opiekę medyczną. W pensjonacie funkcjonują gabinety fizjoterapii, masażu, fizykoterapii, diagnostyki funkcjonalnej, speleoterapii, laboratorium, apteka. W ciągu dnia emeryci zajmują się tym, czym chcą. Ktoś jedzie do miasta, ktoś odpoczywa. Ale kiedy człowiek jedzie na kilka dni do bliskich, to pisze oświadczenie, żebyśmy wiedzieli, gdzie się znajduje. Mamy mikrobus, żeby wozić osoby starsze na wycieczki, do miasta na zakupy. Razem z Antoniną Michajłowną robimy wycieczkę po pensjonacie geriatrycznym. Idziemy do kuchni. Wyżywienie jest rozpisane dokładnie: o 9 godzinie — śniadanie, o 12 — drugie śniadanie, o 14 — obiad, o 16 — podwieczorek, o 18 — kolacja. Jest menu zwykłe i dietetyczne. Rozpisane są daty urodzin wszystkich mieszkańców, żeby w święto pogratulować, upiec ciasto. Przy wejściu do jadalni widzimy ciekawy stojak, gdzie wskazano, w jakiej odzieży wchodzić, taki sobie dress-code. „Mamy młodych inwalidów, którzy chodzą do jadalni w szortach. Osoby starsze denerwują się, — mówi dyrektor pensjonatu. — Za tym śledzi samorząd lokalny, oni prowadzą swój dziennik”. Chodzimy po pensjonacie, wchodzimy do pary małżeńskiej. Przyjazna kobieta zajmuje się rozsadą na balkonie. Leonid Iwanowicz i Wiera Tierientiewna mieszkają tu już pięć lat. On — kandydat nauk biologicznych, ona — agronom wyższej kategorii. Wiera Tierientiewna opowiada: „Poszliśmy na emeryturę, zachorowaliśmy, po operacji na sercu mąż stał się słaby, i ja silnie choruję, dlatego zdecydowaliśmy się pójść do pensjonatu. Mieliśmy działkę, ale z każdym rokiem coraz trudniej o nią dbać, dlatego tam nie jeździmy. Podtrzymujemy zdrowie tutaj, gdzie nam pomagają wykwalifikowani lekarze i otrzymujemy jakościową konsultację”. Leonid Iwanowicz uzupełnia opowieść żony: „Karmią nas normalnie. Kierownik” Spokój… Niespieszność… Właśnie te słowa przyszły mi na myśl, gdy trafiłam na teren stołecznego pensjonatu geriatrycznego. Jest on położony w rejonie swiatoszyńskim. Przy bramie znajduje się przystanek autobusowy, niedaleko jest strefa leśno-parkowa, a po drugiej stronie drogi — ogromna nowa zabudowa, z której plakatów uśmiechają się gwiazdy, zapraszając do kupna nowych mieszkań. Pensjonat zbudowano w 1992 roku. Jest to stacjonarna placówka socjalno-medyczna przeznaczona do stałego zamieszkania obywateli w podeszłym wieku, weteranów wojny i pracy, inwalidów, którzy wymagają opieki osób trzecich, obsługi bytowej i medycznej. Do pensjonatu przyjmowani są tylko kijowianie zgodnie ze skierowaniem Głównego Zarządu Ochrony Socjalnej Ludności miasta Kijowa.

Traducción automática

Página · p. 13página original ↗

W JEDNOŚCI CZASU, PRZESTRZENI I DZIAŁANIA

Julia ZAKUTNIA, Łuck Zdjęcia Dmytra HOROSZKI Ziemia wołyńska miała szczęście dać światu wybitną osobowość — Łesię Ukrainkę. Artystkę, której realną postać oddalają od nas lata, tradycyjnie czci się na początku sierpnia w Neczymnym, które rzekomo zostało opisane w „Pieśni leśnej”. Właściwie stulecie od czasu powstania dramatu-feerii świętowano 7 sierpnia. „To wydarzenie pomogło wielu Ukraińcom przypomnieć sobie o Łesi Ukraince, dotknąć dębu, podejść do jeziora — jak powiedziała na święcie poetka Inna Snarska, członkini białoruskiego i połtawskiego Związku Pisarzy — i poczuć jej duszę”. W tym roku las w rejonie kowelskim zgromadził ludzi zatroskanych ze wszystkich zakątków Ukrainy, a także białoruskich i polskich gości. Polanę, na której już kolejny raz ustawiono scenę i miejsca dla gości, otaczają odwieczne ukraińskie amulety — ręczniki, a także stoiska z książkami, suszone zioła i wyroby ze słomy, symbolicznym kręgiem jakby zamykając drogę wszystkiemu, co ciemne i negatywne, na niedzielne święto. Przed rozpoczęciem widowiska ludzie spacerują po lesie, gdzie niegdyś snuła swoje myśli Łesia Ukrainka, podchodzą do dębów zasadzonych przez wybitnych Ukraińców, jeziora Neczymne, odwiedzają muzeum „Pieśń leśna”. Ale zapanowała cisza i nad polaną rozbrzmiewa głos kowelczanki Tetiany Wydnyk, otulając duszę szczerością ludowej pieśni. Nie na darmo powiedział pisarz Wasyl Hej, jeden z prowadzących widowisko: — Odczuwam szczególne wzruszenie duszy, kiedy wykonują autentyczny ludowy folklor. Może dlatego, że to ukraińska pieśń, którą słyszałem w dzieciństwie, a może dlatego, że naprawdę mamy jeszcze jeden ogromny cud, który trzyma nas na tej ziemi — ukraińską pieśń ludową. Przedstawiciele obecnej władzy Borys Klimczuk, przewodniczący Wołyńskiej Obwodowej Administracji Państwowej, i Wołodymyr Wojtowycz, przewodniczący rady obwodowej, podkreślili w swoich wystąpieniach potrzebę pamiętania o czynie Łesi Ukrainki i brania za wzór genialnej wołynianki. Nie ominęli też bardziej przyziemnych spraw, takich jak problemy oczyszczenia jeziora, któremu grozi ostateczne zarośnięcie. Neczymne ma nie tylko wartość historyczną i przyrodniczą, ale także ważną ze względu na lecznicze warstwy na swoim dnie. Jednak nasi włodarze nie wspomnieli o jednej rzeczy — 16 milionów na oczyszczenie jeziora chce przekazać portugalska ekologiczna organizacja społeczna. To jak wyrzut dla nas, Ukraińców, przede wszystkim dla obecnej władzy, która nie zdołała dotąd odrodzić jeziora Łesi. Nawet samą nazwę, czym przejmuje się Olesia Kowalczuk, zasłużona nauczycielka Ukrainy, pisarka i działaczka społeczna, nieco przekręcono. I rdzennie ukraińskie „zdowowlje”, „Worochomle” powinno brzmieć „Neczymle”, a nie „Neczymne”. Po rozmowach o „doczesności” goście przenoszą się o stulecia, a nawet tysiąclecia w przeszłość, kiedy rusałki, mawki i leszy byli w świadomości naszego narodu o wiele bardziej żywi niż wszystkie chimery współczesnego wieku. Łukasz oczarowuje Mawkę muzyką fujarki, a w górze synchronicznie z nim wiatr gra liśćmi dębu — to występuje młody zespół Wołyńskiego Obwodowego Teatru Lalek. Właściwie tego dnia na scenie stało wiele mawek. Później ciekawym nakryciem głowy bohaterki, a także improwizacją z „dekoracjami” na polanie zadziwiała gości inscenizacja Lwowskiego Teatru im. M. Zańkowieckiej, a także cieszył występ aktorów Wołyńskiego Teatru Dramatycznego. I zamierało serce ludowej artystki Łarysy Kadyrowej, która swego czasu też grała Mawkę. Przeczytała natchniony fragment z „Pieśni leśnej” i kolejny raz na święcie poruszyła problem związku czasów: „Nie ruszcie go, pamiętajcie, bo życie zmarłych żyje w naszej pamięci. I dopóki pamiętamy, dopóki kochamy, to będzie z nami i to będzie znane tym, którzy będą po nas”. Po inscenizacji teatralnej występowali goście i gospodarze. W szczególności Anatolij Kyczynski, znany poeta z Chersońszczyzny, poruszył problem ukraińskości na Ukrainie. Właściwie jedność, która dokonała się na święcie, udowodniła jeszcze raz: Ukraina jest całościowa pod względem ducha i terytorium. Zgodnie z klasycystyczną zasadą trzech jedności — działania, czasu i przestrzeni, tutaj odbyło się święto prawdziwego ukraińskiego ducha. Tę jedność podkreśliła Nina Horyk, a także zademonstrowali uczestnicy Małej Akademii Nauk. Uczniowie z całej Ukrainy odpoczywają w letnim obozie nad Świtezią i wspólnie przyjechali na święto pamięci wybitnej wołynianki. Petro Zasenko, członek Rady organizacji pisarskiej Ukrainy, wspomniał: nie tylko nasze regiony łączy Łesia Ukrainka, ale i cały świat z nami, ponieważ ona „należy do tego świata”. Swoje wiersze darowali gościom białoruski pisarz Mykoła Senkewycz, goście z Rówieńszczyzny Lidija Rybenko, Mykoła Tymczak, Julija Bondjuczna, a także wołyńscy poeci Nadija Humeniuk i Ołena Krysztalśka. A po zakończeniu nagradzano honorowymi dyplomami i biblioteczkami tegorocznych zwycięzców zaocznego konkursu młodych literatów Wołynia. Występowali też znani artyści Iryna Kotłyćka, Hałyna Danyłowa, Switłana Myrwoda, Ludmyła Prychodko. Kierownika zespołu z Kiwerców Wołodymyra Martyniuka tego dnia witano z okazji urodzin. Na egzotycznym instrumencie — fletni Pana zagrał Tymofij Muzyczuk. Radowali swoim śpiewem Hanna Slipczuk, trio „Dywostruny”, a bogactwem głosów i ukraińskich strojów — ludowe zespoły ze Skulina, Bilina, Chołodnyci, zespół „Polisiany”. Wśród najmłodszych uczestników był Sasza Szewczuk, pięcioletni śpiewak z bilińskiej śpiewającej rodziny, oraz młoda mawka Anastasija Huszczyna. Ogółem wszyscy uczestnicy święta dołączyli do wyprowadzenia wizerunku Łesi Ukrainki poza ramy stereotypowej historii. Dało to możliwość poczuć osobowość pisarki, zobaczyć jedność Ukrainy, która panowała w rodzinie Łesi, i w jednej wielkiej rodzinie gości Neczymnego. „Często ze wspomnienia nie pozostaje obraz, tylko słowa” — napisał kiedyś Borges. Mądremu Argentyńczykowi udało się wyodrębnić cechę charakterystyczną dla naszej pamięci: po wielu opowiadaniach tego samego wydarzenia formuje się, jak lubi mawiać Oksana Zabużko, „story”, a uczucia zacierają się. A jeśli obiektem „story” jest konkretny człowiek, oddalony od nas o stulecie? Same wrażenia w takim przypadku rodzą się z biografii osobowości, cudzych wspomnień, uroczystości ku czci pamięci… Fujarkarze z Kiwerców pod kierownictwem Wołodymyra Martyniuka

Traducción automática

Página · p. 13página original ↗

WSHANOWALI BUKOWIŃSKIEGO SŁOWIKA

Maria PEŁECH, sekretarz odpowiedzialny Czerniowieckiego Zjednoczenia Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. „Ja kocham moją Ruś-Ukrainę; Ja wierzę w jej przyszłość; W tej nadziei żyję i umrę”. Te słowa Jurija Fedkowycza były lejtmotywem wydarzeń, które odbyły się dla uczczenia pamięci Bukowińskiego Słowika. A na szacunek on zasługuje, i to niemały. Bo do pojawienia się na literackiej arenie Iwana Franki Fedkowycz był najwybitniejszym pisarzem na zachodnich ziemiach Ukrainy oraz inicjatorem nowej literatury na Bukowinie. Poeta, prozaik, dramaturg i publicysta, redaktor pierwszej w kraju ukraińskiej gazety „Bukowyna”. Za to nazywają go Bukowińskim Kobziarzem. Jurij Fedkowycz — wierny syn swojego narodu, wielki działacz Proświty. Na jego utworach wyrosło niejedno pokolenie ukraińskich patriotów. W niedzielny dzień w Putyle, na podwórzu muzeum-zagrody przy pomniku pisarza odbył się coroczny festiwal folklorystyczny „Szołkowa kosycia”. Zjechali się tu rodacy z okolicznych wsi, goście z Czerniowiec. Witali ich przedstawiciele władz, pisarze, działacze Proświty. Artyści regionu wykonali pieśni do słów Jurija Fedkowycza i innych autorów, a także śpiewki z ludowych źródeł. Co roku festiwal gromadzi coraz więcej uczestników. Następnego dnia, z okazji 188. rocznicy urodzin pisarza, twórcza inteligencja Bukowiny złożyła kwiaty pod pomnikiem artysty w Czerniowcach, a przy jego grobie odprawiono panichidę. W muzeum pamięci Jurija Fedkowycza odbyły się czytania literackie, a także prezentacja drugiego tomu jego utworów, który ukazał się w wydawnictwie gazety „Bukowyna” i został uznany za najlepszą książkę roku. Jesteśmy dumni z naszego sławnego rodaka.

Traducción automática

Página · p. 14página original ↗

«NA MNIE U BOGA NIE WYSTARCZYŁO GLINY…»

Wiktoria KRAWCZUK “JAKI NIE JESTEM, JESTEM SYNEM TWOIM…” Po raz pierwszy o Anatoliju Bortniaku dowiedziałam się od jego utalentowanej ziomkini, winnickiej poetki Niny Juchymiwny Hnatiuk. To właśnie dzięki jej opowieściom przejęłam się miłością do wierszy poety, który “od słońca palącego, i od pola pachnącego, i od łąki cierpkiej, i od Bohu stromego, od sikorek i od sokołów, od poziomek i od topoli…” Utwory Anatolija Ahafonowycza nie są po prostu wykonane mistrzowsko — wieje od nich poetycką świeżością, dojrzałością myśli, bezgraniczną miłością do swojego kraju. Jego jedenaste przykazanie jest wyrazem głębokiego patriotyzmu: “Kochaj naród swój i Ojczyznę!” — nie ma takiego przykazania? Niech pobłogosławi Pan jego świętość, nie powie: “Faryzeizm i marność”. Jego poemat “Samospalenie” o Ołeksie Hirnyku wart jest najwyższych nagród. Każde słowo, niczym cienkie dłuto, wycina przedziwne zawiłe ornamenty naszej pamięci historycznej. Anatolij Ahafonowycz boleśnie przyznaje się i kaja: “Winny, że w czadzie sławosłowia panegiryki Leninowi plotłem (i czemuś nie uschła ręka), że chodziłem w sługusach garbatych, póki Stus rozpinał się na kratach i przejmowało ogniem Hirnyka”. W wierszach poematu brzmi ból, gniew, modlitewna prośba i zwrócenie się do ukraińskiego ludu: “Strzeżmy i budujmy państwo, nam darowane przez Boga z prawa… Nie puśćmy Ukrainy z dymem, — zaklinam was nieopalonym, niezniszczalnym ogniem Hirnyka!” POEZJA — NIE FOTOGRAFIA Bortniaka można nazywać różnie: poeta od Boga, artysta przez wielkie „A”, ale żadne najbardziej oryginalne epitety i patetyczne metafory w pełni nie scharakteryzują tej twórczej postaci. Jego wiersze naprawdę czyta się sercem. Borys Chomenko, ukraiński literaturoznawca, tak wypowiada się o poetyckiej manierze Anatolija Ahafonowycza: “Wyborny ukraiński język literacki, przyzwoita technika wierszowania, a co najważniejsze — humanistyczno-obywatelskie motywy, bez zwykłej wtedy oficjalno-partyjnej retoryki i wysławiania zwycięskiej pracy szczęśliwych chłopów pańszczyźnianych-kołchoźników i swoista liryczna forma wyrazu. Tak, to była prawdziwa poezja…” Według słów Niny Hnatiuk, poeta nie po prostu pisał o dobroci, przyzwoitości, pracowitości, miłości do matki, ziemi, Ukrainy — wszystko napisane przeżywał, potwierdzał każdym swoim dniem, rokiem, czynem. Bortniakowi udawało się wykazywać talent i w liryce obywatelskiej, patriotycznej, intymnej, i w parodiach. Anatolij Ahafonowycz jest autorem niejednej dziesiątki zbiorów, wśród których: “Nemyriwske szose”, “Serce dnia”, “Bażaju usmichu”, “Poky dyhaju, poky żywu…”, “Wytwereznyk dla liryków”, “Pomyłky Kołumba”, “Synonimy do Ukrainy”, “Żuraweł u nebi”, “Koły b ja żyw todi na switi”, “Odynadciata zapowid”, “Waźke szczastia”, “De ty żywesz?”, “Anioł-stróż”, “Wdyh i wydyh”. O wierszach Bortniaka można pisać godzinami, ile wystarczy “elektronicznego papieru”, ponieważ są one naprawdę szczególne, są poetyckie (możliwe, że komuś taki epitet wyda się absurdalny, ale ukraińska literatura zamienia się w “poetyckie degeneractwo”; w naszym zepsutym świecie coraz rzadziej wspominają o prawdziwej twórczości, o przeznaczeniu poety, dlatego tak brakuje autentyczności). Anatolij Ahafonowycz twierdził tak: “Poezja — to spłacanie długów. Poeta — dłużnik… W należytym czasie on wszystko zwróci sam, jeśli on śmiertelny — przyjacielowi i sąsiadowi, nieśmiertelny — to narodom i wiekom”. RODZINA — TO ŚWIĘTOŚĆ O Anatoliju Bortniaku bardzo ciepło wypowiadają się jego bliscy — żona, córki, zięciowie. I wcale nie jest to dziwne, wszak był nie tylko genialnym poetą, ale i oddanym synem, dobrym mężem i ojcem. W swoich wierszach wspominał bliskich z szczególną, drżącą miłością. Anatolij Ahafonowycz mówił, że ma bardzo mało wierszy o matce. Ale przed Bogiem i sumieniem poeta czuje się lepiej od tych, którzy poświęcali swoim matkom całe zbiory, a odwiedzali je raz na trzy lata. A czego tylko warte są wersy jego wierszy o miłości! “Swoją żądzę, swój intymny żal nie pokażę, niby w zwierzyńcu, nie wykrzyczę wielkim nakładem, a wyszepczę z miłością na osobności”. A o swoich córeczkach, kiedy były jeszcze małe, pisał: “Dwie na sercu głębokie karby, dwie krople życia-dziwowiska”. Literatura i rodzina były dwoma biegunami jego życia. Istnieć ani bez jednego, ani bez drugiego nie mógłby. Tę historię po raz pierwszy usłyszałam od Niny Hnatiuk. W latach sześćdziesiątych w Odessie w Domu Twórczości odbywało się seminarium, na które zebrała się uzdolniona młodzież kraju. Byli tu nawet Wasyl Stus i Anatolij Bortniak, młodzi utalentowani poeci, którym wróżono wielką przyszłość. Jeden młody rzeźbiarz obiecał do końca seminarium ulepić popiersie tych uzdolnionych chłopaków. Początkowo stworzył popiersie Stusa, a kiedy rozpoczął pracę nad popiersiem Bortniaka, to przyszły silne deszcze, które zatopiły gliniarnię niedaleko Domu Twórczości. Rzeźbiarz tak i nie zdążył ulepić popiersia Bortniaka… I już po wielu latach Anatolij Ahafonowycz mówił: “Na mnie u Boga nie wystarczyło gliny…” TALENT — NIE HONOR Ukraiński tłumacz Ołeksandr Ratner napisał do książki wspomnień o ich z Bortniakiem pomyśle wydania wierszy Anatolija Ahafonowycza z równoległym tłumaczeniem ich na rosyjski. Jednak wydawnictwo “Majak”, do którego wysłali rękopis, odmówiło realizacji pomysłu — Wasyl OWSIIENKO, Charkowska Grupa Obrony Praw Człowieka Urodziła się Lidija Larioniwna 28 października 1938 roku we wsi Sencza w rejonie łochwickim obwodu połtawskiego w rodzinie chłopskiej. W 1960 roku, w płóciennych sandałach i płaszczyku za 10 rubli, wstąpiła na wydział sanitarno-higieniczny Kijowskiego Instytutu Medycznego. Mieszkała w akademiku. Żeby się wyżywić i ubrać, na równi z chłopakami rozładowywała wagony. Poznała studentów instytutu medycznego Mykołę Płachotniuka, Jarosława Hewrycza, Olesia Serhijenkę. W instytucie narodowo świadoma młodzież zorganizowała nieformalne kółko. Lidija chodziła do komitetu partyjnego, dziekanatu i rektoratu, domagając się wykonania postanowienia ministra o wykładaniu w języku ukraińskim. W 1966 r. złożyła podpis pod żądaniem otwartego procesu nad aresztowanym w sierpniu 1965 r. studentem J. Hewryczem. Co roku 22 maja brała udział w czczeniu pamięci T. Szewczenki przy jego pomniku. Na wieczorach literackich w Klubie Twórczej Młodzieży poznała Nadię Switłyczną, Ałłę Horską, Oksanę Meszko, Hałynę Sewruk, Ludmyłę Semykinę, Olesia Szewczenkę, weszła w krąg szestdesiatnyków. Czytała i rozpowszechniała wśród studentów książki, które budziły świadomość narodową, a także literaturę samizdatu: “Z prywodu procesu nad Pohrużalśkym”, “Internacjonalizm czy rusy- po przejściu na emeryturę. Do niej przyjeżdżali liczni przyjaciele, za co była wzywana do KGB: “Nie przyjmujcie wrogów, nacjonalistów!” W 1977 r. Lidija Huk ustaliła, że uprawa ryżu z zastosowaniem pestycydów na polach w pobliżu strefy uzdrowiskowej w Zatoce Dżaryłhackiej doprowadziła do zanieczyszczenia pestycydami i nawozami mineralnymi wody morskiej, jej odsolenia, zamulenia, zniknięcia babek, krewetek, flądry. Udało się opublikować niewielką notatkę w gazecie, która poruszyła opinię publiczną. W rezultacie licznych zebrań, wieców w 1988 r. wraz z osobami o podobnych poglądach zainicjowała stworzenie towarzystwa ekologicznego. jakoby takie wydawnictwo byłoby nierentowne; wydawnictwo zgadzało się tylko na wydanie w jednym języku. I w tej chwili Anatolij Agafonowycz podejmuje decyzję o wydaniu książki w języku rosyjskim. To trzeba mieć jaką siłę woli, wytrzymałość, szlachetność! „Nie znam innego takiego ukraińskiego poety, który zgodziłby się wydać swoją książkę w przekładzie przed jej wydaniem w oryginale”. W 1990 roku ujrzała światło dzienne przetłumaczona przez Ołeksandra Ratnera książka Bortniaka „Da ili niet?” w nakładzie 58 tys. egzemplarzy. …Dopiero w 2006 r. w Winnicy „skromnym nakładem (1 tys. egzemplarzy) Bortniak wydał oryginalną książkę swoich wierszy dla dzieci”… Wiele jeszcze różnorodnych historii o Bortniaku opowiadają jego koledzy po piórze. Z wdzięcznością wspominają Nina Hnatiuk i Wołodymyr Rabenczuk, jak dzięki wysiłkom Anatolija Agafonowycza otrzymali mieszkanie. Wołodymyr Jaworiwski, jeszcze jeden krajan Bortniaka, pisze o tym, jak podczas studiów na Uniwersytecie w Odessie pewien „towarzysz” w jego imieniu wysłał do redakcji wiersze Bortniaka. Po tym na poetyckiej karierze Jaworiwskiego można by postawić krzyżyk. Ale Anatolij Agafonowycz ze zrozumieniem podszedł do tego, tylko nadmienił, że jego ojciec, wiejski nauczyciel, któremu wysłał uniwersytecką gazetę ze swoimi wierszami, wyrzuca synowi, że rzekomo kradnie wiersze Jaworiwskiemu… Przykro, że talent poety nie został doceniony na najwyższym szczeblu państwowym — nigdy nie otrzymał Nagrody im. Szewczenki. Ale Bortniak tłumaczył się: „Na mnie u Boga nie wystarczyło gliny…” twa „Dżaryłgacz”. Po licznych badaniach naukowych i publikacjach w prasie, audycjach telewizyjnych uprawę ryżu w strefie Skadowska według istniejącej technologii, czyli z wykorzystaniem pestycydów i zrzutów do zatoki, pod koniec lat 80. zakazano. 16 marca 1988 r. L. Huk zwróciła się do Sądu Najwyższego USRR z wnioskiem o rehabilitację. Odmówiono jej. Wtedy zwróciła się do XIX konferencji partyjnej. W 1989 roku Sąd Obwodowy w Chersoniu uchylił swój wyrok oraz postanowienie Sądu Najwyższego i umorzył postępowanie w sprawie z braku znamion przestępstwa. Lidię Łarioniwnę Huk zrehabilitowano. Od pierwszych dni pani Lida brała aktywny udział w tworzeniu Ludowego Ruchu Ukrainy. We wrześniu 1989 r. była delegatem Zjazdu Założycielskiego LRU. Przez długi czas kierowała organizacją rejonową, na emeryturę przeszła w 2001 r. ze względu na stan zdrowia. Stworzyła i kierowała rejonowym oddziałem Służby Społecznej Ukrainy, który pomagał emerytom, przytułkowi dla dzieci osieroconych przy oddziale dziecięcym szpitala rejonowego, zrealizowała projekt „Dobry Samarytanin”, wysyłała dzieci do zachodnich obwodów na ferie świąteczne. L. Huk organizowała pomoc dla dzieci Czarnobyla, prowadziła pracę ekologiczną, zabiegała o budowę świątyni UAKP w Skadowsku. Zachowajmy jasną pamięć o opiekunce naszego duchowego i naturalnego środowiska Lidii Huk. Są artyści, o których twórczości można opowiadać godzinami. Są poeci, których wiersze nie tylko zmuszają do zadumy — oniemienia z zachwytu, bólu, żalu, obnażonej prawdy… Takim twórcom trzeba się pokłonić, samym tylko spojrzeniem podziękować, a dopiero potem mówić. W kohorcie tych artystów zaszczytne miejsce należy do Anatolija BORTNIAKA, poety, dziennikarza, aktywnego działacza Proświty, obrońcy języka.

Traducción automática

Página · p. 14página original ↗

Świetlanej pamięci Lidii Guk

W Skadowsku zmarła Lidia Larionowna Guk (z domu Piwień), lekarka, ekolog, działaczka społeczna z płomiennej grupy represjonowanych szestdziesiątników. …fikacja” I. Dziuby, „Dziennik” W. Symonenki z wierszami, „Biada z rozumu” W. Czornowoła. W 1962 roku wyszła za mąż za syna represjonowanego Wasyla Guka (zmarł w 1971 roku). W 1967 roku Lidię skierowano do pracy jako lekarz sanitarny stacji sanitarno-epidemiologicznej w mieście Skadowsk w obwodzie chersońskim. Także tutaj broniła praw narodowych. Dokumenty pisała wyłącznie po ukraińsku, co było przyczyną stałych konfliktów z główną lekarką. Wraz z początkiem aresztowań ukraińskiej inteligencji w 1972 roku pracownicy KGB na podstawie postanowienia z 8 lutego w jakiejś „sprawie nr 42” przeprowadzili u niej rewizję. Skonfiskowano dwa worki literatury, w tym samizdat, zeszyty z jej wierszami, notatniki, wycinki z gazet. 18 lipca skonfiskowano nawet dzieła Lenina z zaznaczeniami cytatów w obronie języka ukraińskiego i praw narodów do samostanowienia. Po licznych przesłuchaniach 9 grudnia 1972 roku Lidię Larionownę aresztowano i oskarżono o „szerzenie zniesławień wobec radzieckiego ustroju państwowego i społecznego”. Na rozprawie sądowej większość świadków odmówiła złożenia obciążających zeznań. Ale Chers… ...sońskiego sąd obwodowy, uwzględniwszy pozytywne charakterystyki, wydał wyrok: rok pozbawienia wolności w obozie o zwykłym rygorze. Na skargę kasacyjną Sąd Najwyższy URSR pozostawił wyrok bez zmian. Termin odbywała Lidia Huk w Dniprodzierżyńsku. Strefa znajdowała się w kotlinie, wśród niezliczonych wielkich pieców. Kobiety wdychały pył metalowy, cierpiały z powodu ciasnoty, głodu, zimna, brudu i brutalnego traktowania personelu. Szczególnie dokuczała wulgarna mowa więźniarek i dozorczyń. Pracowała w zakładzie krawieckim, gdzie prasowała bieliznę. A pięcioletniego syna doglądała mama. Lidię Huk zwolniono przedterminowo, na 2,5 miesiąca przed upływem terminu, we wrześniu 1973 r. Nigdzie nie chciano jej zatrudnić. Skarżyła się prokuratorowi, jeździła do obwodowego wydziału zdrowia. Wreszcie zatrudniła się jako lekarz-metodyk rejonowego szpitala. W 1974 r. po wniosku zebrania związkowego L. Huk przyjęto do pracy jako lekarza higieny komunalnej w stacji sanitarno-epidemiologicznej, gdzie pracowała do i

Traducción automática

Página · p. 15página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

Giovanni Battista Piranesi, Włochy. Ruiny świątyni Bachusa, akwaforta macierzyństwa i małżeństwa (przecież z żoną mieli 7 dzieci, a Aspazja zmarła po porodzie) oraz Anny Faustyny – żony cesarza, którą po śmierci czczono jako boginię. Już w pierwszych wiekach zwycięstwa chrześcijaństwa świątynia ta stała się kościołem św. Urbana. Co więcej, charakterystyczny dla antycznej architektury portyk zamknięto ścianami, przekształcając kolumny w pilastry. Kiedy patrzymy na tę niezwykłą budowlę, z głębokimi pęknięciami na ścianach, roślinami na dachu i innymi śladami ruiny, ogarnia nas poczucie upływu czasu, cichy smutek za przeszłością, za zaginioną wielką cywilizacją, która całkowicie wyczerpała swój potencjał, ale nadała impuls nowemu, które też się zakończyło, które zniszczył nieubłagany czas. Wystawa w Muzeum Chanenków jest pouczająca także dzięki rozpowszechnionym w XVII—XVIII wieku przedstawieniom wnętrz kościelnych. Podobne dzieła mają niemałe znaczenie historyczne, ponieważ w świątyniach wystrój wnętrz ulegał największym zmianom. Tak, na rycinie Johanna Ulricha Krausa (1655—1719) widzimy wnętrze kościoła Matki Bożej w Norymberdze. W 1809 roku Norymberga przeszła do Bawarii, kościół stał się katolickim. Przy tym luteranie zdjęli i wywieźli wszystkie elementy wystroju, nawet ławy, płyty podłogowe i mechaniczne figurki z zegara na zachodniej fasadzie. Wśród ciekawostek dla nieobojętnych współczesnych – przedstawienia ulic Norymbergi pod koniec XVII wieku – odtworzył je z subtelnym artystycznym smakiem i dokumentalną precyzją Johann Ulrich Kraus (1655—1719), a także ryciny według rysunków znanego mistrza florenckiej weduty Giuseppe Zocchiego (1711—1761); widz może dowiedzieć się o losach niemieckiego malarza i architekta doby romantyzmu Domenico Quaglio (1787—1837). Przecież wszystkie te ryciny ze szczegółowymi adnotacjami ze zbiorów Narodowego Muzeum Sztuki imienia Bohdana i Warwary Chanenków wystawiono po raz pierwszy. W wywiadzie „Kłujący” Iwan Łytowczenko” („Słowo Proświty”, nr 30 z 2011 r.) myśl wyrażona w zdaniu: „Prace monumentalne, duże, niezbyt ładne, bo robią je na zamówienie, a gust u możnowładców i bogaczy nie zawsze jest” – nie ma związku z pracami Jurija Łewczenki, wykonanymi w cerkwi Przemienienia Pańskiego na Teremkach-2. Autor publikacji przeprasza N. Łytowczenko.

Traducción automática

Página · p. 15página original ↗

WZNIESIONE Z KAMIENIA, ZACHOWANE NA PAPIERZE

Ołena SZOSTAK, kierownik działu grafiki europejskiej Zwiedzający wystawę mają okazję zobaczyć pierwsze przedstawienia pejzaży miejskich w europejskim sztychu. Wykonali je nie ci, którzy zajmowali się grafiką sztalugową lub ilustrowali książki, czyli artyści w naszym rozumieniu, lecz kartografowie. W XVI wieku epoka Wielkich odkryć geograficznych, żeglugi i światowego handlu sprzyjała rozwojowi geografii jako nauki. Pierwsze zbiory map świata, które otrzymały nazwę atlasów, zostały wydane w Niderlandach. Szczególnie popularne były atlasy miast jako ośrodków władzy, kultury i handlu. Jednym z pierwszych był atlas Fransa Hogenberga (1540—1590) „Civitates Orbis Terrarum” („Atlas miast świata ziemskiego”), którego arkusze zaprezentowano na wystawie. Z punktu widzenia współczesnej nauki nie są to mapy ani plany topograficzne, ponieważ do ich stworzenia wykorzystywano nie tylko pomiary geodezyjne, ale także szczegółowe szkice z natury. Samo miasto przedstawiano na drugim planie, a pierwszy zajmował pejzaż, w którym obowiązkowo obecne były figurki miejscowych mieszkańców w tradycyjnych strojach. Na tych rycinach można zobaczyć nie tylko lokalizację, ale także wygląd zewnętrzny najważniejszych budowli — katedr, ratuszy, pałaców, klasztorów. Arkuszom towarzyszyły teksty objaśniające, które oprócz potrzebnych informacji zawierały ciekawe opowieści historyczne, a nawet miejscowe legendy. Czyli brak dokładności topograficznej rekompensowano znaczną informacyjnością i pewną artystyczną formą. Podobny gatunek grafiki istniał jeszcze w XVIII wieku, kiedy mapy z atlasu Hogenberga służyły za wzorce dla przedstawiciela augsburskiej rodziny rytowników i kartografów Gabriela Bodenera (1673—1766), którego panorama Grodna jest prezentowana na wystawie. Historia tej kompozycji jest dość niezwykła. Grodno, miasto na terenie współczesnej Białorusi, od połowy XIII wieku wchodziło w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. W lipcu 1567 r. właśnie tutaj odbywał się sejm, który przygotowywał unię lubelską. Dlatego przybyło tu poselstwo rosyjskiego cara Iwana Groźnego. W owym czasie w mieście przebywał niemiecki artysta Hans Adelhauser, który wykonał duży rysunek przedstawiający spotkanie moskiewskich posłów z marszałkiem litewskim Wołowiczem (wyższym urzędnikiem w Wielkim Księstwie Litewskim). Na rysunku narysowano również brzeg Niemna i szczegółową panoramę miasta Grodna. Dzieło H. Adelhausera od razu przeniesiono w technikę graficzną. Rysunek ten stał się pierwszym przedstawieniem litewskiego miasta w sztuce zachodnioeuropejskiej i jednym z pierwszych — miasta w Europie Wschodniej. Jeszcze dość długo dla Niemców i Holendrów ziemie te były dalekie i mało znane. Dlatego, choć samo wydarzenie historyczne nie miało żadnych następstw, a Grodno się zmieniało, kompozycję tę powtarzano w grafice wielokrotnie. Możemy przyjrzeć się poszczególnym znanym zabytkom architektury Grodna. Tak, ratusz z XV wieku oznaczono napisem „Rath Haus”. Po lewej stronie przedstawiono cerkiew Borysa i Gleba (zbudowaną pod koniec XII w., po pożarze w 1184 r. stała się główną świątynią Grodna). Obraz jest interesujący również dlatego, że do naszych czasów budowla nie zachowała się w całości: w połowie XIX wieku z powodu osunięcia się gruntu częściowo zawaliły się ściany. Unikalność cerkwi wiąże się z połączeniem różnych kultur na tych ziemiach, zachowuje ona cechy architektury staroruskiej i romańskiej. Obok — starodawny zamek z XI wieku, przebudowany pod koniec XIV wieku w stylu gotyckim przez wielkiego księcia litewskiego Witolda. Od XVII wieku upowszechnia się w grafice przedstawianie poszczególnych zabytków architektury. Podobne dzieła są szeroko prezentowane na wystawie w Muzeum Chanenków. Wśród nich głęboką poetyckością i unikalnym pięknem wyróżniają się akwaforty Giovanniego Battisty Piranesiego (1720—1778). Uważny widz, zatrzymawszy się na dłużej przed tymi majestatycznymi arkuszami, rozumie głęboki sens włożony przez autora w wydawałoby się po prostu dokładne przedstawienia tysiącletnich budowli. Młody Piranesi przybył z Wenecji do Rzymu wtedy, gdy wykopaliska w Pompejach i Herkulanum zmusiły wykształconych ludzi Włoch do zwrócenia się ku antykowi. Wyrazicielem idei generacji, do której należał artysta, stał się Johann Joachim Winckelmann, człowiek, który ubóstwiał epokę antyczną i zupełnie nie akceptował sztuki baroku i rokoka. Przy czym za szczyt kultury światowej Winckelmann uważał klasykę starogrecką, wszystko inne było dla niego tylko tłem, które podkreślało niedoścignioną twórczość Praksytelesa, Fidiasza i ich współczesnych. Ta ideologia stała się podstawą rozwoju klasycyzmu XVIII wieku. Piranesi, jak to u geniuszy bywa, zafascynowawszy się tymi zabytkami, które zachwycały jego współczesnych, dostrzegł w nich niejednoznaczny sens. Tak więc przyciągała go wielkość przeszłości i jednocześnie — przeczucie upadku, czyli nie klasyczna Grecja Winckelmanna, a cesarski Rzym, przeważnie z okresu schyłku imperium. Bardziej niż inni artyści Piranesi odczuwał ogromny odstęp czasu, który oddzielał go od antyku. Właśnie ten czas odciska piętno na niegdyś majestatycznych budowlach, obok nich pojawia się nieco dziwny sztafaż. To nie bohaterowie dawnych czasów, ale też prawdopodobnie nie współcześni mistrza; ich postacie nie są związane z dawną sławą, kulturą, męstwem wojennym. Obok łuku Konstantyna żebracy proszą o jałmużnę, pasą się kozy. Ale i sam ten zabytek, wybrany przez wielkiego mistrza, jest świadectwem nie rozkwitu, a już bliskiego upadku. Tak, został on wzniesiony na cześć zwycięstwa cesarza, jednak wielkiej sławy imperium nie dodał, ponieważ pokonanymi nie byli barbarzyńcy, a swoi, Rzymianie, w wojnie domowej. Ponadto większą część zbyt przepysznego dekoru rzeźbiarskiego łuku wzięto z innych zniszczonych budowli. Ale najbardziej niezwykła rycina przedstawia świątynię Bachusa — tak uważano w czasach Piranesiego. Rzecz w tym, że w XVII wieku znaleziono tu ołtarz, rzekomo poświęcony bogu winiarstwa. Historia tej niewielkiej świątyni jest dość skomplikowana. Zbudował ją na własny koszt grecki mówca, sofista, retor II wieku Herodes Attyk. Jeden z najbogatszych ludzi swoich czasów (jego ojciec znalazł starodawny skarb), ateńczyk Herodes Attyk, mieszkał głównie w Rzymie, gdzie posiadał majątki przy drodze Appijskiej. Wstrząśnięty śmiercią żony Aspazji, na pamiątkę o niej zbudował kilka budowli architektonicznych, w szczególności teatr w Atenach i świątynię w Rzymie, poświęconą Ceres — bogini. Giovanni Battista Piranesi, Włochy. Łuk Konstantyna, akwaforta Nasze wyobrażenie o życiu minionych epok, o ideałach piękna, priorytetach, preferencjach politycznych i społecznych, a nawet marzeniach ludzi byłoby niepełne bez zabytków architektury. Inspirowały one malarzy i rytowników, którzy znajdowali środki artystyczne, aby na płótnie i papierze oddać majestatyczne piękno swoich „modeli”. „Architektura była wielką księgą ludzkości, główną formułą, która wyrażała człowieka na wszystkich etapach jego rozwoju jako istoty fizycznej i duchowej” — zauważył Wiktor Hugo. Trwałość kamienia, nad którym, zdawałoby się, nie ma władzy nawet czas, jest jednak względna. Wojny, pożary, błędy projektantów, a czasem także zmiana gustów, wzrost gospodarczy lub upadek prowadziły do istotnych zmian w zarysach budowli, a nawet do ich zniszczenia. Wystawa rycin z XVI—XIX wieku „Wzniesione z kamienia — zachowane na papierze” w Narodowym Muzeum Sztuki im. Bohdana i Warwary Chanenków zapoznaje zarówno ze znanymi zabytkami architektury, które wspaniale zachowały się do naszych czasów, jak i z tymi, które znacząco się zmieniły lub zniknęły na zawsze.

Traducción automática

Página · p. 16página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

potężna orkiestra wypełnia swoimi akordami wszystko wokół — dzieli się wrażeniami O. Dubrowskyj. Oto rozbrzmiewa durowa gama na płótnach „Karpaty”, „Październik”, „Wiatr”. Szczególną sympatię budzą kompozycje rodzajowe, z przedstawieniem połonin, stad owiec, romantycznych mostków przez górskie rzeki, niepowtarzalnych sylwetek gór. Podziwiasz płótna i myślisz: jakże hojna w oryginalne krajobrazy jest Ukraina! A do tego — zabytki siwej starożytności. Każde z tych płócien przemawia ludzkimi losami. A przy wiatrakach, na brzegach rzek, w chatkach na chutorach zawsze czujesz życie. Szczerze i z duszą ukazana jest epoka kozacka na Sumszczyźnie. Twórczym sukcesem stały się kompozycje na obrazach: „Wiatrak w Pustowijiwce” oraz „Artyści na plenerze” Masyka; „Odpoczynek” oraz „Rzeka Suła” Dubrowskiego. Talent przyjaciół-imienników ukształtował się na ojczystej ziemi, której oryginalne piękno wyhodowało u każdego własny styl twórczy. Każdy z nich stworzył swoją filozoficzną interpretację otaczającego świata. To już trzecia wystawa w ramach projektu artystycznego „Wędrówki w

Traducción automática

Página · p. 16página original ↗

POWIETRZE PIĘKNEM

Walentyna JEFREMOWA, historyk sztuki W Ukraińskim Funduszu Kultury trwa wystawa malarstwa dwóch przyjaciół-imienników — Ołeksandra Masyka i Ołeksandra Dubrowskiego. Na sześćdziesięciu obrazach, stworzonych bezpośrednio z natury, tętni spokojne życie w malowniczym Krymie, romantycznych Karpatach, na historycznej Ziemi Sumskiej. Wystawę „Ukraińskie motywy” artyści poświęcili 20. rocznicy Niepodległości. Obaj twórcy wiele zrobili dla popularyzacji ukraińskiej sztuki za granicą. Ołeksandr Dubrowski. „Suła” Pierwsze podróże twórcze Dubrowskiego prowadziły do Algierii. Raportem z nich stały się wystawy indywidualne, część obrazów podarował Funduszowi Pomocy Dzieciom Somalii. Potem artysta był uczestnikiem pierwszych zagranicznych wystaw w Japonii, Paryżu. Studiując ikonografię dawnych mistrzów w Egipcie i we Włoszech, artyści samodzielnie wykonali obrazy mozaikowe dla Ortodoksyjnego klasztoru świętego Miny w Egipcie w 1994 roku. Od tego czasu obrazy rodzajowe o tematyce biblijnej, stworzone w technice mozaikowej, stają się nowym kierunkiem w twórczości artysty. W latach 2003—2005 Ołeksandr wykonał już obrazy mozaikowe dla soboru św. Jerzego Monasteru Wydubickiego. Jeśli podróże do Egiptu wzbogaciły wyobraźnię twórczą O. Dubrowskiego w tematyce biblijnej, to dla O. Masyka działalność wystawiennicza w Chinach, USA, Grecji, Bułgarii, Polsce zawsze wiązała się z warsztatami i konferencjami prasowymi. Tak oto dzięki jego twórczości znaczna liczba ludzi w wielu krajach dowiedziała się o naszym młodym państwie. Udział w plenerach zbliżył obu Ołeksandrów. I postanowili oni ucieszyć miłośników malarstwa swoją wspólną wystawą na tematy ukraińskich motywów. — Każda podróż dawała nam twórcze niespodzianki. Tak na przykład na Krymie wspaniale maluje się wczesną wiosną. Wtedy można poczuć przejrzystość tlenowych przestrzeni. Morze ma takie gradacje błękitnych, turkusowych kolorów, że chce się malować bez wytchnienia. Po prostu dech zapiera od otaczającego piękna — wspominał O. Masyk. Inspirację artysty potwierdzają obrazy „Wczesna wiosna w zatoce”, „Łodzie w Gurzufie” oraz „Wiosenna przystań”. — A żeby poczuć majestat Karpat, trzeba tam być jesienią. Wyobraźcie sobie jaskrawe błyski na połoninach albo srebrzyste zarysy górskich szczytów. Wydaje się, że mo- Ołeksandr Dubrowski. „Zatoka Czechowa” przestrzeni i czasie”. Jest nadzieja, że będzie ona służyć ludziom, którzy szczerze zakochani są w „kraju pięknem owitym”, jak nazwał ojczystą ziemię T. Szewczenko w swoim nieśmiertelnym poemacie „Sen”. Wszyscy, którzy obejrzą wystawę, poczują oryginalne piękno ojczystej ziemi, którym tak zachwycają się Ołeksandrowie. Ołeksandr Masyk. „Zachód słońca we wsi Wyriwka” PRENUMERATA TRWA Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to wasza gazeta! Koszt prenumeraty

Traducción automática

Página · p. 16página original ↗

Texto dañado en el reconocimiento — lea la página original

ZAPOWIEDŹ

P.o. redaktora naczelnego Mykoła CYMBALIUK Kolegium redakcyjne: Ljubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jaremа HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK

Traducción automática

Página · p. 16página original ↗

na 1 miesiąc 4 UAH 77 kop. na 3 miesiące 13 UAH 71 kop.

Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział literatury Marija KUCZERENKO 270-55-57 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondenci Natalija ANTONIUK, Ulana WOLYKOWSKA Redaktor dyżurny Marija KUCZERENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 1 1 0 3 3 Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301233 Nakład w sierpniu — 23 000 Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 4 820095 780016

Traducción automática

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn