Continuación de una página anterior — fragmento de página
nr 52 (272) 23–29 grudnia 2004 r. TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI Dzisiaj w numerze: Nie tylko teleturniej str. 2 Spojrzenie Witalija Karpenki str. 4 Wojna przeciwko przyjaźni str. 5
Traducción automática
Zdjęcie G. Oborskiej GORĄCY TEMAT — Czego zabrakło wczorajszym debatom? — Moim zdaniem nie wszystkie akcenty zostały jeszcze postawione, wiele pozostało poza nawiasem, najważniejsze problemy powinny sprowadzać się do sytuacji, która wytworzyła się na Ukrainie w ciągu wszystkich lat niepodległości. Powiedziałbym, że wczoraj faktycznie podsumowano okres poradziecki na Ukrainie, w którym, z naruszeniem wszystkich istniejących norm, z naruszeniem moralności społecznej gromadzono kapitał, roztrwaniano majątek, rozkradano to, co zostało zbudowane przez poprzednie pokolenia. Były to lata, kiedy zasady wyznawane przez demokratyczną Europę były „nieobowiązkowe”, dlatego świat europejski patrzył na Ukrainę jak na strukturę niepaństwową, gdzie urzędnicy utożsamili się z państwem, a władza wykonawcza — uzurpując sobie wszystkie funkcje sądownicze, informacyjne i inne — stworzyła taki model państwa, który zadowalał, jak podkreślił Wiktor Juszczenko, kilka rodzin. Właśnie z takiego okresu historii wychodzimy i dlatego Wiec czytelników
Traducción automática
Wieczorem 20 grudnia niemal cała ludność Ukrainy spędziła przed ekranami telewizorów. Bez wątpienia debata Wiktora Juszczenki i Wiktora Janukowycza, która miała przebiegać w formule „pytanie-odpowiedź”, będzie przedmiotem dyskusji aż do samych wyborów, ponieważ tego wieczoru wydarzyło się coś więcej niż sama debata, a mianowicie: Ukraińcy mają wybrać albo polityka nowego typu, albo stereotypowego postradzieckiego polityka. Do takiego wniosku doszliśmy po rozmowie z przewodniczącym Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, deputowanym ludowym Pawłem Mowczanem.
pytanie o to, czy trzeba pod nim kłaść kreskę, jest bezcelowe. Bez wątpienia — trzeba! Wczorajsze debaty nie były dialogiem, to raczej były monologi, bo przeciwnik Juszczenki uchylił się od rozmowy. Janukowycz jest bowiem produktem minionego czasu, epoki postradzieckiej, świadectwem tego, że ta epoka skończyła się wczoraj, podczas telewizyjnych debat. Kreska prawna, pod tą epoką, zostanie podkreślona podczas powtórnego głosowania 26 grudnia, a kropka zostanie postawiona po inauguracji Wiktora Juszczenki. Pożegnamy się z epoką Kuczmy, Surkisów i Miedwiedczuka, ze wszystkimi tymi, którzy mieli Ukrainę za własną wotczynę, źródło wzbogacenia, do której mieli wyłącznie interes finansowy. Nie chcieli Ukrainy ukraińskiej, europejskiej, zamożnej. Mnożyli ubóstwo, które zaskoczyło wielu, tworzyli takie warunki społeczne, w których za kilogram kaszy gryczanej albo cukru sprzedawano by głosy podczas jakichkolwiek wyborów na Ukrainie. Wypróbowywano technologie, jeszcze nigdzie na świecie niewidziane! Świat może teraz napisać całą encyklopedię tych „know-how”, które wypracowała ukraińska przestępcza władza. Szczególnie pokazała się ona w drugiej turze wyborów prezydenckich: „karuzele”, „martwe dusze”, wielokrotne głosowanie na podstawie przepisowych talonów. Wiadomo, jak wykorzystywano administracyjne zasoby, jak działali urzędnicy państwowi, jak państwowy skarbiec był „rozfasowywany” do kieszeni, jak rozdawano polityczne i finansowe łapówki — słowem, Ukraina mogła stać się beznadziejna, nawet w porównaniu z Białorusią, ale naród tego nie chciał. 26 grudnia to wszystko nie może się powtórzyć! Odcinamy przeszłość, odrywamy ją, ale nie tak, jak próbował to zrobić w Rosji W. Putin — za pomocą systemu służb specjalnych, ponieważ na Ukrainie takiego systemu nie ma. I w tym nasza odmienność od Rosji. Świat ustalił dla siebie, że istnieje potężny czynnik ukraiński. Innymi słowy — Ukrainiec jest! A jeśli wziąć pod uwagę długą nieobecność na arenie historycznej Kijowianina — tego, który w epoce książęcej wypędzał Świętopełka Okayannego albo nie zniósł amoralności Andrzeja Bogolubskiego. Kijowianin wychodził na wiec w różnych czasach — i w epoce książęcej, i w czasach Chmielnicczyzny, i na początku XX wieku, gdy rodziła się Ukraińska Republika Ludowa, i w latach 90., gdy zdobywano niepodległość Ukrainy. Kijowianin był historycznie ukształtowany i obecnie to udowodnił, podnosząc na swoich barkach Rewolucję Pomarańczową. Co znamienne, w większości są to młodzi kijowianie. Ich ojcowie, wczorajsi wieśniacy, nie mogli tego robić, naznaczeni kompleksem niższości, zwłaszcza narodowej. Dziś do synów dotarła świadomość, że są Ukraińcami, nie tylko ze względu na czynnik językowy. Ukraińcy i Kijowianie! — Wiktor Juszczenko powiedział, że w drugiej turze ukradziono trzy miliony głosów. Czy to się nie powtórzy podczas powtórnego głosowania?
Zakończenie na s. 3
s. 8–9 Twórca słowa
s. 10 Muzeum Olgi Kobylańskiej
s. 12 Nauczyciel nauczycieli
s. 13 Artystyczne „Tak!”
s. 14–15
Traducción automática
INTEGRACJA OD PIERWSZEJ OSOBY Wiktor Andrijowycz rozpoczął od charakterystyki procesu budżetowego i budżetu, przedłożonego przez rząd na 2005 r.: “Dynamika PKB w 2005 r. wynosi 6,5 %. Dochody budżetu zmniejszają się o 2,5 %. Świadczy to o tym, że rząd planuje utracić kolejną porcję sterowności gospodarką narodową, która kroczy ku większej szarej strefie. Druga pozycja — to deficyt budżetu: 11,08 mld hrywien lub 2,7 % PKB. Jest to największy deficyt budżetu na Ukrainie w ciągu ostatnich 7 lat. Cały deficyt budżetu idzie na konsumpcję. W ten sposób konsumpcja jest modelowana kosztem zasobów prywatyzacji i pożyczek na rynku. Zadaszenia cenowe roku są następujące. Ceny detaliczne. Jeśli wziąć styczeń do grudnia — 9 %, grudzień do grudnia — 12,7 %. Ceny hurtowe producenta wynoszą 20 %. Jest to największe obciążenie ceny hurtowej ceną detaliczną, jakie ukształtowało się w ostatnich latach”. Zdaniem lidera opozycji, gospodarka Ukrainy przez lata rządów Janukowycza gwałtownie spowolniła wzrost. Poważnym “ochłodzeniem gospodarki” stało się 7,5 mld hrywien nieskompensowanego VAT-u, 3 mld zrestrukturyzowanego nieskompensowanego VAT-u, 7,5 mld z góry opłaconych podatków. Tak, do marca—kwietnia przyszłego roku podatki są opłacone. “Plus do tego dodajcie 7 mld hrywien deficytu budżetu bieżącego roku, — zaznaczył Juszczenko. — W ten sposób, na ponad 20 mld hrywien zrujnowana jest budżetowa kultura zasobów. To daleko nie pełna charakterystyka okoliczności i wskaźników budżetu 2005 roku. Jeśli mówić o komponencie socjalnym, chciałbym wymienić 3 cyfry. Średnia pensja w przyszłym roku — 768 hrywien. Taki poziom pensji pozwala uformować średni poziom emerytury w wysokości 240 hrywien. Średnia emerytura, która ukształtowała się na grudzień tego roku, już równa się 320 hrywien. Zatem, 80 hrywien na każdego emeryta w Funduszu Emerytalnym środków nie ma. Oto wam manipulacja dodatkami, które zostały zrobione przez Janukowycza i jego rząd we wrześniu bieżącego roku”. Jednak głównym problemem naszej gospodarki, zdaniem kierownika koalicji “Siła narodu”, — jest korupcja: “Państwu należą się 3 biliony zasobów gospodarki państwowej. To NAH, Ukrposzta, Telekom, Ukrzaliznycia, Transhaz i tym podobne. Jaki zysk otrzymuje państwo z działalności tych państwowych spółek produkcyjnych? Mniej niż 1 % dochodów do budżetu narodowego. Możecie uwierzyć, że NAH daje mniej niż 1 % dochodów państwa? Czy Ukrzaliznycia? Wysokorentowne gospodarki! One dzisiaj pracują na oligarchów, one nie pracują na budżet państwowy. To najbardziej skorumpowane sektory gospodarki państwowej”. Odnośnie innych wad przedłożonego przez rząd budżetu na 2005 r. — wznowienie państwowych zaliczeń, które prognozowane są w budżecie 2005 roku w sumie 7 mld hrywien. “Chcielibyśmy widzieć bardziej jasne programy socjalne i ekonomiczne. Nie znajdziecie ani jednego programu, który pracowałby na producenta. Producent nie odczuwa żadnego wsparcia państwowego… Wydaje mi się, że władza pozostała obojętna na epidemię AIDS, gruźlicy. Pomimo ostrzeżeń Światowej Organizacji Zdrowia, poziom finansowania tych problemów pozostaje na poziomie poprzednich lat. Jeśli wziąć szereg programów socjalnych, one nie znajdują miejsca w budżecie. Pamiętam słowa byłego Premiera Janukowycza, który w parlamencie powiedział, VOX POPULI Korespondent “Słowa Proświty” zapytał kijowian, aby poznać ich opinię na temat powtórnych debat telewizyjnych, które odbyły się w poniedziałek 20 grudnia. A także dowiedzieć się, na ile wydarzenia po 21 listopada rozstrzygnęły losy wyborów. I na ile aktualnym jest temat separatyzmu, który próbowano rozegrać w regionach wschodnich? Ołeksij, student: — Moim zdaniem, lepszy był Juszczenko. On stale trzymał się swojej pozycji. Jego słowa były bardziej przekonujące. Janukowycz stale zmieniał swój wizerunek. On próbował być inny. Jeśli chodzi o faktyczne zwycięstwo, to uważam, że główne wydarzenia już się odbyły. I nawet jeśli zwycięży Janukowycz, on już nie będzie do nas odnosił się tak, jak by on tego chciał. Jeśli chodzi o separatyzm, to jest to — sztuczny problem. Jedyna różnica między ludźmi, którzy żyją na wschodzie i na zachodzie, polega na tym, że mamy te same cele, ale my różnie widzimy drogi ich osiągnięcia. Separatyzmem zasłaniają się ci, którzy próbują Zdjęcie Hanny Oborskiej
że “nie da skrzywdzić bezdomnych dzieci”. Tak na finansowanie wszystkich gospodarstw łowieckich DUSi (Państwowego Zarządu Sprawami) przeznacza się więcej środków niż na finansowanie 0,5 mln bezdomnych dzieci. Ukraina ma tempo zachorowań na gruźlicę 5 razy wyższe niż w Europie. W bieżącym roku na remont Administracji Prezydenta przeznaczono 80 mln hrywien, na leczenie gruźlicy — 76 mln hrywien” — skomentował “konsekwencję” rządu Janukowycza lider opozycji. Z drugiej strony, komentując agresywność, jak i dziwną “opozycyjność” premiera Janukowycza, Juszczenko powiedział: “Wydaje mi się, że dzisiaj mojego oponenta opuściło wielu jego partnerów. I dlatego zaczyna grać znaczonymi kartami. Używa albo zakazanych chwytów, albo moralnie trudnych. Jestem przekonany, że wydumany temat separatyzmu został wyrzucony jako jeden ze spadochronów po porażce 21 listopada. Nie sądzę, by były premier musiał uciekać się do takich metod swojego przetrwania. Niezręcznie słyszeć z ust Janukowycza gniew, negatywne charakterystyki wobec Kuczmy. To nie jest naturalne. Wydaje mi się, że Kuczma go osobiście stworzył. On jest lepszym obliczem Kuczmy po samym Kuczmie. Dlatego wielu nazywa go Kuczma-3. Chociaż mogę zrozumieć, że jest mu dzisiaj gorzko”. Odnośnie wyborów 26 grudnia Juszczenko zaznaczył, że nie warto mówić o stuprocentowej gwarancji przeprowadzenia uczciwych wyborów: “Wiem o tych prowokacjach, które przygotowywane są we wschodnich regionach, wiem o tych sądowych manipulacjach, które przygotowywane są przez ogromne przedstawicielstwo mojego oponenta w obwodach centralnych i zachodnich. Na ile jestem poinformowany, głównym zadaniem ekipy Janukowycza jest zrobienie wszystkiego, aby wybory 26 grudnia się nie odbyły”. Na pytanie, czy Rada Najwyższa przyjmie przedstawiony przez rząd budżet na 2005 rok, Juszczenko odpowiedział: “Aby nie paraliżować pracy kraju w regionach, de iure będziemy musieli przyjąć przedłożony przez rząd budżet. Chociaż nazwać ten budżet roboczym nie możemy i w marcu będziemy musieli wnieść fundamentalne korekty, które dałyby odpowiedź na 10—12 kluczowych programów socjalnych roku”. O dodatkowych źródłach budżetowych, które mogłyby zrealizować wszystkie przedwyborcze programy Juszczenki, powiedział następująco: “Pierwszym naszym celem jest przeprowadzenie znacznej de-szarzej strefy naszej gospodarki. Dzisiaj 55 % gospodarki narodowej pracuje w cieniu. Rząd musi podać rękę biznesowi, usiąść przy “okrągłym stole”, znaleźć poziom porozumienia. Przede wszystkim w kwestii Kodeksu Podatkowego i pozycji fiskalnej, administrowania podatków, zrezygnowania z prześladowań podatkowych. Uczynić własność publiczną, aby naród wiedział, czyja to fabryka, kto za nią odpowiada. Druga pozycja — to gospodarka państwowa. Według naszych obliczeń, 6 mld hrywien można otrzymać tylko w jeden sposób — zmusić tę gospodarkę do pracy nie na 3—4 rodziny, a na naród. Trzecia pozycja. Mamy stref ekonomicznych, stref inwestowania, ponad dwadzieścia. 80 % wszystkich obrotów gospodarczych idzie przez jedną strefę, która nazywa się Donbas. Stawiamy sobie za cel dokonanie rewizji efektywności stref ekonomicznych i stworzenie równych warunków dla przedsiębiorstw, które pracują w jednej strefie… Zaprowadzić porządek w płaceniu VAT, akcyzy i opłat celnych. Według naszych szacunków, suma możliwych dodatkowych dochodów do budżetu wynosi około 5 mld hrywien. Dlatego są wszelkie możliwości, by uczynić budżet 2005 r. bezdeficytowym, jeśli robić to operatywnie — na początku roku. A potem już dokonać roszady: środki z prywatyzacji (około 7 mld hrywien) skierować albo na tworzenie rezerw państwowych, albo na programy socjalne…”
Ołeksandr SOŁONEC
Wiaczesław, przedsiębiorca: — Juszczenko był bardzo pewny siebie. Był o dwie głowy wyższy od Janukowycza. Czasem były momenty, kiedy Janukowycza było po prostu żal. Kiedy prosił się, by usiąść do stołu negocjacyjnego. Jak można siadać do stołu negocjacyjnego z człowiekiem, który organizował takie masowe fałszerstwa? Debaty bardzo się podobały. I są one bardzo potrzebne. Właśnie podczas takich debat telewizyjnych ludzie mogą lepiej poznać kandydatów. Jeśli chodzi o powtórną turę wyborów, to uspokajać się za wcześnie — wciąż może być wiele nieprzyjemnych niespodzianek. Temat separatyzmu jest rozdmuchany sztucznie. Moim zdaniem, jest to próba zachowania pewnego terytorium w swoich rękach za wszelką cenę. Po to, by nie stać się politycznymi trupami, będą tworzone autonomie, gdzie ci liderzy mogą się umocnić i prowadzić swoją politykę. Chociaż uważam, że “Regiony Ukrainy” będą bardzo silne w wyborach 2006 roku. I trzeba się z tym liczyć.
Bohdan HDAŁ Zdjęcia Hanny OBORSKIEJ
Co tydzień Wiktor Juszczenko pracuje z mediami w formacie dużych konferencji prasowych. 16 grudnia Wiktor Andrijowycz rozmawiał z dziennikarzami głównie o aspektach społeczno-ekonomicznych i perspektywach rozwoju Ukrainy w 2005 roku.
Traducción automática
Podsumowania współpracy politycznej oraz handlowo-gospodarczej Polski i Ukrainy w 2004 r. omawiano 15 grudnia na briefingu w ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej. Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Marek Ziółkowski pozytywnie ocenił współpracę naszych krajów, zaznaczając, że Rok Polski na Ukrainie nieoczekiwanie zbliżył narody. Przyczyniła się do tego przede wszystkim nadzwyczajna aktywizacja świadomości obywatelskiej Ukraińców oraz walka o demokrację podczas wyborów prezydenckich, która zakończyła się Pomarańczową rewolucją. Prezydent A. Kwaśniewski wraz z wieloma polskimi i europejskimi politykami wielokrotnie przyjeżdżali do Kijowa, wspierając rozwiązanie kryzysu politycznego podczas negocjacji opozycji i władzy. „Chcę powitać państwa z okazji nadchodzących świąt, przed wami święto wyborów, ponownego głosowania, święto demokracji” — powiedział na początku briefingu M. Ziółkowski. Misja prezydenta Kwaśniewskiego oraz innych międzynarodowych mediatorów, która zakończyła się po trzeciej rundzie negocjacji 6 grudnia, była udana, podkreślił pan ambasador. Pomimo wstąpienia Polski do UE, polsko-ukraińskie obroty handlowe przez 9 miesięcy tego roku dynamicznie rosły. Tak więc polski eksport na Ukrainę za styczeń—wrzesień wyniósł 1429,7 mln dol. USA, co jest wynikiem o 34,8 % wyższym niż w poprzednim roku. Jeśli chodzi o import do Polski z Ukrainy, to zwiększył się on o 36,1 % i wyniósł 735,3 mln dol. USA. W strukturze towarowej polskiego eksportu przeważa różnego rodzaju sprzęt techniczny (15,7%), środki transportu (15,4 %), metale nieszlachetne i wyroby z nich (12,6 %) itp. Natomiast podstawę naszego importu stanowią produkty mineralne (48,3 %), metale nieszlachetne i wyroby z nich (23,1 %). Komentując oświadczenie W. Janukowycza o rzekomej ingerencji Polski w sprawy wewnętrzne Ukrainy podczas kryzysu politycznego, pan Ziółkowski oświadczył, że „nie może być mowy o jakichkolwiek ingerencjach, gdy mowa o nieuczciwych wyborach jako fakcie, potwierdzonym przez Sąd Najwyższy”. Ponieważ Ukraina jest członkiem struktur europejskich, w szczególności OBWE, Rady Europy itp., a uczciwe wybory są ważnym wskaźnikiem demokracji, przedstawiciele wspólnoty europejskiej brali udział w rozwiązaniu konfliktu na poziomie negocjacji po nieuczciwych wyborach i nie więcej, zaznaczył pan Ziółkowski. Można jedynie dyskutować o skuteczności negocjacji, chociaż główny cel — niedopuszczenie do działań siłowych z obu stron — został osiągnięty. Na pytanie o to, czy będą jeszcze w tym roku prowadzone rozmowy przez polskich polityków o wstąpieniu Ukrainy do UE, pan Marek powiedział, że jest to dzisiaj niestosowne. Przed nami wybory 26 grudnia. Jednym z warunków rozpoczęcia poważnych negocjacji o statusie Ukrainy są uczciwe, demokratyczne wybory. Dialog rozpocznie się już po wyborach i wszystko będzie zależeć od intensyfikacji korpusu polityki zagranicznej Ukrainy, wszak Ukraina od dawna pretenduje do statusu państwa z gospodarką rynkową. Wstąpienie do WTO to kolejny temat negocjacji z Ukrainą. W ogóle Ukraina w ostatnim czasie stała się centrum uwagi całego świata, procesy demokratyczne, formowanie społeczeństwa obywatelskiego przybliżyły ją do Europy, uważa ambasador Ziółkowski. Twierdzi on również, że nowe ustawodawstwo wyborcze na Ukrainie zapewni niski poziom możliwości fałszerstwa ponownego głosowania. Dlatego wybory powinny odbyć się uczciwie, a po inauguracji nowego Prezydenta Ukrainy rozpoczną się negocjacje dotyczące integracji Ukrainy z Europą. Przygotował Ołeksandr SOŁONEC
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
...stara się zachować zagrabione bogactwa.
Mykoła, student: — Co do debat mam takie wrażenie, że Wiktor Janukowycz nie udzielił odpowiedzi na żadne pytanie. To mnie trochę oburzyło. W przyszłości może to negatywnie wpłynąć na jego wizerunek polityczny. Kandydat władzy mówił zupełnie inne rzeczy niż te, które mówił przed 21 listopada. Albo porozumiał się z Kuczmą, albo go podstawia. Moim zdaniem na dzień dzisiejszy los wyborów jest przesądzony w 70%. Wszyscy widzieli, że w centrum Kijowa byli przedstawiciele dwóch kandydatów. W przeciwieństwie do zwolenników kandydata opozycji, przedstawiciele Janukowycza długo nie wytrzymali, bo przestano im płacić pieniądze. Co do różnicy między zachodem a wschodem mogę zauważyć, że mam znajomych zarówno na wschodzie, jak i na południu Ukrainy. I wszyscy oni są przekonani, że autonomie nie są potrzebne. Takie kroki podejmują ci urzędnicy, którym płaci się pieniądze. Zwykli obywatele myślą inaczej i nie chcą rozłamu.
Andrij, student: — Debaty były inne. Kandydatprowładzowy nie orientował się w sytuacji w państwie. Nie odpowiedział na pytania. A jego pytania nie miały sensu. Jeszcze raz przekonałem się, że to człowiek, który nie może pretendować do najwyższego stanowiska państwowego. Uważam, że 26 grudnia ma stać się dniem, który rozstrzygnie dalszy los Ukrainy. Obecnie problem nie jest jeszcze ostatecznie rozwiązany. Co do podziału Ukrainy, uważam, że nie może być nawet mowy o tym. A mówienie o tym, że wschód karmi zachód i odwrotnie, jest niepoprawne. Każdy region jest bogaty na swój sposób. Temat separatyzmu rozdmuchiwano dlatego, że to ostatnia nadzieja tych ludzi, którzy nieuczciwie dorobili się swoich bogactw i chcą je zachować.
Traducción automática
Continuación de «Moralny mandat narodowego prezydenta», p. 1
GORĄCY TEMAT Zakończenie. Początek na s. 1 — Takich szerokoformatowych aktów fałszerstw nie będzie, ale będą lokalne, które są określone przez samo uformowanie regionów Ukrainy. Nie przypadkiem używam tego słowa „regiony”, bo ono określa depresyjne strefy Ukrainy. To tam, gdzie było najwięcej przesunięć demograficznych, problemów demograficznych. Mam na myśli Doniecczyznę, Ługańszczyznę, Zaporoże i Mikołajowszczyznę, dokąd było najwięcej przesiedleń, gdzie czynnik ukraiński jest rozmyty. Tam są najbardziej niestabilne i depresyjne strefy, powiedziałbym, moralnie podupadłe. Zaznaczyłbym, że w wymienionych obwodach w czasach radzieckich rzeczywiście formował się nowy typ — „homo sovieticus”. Jest on tam oczywisty i zauważalny: bezkorzenny, nieprzynależny do określonego typu kultury; nie bezkulturowy, a wyobcowany od narodowego. Analogia najjaskrawsza — typy z powieści Płatonowa „Wykop”, wytworzone przez mitologię określonego typu, która absolutnie nie nakładała się na życiowe realia. „Jasna przyszłość” istnieje gdzieś daleko, a w otaczającym życiu — tylko małymi wtrętami w strefy bezduchowości. Jak tam człowiek urządzał siebie, wiemy. To strefy ryzyka życiowego, z nim związana jest działalność zawodowa. I dlatego tam proces bezkorzenności i zdenacjonalizowania wylał się obecnie w jedną formę: „Nieakceptowalne, nie przyjmujemy!”. Nie przyjmują wszystkiego, co narodowe, wszystkiego, co historyczne, wszystkiego, co europejskie. Tam istnieje „swój” standard, oni wspierają „swoje” i „swojego”. Wytworzono mit lokalnego chowu: „oto on, — zbiedniały, wyrósł, zdołał zdobyć władzę i miejsce w życiu. Orientujemy się na niego!”. Na głos jeszcze nikt nie powiedział o tym, że na SZCZERYM SŁOWEM Po raz pierwszy do naszego kraju w roli męża stanu — prezesa zarządu Narodowego Banku Wiktor Andrijowycz zawitał wraz z grupą ukraińskich bankierów wkrótce po objęciu tego wysokiego stanowiska w styczniu 1993 roku. Miał wtedy zaledwie 40 lat, ale wyważenie charakteru, profesjonalizm, nieprzeciętne zdolności analityczne, wysoka kultura stały się decydujące w decyzji Rady Najwyższej w sprawie nominacji Juszczenki. Oczywiście, nie ominął wtedy Wiktor Andrijowycz także Tarasowej Góry, ze szczerym zainteresowaniem oglądając zabytki rezerwatu. Wszyscy dobrze pamiętamy, jaki to był ekonomicznie trudny czas. Nawet emeryci i studenci stawali się „milionerami”, a wywołane hiperinflacją problemy społeczno-ekonomiczne wyłaziły ze wszystkich szczelin i wydawało się, że nie będzie im końca. Muzeum Szewczenki, które także cierpiało z powodu braku pieniędzy i biedy, przy udziale Juszczenki otrzymało wtedy miliard kupono-karbowańców na uzupełnienie ekspozycji muzealnej — zakup obrazów światowej sławy artysty Iwana Marczuka, którymi właśnie zilustrowano nowy „Kobziarz” Tarasa Szewczenki. Właśnie na tej książce zostawił swój autograf: „Z nadzieją i nowymi oczekiwaniami na odrodzenie świętości Szewczenki. W. Juszczenko”, mając na myśli odrodzenie nie tylko memoriału poety, ale i największej świętości Szewczenki — Ukrainy. W maju 1999 roku, podczas Międzynarodowego święta literacko-artystycznego „W rodzinie wolnej, nowej…”, które wtedy odbywało się na Czerkaszyźnie, liczni kaniowianie i goście ze wszystkich regionów Ukrainy oraz zagranicy przyjaźnie i szczerze witali Wiktora Juszczenkę jako narodowego ulubieńca i ojca nowej ukraińskiej hrywny, lidera, który gwałtownie rósł na oczach współczesnych i korzystnie wyróżniał się od ówczesnych sterników Ukrainy jeszcze komunistycznego chowu. Kaniów nieustannie wzywał do siebie Wiktora Juszczenkę, wabił jako Ukraińca i patriotę, człowieka, który nie myśli
Na Wschodzie wytworzyła się własna, regionalna mitologia. I oto dlaczego tak zaciekle bronią dziś Janukowycza mieszkańcy Doniecka. To jak amerykański filmowy mit „o swoim, prostym, ale silnym chłopaku”. — „Żelazny gospodarz” — tak, zdaje się, nazwała Hanna Herman-Steciw W. Janukowycza. Ale ten wizerunek jest obecnie przekształcony: wczoraj Janukowycz nie był już żelazny, choć nazywał siebie opozycjonistą, ale z natchnieniem grał „ojca narodu”… — Najbardziej nieudana rola ze wszystkich mu narzuconych! Pierwsza — była od rosyjskich politologów, obecna — od krajowych. I cała ta politotechnologia gra na wizerunek wczorajszy, radziecki. Pamiętacie, — i w literaturze, i w kinie, — „silny mężczyzna”: gospodarz, sekretarz komitetu obwodowego, czerwony dyrektor itd. To wszystko — stereotypy minionej epoki i dziś one nie działają. Demokratyczne zasady i europejskie wzorce go zrujnowały, więc wszystko to, co proponował ideologicznie Janukowycz — to wczorajszy dzień. Wielu było u nas premierów, byłych kierowników regionów — Pustowojtenko, Łazarenko, Janukowycz. Oni, kierując rządem, pozostawali regionalnymi liderami, bo nie mogli być ogólnonarodowymi gospodarzami, nawet „żelaznymi”. Byli i pozostawali regionalnymi liderami, dlatego wiązali własny biznes z regionalnym, własne interesy — z interesami regionalnymi. Z takimi zasadami Janukowycz przyszedł do ogólnonarodowej polityki, do gospodarki i zarządzania. Nic dziwnego, że ściągał do Kijowa swój własny zespół — od kucharki, kierowcy i sekretarza, całą swoją infrastrukturę. To — sowieckie zasady, zasady lidera i jego zespołu z prowincji. — Obecnie parlament rozpatruje budżet na 2005 rok, który ma rozwiązać problemy stworzone przez W. Janukowycza. Przecież nie jest tajemnicą, że tysiące głosowały za dodatkiem do emerytury… — To była polityczna łapówka! Nadużywając budżetu, urzędnicy zrujnowali jego strukturę. Juszczence i sformowanemu przez niego rządowi przypadnie w spadku bardzo wiele problemów, które stworzył Janukowycz w płaszczyźnie socjalnej. Bo to nie były wyliczenia, nie wykorzystanie wzrostu PKB, który jest fikcją. Budżet to zawsze rzeczywistość, — mamy to, co zarobiliśmy, a jeśli nie ma, to skąd brać? To poważny sprawdzian dla budżetu w tym roku i w przyszłym. I właśnie o tym wczoraj powiedział Wiktor Andrijowycz, — ile niedobrano, ile niedodano! Ale Juszczenko będzie te dodatki płacił, wychodząc z ogólnonarodowych interesów, budując nowy budżet, przezwyciężając syndrom janukowszczyzny, która rozchwiała gospodarkę. Na stabilizację budżetu potrzeba będzie z pół roku, i dlatego cyfra 11 miliardów długów, które zrobił Janukowycz, jest realna, ona odbije się też na przyszłym budżecie. Juszczenko wczoraj właśnie nakreślił te problemy bardzo wyraźnie. Jeśli przyrost wynosi 12 procent, a do budżetu trafiają dwa procent, w jakim „cieniu” pieniądze pracują? Sprostowanie: te dziesięć procent obsługuje owe kilka rodzin, które ukrywają swoje realne dochody przed urzędem skarbowym. Wyprowadzić je z cienia, żeby środki pracowały na państwo, na potrzeby socjalne, — to zadanie Wiktora Juszczenki. — Teraz dużo mówi się o rozłamie Ukrainy, o separatystycznych nastrojach gubernatorów, którzy zamachnęli się na jedność państwa… — Moja opinia w żaden sposób nie różni się od opinii wyrażonych przez lidera narodu oraz wielu polityków i politologów. To — moskiewski atut, schematy opracowane przez ich politologów, ale za późno je wdrażać w nasze życie. Spóźnili się o dziesięć lat, — przyjęliśmy Konstytucję w 1996 roku, a więc zabezpieczyliśmy się przed separatyzmem i regionalizmem, przed wieloma procesami, które przed przyjęciem Ustawy Zasadniczej mogły zagrażać Ukrainie. Teraz mamy wszystkie konstytucyjne struktury, które powinny zapewnić integralność państwa, — zaczynając od Prezydenta, a kończąc na strukturach siłowych: SBU, wojsku itd. Tak więc ta „straszak” jest dziś wirtualny. Kto pójdzie za Kusznariowem? Kto chce położyć swoją głowę za Janukowycza? Chyba że zombie… U nas brakuje czynnika etnicznego, — tak by rzec, podstawy separatyzmu. Ukraina — jest unitarna, jest to zapisane w Konstytucji. Jeśli mowa o Rosjanach, to są oni rozsiani wszędzie, nie mogą pretendować do odrębnego terytorium. Nie mamy różnoetnicznych pasów, mamy różnojęzyczne. — A jak Panu podoba się odnowienie Janukowycza, robi wrażenie? — Tak, pojawił się z nową fryzurą, z nowymi intonacjami, — taki sobie puszysty i delikatny Janukowycz, z krzyżykiem i ikonką… To wszystko — dość niezdarna praca tych politologów, którzy chcieli go zmienić i przytłumili nawet to, co kogoś przyciągało w Wiktorze Fedorowyczu: jego naturę i rodowód takiego sobie silnego górnika, który demonstrował: „Ja jestem taki i nikogo się nie boję!” — Wygląda na to, że jego zespół zaczął flirtować z inteligencją i z Ukraińcami… — Zaczęli rozumieć, co spowodowało Pomarańczową Rewolucję. Te czynniki: socjalne, polityczne i narodowe, które były odrzucane przez władzę, bo byliśmy upokorzeni w swoim państwie za czasów Kuczmy. Na Ukrainie panowały erzace kultury; czuliśmy się prowincjonalnie, tutaj spławiano cały odpad z Rosji. I to wylało się w protest: ja — jestem Ukraińcem, ja — jestem Obywatelem, ja — jestem Europejczykiem! Chcę żyć według uczciwych porządków i zasad, być pełnowartościowym obywatelem XXI wieku. Postawiliśmy kreskę pod przeszłością, — teraz trzeba sformalizować te rzeczy. Poprzez wybory, poprzez inaugurację, poprzez formowanie nowego rządu. I chciałbym, żeby u nas nie powstawały wątpliwości co do tego, że tak właśnie będzie. Trzeba odnawiać cały narodowy organizm władzy. To taki wielki układ nerwowy, który potrzebuje absolutnie nowych obiegów krwi, aby zaczął funkcjonować pełnowartościowo. Kiedy tak będzie, powiemy, że postawiliśmy ostateczną kreskę pod poradzieckim okresem i zaczynamy żyć na Ukrainie europejskiej. — Jest Pan pewien, że W. Juszczenko zwycięży? — Tak, bo zdobył mandat moralnego zaufania od własnego narodu.
spowodowało obniżkę cen chleba do 1 hrywny oraz wzrost hodowli zwierząt i, w konsekwencji, spadek cen — słoniny do 3—4 hrywien oraz mięsa do 10 hrywien. Wszyscy przekonali się, że z ukraińskimi czarnoziemami można żyć nie w głodzie, lecz zamożnie i stabilnie, jeśli stale i fachowo dba się o ziemię i ludzi. Jednak tym razem zasiali jedni, a plony przyszło zbierać innym. W kwietniu 2001 roku prezydencka większość i komuniści wysłali rząd Juszczenki na wymuszoną dymisję. Wtedy powiedział on na odchodnym: “Ja i moi koledzy opuszczamy Gabinet Ministrów przez główne wejście i jeszcze wrócimy. Rząd odchodzi, pozostawiając po sobie dobre uczynki i dając nowy impuls rozwojowi gospodarki”. Nasz kraj spotkał się z Wiktorem Juszczenką następnym razem już w czerwcu 2002 roku, podczas drugiej tury wyborów do Rady Najwyższej. W bieżącym roku, 22 maja, Wiktor Andrijowycz ponownie przyjechał do Kaniowa z żoną Kateryną i trojgiem ich dzieci. Najmłodszy z Juszczenków — Taras — miał wtedy zaledwie 3 miesiące. Wizyty na Tarasowej Górze stały się dla Wiktora Juszczenki życiowym drogowskazem, który wyznacza sens służby swojemu narodowi. Całym sercem Kaniowszczyzna przyjęła program Wiktora Juszczenki, oddając na niego 74% swoich głosów — niemal jednogłośnie, jak nigdy dotąd na nikogo nie głosowała. A podczas Pomarańczowej Rewolucji setki ludzi z Kaniowszczyzny — młodzież i osoby starsze — poświęcając swój wolny czas, dobrobyt, ryzykując zdrowiem, byli przez te wszystkie 17 dni na Majdanie Niepodległości w Kijowie, wywalczając swoje prawo do wolnego wyboru niezależnie od poglądów politycznych czy religijnych. I w śnieżny dzień 24 listopada liczni kaniowianie, którzy zebrali się na wiecu protestacyjnym przeciwko fałszerstwom wyborczym, zanieśli na grób Tarasa Szewczenki kosz kwiatów z pomarańczową wstążką “Juszczenko — Tak!” oraz pomodlili się na grobie Ojca narodu za Ukrainę i jej Prezydenta. Ihor LICHOWYJ
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
swojego życia bez odwiedzin świątyni. Tak więc 21 maja 2000 roku, będąc już premierem rządu, zabrał na pielgrzymkę do Tarasa Szewczenki swoje dzieci — starszą córkę, syna i maleńką wnuczkę, która miała zaledwie trzy miesiące. Była to prywatna wizyta rodziny Juszczenków u Tarasa Szewczenki. Liczni goście serdecznie powitali Wiktora Andrijowicza, życzliwie rozmawiali, sercem uwieńczyli go swoimi pieśniami. Tego samego dnia wziął udział w poświęceniu kamienia pod przyszły pomnik Iwana Pidkowy, który oddał życie za chrześcijańskie ideały i wolność Ukrainy i został pochowany w Kanowie. Ten pomnik zaporoskiego hetmana, dzieło lwowskiego rzeźbiarza Petra Kulika, wykonany na Żytomierszczyźnie i ustawiony na brzegu Dniepru, symbolizuje jedność narodu ukraińskiego w przestrzeni i czasie. Podczas tej wizyty na przełomie tysiącleci poruszono kwestię państwowego programu kompleksowego rozwoju Kanowa oraz gruntownej rekonstrukcji Muzeum Tarasa Szewczenki — godnych Wielkiego Kobzarza i naszego narodu w XXI wieku. Zazwyczaj obietnice wysokich urzędników o przemianie Kanowa w ogólnoukraińską Mekkę bardzo rzadko się spełniały, a często pozostawały pustymi słowami. Lecz tym razem słowo stało się czynem. I już po krótkim czasie premier wydał polecenie rozpoczęcia przygotowań do rekonstrukcji rezerwatu wraz z innymi obiektami miasta, przeprowadzenia remontu dróg i instalacji inżynieryjnych, renowacji zabytków, dokończenia budowy Domu Kultury, zapewnienia specjalistom mieszkań. Od tego spotkania rozpoczęła się żmudna praca nad opracowaniem dokumentacji, pozyskiwaniem środków budżetowych do państwowego programu, którym osobiście opiekuje się premier. Dla mieszkańców Kanowa to dziesiątki dodatkowych miejsc pracy, setki tysięcy hrywien wpływów do budżetu. A w perspektywie (przy znacznym wzroście napływu turystów do odnowionego kompleksu muzealnego) — znaczny wzrost dochodów z handlu, obsługi transportowej licznych gości miasta, rozwój infrastruktury społecznej regionu. Z Wiktorem Juszczenką, mężem stanu nowej generacji, wiąże się także wyjątkowe wydarzenie — przeprowadzenie w Kanowie historycznego posiedzenia rządu „Zboże Ukrainy 2001—2002”. Przed rozpoczęciem pracy ministrowie i kierownicy resortów z nieudawaną ciekawością słuchali przewodnika, pragnęli poznać historię życia i twórczości Proroka narodu, uświadomić sobie historyczną drogę narodu ukraińskiego, czując swój udział w dalszym postępie Ukrainy. Tak swoją drużynę nastroił Wiktor
W Kaniwie, 22 maja 2004 roku
Andrijowicz. Przyjęty tego dnia program zabezpieczenia zbiorów z 2001 roku w wysokości 38 mln ton, czego w niepodległej Ukrainie jeszcze nie bywało i w co nie wierzyli prawie wszyscy — poza Wiktorem Juszczenką i jego zwolennikami — dał potężny impuls produkcji rolnej, ponieważ postanowiono terminowo i w pełnym zakresie udzielić kredytów na zakup nasiennego ziarna, środków ochrony roślin, paliwa i sprzętu do należytej uprawy ziemi. Wydawałoby się — jakie to ma znaczenie dla Szewczenki i Tarasowej Góry? Ale Wiktor Juszczenko rozumiał, że odrodzenie narodu jest możliwe jedynie pod warunkiem istnienia idei narodowej, a osiągnięcia gospodarcze zawsze wiążą się z duchowym wzrostem. Tak było w Niemczech, w Japonii, w Polsce, u naszych sąsiadów z krajów bałtyckich. I już w następnym roku ta żmudna, planowa i profesjonalna praca przyniosła rezultat — zbiór w wysokości 39,7 mln ton, że
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
Jaką sytuację, jaki układ sił i jakie szanse na zwycięstwo widzimy w przededniu ponownego głosowania? Przede wszystkim należy odnotować czynnik Majdanu i jego wpływ na świadomość społeczną. Majdan stał się centrum i symbolem Pomarańczowej rewolucji. Był jej żywym organizmem: jego duch, jego nastrój udzielał się milionom ludzi na Ukrainie i poza nią. Był bezprecedensowy pod względem swojej masowości — od pięciuset tysięcy do półtora miliona ludzi gromadziło się pod pomarańczowymi symbolami koalicji „Siła narodu” Wiktora Juszczenki. I była to doprawdy narodowa siła, z którą zmuszone były liczyć się wszystkie gałęzie obecnej władzy, siła, która zapędziła gwaranta Konstytucji w podmiejski las, siła, przeciwko której obawiano się użyć siły — w tym również tkwi wyraziste zwycięstwo narodu. Rewolucyjny Majdan zadziwił zarówno Ukraińców, jak i zagranicznych gości swoją pokojową pewnością, zdyscyplinowaniem, jednomyślnością. Stał się wspaniałą szkołą utwierdzania godności narodowej, samoświadomości oraz walki narodu o demokrację. Tutaj, na Majdan, przeniosło się centrum życia kulturalnego stolicy i państwa: tylu wybitnych działaczy kultury i sztuki w jednym miejscu, takiego wybuchu literackiej inspiracji i twórczości ludowej raczej nie widział Kijów w całej swojej historii. Jeszcze jedna ważna cecha Majdanu — jego rdzeniem i jego siłą napędową była młodzież — i to świadczy o tym, że „pomarańczowa rewolucja” nie zatrzyma się, że ma przyszłość, perspektywę dalszego rozwoju procesów demokratycznych w państwie. Wreszcie — i to zmuszeni są uznać (i tego najbardziej obawiają się) przeciwnicy kandydata narodu — Majdan stał się wielką potencjalną armią aktywnych bojowników Wiktora Juszczenki. Wszystko, co obserwowano w życiu politycznym kraju, odbywało się pod znakiem Majdanu. Z Majdanem, choć niechętnie, musiał liczyć się Kuczma. Nie poszedł na wariant siłowy, do którego namawiały go gorące głowy, nie tylko dlatego, że bał się na koniec zepsuć swoją reputację na świecie (jest ona i bez tego mocno nadszarpnięta), a dlatego, że nie był pewien, czy struktury siłowe (armia, Służba Bezpieczeństwa, wojska wewnętrzne i milicja) wystąpią przeciwko narodowi i użyją broni. Do Majdanu była przykuta uwaga światowej opinii publicznej i dzięki Majdanowi na Ukrainę w roli mediatorów przyjeżdżali prezydenci Polski, Litwy, liderzy Unii Europejskiej oraz członkowie senatu i Kongresu USA. Do Majdanu zmuszona była przysłuchiwać się także ta część parlamentu, która stanowiła tak zwaną prorządową większość, dzięki czemu udało się przyjąć szereg tak ważnych decyzji, jak wyrażenie wotum nieufności wobec CKW, Prokuratora Generalnego oraz o dymisji rządu Janukowycza. Właśnie pod wpływem Majdanu niemało deputowanych zaczęło wychodzić z proprezydenckich frakcji, niektóre z nich zaczęły się rozpadać, co stworzyło podstawę do przeforsowania korpusu deputowanych i stworzenia nowej większości parlamentarnej wokół „Naszej Ukrainy”. Właściwie Rada Najwyższa zaczęła zyskiwać autorytet jedynego legitymowanego centrum władzy, której zdrowemu rdzeniowi jeszcze można ufać. Sprzeczne opinie w społeczeństwie wywołało uchwalenie przez parlament niezbędnych w nowej sytuacji uzupełnień do Ustawy o wyborach Prezydenta, skierowanych na niedopuszczenie najczęstszych nadużyć administracyjnych, stosowanie niesławnej „karuzeli” z zaświadczeniami o prawie do głosowania poza miejscem zameldowania oraz głosowania w domach, dzięki czemu sfałszowano na korzyść pretendenta od władzy około 3—3,5 mln głosów wyborców, a także — na dymisję Prokuratora Generalnego i odnowienie Centralnej Komisji Wyborczej, w pakiecie z projektami ustaw o tak zwanej konstytu- Wyścig prezydencki na Ukrainie, który wymuszenie przekroczył terminy określone przez Konstytucję, dobiega mety — na 26 grudnia wyznaczono ponowne głosowanie drugiej tury, której wyniki zostały uznane przez Sąd Najwyższy za nieważne z powodu systemowych naruszeń i fałszerstw. Finaliści — Wiktor Juszczenko, który zwyciężył w pierwszej rundzie, oraz Wiktor Janukowycz, który nie podporządkował się decyzji parlamentu i zamiast dymisji poszedł na urlop, — znów skrzyżują szpady o przywództwo w społeczeństwie.
reformę konstytucyjną. Umiarkowani zwolennicy Juszczenki uważali to za swoje zwycięstwo; radykalni zaś, których wyrazistą przedstawicielką jest Julia Tymoszenko, odebrali to jako porażkę. Zarówno jedni, jak i drudzy mieli swoje racje, których nie ma możliwości szczegółowo rozpatrzyć. Najważniejsze zaś, zdaniem umiarkowanych, to przyjęcie decyzji, które mają zabezpieczyć przed nadużyciami podczas ponownego głosowania, co gwarantuje zwycięstwo Juszczence. A w projektach ustaw o zmianach do Konstytucji, które ograniczają władzę prezydencką, uwzględniono praktycznie wszystkie uwagi opozycji (jest ich dwanaście), do tego przyjęta ustawa wejdzie w życie nie od razu, a od 1 września 2005 roku, zatem do tego czasu nowo wybrany prezydent będzie miał te same uprawnienia, które ma obecnie Kuczma, i będzie mógł zrealizować swój program wyborczy. Radykałowie mają rację w tym, że po pierwsze, nieprawomocne jest przyjmowanie ustawy o zmianach konstytucyjnych, która wymaga 300 głosów, oraz zwykłych projektów ustaw, dla których wystarczy zwykła większość (226 głosów), w jednym pakiecie. Po drugie, niekonstytucyjne jest przedłużenie kadencji obecnego korpusu deputowanych jeszcze o jeden rok przez parlament, a nie przez naród. A po trzecie, i co najważniejsze, w pakietowej uchwale, ich zdaniem, kryje się podstęp władzy — za wszelką cenę zerwać wybory, przeciągnąć „okres bezprezydencki” do 1 września, kiedy wejdą w życie przyjęte zmiany konstytucyjne, i, zbijając znanymi metodami posłuszną większość parlamentarną, posadzić w głównym odtąd fotelu premiera swojego człowieka (powiedzmy, tego samego Kuczmę, Medwedczuka czy jeszcze kogoś). Nie na darmo tak cieszyli się esdecy, a i sam Kuczma, który z przepełnionych uczuć rozszczędrzył się na tytuł Bohatera Ukrainy dla spikera Łytwyna, który dołożył starań do przyjęcia pakietu. Pozostawiając czytelnikowi samodzielne rozstrzygnięcie, czyje argumenty są bardziej przekonujące, należy podkreślić jedną istotną okoliczność. Nawet gdyby udało się przegłosować nie w pakiecie, a oddzielnie projekty ustaw, które dotyczyły udoskonalenia procesu wyborczego, to znając nawyki Kuczmy, wcale nie oznaczało, że wprowadziłby je w życie swoim podpisem. Nacisnąć można było Majdanem, ale ludzie już się zmęczyli, a na dworze zima i może nastąpić nagłe ochłodzenie, co zmniejszy liczebność rewolucjonistów i, oczywiście, będzie na korzyść Kuczmy i spółki. Zatem kompromis, na który zgodziła się opozycja, jest całkowicie uzasadniony, innego wyjścia po prostu nie było. Tym bardziej, że ogólna sytuacja społeczno-polityczna, która wytworzyła się w kraju, była sprzyjająca dla koalicji „Siła narodu”. Zdobyte zwycięstwo wzmocniło pozycje Juszczenki oraz zwiększyło liczbę jego zwolenników. Przeciwnik był zdemoralizowany, jego ekipę zaczęli opuszczać czołowi stronnicy w rodzaju kierownika sztabu wyborczego Tyhipki i przedstawiciela prorządowego kandydata w CKW Hawrysza oraz innych. Wymieniono Prokuratora Generalnego. Zaczęto szukać „zapasowych lotnisk” oraz składać rezygnacje przez przewodniczących szeregu obwodowych administracji państwowych. W takiej sytuacji trzeźwo myślący człowiek na miejscu Janukowycza, któremu przypisany jest dar głębokiej analizy, wycofałby swoją kandydaturę, ponieważ zwycięstwo mu w żaden sposób nie świeci. Jednak kandydat od władzy, jak to mówią, zagryzając wędzidło, desperacko (czy też z rezygnacją) rzucił się w nowe bezperspektywiczne zmagania. Objechał zombowane i zastraszone wschodnie oraz południowe obwody, opierając się przy tym na separatystycznych nastrojach swoich kierowniczych zwolenników w tych regionach. Na zebranych naprędce wiecach Janukowycz spróbował utrwalić swój nowy wizerunek — uśmiechniętego i fanatycznie pewnego ludzkiej sympatii do niego męża stanu. Ale sztuczność tego obrazu niweczyło nieadekwatne myślenie jego nosiciela: histeryczna krytyka pod adresem Juszczenki i jego zwolenników nabierała wyraźnie kłótliwego charakteru i naświetlała poziom intelektualny oraz językowy, charakterystyczny dla strefy. W ślad za „kozłami”, jak nazwał tych, którzy inaczej niż on myśleli, Janukowycz nazwał Majdan „pomarańczową zarazą”, a tych, którzy oddali sympatię Juszczence — „pomarańczowymi szczurami”. Juszczenko nie zniżył się do poziomu oponenta i nie zaczął odpowiadać tym samym. On jako człowiek porządny, intelektualny i kulturalny
Zdjęcie H. Oborskiej pobłażliwie wybaczył te wypowiedzi swojemu przeciwnikowi, przypisując je bezsilności i słabości pokonanego. Lecz najciekawsze, co zauważyli politolodzy, to małpowanie przez sztabowców Janukowycza środków i metod pracy masowej, które stosowali juszczenkowcy. Ale to, co dla koalicji „Siła Narodu” było organiczne i naturalne, w wykonaniu zwolenników Janukowycza traciło swoją świeżość i miało komiczno-karykaturalny wygląd. Jeśli pobożność Juszczenki jest prawdziwa i dawna, to pospieszna bogobojność Janukowycza, która przebiła się podczas wyścigu wyborczego, wydaje się sztuczna i dlatego nieszczera. Jeśli Juszczenko zaczynał jako kandydat ludowy ze stutysięcznym poparciem na Polu Śpiewaczym, a późniejsze masowe przedsięwzięcia jego bloku stały się logiczną kontynuacją wypracowanej linii, to wiece ze zwiezionymi siłą ludźmi na poparcie Janukowycza miały charakter karykaturalny. Jeśli koalicja „Siła Narodu” od samego początku była opozycyjna wobec władzy, to ogłoszenie się przez Janukowycza na ostatnim etapie wyścigu opozycjonistą wobec obecnej władzy jest po prostu obłudą: bo jak można być w opozycji do rządu, któremu do dziś formalnie przewodzi? Jednak uważnego obserwatora nie może nie zaniepokoić takie nieadekwatne zachowanie Janukowycza. Wygląda na to, że coś lub ktoś stoi za nim i popycha go właśnie do takich działań. Bez takiego założenia trudno zrozumieć, na co liczy pretendent od władzy. Zastosowanie zasobów administracyjnych w dawnych rozmiarach raczej się nie uda. „Karuzelom” z zaświadczeniami o prawie do głosowania i głosowaniu w domach postawiono tamę w postaci przyjętych poprawek do Ustawy. Wiara w ogólnonarodową miłość do kandydata obozu władzy jest absurdalna, zważywszy na nastroje społeczne wśród większości populacji. Więc co? Najwyraźniej postawiono na zerwanie wyborów. Nie bez powodu Janukowycz wielokrotnie proponował Juszczence jednoczesne wycofanie się z wyścigu, aby przeprowadzić nowe wybory z nowymi kandydatami. Nie bez powodu zwolennicy kandydata-premiera i on sam wielokrotnie podkreślali, że naruszenia będą właśnie ze strony juszczenkowców; dlatego trzeba się wystrzegać, że sami janukowyczowcy będą tworzyć na różne sposoby te naruszenia pod maską swoich przeciwników, aby ciągać ich po sądach. Nie jest wykluczone, że i część komisji, sformowana przez sztab Janukowycza, będzie na wszelkie sposoby sabotować pracę. Nie bez powodu sam Janukowycz przejrzyście zasugerował, że w Donbasie zgłosiło się już 35 tys. ochotników, by iść 26 grudnia na Kijów bronić swojego kandydata i że sam Janukowycz nie może na nich wpłynąć. To ostatnie oświadczenie nabrało złowrogiego znaczenia po ujawnieniu przez deputowanego ludowego Hryhorija Omelczenkę informacji o tajnych planach zastosowania wariantu siłowego. Według jego słów, z wiarygodnych źródeł dowiedział się, że z arsenałów rosyjskiej Floty Czarnomorskiej na Donbas wysłano znaczną partię zakupionej broni palnej i materiałów wybuchowych. Będzie nią uzbrojonych 30 oddziałów, sformowanych z przedstawicieli świata przestępczego, którzy wyruszają do stolicy, by dokonywać aktów terrorystycznych, które pozwoliłyby Kuczmie wprowadzić stan wyjątkowy i w ten sposób uznać ponowne głosowanie za nieważne oraz co najmniej na pół roku, a nawet do 1 września 2005 roku, odłożyć nowe wybory. Ten plan jest znany i Kuczmie, i Putinowi, i Medwedczukowi, i ministrowi spraw wewnętrznych Biłokoniowi. Niestety, w pełni wpisuje się on w opracowane w głębi Administracji Prezydenta Ukrainy scenariusze zerwania wyborów. W tym świetle w pełni zrozumiała staje się radość kuczmistów z powodu przyjęcia projektów ustaw reformy konstytucyjnej. Cóż, można się po nich spodziewać wszystkiego. Ale obecnie naród ukraiński nie jest już tym, którym był przed Pomarańczową Rewolucją. Moment prawdy nadejdzie w niedzielę 26 grudnia i naród nie odda prawa do swojego wyboru, a w razie potrzeby zdoła je obronić. Wariant siłowy, jeśli rzeczywiście jest planowany, nie przejdzie — choćby dlatego, że dzisiaj jest publicznie ujawniony i antidotum zostanie wypracowane. Dzisiaj społeczeństwo ukraińskie jest przekonane: powrotu nie ma i być nie może. Reżim Kuczmy—Medwedczuka—Janukowycza znajdzie się tam, gdzie powinien się znaleźć — na śmietniku historii. Od Pomarańczowej Rewolucji bierze początek Nowa Ukraina — wolna, demokratyczna, skierowana w przyszłość. Na tym właśnie polega moment prawdy. Witalij KARPENKO
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
nikt za to nie obraża. Z czasem wyruszyli do Jałty. Mimo niechęci niektórych miejscowych mieszkańców, wizyta w tym mieście była udana. Personel hotelu „Liwadia” niechętnie przyjął uczestników akcji. Ale, według ich słów, na Krymie byli „nie tylko ci, którzy pokazywali nam figi. Było jeszcze wielu ludzi, którzy witali nas, wyjeżdżali nam naprzeciw swoimi samochodami, trąbili, słowem, czekali”. Z czasem uczestnicy rajdu samochodowego odwiedzili Dniepropetrowsk, gdzie przyjęto ich przychylnie. Po wizycie w Zaporożu kolumna ruszyła w kierunku Doniecka. Według ostatnich danych, „Pociąg przyjaźni” znajdował się 70 km od
Traducción automática
RAJD SAMOCHODOWY Niezależnie od tego, jak szlachetny cel realizowaliby uczestnicy rajdu samochodowego, jest oczywiste, że nie wszyscy go zrozumieli. Ogólnoukraiński rajd samochodowy „Pociąg przyjaźni”, który wystartował w zeszłym tygodniu w Kijowie, już w pierwszych dniach napotkał trudności. Akcja odbywa się pod hasłem „PORA jednoczyć się” i przebiega przez południowo-wschodnie regiony Ukrainy. Organizatorami rajdu są kampania obywatelska PORA oraz Centrum Odrodzenia Duchowego. Pierwsze dni rajdu pokazały, że mimo iż uczestnicy akcji nie popierają żadnego z kandydatów i starają się pogodzić regiony podzielone przedwyborczymi bataliami, ich apele napotykają mur obojętności. Już następnego dnia po starcie rajdu uczestnicy akcji mieli wjechać do Odessy i zorganizować koncert. Przed wjazdem do tego portowego miasta uczestników powitała grupa zwolenników Janukowycza, którzy zablokowali drogę i odmówili wpuszczenia do miasta kolumny samochodów z symboliką rajdu. Dopiero po interwencji „Berkutu” utworzono „żywy korytarz” i kolumna wjechała do Odessy. Z powodu tego incydentu koncert został odwołany, jednak odbył się następnego dnia. Organizatorzy postanowili zostać w mieście dłużej. Mimo niechęci niektórych odesytów, przyjazd uczestników akcji wywołał w mieście niemały rozgłos. Później uczestnicy akcji odwiedzili Mikołajów, ale z powodu naruszenia harmonogramu koncertu nie udało się zorganizować. W drodze z Chersonia, gdzie kolumnę żegnało niemal pół miasta, podczas przekraczania granicy Krymu „Pociąg przyjaźni” został zatrzymany przez grupę mieszkańców miasta Armiańsk (około 150 osób). Drogę zablokowano autobusami i samochodami osobowymi. W blokadzie wzięli udział przedstawiciele Wspólnoty Rosyjskiej autonomii oraz krymscy kozacy, których flagi powiewały nad kolumną pikietujących obok flag Federacji Rosyjskiej. Zwolennicy Janukowycza byli nastawieni agresywnie. Skandowali: „Jesteście za Juszczenką, więc przeciwko nam!”, „Zdeptaliście nas na Majdanie”, „Janukowycz!”. Prawie doszło do bójki. Funkcjonariusze organów ścigania oświadczyli, że przyszli tutaj chronić mieszkańców Krymu. Po negocjacjach uczestnikom akcji udało się wjechać na Krym. Choć wrażenia, oczywiście, pozostały nie najlepsze, kilku samochodom przebito opony, pozrywano tablice rejestracyjne. Nocowali w Symferopolu. Wszystko przebiegło spokojnie — agresji ze strony miejscowej ludności nie było. Ruch kolumny samochodowej entuzjastycznie witali nieliczni zwolennicy Juszczenki. Symbolikę w Symferopolu można nosić bez przeszkód. REFLEKSJE „My nie mamy Ojczyzny. Nie wiem, do kogo się zwracacie”. Adam Martyniuk — spiker Rady Najwyższej Ukrainy z frakcji KPU. 15.12.2004 13:06:41 Oni nigdy nie mieli Ojczyzny. Polegali na wiedzy Marksa i napierali na robotniczo-chłopskie plecy, ignorując rozum zgniłej inteligencji. Wierzyli, że nie mają nic do stracenia poza własnymi łańcuchami, dlatego kuli nowe kajdany dla kogoś. „My — nie niewolnicy! Niewolnicy — nie my!” — śpiewali, a wyszło, że niewolnicy — to właśnie oni, bo kajdany kuli dla siebie. Mieli nadzieję, że stworzą nowy wolny świat, a dlatego nędznie napiętnowali się etykietą internacjonalistów, wojnami tworząc najnowszą imperię niewolników. Marksa już nie ma z nimi od półtora wieku. On i nie był z nimi. Żył w Europie w okresie początku aktywnego rozwoju kapitalizmu przemysłowego i napisał dla nich „Kapitał”, którego nigdy nie czytali nie tylko w oryginale, ale i do końca, nawet po rosyjsku. Uczyli się na pamięć fraz w rodzaju: „Zwierzęce oblicze kapitalizmu”. Wyuczyli. Ale pamięć stracili, jak i prawdziwą po tym, jak świat dowiedział się, że na Ukrainie kiełkują pędy pomarańczowej demokracji, znów zaktywizowały się dyskusje wokół możliwego wstąpienia naszego państwa do Wspólnoty Europejskiej oraz NATO. Odzewy na ten temat mają zarówno pozytywny, jak i negatywny charakter. Tak, były kanclerz RFN odrzuca możliwość wstąpienia Ukrainy do Unii Europejskiej. „Jestem przekonany, że po przyjęciu Bułgarii i Rumunii oraz jakiegoś bałkańskiego kraju Unia Europejska osiągnie swój maksymalny rozmiar. Większego wspólnota polityczna po prostu nie wytrzyma. Przecież unia polityczna ma na celu współpracę w dziedzinie polityki zagranicznej, polityki bezpieczeństwa i obrony” — powiedział H. Kohl. Na pytanie niemieckiego wydania „Frankfurter Allgemeine Zeitung” dotyczące przyczyny niemożliwości wstąpienia Ukrainy do UE H. Kohl odpowiedział
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
marksizm: poczłapał na stałe zamieszkanie do Parlamentu Europejskiego, do przyszłych Stanów Zjednoczonych Europy. Niektórzy z nich, dzięki przywilejom, dawno osiedlili się w burżuazyjnych willach, by obecnie z wysokich trybun tęsknić za życiem w robotniczych akademikach. Oni nigdy nie mieli niczego swojego, oprócz gabinetów i gardeł do cytowania i przekrzykiwania się nawzajem. Oni, cytując siebie nawzajem w tych samych gabinetach, zamiast marksizmu studiowali partyjną żargonową nowomowę, a tymczasem proletariusze studiowali żargon więzienny bezpośrednio w więzieniach, piwiarniach, ośrodkach leczenia przymusowego, „chemiach”, batalionach budowlanych… Dzisiaj klasa robotnicza Ukrainy masowo opuściła ich strony, ponadczasowe podmiejskie i miejskie rezerwaty, tymczasowo wyjeżdżając z rezerwatów na zarobek do cieplejszych i bogatszych krajów, by uczyć się angielskiego i łowić ekologicznie czystą rybkę dla afrykańskiego chłopstwa. Zgniła inteligencja w średnim wieku nie projektuje nowego budownictwa dla proletariuszy i chłopów, a dla nauki dzieci i przyszłości swoich dzieci myje nocniki po starzejących się inteligentach Włoch, którzy jeszcze pamiętają faszystowskie rządy Mussoliniego. Oni za każdym razem płaczą, wspominając o zubożałym narodzie, i uciekają od niego, za każdym razem nazywając go tłumem nazistów; uciekają, by uspokoić samych siebie w swoich gabinetach, kiedy naród wychodzi na place miast i wsi z protestami przeciwko ich własnym kłamstwom i kłamstwom ich wysłanników. Oni nie wierzą w nic, ale pobratali się z popami z Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, tęskniąc za minionym „rajskim” życiem. Tak, tak, żyli prawie w nim — niby w raju. Ale któż wtedy ich stamtąd wygnał? Czyżby sam Pan Wszechmogący? Czy może oni sami przez lata samoróbnej okupacji ignorantów przez ignorantów zniszczyli pod sobą ten ziemski raj? A w duszach prostych ludzi? Oni do tej pory hałasują: „Przede wszystkim — gospodarka!”. A ekologia? A ekologia dusz? Oni chcą jeszcze prowadzić nas, prostaczków, do następnego raju-przepaści, zaglądając w przepaść swojej przeszłości. Nie szkodzi, że chcą: oni nic nie mogą, nie potrafią nic sami — chodzą nadzy po pańskich pałacach z nieprzyszytymi rękawami — błąkają się jak owce po obczyźnie — nie mają dobrego pasterza, nieprzerażonego własnymi mitami lidera partii; nie mają też niepiśmiennego proletariusza, którego można by wysłać do piekła wojny domowej, by odsiedzieć za jego plecami w carskich pałacach; nie ma też zastraszonego chłopa, którego można by skusić kawałkiem niezaoranej ziemi dla tej samej wojny wszystkich ze wszystkimi o ich prawdę; tacy żyją zastraszeni przez zastraszone zwierzchnictwo. Oni nie przeprowadzą nikogo, ani jednego, do swojej szczęśliwej rajskiej przeszłości przez wesoły i pewny swojej racji, młody i emocjonalny Majdan, oni nie będą w stanie podnieść narodu do poziomu ewolucji świadomości czy choćby do rewolucji. A ich jest wielu, bardzo wielu — ludzi, którzy już mają swój rozum, mają co tracić i nie chcą żadnych strat. Obecnie Trzeźwym Słowem Rozumu uzbroiła się oczytana do zębów i ekonomicznie podkuta nie Marksem, a staniem na bazarach i wyjazdami za granicę, cała dorosła populacja kraju — od fryzjera do górnika: przez trzynaście lat niepodległości od nich i bez nich, prosty lud przejrzał na oczy i wychował całe pokolenie, które nauczyło się kochać swoją młodą Ojczyznę bez nich. I nikt już z młodych i zielonych albo podstarzałych i nauczonych życia oraz nauki przetrwania nie ma do nich wiary; wszyscy dobrze wiedzą, gdzie znajduje się Ojczyzna i mogą jej bronić. I nazywają ją Ukrainą. I bronią jej, tygodniami stojąc na zimnych placach, chronią przed służalczymi, nieudolnymi bezdomnymi duchem. Nowoczesna Tradycja ludowego stania za sprawiedliwością została skutecznie i pokojowo zapoczątkowana! A jeszcze ci i tamci, i ja, mamy nie tylko swoją prawdę o sobie nawzajem i o Ukrainie, ale jest też Rada Najwyższa Ukrainy, a w niej jest jeden jedyny ukraiński komunista, który nie wypiera się ani Ojczyzny, ani języka, ani swojej wiary, ani narodu — sławny mądrością swoją człowiek, który mocno stoi na ziemi — Borys Illicz Olijnyk. Zdrowia mu bohaterskiego! Obecnie, agonizując, oni emitują w radiu nie jego synowskie wiersze i poematy. Nie ich, nie drogie. Nie podają pereł z „Kapitału” Marksa: „Królestwo wolności leży poza granicami produkcji materialnej”. Zapomnieli, bo nie wiedzieli. Oni „oratorują” swoimi perłami: „Jeśli oddacie to, co macie, to ono zginie”. Adam Martyniuk. Rada Najwyższa 15.12.2004 13:32:05 Broń Boże, żebyśmy jeszcze choć raz oddali w ręce bękartów Ukrainę i jej odnowiony starożytny naród. I broń Boże brać od nich to, czego oni nie mieli nigdy. Ołeksandr KOWTUN, m. Szarogród obwodu winnickiego. Doniecka. Jak poinformował korespondent IA „Gorąca Linia”, który bierze udział w rajdzie samochodowym, samochody spotkali przedstawiciele donieckiej drogówki oraz przedstawiciele sztabu Juszczenki, którzy później eskortowali kolumnę. Do eskorty dołączył również Związek Zawodowy Taksówkarzy Doniecka oraz Stowarzyszenie Sztuk Walki. Rajd porusza się trasą: Kijów—Czerkasy—Kirowohrad—Odessa—Mikołajów—Chersoń—Symferopol—Sewastopol—Jałta—Zaporoże—Dniepropietrowsk—Donieck—Ługańsk—Charków—Połtawa—Kijów. Bohdan HDAŁ. dla szczegółowego rozpatrzenia kwestii ukraińskiej. W porządku obrad stała kwestia perspektyw wstąpienia do UE szeregu krajów: Bułgarii, Rumunii, Chorwacji, Turcji. „Dlatego czekać, że UE od razu zaprezentuje i nową politykę wobec Ukrainy w świetle tego, co się stało, nie było warto. I myślę, że to zrozumiałe” — powiedział Jan Marinus Wiersma. W każdym razie można oczekiwać ocieplenia stosunków z UE w przypadku przeprowadzenia w naszym państwie uczciwych wyborów. Najważniejsze — uświadamiać sobie, że wstąpienie do UE nie rozwiązuje automatycznie tego „bukietu” problemów, które obecnie ma Ukraina. Ich rozwiązanie leży na barkach obywateli Ukrainy. Najważniejsze — nie wstąpienie do UE, a podniesienie poziomu życia do standardów rozwiniętych krajów Europy. Na to potrzeba długich lat wytężonej pracy. Bohdan HDAŁ.
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
...że UE powinna „rozpatrywać Ukrainę w strategicznym kontekście, do którego przede wszystkim należy sąsiedztwo z Rosją. To sprawia, że przyjęcie Ukrainy do UE w najbliższej perspektywie jest nieprawdopodobne. Ja, w każdym razie, nie radziłbym tego robić”. „Musiałem z bliska obserwować przystąpienie krajów bałtyckich do NATO. Jak w każdym kraju sąsiadującym z Rosją, chodzi nie tylko o przystąpienie do Unii Europejskiej, ale też do NATO. Nawet jeśli NATO zostanie zreformowane, z punktu widzenia Moskwy pozostanie zachodnim sojuszem wojskowym. Wydaje mi się, że nie powinniśmy obciążać się zbędnymi rozważaniami o przyjęciu Ukrainy”, — oświadczył H. Kohl. Tymczasem polski polityk,
przewodniczący klubu parlamentarnego partii „Platforma Obywatelska” w Sejmie RP Jan Rokita uważa, że negocjacjom o przystąpieniu Turcji do Unii Europejskiej może przeszkodzić „egoizm najbogatszych narodów europejskich”. Według Rokity, oprócz Turcji, w Unii Europejskiej powinna pojawić się także Ukraina. Jego zdaniem stanie się to nie później niż za 10—15 lat. Unia Europejska „większa, silniejsza, w której nie dominują wyłącznie najbogatsze narody Europy Zachodniej, będzie bardziej otwarta, nowoczesna”, uważa polski polityk. Mimo tych prognoz deputowany do Parlamentu Europejskiego Jan Wirsma poinformował o najbliższych perspektywach współpracy UE z Ukrainą. Jak powiedział,
zaraz po wyborach 26 grudnia Unia Europejska rozpocznie opracowywanie nowej strategii wobec Ukrainy. „Będzie to więcej niż status sąsiada, więcej niż plan działania. Wczoraj Europejska Partia Ludowa oświadczyła, że z Ukrainą trzeba nawiązać stosunki. Nie sądzę, byśmy mogli po prostu zamknąć oczy na to, co obecnie dzieje się na Ukrainie. Oczywiście nie możemy kontynuować tej samej polityki, jaka obowiązywała za czasów Kuczmy”, — powiedział Wirsma. Jak dotąd Unia Europejska nie zrewidowała swojej polityki wobec Ukrainy. W deklaracji, która została przyjęta na szczycie UE w Brukseli, mowa jest o już dawno uzgodnionym planie, który nie uwzględnił rewolucyjnych wydarzeń na Ukrainie pod koniec tego roku. Podczas szczytu nie było czasu
Traducción automática
REPLIKA Dramat, który rozgrywa się obecnie na Ukrainie, w żaden sposób nie mieści się w żadnym z zawczasu przygotowanych dla niego modeli polittechnologicznych. To nie jest wystąpienie ukraińskojęzycznych Ukraińców przeciwko rosyjskojęzycznym, tym bardziej — nie jest to konfrontacja „proeuropejskiego” Zachodu naszego kraju i „prorosyjskiego” Wschodu, tym bardziej — nie są to porachunki jednych grup finansowych/klanów z innymi. W imię sprawiedliwości muszę zaznaczyć: wszystkie te konflikty są częściowo obecne, nimi, jak to się mówi, „grają”, ale to nie one określają istotną treść tego, co się dzieje. Bo dzieje się przede wszystkim uniwersalny dramat historyczny: starcie między społeczeństwem, które — w znacznej i do tego najbardziej aktywnej, najbardziej świadomej, najbardziej wykształconej swojej części — chce demokracji, dobrobytu, państwa prawa, a władzą, która wszystkimi siłami próbuje ratować autorytarno-neototalitarną formę rządów, tak skutecznie i cynicznie wcieloną w życie przez wszystkie reżimy będące spadkobiercami radzieckiego reżimu komunistycznego na całym obszarze poradzieckim (z wyjątkiem krajów bałtyckich). Czyli w ostatecznym rozrachunku — to po raz kolejny postawione pytanie: czy możliwa jest demokracja? Jeśli to pytanie spróbować podzielić na jego głębsze składowe: czy możliwe jest przerwanie zaklętego kręgu? Czy możliwe jest uratowanie „przeklętego kraju”? Czy możliwe jest urzeczywistnienie ludzkich nadziei? Czy możliwe jest zwycięstwo dobra nad złem? Wszystko inne — to, co na powierzchni, ale mniej istotne, to technologie polityczne, gra na różnicach językowych, religijnych, mentalnych wewnątrz ukraińskiego społeczeństwa, „ręka Moskwy”, rosyjski projekt geopolityczny „Janukowycz”, którego istotą jest alternatywa, otwarcie sformułowana przez najwyższych dostojników państwowych naszego wielkiego północno-wschodniego sąsiada: „Albo rozłam, albo wojna domowa”. Mimo elegancji sformułowania, wierzę w to, że nie damy autorom tego projektu ani pierwszej, ani drugiej satysfakcji. Tyle dezinformacji (nazwijmy ją mniej dyplomatycznie — kłamstwa), tyle zastraszania, fizycznych rozpraw, tortur moralnych i innego dioksynu, ile zwaliło się na ukraińskie społeczeństwo przed i podczas tej kampanii wyborczej, — to bezprecedensowe doświadczenie dramatyczne, które zasługuje na osobną Księgę Pamięci z dziesiątek tysięcy stron, gdzie zostanie utrwalony na zawsze każdy czyn obywatelski, każdy niewidoczny dla świata gest niezliczonych „małych Ukraińców”, którzy, podobnie jak „mali Węgrzy” w 1956 roku, „mali Czesi” w 1968 roku czy „mali Polacy” w 1980 roku, powstali w obronie własnej godności. W roku 2004 na Ukrainie zdarzył się cud: społeczeństwo, które przez całą dekadę wydawało się niemrawe, pasywne i rozjednane, nagle zdobyło się na skonsolidowane, bezprzemocowe i piękne wystąpienie. „Mali” Ukraińcy okazali się znacznie więksi, niż myślała o nich ichnia — i nie tylko ichnia — władza. Banalnej geopolityce przeciwstawili swoją kreatywną geopoetykę. Pomarańczowa poetyka jest bardzo aktywnym argumentem przeciwko tej „strefie szarości”, w którą ponad dekadę próbowali wciągnąć Ukrainę jej mało kompetentni i mało sympatyczni przywódcy. Chodziło im o kraj nieciekawy, pozbawiony własnego oblicza, niewidoczny dla świata. „Konstruowali” go sobie na swoje podobieństwo, zgodnie z własnymi szarymi fizjonomiami i tajnymi potrzebami. W swoich estetycznych wyznaniach pan Kuczma nie bez powodu przyznaje, że nie lubi pomarańczowego koloru, bo on, powiada, jest „nieukraiński”. Widocznie w rzeczywistości „nieukraińskim” okazał się pan Kuczma. Pomarańczowy stał się kolorem przełamania wszystkich możliwych blokad. Kolorem wybuchu tego, co ludzkie w ludziach. Przez 16 dni aktywnego oporu Majdan Niepodległości w Kijowie stanowił zwycięstwo tego, co ludzkie, nad technologią władzy. To także zwycięstwo Europy jako wartości etycznej. Mój polski przyjaciel Andrzej Stasiuk pisze o tym w swoim wspaniałym eseju tak: „Wielkie rzeczy dzieją się na Wschodzie. Ukraina podniosła się z kolan. W te ostatnie, zimne i zaśnieżone dni listopada serce Europy bije właśnie tam, w Kijowie, na Majdanie — słowo — Niepodległości. Właśnie w Kijowie toczy się walka o podstawowe europejskie wartości, które na Zachodzie rozumie się jako coś oczywistego, coś danego raz na zawsze”. Andrzej Stasiuk nazwał swój esej „Europo, stałaś się większa”. Europa stała się większa o sumę ukraińskich regionów, gdzie zwyciężył Wiktor Juszczenko. Po 26 grudnia — bardzo w to wierzę — stanie się większa o całą Ukrainę. Ci Ukraińcy, którzy głosują na Juszczenkę, głosują w rzeczywistości za wolnością, państwem prawa i tolerancją, ani trochę nie zastanawiając się nad tym, czy te wartości są europejskie, — wystarczy im to, że są to ich wartości i w ich imię są gotowi nie tylko dniami i nocami stać na grudniowym chłodzie czy iść z kwiatami w rękach na uzbrojony specnaz. Właśnie w tych ludziach widzę to, co można by określić jako europejską przyszłość Ukrainy. I ta przyszłość już się zaczęła. Wzięto z www.pravda.com.ua Rysunek Władysława Komirenki Jewhen DUDAR w święcie? Ludzi, którzy wyszli na ulice z pomarańczowymi wstążkami, obzywa się „pomarańczową zarazą”? Zaraza jest. Ale nie w pomarańczowych czy błękitnych wstążkach. Zaraza — w głowach owych wściekających się sprzedajnych deputowanych, którzy są „piątą kolumną” tegoż właśnie moskiewskiego Kremla. Zaraza — w duszach owych oszalałych „księży”, którzy zamiast siać dobro i zgodę, produkują nienawiść i niezgodę. Zaraza — w głowie owego „opozycjonisty”, dla którego ci, którzy popierają W. Juszczenkę, to nic innego jak „pomarańczowe szczury”… I myślę, nadejdzie czas, kiedy słońce nad Ukrainą uśmiechnie się pomarańczowym uśmiechem. Ludzie na Ukrainie będą uśmiechać się do siebie nawzajem, jak uśmiechali się w dniach Pomarańczowej rewolucji na Majdanie Niepodległości. A wszystko brudne, złe i zaraźliwe przepadnie w głębokim Lete… Bo, jak pisze wielki ukraiński poeta Borys Olijnyk (jedyny normalny komunista w ukraińskim parlamencie i nie jedyny normalny prawosławny patriarchatu moskiewskiego): Narodu nie weźmiesz na makuch. On z oddali rozróżni czyn: I kto jest synem jego, z ducha, I kto, z ducha, — suczy syn.
Traducción automática
W te dni, decydujące dla Ukrainy, pewnie nie ma ani jednego jej obywatela, u którego nie podniósłby się adrenalina, skłaniając do określonych działań, oświadczeń czy wypowiedzi. Bo wszyscy jesteśmy podmiotami i przedmiotami wydarzeń. Chcemy i mamy coś do powiedzenia. Jako jeden z milionów podmiotów Pomarańczowej Rewolucji, z wykształcenia filolog i filozof, chcę wskazać panu PROFESORZE na przekręcanie faktów, a dokładniej na jego elementarną niewiedzę. Uparcie nazywa on Pomarańczową Rewolucję putczem. Zatem do wiadomości wyżej wymienionego „oświeconego”: putsch — słowo pochodzenia niemieckiego, oznacza zbrojny awanturniczy wystąpienie grupy spiskowców, którzy nie mają poparcia i sympatii mas, w celu dokonania przewrotu państwowego. (Słownik wyrazów obcych, Kijów, 1974, s. 502). Przytaczam tę definicję z wydania z czasów radzieckich. W tym samym słowniku znajdziecie też definicję pojęcia rewolucja. To słowo łacińskiego pochodzenia oznacza gruntowną, jakościową zmianę, ostre, skokowe przejście od jednego stanu jakościowego do innego, od starego do nowego, jedną z ważnych prawidłowości rozwoju dialektycznego przyrody, społeczeństwa i myślenia. Rewolucja społeczna prowadzi do likwidacji przeżytego ustroju społecznego i ustanowienia ustroju bardziej postępowego. Jej siły napędowe to najszersze warstwy ludności. Zastanówcie się więc, kandydacie na (Boże broń!) prezydenta, po czyjej stronie są cechy putczystowskie, a po czyjej — rewolucyjne. W przeddzień drugiej tury wyborów nie mogę nie odpowiedzieć na to aż nadmierne troskliwe zatroskanie o mnie i podobnych mi inwalidów (mam II grupę) przez towarzysza-pana Symonenkę. Prawda, że trudno mi chodzić. Ale wolę pójść na obwód głosować. Wyjaśnię na przykładzie. Moja starsza siostra (obecnie nieżyjąca) była przykuta do łóżka przez 7 lat. W czasie wyborów do parlamentu przynoszono jej urnę, ale nalegano, by zagłosowała zupełnie na innego kandydata, niż chciała. Kiedy jednak odmówiła, to w następnej kampanii wyborczej, choćby nie wiem jak często dzwoniła do obwodowej komisji wyborczej, urny jej już nigdy nie przyniesiono. Głosowanie w domu to często przymus wobec bezbronnego człowieka, a czasem wręcz jawna fałszerstwo, które zrównało żądzę „gorliwego obrońcy niedołężnych” z panem-zekiem. W eterze brzmi „nienatrętna” reklama „biało-niebieskich” (nie jestem pewna, czy to kolory flagi państwowej Izraela?), jakoby ten, kto wybiera kolor pomarańczowy, jest — naturalny, bo śnieg jest biały, niebo niebieskie, choinka zielona (czy to już kolor w dodatku?). Jakby pomarańczowego w przyrodzie nie istniało. Zatem do wiadomości wymyślaczy reklamy: pomarańczowy to nie tylko jeden z kolorów tęczy, lecz także barwa wiosennego słońca, którą nasi praojcowie nazywali JARYŁEM. Teraz zajarzyło się od jesieni, zwiastując wiosnę społeczeństwa!
z
Traducción automática
Sensacja. Kandydat na prezydenta od władzy W. Janukowycz ogłosił siebie opozycjonistą wobec… władzy. Tak właśnie powiedział: „Nie jestem kandydatem od władzy. Tej podłej, haniebnej, tchórzliwej i zdradzieckiej…” Proszę bardzo. Dwa razy był od władzy. Trzeci raz – nie od władzy. A co do jej „podłości” i „zdrady”, to kandydatowi, jako najwyższemu urzędnikowi tej władzy, rzecz jasna, widać to lepiej. On zna swoją cenę. Ale przedwyborcze „słowotoki” „opozycjonisty” ocenił po swojemu Wania Moldawan: — Albo chłopakowi odjechał dach. Albo uważa, że dach odjechał wyborcom… Jeśli pierwsze – to głupi prezydent Ukrainie niepotrzebny. Jeśli drugie – to podły niepotrzebny również… „Chłopak” tak wszedł w rolę „opozycjonisty”, że ogłosił się nawet kontynuatorem Wiaczesława Czornowoła. Najwyraźniej zadziałała przedwyborcza „strategia Czornowołenki”. Żeby pokazać ukraińskiemu narodowi ulepszonego swojego idola, oddał pod zastaw uczciwe imię własnego ojca. Zatem nie wykluczone, że za kilka dni idol może ogłosić się jeszcze kontynuatorem Stepana Bandery. I „pułki ochotników”, które mu zbierze „głupkowato uśmiechająca się” madame Kyrychenko, poprowadzi przeciwko „lwowskim separatystom. Za integralność Ukrainy”… „Integralność Ukrainy” dla „opozycjonisty” – czyż nie jest głównym celem jego życia? Jak lew walczył o nią w Siewierodoniecku. Razem z Ługowem. Razem z regionalnymi bojownikami o „integralność”. I teraz walczy codziennie. To językiem przed mikrofonami, to zbieraniem „pułków ochotników”. Jak te pułki pójdą „za integralność Ukrainy” walczyć… Niektórzy z elektoratu oburzają się. Rzekomo, cóż to za moralność u tego kandydata?! Reżim w swoim czasie „usunął” Wiaczesława Czornowoła jako prawdopodobnego konkurenta w wyborach prezydenckich. Reżim przez lata wysysał krew z narodu, czynił bezprawie, deptał ludzką godność, gwałcił duszę narodu, jego świadomość. Potem temu ograbionemu, zrezygnowanemu narodowi postawił „władzę wykonawczą” – „pachana” Janukowycza. Wykonawca posłusznie wykonuje wszystko, co mu każą jego protegowani. Protegowani za to wysuwają go na kandydata na prezydenta. Uruchamia się potężna maszyna administracyjna, nakierowana na jego zwycięstwo. Podatnych – kupowano, miękkich – gięto, twardych – łamano. Gwałcono. Straszono. Kłamano. Fałszowano. Ale naród nie daje się złamać… A protegowany reżimu, zabójcy Wiaczesława Czornowoła, cynicznie ogłasza się jego kontynuatorem… Jaka, rzekomo, moralność?.. Dlaczego tak?.. Dlaczego? Dlaczego? „Bo konsekwentny”… Do naszego politycznego brzegu zawsze przybije, jeśli nie gówno, to zaplamiona drzazga… A może „drzazgi” same nie bardzo „przybijają się”? Może pcha je jakaś siła? Żeby prawdziwa „drzazga” pełniła rolę wirtualnego słupa rządowego. Przed swoim oszukanym, zgwałconym narodem była podobizna malowanego słupa. A przed obcymi krajami – ubrudzonej drzazgi. Dziwią takie rozważania? Nie są moje. Podaję informację do namysłu. Serhij DORIENKO (rosyjski dziennikarz): — Idealna sytuacja z punktu widzenia Putina: tu, na Ukrainie, siedzi człowiek, który jest bandytą. A do tego „wygrał” dzięki fałszerstwu… I wtedy Putin jest jedynym rozmówcą na Zachodzie… Ale to bardzo ogólnie. Oto konkretniej. Ołeksandr LITWINIENKO (współpracownik rosyjskich służb specjalnych): — Wiem, że rosyjskie służby specjalne aktywnie uczestniczą w wyborach Prezydenta Ukrainy. Popierają Janukowycza. Kuczma w ciągu ośmiu lat rządów przekształcił się w marionetkę Kremla. Kuczma jest blisko z Putinem, ponieważ mają jedną ideologię – banditzką… Dlatego Kreml stara się zamienić jedną marionetkę na inną. Na ich drodze stanął potężny opozycjonista – Wiktor Juszczenko. Człowiek mądry, silny, uczciwy. Dopóki on żyje, będzie im bardzo trudno sfałszować wybory, przejąć władzę. Dlatego poszli na otrucie – nie ma człowieka, nie ma problemu… A naiwniaki słuchają „opozycjonisty” o samym sobie. Dziwią się, na co może liczyć kandydat na przywódcę narodu, skoro bez przerwy okłamuje ten naród? Naiwniaki dziwią się, dlaczego komuniści w ukraińskim parlamencie nie noszą ukraińskich deputowanych znaczków? Dlaczego bez ustanku szkalują W. Juszczenkę i „Naszą Ukrainę”? Dlaczego bez przerwy wrzeszczą o „ingerencji Ameryki w ukraińskie sprawy wewnętrzne”? Dlaczego kłamią, że nie popierają żadnego z kandydatów, skoro popierają Janukowycza? Dlaczego, mieląc bez ustanku jęzorem o rządach ludu, szkalują naród, który wyszedł walczyć o swoje prawa? Naiwniaki nijak nie mogą zrozumieć, dlaczego niektórzy popi patriarchatu moskiewskiego szkalują W. Juszczenkę, a W. Janukowycza niemal wywyż-
Traducción automática
Przez sto pięćdziesiąt lat ludzkość poszukiwała związku między słowem a świadomością. Naukowcom udało się dowieść, że każde wypowiedziane przez nas słowo bardzo wyraźnie wpływa na nasze własne geny. Wynikiem działania słowa po pewnym czasie staje się nie tylko przekazanie zmodyfikowanych genów potomstwu, ale także zmiana własnego kodu genetycznego człowieka, co dotyczy tempa starzenia się i długości życia!.. Okazuje się, że różne słowa są różnie naładowane, przy czym tak samo jak w fizyce, ładunki mogą być tylko dwa: dodatni i ujemny. Można dojść do wniosku, że przeklinanie to swego rodzaju choroba autoimmunologiczna, która uszkadza nasz aparat genetyczny. Lekarstwo na szkodliwy wpływ przeklinania na nasze zdrowie jest proste i wymaga tylko jednego ścisłego zalecenia — należy bezlitośnie wykorzeniać z naszej codziennej mowy „mocne słówko”, które „genetycznie” nie jest właściwe językowi ukraińskiemu, i w ten sposób oczyścić kanały informacyjne dla przyswajania życiodajnego ojczystego Słowa. Język ukraiński to źródło siły i czystości. Wzmacnia nas duchowo, więc nie możemy lekkomyślnie traktować tego potężnego zasobu i cudownego daru Bożego. Komunikacja w tym języku, śpiewanie ukraińskich pieśni to najlepsze metody dźwiękoterapii, ponieważ w ten sposób generowane są wibracje, które są uzdrawiające dla organizmu człowieka, wszystkich jego organów i układów. Rozważmy taki przykład: komunikując się w języku ukraińskim, automatycznie przestrzegamy „wysokiego stylu”, poprawności i przynajmniej formalnego szacunku. Jeśli natomiast przechodzimy na rosyjski, ryzykujemy niezauważalne obniżenie się, jeśli nie do slangu, to do stylu niskiego i „poufnego”. W każdym języku ojczystym wyróżniamy takie funkcje: emotywną, etyczną, ekspresjonistyczną itd. Funkcja antyemotywna nie istnieje, więc przechodząc na obcy język, stykamy się z wyobcowaniem na poziomie duchowo-energetycznym. Ten lingwokonflikt powoduje nieadekwatne zachowanie. Bo język to częściowo Zdjęcie H. Oborśkiej WARTO WIEDZIEĆ zjawisko psychiczne, więc nasza psychika nie jest w stanie reagować zgodnie z genetycznie zaprogramowaną matrycą. Jak wiadomo, zdolność przyswojenia języka jest zapisana w naszych genach. Język nie należy do rzeczy materialnych, jednak, jak udowodnili naukowcy w 2000 roku, myśl ma naturę elektromagnetyczną, więc każde słowo, w którym zawarta jest określona myśl, określona treść, jest wypełnione tą energią. Jeśli ta energia spotyka się z energią innego znaku („ładunku”), prowadzi to do zaburzeń obu systemów. W rezultacie człowiek traci zdolność jasnego, logicznego wyrażania myśli z powodu braku niezbędnych słów na jednostkę czasu. I w końcu te pauzy wypełniają słowa-pasożyty, kalki językowe, wulgaryzmy (przeklinanie, które można porównać do grypy u człowieka), różne onomatopeje itd. Nie bez powodu w lingwistyce kognitywnej rozpatrujemy język jako środek poznania wewnętrznego świata człowieka, jego kultury. Jeśli niski poziom władania językiem prowadzi do niskiej kultury, to niski poziom kulturowy wymaga niskiego stylu językowego. Zatem ten system jest współzależny. Kultura (czyli wewnętrzny poziom kultury jednostki) przyciąga również odpowiednią leksykę, zwroty składniowe itd. Kiedy rozmawiamy w języku ojczystym, indukując i odbierając stale strumienie energetyczne o tej samej częstotliwości, przechodzimy terapię energetyczną, bo język to energia, która harmonizuje stan fizyczny człowieka, stabilizuje jego psychikę. Oto dlaczego u emigrantów na pewnym etapie pobytu za granicą odczuwalna jest paląca potrzeba komunikacji w języku ojczystym. Organizm, przebywając na innej („obcej”) częstotliwości, wyczerpuje się, traci się harmonię, co prowadzi do sytuacji stresowych, które wywołują zarówno choroby psychiczne, jak i fizjologiczne. Ten z Ukraińców, kto preferuje komunikację w języku ukraińskim, w pewnym stopniu chroni się przed zombowaniem i manipulacjami na poziomie podświadomym. Język to duchowa świętość narodu, a oderwanie od swoich korzeni jest niedopuszczalne. Język został stworzony przez Boga, każdy z nas ma duszę — więc duchowe zerwanie z językiem ojczystym nieuchronnie doprowadzi do duchowego kalectwa, duchowej ruiny. Komunikując się w języku ojczystym, stajemy się silniejsi! Dmytro DROZDOWSKYJ
Traducción automática
Zdjęcie H. Oborskiej. Oburzenie występem M. Żwanieckiego na kanale telewizyjnym „Inter” 18.11.2004 r. sięgnęło zenitu. Trzeba mieć tyle bezczelności, aby według swoich „pojęć” tak przedstawiać „typowych” przedstawicieli niektórych narodów. Zapewne posiada on swoje charakterystyki przedstawicieli wszystkich narodów planety. Ale ze szczególnym smakiem mówił o „typowym” Ukraińcu. To jakaś istota z wielką głową, wąsami i słoniną wszędzie: w kieszeniach, na wąsach, na głowie. Jego zdaniem „typowy” przedstawiciel jakiegokolwiek narodu to coś nieprzyjemnego, odrażającego. A oto hybryda tych przedstawicieli, jak twierdzi, ma być wspaniała i wysoce intelektualna. Moim zdaniem to nic innego jak wysoce profesjonalny cynizm pana Żwanieckiego. Do tematu wspomnijmy jedną znaną i dawną wymowną historię. W miejscach, gdzie ze wzmożoną siłą tępiono wilki, niewielka liczba tych, które pozostały, zmuszona była łączyć się z bezpańskimi psami. Hybrydy, które z tego powstały, okazały się o wiele straszniejszymi zwierzętami, ponieważ miały wilczą drapieżność i brak strachu przed człowiekiem. Dziwne, że pan Żwaniecki do tej pory nie zauważył takich „typowych” hybryd. A jest ich przecież całkiem sporo na Ukrainie. Jedna z takich, dobrze mi znana, po każdych kolejnych 100 gramach coraz bardziej puszcza hamulce. Po pierwszej dawce zaczyna się: „Ja.., ja.., ja…”, potem — „nie lubię języka ukraińskiego, podoba mi się rosyjski”, a kończy się na — „nienawidzę chochołów!”. I to mówi ta hybryda Żwanieckiego, którą urodziła ukraińska matka, a wykarmiła i karmi nie tylko jego, ale i jego dzieci ukraińska ziemia oraz o wiele lepsi od niego ukraińscy ludzie. Czyż to nie te hybrydy wywożą złoto i całe inne bogactwo okradzionych Ukraińców na tak zwane ziemie obiecane. Moim zdaniem Żwaniecki nie zauważa „typowych” hybryd dlatego, że sam do nich należy. Inaczej nie pozwalałby sobie na taką bezczelność. Lubow KRAWCZENKO, wieś Czerneśczyna, rejon krasnokucki
Traducción automática
Mieszkaniec osiedla Switłohirśke w rejonie kryniczańskim na Dniepropietrowszczyźnie, obywatel Wiktor Kobzar, przyjechał do centrum obwodowego. I zobaczył na centralnym dworcu autobusowym billboardy na Dzień Konstytucji Ukrainy z napisami w języku innego państwa. Świadomy obywatel W. Kobzar potraktował to jako zniewagę swojej godności narodowej i napisał stosowne pismo do organu nadzoru nad przestrzeganiem praworządności, czyli do prokuratury miejskiej. Prokuratura miejska w Dniepropietrowsku przesyła pismo ob. W. Kobzara pod adres zarządu administracyjno-technicznego miejskiego przedsiębiorstwa komunalnego Rady Miejskiej Dniepropietrowska, które, zarejestrowawszy pismo, odpowiada wnioskodawcy listem: a) „wykaz napisów… jest dostarczany przez Dniepropietrowską Obwodową Administrację Państwową”; b) „w Pańskim liście nie zaznaczono, w jakim konkretnie miejscu znajdowały się billboardy z tymi napisami w języku rosyjskim” (wyróżnienie moje — S. K.). Jeśli chodzi o konkretne miejsce, to pan Wiktor w liście do naszej redakcji informuje, że „cały Centralny dworzec autobusowy w Dniepropietrowsku jest obklejony i pomazany rosyjskojęzycznymi tekstami”. I dlatego wnioskodawca ponownie zwraca się do Rady Miejskiej Dniepropietrowska, skąd odpowiada mu naczelnik zarządu transportu W. W. Macipura listem, w którym informuje W. Kobzara, że jego pismo jest przesyłane do Głównego obwodowego zarządu ds. ochrony praw konsumentów. A ponieważ „wykaz napisów” to prerogatywa administracji obwodowej, ob. W. Kobzar zwraca się do prokuratury obwodowej. Na pismo do prokuratury obwodowej zareagował naczelnik wydziału ochrony praw majątkowych, innych osobistych praw i wolności obywateli oraz interesów państwa, młodszy radca sprawiedliwości R. M. Soskow, który przesłał pismo ob. W. Kobzara pod adres prokuratury m. Dniepropietrowsk, do państwowego radcy sprawiedliwości 3. klasy M. O. Hornostajewa i zalecił sprawdzenie podstaw oraz „podjęcie środków prokuratorskiego reagowania. O wynikach rozpatrzenia proszę powiadomić wnioskodawcę…”. Gdybyśmy mieli normalną władzę, wtedy zamiast urzędniczego odsyłania, korespondencji między instancjami z permanentnymi „rozpatrzeniami”, odpowiedni naczelnik, przeczytawszy pismo ob. W. Kobzara, wyjrzałby przez okno ze swojego gabinetu i zarządził usunięcie dopuszczonego nieporządku, a na urzędnika, który zatwierdził „wykaz napisów” w języku innego państwa, nałożyłby stosowną karę. Gdybyśmy mieli ukraińską patriotyczną władzę, wtedy nie byłoby obojętnego stosunku do języka państwowego, który obecnie stał się jednym z impulsów do powstania idei oddzielenia od państwa całych obwodów.
Traducción automática
SATYRYKON Mój przyjaciel dał mi rzadki dwutomnik — “Jazyk błatnych. Encykłopiediczeskij, sinonimiczeskij słowar. Jazyk mafiozi (1842— 1997 gg.)” Olega Chomienki, wydany w 1998 roku przez wydawnictwo “Fort-M”. Jako filolog i pisarz, z zainteresowaniem zacząłem go przeglądać, zatrzymując się przy niektórych już znanych i nieznanych słowach. Lektura skłania do przemyśleń. Niedawno nasz premier, kandydat na urząd prezydenta Wiktor Fedorowycz Janukowycz, na całą Ukrainę i świat oświadczył, że w razie jego zwycięstwa w wyborach, w naszym kraju będą dwa języki — ukraiński państwowy i rosyjski oficjalny. Ukrainofoby aż zawyły i podskoczyły z radości, a ukraińscy patrioci posmutnieli, bo taka nowinka oznacza ostateczne zniszczenie języka ukraińskiego. Ot co! Nie przemyślał głęboko Wiktor Fedorowycz kwestii językowej — by wszyscy byli zadowoleni w małej i wielkiej strefie. On, widocznie, nieźle zna fenię, język przestępców, więc powinien był ogłosić, że językiem państwowym za jego prezydentury będzie właśnie ona, a ukraiński i rosyjski — oficjalnymi. Zadowoleni będą bandyci i mafiozi-oligarchowie, a bratnich narodów nie będą niepokoić przeciwne emocje — bo są równe. Ale będzie fajnie! W urzędach, w placówkach oświatowych, w korespondencji na szczeblu państwowym będzie używana fenia. Powiedzmy, przyjedzie prezydent do jakiegoś zakładu i demokratycznie, po ludzku, po prostu zacznie: “Bratwa! Pogadajmy bez zbędnego gadania. Nasz wspólny fundusz pozwala nam zrobić nie życie, a ciągłą frajdę. Niech mnie szlag trafi, zrobię to, drodzy kenty”. Jeszcze paznokciem kciuka przejedzie po wyszczerzonych zębach dla większego przekonania. Albo komuś trzeba będzie napisać skargę do Prezydenta. Dzisiaj, chcesz czy nie, etykieta wymaga zwrócenia się na początku słowami “panie Prezydencie”. Nie będzie to potrzebne. Wystarczy krótko i jasno napisać: “Pachan! Tutaj u nas jednego frajera trzeba załatwić w administracji obwodowej”. I to wszystko. Długo przeglądałem tomy tego słownika. Kiedy już się znudziło, pogłaskałem z szacunkiem ich czerwone, jak sztandar komunistów, okładki i postawiłem na widocznym miejscu w regale obok słownika “wielkiego i potężnego”. A jakże, krewniacy. Przekleństwa przecież u nas — rosyjskie. A potem, może, i się przyda. Wołodymyr SIRENKO, członek NSPU, m. Dnieprodzierżyńsk
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
ŚRÓD LUDZI
Dawno do Państwa nie pisałem, bo mam problemy z oczami. Okulistka powiedziała, że mam jakiś astygmatyzm. Zakazała mi nawet czytać i pisać przez trzy tygodnie. Najpierw, głuptasek, się ucieszyłem. Ale potem pożałowałem. Wyobraziłem sobie, co czuł Taras Hryhorowycz Szewczenko, kiedy zabroniono mu pisać i malować. Z mamą poszedłem głosować. Głosowaliśmy z nią prawidłowo.
Mama zamówiła mi prenumeratę „Wielkiej Gazety Dziecięcej”. Ciekawa gazeta, ale tęsknię za „Zirką”. Ponieważ lubię czytać i interesuję się nowościami, w obwodowej bibliotece dziecięcej natrafiłem na dziecięcy magazyn „Multi Bulti”. Na pierwszy rzut oka to jasny magazyn z ładnymi okładkami. Ale kiedy zacząłem czytać, to koszmar! Powoli zaczynam rozumieć, że pieniądze robią wszystko. No właśnie, „Zirka” nie ma pieniędzy, dlatego się nie ukazuje. Chociaż tam takich błędów nie spotkałem. A w „Multi Bulti” proszę bardzo.
W pracy u mamy zrobiłem ksero i wysłałem je Ninie Żyżerze i Jarynie Skuratiwskiej do audycji „Czarne na białym” — „Sprawdzian z ukraińskiego”. W zamian mają mi przysłać książkę o Kubusiu Puchatku z wydawnictwa A-BA-BA-HA-LA-MA-HA.
Czasem lubię pożartować z mamą. Właśnie powiedziałem jej, że pójdę tymi ścieżkami-drogami, którymi chodził Dowbusz, i poszukam tych kosztowności. Gdybym je naprawdę znalazł! Spłaciłbym długi za „Zirkę” i zrobiłbym mamie prezent.
PLURALIZM
Żyjemy w wspaniałym i zdumiewająco obiecującym czasie. Każdy może każdemu cokolwiek obiecać; każdy może tym obietnicom każdemu uwierzyć. I czasem może się nawet komuś wydawać, że nikt za cokolwiek nie ryzykuje, że później będzie musiał odpowiadać za te obietnice. Może się tak wydawać. Ale odpowiadać trzeba. Komuś — przed prawem. Ale przed Bogiem — wszystkim. Szczególnie za zło popełnione słowem, a także czynem i zaniechaniem.
Pisze do redakcji pani Maria Korczyńska (cytuję dosłownie): „Byłam zdziwiona, kiedy dowiedziałam się, że prawie 100 % Towarzystwa „Proświta” popiera i wspiera pana Juszczenkę i Ko. Wydawało mi się, że oświeceni (tak — w liście; tutaj i dalej — podkreślenie moje. — Є. Ґ.) ludzie powinni dostrzec za pomarańczowym szabasem dobrze przygotowany, świetnie sfinansowany państwowy antykonstytucyjny przewrót. A fałszerstwa, o których bezpodstawnie wcześniej rozpowszechniono informację, i zatrucie, które, jako specjalista, mogę powiedzieć, jest wymyślone — to wszystko bzdura, PR. Rozsądni ludzie już dawno zrozumieli, że toczy się walka o władzę, a nie o naród. Bóg osądzi i postawi wszystko i
CZYTELNIK PROTESTUJE
Te słowa Wiktor Janukowycz wypowiedział w telewizji 25 listopada, niemal ze łzami w oczach. I rzeczywiście, sprawdzajcie choćby protokoły z mokrymi pieczęciami, choćby wcale bez pieczęci — żadnego fałszerstwa z nich nie wycisnąć, ponieważ na Donieczczyźnie fałszerstwo zaczęło się niemal na rok przed wyborami właśnie po to, aby ostatni etap przeprowadzić bez zarzutu, zupełnie czysto. Sądźcie sami. Już od stycznia 2004 roku bezpłatnie do każdej skrzynki pocztowej obwodu donieckiego listonosze wrzucali tak zwaną „Gazetę w gazecie”, gdzie w sposób nienarzucający się, lecz stały opowiadano o dobroczynnych czynach tylko trzech osób: Leonida Kuczmy, Wiktora Janukowycza i przewodniczącego obwodowej administracji państwowej Anatolija Bliznjuka. Członkowie mariupolskiej opozycji długo walczyli z tym „cennym prezentem”; pisali protesty do Rady Najwyższej, „Ukrposzty”, CWK. Ale bezczelna agitacja tylko się nasiliła na
Traducción automática
Mieszka w Iwano-Frankiwsku wszechstronnie uzdolniony i bardzo dobrze wychowany chłopiec, którego od dawna uważamy za przyjaciela redakcji. Obserwujemy, jak dorasta i twórczo się rozwija, a jego rozmyślania i spostrzeżenia, które czasem przysyła do „Słowa Proświty”, zawsze napawają nas miłym zdziwieniem.
MÓWI PRAWDĘ
Fot. Hanna Oborska
Pojechałbym zimą na kilka dni do Kijowa, a latem z mamą nad morze. Jeszcze nigdy nie widziałem morza. Gdybym znalazł skarby Dowbusza, to już dawno kończyliby budować cerkiew Tarasa. Moja mama zna wiele ciekawych legend o Dowbuszu. Ale gdy usłyszała, co zamierzam, przestraszyła się. I wymyśliła coś takiego: że teraz ziemię nawozi się obornikiem, a Dowbusz nawoził złotem i srebrem, dlatego nasze Karpaty są takie piękne. Ach, pojadę w góry, tam gdzie bywał nasz Dowbusz, i poszukam tego złota, tego, które kiedyś ukrywał. Byłem w Worochcie.
Mówią: „W Kosowie szukaj”. Długo szukałem w Jaremczy i tu, nawiasem mówiąc, domyśliłem się, że to złoto to mój kraj.
Mama zaprenumerowała gazetę „Słowo Proświty” na kolejne pół roku. Słyszałem w radiu, że zmarł Dmytro Biłous. Płakałem. A potem pomyślałem, że trzeba w niedzielę pójść do cerkwi i zapalić świecę za spokój jego duszy. Tak też zrobiłem.
POŚWIĘCONE PAMIĘCI DMYTRA BIŁOUSA
No cóż, to już wszystko. Życie się skończyło. Powrotu stąd nie ma. Lecz on jest poetą, a poeta nigdy nie umiera, jego wiersze się czyta i uczy, bo słowo jest wieczne. Jest czarodziejem, bo czarował barwinkiem i w każdym słowie dostrzegał cud. O dziwo! Cud kalinowy wyrośnie mu na mogile, i będą brzmieć słowa, miłe aż do bólu: „Jaki język kochacie najbardziej? Ten, którym śpiewała kołysankę matka rodzima”.
Na tym kończę mój list. Do widzenia. Z poważaniem —
z
Bohdan BŁENDIUK, m. Iwano-Frankiwsk
Traducción automática
Przypadkiem spotkałem w pociągu mojego dawnego kolegę z technikum. Od Połtawy do Kijowa mieliśmy dość czasu na długą rozmowę, ale już z jego pierwszych słów zobaczyłem przed sobą (jak mi się wtedy wydawało) zagubionego człowieka. Sześć lat temu Staś w jednym dniu stracił oboje rodziców, którzy zginęli w wypadku samochodowym. Z renty, którą pobierał, ucząc się w technikum, nie dało się zbyt wiele wyżyć, zwłaszcza że w pierwszym tygodniu po jej otrzymaniu jeździł taksówką, a potem szukał sposobu, by jakoś się wyżywić. Oczywiście pomagali mu, jak kto mógł, ale wiadomo, jak to bywa, gdy młode i niedoświadczone zostaje samo sobie… A oto siedzi obok mnie, z wyglądu w ogóle się nie zmieniwszy przez ostatnie lata. Z opowieści Stasia zrozumiałem, że pracował jako wyładowywacz towarów, potem jako ochroniarz, a jeszcze kim i gdzie, tego nie jest jasne. Na moje pytanie, dlaczego jedzie do Kijowa, Staś od razu ściszył głos, z miną wyrażającą jakby mieszaninę strachu, dumy i złośliwej satysfakcji, i zaczął opowiadać, prawie co dwa, trzy słowa wtrącając wulgarne przekleństwa, które zamieniają język w brudny potok pospolitej obelgi. Otóż, jeśli „odfiltrować” to, co mówił, z jego opowieści wynikało następująco: „Kazano nam rozstawić namioty w parku naprzeciwko Gabinetu Ministrów. Stoimy i marzniemy z symboliką Janukowycza. Nagle widzimy: z dołu, od Placu Europejskiego, ulicą Hruszewskiego idą tysiące zwolenników Juszczenki. Co robić? «Koniec z nami!» — krzyknął ktoś z naszych. A oni podeszli tacy weseli i zadowoleni, jakby właśnie wyszli z sauny, zaczęli z nami rozmawiać tak życzliwie, do czego zupełnie nie jesteśmy przyzwyczajeni. Proponowali i zapraszali, żebyśmy poszli razem z nimi, a na dodatek podarowali nam cały skrzynkę pomarańczy, które potem zjedliśmy wszyscy w autobusie!” Opowiedziałem Stasiowi, że widziałem w „Piątym Kanale” reportaże o ludziach, którzy przyjechali z Donbasu do Kijowa, by poprzeć Janukowycza. Uderzyło mnie wtedy, że wszyscy są w czymś do siebie podobni i zupełnie nie rozumieją ani tego, co dzieje się na Ukrainie, ani tego, jak i po co są wykorzystywani. Można sobie wyobrazić pełny autobus, „wypchany” takimi jak Staś, a za nim toczą się do Kijowa jeszcze dziesiątki podobnych autobusów, w których siedzą uliczni chłopcy, którzy nie potrafią porozumiewać się normalnym językiem i znają tylko jedno: kto płaci pieniądze, ten jest ich panem i ma prawo żądać od nich posłusznego wykonywania swoich poleceń. Przykre, że w ten sposób, pokazując całemu światu nie najlepszą warstwę naszego społeczeństwa, obraża się cały Donbas. Wielu tam mieszka krewnych i znajomych. W wyniku takiej „reklamy” stosunek do mieszkańców wschodnich obwodów Ukrainy nie stał się lepszy. W kijowskiej marszrutce jakiś chłopak, rozmawiając przez komórkę, lekceważąco rzucił: „Czego ty od niego chcesz, przecież on z Doniecka…” Specyficzna warstwa społeczna, do której należy Staś, żyje na dole. Nierzadko w piwnicach albo na strychach. Dla kilku hrywien są gotowi na czyny, których potem być może będą żałować. Dla nich wszystko jedno: czy pracować tymczasowo jako pomocnik na budowie, czy sprzedawać pirackie płyty, czy stać pod niebieskimi barwami na placu. Patrzyłem w oczy Stasia i widziałem w nich pustą witrynę sklepu, w którym od dawna nikt nie robił remontu, a właściciel z radością odda go w dzierżawę… Nigdy nie jest za późno, by zacząć tworzyć przyszłość. Ale nie z tym kandydatem na prezydenta, który przejawia maniery zekowskiego bossa i wykorzystuje oszukanych, półpiśmiennych chłopaków do kłamliwej propagandy.
z
Dmytro CZURYLOW
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
wszystkich na swoje miejsca. A ja i moi jednomyślni… będziemy robić wszystko dla zwycięstwa pana Janukowycza. Maria Korczyńska”. Do swojego listu pani Korczyńska (nie wykluczone, że nie jest to jej prawdziwe imię, bo swojego adresu i numeru telefonu nie podała, a zaproponowała nam taką formę anonimowości, jak „do zapytania”) dołączyła rosyjskojęzyczną ulotkę agitacyjną. Na tym pasквilu z jednej strony — „Политические цели Ющенко”: 12 punktów absolutnie kłamliwych twierdzeń i przekręceń z wykorzystaniem czarnej farby i pomarańczowej symboliki. Na drugiej — „Политические цели президента Януковича”, gdzie również 12 punktów różowych obietnic (różową farbą), i to takich — choć przykładaj do bolączki; prawda, że wśród nich nie brakuje i „obiecujących dużo”: „Прекратить дискриминацию русского языка”, „Разрешение двойного гражданства”, „Развитие возможностей ЕЭП…” Tę proklamację, wyraźnie inspirowaną forsowaniem zbrodniczych interesów Rosji w Ukrainie, wydrukowano w nakładzie 100 000 egzemplarzy (tak jest napisane, jednak nie wiadomo, ile było takich nakładów). Autorka listu najwyraźniej nie ma żadnego związku ani z towarzystwem „Proświta”, ani z redakcją naszej gazety, bo wysłała nam list na adres, z którego wyprowadziliśmy się rok temu. Tak więc zdziwienie pani Korczyńskiej, jako specjalistki od spraw błazeństwa, która potrafi rozeznać istotę rzeczy lepiej niż wykształceni (i nawet, jako specjalistka, stawia diagnozy medyczne i społeczne na podstawie wyrazu twarzy), jest dla nas zrozumiałe. Podobnie jak źródło tak zwanego zdziwienia. Natomiast nas trochę niepokoi, że pani korespondentka obiecuje robić wszystko dla zwycięstwa pana Janukowycza. Otóż to wszystko, bez żadnych ograniczeń normami prawa, właśnie nazywa się nieograniczonym bezprawiem (czyli, po rosyjsku — „беспредел”). I dlatego postanowiliśmy jednak oddać głos pani Korczyńskiej na łamach naszego tygodnika, do grona zwolenników którego ona — zupełnie pewnie — nie należy. Daliśmy jej głos, aby nasi czytelnicy wyobrazili sobie, jaki wariant proponują Narodowi Ukraińskiemu ludzie o podobnych przekonaniach. Także przekonaniach o tym, że toczy się walka o władzę, a nie o naród. Nie, „гаспада”, którzy są gotowi zrobić wszystko! Wasza walka właśnie toczy się o naród, o to, by oszukać i podporządkować sobie Naród Ukraiński, który już nie chce, aby o jego losie decydowano w Moskwie, a realizowali w interesie Rosji kijowscy rezydenci i ставленики Putina. Nas jest wielu i nie da się nas pokonać. Jesteśmy u siebie w domu! …Żyjemy w cudownym i obiecującym czasie. Ten czas jasno oświetla, kto jest kim, wyraźnie dzieli ludzi na nosicieli dobra i nosicieli zła, nosicieli prawdy i nosicieli kłamstwa. Hipokryzja, podstęp, zdrada i plugastwo tanich prowokacji wypływają na powierzchnię po to, by z czasem spłynąć z prądem czasu, a nam dać możliwość wypłynięcia na czyste, przejrzyste wody dobra, prawdy, sprawiedliwości, rozwoju kultury narodowej. A Bóg naprawdę osądzi wszystkich i postawi wszystko na swoje miejsca. Szanujmy się!
z
Jewhen GOŁYBARD
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
przed pierwszą turą głosowania już 8-stronicowym „Głosem Donbasu”. Tutaj rosyjscy szowiniści stracili resztki sumienia i oblewali Wiktora Juszczenkę oraz Ukraińców w ogóle takim błotem, że trudno to sobie nawet wyobrazić. Okazuje się, że to właśnie Juszczenko rozwalił kwitnącą Ukrainę po ogłoszeniu Niepodległości, to właśnie pod jego wodzą banderowcy niszczyli Ukraińców podczas wojny. Wymowna agitka na dwa dni przed drugą turą głosowania przedstawia drogowskaz, na którym czarna strzałka „Juszczenko” prowadzi do czarnej przyszłości, w której czarny amerykański but miażdży mapę Ukrainy. Nieustanne zombowanie mieszkańców Doniecka przez media to tylko najlżejszy rodzaj nacisku na nich. Bezpośrednie zobowiązywanie wszystkich pracujących do wstępowania do partii „Regiony Ukrainy” to drugi etap. Obowiązkowy portret W. Janukowycza na biurku każdego dyrektora szkoły, każdego lekarza, każdego kierownika wydziału — trzeci. Otwarta rozmowa przełożonych z podwładnymi w przeddzień wyborów o obowiązkowej frekwencji w lokalach wyborczych i głosowaniu na „jedynego” i niepowtarzalnego — czwarty. Dalej wchodzi do akcji ciężka artyleria zasobów administracyjnych. Jak formowane są komisje wyborcze? Przedstawicieli opozycji praktycznie w nich nie ma. Przewodniczący komisji często okazuje się kierownikiem jakiejś organizacji, a członkowie komisji — jego podwładnymi w pracy. Czy będą w stanie wystąpić przeciwko swojemu szefowi? Mimo to, pomimo wszystkich ostrzeżeń, chętnych do oddania głosów na W. Juszczenkę było wielu. Władza wiedziała o tym dzięki długim listom poparcia dla jego kandydatury. Co robić? Proste metody są najbardziej wpływowe. Jeszcze przed pierwszą turą opozycja w 55 okręgu wyborczym przedstawiła listę obserwatorów liczącą 181 osób. Komisja terytorialna zatwierdziła... aż 11. 170 obserwatorom odmówiono rzekomo z powodu błędów w sporządzeniu wniosków. To samo zrobiono przed drugą turą, sąd w Mariupolu skarg nie rozpatrywał. W rezultacie praktycznie wszystkie lokale wyborcze w okręgu nr 55 pozostały bez kontroli opozycji. Taki sam numer wykonano w przeważającej większości lokali w Doniecku i obwodzie. Pro-rządowi członkowie komisji pisali to, co trzeba, i to, co im nakazywano z kijowskiego sztabu Wiktora Janukowycza. Stąd napisane w protokołach i potwierdzone mokrymi pieczęciami porażające liczby aktywności mieszkańców Doniecka. Nie trzeba wylewać krokodylich łez, panie Janukowycz, i wystawiać mieszkańców Doniecka jako ludzi całkowicie pozbawionych zasad przed światem. Lepiej zwróćcie opozycjonistom ich głosy! Iryna MOŁCZANOWA, przewodnicząca Mariupolskiego oddziału „Związku Ukrainek”
Traducción automática
ODPOWIEDZI NA ANKIETĘ
Ankieta, którą zaproponowaliśmy w nr 48 „Słowa Proświty”, wzbudziła zainteresowanie czytelników, z których zdecydowana większość stale prenumeruje nasz tygodnik od 2003 roku. Przy czym, z reguły, ankietowani czytają „Słowo Proświty” regularnie, w całości, a następnie przekazują gazetę innym. Statystyka odpowiedzi na ankietę świadczy o tym, że trzech na każdych pięciu prenumeratorów przekazuje swoje egzemplarze „Słowa Proświty” nie mniej niż dwóm-trzem osobom lub do biblioteki. W ten sposób możemy stwierdzić, że mając faktyczny nakład 16 000 egzemplarzy, pracujemy dla kręgu czytelników liczącego nie mniej niż 40 000 osób. A to już potężna wspólnota zwolenników-jednomyślników, którzy czytają nas we wszystkich obwodach i rejonach Ukrainy. Taka ogromna sieć czytelników, oczywiście, jest zdolna do wielkich rzeczy. Na przykład, gdyby nawet jeden na dziesięciu naszych czytelników choć raz w roku przesłał nam list, w którym opowiedział o ciekawych (niezwykłych, pouczających dla innych, kształcących, informacyjnie przydatnych, egzotycznych, optymistycznych, oryginalnych itp.) wydarzeniach lub spostrzeżeniach, to byłoby to już aż 4000 ciekawostek! Łatwo obliczyć, że wydając rocznie 52 numery „Słowa Proświty”, możemy otrzymać do każdego wydania — 4000:52 = około 77 listów-propozycji, listów-opowieści, listów-wyznań. Przypominamy czytelnikom, że redakcja z większą uwagą przyjmuje nadesłane teksty, jeśli są one wydrukowane i mają objętość nie większą niż 1—2 strony. Mogą to być krótkie opowieści o istocie jakichś wydarzeń, zjawisk, przypadków, tradycji, zwyczajów, — wszak nasz tygodnik jest kulturologiczny. Co więcej, upodobania i gusta naszych czytelników również znajdują się w proświtańskim nurcie kulturologicznego ukierunkowania gazety. W szczególności świadczą o tym odpowiedzi na drugie pytanie ankiety, potwierdzając, że naszym czytelnikom najbardziej podobają się publikacje w działach „Język jest jeden”, „Polityka”, „Społeczeństwo i my”, „Kultura”, „Postacie”, artykuły na tematy historyczne i literackie. Ciekawe, że prawie połowa ankietowanych wśród swoich ulubionych publikacji wskazała refleksje korespondentów w dziale „Wiecz Wieczorny czytelników”. Zdecydowana większość ankietowanych odmówiła odpowiedzi na trzecie pytanie: z jakich publikacji należy zrezygnować. Najwyraźniej czytelnicy uważają, że w „Słowie Proświty” nie ma nic zbędnego. Wyjątek stanowi chyba propozycja pani M. A. Zajko z Zaleszczyk, która nie przyjęła naszej publikacji o Oksanie Zabużko i uważa, że ona „niczego pożytecznego nie daje czytelnikom”. Nie będę polemizować z szanowną panią M. A. Zajko, ale dla informacji zaznaczę, że zagraniczny nakład utworów bezsprzecznie utalentowanej O. Zabużko już prawdopodobnie przekroczył jej krajowe wolumeny wydań, a zatem ocena w rodzaju „niczego pożytecznego” wyraźnie przeczy faktom popytu czytelniczego. Tym bardziej, że mało kto z literatów-mężczyzn wyróżnia się tak wysokim poziomem kultury językowej i erudycji, jak O. Zabużko. Co jeszcze z wydawnictw periodycznych czytają nasi czytelnicy? Około połowa ankietowanych nie ogranicza się do „Słowa Proświty” i prenumeruje inne wydania, — jak wyjaśnia historyk i dziennikarz Iwan Tkacz z miasta Ostróg na Rówieńszczyźnie — „żeby mieć większą informację”, a także żeby „śledzić akcję Cerkiew Tarasowa”. A dobrodziej A. A. Kowalenko z Konotopu, zważywszy na swoje poważne 83 lata, nabiera młodzieńczego ducha właśnie ze „Słowa Proświty” oraz jeszcze z „Ukrainy Mołodej”, robi wycinki z naszego tygodnika. Między innymi, jak się okazało, znaczna część czytelników robi wycinki i zbiera roczniki „Słowa Proświty”, całkiem słusznie uważając, że publikacje na tematy kulturologiczne, społecznie znaczące, a zwłaszcza na temat języka ojczystego nie starzeją się i zawsze mogą się przydać. Ołeksandr Tarasenko z Łubniów proponuje nam wprowadzenie dodatkowego działu „Zapomnieniu nie podlega”, w którym, w szczególności, zamieszczać materiały o zbrodniach komunistycznego reżimu. Dziękujemy Mykole Kondratence z miasta Stryj na Lwowszczyźnie za nadesłane nam patriotyczne wersy poetyckie i dobre słowa pod adresem naszego szefa-redaktora Pawła Mowczana. Mykoła Dmytrowycz prenumeruje kilka gazet, ale, jak pisze w ankiecie, „Słowo Proświty” szanuje za „uczciwe spojrzenie na politykę” i zbiera rocznik. Pan Mykoła również proponuje nam wprowadzenie specjalnego działu „Bohaterowie niepodległej Ukrainy”, w którym opowiadać o najlepszych ludziach Narodu. Dziękujemy za ciekawą propozycję.
Roman ZAPOLSKI
WIERSZE Z LISTÓW
Czytam „Słowo Proświty” od 2004 r. regularnie, w całości i przekazuję do czytania innym. Podobają mi się wasze publikacje na tematy polityki, historii, literatury, kultury. Moim zdaniem, należy zrezygnować z publikacji, w których jest mało konkretów, a dużo różnych ogólników, kiedy autor „wyciąga” temat. Uważam, że „Słowo Proświty” powinno wprowadzić dział „Nasza rodzina”, w którym naświetlać życie regionów. Gazeta „Słowo Proświty” jest mi przydatna tym, że jest prawdziwa i odważna, w niej szukam odpowiedzi na swoje pytania.
Iwan REDCZYĆ, literat, miasto Żytomierz
Stale zacząłem czytać „Słowo Proświty” od 1993 roku. Niektóre materiały czytam po kilka razy, przechowuję roczniki minionych lat. Szczególnie interesują mnie publikacje na tematy kozactwa, historii, języka. Byłoby nieźle wyjaśnić (choć raz w roku) znaczenie symboli umieszczonych w nagłówku każdej kolumny obok nazwy działu. Na przykład, bardzo zainteresowało mnie „oko w trójkącie”, które nierzadko pojawia się nad ciekawymi publikacjami. W „Słowie Proświty” znajduję przyjaciela-doradcę, rozmówcę w burzliwym morzu naszego życia. Dziękuję za radę i wsparcie, wszak poglądy moje i gazety są zbieżne. Pozostaję nadal aktywnym czytelnikiem i korespondentem „Słowa Proświty”.
Borys MARYNCZENKO, miasto Nowa Kachowka
NIE MOGĘ MILCZEĆ
Traducción automática
PANEGIRYK Wy tak pięknie, tak miło prosicie drogich czytelników, by Wam pisali, że mimo woli, chowając swoją skromność do kieszeni, nabiera się ochoty, by Wam napisać. Przepiękna, cudowna, potrzebna, słuszna, narodowa, oświeceniowa jest Wasza gazeta „Słowo Proświty”! Nie ma u Was ani zbędnej dydaktyki, ani niepotrzebnych pouczeń, nie poddajecie się prowokacjom. Macie wszystkiego w sam raz: polityki, historii, literatury, poezji, religii, sportu, sztuki, wybitnych osobistości, sobornej geografii. U Was wszystko jest słuszne: słuszna postawa narodowa, słuszny kurs, słuszna taktyka, słuszne rozmieszczenie fotografii, słuszne poznawcze wątki. Nazywacie się „Słowo Proświty”. Waszym przeznaczeniem jest oświata ukraińskiego sobornego narodu, zapoznawanie ze sobą krańców Ukrainy (Hucułów ze słobożańcami). Waszym przeznaczeniem jest przestrzeganie zasad państwowych, religijnych tradycji chrześcijańskich, ludowych zwyczajów. Jeśli zaczniecie zabawiać niewybrednych czytelników erotycznymi zdjęciami, biesiadnymi anegdotami, to nie będziecie „Słowem Proświty”. Musicie nadawać ton takim czytelnikom, niech oni wznoszą się do Waszego poziomu, a Wy nie macie prawa obniżać się do poziomu bezideowych i beznarodowych czytelników. Macie bardzo dobrych, wykwalifikowanych korespondentów. Na przykład W. Witenko z Użhorodu, który napisał o słowie region. Rzeczywiście, to słowo wielu Ukraińców używa nieprawidłowo. Jestem szczególnie wrażliwa na lingwistykę dźwiękową. Jak W. Witenko bardzo dowcipnie, zbierając wyraziste przykłady, pisze! W. Jewstratow z Charkowa: „Dwujęzyczność — narodowa pułapka” — bardzo trafne określenia i dobrze, że w Charkowie są tacy Ukraińcy, którzy bronią języka ukraińskiego. A i o Muzeum Krzemienieckim L. Antoniuk, o Bolechowie — centrum Bojkowszczyzny (choć wiem, że Sambor to centrum Bojkowszczyzny); ale wszystko jest bardzo słuszne i nie tylko starsi (jak ja), ale i młodzi mają co czytać — „Skała Dowbusza”, „Muzealny zaułek”, „Proroczy pogląd Kamieniara” profesora S. Złupki (połączono sytuację polityczną czasów Franki ze współczesną polityką)! A oto publikacja Ołeksandra Sorokina, studenta Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. Drahomanowa — wspaniały materiał o Juriju Lypie — niczym nie różni się pod względem stylu literackiego od profesorskiego, nawet bardzo twórczo i oryginalnie wykłada on swoje myśli, to przyszły perspektywiczny dziennikarz: „Takie młode, a takie mądre!”. Nie mogę pominąć „Pasieki na chreszczatyckim balkonie”. To unikalny cud! A oprócz tego, ten pa- OD REDAKCJI Oczywiście, miło nam otrzymywać i czytać podobne listy. Miło nie tylko na poziomie emocji, ale przede wszystkim właśnie z intelektualnego punktu widzenia. Bo w tym przypadku mamy do czynienia z czytelniczką, która nie tylko bawi się przygotowanymi przez nas materiałami, ale uświadamia sobie ich treść analitycznie i systemowo w kontekście wydarzeń. Tacy czytelnicy są partnerami w naszym wspólnym interesie, w naszej pracy. O takich czytelników jesteśmy spokojni. Oni pozostaną z nami. Natomiast bardzo niepokoją nas czytelnicy-milczkowie, którzy noszą w sobie niezadowolenie z naszych publikacji, którzy nie do końca rozumieją nasze teksty i nasze intencje, którym trzeba pomóc oświeceniem. Zwłaszcza obecnie, kiedy, według danych niektórych sondaży socjologicznych, jeszcze śpiewający bandurzysta, a jaki przystojny, z brodą, a wyszywana koszula jaka piękna i prawidłowo wyszyta, bo haft ciągnie się aż do pasa. To porywający wątek! I stelmachów nie można skrzywdzić nieuwagą. Cudownie, że są tacy ludzie, że jest taki zakład wozów w Połtawie, o którym korespondent Anatolij Nedawnij tak dowcipnie napisał, przedstawił rysunki, zdjęcia i wyjaśnienia słów. A „Włochy i Ukraina” — o muzeum Chanenków w Kijowie W. Koskinej, a „Rodzinny triumwirat artystyczny” Hanny Kozaczenko! Macie bardzo erudycyjnych korespondentów i dobrych redaktorów. W „Słowie Proświty” wszystko jest słuszne, wszystko na miejscu, wszystko rozmieszczone estetycznie, przyjemnie dla oczu czytelników. Trzymajcie tak dalej! Myrosława ZAJKO, wieś Zaleszczyki, obwód tarnopolski. do 16% obywateli Ukrainy nie zdecydowało, na kogo głosować, nie są pewni, czy przyjdą do urn wyborczych, a zatem nie chcą wpłynąć na własny i nasz wspólny los w najbliższej perspektywie. Cokolwiek by się nie stało, październik 2004 już wejdzie do historii Ukrainy wydarzeniami, których skutki wykraczać będą daleko poza granice ukraińskiego czasu i przestrzeni. Trzydziestemu pierwszemu października pisane było rozdzielić, rozgraniczyć dwie epoki. Na tej granicy nie można być milczkiem, nie można dzisiaj poruszać się dalej z niewyjaśnionymi pytaniami, z niepewnością, z przekonaniami zbudowanymi nie na faktach, a na plotkach. Napiszcie do nas, Szanowni! Jeszcze jest czas na wyjaśnienia. A my obiecujemy, że na wszystkie Wasze pytania udzielimy uczciwej odpowiedzi. Szanujmy się!
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
nie bierzcie udziału w haniebnych czynach niektórych kierowników. Wadym Klementiew, nadużywając stanowiska redaktora naczelnego „Zori” — jedynego ukraińskojęzycznego organu prasowego obwodu dniepropetrowskiego, opublikował 25, 29 maja, 3, 5, 8 czerwca 2004 roku paszkwilancką prognozę-analizę pod tytułem „Dlaczego Juszczenkę czeka porażka”. 10 czerwca niejaki Ołeksandr Petrenko opublikował na 2. stronie „Zori” notatkę o W. Janukowyczu, w której jego przestępstwa kryminalne przedstawił jako doświadczenie… „strategicznego myślenia”. Z kolei 23 października 2004 roku W. Klementiew przedrukowuje w „Zori” prowokacyjny paszkwil „Polityczni nauczyciele Wiktora Juszczenki”, w którym czytamy takie słowa: „…wybór Wiktora Juszczenki trudno nazwać ludowym”, „…wybory nie przyniosą poparcia Juszczence. I to, że ranking Juszczenki spada, na tle jego mądrych wiraży z otruciem, tylko podgrzewa pogromowe zamiary takich organizacji jak „Pora” czy „UNA-UNSO”. Ten artykuł ma podtytuł „Opierając się na ideologii ukraińskiego nacjonalizmu…”, a ilustracją do niego jest karykatura z czasów II wojny światowej, na której Hitler stoi na głowie z podniesionym zadem. Jako wyborca 50. obwodu wyborczego 24. okręgu wyborczego, jeszcze przed zakończeniem głosowania 31 października 2004 roku, zgodnie z wymogami Ustawy „O wyborach Prezydenta Ukrainy”, złożyłem skargę o uznanie za nieważne wyników głosowania z powodu licznych naruszeń ustawy wyborczej na korzyść W. Janukowycza, które mogą istotnie wpłynąć na wolę wyborców. Niestety, odpowiedzi na skargę w ustalonym przez ustawę terminie nie otrzymałem. Szereg haniebnych faktów o czynach kierowników obwodu dniepropetrowskiego świadczy, że władza próbuje utrzymać obecny reżim poprzez hamowanie prawnego, narodowego odrodzenia Ukrainy. Mychajło RIABCEW, weteran MSW Ukrainy, m. Dniepropetrowsk
Traducción automática
Wasyl Łucenko ze Stanów Zjednoczonych prosi nas, byśmy wykazali się cierpliwością, okazali wysoką odpowiedzialność obywatelską i prawdziwy patriotyzm. Swoją aktywność obywatelską Wasyl Łucenko przejawia, stale uczestnicząc w różnorodnych akcjach i wydarzeniach organizowanych przez Ukraińców w USA, a także okresowo przedstawiając swoje propozycje w licznych apelach do znanych osób ze świata polityki, zwłaszcza do członków Ukraińskiego Komitetu Kongresowego, deputowanych Rady Najwyższej Ukrainy i rządu. Oddanie Wasyla Łucenki sprawie ukraińskiej przejawiało się także w jego mecenacie i wsparciu sponsorskim udzielanym konkretnym osobom na Ukrainie. Mimo sędziwego wieku Wasyl Andrijowycz pozostaje energiczny i czynny, regularnie informuje redakcję o swoich wrażeniach z naszego „Słowa Proświty”, którego kolejne numery otrzymuje w swoim stanie Ohio z opóźnieniem wynoszącym 10–12 dni. Wypowiedzi W. Łucenki o naszej gazecie, jej autorach i ogólnie o wydarzeniach na Ukrainie są nadzwyczaj niezależne, bezpośrednie, bezkompromisowe, szczere, czasem pełne swoistego humoru: …Gdy tylko wybiorą Prezydenta Ukrainy, nie powinien on jechać na Hawaje odpoczywać, lecz zejść do kopalni do górników i pójść do huty, do tych, którzy gorąco pracują przy piecu martenowskim. …Nie wolno teraz sprzedawać ani jednego metra kwadratowego ziemi różnym najeźdźcom! Jeśli naród nie obudzi się ze snu, ziemia Ukrainy zostanie sprzedana przestępcom. Wasyl Łucenko ma naprawdę wielkie doświadczenie życiowe, dobre serce i patriotyczną duszę. Za każdym razem, gdy podnoszę słuchawkę i słyszę swoiste intonacje jego pewnego głosu, który czasem przypomina głos klasycznego mówcy, w świadomości pojawia się jakieś szczególne poczucie wzmożonego obowiązku.
z
Jewgen Hołybard
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
Ostatnie stwierdzenie nie jest przesadą, ponieważ jeszcze na początku swojej działalności translatorskiej (6 kwietnia 1959 r.) M. Łukasz podpisał apel do Rady Najwyższej USRR z żądaniem wprowadzenia języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia naszego narodu. Razem z nim trzy strony uzasadnionych żądań podpisali A. M. Hołub — doktor nauk chemicznych, kierownik katedry Uniwersytetu Kijowskiego, oraz pisarz W. F. Łobko. Kilka lat wcześniej M. Łukasz napisał obszerną recenzję pierwszego tomu „Słownika ukraińsko-rosyjskiego” (1953) — głównego dzieła akademickiego Instytutu Językoznawstwa. Obok wielu poważnych uwag recenzent wskazał także na liczne przypadki rusyfikacji, którą łatwo było prześledzić w tym słowniku, podając przykłady ukraińskich słów, brzmiących podobnie do rosyjskich, które ujednoliciły jeszcze swoje znaczenia, tracąc poprzednie ukraińskie. A dwa lata później, występując w Kijowie na republikańskiej naradzie tłumaczy, M. Łukasz poruszył kwestię jednolitego ukraińskiego języka literackiego oraz związanej z tym jakości przekładów artystycznych. Mykoła Łukasz głęboko uświadamiał sobie rolę i miejsce języka ukraińskiego w kontekście ogólnosłowiańskim i światowym, czuł jego ogromny potencjał i był przekonany, że ma on przed sobą wielką przyszłość. To właśnie język ukraiński stał się centrum przyciągania wszystkich jego przekładów, których ostatecznym celem było udowodnienie, że można w nim przekazać absolutnie wszystko: najsubtelniejsze cechy każdego stylu, maniery, epoki. W warunkach, gdy język ukraiński oficjalnie zaliczano do bezperspektywicznych, ograniczając go do „użytku domowego”, M. Łukasz starał się udowodnić, że jest on samowystarczalny, posiada niezbędne rezerwy i potencjał, jak każdy inny język narodowy. Co prawda, nie wszystko znajduje się na powierzchni, trzeba umieć odszukać swoje prakorzenie, w których zakodowany jest kod genetyczny narodu. M. O. Nowykowa, komentując myśl M. Łukasza, obrazowo przedstawia je w postaci „cienkich warstw”: „W każdej literaturze narodowej, w każdym języku narodowym jest wszystko. Wszystko, co zgromadziły, opracowały, oszlifowały i z czego słusznie dumne są inne, najbardziej wyrafinowane i najpomyślniejsze piśmiennictwa narodowe. Tylko w literaturach z „gorzkim losem” (mówiąc po dantejsku i po szewczenkowsku), z okradzioną i okrojoną historią narodową to „wszystko” obecne jest w postaci „cienkich warstw”. Im gorższy los, tym cieńsze warstwy. Niby słoje w drzewach — w latach niedostatku i niepogody. Ale należy pamiętać (i głos Łukasza to podkreślał) nie tyle o tym, że warstwy są cienkie, co o tym, że one są. Istnieją ukryte pokłady wszystkich „wielkich stylów” ... wielkiej literatury europejskiej”. W swoich przekładach M. Łukasz demonstrował te „cienkie warstwy” języka ukraińskiego, wszystkie jego potencjalne możliwości, osiągając swobodne, niewymuszone, organiczne brzmienie. Język przekładów M. Łukasza — fenomen wart osobnego badania — wyraźnie wyróżniał się swoją naturalnością, soczystością, brakiem jakiejkolwiek sztuczności na tle tej sytuacji, którą opisał on sam: „Nasi pisarze, w tym i tłumacze, czasami piszą tak, że po prostu dziw bierze: słowa za pomocą kontekstualnych synonimów, autorskich neologizmów, form potocznych, na przykład: tajemnica — tajna, tajina, tajnist’, tajemnoszczi, tajnoszczi; sumny (smutny) — newesełyj, sumowytyj, tychosumnyj, osmutniłyj, skorbotnyj, peczalnyj, peczałowytyj, chmurnyj, żali bnyj, żurbotnyj, żalisływyj, żurnyj, widczajnyj, tużływyj, tużnyj, tużawyj; pochodzeńky — poizdeńky; wyhadky — wymrijky; zachmariuwaty — zatemriuwaty; nawska cz — nawstryb. M. Łukasz stworzył niemało trafnych rozprodunieńje, każit’, choho wy najchotiszetie, a my prehotowi jesmo was jaknajsłuhisze rozpropotyszyty”. Tłumacz eksperymentował także z frazeologizmami, przysłowiami, powiedzeniami, transformując je lub tworząc własne na podstawie aktywnych modeli: Khto mow czyt’, toj dwoch peresanczyt’; Szczo kamenem o hlek, szczo hlekom o kamin’, a wse hleku amin’; Wono, zwisno, durna baba durne radyt’, ta khto ne słucha, tomu wadyt’”. Swoimi przekładami M. Łukasz udowodnił, że martwej, M. Łukasz podkreślał, że „nam trzeba grabić łopatą skarby językowe, nabyte przez naszych poprzedników, puszczać je w obieg, przenosić z pasywu do aktywu”. Ilustrując tę myśl, tłumacz zwracał uwagę na bogactwo języka M. P. Staryckiego: „Oto czytam powieść „Przed burzą” Mychajła Staryckiego, napisaną w języku rosyjskim, ale ile tu ukraińskojęzycznego materiału — leksykalnego dobra, frazeologicznych znalezisk, idiomów! Na to nikt z badaczy nie zwraca uwagi”. W tym samym intematyku dumana wsia po-naszomu, i tam cieli pokłady małowyczenoji leksyky ta frazeolohiji. ...Wid Staryckoho — pe mist (zam. „zwidnyj”, szczo też, zwiczajno, wirno), i wże zowsim rozkiszne, zam. modernoho „enerhijno praciuwaty wesłamy” abo narodnoho ta dosyt’ zuzytoho „nalahty na wesła” — „hrebci rwały chwyli z usich sił”. Oto jak okradają klasyk klasyków!” Rzeczywiście, przekłady M. Łukasza wielogłosowo współbrzmią z literaturą ukraińską. Tak, Terpelycha z „Don Kichota” kojarzy nam się z „Natalką Połtawką” I. P. Kotlarewskiego, kozyrdiwka — z powieścią H. F. Kwitki-Osnowjanenki, w zdaniach „...liudy wse weseły, szutkowyti, wyhadływi i na wse złe prowor ni” oraz „...pryjatel’ nasz iznowu tiahu dast’” odzywa się „Eneida” I. P. Kotlarewskiego. Słowa T. H. Szewczenki pobrzmiewają w „Fauście”: „Prosterłasia łany szyrokopoli”. Zatem sprawiedliwymi wydają się słowa A. O. Perepady o tym, że „Łukasz zwrócił językowi smak, aromat, pierworodność, pełnokrwistość, samocenność i samowystarczalność, piękno i wielkość, słowem, zreformował go, zreformował dzięki zbliżeniu do leksyki i składni twórczości ludowej, niespodziewanemu współbrzmieniu obcego z najbardziej rdzennym swoim, dzięki takiemu fenomenowi, kiedy fraza przekładowa odzywa się wierszem Kobziarza, Kotlarewskiego, pieśni ludowej czy dumy”. I. Mojsejiew wyjaśnia tę unikalną cechę twórczości Łukasza efektem „szkła powiększającego”, duchowym rezonansem, kiedy te cechy oryginału, które odpowiadają-rezonują z bliskim doświadczeniem ukraińskim, po prostu mimowolnie znajdują najdokładniejsze, najbardziej wyraziste, najjaskrawsze odpowiedniki w języku przekładu. M. Łukasz dobrze rozumiał funkcjonalne przeznaczenie przekładu artystycznego w „defektywnych” kulturach. Zachowanie, odrodzenie i wzbogacenie języka ukraińskiego za pomocą środków przekładu było wśród najważniejszych strategicznych zadań Mistrza. Takie rozumienie przekładu i jego znaczenia było u M. Łukasza jeszcze na długo przed jego aktywną działalnością translatorską, o czym świadczy taki zapis z przedwojennego archiwum przyszłego tłumacza: „Celi pieriewoda (kak u arzamascew) – wiedut’ nie stol’ko k pieriedaczi podlinnika, skol’ko k obohaszczeniju jazyka, na kotoryj diełajetsia pieriewod” (Literaturnoje nasledije, nr 31—32, str. 11)”. Ten postulat stał się decydujący dla całej dalszej twórczości M. Łukasza. Mykoła Łukasz żył Ukrainą i żył dla Ukrainy. Bez Ukrainy, poza Ukrainą siebie nie myślał i nie wyobrażał. Tak jak nie wyobrażał sobie Ukrainy bez języka ukraińskiego, który był sensem jego życia, a stał się jego nieśmiertelnością. Walentyna SAWCZYN
Traducción automática
19 grudnia, w dniu Świętego Mikołaja, cała ukraińska społeczność kulturalna czci pamięć genialnego tłumacza Mykoły Łukasza. Mówić o roli M. Łukasza i jego wkładzie w kulturę ukraińską nie jest łatwo. Jak mawiał Jewhen Swerstiuk: „Mykoła Łukasz to postać, o której nie można mówić w porządku wyliczania tego, co zostało zrobione. On jest większy – należy do tych nosicieli pamięci narodowej, na których trzyma się tradycja... Efektywność życia takich ludzi nie mierzy się gotowym produktem. Mają oni wielki fermentujący wpływ na życie i na swoje otoczenie”, i bez wątpienia na przyszłość. I jest całkowicie zrozumiałe, że z biegiem czasu obecność M. Łukasza w kulturze ukraińskiej tylko rośnie. I rzeczywiście, im bardziej czas oddziela nas od niego, tym wyraźniej i wielowymiarowiej wyłania się jego obraz: jako tłumacza, oryginalnego poety, wysoko wykształconego literaturoznawcy, leksykografa. Lecz przede wszystkim M. Łukasz był zakochany w rodzimym słowie, był głębokim znawcą języka ukraińskiego, jego obrońcą. niby ukraińskie, a samego języka ukraińskiego nie ma” i, parafrazując słowa A. Malyszki, dodawał: Pozostał język słownikowy, A ukraińskiego nie ma! Rezultatem tych rozważań stały się przekłady, w których czuć niezmierną miłość i szacunek do znieważanego przez długi czas języka ukraińskiego, dążenie do odrodzenia jego pierwotnego piękna, pokazania jego potęgi i głębi. Mobilizując najszersze warstwy ukraińskiej leksyki i frazeologii, M. Łukasz zademonstrował potencjalne możliwości języka ukraińskiego, jego wysoką zdolność derywacyjną, organiczną zdolność do słowotwórstwa i frazotwórstwa, bogatej synonimii. Ta ostatnia to bodaj najbardziej unikalna cecha stylu translatorskiego M. Łukasza, w którego twórczości tradycyjnie istniejące szeregi synonimiczne zostały istotnie poszerzone o neologizmy-okazjonalizmy: osłabaran, motomehoficjanci, Groszozaur, patroklosznawca, rogorób, żłuktanina, łopanina. Tłumacz twórczo rozwinął tradycje neologizmów swoich poprzedników, w szczególności P. Tyczyny. Por.: Rozprzejrzystały jeziora! (Tyczyna) – W zwierciadle oczu twoich – / lazurowo rozprzejrzystałych jezior (Łukasz); „... u kogo pieśń słońcobryzga / i prawdziwy śmiech” (Tyczyna) – Skąd piję ja szczęście / słońcobryzgie (Łukasz). Wykorzystując aktywne modele słowotwórcze języka ukraińskiego dla własnych neologizmów, M. Łukasz często osiągał znaczne efekty stylistyczne: „... czy nie ma w tym gronie, grupie i gromadzie najprzenienienaganniejszego i najprzełamaczniejszego rycerza Don Kichota i jego najprzedżurzego Pansy? – Najprepansiejszy tutaj, – wyrwał się przed wszystkich Sancho, – i Najprekichotszy też; zatem, najprechwalebniejsza przestarzałej leksyki nie ma, a jest żywy, pełnokrwisty, barwny język, w każdym słowie którego – czy to dialektalnym, czy potocznym, archaizmie czy gwarowym – ukryty jest kod genetyczny narodu. Dlatego też uważał za swój obowiązek chronić każde słowo jako nieodłączny element systemu językowego, zwracać się do najgłębszych prakorzeni języka ukraińskiego, wydobywać na powierzchnię i przywracać z niebytu utracone już skarby. M. Łukasz nieprzypadkowo zwracał się do twórczości ukraińskich pisarzy XIX – pocz. XX wieku jako do bogatego źródła rezerw leksykalnych i syntaktycznych języka ukraińskiego. Wszak, według słów Ł. T. Masenko, „do lat 30. XX wieku głębokie warstwy języka ukraińskiego pozostawały zdrowe, nieuszkodzone, a zatem mogły pełnić swoją rolę stałego życiodajnego źródła dla odnowienia górnego, kulturalnego, skodyfikowanego wariantu języka narodowego”. W swoim wywiadzie z A. O. Perepadiją M. Łukasz wskazał na konieczność wydania przekładów Pantełejmona Kulisza: „To taki znawca języka, jak rzadko kto był”. Podobną myśl wyraził M. Łukasz w swoim liście do H. Koczura z 5.03.1966 r.: „Bardzo mi pomaga gorący Pańko – nikt jednak lepiej od niego naszego języka nie znał!”. Tutaj też tłumacz podzielił się sekretami kunsztu translatorskiego, u podstaw którego leży jak najszersze wykorzystanie skarbów językowych naszych poprzedników – klasyków literatury ukraińskiej: „Kiedy tłumaczyłem wstawkową nowelę „Powieść niewolnika”, wziąłem z „Bajdy” Kulisza nie tylko niektóre tureckie realia (ka zam. dowódca floty, zam pu danba sza ko wyj – komendant twierdzy, rajz aga kapitan (w hiszp. transkrypcji arrаez) itp.), ale i całe takie wyrażenia – „kazał im brać się wzdłuż samej skały”, „od brzegu jak najdalej odwracajmy”, „Sterujcie demanami do limanu” itp. Starycki też bardzo się przydał: jego wielka rosyjska proza na ukr.[aiński]
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
Doktor nauk historycznych Wasyl Marocko w „Słowie Proświty” nr 43 i 44 z 2004 roku opublikował ciekawy szkic „Nieznane listy pierwszego Prezydenta Ukrainy” o emigracyjnym okresie działalności Mychajła Hruszewskiego. Należycie doceniam artykuł historyka, biorąc pod uwagę niezbadanie tego okresu oraz niełatwą pracę związaną z odczytywaniem pisma Hruszewskiego, naprawdę bardzo trudnego, o czym sam się przekonałem, próbując odczytać zapiski dziennikowe uczonego. Rzecz w tym, że w wyniku kilkuletniej pracy nad źródłami historycznymi i biograficznymi w 2001 roku opublikowałem w kijowskim wydawnictwie „Bibліотека українця” powieść artystyczno-dokumentalną „Wiruju”, której głównym bohaterem jest Mychajło Hruszewski. Dlatego uważam, że mam prawo polemizować z Wasylem Marockiem w sprawie niektórych (oczywiście nie wszystkich!) zasadniczych tez, wyrażonych w jego badaniu. Jedna wypowiedź autora, być może niezasadnicza, budzi jednak sprzeciw, a mianowicie: „Znalazłszy się na obczyźnie, Hruszewski wraz z towarzyszami, a byli oni wszyscy »towarzyszami«, gdyż pozostali w niewoli komunistyczno-socjalistycznych idei…”. Przepraszam, ale „towarzysz” to dawne kozackie zwrot grzecznościowy („panie bracie”, „panie towarzyszu”) i pochodzi od jeszcze dawniejszego słowa „towar” — bydło rogate — a „towarzysze” to ci ludzie, którzy wspólnie je posiadali. Przypomnijmy czysto ukraińskie słowo „tovarystwo”. Historyk pisze: „Ukraińskie chłopstwo stroniło od społeczno-ekonomicznej platformy UPSR i partii socjaldemokratycznej Wynnyczenki (dwóch najbardziej wpływowych w Ukraińskiej Radzie Centralnej. — Ju. Ch.). Nie miały one szans, ponieważ wyznawały ideę i praktykę zniesienia prawa własności prywatnej”. Formalnie — tak. W rzeczywistości jednak polityka ziemska Centralnej Rady była elastyczna i musiała dostosowywać się do ówczesnych potrzeb społeczeństwa. Wśród historyków także dziś funkcjonuje mit o tym, że Cen-
ODPOWIEDŹ NA PUBLIKACJĘ
Publikacja w „SP” z notatek podróżnych: „3500 kilometrów lata—2004” profesora o. Ju. Mycyka aż zmusiła do retorycznego okrzyku: a przecież jaka Galicja bez Iwano-Frankiwszczyzny? Na tej ziemi aż 12 świętych miejsc odpustowych! Szkoda, że po Stryju droga historyczno-krajoznawczej ekspedycji poprowadziła na Żydaczów, omijając obwód iwanofrankiwski… Bo ze Stryja prosta droga prowadzi do jednego z największych miejsc odpustowych: wsi Hoszów w rejonie dolińskim, położonej przy trasie Stryj—Iwano-Frankiwsk. Mianowicie jest to Jasna Góra, gdzie znajduje się klasztor ojców bazylianów, a także kopia cudownej ikony hoszowskiej, która zaginęła w czasach „czerwonego” najazdu. Kopia została poświęcona przez Papieża Rzymskiego. Klasztor położony jest na wysokiej górze, która jakby zawisła nad trasą. To zabytek z XVII wieku. Klasztor należy do Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego (UKGK). Bywał tu Jego Blaženstwo patriarcha UKGK kardynał Myrosław Ljubacziwski. Ten ostatni, nawiasem mówiąc,
Rada Centralna nie chciała albo nie mogła rozwiązać kwestii ziemi — zasadniczej dla Ukraińców — i dlatego poniosła klęskę. Spróbujmy rozstrzygnąć, czy tak właśnie było. Na ósmej sesji Rady Centralnej, która odbyła się 12–17 grudnia 1917 roku (dalej — według starego stylu), po raz kolejny omawiano projekt przyszłej ustawy o ziemi. P.o. sekretarza generalnego do spraw ziemskich Borys Martos do wcześniej zaproponowanej normy przydziału w wysokości 40 dziesięcin zaproponował, w ogólnym interesie gospodarstwa rolniczego, zachować na Ukrainie w całości duże wzorcowe majątki, gdzie hoduje się rasową trzodę i nasiona, choćby
Centralną Radą”. Przytoczę niektóre jej postanowienia. „Prawo własności do wszystkich ziem wraz z ich wodami, bogactwami naziemnymi i podziemnymi w granicach Ukraińskiej Republiki Ludowej odtąd zostaje zniesione. Wszystkie te ziemie wraz z ich wodami, naziemnymi i podziemnymi bogactwami naturalnymi stają się dobrem narodu Ukraińskiej Republiki Ludowej. Z tego dobra mają prawo korzystać wszyscy obywatele Ukraińskiej Republiki Ludowej bez różnicy płci, wyznania i narodowości, z zachowaniem przepisów niniejszej ustawy”. „Normą przydziału dla prywatnych gospodarstw pracujących własnymi siłami powinna być taka ilość ziemi, na której rodzina lub wspólnota, prowadząc [gospodarkę]…, [aż do] „zamachu hetmańskiego”, w wyniku którego do władzy doszedł Pawło Skoropadski, wielki ziemianin, tak samo jak jego zwolennicy. Ale wróćmy do artykułu W. Marocka. Zaznacza on, że za Hruszewskiego w 1924 roku do Ukrainy powrócili Pawło Chrystiuk, Mykoła Szrag, Mykoła Czechel i inni, którzy napisali „Deklarację” o współpracy ukraińskiej inteligencji z władzą radziecką. „Czym ich skusiło: »parszywą« i »sterowaną« przez bolszewików ukrainizację, tak zwany renesans nepowski i mistyczną liberalizację życia duchowego społeczeństwa ukraińskiego, rzekomo nazwaną przez historyków »duchowym odrodzeniem«, po-
CZYTELNIK KONTYNUUJE ROZMOWĘ
tyczne”. Z pierwszą tezą się zgadzam, z drugą – nie. To właśnie pod przewodnictwem Michajła Hruszewskiego, mimo strasznego oporu z każdej strony, Rada Centralna zdołała ogłosić historyczny IV Uniwersał o samodzielnej Ukrainie – poprzedniczkę naszego obecnego państwa. I ostatni cytat z Wasyla Marocki: „W liście do Mołotowa z 4 stycznia 1934 roku akademik M. Hruszewski »poniżył się« pokornym prośbą: dać mu możliwość pracy, wydawania książek”. Po pierwsze, list został napisany niedługo przed śmiercią Michajła Serhijowicza, a mianowicie 4 września; po drugie, ton listu do ówczesnego szefa rządu ZSRR Wiaczesława Mołotowa, jak na tamte straszne czasy represji, był zupełnie godny naszego historyka i działacza państwowego, wygnanego do Moskwy. Oto co pisał (przytaczam fragmenty): „Moje opalne położenie spowodowało, że związki z bazą akademicką faktycznie zanikły, chociaż tytuł akademika został mi zachowany. Akademia Ukraińska i Ukraińskie Państwowe Wydawnictwo wstrzymały druk moich prac i wydań; wydania już ukończone nie zostały wypuszczone na rynek i wycofano je z obiegu; rozpoczęte druki zostały zatrzymane i rozebrane – chociaż przeszły wszystkie instancje i zostały zatwierdzone do druku”. I właściwie prośba: „Śmiem mieć nadzieję, że Pan, jako szef rządu radzieckiego, nie odmówi uwagi mojemu zwróceniu się i nie zarzuci mi, jeśli coś powiedziałem tu niewłaściwie, w przekonaniu, że moja praca badawcza jest potrzebna, a moje czas i siły przepadają na próżno, a ja na próżno męczę się ze swoją rodziną zamiast owocnej pracy naukowej”. Ogólnie zaznaczę, że częściowo przeanalizowany przeze mnie artykuł Wasyla Marocki jest interesujący nie tylko faktografią i pewnymi wnioskami, lecz także tym, że mam ochotę z nim polemizować...
z
Jurij CHORUNśKI
WRAŻENIA
Traducción automática
W Rusi Kijowskiej wśród książąt modne było porozumiewanie się nie ludowym staroukraińskim (jak go nazywamy) językiem, lecz cerkiewnosłowiańskim. Dziś natomiast w obwodzie ługańskim, zwłaszcza w centrum obwodowym, rozmawia się przeważnie rosyjskim surżykiem, a ukraiński pozostaje albo dla elity (literacki), albo dla mieszkańców wsi (potoczny). Wychodzi na to, że obcy język przyciąga marginalny Wschód. Logicznie rzecz biorąc, teraz modny staje się ukraiński, ponieważ dla znacznej masy przestał już być ojczystym. Z pierwszego powodu jest radośnie, z drugiego — przykro. Z okazji obchodów Dnia języka ukraińskiego i piśmiennictwa w Ługańsku i obwodzie odbyły się wydarzenia we współpracy Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” z organizacjami młodzieżowymi, placówkami oświatowymi oraz organizacjami społecznymi o kierunku narodowo-demokratycznym. W ogólnokształcących placówkach oświatowych ogłoszono konkurs na najlepsze wypracowanie „W sercu z ukraińskim słowem”, we wszystkich placówkach oświatowych stało się tradycją przeprowadzanie konkursów na najlepszą gazetkę ścienną z okazji święta oraz najlepszego znawcę ojczystego słowa; trwa obwodowy V etap konkursu znawców języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka; w radiu obwodowym zabrzmiał cykl audycji o pisarzach Rozstrzelanego Odrodzenia oraz ich roli w procesie historycznym i literackim Ukrainy, który przygotował R. Jehorow; proświcianie starszego pokolenia i członkowie Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy udali się do kolektywów pracowniczych i instytucji z cyklem wykładów i poezji „Ojczysty język mój — kalinowy”. Stało się tradycją, że aktywną rolę w podobnych wydarzeniach biorą zjednoczenia „Proświty”: miejskie w Briance, Rowieńkach, Siewierodoniecku, Ługańsku oraz rejonowe w Swatowie, Nowopskowie i Miłowem. W Ługańskim Narodowym Uniwersytecie Pedagogicznym imienia Tarasa Szewczenki przeprowadzono konkursy na najlepszy referat z historii języka ukraińskiego i piśmiennictwa wśród studentów wydziałów niefilologicznych, a na wydziale filologii ukraińskiej odbyły się naukowe konferencje językoznawcze. We Wschodnioukraińskim Narodowym Uniwersytecie imienia Wołodymyra Dala na wydziale językoznawstwa oraz dziennikarstwa i socjologii przeprowadzono „okrągły stół” oraz seminarium na temat „Czy Ukraina potrzebuje drugiego (rosyjskiego) języka?”. W Ługańskim Państwowym Uniwersytecie Medycznym odbyło się wielkie święto, na którym studenci, przybysze z krajów Afryki i Azji, poezjami Tarasa Szewczenki przekonali obecnych, jak należy kochać i szanować język ukraiński. Zatem aktualność Święta języka ukraińskiego i piśmiennictwa w dzisiejszej sytuacji politycznej i kulturalnej jest oczywista, dlatego chcę życzyć obywatelom Ukrainy: przypominajcie sobie choć czasami o swoim ukraińskim paszporcie. Krzyżowego wam słońca! Lubow JAKYMCZUK, przewodnicząca Ługańskiego miejskiego zjednoczenia „Młoda Proświta”
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
po jednym takim majątku w każdej guberni. Wywołało to lawinę sprzeciwów tych samych deputowanych chłopskich, podobnie jak liczba 40 dziesięcin na gospodarstwo — mianowicie, jeśli tak dużo dawać, to ziemi nie starczy dla wszystkich... Postanowiono utworzyć parlamentarną komisję z 23 członków, która ma opracować i przedstawić do zatwierdzenia przez Radę projekt ustawy ziemskiej. Praca komisji odbywała się codziennie i bez przerwy od 11 do 24. Omawiano następujące podstawowe zasady: 1) zniesienie prywatnej własności ziemi (aby rozdać wszystkim ziemię, najpierw trzeba ją znacjonalizować u wielkich obszarników, którzy wówczas jeszcze nią władali. — Ju.Ch.); 2) prawo każdego obywatela do ziemi; 3) organy zarządzania ziemią; 4) formy użytkowania; 5) zasady użytkowania; 6) obowiązki państwa w zakresie zapewnienia prawa do ziemi (Zob.: Ukraińska Rada Centralna. Dokumenty i materiały. Tom 2. — Kijów, 1997, — s. 50). I oto wreszcie 18 stycznia 1918 roku przyjęto „Tymczasowe prawo ziemskie, zatwierdzone przez Ukraińską [...] gospodarstwo zwyczajnym dla swojej miejscowości sposobem, miałyby korzyść potrzebną zarówno do zaspokojenia swoich potrzeb konsumpcyjnych, jak i do utrzymania swojego gospodarstwa; ta norma nie powinna przekraczać takiej ilości ziemi, która może być uprawiana własną pracą rodziny lub wspólnoty”. „Za użytkowanie ziemi nie powinno być żadnej opłaty”. „Przekazanie prawa użytkowania działki ziemi jest możliwe tylko za zgodą gromad i komitetów ziemskich”. „Przy zmianie gospodarzy działek ziemi wszystkie urządzone przez poprzedniego gospodarza i niewykorzystane ulepszenia ziemi oraz melioracje są opłacane mu przez nowego gospodarza”. Łącznie 33 pozycje (Ukraińska Rada Centralna. Dokumenty i materiały. T. 2, s. 128–130). Jak widzimy, całkiem przyzwoita ustawa, i w ogółe chłopstwa nie wywołała ona oporu. Inna rzecz, że nie udało się wprowadzić jej w życie — Radzie Centralnej zabrakło na to czasu. Od razu rozpoczęła się interwencja wojskowa bolszewickiej Rosji na Ukrainie, przy wsparciu miejscowych bol[...] karierą służbową. Iluzja, kolejne złudzenie, które zrozumiano na początku lat 30. w kazamatach GPU–NKWD” — stwierdza autor. Nie, ci ludzie, a było ich aż 66, nie dali się skusić ani stanowiskom, ani karierze służbowej, i wiedzieli, na co się narażają. Chodzi o to, że świadomie, na czele z Hruszewskim, wybrali się na Ukrainę nie tylko po to, by zajmować się nauką, ale także z zamiarem, by podziemną pracą osłabić, a w końcu zlikwidować bolszewicką władzę, wrogą ideii narodowej. Świadczą o tym protokoły ich przesłuchań w sprawie „Ukraińskiego Centrum Narodowego”, podróże Hruszewskiego do Charkowa w celu tajnych rozmów z nimi oraz inne czynniki, które szczegółowo przedstawiłem w swojej powieści. „Deklaracja-66” była maskowaniem, reakcją na publikację w Pradze w czasopiśmie „Nowa Ukraina” artykułu Wynnyczenki i Szapowała o tym, że cała ukraińska inteligencja w URSR jest nastawiona antysowiecko i współpracuje z władzą pod presją i nagonką… W. Marocko nazywa Hruszewskiego „genialnym historykiem i mało wyrazistym polit[ykiem]
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
pochodzącego z prykarpackiego miasta Dolina. W tym roku minęłoby mu 90 lat. W Dolinie zachowała się chata, w której urodził się kardynał; do jego 100-lecia urodzin zostanie odsłonięta pamiątkowa tablica… W latach 90. klasztor odwiedzały delegacje z Polski, biskupi z Kanady, Niemiec, Rzymu, turyści z Izraela, Anglii, Brazylii i wielu innych krajów. Odbywały się tu liczne młodzieżowe, obwodowe i międzynarodowe pielgrzymki, festiwale pieśni duchowej dla dzieci i młodzieży. Zrekonstruowany kościół nie jest już w stanie pomieścić blisko 50 tysięcy pielgrzymów, dlatego buduje się tu bazylikę i cały kompleks odpustowy… Na początku 1937 roku pisarz Osyp Nazaruk przepisał z archiwum klasztornego setki cudownych uzdrowień, które dokonały się dzięki modlitwom do cudownej ikony Matki Bożej
Zdjęcie z książki W. Pylypczuka „Iwano-Frankiwszczyzna”
(zaginęła w 1946 r.). Jednak w 2001 roku odnalazła się jeszcze jedna kopia wspomnianej ikony, mniej więcej stuletniej. Ponadto corocznie w naszym obwodzie odbywają się dwie duże pielgrzymki do świętych miejsc: do Kryłosa w rejonie halickim oraz do osiedla Pohonia w rejonie tyśmienickim. Zwłaszcza popularne pielgrzymki do Kryłosa organizuje komisja młodzieżowa Iwano-Frankowskiej eparchii Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego (UKGK)… W mieście Dolina znany mecenas O. Antonowycz finansuje renowację kościoła, zbudowanego i poświęconego w 1906 roku, który przed swoim jubileuszem oczekuje znamienitych gości z całego świata. A na górze Zesinnia, gdzie w dawnych czasach istniał klasztor ojców bazylianów z XII wieku, dzięki staraniom artysty z Doliny p. Romanyszyna, który obecnie mieszka w Moskwie, wznoszona jest kaplica, a być może z czasem również cerkiew… Ogółem w Dolińskim rejonie obwodu iwano-frankiwskiego w latach niepodległości wzniesiono około 20 nowych kościołów różnych wyznań. Zatem w 2005 roku nie omijajcie malowniczej Iwano-Frankiwszczyzny! A niech Bóg wspomaga waszą wyprawę!
z
Nadija DYCZKA, członek NSPU, m. Dolina
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
domu-muzeum Olhy Kobylańskiej w Czerniowcach”. Przybyszom ze wschodu, jak powszechnie wiadomo, ufano wtedy bardziej niż miejscowej inteligencji. Przyjęto ją z rezerwą, ale niemal młodziutka dziewczyna okazała się porządnym i mądrym człowiekiem. Zresztą własnej rodziny nigdy nie założyła, muzeum stało się w jej życiu najważniejsze. Przede wszystkim na pracowników naukowych nowo tworzonej placówki zatrudniono Elpidefora Matwijowycza oraz Ołenę Ołeksandriwnę Panczuków, którzy do 1947 roku, dopóki nie przydzielono im osobnego mieszkania, zajmowali dwa pokoje na prawo od korytarza, ekspozycja muzealna mieściła się w trzech pokojach. Sąsiedztwo z krewnymi pisarki przyniosło niemałe korzyści. Sporządzono opisy naukowe pokoi pamięci, zbiory wzbogaciły się o rękopisy, listy, pierwodruki O. Kobylańskiej, W. Stefanyka, N. Kobrynskiej, W. Hnatiuka, O. Makoweja oraz innych pisarzy i działaczy kultury Ukrainy. Po raz kolejny podkreślam taki fakt: w 1956 roku Rada Ministrów USRR zobowiązała Czerniowieckie Muzeum O. Kobylańskiej do przekazania części zgromadzonych materiałów do działu rękopisów Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Akademii Nauk USRR, ponieważ poszczególne zbiory placówki akademickiej okazały się uboższe niż zbiory prowincjonalnego muzeum. Przekazywano jednak nie wszystko, czego żądano ze stolicy, a ze wszystkiego, co przekazano, wykonano kopie. Uratowano także kilkadziesiąt unikatowych książek, rękopisów i dokumentów, które na żądanie służb specjalnych miały zostać usunięte ze zbiorów i zniszczone. Na dzień dzisiejszy daleko nie każde muzeum posiada tak bogaty zbiór pamiątek, który daje możliwość pełnego odtworzenia wnętrz domu takimi, jakimi były za czasów gospodyni. Rękopisów, pierwodruków, fotografii i innych eksponatów tylko w zbiorze głównym zgromadzono tu ponad 5 tysięcy. Dzięki inicjatywie O. K. Kowalenko znawca języka niemieckiego (w szczególności gotyku) E. M. Panczuk dokonał tłumaczeń wczesnych niemieckojęzycznych utworów O. Kobylańskiej „Zjawa”, „Człowiek z ludu”, „Hortensja”, „Obraz z życia Bukowiny”, „Wola czy los”. Skłoniła go ona do napisania wspomnień o Oldze Julianownie. W ogóle muzealnicy przez dziesięciolecia zbierali nie tylko eksponaty, ale i wspomnienia o swojej patronce, porządkowali niezbędne katalogi itp. Wszystko to służy tym, którzy zwracają się dziś po konsultacje. Wspaniali, uczciwi ludzie pracowali i pracują w muzeum. Szczególną, unikatową opiekunką sal była Darija Kostiantyniwna Tuwtuł. Nie tylko chroniła eksponaty i oprowadzała zwiedzających, ale też nieoficjalnie tłumaczyła poszczególne listy i dokumenty z języka niemieckiego i rumuńskiego. Pierwsze publikacje o przekazanych w 1974 roku z USA dziennikach O. Kobylańskiej, które przez długi czas uważano za zaginione, ujrzały światło dzienne przede wszystkim dzięki jej pomocy. Przez dziesięciolecia muzeum przyjęło setki tysięcy zwiedzających. Były czasy, kiedy trzeba było obsługiwać wycieczki z pociągów turystycznych. Przeglądając księgi pamiątkowe muzeum, zwraca się uwagę na to, że bywali tu niemal wszyscy znani ukraińscy pisarze, których szczyt twórczości przypada na lata 50. – 70. ubiegłego wieku. Wesoło uśmiechali się moi starsi koledzy, wspominając wizytę młodego Dmytra Pawłyczki. Przyszedł do muzeum w deszczową porę. Zatrzymał się przed wejściem, zrzucił brudne obuwie i boso poszedł oglądać sale. Wyciszona, niemal onieśmielona była w muzeum nasza sławna Lina Kostenko. W księdze pamiątkowej zapisała: „Szczęśliwa, że byłam w tym domu, gdzie żyła Olha Kobylańska – i żyje, żyje jej dusza i teraz tutaj, i wszędzie. Lina Kostenko. 11.III.1994 r.”. Niezapomniane wrażenia wywierało muzeum także na Maksymie Rylskim, na Czyngizie Ajtmatowie, na Jewhenie Jewtuszence i na wielu, wielu innych mistrzach pióra. W czerwcu 1981 roku pracowników muzeum poruszył wpis w księdze zwiedzających, dokonany przez aktorów Kijowskiego Akademickiego Teatru im. I. Franki. Dziękowali oni w szczególności przewodnikowi „za wysoki artyzm”. Pamiętna stała się także wizyta w muzeum 21 marca 2002 roku Wiktora Juszczenki. Wtedy przypadała 60. rocznica dnia, w którym O. Kobylańska odeszła do wieczności. Skrajnie obciążony spotkaniami w przedsiębiorstwach, zmęczony wystąpieniem w telewizji, powiedział wcześniej, że w taki dzień chciałby odwiedzić miejsce, w którym żyła jego ulubiona pisarka. Zdołał podjechać pod muzeum dopiero około godziny 21. Ale nie przebiegł pospiesznie przez sale ekspozycyjne, jak to zwykle bywa w takich przypadkach, lecz okazał się uważnym i dość erudycyjnym słuchaczem oraz rozmówcą. Wrażenia większości zwiedzających z muzeum można podsumować wpisem studentów Czerniowieckiego Technikum Handlowego, datowanym na 8 grudnia 1993 roku: „Z czcią przekroczyliśmy próg domu naszego górskiego kwiatu – delikatnej i odważnej Bukowianki, która obejmowała sercem całą Ukrainę i życzyła jej wszelkiego dobra. Życzmy i my wiecznego szacunku i sławy muzeum Bukowińskiej Carycy, a jej przewodnikom – pracownikom muzeum: Jasnego słońca i czystego nieba! Zdrowia i zgody – tego nam wszystkim potrzeba... Niech ściele się szczęściem wasza droga Od tego drogiego nam wszystkim progu!”. Wołodymyr WOZNIUK, jeden „z nie do końca normalnych”, bo pracuje w muzeum 33. rok
Traducción automática
Ten niewielki parterowy dom to trzynasta czy czternasta siedziba wybitnej ukraińskiej pisarki, to jej ostatnie i pierwsze własne mieszkanie. Mieszkała tu od maja 1929 roku aż do samej śmierci — 21 marca 1942 roku. Stąd odprowadzono O. Kobylańską w wieczność 23 marca 1942 roku. Pisarka często bywała w tym domu jeszcze na długo przed swoim zamieszkaniem. Budynek należał do jej najstarszego brata Maksyma Kobylańskiego. Rodzina brata mieszkała w nim do połowy 1917 roku, a następnie wyjechała do Odessy. Maksym zmarł tam 27 sierpnia 1922 roku. Po nim spadkobierczynią została jego córka Maria, która również mieszkała w Odessie. Dzięki pomocy Mychajła Bilacza, literaturoznawcy i wydawcy z Charkowa, który był pełnomocnikiem O. Kobylańskiej wobec radzieckich wydawnictw (Północna Bukowina, jak wiadomo, znajdowała się wówczas pod władzą burżuazyjno-obszarniczej Rumunii), udało się skontaktować z córką brata. Przekazano jej część honorarium za utwory pisarki, które wówczas wydawano w Charkowie. Po dopełnieniu odpowiednich formalności przekazała ona prawo własności domu swojej słynnej ciotce. W ten sposób rozwiązano kilka problemów. Jednym z nich było przesyłanie (a raczej przekazywanie) przez Pragę i Lwów honorariów za wydawanie w Wielkiej Ukrainie utworów O. Kobylańskiej, co było związane ze skomplikowanymi stosunkami dyplomatycznymi między ZSRR a Rumunią. Nie zawsze docierały one na czas, zdarzały się nieporozumienia związane z zaginięciem niektórych z nich. Rozwiązano, rzecz jasna, kwestię mieszkania, gdyż pisarka mieszkała wówczas w bardzo nieprzytulnym, półpiwnicznym pomieszczeniu za rezydencją metropolity przy obecnej ulicy Josyfa Hławky. Dla córki brata korzystny był warunek przedstawiony 28 marca 1927 roku w liście do niej przez Elpidefora Panczuka, zięcia i sekretarza O. Kobylańskiej: „Pani Olga Kobylańska chce kupić dom i będzie płacić nie stąd, a stamtąd, gdzie Państwo przebywacie. Otrzymają Państwo pieniądze w takiej walucie, w jakiej Państwo zechcą, od instytucji, która znajduje się tam, a która z kolei ma zobowiązania wobec pani Olgi Kobylańskiej. Przewaga tej propozycji: dom pozostanie w rodzinie. Mogliby Państwo go odkupić, gdyby Państwo wrócili”. W tym samym liście opisuje on ówczesny stan siedziby: „Remont nie był przeprowadzany, z wyjątkiem drobiazgów (rynny). Wygląd zewnętrzny domu jest bardzo smutny: część oszklonej werandy zapadła się, po płocie nie został ani ślad, jeden sąsiad chodzi przez podwórko, schody do ogrodu grożą zawaleniem, ogród jest całkowicie zaniedbany, w budynku — zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz — są duże pęknięcia, zwłaszcza na suficie wewnątrz, ściana wychodząca na ulicę pękła, w podłodze jest wiele dziur, piece nie nadają się do użytku. Na podwórku śmierdzi, jest bardzo wilgotno, studnia lada chwila się zawali”. Zatem trzeba było zarówno przeprowadzić kapitalny remont, jak i dokonać pewnej rekonstrukcji, zgodnie z życzeniami pisarki. W ciągu roku dom, podwórko i ogród stały się takimi, jakimi widzimy je dzisiaj. Nowa siedziba okazała się nadzwyczaj gościnna. Do O. Kobylańskiej przyjeżdżały bliskie jej Ołena Kysilewska, Iwanna Błażkewycz, Lidija Buraczynśka-Rudyki, Olha Duczyminśka, szczerzy przyjaciele z Bukowiny i spoza jej granic, zwłaszcza ukraińscy emigranci polityczni, którzy znaleźli się w różnych krajach Europy, w USA i w Kanadzie, gdyż w czasie, gdy Ukraina była rozszarpana przez różne państwa, nasza wybitna rodaczka stała się dla nich symbolem wytrwałości, niezłomności ducha narodowego. Nic dziwnego, że po przyłączeniu Północnej Bukowiny do Radzieckiej Ukrainy 28 czerwca 1940 roku w tym domu w pierwszej kolejności bywali pisarze ze Wschodniej Ukrainy — Andrij Małyszko, Wołodymyr Sosiura, Jurij Janowśkyj, Natan Rybak, Petro Pancz, Icyk Fefer, Dmytro Kosaryk i inni. Nieśli szczere słowa wdzięczności za wielki talent, za naukę twórczości. Symboliczne jest to, że jej rodzina (tutaj O. Kobylańska czuła rodzinne ciepło dzięki bratanicy, przybranej córce Ołenie Panczuk-Kobylańskiej lub Halusi, jak zwykle ją nazywano, zięciowi Elpideforowi, wnukom Ihorowi i Ołehowi) założyła wówczas swoistą księgę, w której goście zapisywali swoje życzenia dla gospodyni domu, coś w rodzaju muzealnej księgi pamiątkowej. Symboliczne jest to, że dzięki inicjatywie D. Kosaryka, którego spośród ówczesnych gości O. Kobylańska szanowała najbardziej, oraz wsparciu Pawła Tyczyny w latach wojennej zawieruchy, wkrótce po wyzwoleniu Bukowiny od faszystowskich najeźdźców, w 81. rocznicę urodzin — 27 listopada 1944 roku — otwarto w Czerniowcach muzeum pisarki. Kiedyś w obwodowym urzędzie statystycznym usłyszałem od niedawnej absolwentki wydziału ekonomicznego uniwersytetu, że w muzeach pracują, jak trafnie zauważył jeden z jej wykładowców, nie do końca normalni ludzie. Przy tym wypowiedzi towarzyszył odpowiedni gest palcem przy skroni. Zgodziłem się, że tak, nie do końca normalni, bo oni z reguły są fanatykami swojej sprawy. Pomimo nędznych zarobków, niemal zerowego finansowania państwowego tych placówek naukowo-oświatowych, latami, dziesięcioleciami strzegą pamięci naszego narodu. Taką była Ołena Kononiwna Kowalenko — pierwszy dyrektor (po przyłączeniu do Czerniowieckiego Muzeum Krajoznawczego w 1963 roku — kierownik). Niedawną absolwentkę Kijowskiego Instytutu Pedagogicznego, członkinię KPZR, sprawdzoną do tego przez wojnę, skierowano do Czerniowiec zaraz po podpisaniu przez M. S. Chruszczowa Postanowienia nr 1134 Rady Komisarzy Ludowych Ukraińskiej SRR z 4 września 1944 roku „O otwarciu pamięciowo-
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
tysiące wykroczeń, muszą być surowsze kary. To niesłuszne! Wykroczeń nie będzie, jeśli w dzieciństwie, wieku dorastania, w młodych latach nie będzie kar. Dokładniej: jeśli zniknie nawet potrzeba kary. Miłość do ludzi wychowuje się tylko miłością. Mówi Olha Suchomłynska, córka wielkiego nauczyciela-humanisty, doktor nauk pedagogicznych, akademik Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy: „Wasyl Ołeksandrowycz, wbrew istniejącym w byłym Związku twierdzeniom, oświadczał: „Formuje się człowiek masowy, gotowy bezmyślnie iść za tymi, którzy głośno wykrzykują hasła”. Bronił autonomii każdego malucha, każdego nastolatka. Dyskutował z Antonem Makarenką: „W osobisty świat dziecka nikt nie ma prawa ingerować. Tym bardziej kolektyw. Na pierwszym planie nie „My”, a „Ja”. Możliwe, że on pierwszy zaczął mówić o pedagogice bez przemocy, pedagogice ukrytej, pedagogice, która leczy. Początkowo ojciec działał według surowych praw pedagogiki autorytarnej. Wierzył w komunistyczne ideały. Na początku lat 50. rozczarował się. A potem w ogóle odciął się od oficjalnej pedagogiki i pisał utwory, które ostro z nią kolidowały. Proponował swój system wychowania. Co go bolało? Cierpiał z powodu tego, że nie tylko literatura jest „bolszewizowana”, ale całe życie, poczynając od przedszkola i… Cierpiał, że w kraju są dwie moralności i jest nimi przesiąknięte całe życie obywateli, że słowo rozmija się z czynem. Ojciec miał odwagę zamierzyć się na to, co ustalone w radzieckiej pedagogice, i nie tylko w pedagogice. Głównym zaś w jego życiu było to, że zajmował się humanizacją dziecka w surowych realiach socjalizmu. Nierzadko wbrew oficjalnej nauce. „Jaka by nie była sytuacja w kraju, dziecko trzeba kochać. Przedszkolaki i dzieci szkoły podstawowej to zakładnicy dorosłych, którzy co chcą, to z nimi robią. Przemoc w domu, przemoc w szkole”. * * * Dzisiaj Suchomłynskiego rozszarpano na hasła, skrzydlate powiedzenia. Są one głębokie i treściwe. I rzecz ta jest potrzebna. Ale nie chce się nawet myśleć, że dla kogoś na tym zakończy się jego znajomość z wielkim humanistą. Wasyl Suchomłynski — to pedagogika i teraźniejszości, i przyszłości. Taisija MOSTOWA z ki, Ukraińskim Uniwersytecie Pedagogicznym im. W. Stefanyka, Uniwersytecie Czerniowieckim im. J. Fedkowycza, Uniwersytecie Lwowskim im. I. Franki, Drohobyckim Instytucie im. I. Franki, Ługańskim, Umańskim, Mikołajowskim, Krzyworoskim uniwersytetach oraz innych uczelniach wyższych, a także stworzenie przez J. Rudenkę, W. Strumanśkiego, Je. Siawawka, D. Fedorenkę programów uniwersyteckich z ukraińskiej etnopedagogiki. Aktualizuje ukraińską etnopedagogikę prasa pedagogiczna: czasopisma „Doszkilne wychowannia”, „Poczatkowa szkoła”, „Ridna szkoła”, „Dywo słowo”, tygodnik „Oswita”. Wielką popularność zdobyły takie czasopisma ukrainoznawcze jak „Berehynia” (redaktor-założyciel W. Skuratiwśkyj), „Narodoznawstwo” (M. Dmytrenko), „Żywa woda” (D. Czerednyczenko), „Zahrawa” (N. Kolisnyk). Owocnie działa Naukowo-Metodyczne Centrum „Ukraińska etnopedagogika i narodoznawstwo” Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy oraz Przykarpackiego Uniwersytetu im. W. Stefanyka (dyrektor centrum R. Skulśkyj). z Dmytro FEDORENKO, Olha FEDORENKO, m. Krzywy Róg
Traducción automática
Mówią, że dzieci są niegrzeczne. A ja wiem, że to nieprawda. Janusz KORCZAK O czynie Korczaka, ocenianym według najwyższych wzorców ludzkiej godności, Suchomłynski dowiedział się po wojnie. „Życie Janusza Korczaka — napisze później w książce „Serce oddaję dzieciom” — jego wyczyn o zdumiewającej sile moralnej i czystości stał się dla mnie natchnieniem. Zrozumiałem: aby stać się prawdziwym wychowawcą dzieci, trzeba oddać im swoje serce”. I już pod koniec swojego niedługiego życia Wasyl Ołeksandrowycz napisze: „Dopóki będę żył, będę sprawdzał w swojej szkole prawdziwość prawdy, w którą szczerze wierzę: człowieka można wychować tylko dobrem”. Przejrzyjmy jego książki, przeczytajmy listy. „Jak dobrze z maluchami — sześciolatkami. Niedawno zdarzyło się takie wydarzenie. Siedzimy w klasie. Za oknem deszcz. Dzieci rysują deszcz. „A ojciec Dmytryka jest w więzieniu?”, — nagle rozległo się w klasie. Mnie jakby ktoś oblał zimną wodą. Te słowa powiedział Pawłyk. On jest sąsiadem Dmytryka i nie zdołał zachować w tajemnicy takiej nowiny. „On w więzieniu będzie siedział zamknięty na klucz, o tak”, — kontynuował Pawłyk. Dmytryk zbladł. Ołówki, którymi rysował deszcz, drżały w jego rękach. Podniósł oczy i błagalnie spojrzał na mnie, a potem pochylił główkę. — Nic dziwnego w tym nie ma, — powiedziałem dzieciom. — Tata Dmytryka szkli okna. Pamiętacie, on i w szkole szklił. W więzieniu jest dużo wybitych szyb. Ojciec Dmytryka pojechał tam je szklić. Nie jest to taka szybka praca. Trzeba i zaszklić, i zaszpachlować. W oczach Dmytryka zaświeciły światełka wdzięczności. Tę chwilę on zapamięta… „A co to jest więzienie?”, „A kto wybił szybę w więzieniu”, — posypały się pytania. Ale na nie odpowiedzieć było już łatwiej”. U Suchomłynskiego dominuje pedagogika sukcesu, wywyższenia dziecka. Kiedyś w folklorze natrafiłam na słowo wychowywać. Ale nie ono mnie zatrzymało, a interpretacja. Wychować — zachować — przychować — schować przed złem. Genialna interpretacja — schować dziecko przed złem. Prowadzić drogą dobra. To umiał robić Wasyl Ołeksandrowycz nawet w nieprzytulne, szatańskie czasy. Nie na darmo przecież Z DAWNYCH ŹRÓDEŁ Ukraińska pedagogika ludowa, zrodzona jeszcze w antycznej Ukrainie, swoimi korzeniami sięga w siwą starożytność, w życie i byt, zwyczaje oraz wiarę ukraińskich plemion jeszcze przed założeniem państwa kijowskiego, które, według słów kronikarza, „miały każde swoje zwyczaje, prawa i naukę ojców swoich oraz swoje obyczaje każde” (M. Hruszewski). Najdawniejsze plemiona (kimmeryjczycy, scytowie, sarmaci, drewlanie, dregowicze, polanie, diwercy, słowenie, tywercy, ulicze, biali chorwaci i inni) miały zalążki pedagogiki ludowej, bo już istniały pierwotne szkoły grupowe, a w ostatnim stadium życia scytów i sarmatów powstały nawet gimnazje. Przejście od zewnętrznego regulowania zachowania człowieka (poprzez formalno-pokazowe działania) do wewnętrznego (na podstawie odpowiednich zasad moralnych) sprzyjało podniesieniu pedagogiki ludowej na wyższy szczebel jej rozwoju. Przecież w centrum praktyki wychowawczej już w czasach antycznych staje problem kształtowania duchowych cech osobowości. Ukształtować moralne cechy człowieka, które regulowałyby jego czyny, nie jest łatwo. Jedni uznali: Wasyl Suchomłynski — najwybitniejsza postać pedagoga-humanisty XX w. On w niepełne 52 lata zdążył wychlapać w ten nieprzytulny świat morze miłości do dzieci i młodzieży: „Każdego ranka czekam na dzieci. Z nimi moje szczęście. Każdego dnia, każdą godzinę budzę w dzieciach człowieczeństwo — najdelikatniejszą zdolność odczuwania obok siebie złożonych poruszeń cudzego serca, cudzej duszy… I nikt nie zmusi mnie do rezygnacji z prawdy: głównym przedmiotem w radzieckiej szkole powinno być znawstwo człowieka”. W innym miejscu: „33 lata pracy w szkole przekonały mnie: absolutnie normalne wychowanie — to wychowanie bez kar, bez krzyków, bez gróźb. Chcę zrobić zastrzeżenie: nie po prostu wychowanie bez kar, a wychowanie bez potrzeby kary”. Wszystkiego doświadczył w swoim niedługim życiu (1918—1970) wybitny pedagog. W jego życiu była Golgota (grożono, że nie będą drukować), na rok-półtora przed śmiercią był i piedestał (członek-korespondent Akademii Nauk Pedagogicznych ZSRR, bohater pracy socjalistycznej, zasłużony nauczyciel Ukrainy). On jakby czuł presję wyznaczonego mu czasu, śpieszył się, dlatego też „umówił się z losem”. I wydaje się, zdążył zrobić wszystko, co mu powierzono. A poprzez niego — nam. Napisał 48 książek, 1500 bajek, opowiadań, przypowieści, setki artykułów naukowych. Urodził się Wasyl Ołeksandrowycz na Kirowohradszczyźnie w rodzinie rolnika. Dzieci było czworo: trzech braci i jedna siostra. Wszyscy zostali nauczycielami języka ukraińskiego i literatury. Więc nie dziwi, że bolało go wszystko, co ukraińskie. I kiedy presja na język ojczysty od czasu do czasu stawała się nie do zniesienia, napisze do prasy centralnej: „Dwa języki ojczyste — to tak samo niedorzeczne, jakbyśmy próbowali wyobrazić sobie, że jedno dziecko urodziły dwie matki. Dziecko ma jedną matkę. Ojczystą. Do śmierci. Do ostatniego tchu”. Był już wolny, pozbył się niewolnictwa. Ostatnie 22 lata Wasyl Ołeksandrowycz kierował szkołą średnią w Pawłyszu, która znajduje się na Kirowohradszczyźnie. * * * Posłuchajmy przynajmniej niektórych jego twierdzeń, których prawdziwość setki razy była sprawdzona w praktyce: 9 Ocena nie powinna być narzędziem strachu i kary. Ocena — to bożek, a czy warto wyrażać sukces uczniów cyframi? 9 Szkoła powinna uśmiechać się do dziecka stale. Uśmiech poprawia nasze życie. Uśmiech nauczyciela — to jego serce. 9 Jeśli uczeń uważa, że ten nauczyciel nie jest dobry, to tak właśnie jest. 9 Kultura pedagogiczna rodziców jest jeszcze dość niska. U nas nie ma miłości rodziców do dziecka, a miłość-odkupienie — cukierki, ubrania, wycieczka… 9 Pragnąłem, aby zanim rozłożą książkę, przeczytają po sylabach pierwsze słowo, dzieci przeczytały strony najpiękniejszej na świecie książki — książki przyrody. Tak w naszej szkole pojawiły się klasy pod błękitnym niebem. 9 Przyczyną dziecięcego zaniedbania i wykroczeń jest… niska kultura pedagogiczna wychowania rodzinno-szkolnego. Zdolności umysłowe mają materialną podstawę — mózg, który zaczyna kształtować się w łonie matki. Jest straszny wróg dzieciństwa, zwłaszcza rozwoju umysłowego — alkoholizm rodziców. Ale żeby urodzić niepełnowartościowe dziecko, niekoniecznie trzeba być alkoholikiem. Wystarczy, że ojciec czy matka będą w stanie silnego upojenia alkoholowego podczas poczęcia… I żadne leczenie tutaj nie pomoże. A żmudną pracę wychowawczą z takimi może prowadzić, szczerze mówiąc, tylko jeden na stu pedagogów.
9 Wielu rodziców zupełnie nie wie, jak prawidłowo wychowywać, kształtować charakter, nawyki, poglądy młodych. Właśnie we wczesnym dzieciństwie człowiek musi przejść wielką szkołę subtelnych, serdecznych relacji. Te relacje to najważniejszy moralny dorobek rodziny. A pierwsze lekcje myślenia ucznia powinny odbywać się nie w klasie, nie przed tablicą, a wśród przyrody. Rodzice! Idźcie razem z dziećmi w pole, do lasu, na brzeg stawu… Słuchajcie muzyki przyrody, słonecznego letniego dnia, wieczornej zorzy, lipcowej nocy, smutnego listopada. Sprzyja to waszemu uzdrowieniu i zdrowiu waszego dziecka. 9 Można jeszcze nierzadko usłyszeć: po to, aby na zawsze pozbyć się
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
rzecz, przestrzegając odwiecznego zwyczaju, równo dzielić pożywienie między członków rodu, a inna — systematycznie stosować środki oddziaływania na jednostkę, aby wyrobić w niej nawyk oddawania lepszego pokarmu choremu lub małemu. System działań wychowawczych ludowej pedagogiki na każdym z etapów jej rozwoju staje się coraz bardziej harmonijny, bogatszy, skuteczniejszy. Wśród dóbr uznawanych we wszystkie czasy za ogólnie cenne pierwszym i najcenniejszym są zdrowie i życie człowieka. Wspólnymi dla wszystkich warunkami bytu były i pozostają kontynuacja rodu oraz te zjawiska społeczne, które temu służą: małżeństwo, rodzina, narodziny i wychowanie dzieci, zapewnienie moralnej ochrony człowieka na gruncie humanizmu i sprawiedliwości. Ukraińska pedagogika ludowa daje zalecenia dotyczące wyboru małżonka, wychowania przedporodowego oraz szczególności wychowania maluchów w pierwszych trzech latach życia, kiedy należy „włączyć” do aktywności życiowej dziecka około 3000 zakodowanych przez naturę komunikatów o człowieku i wszechświecie, o ziemi i rodzicach itd.
PRZYKAZANIA BOŻE — JAKO NORMA ETYCZNA Wielki wpływ na masową praktykę wychowania dzieci i młodzieży na Ukrainie wywarło przyjęcie chrześcijaństwa w roku 988. W związku z tym żywotnymi źródłami dla ukraińskiej pedagogiki ludowej stały się nie tylko własne wynalazki wychowawcze, ale także nauka chrześcijańska, a wraz z nią — bogaty dorobek duchowo-moralnego wychowania narodów Bliskiego Wschodu i basenu Morza Śródziemnego. Przez wiele wieków nasz naród wyrażał swoje ideały pedagogiczne językiem religii. Na świadomość i regulację zachowania wpływają doktryny religijne o „wszystkowidzącym Bożym oku”, „harmonii duszy i ciała”, „strasznym sądzie”, „obietnicy nagrody rajem za cnotliwe życie na ziemi” oraz „karze za popełnione grzechy, dokonane zło”. Jaskrawa zewnętrzna i wewnętrzna oprawa świątyń i cerkwi, uroczystość nabożeństw, tajemniczość spowiedzi, modlitw, majestat cerkiewnego śpiewu, przykazania Boże, niezwykłość świąt religijnych, obrzędów i symboli silnie oddziałują na psychikę człowieka, zwłaszcza w wieku dziecięcym.
Historia ukraińskiej ludowej pedagogiki składa się z całej serii szczęśliwych i nieszczęśliwych, heroicznych i tragicznych kart. W latach czterdziestych XII w. Kijowska Ukraina-Ruś w wyniku najazdu tatarsko-mongolskiego oraz książęcych waśni przestała istnieć. Ukraińska państwowość odnalazła swoją kontynuację jeszcze przez 200 lat w państwie halicko-wołyńskim. Życie, przepełnione wielkim napięciem, uciskiem i niebezpieczeństwami, mobilizowało pedagogikę do wychowywania u dzieci wytrwałości w walce o własny los i los narodu, odporności i odwagi, dążenia do pokonywania trudności, okazywania miłości do rodzinnej ziemi, heroicznej historii swoich przodków. Narodowo-wyzwoleńcza walka narodu ukraińskiego przeciwko tatarsko-tureckim i polskim najeźdźcom w epoce kozackiej (XV–XVII w.) wniosła nowy impuls w rozwój ukraińskiej ludowej pedagogiki, wznosząc ją na szczyt przejawu pedagogiki kozackiej, której głównym wychowawczym ideałem stał się kozak jako ucieleśnienie cnót prawdziwego Ukraińca, mężnego rycerza-wyzwoliciela, nieustraszonego obrońcy rodzinnej ziemi, bezinteresownego obrońcy wszystkich skrzywdzonych i pokrzywdzonych. XX wiek wszedł do historii Ukrainy jako wiek wojen, przemocy i nieszczęść. Ukraińska państwowość, po raz pierwszy od wielu wieków ugruntowana na wszystkich ziemiach w 1918 roku, ponownie została zniszczona. W związku z tym ukraińska ludowa pedagogika znalazła się w bardzo trudnym położeniu.
WSPÓŁCZESNOŚĆ: ODRODZENIE TRADYCJI Proklamowanie państwowej suwerenności Ukrainy otworzyło szeroką przestrzeń dla odrodzenia i rozwoju ukraińskiej ludowej pedagogiki. Na ten temat przeprowadzono szereg ogólnoukraińskich konferencji naukowo-praktycznych. Wielkie znaczenie ma zakładanie katedr ukrainoznawstwa w uczelniach wyższych, otwarcie i działalność Instytutu Ukrainoznawstwa (dyrektor P. Kononenko), funkcjonowanie laboratoriów etnopedagogiki ukraińskiej w Instytucie Badań Naukowych Pedagogiki
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
Narodowy Związek Artystów Plastyków Ukrainy wraz z twórczym stowarzyszeniem „Artystyczna Solidarność” przedstawił opinii publicznej swoją wizję niedawnych wydarzeń na Chreszczatyku. Wystawa prac otrzymała nazwę „Artystyczne ‘Tak’ Pomarańczowej rewolucji” i odbywała się od 2 do 12 grudnia w Domu Artysty przy ulicy Siczowych Strzelców 1/5 (to na Placu Lwowskim w Kijowie). W wystawie wzięło udział wielu artystów, a spektrum zaprezentowanych prac jest dość różnorodne. Są to etiudy, szkice, rysunki, obrazy, symboliczne lub humorystyczne fotografie, kompozycje. Każda z nich jest wyjątkowa, ma swoje estetyczne przeznaczenie. Jedne prace przywołują wciąż świeże wspomnienia niedawnych dni, skłaniają do przemyśleń, inne — odtwarzają reakcję ludu na oświadczenia niektórych polityków, wywołują śmiech. Tak, w karykaturalnych rysunkach zwiedzający wystawę zobaczyli istotę wielu ukraińskich polityków, w szczególności Wiktora Juszczenki, Iwana Płuszcza, Wołodymyra Łytwyna, Natalii Witrenko, Łeonida Kuczmy, Wiktora Janukowycza. A ludowe hasło „Jest nas wielu” zostało zinterpretowane przez Maksyma Raczkowskiego jako wytłaczanka, w której na każdym jajku znajduje się naklejka „Pora”. Jaskrawymi zdjęciami, które uwieczniły „pomarańczowych” ludzi z ulicy, momenty z życia na Majdanie, wydarzenia pod Radą Najwyższą, Gabinetem Ministrów, Administracją Prezydenta, stały się prace Wiktora Sydorenki „Rewolucyjny Majdan” i innych. A oddać samo odczucie na Majdanie zdołał Serhij Sawczenko na płótnie „My”. Tutaj jest i radosne podniecenie, i niepokojące przeczucia, tutaj są i pomarańczowe wstążki, i jaskrawe flagi — wszystko się zmieszało, wszystko się przeplotło. Siłę narodu, jego wolę, niechęć do godzenia się z kłamstwem i niesprawiedliwością odtworzyła symboliczna rzeźba Ołeksija Perhamenszczyka „Głos narodu” — głowa z otwartymi ustami, oblepiona ludźmi. Skrzydłom wyraźnie brakowało flagi Ukrainy. Prawdopodobnie dlatego, że zwiedzający nie liczyli na podobne autorskie wezwania. Ideę integralności terytorialnej Ukrainy ucieleśniła Ołeksandra Czyczkan w pracy „Jedyna i niepodzielna” poprzez stworzenie mapy Ukrainy ze zszytych skrawków pomarańczowej tkaniny. A Wiktor Kudin odtworzył ją w postaci dwojga ludzi, którzy siedzą na różnych częściach owalu — niebieskim i pomarańczowym — i obejmują się nawzajem. Myśl samych uczestników rewolucji w tej kwestii przekazuje ogromne żółte płótno „Jedyna Ukraina” z licznymi podpisami na nim. Nie pominęli uwagą artyści także faktu świętowania urodzin na Majdanie sojuszniczki Wiktora Juszczenki w walce — Julii Tymoszenko. Delikatną żółtą różą w kruchym wazonie powitał jubilatkę Artem Andrijczuk, nazywając swoje płótno „Z okazji urodzin, Julio”. Ogólnie rzecz biorąc, stosunek samych artystów do Pomarańczowej rewolucji i ludowego Prezydenta Wiktora Juszczenki wyraża napis na obrazie W. Rudniewej — „Artyści z narodem”. Olga SKRYPKINA Zdjęcia Hanny OBORSKIEJ. PREZENTACJA. Niedawno w Kijowskim Domu Aktora odbyła się prezentacja antologii współczesnej ukraińskiej dramaturgii „Strajk iluzji”. Książkę, która ukazała się w Wydawnictwie Sołomii Pawłyczko „Osnowy”, czytelnik powinien był zobaczyć już dawno, ale z powodu braku środków „strajkujący” niespodziewanie i udanie „zdążyli” przyłączyć się do pomarańczowej rewolucji. Jak tu nie uwierzyć w Opatrzność? Autorzy antologii byli tak zadowoleni z tak terminowego spóźnienia swojego dzieła, że dość nie złośliwie żartowali z Serhija Proskurni, dzięki któremu wydanie książki odbyło się z punktualnością narzeczonej, oraz aktywnie wymyślali hasła dla teatru i narodu w ogóle. Ale panu Proskurni, który moderował wieczór, szybko znudziło się tak po prostu rozdawać książki obecnym, dlatego do tworzenia haseł dołączyli się także szczególnie utalentowani i chciwi widzowie. Jeśli na książkach w ten sposób myślano zaoszczędzić, to był to zły pomysł, ponieważ po wręczeniu prezentu autorce arcydzieła „Kiedy na scenie — Proskurnia, nigdy nie brzmi głupia!” moderator musiał się wykosztować niemal na każde hasło, wśród których były i nie tak komplementarne, na przykład — „Żołdak — tak! Proskurni — nie!”. Za to Bohdanowi Żołdakowi — jednemu z autorów antologii — było przyjemnie, żartował, śmiał się i, wygląda na to, czuł się całkiem zadowolony, jak zresztą i wszyscy inni dramaturdzy. Cóż, cieszyć się rzeczywiście można. Nie tak często na Ukrainie ukazuje się drukiem rodzima dramaturgia. A jakościowej dramaturgii już dawno nie było. Teraz czytelnik ma możliwość zapoznania się ze sztukami Bohdana Żołdaka, Ołeha Honczarowa, Jarosława Wereszczaka, Ołeha Mykołajczuka-Nyzywcia, Ołeksandry Pohrebińskiej, Nedy Neżdanej, Łarysy Pa... boi się nieznanego, dla tych, którzy nie będą wiecznie chować się za cieniami klasyków, a wyjdą na barykady Nowego Teatru. Teatru, który będzie płakał i śmiał się razem ze swoim Czasem, swoim Narodem...” Maria KRYYSZTOPA PALETA
Traducción automática
Temat roli i odpowiedzialności środków masowego przekazu w tych napiętych dla całego kraju dniach poruszył Jurij Jermolenko projektami „Alternatywne wiadomości” oraz „Ostatnie wiadomości”. Projekty powstały jako kompozycje z pomalowanych na pomarańczowo telewizorów, przy czym w „Ostatnich wiadomościach” ekrany — różne kanały telewizyjne: „Kijów”, „Nowyj kanał”, „Era”, „CNN”, „Euronews” i inne — odtwarzały wydarzenia na Majdanie Niepodległości. Autor zdołał wskazać na ważność akcji protestacyjnych, na uwagę światowej wspólnoty wobec wydarzeń na Ukrainie. Nowy stosunek Ukraińców do namiotu wyraziły Sofija Hanycz oraz Iryna Kusajło kompozycją „Nowe życie”, która powstała w postaci niebieskiego namiotu, wewnątrz którego na żółtym kocu umieszczono duże zdjęcie niemowlęcia. Oto jak wyjaśniają swoją pracę autorki: „Taki zwyczajny przedmiot, jak namiot… Takie szczególne wydarzenie dla każdego, jak narodziny dziecka… Teraz, zestawione razem, zaczynają być symbolami narodzin nowego etapu życia społeczeństwa, nowego wolnego narodu… Właściwie, w namiotach, tak niezabezpieczonych, w odróżnieniu od kamiennych murów domów, oraz w przebudzonej świadomości ludzi znów pojawia się póki co kruche, ale niezwykle silne pragnienie życia. Żyć wolno!”. A na szczególność i ważność głosowania każdego obywatela te same autorki położyły nacisk pracą „Skrzynki z naszymi losami”. Urna do głosowania, w której zamiast kart do głosowania leżały strony z dziennika, zabawki, przemawiała do zwiedzających: „Wybór zakłada rozmyślania. Wybór oznacza nadzieję. Wybór — to podjęcie decyzji. Wybór jest niemożliwy bez przeżywania. Każdy z nas włożył do skrzynek wyborczych przede wszystkim cząstkę siebie i swojego życia. Do skrzynek włożyliśmy swoją przyszłość i przyszłość naszych dzieci. Wybór oznacza odpowiedzialność. Jaki będzie następny krok? Co zrobić z czyimś losem, kiedy nadejdzie decydujący moment?”. Nieco niedokończoną kompozycję „Anioł-Stróż” wykonały Maryna Dykula, Darja Awerczenko oraz Maryna Łehczylina. W pracy autorki proponowały zwiedzającym dowiesić flagę swojego kraju. Spośród wielu sztandarów z wizerunkiem anioła z pomarańczowymi
Zdjęcia Hanny Oborskiej, Wołodymyra Serdiuka, Serhija Szczuczenki oraz Kateryny Demczuk. Książka podzielona jest na pięć rozdziałów — pięć rodzajów iluzji. Pozostało doczekać się, aby zobaczyć. Wszak, według słów organizatorów wieczoru, „ta antologia — dla tych, którzy nie boją się próbować, ryzykować, nie
Najwyższy zabiera do siebie najlepszych, kiedy wypełnili swoją ziemską misję. A tym, którzy zostali, by tęsknić za nimi, płynie ciepła miłość-pomoc — podpowiedzią z zaświatów. Jaryna Połotniuk, sądząc po tej cząstce, którą przedstawiła jej mama w Złotej Sali Ukraińskiego Funduszu Kultury, zawsze utrzymywała cienką i silną więź z Pierwszytwórcą świata. Jej błyskotliwe wykształcenie, znajomość kilku języków obcych, a wśród nich — perskiego, który wykładała na katedrze języków wschodnich Uniwersytetu Lwowskiego imienia Iwana Franki, dołączyły Jarynę do najlepszych osiągnięć światowej kultury. Jej rysunki — to wyrazista opowieść o wrażliwym dotykaniu różnych przejawów ziemskiego życia, uświęconego nadzieją i miłością. Jaryna Połotniuk, bez wątpienia, słyszała muzykę sfer niebieskich i umiała rozmawiać z Aniołami. A skryte życie własnego serca opowiadała w rysunkach, szkicach, etiudach, obrazach fabularnych, gdzie brat — Słońce, siostra — Księżycówka, gdzie niebieskie ciała niebieskie nabierają ziemskich rysów, a w człowieku odczytuje się jego nieziemska istota. Jaryna pracowała jako pracownik naukowy Lwowskiej Biblioteki Naukowej imienia Wasyla Stefanyka i opisywała kolekcje graficzne, dlatego odgaduje się w jej rysunkach milczące graficzne dialogi to z Hryhorijem Hawryłenką, to z francuskimi postimpresjonistami, to słyszy się „Cygańskie romansero” Federico Garcíi Lorki w zadziwiających rytmach niczym nieskrępowanych graficznych objawień. Jaryna Połotniuk nigdy nie uczyła się malarstwa, bo ten język był dany jej od Boga — od razu doskonałym i z wyrazistym charakterem pisma. Intymny dziennik młodej kobiety, której życie jednak nie zmieściło się między datami 1960—1998, stał się interesujący dla nas wszystkich wysokim poziomem uogólnienia. Bo „Panna z oczami większymi niż astry” rysowała podobnych sobie — przyjaciółki, świętych, aniołów, nieznajomych, a nawet zwierzęta, które jako pierwsze ujrzały niemowlę Jezusa w Nazarecie. Władała językiem koloru, barwami przekazując swój nastrój, i w ascetycznych, czarnym na białym, rysunkach tak samo wyraźnie rozgraniczała dziecięce szczęście ze zmęczeniem płodnego dnia czy rozpaczą duszy, zagonionej w ślepy zaułek. Niemało jej prac pozostało bez tytułu, i w tym jest swoja przewaga, wszak każdy widz może zobaczyć i poczuć tylko swoje, osobiste w wielowymiarowości prawdziwej sztuki. Organiczne połączenie boskiego i ludzkiego w najzwyklejszych codziennych wydarzeniach i przejawach jest skupione, w szczególności, w dobrym rysunku, gdzie czarny kotek Jaryny daruje kwiat Świętemu Mikołajowi. Zatem, bajka była obecna w jej realnym życiu. Możliwe, że właśnie ta bajka i jest prawdziwą, autentyczną rzeczywistością, która nadaje sens ludzkiemu życiu. Ci, którzy znali Jarynę od dzieciństwa do jej dojrzałego twórczego zwycięstwa — Bohdan Horyń, Myrosław Skoryk, Switłana Jowenko — mówili ciepłe, mądre, emocjonalnie nasycone słowa i nikt się nie powtarzał, wszak jasna postać tej młodej kobiety odbiła się w wielu sercach, a teraz świeci i wciąż nieznajomym, których jej rysunki uczyniły bliskimi.
z
Hanna KOZACZENKO, członek zarządu Ukraińskiego Funduszu Kultury
Traducción automática
Jaka rewolucja może obejść się bez pieśni? A zwłaszcza taka, jak nasza. Ukraińska pomarańczowa rewolucja stała się unikalna nie tylko dzięki swojemu życzliwemu i optymistycznemu nastrojowi, ale także dzięki swojej niezwykłej śpiewności. Prawie przez całą dobę śpiewacy i zespoły — przedstawiciele różnych pokoleń i stylów muzycznych, wspierali swoimi pieśniami ducha uczestników akcji protestacyjnej. Majdan z kolei żarliwie wtórował artystom. Pomimo zimnej pogody panował tam prawdziwy pomarańczowy nastrój — ciepły i słoneczny. Pieśni, które rozgrzewały prawdziwie wolnych duchem ludzi w ciągu listopadowych i grudniowych dni, zostały napisane wcześniej, ale teraz większość z nich będzie kojarzyć się właśnie z pomarańczowym kolorem wolności. Według słów Fomy z zespołu „Mandry”: „Pieśni — to główna broń Pomarańczowej rewolucji”. Dwie kijowskie firmy nagraniowe „Comp music/EMI” oraz „Lavina music” właśnie wydały składankę „Pomarańczowe pieśni”. Weszły do niej kompozycje naszych znanych wykonawców: Tarasa Petrynenki, Rusłany, Ołeksandra Ponomariowa, „Okeanu Elzy”, „WW”, „Hajdamaków”, „Tartaka”, „TNMK”, „Mandrów”, „Tality Kum”, „Mad heads”, Rosawy. Pomarańczowa muzyka okazała się prawdziwym witaminowym napojem, który wyrobił u słuchaczy trwałą odporność przeciwko agresji i kłamstwu. Podczas słuchania płyty przed oczami wyobraźni przesuwają się „kadry” z kroniką dni ostatniego miesiąca. Na przykład takie: artyści z poświęceniem i „na żywo” śpiewają dla ogromnej liczby ludzi na Majdanie. Zespoły — weterani występów na Majdanie, którzy grali na wsparcie Wiktora Juszczenki jeszcze przed wyborami — teraz swoją twórczością zasilają pokojową akcję protestacyjną. Rusłana tańczy swoje „dzikie tańce” w pomarańczowym stroju. Piosenka „Majże wesna” („Prawie wiosna”) zespołu „Okean Elzy” nabrała zupełnie nowego znaczenia w tych dniach i tak pasuje do niej nowy materiał wideo z „pomarańczowymi wydarzeniami”. „Ukraina” Tarasa Petrynenki, napisana jeszcze w 1991 roku, kiedyś była pieśnią Niepodległości, a teraz, po 13 latach, brzmi nie mniej aktualnie, stając się jednym z hymnów Pomarańczowej rewolucji. (Wspomniane kompozycje właśnie weszły do składanki). W ogóle zaś dla większości pieśni przedstawionych na płycie charakterystyczny jest raczej optymizm i energiczność — wszak one przede wszystkim miały podtrzymać zapał ludzi, którzy przyszli obronić swoją wolność i wolne wyrażanie woli. Najbardziej ostre w treści pieśni na składance to „Wawilon” TNMK (o strusiej postawie, która obecnie jest absolutnie niedopuszczalna) oraz „Ja ne choczu” („Ja nie chcę”) zespołu „Tartak”, gdzie są gorzkie i, niestety, aktualne do ostatniego czasu wersy: „Ja nie chcę być bohaterem Ukrainy, nie ceni bohaterów mój kraj…”. Może jednak wkrótce taka sytuacja się zmieni?.. Wszystkie zyski ze sprzedaży tej płyty poszły na potrzeby miasteczka namiotowego. Również wszyscy artyści zdecydowali się oddać swoje honorarium na wsparcie uczestników akcji protestacyjnej. Planuje się wydać tę składankę za granicą (pod tytułem Orange Songs of Ukrainian Revolution) — w Rosji, Polsce, Czechach, krajach nadbałtyckich, krajach bałkańskich, Izraelu, Niemczech, Holandii, Grecji, Szwajcarii. Według słów Swiatosława Wakarczuka („Okean Elzy”), „wydanie tej składanki w Europie jest aktualne dlatego, że obecnie obserwuje się zwiększone zainteresowanie Ukrainą. I to nie tylko zainteresowanie polityczne, ale także zainteresowanie kulturą, tradycjami, ludźmi”. Niestety, na płytę nie weszło wiele innych utworów muzycznych, bez których obecnie nie sposób wyobrazić sobie Pomarańczowej rewolucji. Jest to w szczególności aktualna obecnie piosenka Marii Burmaki „My jdemo” („My idziemy”) oraz pieśni „Płaczu Jeremiji”, który wielokrotnie występował przed narodem przed i po wyborach. To także hymn Pomarańczowej rewolucji „Razom nas bahato” („Razem nas wielu”), napisany na podstawie haseł z Majdanu przez iwanofrankiwski zespół „Hryndżoły”. Listę pieśni i wykonawców można kontynuować, wszak ilu ich występowało na przedwyborczych koncertach w różnych miastach Ukrainy, a jeszcze więcej — w ciągu 17 dni akcji protestacyjnych. Zatem bez drugiego (trzeciego…) tomu „Pomarańczowych pieśni” się nie obejdzie — ludzie, którzy byli na Majdanie, mieli unikalną możliwość przekonania się o bogactwie i różnorodności naszej muzyki, wszak w takim zakresie raczej nigdy nie udawało się jej posłuchać. Jak powiedział Ołeh Skrypka: „Kulturalnym podsumowaniem Pomarańczowej rewolucji jest zwycięstwo ukraińskiej pieśni”. Autorka materiałów Kateryna TARCZEWSKA Zdjęcia Hanny OBORSKIEJ
Traducción automática
BIENNALE „Ukradzione szczęście” Przez ostatni miesiąc jesieni odbywał się „pilotażowy” projekt przedsiębiorstwa państwowego „Forum twórczej młodzieży Ukrainy” — „Biennale sztuk aktualnych Ukrainy”. Jest on prologiem do wdrożenia „programu wspierania twórczej młodzieży”, przyjętego przez Ministerstwo Kultury i Sztuki Ukrainy z inicjatywy Forum na lata 2005—2006. Charakter tegorocznego projektu to próba zapoznania szerokiego ogółu z projektami młodych artystów, kompozytorów, literatów, reżyserów. Podczas tego swoistego festiwalu odbyło się ponad 40 akcji artystycznych — szereg wernisaży, przedstawienia teatralne, programy koncertowe, wieczory literackie. W części teatralnej Biennale odbył się festiwal-konkurs młodych reżyserów dramatu. Swoje spektakle przedstawili kijowianie And- ART-PROJEKT „Regeneracja sztucznie naruszonych więzi między dyskursem etnokulturowości a „globalnym językiem” sztuki aktualnej. Intuicyjne odnajdywanie „węzłów połączeń”, czułych nerwów, które są napięte między epokami. Zanurzenie w archetypiczne jako „ucieczka od pustki”, zagłębianie się w otchłań warstw semantycznych rzekomo dawno znanych tradycyjnych modeli etnokulturowych. Organika syntezy „aktualno-artystycznego” i „narodowo-archetypicznego” jako przestrzeń dialogu, albo konfliktu, albo dyfuzji” — takimi są główne cechy „gry z archetypem” według kuratora wystawy Mykyty Kadana (on, nawiasem mówiąc, zdobył I nagrodę festiwalu w nominacji „kurator”). Dzieła współczesnych artystów i przedmioty ludowej starożytności prowadzą milczący dialog. Wydaje się nawet, że nie przeszkadzają sobie nawzajem i nie dysonują, chociaż można by było tak przypuszczać. W otoczeniu wytworów sztuki ludowej ich artystyczni potomkowie w procesie kulturowej komunikacji nie po prostu „rozmawiają” z archetypicznym czy „bawią się” z nim — oni próbują stworzyć na jego podstawie nowy archetyp nowoczesności. Chociaż, znowuż, „nowe — to dobrze zapomniane stare”, dlatego korzenie nowego archetypu mocno zaczepione są o grunt starego. I czyż uda się całkowicie zmienić wyryte pokoleniami fragmenty podświadomości? Pewne stereotypy, które najtrudniej poddają się transformacjom? Człowiek ze swej istoty, być może, pozostał taki sam, jak był wiele wieków temu. Na niego tylko nakładają się odciski czasu. A może, przeciwnie, zmienił się nie do poznania, a archetypy w jego podświadomości czasami przemkną cichaczem cieniami zapomnianych przodków? W każdym razie, pajęczynki skojarzeń między dawnym a współczesnym u każdego będą inne. Oto co naprawdę pozostaje nienaruszalne — tak to ludowa kulinaria. Na współczesnych stołach jest ona — praktycznie w niezmienionym wyglądzie. Jeszcze i zawsze zajmuje najwyższe miejsca w gurmańskich hit-paradach. Czarny chleb ze słoniną, kiszonym ogórkiem i samogonem — to nieprzemijające. Albo oto jeszcze jedna kulinarna wizytówka — jak kiedyś nasze babcie, tak i teraz modna dziewczyna w wałkach apetycznie gotuje treściwy barszcz (wideo Wołodymyra Kuzniecowa). Wszystko inne — to już wariacje na temat. „Trapeza” (Jarosław Prysiażniuk) formą i treścią współbrzmi z ludową ikoną „Ostatnia wieczerza” z Kijowszczyzny. „Figury” (Ołeksandr Semenow) ktoś na wystawie trafnie nazwał współczesnymi babami scytyjskimi. „Zmienne powłoki” (konstrukcje metalowe Fedora Bohynskiego) nieuchwytnie przypominają przedmioty wiejskiego gospodarstwa, plecione z wikliny, to taki sobie ich awangardowo-urbanistyczny wariant (wydaje się, że zmienna powłoka — modna rzecz w dzisiejszym świecie). Współczesny „Niebieski Mamaj — naśladowca Wielkiej Nauki” (Ołeksandr Morhacki) usytuował się w sąsiedztwie z ludowym obrazem z Połtawszczyzny „Kozak Mamaj”. Patrząc na młodszego Mamaja, wydaje się, że jednak odziedziczył po swoim starodawnym poprzedniku pozę buddysty i zamyślone medytujące spojrzenie. A wyobrażenie o raju wtedy i obecnie rozbiegło się — możemy porównać na ile: idylliczny „Wieczór na Polesiu”, gdzie człowiek i przyroda jako jedna całość (praca ludowego mistrza) oraz raczej emocjonalna, a nie wizualna praca „Mój raj” (Lada Nakoneczna), a do tego z głównymi „punktami” „rajskich” odczuć (na karteczce pod obrazem). A można i w ogóle zrobić „wspólny projekt” z przedmiotami starożytności — na przykład, stworzyć współczesną instalację „Drabina Jakuba” z wykorzystaniem sakralnej drewnianej rzeźby XVIII—XIX w. (Mykyta Kadan). A ze starodawnych bandur nagle wydobywa się całkiem nowoczesna „Fala dźwiękowa” (instalacja Dmytra Matiuchina). W całości, na wystawione współczesne dzieła nie nakleisz etykiety „postmodernizm” (co już cieszy), którą obecnie przyczepiają do wszystkiego mniej lub bardziej ultranowoczesnego. Przy obecnym cytowaniu „przodków” brakuje (prawie) ironii wobec nich oraz zaprzeczenia ich jako jednostek artystycznych, niezbędnych dla dalszego twórczego postępu. Ale nie ma też uproszczonego podejścia jak do pewnej „szarawarowej” egzotyki czy wyższości „cywilizowanego” i „modnego” nad „naiwnym” i „archaicznym”. W równoprawnym artystycznym dialogu autentyczne rzeczy mówią same za siebie. Czasem nawet bardziej przekonująco i bezpośrednio od potomków. W każdym razie, one, na szczęście, nie czują się tak, jak żywa rybka (instalacja Fedora Ołeksandrowycza), która dusi się w chaosie współczesnego bezdusznego śmiecia. Jurij Biłous („Ukradzione szczęście” według I. Franki, „Kobieta z wydm” według Kobo Abe), Artur Artymieniew („Dialog samców” według P. Bessona i innych), Wołodymyr Borysiuk („Jest mi ciasno w imieniu swoim” według T. Iwaszczenko), Maksym Mychajłyczenko („Wilki i…” według A. Ostrowskiego), Ihor Ładenko z Charkowa („Chulia sławię!” według M. Kulisza), Wiaczesław Wołkonski z Dniepropetrowska („Trzynasta gwiazda” według E. Seton-Thompsona), Ołeksandr Rożkow z Dnieprodzierżyńska („Druga śmierć Joanny d’Arc” według S. Canewa). Odbyła się także konkurencja wśród wykonawców muzyki klasycznej i młodych kompozytorów. W sali kolumnowej filharmonii brzmiały zarówno perły światowej klasyki w wykonaniu młodych muzyków, jak i utwory młodych kompozytorów, wśród których — i tak skomplikowane gatunki, jak, na przykład, koncert na fortepian z orkiestrą. Różnorodnie została przedstawiona także artystyczna część Biennale. W szczególności miłośnicy sztuki współczesnej mogli zapoznać się z wieloma ciekawymi projektami. Są to: wystawa grafiki i ceramiki „Ja-za-nie-za-leżność!” Serhija Radźka, synkretyczny projekt „Gra z archetypem” (według organizatorów, jedna z najważniejszych akcji Biennale), wystawa młodych artystów „Dzieci trashu” (kompilacja z dzieł artystów Kijowa, Charkowa, Lwowa, Odessy), fotoprojekt „Fiksacja poziomów”. W listopadzie w ramach festiwalu „Biennale sztuk aktualnych Ukrainy” odbyła się wystawa „Gra z archetypem”. Ekspozycja została przedstawiona w salach nowo otwartego Muzeum Iwana Honczara. Według słów dyrektora Muzeum, Petra Honczara, wystawa stała się jasnym wydarzeniem. Muzeum hojnie dało możliwość każdemu z młodych artystów wybrania dzieł sztuki ludowej do szczerego i czasem ostrego dialogu.
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
Napastnik włoskiego „Milanu” oraz reprezentacji Ukrainy Andrij Szewczenko otrzymał „Złotą Piłkę” — nagrodę dla najlepszego piłkarza Europy. Zdobywcę tej nagrody wyłaniają dziennikarze wiodących europejskich wydawnictw, a konkurs ten organizowany jest przez magazyn „France Football”. Po raz pierwszy przedstawiciel niepodległej Ukrainy otrzymał oficjalne uznanie w skali światowej. Szewczenko zdobył 175 punktów. Drugie miejsce zajął Portugalczyk Deco z „Barcelony”, który ma 139 punktów. Klubowy kolega Deco, Brazylijczyk Ronaldinho, zajął trzecie miejsce ze 133 punktami. W swoim czasie „Złotą Piłkę” otrzymywali także byli gracze kijowskiego „Dynama” Ihor Biełanow oraz Ołeh Błochin. Szewczenko swoją błyskotliwą grą udowodnił, że godnie może dołączyć do tego duetu. Proponujemy zatem Państwa uwadze wywiad Andrija SZEWCZENKI dla wydawnictwa „France Football”, którego ukraiński piłkarz udzielił w przeddzień wręczenia mu „Złotej Piłki”. wa. Łobanowski charakteryzował mnie jako bardziej uniwersalnego napastnika. Często powtarzał, że piłkarz nie powinien ograniczać się do jakiejś jednej strefy boiska, myśląc o sobie, a nie o drużynie. Napastnik, według Łobanowskiego, powinien zarówno dostarczać amunicję, jak i umieć się bronić. W końcu on, w istocie, gra na pierwszej linii obrony. To właśnie to, czego Wałerij Wasylowycz wymagał ode mnie w „Dynamie”. — Spotkanie z Łobanowskim zmieniło Pana życie. Jakie było pierwsze wrażenie? — Był zbyt surowy. Ale poczułem w nim także wiele dobroci, robił wszystko, by mi pomóc. Wałerij Wasylowycz wyjaśnił, że mogę stać się wielkim piłkarzem, jednak do tego trzeba dużo i wytrwale pracować. Wiecie, od dziesiątego roku życia opuszczałem prawie wszystkie święta rodzinne, ponieważ grafik gier i treningów zmuszał do przebywania poza Kijowem. — Z reguły piłkarz, który po raz pierwszy trafia do bazy treningowej „Milanu”, zachwyca się stworzonymi tam warunkami. Czy można powiedzieć to samo o bazie „Dynama” w Koncza-Zaspie? — Powiedzmy tak: warunki „Milanu” robią wrażenie, ale dla mnie nie są nowością. Baza „Dynama” odpowiada współczesnym wymogom, jest tam wszystko do treningów i wypoczynku piłkarzy. Jeszcze kilka lat temu daleko nie każdy europejski klub mógł się tym pochwalić. Do dyspozycji sportowców są przytulne pokoje, basen, sale konferencyjne, bilard, siłownie, nowoczesna aparatura. Różnica między Mediolanem a Kijowem odczuwalna była tylko podczas treningów. W Kijowie mogliśmy mieć trzy różne pod względem treści zajęcia dziennie, dlatego na początku w „Milanie” prosiłem szkoleniowców o dodatkowy trening, bo czułem niedosyt obciążenia fizycznego. — Jakie są główne trudności adaptacji dla piłkarza, który przybył z kraju wschodnioeuropejskiego do Włoch? — Główne problemy kryją się w mentalności. W Kijowie istnieje tendencja — graczy niańczą, otaczają nadmierną troską. A we Włoszech trzeba samemu radzić sobie ze swoimi sprawami. Oczywiście na początku klub oferuje pomoc, ale bardzo szybko rozumiesz: musisz uczyć się pokonywać przeszkody samodzielnie. — Co Pana najbardziej zdziwiło we Włoszech? — Tutaj wszystko kręci się wokół futbolu, gracze znajdują się na widoku u wszystkich. A w „Dynamie” żyliśmy jak w zamkniętym świecie, niby w „kapsule”, która chroniła nas przed wpływami zewnętrznymi. — Przedłużył Pan kontrakt z „Milanem” do 2009 roku. Czy myśli Pan potem zakończyć karierę? — Nie należę do tego rodzaju ludzi, którzy zaglądają daleko w przyszłość, żyję dniem dzisiejszym. Teraz jest oczywiste, że jestem mocno związany z „Milanem”, który stał się dla mnie drugim domem, tak jak to było z „Dynamem”. — Czego oczekuje Pan od 2005 roku? — Szczęścia dla mojej rodziny i mojego narodu. Większych sukcesów „Milanu” i, oczywiście, reprezentacji Ukrainy w turnieju finałowym Mistrzostw Świata. Będę rad jeszcze raz potwierdzić sukces w tym roku, ponieważ, jak mówił Wałerij Łobanowski: „Trudno dojść do szczytu, ale jeszcze trudniej się tam utrzymać”. Ołeksandr TRAWJANKA z Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001. Tel./faks 228-01-30. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovo.prosvita.com.ua Indeks prenumeraty 30617. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie
Traducción automática
— Andrzeju, jakie uczucia przepełniały Pana w momencie, gdy ogłoszono, że jest Pan 49. zdobywcą „Złotej Piłki”? — Byłem bardzo szczęśliwy, słysząc te słowa. To trofeum jest marzeniem mojego dzieciństwa. Otrzymanie takiej nagrody to fantastyczne wydarzenie w karierze każdego piłkarza. Kiedy ogłoszono moje nazwisko, początkowo nawet nie uwierzyłem i byłem w pewnym stopniu zaskoczony. W końcu dwa razy już stawałem na tym podium: byłem trzeci w 1999 i 2000 roku, a w zeszłym roku zająłem czwartą pozycję. Ale prawdopodobnie brakowało mi wtedy sukcesów drużynowych, aby zdobyć główną nagrodę. — Wspomniał Pan o dziecięcych marzeniach… — Ołeh Błochin i Ihor Biełanow, którzy mieli już zaszczyt otrzymać „Złotą Piłkę”, zawsze byli dla mnie przykładem. Marzyłem o powtórzeniu ich osiągnięć, choć zdawałem sobie sprawę, że brak udziału reprezentacji Ukrainy w turniejach finałowych mistrzostw Europy i świata jest przez wielu ekspertów oceniany jako negatywny moment w mojej karierze… Ale nasz kraj jest młody, a drużyna narodowa znajduje się na etapie swojego kształtowania. Najwyraźniej dobra gra reprezentacji Ukrainy w turnieju eliminacyjnym Mistrzostw Świata 2006 pomogła mi zdobyć „Złotą Piłkę”. Myślę, że szczególne znaczenie miały te dwa gole, które strzeliłem w bramkę reprezentacji Turcji w listopadzie. — Jakie paralele może Pan przeprowadzić między sobą a dwoma poprzednimi ukraińskimi zdobywcami tej nagrody, którzy również, nawiasem mówiąc, byli zawodnikami kijowskiego „Dynama”? — Ogólnie rzecz biorąc, dość trudno to zrobić, ponieważ niełatwo porównywać piłkarzy grających w różnych okresach. Myślę, że pod względem stylu gry jestem bliższy Błochinowi. Nic dziwnego — w końcu jest moim trenerem w reprezentacji. — Czy można nazwać przypadkiem to, że otrzymał Pan „Złotą Piłkę” po Pavle Nedvědzie — również pochodzącym z Europy Wschodniej? — Raczej nie. Ten dublet można uznać za uznanie mentalności i specyficznej koncepcji futbolu w krajach wschodnioeuropejskich: nieugięte przestrzeganie dyscypliny na boisku i poza nim, poważna i stała praca, pracowitość. Zresztą, tradycyjnie zajmujemy się różnymi dyscyplinami sportu i o tym Nedvěd również mówił w zeszłym roku. Ja na przykład latem gram w piłkę nożną, a zimą w hokeja. — W głosowaniu wyprzedził Pan Deco o 36 punktów, a Ronaldinho o 42. Jak Pan uważa, dlaczego wynik końcowy był właśnie taki? — „Milan” i „Barcelona” to kluby, które stale znajdują się w centrum uwagi. Tym bardziej, że znajdowały się w tej samej grupie Ligi Mistrzów. Udało mi się nieźle zagrać w dwóch meczach, strzelić gole i to prawdopodobnie wpłynęło na głosowanie. Choć jestem przekonany, że najważniejsza pozostaje umiejętność piłkarza do regularnego strzelania bramek przez cały rok. — Przypomnijmy rok 1978 i Kevina Keegana — laureata, któremu również nie udało się wziąć udziału w żadnym znaczącym meczu w składzie reprezentacji… — Rzeczywiście, niektórym może się to wydawać dziwne. Ale mimo wszystko nie zgodzę się z tymi, którzy uważają, że Euro 2004 jest częściowo „skompromitowane” zwycięstwem Greków. Reprezentacja tego kraju to niezwykle zgrany kolektyw. Triumf Greków jest bezdyskusyjny. Dzisiaj coraz trudniej jest przeprowadzić paralele między drużynami. Mistrzostwa Europy 2004 udowodniły: nie wystarczy mieć w składzie tylko „wielkich” graczy, aby osiągnąć pozytywny wynik. Potrzebna jest doskonała organizacja zespołowa i każdy piłkarz musi być gotowy na wielkie poświęcenia. Zwycięski przepis od Greków można zapisać tak: silny kolektyw, zrównoważenie linii, wspaniała organizacja i odrobina szczęścia. — Czy można powiedzieć, że triumf greckiej drużyny pod kierownictwem Otto Rehhagela, w której nie było wyrazistych osobowości, zwiększył Pana szanse na „Złotą Piłkę”? — W pewnym stopniu tak, jeśli wziąć pod uwagę, że Grecy nie kładli nacisku na zawodników-indywidualistów. Postawili na kolektyw. Wprawdzie nie brałem udziału w Euro 2000, ale to nie przeszkodziło mi zająć trzeciego miejsca w ankiecie „France Football”. Gra w „Milanie” pozwoliła zdobyć sympatię publiczności i mediów dzięki naszym zwycięstwom i jakości futbolu, a gole w meczach Ligi Mistrzów i reprezentacji Ukrainy zapewniły mi odczuwalną przewagę w tym roku. — Kto szczególnie zapadł Panu w pamięć na Euro 2004? — Bardzo spodobali mi się Rooney i Cristiano Ronaldo. To młodzi piłkarze, grają w wielkim klubie „Manchester United”, dlatego mają możliwość codziennego robienia postępów. — A czy można rozpatrywać ich jako kandydatów do „Złotej Piłki”? — Aby zasłużyć na to trofeum, trzeba mieć wewnętrzną dyscyplinę i umieć działać w zgodzie ze swoją drużyną. Moja filozofia jest dość prosta: piłkarz nie stanie się wielkim, dopóki nie zrezygnuje ze zbyt indywidualnego stylu gry, z chęci zwrócenia uwagi na swoją osobę i nie zacznie myśleć przede wszystkim o interesach kolektywu. — Często porównywano Pana do Marco van Bastena, ale wydaje się, że stylem gry jest Pan bardziej podobny do George’a Weaha. Zgadza się? — Van Basten to legenda w historii światowego futbolu. Trzykrotnie wygrywał „Złotą Piłkę” i pozostaje póki co nieosiągalny. Z George’em Weahem miałem okazję występować w „Milanie”, dlatego mogę osobiście sądzić o jego talencie. George potrafił podarować kibicom niezapomniane widowisko. Jego styl wyróżniał się siłą, klasą, niebanalnością. Szczególnie pięknie prezentował się w ważnych meczach. Dla siebie wyciągnąłem wniosek: trzeba umieć podtrzymać w sobie chęć gry jak najlepiej nawet w wydawałoby się drugorzędnych spotkaniach. Zgodzi się Pan, że to nie jest takie łatwe. Dlaczego? Ponieważ zmobilizować się na wielki mecz jest mimo wszystko prościej. To dzieje się jakby samo z siebie. — Jakimi cechami powinien dysponować napastnik w włoskich klubach? — Przede wszystkim ogromną chęcią do pracy. Jak tylko przybyłem do „Milanu”, od razu postawiłem przed sobą zadanie: jak najszybciej zintegrować się z kolektywem, być potrzebnym na boisku, nauczyć się języka włoskiego. Tutaj wszystko wydawało się inne — styl gry, maniera. Taktyka bardzo zależy od trenera, który wymaga, obrazowo mówiąc, trzymania się założonego schematu nawet przy wykańczaniu akcji. W kijowskim „Dynamie” oczywiście też bardzo szanowano organizację zespołową gry, ale w ataku dawano więcej swobody. — Nie irytowało Pana, gdy w prasie nazywano Pana „Białym Ronaldo”? — Takie porównanie może tylko schlebiać. A poza tym, ten przydomek często brzmiał w prasie Europy Zachodniej, a na Ukrainie prawie nie występował. — Mówią, że Walerij Łobanowski uważał Pana za piłkarza, który gra lepiej niż Ronaldo… — To nie są do końca dokładne jego słowa. Redaktor naczelny Lubow Hołota. Szef redakcji Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, J. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczenko. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk, Oksana Petryczenko. Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Redakcja prowadzi korespondencję z czytelnikami tylko na łamach gazety i nie zwraca nadesłanych rękopisów oraz fotografii. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.
Traducción automática