Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
nr 9 (282) 3–9 marca 2005 r. TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI
Машинний переклад
Działalność „Proświty” zawsze opierała się na wysokich zasadach moralności narodowej, sprawiedliwości, uczciwości, przyzwoitości, dobroci oraz miłości jako podstawy rozwoju społeczeństwa. Kiedy zasady te były rażąco łamane, wywoływało to ogólnonarodowe oburzenie i powszechny opór przeciwko kłamstwu i niesprawiedliwości. Właśnie walka przeciwko fałszowi, niesprawiedliwości i kłamliwej bezczelności władzy leżała u podstaw Pomarańczowej Rewolucji. Członkowie „Proświty” Ukrainy stali się najaktywniejszymi organizatorami i uczestnikami Rewolucji na wszystkich placach i majdanach Ukrainy. Pomimo tego znaczącego wkładu, nowa władza nie wzięła pod uwagę naszych propozycji i nie przyjęła — ani jednego członka „Proświty”! — do struktur wykonawczych. Wyszło tak, jak zawsze — jedni pracują, nie szczędząc sił, nie żałując ani życia, ani zdrowia, a inni korzystają z plonów. Realizując zadania statutowe, przez dziesięciolecia członkowie „Proświty” słowem i czynem kształtują w naszym narodzie świadomość narodową, godność narodową, niestrudzenie pracują na rzecz ukraińskiego odrodzenia narodowego, zawsze w pierwszych szeregach bojowników o wolność Ukrainy, o ukraińskie ideały. Przyszły nam niełatwe czasy: już po ogłoszeniu i ustanowieniu państwa ukraińskiego władzę przejęli sprytni oszuści. Wszystko, co dotyczyło sprawy ukraińskiej, było świadomie ignorowane. Fałsz, hipokryzja, kłamstwo były normą polityki starej władzy. Fałszywką okazały się ukazy i rozporządzenia byłego Prezydenta Ukrainy oraz jego rządu dotyczące języka. Wydaje się, że państwo było ukraińskie tylko z nazwy, a nie w swoim sercu. Drwiąco nazywano nas gołymi entuzjastami przez tych, którzy zajmowali się bezczelnym grabieniem Ukrainy. W wyniku takiego gospodarowania 3 mln Ukraińców odeszło na tamten świat, a 7 mln zmuszonych jest szukać losu w świecie. W sferze kultury władza prowadziła aktywną „kobzonizację”: teleekrany i eter wypełniały się językowymi potworkami — serdiuczkami, długonosami, mówiącymi surżykiem nianiami, więzienna pop-muzyka i inny chłam brzmiały w stacjach FM. Tak, to z woli możnowładców panują u nas obcy język, obca kultura, obce standardy, obce tradycje. Właśnie w takich ekstremalnych warunkach „Prośvita” musi nie pracować, a walczyć o ukraińskość. Członkowie „Proświty” nie siedzieli z założonymi rękami, a w miarę możliwości prowadzili pracę oświatową, protestowali przeciwko kuczmowskiemu „bezprawiu”, organizowali wiece, pikiety, deklarując swoje żądania obywatelskie, a w najbardziej bolesnych kwestiach organizowali konferencje, „okrągłe stoły”, gdzie próbowali siłą intelektu, siłą ukraińskiej idei przebić pancerz ukrainofobów. „Proświta” pilnowała obchodów ogólnonarodowych wydarzeń, w szczególności Dni Jedności (22 stycznia), Pamięci Bohaterów Krut (29 stycznia), Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego (21 lutego), Konstytucji (28 czerwca), Matki (druga niedziela maja), Dnia Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka (9 listopada) oraz innych. Właśnie dzięki naszej pracy i wytrwałości święta te stały się państwowymi. Szczególne miejsce w pracy oświatowej zajmowały i zajmują wydarzenia poświęcone ukraińskim światłom: Tarasowi Szewczence, Łesi Ukraińce, Iwanowi France oraz innym wybitnym działaczom kultury ukraińskiej. W „Prośvicie” wyodrębniły się całe kierunki działalności, stałymi stały się programy „Język ukraiński — język państwowy”, Zdjęcie M. Burtowego „Małe miasta Ukrainy”, „Szlakami heroicznej sławy narodu ukraińskiego”. W 2004 roku szczególnie skomplikowała się sytuacja z funkcjonowaniem państwowego języka ukraińskiego w związku z ratyfikacją przez Radę Najwyższą Ukrainy Europejskiej Karty Języków Regionalnych. Aby chronić język narodu tytularnego, zapobiec kontynuacji asymilacji Ukraińców, „Proświta” włączyła się do ogólnoeuropejskiego ruchu „Za Europę bez asymilacji”. Towarzystwo „Proświta” stale pracuje z dziećmi i młodzieżą. W tym celu przeprowadzana jest seria konkursów literacko-artystycznych: „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem z urodzenia” (od bieżącego roku — „Cud kalinowy” imienia Dmytra Biłousa), konkurs wśród młodych miłośników T. Szewczenki „Szewczenko w moim sercu”, konkursy recytatorów poezji klasycznej i współczesnej „Artystyczna paleta ukraińskiego słowa”, „Święto Mikołaja”. Finałowe uroczystości zawsze odbywają się w stolicy z wręczeniem dyplomów laureatów i cennych prezentów zwycięzcom, są relacjonowane przez środki masowego przekazu. Należy zaznaczyć, że w zrusyfikowanym Doniecku corocznie pod opieką „Proświty” odbywa się Ogólnoukraiński młodzieżowy konkurs ukraińskiej piosenki, tańca, muzyki i sztuk pięknych „Źródło talentów”. Na bazie Narodowego Muzeum Sztuki kwartalnie odbywały się wieczory artystyczne „Artystyczna paleta”. Trwa praca nad propagowaniem najlepszych wzorców kultury ludowej, organizowane są święta etnograficzne cyklu zimowego, wiosennego, letniego. Zakończenie na s. 6 Na zdjęciu: pracownicy Sekretariatu przygotowują prezentację nowych wydań „Proświty”. VII ZJAZD „PROŚVITY” PRACA W IMIĘ UKRAINY str. 2 24-ty na liście BJuT str. 4 „Proświta” dzisiaj str. 5—7 Cerkiew Tarasa str. 8 Dermań, Ułasowi Samczukowi str. 9 Wiec czytelniczy str. 12 W zwierciadle „Kobziarza” str. 14 Wzory pokuckie str. 15
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
całodobowy wielokanałowy telefon, aby każdy kierowca mógł zgłosić korupcję na cle. Trzeba również, aby wszyscy pracownicy na cle nosili identyfikatory, żebyśmy wiedzieli, z kim mamy do czynienia, na kogo składać skargi. Należy ograniczyć czas odprawy ładunków przez urząd celny, ponieważ stoją one tam czasami kilka dób. W ciągu 6 godzin można spokojnie odprawić ładunek”. Wygłoszono głośne oświadczenie w sprawie sytuacji w Czarnomorskiej Regionalnej Izbie Celnej, gdzie w każdym porcie kontenery stoją po kilka dób, przechodząc stuprocentowe kontrole, badania i ponowne sprawdzenia. Aby odprawić jeden kontener, spedytorzy muszą wyłożyć około 200 dolarów amerykańskich na wszystkich etapach odprawy celnej. Zaproponowano, aby całą pracę kontrolną przenieść poza granice portów, w których należy dokonywać jedynie przeładunku towarów; szczególne kontrole przeprowadzać tylko w przypadku posiadania odpowiednich podstaw i tylko na podstawie pisemnego rozkazu naczelnika portu. Negatywne odczucia wywołało również to, że nasze cło nie uznaje certyfikatów międzynarodowych organizacji eksperckich, a swoje wnioski uważa za ostateczne, w szczególności w zakresie analizy metali czarnych i kolorowych… Szczerość przedsiębiorców osiągnęła granicę: przedsiębiorca, który stale wwozi towar przez obwód zakarpacki, przy oklaskach oświadczył, że ze względu na wysokie opłaty celne i korupcję na cle korzysta z pośredników: dzwoni na telefon komórkowy, płaci 7% wartości towaru i ładunek po kilku godzinach bez problemów jest wwożony na Ukrainę. Na zakończenie Julia Wołodymyriwna i Serhij Teriochin pokazali publiczności zapakowany stos nowych, zmniejszonych kilkukrotnie naliczeń celnych. „To nasza droga do WTO” — powiedział pan Teriochin. Julia Wołodymyriwna w końcu obiecała w najbliższym czasie przeprowadzić nowe taryfy przez Radę Najwyższą, stworzyć grupę roboczą przedsiębiorców-importerów i okresowo z nimi konsultować się, zlikwidować importerów-beneficjentów, znieść opłaty celne, stworzyć wielokanałowy telefon zaufania dla przedsiębiorców, „sadzając tam zaufanych i rzetelnych ludzi”, wprowadzić przyspieszoną odprawę celną dla najbardziej potrzebnych towarów na Ukrainie, a także dla towarów o ograniczonym terminie przydatności, w szczególności kwiatów, ryb itp. Poinformowała dziennikarzy, że jej najbliższe spotkanie odbędzie się z krajowymi producentami lekkiego przemysłu.
Машинний переклад
DIALOGI Z RZĄDEM Wprawdzie dostanie się na naradę z premierem nie było łatwe nawet dla dziennikarzy — przez około godzinę tłum przedstawicieli przedsiębiorczości i mediów prószył śniegiem pod Klubem Gabinetu Ministrów. W końcu, żeby nie tracić czasu, dziennikarze rozpoczęli dialog z przedsiębiorcami, a ci z kolei, tracąc już nadzieję na rozmowę z władzami, z zapałem opowiadali o własnych problemach i wymaganiach wobec nowej władzy. Jakaś egzaltowana kobieta, reprezentująca importerów kwiatów, krzyczała z oburzeniem przed kamerami o tym, że cło na kwiaty podniesiono do niemożliwego poziomu, kwiaty całymi dobami leżą na cle, rozpakowują je, liczą sztuka po sztuce, mierzą linijką i inne… „Doprowadzają nas do tego, że ceny kwiatów będziemy gwałtownie podnosić, na 8 marca kobietom może zabraknąć kwiatów i w ogóle — zmuszają nas do porzucenia tego biznesu!” — zakończyła gwałtownym machnięciem ręki… Obok kobieta z Krymu nie mniej oburzona opowiadała, że nowa władza musi zaprowadzić porządek na półwyspie, bo wszystko — i ziemia, i nieruchomości — jest sprywatyzowane przez oligarchów. Podchodzę po komentarz. — Mieszkam w mieście Eupatoria przy prospekcie Zwycięstwa, mam jeszcze mieszkanie na ulicy Puszkina. Strefa sanatoryjna. Nasz mer Danyłenko chce nasze mieszkania zburzyć i wybudować domki, minihotele. U nas cały centralny park, Kursaal, zamieniony jest w ciągłe restauracje. Oprócz tego jeden z naszych największych eupatoryjskich biznesmenów chce kupić jeszcze 35 arów ziemi w tym parku — wyciąć cenne drzewa i wybudować jeszcze jedną restaurację. Ogród botaniczny inny przedsiębiorca, dziś obywatel Izraela, wziął w dzierżawę na 15 lat, a my tam każdego lata ze szkolniakami odrabialiśmy praktyki — pieliliśmy, spulchnialiśmy ziemię — a dziś stoją tam atrakcje. Nam taka władza nie jest potrzebna, chociaż usunąć ją na Krymie jest bardzo trudno, dlatego że jest tak zwana autonomia, nic nie może zrobić nasz Prezydent. My nie chcemy autonomii, bo jest ona korzystna tylko dla lokalnych oligarchów i zbankrutowanych polityków w rodzaju Dejcza i Gracza. Ziemię trzeba sprywatyzować ponownie. Możecie sobie wyobrazić, że w Nikickim Ogrodzie Botanicznym, który jeszcze car założył (to po prostu bajka: Pałac Woroncowa itd.) — już wybudowali dwie rezydencje. Pod Forosem chcą oddać Putinowi 340 hektarów, wybudować myśliwską „chatkę”. Jedyny nasz towar to ziemia i handlują nią na lewo i prawo… Co tu mówić, jeśli Kuczma tylko w naszym mieście ma 4 sanatoria — „Drużbę”, „Planetę” itd., z 12 zakładów piekarniczych Krymu dziesięć należy do niego… Po żywiołowym wiecu najbardziej cierpliwi trafili w końcu na sprawozdanie przedstawiciela Państwowej Służby Celnej. Groźna retoryka zaniepokoiła: „Niedoskonałe ustawodawstwo pozwala nieuczciwym przedsiębiorcom znajdować drogi do tak zwanej »zalegalizowanej kontrabandy«… bezprawna Państwowa Służba Celna… w zeszłym roku 2,4 mld hrywien kosztowały państwo wyroki sądów dotyczące niepłacenia podatków… na Ukrainie istnieje tylko jeden mobilny skaner dla ciężarówek, przekazany nam w ramach pomocy technicznej przez ambasadę USA w zeszłym roku, a wagi są zainstalowane tylko w 18 punktach kontrolnych (11 z nich zainstalowano w zeszłym roku)… nadszedł czas uznać, że służba celna powinna mieć status organu ścigania”. Wadym Prychodko, importer odzieży damskiej, wspominając to, jak w swoim sklepie na Chreszczatyku niemal jako pierwsi „uruchomili” modę Pomarańczowej Rewolucji, zaproponował radykalne środki dla legalizacji przedsiębiorców: „Ogółem odprawa celna i VAT ze sprzedaży stanowią 47% wartości towaru. Jeśli być szczerym, wiem o istnieniu w Kijowie dwóch znanych marek odzieży w segmencie cenowym powyżej średniej, które mogą importować towary oficjalnie kosztem marży 300%, ale dla przeważającej liczby operatorów, którzy realizują odzież w niskim i średnim segmencie cenowym rynku, niemożliwe jest płacenie takich procentów, dlatego że udany biznes dla nich jest możliwy tylko przy dużych obrotach z niską marżą. Przecież 47% odprawy celnej i tylko 20—30% zysku: uczciwy biznes doprowadziłby do finansowego krachu. W rezultacie powstały różne schematy optymalizacji odprawy celnej, które pozwalały zmniejszyć obciążenia finansowe do 15%. W ten sposób czysty zysk przedsiębiorcy wynosi do 20%, czego w żaden sposób nie można nazwać nadzyskiem. Dla ochrony krajowego producenta nie są potrzebne tak wysokie taryfy na importowane towary, bo rodzimy przemysł lekki nie może zaspokoić całego popytu rynkowego w kraju. Co więcej, nasze przedsiębiorstwa są w dużej mierze zorientowane na eksport. Trzeba stworzyć równe warunki dla przedsiębiorców. Dla wyprowadzenia z cienia handlu importowaną odzieżą trzeba obniżyć presję podatkową. Proponuję ustalić wysokość cła na odzież w wysokości 1,5 dolara za kilogram, obniżyć stawkę VAT z 20 do 5%. Jestem pewien, że moje propozycje spowodują pełną legalizację handlu importowaną odzieżą”. Dalej do trybuny wyrwała się pani Oksana Prodan, „Ukrtransczerniwci”: „My jesteśmy brokerami celnymi, czyli problemy odprawy celnej i wywozowej znamy od środka. Oprócz tego zajmujemy się prywatną przedsiębiorczością, importujemy towary. Chciałoby się, żeby stawki cła były w granicach 5—7%. Dziś naliczenia na kosmetyki, które importujemy, stanowią 44% wartości samego towaru. Oprócz tego trzeba zmieniać certyfikację. Proponuje się nam ulgową stawkę, jeśli jest certyfikat towaru kraju, z którego wieziemy. Ale przecież wiemy, że certyfikat otrzymują tylko duzi importerzy, którzy mają bezpośrednie umowy z fabrykami-producentami, czyli duży importer z góry ma przewagę nad średnim i drobnym: w kosmetykach to 10% wartości towaru. Oprócz certyfikatu pochodzenia wymaga się jeszcze certyfikatu zgodności. Mamy przecież listę krajów, z którymi Ukraina ma porozumienia dotyczące zgodności certyfikatów — po co tu dwa certyfikaty? Certyfikat zgodności to 1500 hrywien na partię kosmetyków plus co najmniej 500 hrywien na dodatkowe badania. Tydzień temu odprawialiśmy na cle 5 ton towaru, odprawialiśmy się od godz. 21 do godz. 6, chociaż na przejściu nie było więcej samochodów. Korupcja — to straszne, nie da się bez pieniędzy przejść. Proponujecie zrobić »jedno okno«, ale ekolodzy, celnicy i pogranicznicy już dawno tam pracują »jako jedno okno« (ogólne oklaski i śmiech). Pogranicznik mówi: »Wejdziesz do mnie?« Dali mu niewielką sumę, a on powiedział: »Nic nie szkodzi, jeszcze do mnie przyjdziecie i dacie i za ten raz, i za następny«. Prosiłabym zrobić te-
Nowa władza w osobie premier Julii Tymoszenko przyswaja nowy nawyk — spotykania się z narodem. Narady robocze z przedsiębiorcami, jak się wydaje, staną się tradycją. Jeśli chodzi o format dialogu, to jest on daleki od biurokratycznego standardu i całkowicie nieprzewidywalny. Nie wiadomo nawet, kto z narodu uwierzy w szczerość i konstruktywność dialogu z władzą, w końcu niełatwo też w porę dowiedzieć się i akredytować na podobne spotkanie. Jednak, kiedy przedstawiciele małego czy średniego biznesu mimo wszystko przeszli wszystkie wstępne formalności i dotarli do stolicy, po prostu zasypują państwowe kierownictwo setkami systemowych problemów w działalności niewielkiego przedsiębiorstwa, stworzonych właśnie przez państwo. Obserwowaliśmy to 25 lutego, kiedy rządowy zespół z pracownikami SBU, Państwowej Służby Celnej, MSW, Państwowej Administracji Podatkowej i innych struktur zapragnął spotkać się z przedsiębiorcami, którzy zajmują się importem różnorodnych towarów na Ukrainę. Oczywiście trzygodzinna narada nie ominęła tak ostrego dzisiaj tematu, jak kontrabanda, koncentrując się bardziej na jej przyczynach: nadużyciach i korupcji celników, ekologów itd., zawyżonych taryfach i nieuzasadnionych ekspertyzach importowanych towarów, prywatnych przedsiębiorstw, które pasożytują na pracy służby celnej.
Машинний переклад
ŻYCIE PARTYJNE
Wśród mnóstwa wydarzeń, osiągnięć i strat Pomarańczowej Rewolucji, przydziału stanowisk w nowej władzy pionowej, intensywności różnych procesów politycznych mało kto analizował dynamikę rozwoju partii politycznych, skuteczność i popularyzację schematów ideologicznych, choćby w trakcie tej samej Pomarańczowej Rewolucji, a także podczas zmiany systemu zarządzania w Ukrainie. Oczywiste jest to, że każda władza w demokratycznym świecie reprezentuje określoną siłę polityczną z wyraźną ideologią i programem, a siły te umownie dzieli się na prawicowe, lewicowe lub centrowe, również na podstawie ideologicznych i programowych przesłanek. Jeśli jednak spróbujemy zbadać, jaką siłę polityczną i ideologię reprezentuje nowa ekipa na czele z Wiktorem Juszczenką, to niestety nie odnajdziemy niczego publicznego i konkretnego. Wiadomo, że podstawę bloków wyborczych „Nasza Ukraina” i BJuT stanowiły partie i ruchy o orientacji centroprawicowej: UNP, NRU, PRP, KUN, URP „Sobor”, UNSO, UChDP… Mimo to przydział miejsc dla partii i ugrupowań w nowym systemie zarządzania dowiódł, że w wyborach zwyciężyła w sposób jednoznaczny tylko jedna siła, i to lewicowa – SPU na czele z Morozem. Przypomnijmy, że ta struktura po zakazie KPU w 1991 roku jako pierwsza faktycznie polityczne zlegalizowała byłych funkcjonariuszy władzy, zbrodniarzy komunistycznego reżimu. W końcu pamiętamy działalność Moroza na czele prokomunistycznej większości w Radzie Najwyższej – „grupy 237”, która „wałkowała” wszystkie demokratyczne, korzystne dla Ukrainy ustawy. Mamy też nowy przykład – projekt ustawy Moroza o państwowym statusie języka rosyjskiego… Z drugiej strony symptomatyczne jest to, że w retoryce nowej władzy zniknęły pojęcia „prawa siła polityczna”, „ideologia”, „jedyny państwowy język”
...itd. Natomiast główną ideologią polityczną, bazą władzy, staje się ideologia liberalna. Warto też wspomnieć, że elektoralną bazą, która przyniosła Juszczenkę do prezydentury, były zorientowane na narodowo-demokratyczne wartości, podstawowe atrybuty ideologii prawicowej, Zachodnia, Centralna i częściowo Północna Ukraina. Natomiast staje się jasne, że blok władzy stał się symbiozą najróżnorodniejszych ideologii i sił, że trzyma się wyłącznie na osobistej zależności od Wiktora Juszczenki lub od Julii Tymoszenko. Dlatego dążenie do stworzenia jednej partii „Narodowy Związek «Nasza Ukraina»” (zjazd ma się odbyć 4–5 marca) nie na podstawie ideologicznej, lecz na czysto mechanicznym połączeniu wszystkich, którzy popierają Juszczenkę, to nonsens. Wszystkie siły narodowo-demokratyczne, które wejdą do „jedynej partii władzy”, nie tylko będą stymulować tendencje totalitarne, ale też znikną z areny politycznej.
Nie przypadkowo VI zjazd UNP, który odbywał się 26 lutego w Pałacu „Ukraina”, w istocie rozstrzygał o dalszym rozwoju UNP jako najsilniejszej, zorganizowanej partii prawicowo-centrowej oraz o stanowisku wszystkich narodowo-demokratycznych sił. W zjeździe wzięło udział ponad 2700 delegatów, a także przedstawiciele europejskich ugrupowań prawicowych. Przed UNP naturalnie stoi nowe zadanie: „zwycięstwo narodowo-demokratycznych sił w wyborach do Rady Najwyższej Ukrainy w 2006 roku”. W uchwale zjazdu zaznaczono również, że „Ukraińska Partia Ludowa będzie uczestniczyć w wyborach 2006 roku w bloku z partiami politycznymi o narodowo-demokratycznej, prawicowo-centrowej orientacji lub samodzielnie”. Podczas spotkania z dziennikarzami ponownie wybrany przewodniczący partii Jurij Kostenko oświadczył także, że UNP nie zamierza wtapiać się w „jedną partię”. Z drugiej strony nie wykluczył blokowania partii przed wyborami 2006 roku, a nawet rozmów o utworzeniu jednej prawicowo-centrowej partii z udziałem UNP, NRU i URP „Sobor”. Zjazd ponadto zwrócił się do Wiktora Juszczenki z żądaniem wniesienia do Rady Najwyższej Ukrainy projektu ustawy o nadaniu wszystkim uczestnikom narodowo-wyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego w XX wieku, w tym żołnierzom UPA, statusu uczestników działań bojowych. Pierwszym zastępcą przewodniczącego UNP wybrano Iwana Zajca, zastępcami zaś zostali Wiaczesław Kyrylenko, Ołeksandr Słobodian, Anton Butejko, Oleksa Hudyma, Bohdan Sokołowski i Ołeksandr Mosijuk. Wiemy również, że ostatni zjazd NRU także nie podjął decyzji o wejściu do partii „Nasza Ukraina”. Tak więc na razie mowa jest o możliwym zjednoczeniu PRP, LPU, partii „Solidarność”, „Naprzód, Ukraino!” i innych, czyli partii o ideologii liberalnej.
z
Stronę przygotował Ołeksandr SOŁONIEC
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
dysbalans w sferze drukowanych środków masowego przekazu mają 2600 zarejestrowanych na Ukrainie gazet i czasopism, które wychodzą w Rosji. Łączny jednorazowy nakład tych wydawnictw wynosi 502 tys. egzemplarzy. Oprócz tego periodyki Federacji Rosyjskiej są rozpowszechniane na Ukrainie przez struktury prywatne i komercyjne. Język ukraiński jeszcze nie znalazł należytego rozpowszechnienia w komputerowych technologiach informacyjnych, elektronicznych nośnikach informacji. Zwracamy się do Prezydenta Ukrainy: oficjalnie i ogólnonarodowo ogłosić, opierając się na art. 10—11 Konstytucji oraz odpowiednim orzeczeniu Sądu Konstytucyjnego Ukrainy, państwowy kurs na ukraińskie odrodzenie narodowe. Uwzględniać przy rozwiązywaniu kwestii kadrowych, przede wszystkim przy mianowaniu wysokich urzędników, znajomość przez nich języka państwowego i porozumiewanie się nim, kończąc z haniebną praktyką Kuczmy, ignorowaniem przez niego tej konstytucyjnej normy. Wykazać swoją władzę i pryncypialność wobec wcielania w życie art. 10 Konstytucji Ukrainy, przewidując kontrolę nad jej przestrzeganiem we wszystkich sferach życia społecznego oraz odpowiedzialność za naruszenie wymogów konstytucyjnych, zaczynając od struktur władzy państwowej. Stworzyć pion władzy państwowej na wszystkich szczeblach w celu wprowadzenia języka ukraińskiego jako państwowego we wszystkich sferach życia społecznego. Utrwalać ideologię państwową, bazującą na narodowych wartościach moralno-etycznych narodu ukraińskiego. formowanie ulicznej armii. Przecież specjaliści, którzy mogliby ją stworzyć, już są — to on oraz Witrenko. Czornowoła z jakiegoś powodu nie wymienili, ale on nie bardzo się prosił. Taras Czornowił podkreślił, że nowa opozycja jest mimo wszystko różna, ale jest razem wobec wspólnego zagrożenia. Poseł ludowy oświadczył, że występuje z międzynarodowej grupy oficjalnych osób, które rozwiązywały kwestie wzajemnych stosunków Ukraina-NATO, natomiast dość przychylnie wypowiedział się na temat kontaktów ze strukturami europejskimi, chociaż, według jego słów, ani do NATO, ani do UE Ukraina nie wstąpi. To bajeczki dziadka Panasa. Jednocześnie poskarżył się, że w opozycji do Juszczenki jest o wiele trudniej niż do poprzedniego prezydenta. W końcu Natalia Witrenko ogłosiła zasady nowej opozycji, które nie różniły się szczególnie od założeń programowych PSPU. A mianowicie: ustrój federacyjny, sojusz trzech bratnich republik, zniesienie immunitetu poselskiego, nadanie językowi rosyjskiemu statusu drugiego języka państwowego, status państwa poza blokami dla Ukrainy. Ale po chwili, chyba nie zrozumiawszy humoru, Korczynski powiedział: “Uważamy te kwestie za drugorzędne”. Bo, według jego słów, kwestii językowej trzeba unikać z tego powodu, że ona dzieli. A federalizmu teraz w ogóle nie warto poruszać. W końcu, pod koniec konferencji Witrenko, chyba się zmęczyła, bo po frazie: “Nie chcę, żeby Ukrainą rządziły jakiekolwiek kraje” i na doprecyzowanie dziennikarzy: “Razem z Moskwą?”, twierdząco powiedziała: “Tak!”. A może Pomarańczowa rewolucja jednak wpłynęła na nową “opozycję”? Bo ze słów Witrenko, ją (opozycję) zjednoczyły nie ambicje polityczne, a wielka miłość do Ukrainy. z Bohdan HDAL
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
nie poprawił się wraz z przyjęciem Konstytucji, a wręcz doszedł do krytycznej granicy. Przewidziane w art. 10 Konstytucji zapewnienie przez państwo „wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy” tak i nie nabrało charakteru postępowego. Szczególnie niebezpieczna sytuacja wytworzyła się w sferze informacyjnej. Ogólny nakład ukraińskich wydań gazet obniżył się do trzech procent, na kanałach niepaństwowych 90% nadawania prowadzone jest wyłącznie w języku rosyjskim. Napływ zagranicznej prasy zwiększył się w ciągu ostatnich dwóch lat kilkukrotnie. Rosyjska książka wyparła ukraińską ze wszystkich księgarni i półek. Szkoły wyższe, w szczególności techniczne uczelnie, z niewielkim wyjątkiem, kontynuują rusyfikację ukraińskich studentów. Ukraina znalazła się pod groźbą utraty swojej inteligencji. Sport, komercja, handel posługują się wyłącznie językiem rosyjskim. Niektóre kanały telewizyjne zamieniają naród w głuchoniemy, opatrując zagraniczne filmy mikroskopijnymi napisami. Pomarańczowa rewolucja była reakcją Ukraińców na te procesy rusyfikacji Ukrainy przez reżim Kuczmy. Na Ukrainie na wszystkich scenach, na wszystkich kanałach panowała i panuje do dziś niskiej jakości rosyjska popkultura. Ukraińskie pieśni majdanowe zaświadczyły, że Ukraińcy nie chcą być pasierbami we własnym domu. Delegaci zjazdu zwracają uwagę Prezydenta, nowego Rządu, wszystkich urzędników na to, że zwlekanie z wcieleniem w życie art. 10 Konstytucji Ukrainy dotyczącego państwowości języka ukraińskiego zagraża bezpieczeństwu narodowemu Ukrainy. Wszak określenie języka ukraińskiego jako państwowego ustanawia obowiązkowość jego używania w ustawodawstwie, w edukacji, w oficjalnym obiegu dokumentów, sądownictwie, w Siłach Zbrojnych Ukrainy, w sferze informacyjnej. Taka norma jest obiektywnie potwierdzona specyfiką formowania składu elitarnego Ukrainy. Ukraińcy są rdzennym etnosem na prawie całym terytorium Ukrainy i mają przewagę liczebną zgodnie z ostatnim spisem ludności na całym terytorium państwa, poza Autonomiczną Republiką Krymu. Naturalne jest, że przy takim stosunku rolę języka państwowego na Ukrainie powinien pełnić jeden język — ukraiński. Okupacja informacyjna, która została zapoczątkowana przez prezydenta Kuczmę, trwa również obecnie, a bardzo niebezpieczne są pierwsze oświadczenia przewodniczącego RBNiO pana P. O. Poroszenki dotyczące rosyjskich szkół na Ukrainie oraz „rozkwitu” bratniego języka. Kogo w takim przypadku powołano bronić ten urząd, w którym, według słów Prezydenta, zebrany jest intelekt narodu? Logicznie nasuwa się pytanie — czyjego? Wszak na Ukrainie z 16 200 zarejestrowanych wydań o ogólnokrajowym i lokalnym zasięgu rozpowszechniania w języku ukraińskim ukazuje się jedynie 3 345. Istotny wpływ na językowy KTO PRZYSZEDŁ?
Машинний переклад
Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko w minionym tygodniu przedstawił aparatowi Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy jej nowego sekretarza — Petra Poroszenkę. Tym samym pozbawił Petra Ołeksijowycza niepewnego statusu, bo oficjalnego dekretu Prezydenta w sprawie powołania Poroszenki na sekretarza RBNiOU dotąd nie było… W posiedzeniu wzięli udział praktycznie wszyscy kluczowi gracze w sferze bezpieczeństwa narodowego: przewodniczący SBU Ołeksandr Turczynow, minister obrony Anatolij Hrycenko, sekretarz stanu Ołeksandr Zinczenko, a także byli sekretarze RBNiOU Jewhen Marczuk, Wołodymyr Radczenko, Wołodymyr Horbulin. Juszczenko wymienił sfery priorytetowe dla ochrony, wyodrębniając przestrzeń informacyjną: „Na początku było Słowo. I jeśli to Słowo kształtuje się nie na zasadach konkurencji, poszanowania prawa, może narobić wiele zła”. Prezydent uznał za priorytetową także kwestię polityki językowej, ponieważ właśnie ona była szeroko wykorzystywana podczas kampanii wyborczej, jednak – niestety – nie sprecyzował, jaką politykę językową uważa za bezpieczną dla państwa. Wiktor Andrijowycz wspomniał również o sytuacji w Naddniestrzu: „Państwo nie zdołało sformułować koncepcji działań w zakresie bezpieczeństwa państwowego w wielu sferach. Temat Naddniestrza to główny ból głowy dla Europy, ale, jak się okazuje, nie dla Ukrainy. Czy nie czujemy, że to już staje się problemem gospodarki Ukrainy?” Co do funkcji RBNiOU, Prezydent zaznaczył, że ma ona zapewniać „demonstrowanie europejskich zasad cywilnej kontroli nad wojskowymi i organizacjami organów ścigania państwa”. Przypomniał, że w RBNiOU ma pracować „elita państwowa narodu, która może wszystko, ludzie gotowi służyć interesom państwa i narodu”, a także „intelektualnie uzdolnieni ludzie, którzy mogą sformułować koncepcję, a co najważniejsze – dzięki swojemu statusowi ją obronić”. Przedstawiając Petra Poroszenkę, Wiktor Juszczenko powiedział, że nowy kierownik RBNiOU – „to człowiek, który idzie obok mnie nie od jednego roku, znam jego życiowe stanowisko, znam jego światopogląd, znam jego wartości moralne… Najważniejsze – to wielki profesjonalista, który dziś może odpowiadać za tę niełatwą pracę”. Ze swojej strony Petro Poroszenko podziękował za zaufanie i powiedział, że już opracowano wykaz kwestii, które zostaną włączone do rozpatrzenia na pierwszym posiedzeniu, a za 3–4 tygodnie będzie można zobaczyć, że RBNiOU będzie działać po nowemu.
z
O. S.
Машинний переклад
DOKUMENT Język to twierdza narodu i wyznacznik narodu, skarbnica jego osiągnięć kulturowych, środek komunikacji i konsolidacji społeczeństwa. Kwestia języka jest fundamentalna i niezbywalna dla każdego Ukraińca. Główną siłą napędową zdobycia przez Ukraińców własnego państwa była potrzeba samozachowania, w której językowi przypisywano decydujące znaczenie. I każde państwo, w swej istocie, staje się tym samym mechanizmem samoobrony, który jest powołany, by bronić i wspierać wszystkich, którzy są częścią jednolitego organizmu narodowego. Właśnie potrzeba odrodzenia narodowego, jak i pełnia funkcjonowania ojczystego języka ukraińskiego, połączyły nas wszystkich, gdy wywalczyliśmy prawo do własnego państwa. Jednak zdobycie niepodległości i zabezpieczenie ustawowe języka, niestety, nie przyczyniły się do rozszerzenia pola jego społecznego zastosowania oraz problemów funkcjonowania w różnych sferach życia. I Konstytucja Ukrainy, ukształtowawszy jasną orientację społeczeństwa w rozwiązywaniu problemów językowych, nie rozwiązała tego problemu, który w ostatnich latach rządów poprzedniego reżimu przekształcił się w polityczne narzędzie podziału Ukrainy i stały przedmiot kolejnych wyborczych spekulacji. Język ukraiński, podobnie jak kultura ukraińska, nie zajęły należnego miejsca w państwie jako fundamenty życia politycznego i duchowego narodu. Stan funkcjonowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego w wielu regionach Ukrainy nie tylko nie I ŚMIECH, I GRZECH W końcu Witrenko została pierwszą opozycjonistką. No, przynajmniej na jeden dzień, przynajmniej na jednej konferencji prasowej. To, że nowej zjednoczonej opozycji odmówiono spotkania z prasą w agencjach informacyjnych Ukrinform i Interfax, dodało jej siły i złości. Moment wybrano trafnie: zdemoralizowani byli przedstawiciele władzy, którzy próbują rozwiązać swoje wewnętrzne problemy i choć trochę przygotować się do wyborów 2006, nowa pomarańczowa władza, która nie bez błędów próbuje swoich sił w nowym emploi, głośne deklaracje o eurointegracyjnych dążeniach na tle ostrożnej reakcji struktur europejskich. Czas autoreklamy i kontynuacji walki z wiecznym złem, które u Natalii Witrenko podczas konferencji z jakiegoś powodu ciągle zmieniało zabarwienie. Przy czym jeszcze dwoje liderów, lider „Bractwa” Dmytro Korczynski i były sztabowiec Janukowycza Taras Czornowił, z którymi liderka PSPU ustnie „podpisała” porozumienie o wspólnych działaniach, myśleli każdy o swoim. Po prostu – bohaterowie bajki Kryłowa. Płomienna opozycjonistka, która podczas kampanii wyborczej hartowała się ciągłymi ulicznymi akcjami protestu na Wschodzie Ukrainy, a potem próbowała bronić stosy „dowodów” o fałszerstwach na korzyść Juszczenki, zrozumiała, że pracy jej przybyło. „Wrogowie” już porzucili konkurencję na ulicznych frontach i, przymierzając do siebie garnitury i teczki, zaczęli urządzać się w wielkich przestronnych gabinetach. Dlatego miejsca na majdanach stało się więcej. Co więcej, coś jednak zmieniło się w świadomości Natalii Witrenko, wszak ona chyba po raz pierwszy szczegółowo zabrała się za bicie byłej opozycji jej własną kartą. Na horyzoncie pojawiło się złowrogie NATO, które swoimi euroatlantyckimi kłami zażądało rozszarpać Rysunek Władysława kruchą Ukrainę. A Deklaracja „O państwowej suwerenności Ukrainy” w rozdziale 9 mówi, że „Ukraina – państwo pozablokowe”, a zatem do agresywnych bloków wojskowych jej „ani nogą”. Oprócz tego, według niej, nasze państwo wyrywa się z braterskich objęć Rosji, a to bardzo niedobrze. Dmytro Korczynski, który przyszedł na spotkanie z dziennikarzami ze swoją ochroną, poparł ogólne antynatowskie wezwania. I chociaż, według niego, wszyscy trzej liderzy opozycji są bardzo różni, to łączy ich wspólny wróg, który z jakiegoś powodu w ciągu jednej godziny ciągle zmieniał oblicze. Początkowo były to korporacje transnarodowe jako zwiastuny strasznej globalizacji, potem amerykańscy generałowie i pomarańczowi namiestnicy, i wreszcie dziennikarz z UT-1, który nie poczuł opozycyjnej pięści tylko dlatego, że, według słów Korczynskiego, boi się Prokuratury, która za takie rzeczy nie „pogłaskałaby po główce”. Chociaż ochroniarz coś dziennikarzowi jednak szeptał. Najwyraźniej, żeby lidera „Bractwa” nie skusiło pójść na ciężki grzech. Ale nawet gdyby wydarzyło się coś nadzwyczajnego – nie szkodzi. Wszak obok siedział Taras Czornowił. A on, według słów tego samego Korczynskiego, jest ich głosem w parlamencie i „będzie nas wyciągał, jeśli ktoś wpadnie”. Jeśli zaś przeanalizować słowa Korczynskiego o tym, że od teraz czas głupstw minął, a opozycja będzie poważna i konsekwentna, to bardzo dziwi informacja o przeprowadzeniu przyszłych antyglobalistycznych akcji na całej kuli ziemskiej. Prawdopodobnie zwolenników płomiennych kazań lidera „Bractwa” przybyło. Wychodząc z obecnej sytuacji, Korczynski ogłosił o
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
na poziomie eksperckim brała udział w omawianiu ważnych projektów ustaw, a niektóre projekty ustaw inicjowała właśnie ona. Dlatego przechodzę do pracy poselskiej spokojnie, rozważnie, z rozumieniem swojej roli i misji w parlamencie, nie odczuwając żadnej gwałtownej zmiany w swoim życiu. — Powiedział Pan, że idzie do parlamentu z pełną teczką propozycji. Które z nich są teraz ważne dla Ukrainy, Pana zdaniem? — Tutaj ważne jest zaznaczenie obecnego momentu i stanu spraw w branży. Wszystkie rodzaje transportu na Ukrainie — kolejowy, lotniczy, rzeczny, morski, rurociągowy, samochodowy — przeżywają ciężkie czasy i mają masę pilnych problemów. Tak samo w branży łączności. Wziąć choćby osiem punktów, z których zwrócę Pańską uwagę tylko na drugi i trzeci: stworzyć system ogólnodostępnych usług informacyjnych w sferze telemedycyny, kształcenia na odległość oraz opłat za towary i usługi, a także zrealizować program „Elektroniczny rząd” jako środek do elektronicznego obiegu dokumentów i efektywnej współpracy organów władzy wszystkich szczebli z ludnością (deklaracje, zaświadczenia, skargi, odpowiedzi itp.). — Od czego zacznie Pan swoją pracę? Przecież ma Pan do dyspozycji zaledwie jeden rok… — Jak tylko wejdę w skład Komisji profilowej, której obecnie przewodniczy Wałerij Pustowojtenko, przede wszystkim zapoznam się ze stanem i etapami rozpatrywania projektów ustaw, pojawia się wielu wielbicieli i „przyjaciół”; i wszyscy czegoś od niej chcą dla siebie. Czy jest Pan na to gotowy moralnie? — Jeśli nie będzie przeciwny Iwan Kucyk — zarządzający sprawami Rady Najwyższej, będę przyjmował wszystkich chętnych właśnie w tym gabinecie, gdzie z Panem rozmawiam, gdzie pracuję już wiele lat i dokąd już dawno wydeptali drogę liczni odwiedzający, a dla niektórych już dawno stałem się mecenasem. — Czy jest Pan fizycznie i moralnie gotowy na duże obciążenia w pracy posła? Czy musi Pan coś zmienić w swoim dziennym rozkładzie? — Sądzę, że mój obecny tryb (a pozostaje on niezmienny już od wielu lat) w pełni odpowiada nowym wymaganiom. Telefon mam w kieszeni i prawie ciągle dzwoni, łącząc mnie z partnerami i zainteresowanymi nie tylko w granicach Ukrainy, ale i z innych krajów świata. Kładłbym się spać o 24.00, ale na Dalekim Wschodzie właśnie zaczyna się dzień pracy. Tak więc, sami rozumiecie… — Czy od kierownictwa Bloku Julii Tymoszenko, do którego Pan należy, otrzymał Pan już jakieś polecenia, wytyczne itp.? — Na liście BJuT byłem 24., podczas gdy według obliczeń pierwsze 30 pozycji uważano za miejsca biorące. I tak by było, gdyby nie fałszerstwa. Wszyscy my — pierwsza trzydziestka — otrzymaliśmy jeszcze wtedy, w 2002 roku, indywidualne plany pracy i nie rozluźnialiśmy się do tej pory. — A co było w tym planie i jakie były fakty? — Przeważnie były to różne akcje, spotkania z wyborcami w różnych zakątkach Ukrainy, wystąpienia, rozmowy, konferencje, omawiania, dyskusje na aktualne tematy, wyjaśniająca, w istocie — oświeceniowa praca. Z tej pracy sporządziłem sprawozdanie, sprawozdanie przyjęto i odnotowano przekroczenie planu. — Miło nam widzieć w Pana osobie proświcianina. Czego życzyłby Pan naszej gazecie „Słowo Proświty”? — Wie Pan, panie Jewhenie, prenumeruję bardzo wiele gazet i czasopism, ale zawsze z szczególną niecierpliwością czekam na nadejście kolejnego numeru „Słowa Proświty”. Nie mogę być obiektywny wobec Pańskiej gazety. Po prostu ją kocham. Uważam, że „Słowo Proświty” ma bardzo wysoki poziom profesjonalny. Osobiście znajduję potrzebne mi tematy od pierwszej strony Pańskiego czasopisma, a zwłaszcza w rubryce „Z dziennika redaktora naczelnego”. Chciałbym szczególnie wyróżnić i podkreślić rolę redaktora naczelnego — Lubow Hołoty, której w najostrzejszych momentach rozwoju wydarzeń na Ukrainie udawało się zademonstrować jasną postawę obywatelską zespołu gazety i autorów „Słowa Proświty”. Wam zawsze udaje się znaleźć takie słowa i takie formy materiału, które trafnie odzwierciedlają najważniejsze procesy zachodzące w naszym społeczeństwie. Bez wątpienia gazeta, jej zespół redakcyjny wniosły wielki wkład w sprawę walki o triumf prawdy, w sprawę formowania społeczeństwa obywatelskiego. Powiedziałbym, że „Słowo Proświty” działa jak czuły kamerton nastrojów społecznych, a jednocześnie wskazuje postępowe kierunki rozwoju kultury narodowej, tradycji i rozwiązywania problemów wychowania Ukraińców. Gazeta ma jasną postawę narodowo-demokratyczną i konsekwentnie jej broni. Czego też na przyszłość szczerze życzę zespołowi „Słowa Proświty”. Oświecajcie! — Dziękuję za miłe słowa i życzę Panu sukcesu na nowym stanowisku. Rozmowę zapisał Jewhen HOŁYBARD
Машинний переклад
EKSKLUZYW — Witaliju Terentijowyczu, znamy Pana od dawna jako osobę nam bliską, aktywnego przyjaciela „Proświty” i naszej gazety, ale nawet dla nas było to dość nieoczekiwane, choć całkowicie logiczne… — W tym, że zostałem deputowanym Rady Najwyższej, być może jest jakaś egzotyka, ale występuje ona na tle szalenie ważnych i skomplikowanych obowiązków. W każdym razie nie odczuwam z tego powodu żadnej euforii. Normalny stan roboczy. Teraz wydaje mi się, że szedłem do tego stanowiska przez całe życie. Nigdy nie próżnowałem, a stale pracowałem nad sobą. Oglądając się na to, co przeszedłem, widzę, że ciągle zdawałem egzamin. Mam całą walizkę rozmaitych dyplomów. Ale jakiekolwiek stanowiska zajmowałem, zawsze pracowałem dla Ukrainy. — Nawet kiedy przeszedł Pan do prywatnego biznesu? — Tak, przeszedłem w czasach sowieckich. 14 stycznia 1991 roku zarejestrowałem i stanąłem na czele prywatnej firmy naukowo-produkcyjnej „Tranzaktor”. Specjaliści firmy opracowywali i wdrażali automatyczne systemy zarządzania na bazie sieci komputerowych (stanowisk pracy, odcinków, przedsiębiorstw, a nawet branż), z odpowiednim oprogramowaniem i szkoleniem specjalistów. — Czyli, kiedy Ukraina uzyskała niepodległość, był Pan już „uzbrojony” w nowe technologie informacyjne? — Tak, zwłaszcza po otrzymaniu dyplomu kandydata nauk, a potem jeszcze ukończeniu elitarnego instytutu zarządzania gospodarką narodową. A do tego podrośli moi synowie: jeden ukończył wojskową szkołę łączności, drugi — uniwersytet ekonomiczny. Więc razem, rodzinnie, założyliśmy firmę „Global Ukraine” i kosztem własnego intelektu zaczęliśmy na ukraińskim rynku wdrażać najnowsze systemy informacyjne w strukturach administracji państwowej. — Byliście pierwszymi, którzy pojawili się na ukraińskim rynku nowoczesnych technologii informacyjnych? — Właśnie tak. I zaczęliśmy ich stosowanie w MSZ, SBU, MSW, Administracji Prezydenta, Narodowym Banku oraz innych znanych organizacjach i instytucjach. Potem zaczęliśmy wdrażać w placówkach oświatowych. Na przykład w Kijowskim Uniwersytecie Ekonomicznym zaczynaliśmy tworzyć sieć z dziesięciu komputerów, a teraz istnieje tam już system z 1500 komputerów i nadal je obsługujemy. Lokalna sieć tego uniwersytetu pracuje bardzo efektywnie i wydajnie. Obecnie mamy już około 4000 klientów w całej Ukrainie, których obsługujemy. Jakość naszych prac jest wysoka, ceny umiarkowane, a dlatego popyt na nasze usługi nie maleje, mimo że na Ukrainie istnieje już ponad 300 firm o podobnym profilu. — Czy „Global Ukraine” orientuje się na poszczególnych prywatnych klientów? — Nie odmawiamy nikomu, ale większość naszych odbiorców to klienci korporacyjni: instytucje, organizacje, przedstawicielstwa zagraniczne… — I mimo wszystko, wracając do Pana nowego statusu — jak Pan to przeżył? Co Pan myślał, kiedy miejsce w ukraińskim parlamencie zwolniła dla Pana premier Julia Tymoszenko? Bo jak rozumiem, nie chodzi tu o koronę na głowie, a o serce. Czy jest Pan gotowy wytrzymać nowe, wielkie obciążenia? — Miło mi, że Pan to rozumie. Ale mimo wszystkich moich emocji, co do nowych obowiązków mogę być spokojny, zostawiając swój biznes w pewnych rękach rodziny, a tym samym uwalniając czas i przestrzeń na pracę deputowanego. Młodszy syn właśnie obronił dysertację, u starszego przyjęto dysertację do obrony, zresztą sam widzę, że jestem już bardziej potrzebny w polityce niż w biznesie. Tym bardziej, że do polityki przychodzę nie z pustymi rękami, a z pełnym portfelem propozycji. — W jakiej branży zamierza Pan wdrażać te propozycje, w jakiej komisji profilowej zamierza Pan pracować? — To pytanie dla mnie nie ma alternatywy — całe życie zajmowałem się komunikacją: transportem i łącznością. Moje wykształcenie podstawowe to Charkowski Instytut Inżynierów Transportu Kolejowego. A jak Pan wie, u nas i w statystyce, i w planowaniu, i w sprawozdawczości transport i łączność są w jednym wierszu. Dlatego i w Ukrradnargospie, i w ministerstwie, pracując na stanowiskach kierowniczych, ten profil był dla mnie niezmienny. Tym kierunkiem kierowałem również, pracując w Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. — Czyli Pan, panie Witaliju, od teraz będzie kolegą i oficjalnym parlamentarnym oponentem ministra Jewhena Czerwonenki? — Wie Pan, jakoś tak wszystko się układa, że ze wszystkich stron otaczają mnie ludzie o podobnych poglądach. A szczególnie miło, że idę do Rady Najwyższej na miejsce, które zwolniła dla mnie Julia Wołodymyriwna. To zobowiązuje… — Panie Witaliju, chyba mimo wszystko trudno tak od razu przejść ze sfery biznesowej do sfery ustawodawczej, przecież członek parlamentu musi wykonywać zupełnie inne funkcje? — W parlamencie nie będę musiał zaczynać od absolutnego zera. Nasza firma już wcześniej, choćby to zamieszanie wokół Ukrtelekomu… — A co by Pan zaproponował w kwestii Ukrtelekomu? — Na razie mogę tylko powiedzieć, że istnieje realna możliwość podwojenia zysku z działalności tej firmy. To miliardowe sumy! — I mimo wszystko, Witaliju Terentijowyczu, jakie główne punkty zapalne w naszym gospodarstwie komunikacyjnym Pan widzi i jakie propozycje będzie Pan składał w pierwszej kolejności? — Jeśli chodzi o kolejność, to tutaj trzeba wziąć pod uwagę możliwości finansowe przeprowadzenia konkretnych działań. Ale w każdym razie obecna baza normatywna, która była przyjmowana 8—10 lat temu, w szczególności ustawa „O transporcie” oraz kodeksy poszczególnych rodzajów transportu, obecnie już nie odpowiadają ani potrzebom rozwoju, ani warunkom gospodarowania. Nie mówię już o 80-procentowym zużyciu produkcyjnego potencjału transportowego i poważnym zacofaniu nauki transportowej, której główne ośrodki pozostają w Moskwie i Petersburgu. — A co by Pan zaproponował w sferze łączności? — Moje priorytetowe propozycje w dziedzinie łączności jasno sformułowałem w projektach dotyczących transportu i łączności, a zaraz za tym — moje propozycje, w których opracowaniu biorą udział znani eksperci — naukowcy i praktycy. Wtedy łatwiej będzie mi się określić: komu i dlaczego dawać priorytet w lobbowaniu konkretnych projektów ustaw. — A czy z ministrem Czerwonenką kontaktował się Pan już w tych sprawach? — Z pobieżnymi kontaktami już mieliśmy do czynienia, ale poważna profesjonalna rozmowa jest jeszcze przed nami. W każdym razie jesteśmy członkami jednej prezydenckiej drużyny i mamy jedynie uzupełniać oraz rozwijać postulaty Wiktora Juszczenki. — Z patriotycznymi profesjonalistami nie będzie Pan miał problemów. Ale co Pan zrobi z komunistami, którzy występują jako antypody Pana narodowo-patriotycznej pozycji? — Tak, należę do partii URP „Sobór” i ściśle współpracuję z Łewkiem Łukjanenką jako jego pomocnik-doradca. Jednak nie widzę żadnych problemów we współpracy z organizacjami o innych preferencjach politycznych. Bardzo tolerancyjnie odnoszę się do wszystkich obywateli Ukrainy reprezentowanych w parlamencie, niezależnie od ich przekonań. — Jak tylko człowiek zostaje deputowanym parlamentu, ma on od razu… Witalij KORŻ — osobowość dość znana na Ukrainie. Jego aktywna natura zdążyła się przejawić w nauce i działalności społecznej, w biznesie i dobroczynności. A oto teraz pan Witalij nagle (ale czy naprawdę — nagle?) znalazł się w wielkiej polityce — został deputowanym Rady Najwyższej Ukrainy.
Машинний переклад
PALĄCE PYTANIE Na palące pytanie odpowiada dziś przewodniczący „Proświty”, deputowany ludowy Pawło MOWCZAN. Kor.: Panie Pawle! W naszym życiu społecznym i politycznym pojawiły się niepokojące symptomy, których nie możemy przemilczeć, choć rozumiemy wszystkie trudności, z jakimi zetknęła się nowa władza, narodowy Prezydent… W szczególności chodzi o sytuację języka ukraińskiego. Już nie raz najbliższe otoczenie W. Juszczenki, sam Wiktor Andrijowycz, nowo mianowany przewodniczący RBNU Petro Poroszenko mówią o tym, że język rosyjski musi być chroniony. Wraz z przedłożonym do Rady Najwyższej przez O. Moroza projektem językowym, w którym językowi rosyjskiemu proponuje się status oficjalnego, wszystko to nasuwa bardzo przykre i niepokojące myśli: dlaczego Prezydent i rząd, nie powiedziawszy jeszcze ani pół słowa o ochronie języka ukraińskiego, którego status państwowy muszą bronić zgodnie z Konstytucją, tak żarliwie występują po stronie języka, który okupował przestrzeń informacyjną? P. M.: Rewolucję ludową przemalowują na liberalną — staje się to oczywiste. Żądania ludowe, narodowe zostały oddane niewielkiemu segmentowi politycznemu, który reprezentują grupy interesów we frakcji „Nasza Ukraina”, co wyraża się w stosunku 80 do 20 procent — składników segmentu narodowego, narodowo-konserwatywnego, narodowo-demokratycznego wobec liberalnego. Ta ekipa Wiktora Juszczenki, która przyszła na wybory w 2002 roku dzięki jego własnemu formowaniu list wyborczych, obecnie „przesiadła się” do struktur rządowych, z małymi wyjątkami. I zgodnie z tymi ustaleniami z O. Morozem, które zrealizował. Póki co, w istocie, wszystkie priorytety narodowe są ignorowane. Dlaczego mówię o rewolucji narodowej? Ukraińska partia zwyciężyła partię rosyjską — nie liberalna, nie liberalno-demokratyczna, nie grupa tych ludzi od biznesu, którzy bronili własnych pozycji. SPRAWOZDANIA I WYBORY W swoim sprawozdaniu przewodniczący Ługańskiej Miejskiej „Proświty” Jurij Kisełow nakreślił główne kierunki, według których działali proświcianie ośrodka obwodowego w ostatnich dwóch latach. Jest to w szczególności: obrona języka ukraińskiego jako państwowego i idei narodowej w organach władzy i samorządu lokalnego; aktywna współpraca z mediami, a szczególnie owocnie — z obwodowym radiem państwowym, gdzie brzmią proświciańskie cykle programów „Na rozstajach ojczystej historii” i „Szlakami kozackiej sławy”; regularne obchodzenie świąt narodowych, jubileuszowych i pamiętnych dat, takich jak Dzień Jedności Ukrainy, dzień pamięci Bohaterów Krut, dzień urodzin i dzień powtórnego pochówku Tarasa Szewczenki, Dzień Matki, Dzień Konstytucji Ukrainy, Dzień Niepodległości Ukrainy, święto Pokrowy oraz Dzień Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka; wewnętrzna rozbudowa miejskiego zrzeszenia proświciańskiego; udział prośwician w wyborach Prezydenta Ukrainy i Pomarańczowej rewolucji. W dyskusji nad sprawozdaniem wzięli udział znani proświcianie — Wołodymyr Łytwyn, Iryna Mahrycka, Ihor Sajenko, Łarysa Załywna, Anatolij Nazarenko, ukraiński poeta, laureat licznych nagród literackich Iwan Nyzowyj, przewodniczący zrzeszenia obwodowego „Proświty” Wołodymyr Semystiaha i inni. Dyskusja nad sprawozdaniem była burzliwa, krytyczna, z licznymi konstruktywnymi propozycjami dotyczącymi poprawy pracy kulturalno-oświatowej w ośrodku obwodowym i na całej Ługańszczyźnie. Na przewodniczącego Ługańskiego Zrzeszenia Miejskiego ponownie wybrano Jurija Kisełowa, jego pierwszym zastępcą Dla nich najważniejsze są formuły rynkowości, praw ogólnoludzkich, które przeważają nad narodowymi, społecznymi, nad prawami państwowymi; ta liberalna ideologia już się przeżyła na świecie, choć spotyka się ją jako dominujący element w kilku państwach europejskich i tam napotyka ona zdecydowany opór. Począwszy, powiedzmy, od Francji, gdzie, dopiero uwzględniwszy żądania segmentu narodowego, zwyciężył Chirac. Zrozumiałe, że Francuzi, którzy oddali swoje głosy na Le Pena, byli właśnie przejęci losem francuskiego składnika wspólnoty europejskiej. Chirac wszystkie te inicjatywy przejął, uwzględnił i dzięki temu zwyciężył swojego oponenta, który pracował na starych zasadach i starej ideologii. Ukraińska ideologia narodowa jest nowoczesna, a wczorajszy zjazd Ukraińskiej Partii Ludowej potwierdził, że nasze priorytety są rzeczywiście narodowe, zintegrowane z europejskimi zasadami istnienia. To znaczy, musimy być Europejczykami, ale przede wszystkim pozostając Ukraińcami. Niemożliwe jest — będąc bezbarwnym, nijakim — być Europejczykiem. Oto dlaczego bardzo dziwne jest to, że Prezydent jeszcze ani razu nie wspomniał słowem o ukraińskich priorytetach narodowych. Będąc człowiekiem ukraińskim z upodobań, z przekonań, jeszcze nigdzie nie odważył się zadeklarować, że będzie wspierał rozwój kultury ukraińskiej, języka ukraińskiego, że konserwatywne, albo, powiedziałbym, demokratyczno-narodowe zasady są decydujące w jego programie. Jego program unikał takiego wektora, koncentrował się na aspektach problematyki socjalnej — dla zwycięstwa W. Juszczence trzeba było przyciągnąć jak największe spektrum ludzi, dla których pojęcia „Ukraina” i „ukraińskość” są póki co pojęciami rozmytymi. Obecnie, po zwycięstwie, można by już powiedzieć o tych problemach, których jest naocznym świadkiem, we wszystkich dziedzinach: informacyjnej, kulturalnej, medialnej, religijnej, określić się we wszystkich tych problemach, które są palącymi problemami narodowymi, a nie po prostu ogólnoludzkimi. Zasady ogólnoludzkie są dobre, ale jeśli Ukraina nie będzie skonsolidowana, opasana obręczą językową, będzie stale zagrożona podziałem na wschód i zachód. I on to uświadamia sobie. Ale rozwiązywanie tego problemu kosztem drugiego języka państwowego lub oficjalnego to nie tylko błąd. To może być fatalny błąd dla Ukrainy! Jeśli Prezydent zrealizuje to, co doradza mu jego otoczenie (a czym wtedy różni się ono od otoczenia Kuczmy, które było rosyjskojęzyczne i było pozbawione segmentu ukraińskiego, i w ogóle — pozbawione ukraińskości!), możemy stać się świadkami najsmutniejszego projektu: Juszczenko może wcielić w życie to, czego nie odważył się wcielić w życie Kuczma — uczynić język rosyjski drugim państwowym. Dla mnie to poważny sygnał: Prezydent Juszczenko do tej pory — nigdzie! — nawet w formacie lokalnym nie określił tak ważnych dla każdego Ukraińca priorytetów. Ukraińcy właściwie wyszli na majdany z tymi ideami. Ci, którzy przyłączyli się, zakładając szaliki w kolorze pomarańczowym, założyli je wtedy, gdy zagrożenia już minęły. A na początku to byli Ukraińcy, czyści Ukraińcy — 97 procent! Ci, którzy rzeczywiście przejmowali się losem Ukrainy, jej wektorem europejskim, jej pełnowymiarowym przejawem we wszystkich sferach, a w duchowej szczególnie! Kwestia językowa to test na prawdę — jeśli Prezydent ustąpi, jego los będzie bardzo smutny. Będą go wspominać po przecinku: Krawczuk, Kuczma, Juszczenko… Odziedziczyliśmy kolosalny, zrujnowany krajobraz językowy. I jeśli teraz nie dołożyć wysiłków, nie określić się w tej sytuacji, to znaczy kontynuować wszystko tak, jak jest, niczego nie zmieniając. Zmieniać zaś należy jak najszybciej, bo wszystko wymaga tych zmian, paląco wymaga, choć póki co nic się nie zmieniło. Chyba że zaczęto bardziej skubać samego Juszczenkę…
Jeśli będzie kontynuowana praktyka wprowadzona przez Kuczmę — mianowanie na wysokie stanowiska państwowe ludzi, którzy łamią Konstytucję, w szczególności artykuły 10. i 11., oraz ignorują orzeczenie Sądu Konstytucyjnego z 1997 roku dotyczące obowiązkowej znajomości języka państwowego przez urzędników państwowych, to jest to niedopuszczalne! Nie ma wyjątków — dla nikogo! I własna ukraińskość Prezydenta nie przekonuje wtedy, że wszystko z nami w porządku! Język nie jest do własnego użytku domowego — język jest dla państwa. Jeśli ktoś targnie się na 10. artykuł Ustawy Zasadniczej, to zasieje burzę, która złamie Ukrainę. Dlaczego tak uważam? W Radzie Najwyższej zbierze się wystarczająca liczba deputowanych, którzy poprą ewentualny apel Prezydenta o zmianę tej normy konstytucyjnej. Jest to rzecz niedopuszczalna. Jeśli nawet ktoś to zaplanował, to Prezydent powinien uciąć takie rozmowy i obietnice, ponieważ rozumie swoją odpowiedzialność przed przyszłością, przed historią. Wprowadzając dla języka rosyjskiego status, który usilnie rekomenduje mu O. Moroz, podejmie decyzję, która będzie miała bardzo smutne konsekwencje! Najwyraźniej lepiej tutaj posłuchać D. Pawłyczki, I. Dracza, J. Kostenki — mają oni za sobą wieloletnie doświadczenie walki o język ukraiński przeciwko reżimowi, za którego język rosyjski był dominujący. I oto o czym warto powiedzieć: Wiktora Juszczenkę wybrał ukraiński element ukraińskiego społeczeństwa — ci, którzy wiedzą, czym jest idea narodowa, zorientowani na priorytety narodowe, ogólnoeuropejskie wartości. To ich zwycięstwo, a nie tylko mądre technologie funkcjonariuszy sztabu. Język ukraiński jako państwowy jest jednym ze składników tego zwycięstwa. Zapisała L. WASYŁKO Mykoła Kulczynski, Pawło Mowczan, Stepan Wołkoweckyj w Radzie Głównej
Машинний переклад
W miastach i rejonach obwodu ługańskiego odbyły się dwie trzecie sprawozdawczo-wyborczych konferencji. W szczególności 23 lutego odbyła się sprawozdawczo-wyborcza konferencja Ługańskiego Miejskiego Zrzeszenia «Proświty». Impreza rozpoczęła się wykonaniem Hymnu Narodowego Ukrainy oraz wręczeniem nagród zwycięzcom zorganizowanego przez Towarzystwo miejskiego konkursu uczniowskiego na najlepszą pracę na temat «Wkład młodzieży w walkę o niepodległość Ukrainy». Laureatkami konkursu zostały uczennice Szkoły Średniej nr 5 w Ługańsku, Maria Kowalowa i Iryna Smirnowa.
kom — Iryna Mahrycka, zastępcami — Larysa Zalywna i Ołeksandr Tyhyj. Decyzją konferencji w dotychczasowym składzie pozostawiono Kontrolno-rewizyjną inspekcję miejskiej „Proświty” na czele z weteranem ukraińskich narodowo-wyzwoleńczych zmagań Wołodymyrem Kukiem. Osobliwością pracy „Proświty” w Ługańsku stało się omawianie projektów tych czy innych ustaw podczas spotkań z posłami do Rady Narodowej Ukrainy Lewkiem Łukianenko, Anatolijem Matwijenką, Kostiantynem Sytnykiem, Lesiem Tanjukiem, Borysem Tarasiukiem, Romanem Zwaryczem, Jurijem Kostenko, Wołodymyrem Stretowyczem, Hennadijem Udowenkiem i innymi, co prowadziło do podnoszenia świadomości narodowej i aktywizacji proświtan w najbardziej wschodnim obwodowym centrum.
Warto zaznaczyć, że powołanie na stanowisko przewodniczącego Ługańskiej obwodowej administracji państwowej kierownika technicznego sztabu wyborczego W. A. Juszczenki, pana O. M. Danyłowa, wywołało skrajnie negatywną reakcję nie tylko społeczeństwa, ale i zwykłych mieszkańców całego obwodu. Dlatego ważnym wydarzeniem następnego dnia była narada liderów organizacji partyjnych Ługańszczyzny, wchodzących w koalicję „Siła narodu”, z udziałem przewodniczącego obwodowego zjednoczenia „Proświty” Wołodymyra Semystiahy oraz wielu proświtan reprezentujących partie polityczne. Leitmotivem tej narady była odmowa jej uczestników poparcia dla zespołu nowo mianowanego przewodniczącego obwodowej administracji państwowej Ołeksija Danyłowa. Ostre krytyczne uwagi dotyczyły praktycznie wszystkich cech charakteryzujących nową władzę obwodową — od kryminalnej przeszłości niektórych jej członków po antyukraińskie stanowisko, przejawiające się w lekceważeniu języka państwowego podczas oficjalnych i innych imprez. Uczestnicy narady sporządzili list do Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki z prośbą o zwrócenie uwagi na niezdrową sytuację, jaka kształtuje się na Ługańszczyźnie, a jednocześnie podjęli decyzję o pikietowaniu budynku obwodowej administracji państwowej.
Ługańskie obwodowe zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki zwróciło się także do przewodniczącego OUT „Proświta”, posła do Rady Narodowej Ukrainy Pawła Mownczana w sprawie sytuacji językowo-kulturalnej na Ługańszczyźnie, która ukształtowała się po objęciu stanowiska przewodniczącego obwodowej administracji państwowej przez O. M. Danyłowa oraz zespołu, który on formuje, i która destabilizuje państwowość narodową na skrajnym wschodzie Ukrainy. Jednym z takich faktów, świadczących o negatywnej tendencji rozwoju sfery humanitarnej naszego kraju, jest powołanie na stanowisko zastępcy przewodniczącego obwodowej administracji państwowej do spraw polityczno-humanitarnych A. W. Putinceva, który nigdy nie posługiwał się językiem państwowym i raczej nie zamierza tego robić na nowym stanowisku. Warto zauważyć, że O. M. Danyłow nigdy nie prowadzi konferencji prasowych w języku ukraińskim. A podczas jednej z nich, odpowiadając na pytania dziennikarzy, oświadczył: nikogo nie będzie zmuszał do rozmawiania językiem państwowym i niech ta inicjatywa językowa wychodzi, jak mówi, z dołów.
Społeczeństwo Ługańszczyzny do dziś nie zostało poinformowane o nowych nominacjach kierowników obwodowych zarządów oświaty i nauki, kultury i sztuki, rodziny i młodzieży, informacji i prasy, obwodowej państwowej telewizji i radiokompanii, przedstawiciela Narodowej Rady Ukrainy ds. telewizji i radiomowy oraz innych. W obwodzie do tej pory nie zachodzą żadne zmiany, bo dawni kierownicy już nie pracują, a nowych jeszcze nie powołano. Martwi nas to, że ten „przejściowy” okres zbyt się przeciąga i ludzie przestają wierzyć w zmiany na lepsze. Te środki masowego przekazu, które stały na antypaństwowych pozycjach podczas kampanii wyborczej, nadal trzymają się swoich destrukcyjnych poglądów.
Wysiłków narodowo świadomego społeczeństwa w pielęgnowaniu nastrojów patriotycznych wśród ludności najbardziej wschodniego obwodu Ukrainy, a zwłaszcza wśród młodzieży uczniowskiej i studenckiej, zespołów nauczycielskich, wykładowców i twórczych zespołów artystycznych, jest za mało. Potrzebne jest natychmiastowe wsparcie państwowe ze strony centralnych organów władzy wykonawczej w kształtowaniu polityki kadrowej na miejscach, aby zwycięstwo sił narodowo-patriotycznych nie zamieniło się w farsę.
Nie mniej aktywnie przeprowadzane są konferencje sprawozdawczo-wyborcze w innych rejonowych i miejskich zjednoczeniach „Proświty”. Już odbyły się w zespołach rejonów: swatowskiego, miłowskiego, antracytowskiego, kreminskiego, starobielskiego, troickiego, biłowodzkiego, w miastach Ługańsk, Rubiżne, Swatowe, Starobielsk, Krasnyj Łuch, Rowenki, a także w ogniwach na prawach zjednoczeń rejonowych — uniwersytetu pedagogicznego i medycznego. W wielu zjednoczeniach przewodniczącymi wybrano doświadczonych proświtan, którzy od wielu lat kierują zespołami: J. S. Dziubę, I. M. Zacharczenkę, A. M. Annenkowa (Wasylcowa), J. O. Kysielowa, D. I. Halasa, J. M. Kreminskiego. Nowymi przewodniczącymi zjednoczeń zostali wybrani N. I. Husyk (rejon starobielski), W. A. Annusowa (rejon biłowodzki), W. I. Owcharenko (m. Rubiżne), T. M. Piliaszenko (m. Swatowe), I. O. Bożko (m. Krasnyj Łuch), A. O. Najrulina (uniwersytet pedagogiczny). Konferencje przebiegły ostro, samokrytycznie, i istnieje nadzieja na poprawę pracy zjednoczeń proświtiańskich.
Centrum prasowe Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki
Машинний переклад
Zakończenie. Początek na s. 1 PRACA W IMIĘ UKRAINY VII ZJAZD „PROŚWITY” Przeprowadzono trzy Ogólnoukraińskie festiwale zespołów artystycznych „Proświty” z finałowymi wydarzeniami w Kijowie, z wręczeniem laureatom dyplomów i cennych upominków. Szewczenko, jego twórczość, jego życie — są święte dla członków Proświty. Większość działań oświatowych odbywa się pod hasłem testamentów Szewczenki, o których pamiętamy nie tylko w dniach jubileuszowych. W 70. rocznicę sztucznego Hołodomoru-33 na Ukrainie w 2004 r. prowadzono znaczącą pracę oświatową. Działania miały nie tylko upamiętnić tragiczną przeszłość, ale przede wszystkim ostrzec ludzi przed reżimami totalitarnymi. Każde nasze przedsięwzięcie jest starannie przygotowywane — żmudną i obszerną pracę organizacyjną wykonuje mały personel Sekretariatu: wydział organizacyjny, wydział kultury, wydział propagandy. Należy powiedzieć, że wydziały składają się z jednej jednostki etatowej — koordynatora projektu. Angażuje on wiodących specjalistów, artystów, naukowców, społeczeństwo, którzy pomagają realizować programy wieczorów, konferencji, „okrągłych stołów” i innych wydarzeń. W realizację projektów włączają się kierownik Sekretariatu oraz przewodniczący „Proświty”, najlepsze siły intelektualne i artystyczne Ukrainy. W rezultacie otrzymujemy jakościowy produkt oświatowy. A to z kolei daje możliwość jak najpełniejszego odkrycia istoty tego czy innego zjawiska historycznego lub wydarzenia oraz jego wpływu na duszę i świadomość człowieka. Zawsze z pełnym oddaniem pracują dla członków Proświty artyści ludowi Ukrainy Anatolij Palamarenko, Nila Kriukowa, Nina Matwijenko, Wałentyna Kowalśka, Łarysa Kadyrowa, Mykoła Burawśkyj ze sławną „Berehynią”, Wałentyn Kozaczenko z piękną „Kalyną”, legendarny chór „Homin”, kierowany przez Leopolda Jaszczenkę, przedstawiciele młodego pokolenia artystów: Anatolij Matwijczuk, Iryna Szynkaruk, Tetiana Peskariowa, Żanna Bodnaruk i inni. Działania Proświty to nie tylko zwykłe honorowanie czy obchodzenie daty lub jubileuszu. To publiczne bronienie ukraińskiego światopoglądu, ukraińskiej idei narodowej, ukraińskiej sprawy. W wydarzeniach biorą udział najlepsze intelektualne, narodowo-patriotyczne siły Ukrainy, w szczególności politycy, naukowcy, artyści, działacze społeczni. Zrozumiałe jest, że te wydarzenia wpływają na ludzi i kształtują świadomość narodową, czekają na nie przepełnione kijowskie sale, w których się odbywają, a są to: Ukraiński Dom, Dom Nauczyciela, Teatr Operetki. Działalność oświatowa, oparta na ogólnoukraińskich zasadach, szła wbrew poprzedniej władzy. Zilustruję tę myśl przykładem. Tradycyjnym prowadzeniem działań Proświty udało nam się przełamać stosunek społeczeństwa do takich, powiedzmy, heroicznych kart naszej historii, jak wydarzenia z 1918 r. pod Krutami. Wcześniej była to biała plama w naszej pamięci. Ukraińscy młodzieńcy stanęli w obronie swojej Ojczyzny, odeszli w wieczność jako bohaterowie, pozostawiając nam wzór bezinteresownej miłości do Ukrainy, wzór odwagi, heroizmu i rycerstwa, niezniszczalności ukraińskiego ducha miłującego wolność. Czyż to nie on wybuchł w 2004 roku Pomarańczową Rewolucją? Teraz to święto stało się masowe, szanuje je naród. Wieczory, spotkania, wykłady prowadzone są prawie we wszystkich szkołach, wyższych uczelniach, jednostkach wojskowych, stały się sprawą ogólnonarodową. To jest właśnie nasza metodyka prowadzenia pracy narodowo-oświatowej, którą namacalnie i na wysokim poziomie organizacyjnym demonstrujemy przy każdym wydarzeniu: patrz, myśl i pracuj! Centralne wydarzenia, które odbywają się w stolicy, mają wielkie znaczenie. Cały naród orientuje się na stolicę. I kiedy takie wydarzenia odbywają się z udziałem wiodących polityków, naukowców, artystów, działaczy społecznych, to nabiera to siły agitacyjnej. Wielkie znaczenie dla pracy narodowo-oświatowej ma słowo drukowane. Dzisiaj w regionach Ukrainy wydawanych jest 18 czasopism. Popularnością cieszą się gazety „Siwerszczyna” (Czernihów), „Żurawłyk” (Charków), „Arkasowa wulycia” (Mikołajów), czasopisma „Bachmutśkyj szlach” (Ługańsk), „Ukraińśka łastiwka” (Czerniowce), „Krymśka switłycia” i inne. Należy szukać możliwego
Mykoła Nesterczuk zwiększanie potencjału naszego wpływu poprzez słowo drukowane na ludzi. Każde wydarzenie jest relacjonowane przez środki masowego przekazu siłami twórczymi świadomych narodowo dziennikarzy, prawdziwych patriotów. Wśród nich są dziennikarze Radia Narodowego: Władysław Obuch, Ołena Trochymowycz, Oksana Małowiczko, Tetiana Teodorowycz. Szerokie grono słuchaczy ma narodowo-oświatowy program „Dzwony Proświty”, który prowadzi profesor Ołeksandr Konoweć. Pomaga nam sławny „Głos Kijowa” Kijowskiej Tele- i Radiokompanii oraz jego kierownik bloku informacyjnego Wasyl Mandziuk z całą ekipą dziennikarzy: Ludmyła Diaczenko, Tetiana Jakowenko, Wałentyna Kowpak niosą ludziom słowo Prawdy, Dobra i Miłości. Aktywnie pracuje Zarząd Główny „Proświty”. Co miesiąc odbywają się posiedzenia, na których rozpatrywane i przyjmowane są decyzje dotyczące najaktualniejszych problemów życia na Ukrainie. W okresie sprawozdawczym rozpatrzono ponad 300 spraw. Wiodące miejsce zajmuje język, oświata, kultura. Członkowie Zarządu Głównego prowadzą niezwykle aktywną pracę oświatową. Kamertonem działalności zawsze był przewodniczący „Proświty” Pawło Mowczan, który wiele robi jako pisarz-oświatowiec. W 2004 roku na podstawie autorskiej audycji „Wytoky” (Źródła), która brzmiała w Radiu Narodowym, ujrzała światło dzienne książka „Wytoky” o historii rodu i regionu, historii tradycji i wierzeń. A było jeszcze przedmowa do książki „Duchowa wielkość Ukrainy”, słowo wstępne do nowego wydania „Kobziarza” w opracowaniu graficznym artysty W. Harbuza, setki wystąpień w mediach, zespołach pracowniczych, na konferencjach, „okrągłych stołach” i wieczorach oświatowych. Owocnie pracuje na niwie oświatowej profesor, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, pisarz Iwan Juszczuk. Jest autorem podręczników do języka ukraińskiego dla klas 5, 6, 7, 8, 9. Prowadzi autorski program w radiu narodowym „Mowa pro mowu” (Rozmowa o języku), w UT-1 program „Nasza mowa”. W 2003 r. wyszła książka „Mowa nasza ukraińska”. Stale brzmi pełne pasji słowo bojownika o język ukraiński Anatolija Pohribnego. Niezwykłą popularność zdobyły jego książki publicystyczne „Po zaczarowanym kole wieków, albo Nowe rozmowy o tym, co boli” (2001), „Raz myje, to de ż my” (2003), „Zew dzielnego czynu” (2004). Aktywnie pracują członkowie zarządu Ołeksandr Ponomariw, Lubow Hołota, Jarema Hojan, Wasyl Kliczaki, Mykoła Burawski, Wasyl Herasymenko. Każdy ma swój odcinek pracy. Pomimo trudnych warunków, wiele obwodowych oddziałów „Proświty” prowadzi znaczącą pracę narodowo-oświatową. Wśród nich iwanofrankiwskie, ługańskie, lwowskie, połtawskie, charkowskie, czernihowskie, czerniowieckie oddziały obwodowe. Przede wszystkim prowadzą działalność skierowaną na organizacyjne wzmocnienie wszystkich struktur „Proświty”, przede wszystkim — ogniw pierwotnych. W obwodach znajdują możliwości prowadzenia działalności wydawniczej, co znacząco podnosi efektywność działalności narodowo-oświatowej. Oddziały aktywnie włączają się w przeprowadzanie Ogólnoukraińskich konkursów i festiwali. Niestety, poważne problemy mamy w Kijowie. W związku z tym, że w stolicy znajduje się Zarząd Główny, organy kierownicze „Proświty”, które prowadzą pracę oświatową, Kijowska „Proświta” nieco odsunęła się od działalności oświatowej. Działania przejął Sekretariat Zarządu Głównego, a Kijowska „Proświta” istnieje formalnie. Szkoda, że tracone są sławne tradycje oświatowe, zapoczątkowane przez Borysa Hrinczenkę, Łesię Ukrainkę, Mychajła Staryckiego, Mykołę Łysenkę oraz innych wybitnych działaczy kultury ukraińskiej. Przygotowując się do kolejnego 7. zjazdu „Proświty”, który odbędzie się 22 kwietnia br. w Kijowie, należy przejrzeć nasze gospodarstwo. I jeśli trzeba, to coś poprawić, wnieść pewne zmiany, aby można było normalnie pracować, prowadzić efektywną pracę narodowo-oświatową. Przede wszystkim, zakończyć wymianę legitymacji członkowskich. Szczególną uwagę należy zwrócić na pracę ogniw pierwotnych, rejonowych i miejskich szczebli „Proświty”. Bardzo ważne jest przyciąganie do „Proświty” aktywnych, wysoko wykształconych, świadomych narodowo ludzi, którzy chcą i mogą pracować z ludźmi i prowadzić pracę narodowo-oświatową. Istnieje potrzeba wniesienia pewnych zmian do Statutu. Swoje propozycje prosimy przesyłać do Komisji Statutowej, która wszystkie materiały opracuje i wniesie pod obrady 7. zjazdu. Przesyłajcie swoje propozycje na adres „Proświty”: 01001, Kijów-1, ul. Chreszczatyk, 10-b. Komisja Statutowa. Po Pomarańczowej rewolucji do kierownictwa Ukrainą przyszła nowa władza. Uważnie przyglądajmy się działalności kadr w terenie. Tam, gdzie będą pracować dla Ukrainy, stać na straży ogólnonarodowych interesów, pracować na rzecz poprawy życia narodu ukraińskiego, trzeba im pomagać w realizacji programu „Naprzeciw ludziom”. Ale jeśli będą próby lekceważenia naszych praw i wolności, to miejsca dla takich urzędników nie powinno być. To musimy stanowczo i twardo oświadczyć: nie ludzie dla urzędnika, a władza dla ludzi, bo naród — to władza. Kiedy urzędnik nie będzie wykonywał woli narodu, to powinien dobrowolnie podać się do dymisji albo go „podadzą”. Naród ukraiński — to gospodarz tej ziemi i swojego losu. Na zakończenie chcę wyrazić swoją opinię. Niezbędne jest stałe prowadzenie pracy nad organizacyjnym wzmocnieniem struktur „Proświty”; przyciąganie do szeregów „Proświty” Ukraińców, którzy są zdolni prowadzić pracę oświatową; szerzej praktykować bezpośrednie kontakty między oddziałami krajowymi Zachodu i Wschodu, Północy i Południa. Ukraina — to państwo unitarne i jedność musimy umacniać konkretnymi czynami; szczególną uwagę musimy skoncentrować na patriotycznym wychowaniu młodzieży, bo to — podstawa życia i perspektywy ukraińskości. Miłość do Ukrainy — to podstawa pracy „Proświty”. Miłość — to źródło życia na ziemi, które musimy stale utrzymywać w czystości i pić z niego natchnienie do napełniania sił duchowych. Historia nas uczy, że właśnie przez brak patriotyzmu, miłości do Ukrainy niszczyła się nasza państwowość we wszystkie wieki. Od miłości do rodzinnego kraju wszystko się zaczyna, nią wszystko się kończy. W przededniu kolejnego 7. zjazdu „Proświty” potrzebujemy waszych myśli i rad, waszej krytyki i waszego poparcia. Zapraszamy wszystkich oświatowców i ludzi nieobojętnych do tej szczerej i otwartej rozmowy. Mykoła NESTERCZUK, sekretarz odpowiedzialny Towarzystwa
Konkurs poświęcony 160. rocznicy urodzin wybitnego działacza społecznego, galicyjczyka, pierwszego przewodniczącego Towarzystwa „Proświta” w Iwano-Frankiwsku Jewhena Żelechiwskiego (24.12.1844 r. — 1885 r.) ogłosiło i przeprowadziło Iwano-Frankiwskie Miejskie Zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, którego przewodniczącym jest profesor Wasyl Bojko. Z jego upoważnienia przewodniczący jury konkursu, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Jarosław Doroszenko oraz sekretarz odpowiedzialna Towarzystwa „Proświta” Natalia Synycia nagrodzili dyplomami miejskiego zjednoczenia Towarzystwa wszystkich uczniów, którzy zostali zwycięzcami konkursu, oraz ich opiekunów naukowych. Za pomoc w organizacji konkursu oraz wysoką aktywność obywatelską, znaczący wkład osobisty w ukraińskie odrodzenie narodowe, rozwój kultury narodowej oraz budowę i wzmocnienie państwa ukraińskiego takimi samymi dyplomami oraz książkami „Iwano-Frankiwska »Proświta«: przeszłość i teraźniejszość” pod red. W. Bojki nagrodzono przewodniczących komórek w placówkach oświatowych miasta, których uczniowie wzięli udział w konkursie. Zwycięzcami zostali: — uczniowie szkoły-liceum nr 23, którzy przedstawili swoje wiersze: 1. Stanisław Worobjow — kl. 9-D. 2. Roman Mizerak — kl. 9-D. 3. Taras Proć — kl. 8-A. 4. Iryna Demczuk — kl. 9-D. 5. Wołodymyr Demjaniuk — kl. 8-A. 6. Wiktorija Werbicka — kl. 8-A. 7. Iryna Ostapenko — kl. 6-A. 8. Kateryna Hnatiw — kl. 6-A. 9. Nazar Dubas — kl. 6-A. 10. Maksym Połubotko — kl. 6-A. 11. Wiktor Jacjuk — kl. 8-A. 12. Jurij Bluczak — kl. 9-Ż. 13. Natalija Korżyk — kl. 8-A. 14. Iwanna Zalewska — kl. 8-A. 15. Olha Kulinicz — kl. 8-A. 16. Taras Kałyna — kl. 8-A. 17. Kinaszczuk Artem — kl. 6-A. Opiekun — Paszynśka Wałentyna Ołeksandriwna, przewodnicząca komórki Towarzystwa „Proświta” — Turij Iryna Mychajliwna. — uczennica kl. 11-A Szkoły Ogólnokształcącej nr 12 Ołeksandrowycz Julija — za twórcze opracowanie działalności życiowej Jewhena Żelechiwskiego jako uczonego, pedagoga, działacza politycznego. Opiekun — przewodnicząca komórki Towarzystwa „Proświta” — Kulinicz Paraskowija Mykołajiwna. — uczeń kl. 7(11)-B Ukraińskiego Gimnazjum Horał Ołeksandr za referat „Życie i działalność naukowa Jewhena Żelechiwskiego”. Opiekun — Wynnyk Serhij Romanowycz, przewodnicząca komórki Towarzystwa „Proświta” — Babak Marija Ołeksiwna. Wszystkim uczestnikom konkursu podarował swoją książkę „Wiosła czasu” z autografem pisarz J. Doroszenko, szczerze dziękując za wspaniałe, marzące o przyszłości utwory młodzieży, które teraz wzbogacą archiwa „Proświty”. Sekretariat Iwano-Frankiwskiego Miejskiego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Przypis: I etap konkursu „Historia i »Proświta«” został przeprowadzony z okazji 130. rocznicy utworzenia Towarzystwa „Proświta” w 1998 r. — „O »Proświcie« i jej działaczach”. II etap konkursu „Historia i »Proświta«”, przywiązany do dat historycznych — jubileuszy utworzenia i odrodzenia Towarzystwa Języka Ukraińskiego „Proświta” im. T. Szewczenki w 2003 r. — „»Proświcie« — 135”.
Машинний переклад
PIERWOTNA Chcę opowiedzieć o przewodniczącej nowokachowskiej komórki Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, Wirze Łytwynowej, którą wybraliśmy 6 czerwca 2001 roku. Strasznie było brać na swoje barki ciężkie brzemię pracy oświatowej w zrusyfikowanym mieście. Wystarczy powiedzieć, że w okresie radzieckim formalnie jedna szkoła w Nowej Kachowce uważana była za ukraińską, ale nawet w niej nie było ukraińskich klas. Dlatego Wira Wasyliwna z głową zanurzyła się w pracę. A doświadczenie już miała, bo wcześniej była członkiem zarządu komórki, a od 1998 roku — radną rady miejskiej. Praca zawrzała. Aby choć trochę nadać miastu ukraińskie oblicze, proświcianie postanowili wznieść na jednym z placów pomnik wielkiego Kobziarza. Praca nad jego wykonaniem i wzniesieniem została już przeprowadzona, ale trzeba było ją doprowadzić do końca. Po pewnym czasie pomnik został odsłonięty. Na jego otwarciu był obecny przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy Wołodymyr Łytwyn. Razem z nim zasłonę z pomnika zdejmowała także proświcianka Wira Łytwynowa. A dalej — odsłonięcie tablicy pamiątkowej Wiaczesława Czornowiła, z inicjatywy komórki Ludowego Ruchu Ukrainy (przewodniczący J. Dernowyj), przy aktywnym udziale członków „Proświty” odsłonięcie steli długoletniemu więźniowi, pisarzowi-szestdziesiątnikowi Mychajłowi Masiutce, tablic pamiątkowych ku czci ofiar Wielkiego Głodu z wyrytymi nazwiskami zmarłych i represjonowanych przy krzyżu ku ich pamięci. Do jej zasług trzeba zaliczyć także wznowienie pracy komisji ds. językowych przy miejskim komitecie wykonawczym, częste spotkania z uczniami szkół, rajdy z kontrolami przestrzegania reżimu językowego w przedszkolach, organizację rajdów kontrolnych punktów handlowych, które zapominają, że językiem państwowym jest język ukraiński, udział w obchodach świąt narodowych, spotkania z bibliotekarzami miasta oraz uzupełnianie księgozbiorów bibliotek literaturą ukraińską, a także wielokrotne listy do Prezydenta Ukrainy, ministra oświaty i nauki, ministra spraw wewnętrznych w sprawie niewykonywania art. 10 Konstytucji Ukrainy. A ile sił i energii musi wkładać w przejście szkół na nauczanie w języku ukraińskim. Na koncie komórki „Proświty” jest wiele dobrych uczynków. Z jej członkami muszą liczyć się nie tylko zwolennicy, ale i wrogowie, bo wszyscy widzą, że nasza praca jest powołana potrzebami wzmocnienia duchowości ukraińskiego narodu, a nie własnymi interesami. W RODOWÓD lili się, że w ich Domu Ludowym jest biblioteka i popiersie Tarasa Szewczenki. Czerwonoarmista oświadczył: „U nas niet nikakowo Szewczenki”, wziął popiersie i rozbił. Kilka dni później czerwonoarmiści obrabowali spółdzielnię „Zgoda”. Jesienią 1941 roku „Proświta” dzięki Mychajłowi Diaczence wznowiła swoją pracę, ale niedługo. Jednak w pamięci mieszkańców Bodnariwa idee proświciańskie pozostawiły głęboki ślad. Fedir Popadiuk opowiada także o innych ukraińskich organizacjach, w których działalności brali udział miejscowi proświcianie, o walce mieszkańców Bodnariwa w szeregach OUN i UPA oraz o odrodzeniu narodowym we wsi od 1989 roku do naszych czasów. Wydanie jest ilustrowane i przeznaczone nie tylko dla mieszkańców wsi i rejonu, ale także dla naukowców, historyków, pedagogów, krajoznawców, wszystkich, którzy interesują się historią Podkarpacia. Książka „Bodnariw” ukazała się dzięki wsparciu finansowemu akademika UAN, doktora, mitratnego protojereja, rektora instytutu Iwana Łuckiego, synów autora — Wołodymyra i Jarosława oraz własnym kosztem autora. Anatolij ZBOROWSKYJ z rzędu aktywistów-prośwician Łytwynowa stoi pierwsza. Pierwszą i niemal niezastąpioną była także podczas przygotowań i przeprowadzenia wyborów prezydenckich. Wszystko, co mogła, brała na swoje, nie tak znowu nieugięte barki. I miejsce na spotkanie z Wiktorem Juszczenką, i pokój dla jego sztabu, i publikację materiałów w gazetach oraz organizację wieców — we wszystkim tym miała niemal największy udział. Dziwiło trochę, że nie zawsze niektórzy członkowie sztabu przyjmowali oferowaną pomoc prośwician. Dziwiło na tyle, że u poszczególnych osób wywoływało to podejrzenia. Cieszyło to, że wsparcie i współpracę członkowie komórki otrzymywali od mera miasta Borysa Syłenkowa oraz jego zastępcy Ihora Łytwyna. W tym procencie głosów oddanych na ogólnonarodowego Prezydenta Wiktora Juszczenkę jest także cząstka wysiłku prośwician, a w pierwszej kolejności Wiry Łytwynowej. Często nazywają ją banderówką. Sił rzeczywiście dodaje jej duch naszych wielkich przodków: Iwana Mazepy, Symona Petlury, Stepana Bandery. Lecz nie jest ona krajanką Stepana Bandery. Rzadko i skąpo opowiada o sobie, ale na moją prośbę zgodziła się opowiedzieć: — Urodziłam się we wsi Andrijiwka w rejonie czaplińskim obwodu chersońskiego, w rodzinie kołchoźnika. Tam też skończyłam szkołę. Żyliśmy biednie, bo za pracę w kołchozie nie płacili. Żyliśmy z tego, co wyhodowaliśmy w ogrodzie. Wyjechać ze wsi było trudno: chłopi-pańszczyźniani nie mieli paszportów. Ale na budowę Kachowskiej Elektrowni Wodnej udało mi się wyjechać. Życie tam nie było miodem: pensja groszowa, mieszkaliśmy w pokojach po 10 osób. Kontynuowałam naukę. Byłam dumna z tego, że jestem Ukrainką, ale do 1989 roku nic nie wiedziałam o Ukrainie, o jej hymnie i niebiesko-żółtej fladze. Wychowywanie patriotów Ukrainy nie wchodziło w plany ówczesnego systemu nauczania. Dlatego z taką radością i ciekawością spotkałam pierwszych ruchowców i członków Ukraińskiej Partii Republikańskiej oraz księdza Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Od nich zaczęłam przyswajać pierwsze podstawy nauki narodowej. Dopiero w 1996 roku w naszym mieście zaczęła otwarcie działać wspomniana cerkiew, a w 1997 roku wstąpiłam do założonej w Kachowce „Proświty”. I cerkwi, i „Prośvicie” pomagałam, czym mogłam, szczególną aktywność przejawiałam, gdy w 1998 roku zostałam radną rady miejskiej. W wirze wydarzeń przebywam do dziś, sił dodaje miłość do Ukrainy, do jej kultury i języka. Wolą członków komórki Wira Łytwynowa będzie nadal pracować jako jej przewodnicząca. I chociaż zrobiono niby wiele, to przed nami pracy — tylko początek. Średnie specjalistyczne uczelnie wyższe do tej pory nie mogą się zdecydować na przejście na nauczanie w języku ukraińskim, co stawia w dyskryminującej sytuacji tych uczniów, którzy ukończyli ukraińskie szkoły i chcieliby kontynuować naukę w języku ojczystym w wyższych lub średnich specjalistycznych uczelniach miasta. Nie pomogli w tym ani eks-prezydent, ani eks-minister oświaty i nauki. Urzędnicy miejscowych organów państwowych nie zawsze pamiętają, jaki język jest u nas państwowym, przedszkola nie zawsze wytrwale kładą fundamenty pod wychowanie narodowo-patriotyczne uczniów, gazety w mieście są rosyjskojęzyczne, służby komunalne i inne zapominają, w jakim państwie pracują. W obwodzie bardzo dbają o mniejszości narodowe, dokładniej mówiąc — o jedną mniejszość, ale z jakiegoś powodu bardzo mało dbają o tych, którzy stanowią w obwodzie większość (ponad 70%) i którzy dali nazwę państwu Ukraina. Wszystko to uwzględniła Wira Wasyliwna ze swoimi sympatykami, układając plan pracy na 2005 rok. Wszystko, co zaplanowano — zrobimy! Hnat BIŻYK, m. Nowa Kachowka, obwód chersoński.
Машинний переклад
Przykro, ale wybory 2004 roku boleśnie rozdmuchały ogień polaryzacji wschodu i zachodu Ukrainy. Na ten problem nie można po prostu zamknąć oczu: rewolucja minęła, ale urazy i namiętności dotyczące preferencji politycznych pozostały. Na godzinę zniknęło światło w mieszkaniu, wstrzymano wypłatę i już słychać: “Oto macie swojego Prezydenta, a byłby Janukowycz…” I ile byś nie tłumaczył, że Prezydent jest jeden, a więc dla wszystkich Ukraińców — swój, a poza tym urząd objął niedawno i większość problemów ekonomicznych to następstwo, delikatnie mówiąc, nieudanej polityki poprzedniej władzy, wszystkie argumenty rozbijają się o ścianę niezrozumienia. Chociaż, ogólnie rzecz biorąc, są też pozytywne tendencje — powoli, ale społeczeństwo jednak się uspokaja. I jeśli sztucznie nie rozniecać tego ognia konfrontacji, to może jednak sąsiedzi o różnych poglądach politycznych zaczną chodzić do siebie po zapałki czy po sól… Jak by nie było, inicjatorzy “okrągłego stołu”, członkowie Chersońskiego oddziału obwodowego “Młodej Proświty”, aktywiści “Pory!” oraz nowo utworzonego klubu politycznego Chersońskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego, próbowali zebrać na dyskusji o tym problemie zwolenników różnych ideologii politycznych. Temat “okrągłego stołu” brzmiał następująco: “Wybory-2004: drogi pojednania społeczeństwa”. Jak się okazało, członkowie różnych partii politycznych, organizacji i po prostu studenci uważają rozłam za sztuczny, a niektórzy nawet protestowali przeciwko określaniu tego problemu jako rozłamu, proponując nazywać to różnicami zdań, podsycanymi przez politologów. Pytania, które stały przed uczestnikami, krążyły wokół tego, czy rzeczywiście istnieje konfrontacja, na czym polega jej istota, czy potrzebne jest pojednanie, a jeśli tak, to kogo z kim. Aktywista “Pory!” Borys Kniażynski słusznie zauważył: “Najważniejsze, — aby nie prawda z kłamstwem, i nie skorumpowani z porządnymi, a reszta — znalazła wspólny język…” Inny aktywista tej samej organizacji Maksym Zaremba efektownie rozerwał kartkę na pół, pokazując tym naturę rozłamu: “Kartka już się nie połączy, a rozłam — to straszne. W naszym społeczeństwie go nie ma, są po prostu różnice zdań…” “Nas zawsze próbowano dzielić. Jeśli na wschodzie piją herbatę, jak w Rosji i na Białorusi, a na zachodzie — kawę, jak w Polsce… Co z tego, że w różnych zakątkach Ukrainy wyznają różne poglądy: wszyscy jesteśmy Ukraińcami i musimy to uświadamiać”, — zaznaczył Dementij Biłyj, przewodniczący Chersońskiej obwodowej organizacji Komitetu Wyborców Ukrainy. POSZUKIWANIE PRAWDY W całości, wszyscy uczestnicy widzieli drogę zjednoczenia ukraińskiego społeczeństwa poprzez wydarzenia kulturalne. Ołeh Miszukow, pierwszy prorektor ChSPU, a w procesie wyborczym — zaufana osoba W. Janukowycza, zaproponował wprowadzenie takiej dyscypliny w placówkach oświatowych, która uczyłaby moralności chrześcijańskiej. Jemu należą słowa: “To kandydatów było 26, a Prezydent u nas — jeden i czas nam do tego przywyknąć”. Heorhij Najda, przewodniczący partii komunistycznej obwodu chersońskiego, zaproponował, aby w dniach ważnych wydarzeń młodzież i starsze pokolenie razem nosili kwiaty do pomników poległych żołnierzy. Wśród innych propozycji brzmiały i treningi psychologiczne, i koncerty, i programy telewizyjne. Bardzo sympatyczną ideę przedstawił ojciec Andrij, ksiądz cerkwi Świętej Aleksandry Patriarchatu Kijowskiego — wprowadzić dzień pojednania. Jak dla mnie, dotyczyłoby to nie tylko pomarańczowych i niebiesko-białych. W naszym dynamicznym życiu tak rzadko zatrzymujemy się, by komuś podziękować, kogoś przeprosić, powiedzieć bliskim i przyjaciołom o swojej miłości, wreszcie, pomodlić się za los Ukrainy i nowego Prezydenta. Lubow JEREMICZEWA, przewodnicząca Chersońskiego oddziału obwodowego WMO “Młoda Proświta” LISTY DO PRZEWODNICZĄCEGO TOWARZYSTWA Dobrego zdrowia, szanowny przyjacielu Pawle! Z najszczerszymi życzeniami dla Ciebie proświcianin z m. Rozdilna Petro Sokaluk. Pan zapewne zna sytuację prośwician w regionach wschodnich i południowych, gdzie jeszcze nie tak dawno szowinistycznie nastawieni przez prorządowych urzędników manifestanci krzyczeli z plakatów: “Precz z “Proświtą” z naszego kraju” itd. Zabraniali proświcianom spotykać się ze szkolną młodzieżą i prowadzić odpowiednią pracę oświatową. Więc wszyscy ci wczorajsi, którzy blokowali naszą pracę, nigdzie nie zniknęli, a jedynie przyczaili się i, najwyraźniej, jeszcze bardziej się zjednoczyli. Ich zadanie — wczoraj, dziś i jutro — przeszkadzać nam — proświcianom propagować ideę narodową, nasz język, naszą kulturę, nasze tradycje, naszą wiarę. Niedawno spotykałem się z uczniami starszych klas jednej ze szkół naszego miasta, która, nawiasem mówiąc, nazywa się ukraińską. Oczywiście, wszystkie atrybuty, a także wszystkie napisy — w języku ukraińskim. Flaga państwowa i Hymn na widocznym miejscu. Czyli wszystko urządzone należycie. Ale, przyjacielu Pawle, zasmuciło mnie to, że dzieci, ucząc się dziesięć lat, nie władają językiem państwowym. Podobnie obserwuje się w przedszkolnych placówkach dziecięcych. Napisy na ścianach wszędzie w języku ukraińskim, a wychowawcy i kierownictwo placówek prowadzą pracę z tymi małymi dziećmi — po rosyjsku. Kogoż oni oszukują?! Zwracam się do Pana z propozycją: zwrócić się do ministra, do obwodowych, rejonowych wydziałów oświaty i — aż do szkół wiejskich, — aby przy każdej szkole, przy każdej placówce oświatowej stworzyć organizacje i oddziały proświciańskie oraz nadać im odpowiednie kierunki pracy. Dziś nasza praca oświatowa jest skrajnie potrzebna, zwłaszcza tym, którzy jutro skończą szkołę. Jeśli chodzi o media, to propagują one byle co. Ukraińskich książek i gazet w sklepach oraz kioskach nie ma. Za to barów i jadłodajni — bez liku. Młodzież się upija. Liczba tych, którzy zażywają narkotyki, — rośnie. A palą nawet dziewczęta w wieku 12—14 lat. Więc jak mamy walczyć z tymi negatywnymi zjawiskami? I jak walczyć z rosyjskimi szowinistami, którzy zasiedli w prorządowych gabinetach? Nasza gazeta “Słowo Proświty” jest niezwykle aktualna, ciekawa i pouczająca. Ze swojej emerytury opłaciłem prenumeratę kilku naszym proświcianom, którzy pracują jako nauczyciele, ale tylko na I kwartał. Chcę zainteresować ich tym, że mamy taką wspaniałą gazetę i że na naszą pracę zawsze można tam znaleźć odpowiedź. Staje się przykro, że tak skrajnie ważna praca, którą prowadzi OUT “Proświta” im. Tarasa Szewczenki, nie jest sprawą ogólnopaństwową, a trzyma się (mam na myśli te regiony, gdzie śmierdzi separatyzmem, proszę wybaczyć mi to wyrażenie) na entuzjazmie takich jak my. Ale nas już nie przewychować. Ile starczy sił, umiejętności, zapału oraz zdrowia, — będziemy pracować! Z poważaniem Petro SOKALUK, mieszkaniec m. Rozdilna, obwód odeski.
Машинний переклад
Niedawno w Iwano-Frankiwsku ukazała się drukiem książka Fiodora Popadiuka „Bodnarów”. Jest to pierwsza próba, oparta na dokumentach archiwalnych, pisanych źródłach literackich, materiałach prasowych, świadectwach mieszkańców wsi oraz wspomnieniach, przedstawienia historii wsi Bodnarów w powiecie Kałusz w obwodzie iwano-frankowskim.
Autor, miejscowy nauczyciel, poświęca wiele miejsca działalności bodnarowskiej Proświty, która powstała w 1897 roku. Tego samego roku rodak z Bodnarowa, Hryhorij Łucki, założył w rodzinnej wsi czytelnię Proświty. Inżynier-astronom Mykoła Diaczenko wygłaszał tu wykłady: „Walka o samodzielność uniwersytetu ukraińskiego”, „O alkoholizmie”, „O zaćmieniu słońca i księżyca”, „Wyprawa Chmielnickiego przez Galicję”. Działały także amatorski kółko teatralne i chór. Wraz z nadejściem sowietów w 1939 roku Proświta zakończyła swoją działalność. 19 września radzieccy „wyzwoliciele” wkroczyli do Bodnarowa. Chłopi wychwalali
Машинний переклад
Simonowicz A. 20,00 Iżak E. (Budapeszt) 10,00 Paszkuj H. 10,00 Hawryliw B. M. 100,00 Dyczkowski 5,00 Petriw J. 5,00 Sawczak 5,00 Kryworuk 5,00 Turiańska O. 5,00 Turiański M. 5,00 Ostafijczuk 5,00 Wiwczarenko O. A. 10,00 Łozinski B. W., Łozinski O. W., Weselowska A. M., Łozinski W. B., Łozinska S. M. 20,00 Kapuszczak W. W. 20,00 Obływana I. R. 10,00 Bilanski J. R. 20,00 Hołobyn I. I. 20,00 Krasij W. W. 20,00 Krasij D. M. 20,00 Krasij W. J. 20,00 Krasij O. M. 10,00 Krasij M. W. 10,00 Krasij A. W. 10,00 Dobrowolski E. I. 2,00 Bancur W. A., komórka „Proświty” przy Iwano-Frankiwskiej „Obłstomatpoliklinice” 285,00 Osipowa 2,00 Marycz 5,00 Baczynski 3,00 Karaczewska 1,00 Laszczuk 2,00 Misiuga 2,00 Mychajluk 2,00 Kraweć 1,00 Cap 2,00 Bidnyk 2,00 Makahon 2,00 Sokorczuk 1,00 Kopaczuk 2,00 Wynnyczuk 2,00 Wasiliw 2,00 Szewczuk 2,00 Pyłypiw 5,00 Klejnota 2,00 Staszkiw 2,00 Kaniuka 2,00 Kowal 1,00 Łazoryk 8,00 Czumałczuk 1,00 Pawłyszak 2,00 Waceba 2,00 Humeniuk 1,00 Nyznyk 2,00 Herasymowycz 2,00 Ożohan 2,00 Temnohud 2,00 Petriw 2,00 Hołos 2,00 Jakimiw 2,00 Bancur 5,00 Kostyszyn 1,00 Atamanczuk 3,00 Jakowyn 3,00 Młynyska 3,00 Babijczuk 1,00 Lepiochin 2,00 Bahaj 2,00 Wiwczar 1,00 Turani 8,00 Stanczuk 2,00 Nedilska 1,00 Kłodnicki 1,00 Łypczuk 1,00 Kureć 1,00 Dubicka 1,00 Horszczuk 1,00 Kondrat 1,00 Hołowczak 1,00 Bojczuk 1,00 Iwano-Frankiwskie Miejskie Zrzeszenie WUT „Proświta” im. T. Szewczenki (szósta wpłata) wieś Tiazów, Szkoła Ogólnokształcąca I—II stopnia i rada wiejska (przez Chmil O. H.) 141,00 Średnia szkoła ogólnokształcąca nr 16 Ferenc M. P. 5,00 Iwanuliak O. I. 2,00 Gimnazjum nr 3 (przewodniczący komórki „Proświty” Mychajliw O. A.) (przez Kazakewycz M. M.) 200,00 Parafia wsi Tiazów rejonu tyśmienickiego Cerkwi Świętego Archanioła Michała, 100 osób (przez Kłymczuk A. P.) 330,00 Bojko R. B. 100,00 Skowronski J. M. 2,00 Olszewska 1,00 Danyłkiw 4,00 Laszczuk 2,00 Tomaszczuk 5,00 Prowalna 3,00 Iwoniuk 1,00 Cymbrykewycz 2,00 Oktysiuk 4,00 Wintoniak 1,00 Chomonczak 4,00 Bojko 5,00 Babijiw 1,00 Ziniak 2,00 Czumałczuk 1,00 Worobjowa 2,00 Jefimowa 2,00 Olenczuk 1,00 Steciuk 1,00 Konyk 2,00 Dżus 1,00 Herasymczuk 1,00 Cymbaliuk 2,00 Hłuszko 18,00 Popowycz 10,00 Kosiak 2,00 Deniha 1,00 Iwasiw 1,00 Moroz 1,00 Basarab 2,00 Panow 10,00 Hawinski 9,00 Bazylewycz 4,00 Zełena 10,00 Wintoniak 1,00 Czehryneć 10,00 Hreczaniuk 2,00 Wasatiun 9,00 Ostapiak 4,00 Wdowenko 1,00 Daszko 4,00 Moroz 2,00 Chomyneć 1,00 Mamalyha 2,00 Choma 1,00 Ilkiw 2,00 Kapeniak 2,00 Jarczuk 2,00 Łotocki 2,00 Proć D. J. 2,00 Kupnowycka I. 20,00 Nykyforuk M. T. 5,00 Przykarpacki Uniwersytet im. W. Stefanyka (wydział filologiczny) Marczuk H. I. 5,00 Chorob S. I. 5,00 Chorob M. B. 5,00 Czobaniuk W. J. 5,00 Pletanczuk N. S. 5,00 Prociuk S. W. 5,00 Lesiuk M. P. 10,00 Pichmanec R. W. 5,00 Słoniowska O. W. 5,00 Drotenko O. W. 100,00 Zespół nauczycieli specjalistycznej średniej szkoły ogólnokształcącej nr 1 Widływany W. M. 3,00 Kapituła O. S. 1,00 Paszko N. W. 1,00 Kozyc L. 3,00 Staszczuk W. W. 3,00 Nikiforowa T. W. 1,00 Bandura S. P. 2,00 Bodnar N. W. 2,00 Reus H. 1,00 Hawryluk U. P. 2,00 Hitis O. M. 2,00 Smołij H. J. 2,00 Lewicka O. M. 10,00 Razem — 790,00 od 233 osób Członkowie „Proświty” wsi Tiazów (przez Chmil O. H.) Mazuryk J. O. 10,00 Bosowycz O. B. 6,00 Żeliuk S. M. 5,00 Doroszenko M. D. 10,00 Doroszenko O. W. 5,00 Chmil O. H. 5,00 Doroszenko N. J. 5,00 Kohut H. B. 5,00 Mykołajiw I. O. 5,00 Wyreta J. J. 5,00 Łytwynieć H. Z. 5,00 Bojczuk L. I. 5,00 Sykała R. M. 5,00 Mizerak N. U. 2,00 Bronicka N. W. 2,00 Szawa S. I. 2,00 Skorowa O. M. 2,00 Szkoruta T. 1,00 Lebiediewa S. A. 1,00 Sawczuk K. W. 2,00 Iwanowa O. B. 2,00 Wasyłyszyn W. T. 3,00 Łoboda S. M. 2,00 Kuczer M. O. 1,00 Lełeko H. M. 2,00 Wołkow W. W. 1,00 Drozdowa E. I. 2,00 Stecenko 1,00 Kusznir M. M. 1,00 Awramenk S. H. 1,00 Hyria W. A. 1,00 Łemko R. W. 2,00 Kyzym T. M. 1,00 Wanczenko N. W. 2,00 Cap N. H. 1,00 Didenko L. H. 1,00 Żukowska S. T. 1,00 Łatysewska I. J. 1,00 Romaniuk H. J. 1,00 Ilkowa N. J. 2,00 Karaputna H. J. 2,00 Keworkowa O. H. 3,00 Didenko D. H. 2,00 Bariz S. J. 2,00+2,00 Sawicka T. W. 2,00 Liżanska H. W. 2,00 Samodied I. L. 1,00 Małanina O. I. 5,00 Wysoczynska L. A. 1,00 Fisun W. P. 1,00 Własowa L. P. 1,00 Czernych I. W. 2,00 Sawczuk N. M. 2,00 Hryhoriewa I. H. 2,00 Tymkiw M. J. 6,00 Turani I. A. 2,00 Błahun N. P. 5,00 Suma ogólna 107,00 Sapeliuk O. M. 1,00 Owłuszynski W. J. 1,00 Selska N. M. 20,00 Kucij T. M. 2,00 Semczuk M. P. 3,00 Andrusiak A. 5,00 Fihoł T. 8,00 Demianczuk M. W. 10,00 Olijnyk L. J. (nar. — Polka) 5,00 Olijnyk L. M. (nar. — Polka) 5,00 Petrasz R. W. 5,00 Średnia szkoła ogólnokształcąca nr 16 (218,00) Charuk H. H. 5,00 Charuk R. 5,00 Dubowska M. J. 5,00 Pućko M. M. 5,00 Honczar O. M. 5,00 Buczynska M. S. 5,00 Ferenc M. P. 5,00 Iwanuliak O. W. 3,00 Iwanuliak O. I. 1,0 Słobodian M. O. 2,00 Wihirinska H. W. 1,00 Dyba L. W. 1,00 Szaszyna S. A. 1,00 Okipna O. W. 2,60 Didyk N. H. 2,60 Andrejczuk H. I. 1,00 Hurska L. W. 1,00 Biłous I. I. 1,00 Cymbalisty I. F. 3,00 Synycia N. I. 4,55 Suma ogólna 1224,53 Dutczak A. O. 5,00 Szczerbij O. J. 5,00 Cupik M. M. 5,00 Polak J. M. 5,00 Swiahła I. W. 5,00 Huzik O. R. 5,00 Dunika M. M. 5,00 Sawczak M. R. 5,00 Howzan M. M. 5,00 Ostaszuk M. A. 5,00 Telezyn H. M. 3,00 Sarantila M. M. 3,00 Cymbała M. O. 3,00 Dutczak L. W. 3,00 Kaczkan M. W. 3,00 Razem 141,00
Машинний переклад
Ciąg dalszy. Początek w nr 39–52 z 2003 r., nr 2–9, 11–14, 16–18, 20–2, 28, 30, 32, 34, 37, 39, 41, 43, 45, 51 z 2004 r., nr 3, 6, 7 z 2005 r.
Jakowenko J. I., Krzywy Róg 50,00; Azima L. I., Zaporoże 40,00; Biłonenko N. F., Torez, obw. doniecki 25,00; Biłonenko W. I., Torez, obw. doniecki 25,00; Chytryj I. M., Doniecko 40,00; Drobiniak M. N., Stryj, obw. lwowski 452,00; Pietryszyn J. M., Iwano-Frankiwsk 10,00; Kobzar L. I. i Kobzar N. N., Żytomierz 100,00; Owsiannik R. W., Kijów 10,00; Kolektyw i uczniowie Bahniańskiej szkoły ogólnokształcącej I st. rejonu wyżnyckiego obw. czerniowieckiego (przez Bernyka H.) 68,70; Czorna J. A., Brno, Czechy 50,00; Siedaszew K. B., Ługańsk 100,00; Szabanowa N. M., Wysznewe, obw. kijowski 50,00; Gimnazjum im. W. Gerety, osiedle typu miejskiego Kozowa, obw. tarnopolski 187,00; Czumakewycz P. W., wieś Chotiwka, rejon krzemieniecki, obw. tarnopolski 50,00; Dykacz J. K., Dolina, obw. iwanofrankowski 215,00; Towarzystwo języka ukraińskiego im. T. Szewczenki, Czerwonogród, obw. lwowski 725,00; Sztень S. M., Dolina, obw. iwanofrankowski 50,00; Szkoła wsi Wilszanyk, rejon sambirski, obw. lwowski (przez Daszynycza J. I.) 225,00; Horuk T. W., Dubno 100,00; Szkoła ogólnokształcąca wsi Kosmacz, obw. iwanofrankowski 166,00; Sokoł J. S., wieś Załokoć, rejon drohobycki, obw. lwowski 50,00; Wierbowecka szkoła ogólnokształcąca I–III st., rejon murowanokurylowiecki, obw. winnicki 38,00; Zdrila M. D., Kołomyja, obw. iwanofrankowski 50,00
Podhornyj O. L., Kijów 2000,00
Jeden z najznaczniejszych wkładów – dwa tysiące hrywien – wniósł Ołeksij Leontijowycz Podhornyj, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury. Na swoim przekazie pocztowym zaznaczył: „Przesyłam swój udział na cerkiew powszechnej czci Kobzarza”. Dziękujemy, Ołeksiju Leontijowyczu! Honor Panu i cześć!
Petrowska L. S., m. Dubno, obw. rówieński 10,00; Lewińska I. P., m. Dubno, obw. rówieński 20,00 (przez Lewińską I. P.), m. Dubno, obw. rówieński 10,00; Ognisko „Proświty” Szkoły Średniej nr 13, m. Tarnopol 70,00; Pszoniak B. M., m. Tarnopol 100,00; Tarnopolskie obwodowe zrzeszenie „Proświty” 200,00; Hucman J. D., m. Dolina, obw. iwano-frankiwski 265,00; Bandura O. O., m. Kijów 50,00; p. Hołowacki, m. Lwów 50,00; Jaworski I. M., m. Iwano-Frankiwsk 50,00; Czerednyj P. D., wieś Prychidky, rej. pyriatyński, obw. połtawski 20,00; Tatarenko H. H., m. Siewierodonieck, obw. ługański 40,00; Mohyła O. D., osiedle Zatoka, rej. biłhorodzko-dniestrowski, obw. odeski 10,00; Prudkyj O. I., m. Ostróg, obw. rówieński 1000,00
Od szkół ogólnokształcących wsi Kosmacz, rej. kosowski, obw. iwano-frankiwski (przez Kusznirczuk O. I.): Kosmacka szkoła ogólnokształcąca I–II–III stopnia — 62,00; Kosmacz-Stawnycka szkoła ogólnokształcąca I–II stopnia — 52,00; Kosmacz-Baniwska szkoła ogólnokształcąca I–II stopnia — 52,00; razem 166,00
ŁĄCZNIE NA RACHUNKU CERKWI TARASOWEJ — 604 977 hrn 46 kop.
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
Ułas Samczuk. Praga, 1937 r.
20 listopada tego roku, w 100. rocznicę urodzin wybitnego pisarza Ułasa Samczuka, na Wołyniu odsłonięto dwa pomniki — w Równem oraz we wsi Dermań w rejonie zdołbunowskim.
“…WEŹ ROZŁOŻONĄ KSIĄŻKĘ Z RĘKI ANIOŁA”
Wieś Dermań to jedna z najstarszych i największych osad typu wiejskiego historycznej Wołyni. Znajduje się w malowniczej okolicy wśród wzgórz, które stanowią końcową odnogę Karpat. Tutaj z podziemnych źródeł bierze swój początek rzeka Ustie (Dermanka), która po przebyciu 56 km przez Hulczę, Równe w pobliżu wsi Orżów, wpada do Horynia. Znaleziska archeologiczne świadczą, że na terenie wsi istniały osady naszych dalekich przodków jeszcze w III—II w. p.n.e., a z wczesnego średniowiecza pozostały kamienne fundamenty legendarnego Haj-Horodka, znajdującego się przy uroczysku Chomhora, który zmyła mongolsko-tatarska powódź. Od tamtych i późniejszych tragicznych czasów w toponimice Dermania istnieją takie nazwy, jak “Batyjiwka” — źródło, z którego według podań pił wodę sam chan Batyj, “Tureckie wzgórze” i inne. Swoją nazwę wieś wywodzi od słowa “drzemać”, które później uległo zmianie i nabrało współczesnego brzmienia. Według podań jeden z książąt Ostrogskich zdrzemnął się podczas polowania w tym miejscu, odłączywszy się od innych myśliwych. Pierwsza pisemna wzmianka o Dermaniu datowana jest na 1322 rok. W gramocie księcia Lubarta Giedyminowicza wskazano, że wieś jako majątek została przez niego podarowana sobornej cerkwi św. Jana Teologa w Łucku. Gdzieś w połowie XV w. książęta Ostrogscy — nowi właściciele Dermania — zakładają tu swoją letnią rezydencję wypoczynkową — zamek-twierdzę, otoczony wałami ziemnymi z murami i strzelnicami, przed którymi znajdowały się fosy wypełnione wodą. Wejściem do tego kompleksu obronnego służyła brama czterokondygnacyjnej wieży o wysokości 23 metrów, przed którą znajdował się most zwodzony na żelaznych łańcuchach. Ten zamek-twierdza pod koniec XV w. został przekształcony przez swoich właścicieli w klasztor-twierdzę. Wzgórze, na którym znajdował się klasztor-twierdza, oprócz wałów ziemnych, było otoczone ze wszystkich stron kamiennym murem o wysokości do 7 metrów z otworami dla broni palnej. Murowano go z dzikiego miejscowego kamienia, a fosy napełniano wodą ze stawu, który jeszcze w czasach książęcych nazywano “Mnich” (mnich).
Autor epickiej “Wołyni”, powieści o zmaganiach wyzwoleńczych “Góry mówią!”, “Czego nie goi ogień”, opowiadania “Maria”, poświęconego “matkom, które zginęły śmiercią głodową na Ukrainie w latach 1932—1933”, trylogii “Ost”, skierowanej przeciwko totalitarnemu niszczeniu człowieka-twórcy, narodowego człowieka pracy, był odłączony od narodu ukraińskiego, od literatury macierzystej. Jego imię szeptano w starożytnym Dermaniu, gdzie urodził się 20 lutego 1905 roku. Obecnie książki Ułasa Samczuka powróciły z Ameryki do ukraińskiego czytelnika, tak samo nie jest tajemnicą jego biografia — los człowieka, który nigdy nie był tułaczem gnanym przez wiatr — przeciwnie, jak twierdził Ułas Samczuk: “Jestem zawsze w natarciu z poczuciem zwycięzcy”. Staraniami deputowanego ludowego Wasyla Czerwonija, obecnego przewodniczącego administracji rówieńskiej, powstały pomniki Ułasa Samczuka, odbyły się uroczystości, w których wzięli udział minister kultury Oksana Biłozir, przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Wołodymyr Jaworiwski, akademik Mykoła Żułynski, małżeństwo Sokołyków z Kanady, którzy są zarządcami spuścizny twórczej U. Samczuka. Lecz bez wątpienia szczególnymi nastrojami był wypełniony Dermań, “królowa wsi”, “centrum centrów na planecie”, jak lubił powtarzać Ułas Samczuk. Zatem poświęcamy 100. rocznicy urodzin Ułasa Samczuka naszą publikację o Dermaniu, przygotowaną przez Wołodymyra Rożka.
Powierzchnia pod klasztor-twierdzę sięga 960 m kw., na niej usytuowana jest cerkiew Św. Trójcy (20x12 m), czterokondygnacyjna wieża-dzwonnica, dwupiętrowy murowany budynek dla przeora i mnichów oraz cerkiew domowa przy nim, parterowa kuchnia, dwupiętrowa oficyna i inne pomocnicze budynki gospodarcze. Danych dokumentalnych o czasie założenia tego klasztoru, jego fundatorze i budowniczym historia nie zachowała, ale późniejsze źródła wskazują, że był nim książę Wasyl Fiodorowicz Ostrogski. Ten bogobojny książę budował w rodzinnym zamku w Ostrogu ogromną cerkiew Objawienia Pańskiego, a zgodnie z klasztornym pomnikiem z pierwszej połowy XVII w. był on budowniczym klasztoru-twierdzy w Dermaniu: “…który cerkiew i dzwonnicę murował i sam przy zakładaniu był, i całego klasztoru dermańskiego fundator, przedstawił się roku od stworzenia świata 6959, co odpowiada roku od narodzenia Chrystusa 1459”. Pierwszy dokument, który wymownie świadczy o udziale książąt Ostrogskich w rozbudowie tutejszego życia klasztornego, to zachowana rękopiśmienna księga pouczeń, którą podarował wnuk księcia Wasyla Fiodorowicza, książę Konstanty Iwanowicz w 1499 roku, o czym zachował się odpowiedni zapis w tej księdze, a w 1507 r. podarował świątyni jeszcze rękopiśmienną Ewangelię, srebrny pozłacany kielich z dyskiem, łyżeczką, krzyżem podwyższenia z relikwiami, kilka szat cerkiewnych. Wszystkie te podarowane przedmioty cerkiewne zapisane są na końcowych stronach Ewangelii. Na początku XVI w., dzięki książętom Ostrogskim, do klasztoru Św. Trójcy w Dermaniu należały wsie Dermań, Kunin, Korszów, Hlińsk, połowa Mizoczka. Klasztor Św. Trójcy od czasu swojego założenia do początku XVII w. miał podwójne przeznaczenie. Była to twierdza, która miała charakter obronny, i jednocześnie świątynia, w której modlili się książęta Ostrogscy. 5 sierpnia 1602 roku patriarcha aleksandryjski Melecjusz pobłogosławił fundację księcia Konstantego Ostrogskiego na założenie tutaj wspólnoty z bardziej treściwym życiem zakonnym. Ihumenem został wybitny uczony, patriota Izajasz Boryskiewicz. O nowym ustroju życia zakonnego w klasztorze świadczy zapis na dwunastej karcie przedmowy do pierwodruku z drukarni dermańskiej “Oktoich” z 1604 roku: “Klasztor swój, nazwany Dermań, ze wszystkimi dobrami odłączył, na cenobitów go ufundował i mnichom oddał, na zgromadzenie do niego ludzi bogobojnych i mnichów świętobliwych w życiu i uczonych, którym to i drukarnię przydał, aby dwojako i trojako pożyteczni dla cerkwi i wiary świętej byli, jedynymi modlitwami swoimi świętymi pomagając, jak Tesaloniczycy apostołowi Pawłowi, a inni życiem świętobliwym, przykład dając tym, którzy chcą się zbawić, a doskonali nauką i pismem, a zwłaszcza drukowaniem książek świecąc wszystkim, upodabniając się do starych mnichów, których prace w piśmie i po dzień dzisiejszy jawne, dla których chwaleni są”.
Z tego zapisu, sporządzonego ręką księcia Konstantego Ostrogskiego, dowiadujemy się nie tylko o nowej treści życia zakonnego po zreformowaniu klasztoru, ale także o pojawieniu się tutaj drukarni, która dała świętemu ukraińskiemu prawosławiu niezbędne książki, a naszej kulturze — niedoścignione zabytki ukraińskiego prawosławnego drukarstwa na Wołyniu tamtej epoki. Pojawiło się tutaj, w świętej siedzibie, wielu uczonych mnichów, którzy pracowali na chwałę Bożą i narodu ojczystego, dzięki którym książę Konstanty Ostrogski mógł zwiększyć i rozszerzyć pracę oświatową oraz przekształcić przytulny, w odróżnieniu od Ostroga, Dermań w ośrodek duchowo-oświatowy.
Świadectwem pracy mnichów monasteru Świętej Trójcy jest przekład księgi „Pszczoła”, dokonany przez nich w 1599 roku z greckiego na język cerkiewnosłowiański, oraz rękopis „Rozmów” św. Jana Złotoustego z 1605 roku. W 1602 roku, jak widzimy z wyżej przytoczonego zapisu na stronach „Oktoichu”, książę Konstanty Ostrogski przenosi centrum ukraińskiego prawosławnego drukarstwa z Ostroga do monasteru w Dermaniu, którego ihumenem był wysoce wykształcony patriarcha protosyngiel Izajasz Borykiewicz, wywodzący się z wołyńskiego rodu szlacheckiego. Zgromadził on wokół siebie wysoce wykształconych i świeckich mnichów, znawców spraw translatorskich i drukarskich, i rozpoczął pracę nad wydawaniem nowych ksiąg liturgicznych i polemicznych, a zarządcą dermańskiej drukarni został ksiądz Damian Nalewajko. Pytanie — czy była to nowo założona drukarnia, czy przeniesiona z Ostroga — do naszych czasów pozostaje polemiczne. Profesor Iwan Ohijenko twierdził, że pod koniec 1602 lub na początku 1603 roku została ona przewieziona z Ostroga do Dermania. Jego argumentami były: tożsamość czcionek w wydaniach ostrogskich i dermańskich oraz brak wydań w Ostrogu w okresie działalności drukarskiej w Dermaniu. Inni badacze uważają drukarnię dermańską za całkowicie nową, stacjonarną, a nie przenośną, założoną tutaj na dłuższy czas przez miłującego Boga księcia Konstantego Ostrogskiego. Jeśli tak, to była to trzecia drukarnia po Ostrogu i Starokonstantynowie, założona przez księcia Konstantego Ostrogskiego w swoich posiadłościach dla dobra naszego Kościoła i rodzimego narodu. Ze źródeł historycznych dowiadujemy się, że mieściła się ona w czterokondygnacyjnej wieży-dzwonnicy monasteru, która w pełni nadawała się do tej sprawy. Na czele drukarni dermańskiej stanął wybitny uczony-teolog, ksiądz Damian Nalewajko — osobisty spowiednik księcia, wokół którego zgrupowały się wybitne siły naukowe i teologiczne: Cyryl Lukaris, Hiob Borecki, Wasyl Suraski, Izajasz Borykiewicz, Hiob Kiahynicki, przebywali Iwan Wiszeński, carewicz Dymitr i inni. Zakończenie w następnym numerze gazety.
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
NIE MOGĘ MILCZEĆ Weźmy inną, tym razem akademicką audytorię. Tutaj rozmowa nieuchronnie kieruje się w stronę analitycznych refleksji, tutaj nikt nie będzie w stanie udzielić bezpośredniej odpowiedzi na pytanie, ale będzie próbował sformułować je inaczej, „poprawniej”. Czym jest idea narodowa, czy co rozumiemy pod pojęciem idei narodowej? Idea narodowa czy idea narodu? Dalej mogą pojawić się strukturalno-semantyczne modele, historyczno-kulturowe rekonstrukcje, społeczno-psychologiczne wyjaśnienia naukowe itp. Ale od tego treść rozmowy nie stanie się bardziej konkretna. Wytwarza się pewna suma schematów interpretacyjnych, która w miarę swojego ilościowego wzrostu i refleksyjnego pogłębienia powoli wyczerpuje aktualność problemu. W końcu nadchodzi moment, gdy schematy te całkowicie zastępują sobą sens problemowy, który na początku sprowokował refleksję społeczną, i wszystko to przestaje interesować kogokolwiek poza pedantami nauki akademickiej. Ale właśnie ten scenariusz należy uznać za najbardziej produktywne zastosowanie podejścia analitycznego. Lecz kiedy spróbujecie zebrać w jednym towarzystwie romantyków (syntetyzatorów idei i mitologemów) oraz analityków (dekonstruktorów i demaskatorów hipotetycznych założeń), to poza wzajemnym rozdrażnieniem ich komunikacja niczego do świadomości społecznej nie wniesie. Problem idei narodowej w dyskursie ogólnocywilizacyjnym w zasadzie zakończył już cykl swojego bytowania. Przeszedł kilka etapów refleksyjnego opanowania, na których był sukcesywnie przedstawiany w pojęciach idei narodowej, świadomości narodowej i, wreszcie, najaktualniejszym na dziś pojęciu „tożsamości narodowej” (E. Smith). Ukraińska myśl filozoficzna z pewnym opóźnieniem, ale przez to nie mniej uważnie, przebyła wszystkie wymienione szczeble i w większości swoich ostatnich opracowań doszła do całkowicie współczesnego rozumienia problemu narodowości (O. Zabużko, F. Kanak, M. Łuk, W. Lisowyj). I wszystko nadal być może rozwiązywałoby się w ciszy akademickich audytoriów według racjonalnej procedury dezaktualizacji, gdybyśmy obecnie nie znajdowali się w wirze sensów poszukiwania tożsamości. Jednym z punktów zwrotnych, który utrwalił w pojęciu idei narodowej skandaliczną reputację, była znana teza ówcześnie nowo wybranego Prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy: „Idea narodowa na Ukrainie nie zadziałała”. Fraza daleka od wyobrażeń fachowej filozofii i zbyt sprzeczna z punktu widzenia osoby intelektualnie zaangażowanej. Jednakże — i w tym kryje się wyrok na wszelki intelektualny purytanizm — fraza ta wywarła na świadomość społeczną znacznie większy wpływ, niż mogłyby to zrobić tomy wzorowych z naukowego punktu widzenia dysertacji. Właściwie te tomy, jeśli teraz się pojawiają, to w znacznej mierze jako skutek wygłoszenia tej sprzecznej tezy. Rzecz w tym, że w niesławnej tezie Prezydenta zostało zawarte pewne rozumienie idei narodowej. I chociaż rozumienie to nie wytrzymuje żadnej krytyki naukowej, znalazło ono oddźwięk w społeczeństwie, stało się odpowiednikiem pewnych oczekiwań sensu świadomości społecznej. L. Kuczma wykorzystał pojęcie idei narodowej w wielkiej grze politycznej, w której rozgrywają się losy całych narodów i cywilizacji. Historia wybrała go, by postawić zakład, a przypadek dał mu do rąk odpowiednie pojęcie. I teraz, cokolwiek by nie mówiono, musimy przyjąć warunki tej rozgrywki i radzić sobie z tym pojęciem, które „w trybie faktycznym” utwierdziło się w świadomości społecznej. Zatem obecnie mamy do czynienia z ideą narodową, która może „zadziałać”, a może „nie zadziałać”. Za tym kryje się cały masyw „infrastruktury sensu”: dla zadziałania tej czy innej idei muszą istnieć pewne przesłanki, których na Ukrainie najwyraźniej nie było; realizacja idei ma pewien mechanizm, który na Ukrainie nie był obecny lub którego nie udało się stworzyć w decydującym momencie stanowienia narodu; „wykorzystanie” idei narodowej według logiki wypowiedzi L. Kuczmy ma jakieś ogólniejsze cele, zgodnie z którymi ideał narodowego samostanowienia —
Z obrazu Anatolija Burtowego jedynie środek, etap pośredni. Zatem, uogólniając, możemy stwierdzić, że chodzi o pewien model rozwoju społecznego, który może się sprawdzić lub nie sprawdzić przy jego zastosowaniu w praktyce. Ponadto zrozumiałe jest, że w wyobrażeniu Prezydenta model ten w pewnym momencie historii (oczywiście od początku lat 90.) został wdrożony na Ukrainie, ale pożądanych rezultatów to nie przyniosło. Cóż to za model? Zapewne nie chodzi o samą zasadę narodowo-państwową (trudno wyobrazić sobie nowo wybranego prezydenta, który zaprzeczałby legitymizującym podstawom swojej władzy), a o jej konkretne wcielenie, pewien modus realizacji. Ten modus kształtuje kilka czynników. A idea narodowa to obraz idealnej całości społecznej w wyobrażeniu pewnej wspólnoty oraz jej (wspólnoty) wyobrażenie o optymalnych drogach zbliżania się do tego ideału. Mówiąc o idei narodowej jako jednej z możliwych dróg rozwoju nowo utworzonej wspólnoty państwowej, Ł. Kuczma, najwyraźniej, miał na myśli coś takiego, co jest znane jemu i jego audytorium, co więcej, pewną zaktualizowaną rzeczywistość społeczną, którą można by porównywać z innymi wzorcami doświadczenia społecznego. Tę sytuację nietrudno odtworzyć w pamięci. Idea narodowa kilka lat temu w świadomości przeciętnego ukraińskiego obywatela kojarzyła się, z jednej strony, ze stereotypem ukraińskiego nacjonalizmu (Petlura—Bandera—Ruch), a z drugiej — już, właściwie, jako model państwowy — z nacjonalistycznymi reżimami nowo powstałych państw, głównie bałtyckich. W ten sposób można już dokładniej nakreślić ten model, wobec którego tak kategorycznie wypowiedział się ukraiński Prezydent. Umownie można go nazwać terminem „rekonstrukcja”, chociaż adepci danego modelu bardziej polubili synonim „odrodzenie”. Od czasów Iwana Kotlarewskiego aż do najnowszego ogłoszenia niepodległości świadomość narodowa na Ukrainie kształtowała się jako retrospektywna. Przy tym poczucie narodowe, zarówno u tegoż Kotlarewskiego, jak i u najnowszych przywódców ukraińskości, było dość lokalnie przywiązane do kozakofilskich stereotypów. Zrozumiałe, że ten ideał społeczny był na tyle jednostronny, że w żaden sposób nie mógł być wykorzystany w roli modelu narodowo-państwowego. Zauważmy, że tak zwana „psychologia kiełbasiana” znacznej części ludności byłej USRR w rzeczywistości pomogła zrobić ważny krok do wypracowania własnego modelu budowania narodu. Idea społeczna żywiołowo wypełniła się tą treścią, która miała w danym momencie największy potencjał aktualności i pobudzenia. Gdyby swoje oczekiwania dobrobytu materialnego nasz obywatel powiązał z innym pojęciem społecznym, z inną ideą, ukraińscy patrioci mieliby dzisiaj w porządku obrad zupełnie inne problemy. Zrozumiałe przyczyny sprawiły, że nie mógł u nas zostać powtórzony także nadbałtycki wariant budownictwa narodowo-państwowego, który w całości opierał się na odnowieniu ładu życiowego, norm, symboli sprzed pięćdziesięciu lat i który miał niepodrobiony patos wyzwolenia od okupacji. W znacznej mierze podobną drogą rozwijały się wydarzenia w Galicji, ale w ogólnoukraińskiej skali model ten był mało przydatny. Wychodzi na to, że rację miał Leonid Kuczma? Jeśli abstrahować od niektórych momentów antyukraińskiej uprzedzoności, która dawała o sobie znać podczas kampanii wyborczej poprzedniego Prezydenta, i w kontekście której jego słynna teza została odebrana przez inteligencję narodową, jeśli skoncentrować się na istocie sprawy, to należy się zgodzić: tak, ma rację. Ma rację w tym, że podniósł problem, ale fatalnie nie ma racji w tym, że wybrał dla określenia tego modelu, który „nie zadziałał”, nazwę idei narodowej. Przecież zrozumiałe jest, że narodowym, ukraińskim jest każdy model rozwoju społecznego na Ukrainie, poza błędnym. Jeśli model jest błędny — nie zaspokaja potrzeb narodu, znaczy — nie jest narodowy. W tym była i pozostaje niebezpieczeństwo tezy o nieprzydatnej dla Ukrainy idei narodowej, że paraliżuje ona wolę i intelekt kierownictwa narodowego, zarówno państwowo-administracyjnego, jak i duchowo-intelektualnego. Przecież ta teza, jakkolwiek paradoksalnie to brzmi, odrzuca możliwość poszukiwania jakiejkolwiek idei, tworzenia jakiegokolwiek nowego modelu rozwoju. Zatem ideę narodową rozumiemy jako otwartość na nowe i jako zaufanie do siebie. I na ile to nasze rozumienie jest nowocześniejsze w porównaniu z tradycyjnym stereotypem retrospektywności narodowej, na tyle nasza idea narodowa jest zmodernizowana. Paraliż świadomości społecznej powstał w wyniku dyskredytacji idei narodowej jako modelu rozwoju pewnego przestarzałego wzorca. Dlatego wyjść z tego ślepego zaułka należy tą samą drogą, którą się do niego weszło, ale w odwrotnym kierunku: wypełnienie pojęcia idei narodowej nową treścią, z następującą po niej rehabilitacją, i wykorzystanie jako dźwigni mobilizacji samoświadomości społecznej. Spróbujemy wyjaśnić, co to za nowe rozumienie i na czym opierają się zamiary rehabilitacji idei narodowej. IMPERATYWY SAMOORGANIZACJI Istniejące strategie rozwoju, które na Ukrainie dzisiaj nie są wystarczająco ukształtowane, nie są sformułowane, a dlatego bardzo dalekie nie tylko od realizacji, ale i od pełnowartościowej konkurencji między sobą, można podzielić na dwie grupy: inercyjne i konstruktywne. Z punktu widzenia rozwoju idei narodowej te pierwsze można także nazwać kapitulacyjnymi, ponieważ opierają się na uznaniu porażki tej idei. Strategie te polegają na tym, aby brać gotowe modele, które zawierają doświadczenie danej wspólnoty lub inne doświadczenie społeczno-polityczne (rosyjski imperializm, zachodnia demokracja i zachodni imperializm, hinduska kastowość i chińska hierarchiczność itd.), i próbować wdrożyć je na Ukrainie. Ponieważ zaufanie do zapożyczonego modelu opiera się na wyłącznie abstrakcyjnych kryteriach, a jeszcze częściej na powierzchownych stereotypach świadomości masowej, ukształtowanych czysto reklamowymi środkami, model ten jest bez końca rewidowany i sprawdzany z oryginałem. W ten sposób kształtuje się psychologiczny kompleks niższości, a także cały zestaw stereotypów społecznych, których im dalej, tym trudniej się pozbyć, a im większa jest ich liczba, tym bardziej problematyczne staje się ukształtowanie na ich podstawie czegoś całościowego i organicznego, czy chodziłoby przy tym o moralność społeczną, czy o system ekonomiczny. Ciąg dalszy nastąpi. Maksym ROZUMNYJ, kandydat nauk filozoficznych, doktorant Instytutu Dziennikarstwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, przewodniczący Sekretariatu Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej
Można długo spierać się, czym jest idea narodowa, jaka ona jest lub jaka powinna być na Ukrainie. Doświadczenie takich sporów pokazuje, że mieszanie w tym dyskursie podejść analitycznych i syntetycznych jest szczególnie problematyczne z punktu widzenia metodologii przedmiotu. Kiedy w jednej auli zbierają się romantycy odrodzenia narodowego i zaczynają spierać się, od kogo pochodzą Ukraińcy — od trypolczyków, Scytów czy Antów — przedmiotem rozmowy są intuicyjnie wyczuwalne, ale przez to nie mniej oczywiste dla wszystkich uczestników dyskusji cechy charakteru narodowego, osobliwości historii itp. Komunikacja odbywa się w hermetycznej sferze wewnętrznego odczucia, bywa dość intensywna i, cokolwiek by nie mówili surowi metodolodzy, całkiem płodna, jeśli za jej jedyny skutek uznać zmiany w świadomości społecznej.
Машинний переклад
Nazywam się Lytwyn. Mieszkam w mieście Ługańsk. Od dziadów i pradziadów jestem Ukraińcem. Mam teraz 75 lat. Mam dzieci i troje wnuków. Od prawie 13 lat jakbym nie był Ukraińcem, bo w moim paszporcie nie ma adnotacji o narodowości. Moim zdaniem przywrócenie tej rubryki w paszporcie ma wielkie znaczenie dla kształtowania patriotycznego społeczeństwa obywatelskiego, czyli kształtowania Narodu Ukraińskiego. Bo ludzie bez rodu i plemienia, bez świadomości narodowej głosowali za kryminalnym człowiekiem, który nie ma ukraińskich korzeni narodowych. Na moje pytanie: „Dlaczego na niego głosowaliście?”, odpowiadali: „Żyjemy w wielonarodowym państwie i nie ma żadnego znaczenia, kim on jest z narodowości, byle człowiek był dobry”. Kiedy zaś przypominałem, że w Rosji prezydent jest Rosjaninem, w Polsce Polakiem, w Niemczech Niemcem, we Francji Francuzem, odpowiadali: „U nich to co innego”. A ile błota wylały lokalne środki masowego przekazu na narodowego prezydenta?! Przekroczyły wszelkie granice nie tylko praw, ale i norm ludzkiej moralności. Szydziły z naszej historii, kultury, poniżały godność Ukraińca, pokazywały takiego „nieudacznego chochoła” w wyszywance i szarawarach, puszczały w ługańskiej telewizji kablowej (ŁKT) filmiki z symboliką faszystowską. Na mój sprzeciw, jako członka terytorialnej komisji wyborczej, kierownik ŁKT German Kudinow odpowiedział: „Niczego nie łamię. Pokazujemy fakty historyczne”. Uważam, że lokalne media należy pozbawić licencji, a redaktorów zwolnić z zajmowanych stanowisk. Dotyczy to nie tylko ich, ale także wielu kierowników obwodowych administracji państwowych, kierowników wydziałów itd. Bo to oni poparli utworzenie tak zwanej „Republiki Południowo-Wschodniej”, przeprowadzili haniebny „zjazd” w Siewierodonieckim. A teraz opowiadają, że nie są „separatystami”, lecz takimi sobie federalistami. Przewodniczący rady obwodowej towarzysz Tichonow wydał nawet tak zwany „Manifest federalizmu, czyli Droga do demokratycznego państwa” w nakładzie 10 tysięcy egzemplarzy po cenie 1 kopiejki. Co do języka ukraińskiego w mieście Ługańsk, to w 14. roku naszej niepodległości uczy się w nim tylko 8,8% uczniów w klasach ukraińskich. Tymczasem według ostatniego spisu ludności w Ługańsku mieszka 54 procent Ukraińców. Na poziomie obwodowym i miejskim nie ukazuje się żadna ukraińska gazeta. Mnie, jako przewodniczącego Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki, w oczy i za oczy nazywają nacjonalistą. Odpowiadam im, dzięki Bogu, że nie jestem „burżujem”, bo mój tata był zwykłym górnikiem. Na Nowy Rok zabrałem moje wnuki do Teatru Lalek, gdzie całe przedstawienie odbywało się po rosyjsku, a nawet Dziadek Mróz był w walonkach, pewnie nie amerykańskich. Kiedy ten Dziadek zaprosił dzieci na scenę, żeby na prezent przeczytały jakiś wierszyk, żadne dziecko nie przeczytało po ukraińsku. Zrobiło mi się smutno. Dzieci oczywiście nie są winne. Dlatego wszystkie rozmowy o „przymusowej ukrainizacji” to z diabła. Żądam, aby przywrócono mnie i moim dzieciom oraz wnukom naszą narodowość w paszporcie, abyśmy także na papierze byli obywatelami wielkiej i chwalebnej Ukrainy.
z
Wołodymyr LYTWYN, m. Ługańsk
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
kultury Węgier Jarosława Chortiani wyraziła życzenie dotyczące radykalnej zmiany podejścia ambasad do pracy z diasporą. Zaznaczyła, że nie wszyscy przedstawiciele ambasad myślą sowieckimi stereotypami. Prawdopodobnie za rządów Kuczmy istniało zalecenie rozbijania wspólnot — powiedziała. Przewodniczący OUN oraz fundacji imienia Olżycza Mykoła Pławjuk zaznaczył, że w okresie „wytrzeźwienia po pomarańczowej rewolucji” pozostaje wiele „palących” problemów, które wymagają rozwiązania. Według niego władza nie zdołała zorganizować należytej reklamy o sobie na świecie. Władze okazały się nieudolne-
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
DIASPORA Bohdan HDAL Borys KYRYCZOK, krajoznawca Jurij BEZKROWNYJ wami, należy przekazać pod zwierzchnictwo MSZ Ukraińskie Centrum Kultury w Rosji, które podczas kampanii wyborczej było miejscem propagandy na rzecz Janukowycza. Centrum znajdowało się pod zwierzchnictwem Państwowego Zarządu Spraw. MSZ jest poinformowane o naruszeniach prawa, do których dochodziło w Rosji. Od przedstawicieli diaspory poproszono o dodatkowe materiały w tej sprawie. Również na zebraniu delegaci UWRŚ z różnych kontynentów podnieśli kwestię konieczności sformowania i zatwierdzenia jednolitej Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej jako przedstawicielskiego organu społecznego, który miałby możliwość bronić praw i interesów Ukraińców całego świata, jednocześnie współdziałając ze wszystkimi organizacjami społecznymi i organami władzy państwowej, u podstaw działalności których leży więź z ukraińską diasporą. Chodzi o utworzenie Centrum konsolidacji i koordynowania działalności nie tylko przedstawicieli ukraińskiej diaspory, ale także wszystkich struktur państwowych i pozapaństwowych, w ten czy inny sposób z nią powiązanych. Ponadto jednym z priorytetowych zadań Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej jest przygotowanie do IV Światowego Forum Ukraińców, gdzie zostanie poruszonych wiele kwestii, które wybrzmiały na Zebraniu. Członkowie UWRŚ przeprowadzili spotkania z przedstawicielami instytucji państwowych. Przekazano im odpowiednie dokumenty. Odbyło się spotkanie Przewodniczącego UWRŚ z wicepremierem ds. humanitarnych Mykołą Tomenką oraz z Przewodniczącym Rady Najwyższej Wołodymyrem Łytwynem. Przewodniczący UWRŚ poinformował, że odpowiednie struktury wyszły im naprzeciw. Również poszczególni członkowie UWRŚ spotkali się z przedstawicielami Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwa Kultury. Takie postacie, jak Taras Szewczenko i Mychajło Hruszewski, są zdolne nas jednoczyć do pracy w imię Ukrainy — powiedział na prezentacji własnej książki Mychajło Hruszewski: Ja osiedliłem się w Moskwie, Arbat 55, dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych Ukrainy Wołodymyr Melnyczenko. Jego zdaniem, fenomen Mychajła Hruszewskiego, który jest symbolem postępu i państwowego kształtowania się ukraińskiego narodu w ciągu XX w., niemożliwie jest do końca zrozumieć bez likwidacji białych plam w biografii wybitnego Ukraińca. Jedna z takich mało znanych stron życia Hruszewskiego, okres jego przebywania w Moskwie od września 1916 r. do marca 1917 r., stała się tematem badań autora. Akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy Mykoła Żułynski, który napisał wstęp do książki, przywołał wizytę w mieszkaniu-muzeum Andrieja Biełego na Arbacie, gdzie mieszkał Hruszewski, zaznaczając, że moskiewski okres życia Mychajła Serhijowycza to unikalne strony, które są niezwykle ważne dla Ukrainy, ponieważ arbackie otoczenie duchowe z ukraińskiej i rosyjskiej inteligencji w pewnym stopniu wpłynęło na kształtowanie się poglądów politycznych przyszłego przywódcy Ukraińskiej Republiki Ludowej. Mówił on także o przyszłych krokach rozwoju ukraińskiej kultury na terenach Rosji, najważniejszymi z których powinny stać się odnowienie Muzeum Ukraińskiej Sztuki Ludowej w Moskwie, założenie ukraińskiego teatru oraz rozszerzenie sieci ukraińskich placówek oświatowych. Przez długi czas takie nazwiska, jak Petlura, Wynnyczenko, Hruszewski, nie mówiąc już o Banderze, wykorzystywano jako obelżywe i uczyliśmy się ukraińskiej historii i literatury bez nich — zaznaczył laureat Nagrody Szewczenkowskiej, doktor nauk filologicznych, pracownik naukowy Instytutu Literatury Światowej Rosyjskiej Akademii Nauk Jurij Barabasz, podkreślając, że wydanie książki Mychajło Hruszewski: Ja osiedliłem się w Moskwie, Arbat 55 to pojawienie się jeszcze jednej fundamentalnej pracy we współczesnym hruszewskoznawstwie. Przewodniczący Zjednoczenia Ukraińców Rosji, członek Związku Pisarzy Ukrainy Ołeksandr Rudenko-Desniak, nazywając Mychajła Hruszewskiego żywym mostem między ukraińską a rosyjską kulturami, jednocześnie zauważył, że wzrost zainteresowania Ukrainą w Rosji powinien przerodzić się w głębsze, systematyczne badania ukraińskiego życia Moskwy, sięgając XVII—XVIII w. Na prezentacji wystąpili także czołowy pracownik naukowy Instytutu Literatury Światowej, kandydat nauk filologicznych, bratanica pisarza Mykoły Ostrowskiego Switłana Ostrowska, kierownik Mieszkania-Muzeum Andrieja Biełego Monika Spiwak, rosyjski pisarz Mykoła Kosmin. Praca Mychajło Hruszewski: Ja osiedliłem się w Moskwie, Arbat 55 po raz pierwszy w ukraińskiej i światowej historiografii głęboko i szczegółowo odkrywa życie i działalność wybitnego Ukraińca podczas jego półrocznego pobytu w Moskwie. Unikalność wydania polega także na opublikowanej w książce korespondencji Mychajła Hruszewskiego z Maksymem Gorkim oraz znanymi działaczami ukraińskiego ruchu. przedstawił pod ich osąd swój pierwszy utwór dramatyczny, poświęcony byłemu nauczycielowi szkoły. Hryhorij Wysznewyj to utalentowany pisarz i pedagog, wybitny działacz społeczny. To właśnie on był redaktorem literackim znanej pracy o wielkim głodzie 1932—1933 lat na Ukrainie Zbrodnia, znanej teraz we wszystkich obwodach Ukrainy. Wspomnienia do książki napływały z Ukrainy, Hryhorij Petrowycz je redagował, informatyk robił skład, dyskietki wysyłano do Hongkongu, gdzie książka była drukowana (tak taniej), a stamtąd w kontenerach transportowano tutaj. I wszystko to na własny koszt! Koniec 2004 roku zaznaczył się wydaniem na Ukrainie jeszcze jednej książki H. Wysznewego Złoty szturm. To przekłady z angielskiego (H. Lawson, D. Marshall, D. London) oraz rosyjskiego (I. Bunin i inni), a także trzy eseje autora. Znamienne, że w zbiorze zamieszczono opowiadanie D. Londona Tchórz Negor, które nigdy nie było tłumaczone w Związku Radzieckim, najwyraźniej przez gorzką prawdę o panowaniu Rosji na Alasce w pierwszej połowie XIX wieku. Decyzją rady naukowej Baturyńskiego Państwowego Rezerwatu Hetmańska Stolica oraz jury Międzynarodowej Nagrody im. I. S. Mazepy Hryhorij Wysznewyj został uznany za laureata. Wśród posiadaczy tej prestiżowej nagrody są znani współcześni ukraińscy pisarze — Roman Iwanyczuk, Bohdan Suszynśkyj, Ołeksandr Mocja. H. Wysznewyj to człowiek, o którym z dumą mówimy: naszego kwiatu po całym świecie!
Машинний переклад
Ukraińska Światowa Rada Koordynacyjna, która reprezentuje interesy światowego ukraiństwa, wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu antykonstytucyjnych wezwań do nadania językowi rosyjskiemu statusu oficjalnego, które wciąż rozbrzmiewają już po zwycięstwie Pomarańczowej rewolucji na Ukrainie. Szczególnie przykro, że takie same głosy słychać od niektórych osób, które występowały jako sojusznicy W. Juszczenki, w szczególności od przewodniczącego Socjalistycznej Partii Ukrainy, deputowanego ludowego O. Moroza, który próbuje przeforsować projekt ustawy o ustanowieniu języka rosyjskiego jako drugiego państwowego. W związku z tym UWR stanowczo oświadcza, że realizacja podobnych dążeń będzie miała skrajnie negatywne skutki nie tylko dla Ukraińców na Ukrainie, ale spowoduje niebezpieczne niszczycielskie skutki dla wszystkich Ukraińców, którzy żyją poza swoją historyczną ojczyzną na różnych kontynentach kuli ziemskiej. Kategorycznie oświadczamy: zachowanie i pielęgnowanie języka ukraińskiego jako jedynego języka państwowego na Ukrainie — to najważniejsza gwarancja dalszej konsolidacji Ukraińców zarówno w naszej Ojczyźnie, jak i poza jej granicami; to — najniezbędniejszy warunek zachowania przez Ukraińców całego świata swojej narodowo-językowej tożsamości. Wzywamy Prezydenta Ukrainy W. Juszczenkę, Szefa Gabinetu Ministrów J. Tymoszenko, Szefa Rady Najwyższej W. Łytwyna, Sąd Konstytucyjny Ukrainy, czołowych kierowników wszystkich gałęzi ukraińskiej władzy, aby na wszelkie sposoby chronili i wzmacniali państwowy status języka ukraińskiego na Ukrainie, przeciwstawiali się wszelkim próbom pomniejszenia czy zniszczenia niezastąpionej konsolidującej roli ukraińskiego słowa. POSTACIE Niedawno pewien dawny znajomy, nieobojętny na piękne słowo, przysłał elegancko wydaną książkę Hryhorija Wysznewego pod wymownym tytułem „Pod obcym niebem”. Spojrzałem na okładkę — portret autora, i przypomniały się już odległe lata szkolne. …W klasie trwa lekcja literatury zachodnioeuropejskiej (był przed wojną w szkołach taki przedmiot), prowadzi ją Hryhorij Petrowycz. Temat lekcji — twórczość W. Szekspira. Od tamtego czasu minęło wiele dziesięcioleci, ale i teraz widzę wewnętrznym wzrokiem młodego, postawnego, o męskiej urodzie mężczyznę z książką w rękach i słyszę czarujący głos, który deklamuje nieśmiertelne wersy z szekspirowskiego „Hamleta”, i nas, szósto- czy siedmioklasistów, którzy, wstrzymawszy oddech, wodzą oczami za nauczycielem, powoli poruszającym się w przód i w tył po klasie. Innych głębokich wspomnień z tamtych czasów w pamięci z jakiegoś powodu nie zachowało się… Oczywiste, że był to choć młody, ale nietuzinkowy nauczyciel. Później ojciec mojego kolegi z klasy, Andrij Andrijowycz Bochonnyj, też nauczyciel z powołania, który duchową karierę po ukończeniu seminarium zamienił na profesję nauczyciela ludowego jeszcze przed I wojną światową, jakoś wspominał o Hryhoriju Petrowyczu i żałował, że tamtego zabrali do wojska: „Jego dusza — powiedział on — należy do szkoły. Literatura była jego miłością. Prenumerował „Literaturną gazetę” i wszystkie czasopisma, które wychodziły w Kijowie. Był człowiekiem wyjątkowo erudycyjnym, doskonale znał język, historię, psycho- Przedstawiciele Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej, którzy niedawno w Kijowie przeprowadzili kolejne Zebranie Prezydium, odnotowali, że głównym nierozwiązanym problemem pozostają wzajemne relacje ukraińskich organizacji i społeczności zagranicy z rządem Ukrainy, jego organami przedstawicielskimi, ambasadami w krajach zwartego zamieszkania ukraińskiej diaspory. Ze zmianą ukraińskiej władzy politycznej członkowie UWR wiążą możliwość poprawy sytuacji w tej kwestii, wyjścia organizacji diasporowych na wyższy poziom tych wzajemnych stosunków. Według słów przewodniczącego
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
...ści UWKR Myhajły Horynia, w 2004 roku organizacja miała trudności i była zabezpieczona finansowaniem tylko na 3 miesiące. O trudnościach poinformowali także inni członkowie UWKR. Tak więc, według słów przewodniczącego Związku Ukraińców w Polsce Myrona Kertyczaka, zagranicznych Ukraińców oburzył fakt wprowadzenia rejestracji konsularnej zagranicznych Ukraińców, któremu towarzyszyły opłaty pieniężne. Zgodnie z poleceniami Rządu przyszły ankiety do indywidualnego wypełnienia. Wniosek o status zagranicznego Ukraińca kosztuje 25 dolarów amerykańskich, zaświadczenie – 10. Przy tym sporządzanie list zagranicznych Ukraińców powierzono właśnie wydziałom konsularnym, chociaż ukraińskie organizacje mogłyby pośredniczyć i pomagać konsulatom w tej pracy. „Oczywiste jest, że ta instrukcja została stworzona przed wyborami i dotarła do konsulatów teraz z bezwładności. Ale jest trochę obraźliwa, bo musimy płacić za to, że jesteśmy Ukraińcami. Państwo powinno być dla nas partnerem” – powiedział Kertyczak. Przewodniczący Towarzystwa ukrainoznawstwa, językoznawstwa i, oczywiście, diamatu. Deklamował z zapałem. I już na drugi rok pracy w szkole dano mu starsze klasy. A tam i „Kajdaszowa rodzina”, i „Mykoła Dżerża”, i „Czy ryczą woły…” Było co przekazać. Więc w klasach nie było problemów z dyscypliną, bo od pierwszej do ostatniej minuty lekcji uczniowie bali się przegapić choćby coś z tego, co mówił nauczyciel. W Kijowie, podczas [...] i również nie sprzyjaliśmy jednoczeniu zagranicznych Ukraińców. Obecnie bez udziału rządu i bez ogólnego zjednoczenia bardzo trudno rozwiązać problemy. Potrzebna jest presja na struktury władzy z żądaniem rozwiązania problemów emigracji zarobkowej Ukraińców na Zachód, podjęcia kardynalnych kroków wobec trudnej sytuacji demograficznej, wcielenia w życie deklaracji Prezydenta o wsparciu diaspory. Inni członkowie UWKR również zaznaczyli potrzebę wprowadzenia ustawodawstwa o zagranicznym Ukraińcu, utworzenia rządowego centrum, które zajmowałoby się diasporą, nawiązania partnerskich i życzliwych stosunków między diasporą a rządem. Przewodniczący Związku Ukraińców w Rosji Walerij Semenenko poinformował o niemożliwości otwarcia w tym kraju ukraińskiego kościoła i szkoły. Ponieważ bez rozwiązania kwestii z innymi krajami na szczeblu rządowym trudno osiągnąć wsparcie władz tych krajów na miejscu. „Konieczne jest, aby instytucje państwowe zwróciły się do nas twarzą” – powiedział Semenenko; na przykład, według jego słów, wpłacił określoną sumę na jej odrodzenie, ukłonił się prochom ojca, spoczywającego na centralnym cmentarzu w Bachmaczu. Na Ukrainie wydano kilka jego zbiorów poetyckich. Nasza prasa, zwłaszcza stołeczna, wielokrotnie pisała o poecie z diaspory, a w 2002 roku w Tarnopolu ukazała się również monografia Petra Soroki „Hryhorij Wyszniwyj. Portret literacki”. Hryhorijowi Pietrowyczowi wypełniło się...
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
nauki w instytucie mieszkał w akademiku z takimi samymi studentami jak on sam. Żyli ukrainistyką, zaczynali pisać… W armii wysłali go na Ural, szkolili na młodszego porucznika, a potem wojna. W jej zawierusze zniknęły miliony mężczyzn i kobiet. Zaginął bez wieści także nasz nauczyciel. Jednak daleko po zakończeniu wojny po wsi zaczęły krążyć plotki, że żyje. W latach 80. wyszło na jaw, że Hryhorij Petrowycz mieszka w odległej Australii i uczy języka ukraińskiego dzieci emigrantów oraz wszystkich chętnych. A w 1990 roku w kijowskim czasopiśmie „Ukraina” nagle ukazuje się jego poemat „Iwan Mazepa”. Nieco później w jednym z dniepropetrowskich wydawnictw wychodzi także zbiór poezji. W 1996 roku H. Wyszniewyj przyjechał na ojczyznę, odwiedził szkoły, w których kiedyś się uczył i pracował, zajrzał do Batu-łosia, hetmańskiej stolicy. Miał wtedy 85 lat. „Literaturna Ukraina” powitała jubilata skąpym wierszem w jednym ze swoich numerów. Rodacy natomiast, w tym uczniowie i nauczyciele, uczcili go serdeczniej. Wołodymyr Andrijowycz Kyryczok, kiedyś uczeń szkoły w Dmitrowce, a obecnie dyrektor Czerwonoplugatarskiej szkoły ogólnokształcącej w sąsiednim rejonie talałajewskim, napisał na podstawie tytułowego poematu jubilata dramat „Iwan Mazepa”, a nauczyciele i uczniowie szkoły wystawili go na scenie amatorskiej, poddając utwór życzliwemu osądowi Dmitrowki oraz szeregu innych wsi rejonów talałajewskiego i bachmackiego. Autor sztuki, Wołodymyr Andrijowycz, wziął na siebie również wykonanie głównej roli — hetmana Ukrainy Iwana Stepanowicza Mazepy. Aula Dmitrowskiej szkoły ogólnokształcącej była przepełniona — widzowie serdecznie witali byłego ucznia, Wołodię Kyryczka, który teraz
Машинний переклад
SŁAWNI W dzwonnicy odradzającego się Soboru Świętego Zaśnięcia odbyła się konferencja organizacji obwodowej stowarzyszenia społecznego „Ukrainie — Pomiestną Cerkiew Prawosławną”. W referacie mitrofornego protojereja Mykoły Chrapacza skonstatowano, że w ciągu 10—15 lat w obwodzie połtawskim naruszano prawa tych obywateli, którzy pragnęli modlić się w języku ojczystym w rodzimej Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej. Od początku odrodzenia ukraińskich wspólnot prawosławnych w obwodzie połtawskim do 1997 roku czyniono przeszkody w rejestracji, za wiernych decydowano o ich przynależności konfesyjnej. „W rezultacie nie zostało zaspokojone wyrażenie woli w nadziei wiary, według przybliżonych obliczeń, ponad 100 wspólnot w różnych rejonach obwodu połtawskiego” — powiedział protojerej Mykoła Chrapacz. Za wsparciem władz w obwodzie połtawskim zbudowano ponad 60 nowych świątyń UCP Patriarchatu Moskiewskiego, nie mniej przekazano i odbudowano starych pomieszczeń, podczas gdy przeważająca większość wspólnot UCP Patriarchatu Kijowskiego odprawia nabożeństwa w przystosowanych, nie do końca wyposażonych budynkach z powodu braku wsparcia ze strony struktur władzy. Znane są fakty, kiedy przedsiębiorcy, którzy chcieli wesprzeć materialnie budowę cerkwi Patriarchatu Kijowskiego, doświadczali nacisku, a nawet musieli wyjeżdżać precz z Połtawy. I odwrotnie — władza obiecywała pomóc w remoncie świątyni w zamian za zdradzieckie, potajemne przed wspólnotą przejście księdza do UCP (Patriarchatu Moskiewskiego). Poszczególni kierownicy rejonów stawiali sobie za cel niedopuszczenie do powstania i organizacji żadnej wspólnoty Patriarchatu Kijowskiego w ich „włościach”. Bolesna jest sytuacja ze Święto- Zdjęcie O. Ceacury KORZENIE NARODU nie zwracać uwagi na nic, jakkolwiek „życzliwi” nie próbowaliby poniżyć nas, naszego języka i historii. Posłuchajmy Nietzschego: „Nigdy nie przetrwa ten naród, który patrzy na swoją historię oczami sąsiadów”. Chyba nieprzypadkowo mało piszą dzisiaj o kulturze trypolskiej, mizińskiej, o Kamiennej Mogile, o „Latopisie-Ora” — zabytku języka ukraińskiego VII w. p.n.e. Przemilcza się na Ukrainie właśnie to, o czym dawno mówią czołowi zachodni uczeni w kwestii starożytności naszego narodu i języka, w kwestii wybitnych postaci naszej historii i kultury. I co może lepiej zjednoczyć naród, jak nie patriotyczne uczucia! Jeśli będziemy ignorować te pojęcia, nie będziemy zmieniać niczego w edukacji, będziemy fotografować dzieci w przedszkolu w strojach piratów, nie zatrzymamy tych, którzy brudnymi butami depczą po naszym języku — widzi Bóg, nic nie zmieni się w naszym życiu-bycie. O tym trafnie pisze nasz współczesnik A. Pohribnyj: „Nigdy, nijak, w żadnym wypadku nie wyciągniemy gospodarki, jeśli będziemy odkładać na później kwestie sfery ideologicznej, duchowej”. Walentyna SYDORUK, m. Illicziwśk z Cerkwią Mikołajowską w Połtawie, która jest zamknięta już od 3,5 roku i niszczeje przez to, że władza ustępuje przed garstką komercjalistów od religii, którzy postanowili te święte ruiny odradzać pracą parafian, ukraść wspólnocie i na talerzyku z błękitną obwódką podnieść kierownictwu eparchii UCP (Patriarchatu Moskiewskiego). Europejski Trybunał już zarejestrował wniosek skrzywdzonych parafian Cerkwi św. Mikołaja w m. Połtawa. Nauczycielka Olha Wownenko opowiedziała, jak na Lewadzie w Połtawie powstała wspólnota UCP Patriarchatu Kijowskiego w liczbie 600 osób, wierni obijali progi władzy, prosząc o wydzielenie miejsca na cerkiew, gdzie można by najpierw postawić wagonik, a potem rozpocząć budowę, jak, pokonawszy wszystkie przeszkody i żądania łapówkarzy, zebrać zezwolenia 12 urzędniczych KONFESJE struktur… I co z tego? Dzisiaj w tym miejscu buduje się cerkiew UCP PM. Dopóki jednych wodzono za nos, sprawdzając każde nazwisko, drugim pomagano przejść wydeptaną ścieżką, uważa pani Olha, przewodnicząca Związku Ukrainek Obwodu Połtawskiego. Profesor Połtawskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia W. G. Korolenki Mykoła Stepanenko jest przekonany, że stowarzyszenie „Ukrainie — Pomiestną Cerkiew Prawosławną” powinno zintensyfikować pracę na szczeblu ogólnoukraińskim, aby impulsy szły na miejsca. Ludmyła Chrin ze wspólnoty Cerkwi św. Mikołaja wezwała wszystkich ludzi z chrześcijańskim sumieniem do stanięcia ramię w ramię, aby wszystko, co dobre, co będzie robione na miejscach, wesprzeć, a próby czynienia dawnych krzywd przerywać w zarodku, informując o tym Prezydenta. Hanna DENYSKO, dziennikarz, m. Połtawa z DO WŁADZY Jeśli komuś podobają się występy duetu „Switiaź” i podobnych ludowych i zasłużonych artystów Ukrainy (?), to niech kupują bilet i idą na koncert. Ale po co dawać takie koncerty na widok wielomilionowej publiczności? Jak mówią: zatem, to komuś jest potrzebne? Wśród widzów jest wielu kulturalnych, patriotycznie nastawionych ludzi. A takie transmisje denerwują, oburzają, negatywnie wpływają na młodzież. Niestety, nikt z widzów na sali nie wstał i nie wykrzyknął „hańba!”, nie odczuł w piosenkach i scenach duetu „Switiaź”, jak poniżana jest godność ludzka i narodowa, poniżany jest szacunek do prawdziwej sztuki, do pięknej ukraińskiej ludowej i współczesnej piosenki. Z bólem i smutkiem patrzyłam, jak po koncercie z uściskami do Horszenzona i jego kolegi rzucili się… ludowi i zasłużeni — Biłonożkowie, I. Biłyk i inni. To było ich podziękowanie za brak szacunku i brak miłości do Ukrainy, za ignorowanie jej sztuki, za pogardliwy stosunek do naszego narodu. Hańba! Zwracam się do p. M. Tomenki i do p. O. Biłozir, których bardzo szanuję, z pytaniem: jak długo z naszych ekranów telewizyjnych będzie lał się podobny brud i pogarda do wszystkiego, co narodowe i duchowe? Zasady narodowe czy pieniądze mają kierować naszą narodową telewizją? We wszystkich sferach życia Ukrainy rozpoczęło się oczyszczenie i odnowa. Ale jakoś to się opóźnia w branży elektronicznych i drukowanych mediów. Każda godzina, każdy dzień, kiedy przed widzem i słuchaczem pojawiają się „Talenty” w rodzaju królików, switiaziów i serdiuczek, — to porażka idei narodowej. Nawiasem mówiąc, narodowej telewizji państwowej nie można zastąpić publiczną. To również będzie wielka strata dla odrodzenia narodowego Ukrainy. A. S. WIETROWA, emerytka, m. Ługańsk z Tylko wtedy, kiedy na całej Ukrainie w przedszkolach będą opowiadać ukraińskie bajki, w szkołach będą śpiewać ukraińskie piosenki, na Uniwersytetach Narodowych będą czytane wykłady w języku ukraińskim, kiedy wszyscy urzędnicy zaczną mówić w języku państwowym, — będziemy mogli mówić o zjednoczeniu Zachodu i Wschodu. Wira ANNUSOWA, wieś Baranykiwka, rejon biłowodski, obwód ługański z
Машинний переклад
W ostatnich latach dzięki staraniom poszczególnych badaczy stopniowo zaczęły znikać „białe plamy” i „czarne dziury” w naszej kulturze i nauce. I rzeczywiście, warto wspomnieć choćby imię Jurija Drohobycza, wybitnego filozofa, astronoma, medyka połowy XV w., rektora Uniwersytetu Bolońskiego, czy Mychajła Ostrogradskiego. Jeszcze za jego życia jego imię jaśniało gwiazdą pierwszej wielkości w konstelacji najwybitniejszych matematyków świata. Do dziś nie zestarzały się podręczniki z mechaniki światowej sławy akademika Stepana Tymoszenki. Niestety, zbyt mało wiemy o wybitnym ekonomiście Mychajle Tuhan-Baranowskim, nauczycielu znanego rosyjskiego ekonomisty M. Kondratiewa. Ten ostatni, wykorzystawszy prace Tuhan-Baranowskiego, otrzymał Nagrodę Nobla. Byli wśród Ukraińców także ci, którzy swoimi odkryciami przybliżyli dzień lotu w kosmos pierwszego ziemianina. To bohater wojny ojczyźnianej 1812 r. generał Ołeksandr Zasadźko — potomek sławnych zaporoskich kozaków z dynastii kozackich artylerzystów, narodowolnik Mykoła Kybałczycz, Kostiantyn Ciołkowski, którego ród obejmuje Seweryna Naływajkę, człowiek dramatycznego losu Mykoła Kondratiuk, dzięki któremu stało się możliwe lądowanie amerykańskich astronautów na Księżycu, konstruktor statków kosmicznych Serhij Korolow, konstruktor silników turboodrzutowych, akademik Archyp Lulka. Niemało ukraińskich uczonych, w tym przyrodników, zostało bezpodstawnie represjonowanych w latach stalinowskiego bezprawia. Tak, powiedzmy, cały świat naukowy wiedział o dorobku akademika Mychajła Krawczuka, uczonego w dziedzinie równań różniczkowych i całkowych, teorii przekształceń ortogonalnych i unitarnych oraz innych działów matematyki, który wraz z akademikiem Kałynowyczem opracował trzytomowy słownik matematyczny, a za nacjonalizm został zesłany na Kołymę, tak jak jego uczeń Serhij Korolow. Mało wiemy o pochodzącym z Galicji Stepanie Rudnyckim, znanym geografie, akademiku AN USRR, który na osobiste zaproszenie M. Skrypnyka powrócił z Pragi na Ukrainę w 1926 r. i trzy lata później został represjonowany. Nieco więcej wiadomo o Wołynianach-akademikach Pawle Tutkowskim, geologu i geografie, oraz akademiku Wołodymyrze Łypskim, botaniku. A imiona biochemika Iwana Horbaczewskiego, matematyków Myrona Zaryckiego, Mykoły Czajnowskiego, geologów Romana Załozeckiego, Juliana Medwedeckiego i wielu innych ukraińskich przyrodników są bardziej znane w diasporze. Według niektórych obliczeń prawie 200 uczonych Ukraińców XIX—XX w. pracowało za granicą i cieszyło się nie lada autorytetem w świecie naukowym. Bardzo przykro, że teraz wielu znanych uczonych wyjeżdża do pracy w rozwiniętych krajach, gdzie jest normalna baza naukowa i płaca. Aktualną sprawą jest podniesienie autorytetu naszych placówek naukowych, uznanie w świecie naszych dyplomów, wdrażanie do gospodarki narodowej opracowań naukowych, w przeciwnym razie będziemy na poboczu postępu technicznego. Stepan BOJKO, proświcianin, inżynier chemik
Машинний переклад
Za pośrednictwem waszej gazety chcę zwrócić się do nowego kierownictwa naszego państwa: ministra kultury p. O. Biłozir i wicepremiera p. M. Tomenki. Skłoniły mnie do tego gorzkie rozmyślania po obejrzeniu audycji na UT-1 „Lala-fafa”. Śpiewa duet „Switjaź”. Kanał UT-1 to narodowy kanał państwowej telewizji. Ale po obejrzeniu tej audycji i kilku innych zastanawiasz się: jakiego kraju to narodowa telewizja? D. Hordon, Jan Tabacznyk, „Króliki”… Dziwne! Wielu takich artystów jest obojętnych na to, gdzie i jak zarabiać pieniądze, bo one nie śmierdzą. Niezrozumiałe jest na przykład, dlaczego D. Hordonowi daje się tak dużo czasu na UT-1: Hordon występuje w reklamie „Bulwaru”, jest też prowadzącym audycji „W gościach u Hordona” (o kim? o czym?), mówi i śpiewa na wszystkich kanałach. Do tego w bardzo wygodnej porze – sobota-niedziela, godzina po obiedzie. I oto 19.02.05 o 15.50 włączyłam UT-1 – i proszę! – niezatapialna melodia kryminalnej „Murki”, mimo że słowa inne. Zaraz potem jadowite drwiny z „zwykłego ludu” w wykonaniu „Królików”, wyśmiewanie ukraińskich zarobkowiczów z wykorzystaniem ludowej muzyki („Kalichwornija”). I wszystko nie z dobrym „braterskim” humorem, lecz złośliwie, jadowicie, brutalnie, z użyciem słownictwa na poziomie „fenii”: bablo, fufło, bla…, jajca, „całuj wszędzie – i w pociągu” itd. Czy za taką sztukę, która poniewiera człowiekiem, Ukraińcy wychodzili na Pomarańczową Rewolucję? Czy mało nam upokarzającego ogłupiania przez radio „Szanson”, „Szarmanka”, „Wzrosłoje…”, „Chorosziejie…”, „Russkoje…”, „Awto…”? Nam w Ługańsku wystarczy LKT, LOT, RKT i innych kanałów, które kontynuują politykę nostalgii za „cudownym” minionym czasem sowieckim, politykę ukrainofobii, pogardy dla ukraińskiej muzyki, języka i historii.
Grinczenkowie, setki patriotów-Ukraińców z centralnych i północnych obwodów jeździło na Donbas, by budować ukraińską szkołę narodową, rozwiązywać problem języka i kultury. Niestety, w 37. roku ich działalność została wstrzymana. Apeluję do prawdziwych patriotów Ukrainy z innych obwodów — nauczycieli, naukowców, pracowników kultury: zostawcie na pewien czas swoje strony i przyjedźcie do nas, wasza pomoc jest nam dziś potrzebna.
Машинний переклад
Boże, pomóż! — powtarzam w myślach, po tym jak do swoich obowiązków przystąpili powszechnie wybrany Prezydent Ukrainy W. Juszczenko i Premier Ju. Tymoszenko. Wreszcie mamy Prezydenta, który troszczy się o duchowość narodu (w której wiara w Boga jest tylko jej częścią), rozumie konsolidujące znaczenie dla narodu kultury i języka. Oczywiście patriotami się nie rodzi, trzeba ich wychowywać! A to przede wszystkim jest możliwe dzięki poczuciu przynależności do swojego rodu, narodu. A skąd ono się weźmie, skoro jeszcze tak niedawno usłyszeliśmy o takim przedmiocie w szkole, jak historia Ukrainy? I nawet dziś jeszcze jakoś wstydliwie mówimy o prahistorii Ukrainy, o tej duchowej ruinie dusz Rusinów po chrzcie Rusi, o naszym języku. Rozkręcają się jakieś mityczne Słowianie... A ile kłamstw o pochodzeniu naszego języka! Uważam, że koniecznie trzeba, aby uczeni teraz popracowali nad kwestiami naszej historii z pozycji narodowych i przedstawiali ją nie tylko w zakładach edukacyjnych, ale także docierali z nią do wszystkich ludzi. I nie
ODPOWIEDŹ
Dlaczego na Ławhańszczyźnie tak mało ludzi oddało swoje głosy na Prezydenta — dumnego Ukraińca? Dlatego, że w mieście Ławhańsk jest tylko jedna szkoła z ukraińskim językiem nauczania. Dlatego, że na uniwersytetach narodowych wszystkie przedmioty, oprócz języka ukraińskiego i historii Ukrainy, wykładane są po rosyjsku. Dlatego, że prawie wszystkie gazety Ławhańszczyzny drukowane są po rosyjsku. W kościołach i instytucjach państwowych panuje
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
język sąsiadów. A także dlatego, że Donbas był i jest peryferiami Ukrainy, do których „nie docierają ręce” ukraińskich patriotów. Tymczasem jeszcze pół roku przed kampanią wyborczą tony ulotek „Juszczenko — nacjonalista i banderowiec” były rozrzucane po wsiach i miastach Ługańszczyzny. Donbas rzeczywiście jest jakimś szczególnym regionem: w zeszłym roku, otwierając nowy budynek Wschodnioukraińskiego Narodowego Uniwersytetu im. Dala, prezydent L. Kuczma przemawiał do studentów po rosyjsku. Niedawno Anatolij Kinach, przedstawiając nowego przewodniczącego Ługańskiej obwodowej administracji państwowej O. Danilowa, również mówił wyłącznie po rosyjsku. Pod koniec lat 20. ubiegłego wieku, naśladując przykład małżeństwa
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
Rozmyślając nad tym, co przed chwilą widzieliśmy, i nad losem ukraińskiego kina jako części ukraińskiej kultury, łapię się na myśli, że mój wzrok zwraca się ku latom sześćdziesiątym ubiegłego stulecia, kiedy ukraińskie kino wpisywało się w kontekst światowy i kreśliło niezwykłą mozaikę naszego jutrzejszego bytu. I znów po raz kolejny przychodzi na myśl sentencja obłąkanego Nietzschego: „Odtwarzaliśmy człowieka, ale kiedy ta istota powstała, okazała się mało podobna do człowieka”. Nie zebraliśmy się tu jednak po to, by urządzać zbiorowe lamentowanie nad tym, co stracone, lecz by zgłębić nasze duchowe horyzonty i uczynić wszystko, co nam dostępne i możliwe, aby ci, w których wpatrywaliśmy się przez pięć minut (chodzi o niedokończony film „Metodyka popełnienia zbrodni”, który wyświetlano na początku wysłuchania — red.), byli nie tylko podobni do ludzi, ale też świadomymi obywatelami konkretnego państwa, Ukrainy… My, faktycznie, teraz, dziś dokonujemy wyboru zasad nowego sposobu życia — wyboru drogi, która określi los naszych potomków. I czy zasiejemy nadzieję — w świetle tego, co możliwe, i tego, co niemożliwe — na pozytywne zmiany, czy też bezwładność polityki kulturalnej, zakorzenionej w poprzedniej dekadzie, doprowadzi do całkowitego absurdu. Bo kiedy domagaliśmy się zmian w naszym życiu narodowym, nawet nie przypuszczaliśmy, że w 2005 roku będziemy zmuszeni mówić o tragizmie sytuacji, w jakiej znajdzie się ukraińska kultura, a zwłaszcza ukraińskie kino. Obecna sytuacja, jak mi się wydaje, jest znacznie bardziej przykra niż w latach powojennych, kiedy moi rówieśnicy dwa razy w tygodniu zbierali się w kołchozowej komórce, gdzie przy stukocie agregatu z zachwytem wpatrywali się w czarowny kwadrat na ścianie, który stawał się przeogromnym oknem w zdumiewający świat kina. Nie będę zatrzymywał się na tych uderzających różnicach między otaczającą rzeczywistością a życiem na ekranie. Jestem bowiem daleki od idealizowania tamtego ukraińskiego kina, w którym twórców kina niszczono i pozbawiano prawa do Ojczyzny. Ale degradacja społeczna nie przebiegała tak szybko jak dziś: objeżdżając podczas zeszłorocznej kampanii przedwyborczej niemal całą Ukrainę, widziałem tę dojmującą beznadziejność, ten stopień zdziczenia na wsi, gdzie nie ma miejsca dla młodzieży, gdzie zamiast klubów stoją napół zrujnowane budynki, a zamiast bibliotek i kinoinstalacji — jadłodajnie i pornografia na kasetach wideo. Zwracam się do dzisiejszych ojców narodu: czy interesujecie się futurologią? I jaką nację zobaczycie za dziesięć lat, przy zachowaniu tych tendencji do duchowego upadku? „Kino — to twarz narodu” — powiedziała Larysa Briuchowecka… I tym wszystko powiedziała. Terminy „demokracja”, „rynek”, „gospodarka”, „rewolucja” mogą pozostać jedynie terminami. Mogą zawisnąć w powietrzu bez echa, jak wszystkie obumarłe terminy, którymi karmiono nas w poprzednich dziesięcioleciach. Jeśli nie powtórzymy za Ju. Illienką, że fundamentalnym aksjomatem historii jest kultura narodowa w dynamice, ponieważ wszystko inne jest pochodne — i gospodarka, i finanse, i polityka — to znów zaczniemy budować na piasku… Bo Majdan, jako wielka metafora, uwypuklił wszystkie problemy duchowe, w tym także problemy ukraińskiego kina, skupiając wokół siebie przede wszystkim duchowo upokorzonych… Ludzie Majdanu zdecydowanie odrzucili kłamstwo, podwójne standardy, uległość, małoruskość… Odrzucili wszystko to, co narzucali nam możnowładcy, którzy otworzyli wszystkie myślalne granice dla kulturalno-informacyjnej okupacji Ukrainy. Proces okupacyjny działał i działa równolegle z procesem niszczenia wszystkich podstaw kulturalnego bytu Ukraińców. I trzeba temu położyć kres. Jestem zmuszony wpisać problemy ukraińskiego kina w szerszy społeczno-polityczny kontekst Ukrainy, aby zrozumieć, że mamy wszelkie podstawy, by zmienić sytuację w tej dziedzinie, pod warunkiem zmiany priorytetów w ogólnopaństwowych podejściach do kultury, a zwłaszcza do kulturalno-informacyjnej przestrzeni. Na Ukrainie zachował się wciąż znaczny potencjał twórczy, który należy wykorzystać już dziś, mimo że z pięciu ukraińskich państwowych studiów filmowych pozostało półtora. Nawiasem mówiąc, jeszcze niedawno w tych studiach co roku produkowano 18 pełnometrażowych filmów dla prawie trzydziestu tysięcy kinoinstalacji. [Studio] przechodziło w ZAT, do którego statutowego funduszu przekazywano mienie przypisane do państwowej wytwórni filmowej. W tej sprawie chciałbym usłyszeć opinię ministra kultury. Zgodnie z oficjalnie otrzymaną informacją, przejęcie Narodowego Studia Filmowego im. Ołeksandra Dowżenki miało przebiegać według nieco innej schematu, ponieważ tymczasowo chronił je status narodowy. Stopniowo wypychano ludzi na ulicę, likwidując cechy przygotowania zdjęć, zakłady fotograficzne, garderoby, działy muzyczne, twórcze zjednoczenia produkcyjne. Dyrektora tego studia ogłoszono naród ukraiński twórczo jałowym, zdolnym jedynie do konsumowania szołowych arcydzieł „Dowhonosyków” i Wierki Smierdiuczki, które produkowano w tych pawilonach, gdzie kręcono arcydzieła światowego poziomu: „Cienie zapomnianych przodków”, „Biały ptak z czarnym znakiem”, „Komisarze”, „Studnia dla spragnionych”, „Zaginiony dokument”, „Babilon XX”… Autor przed chwilą pokazanego filmu, Artur Li, w swoim apelu, między innymi do nas, deputowanych, wzywa do zaprzestania duchowego niszczenia własnych dzieci. Z przerażeniem stwierdza, że na Ukrainie jest jedenaście kolonii dla nieletnich, w których co dziesiąty jest zabójcą. Świadomość naszych dzieci jest naszpikowana odpowiednimi obrazami zabójców-kilerów, narkomanów, policjantów… I wpływ elektronicznych środków masowego przekazu na kształtowanie świadomości nastolatków jest niepodważalny. Ci bohaterowie ekranów telewizyjnych, którzy wyparli z.świadomości tematykę ukraińską, ukraińską heroikę, są „wesołymi konsumentami” — [powinni być] zobowiązani do wypełniania [tych kryteriów] przy zakupie zagranicznego produktu. Jeśli wspomniane kryteria nie staną się obowiązkowe dla wszystkich kanałów telewizyjnych, a nadal będą ignorować własnego producenta filmowego, to kultura narodowa jako forma historycznego kształtowania się narodu, jako dynamiczny system, „system samoidentyfikacji narodu” (określenie Ju. Illienki), jako strategiczny materiał, z którego projektuje się i buduje przyszłość narodu, zostanie znów sfałszowana. Przeciwko kulturze ukraińskiej zmobilizowane są nie tylko siły proimperialne. Bo procesy globalizacyjne odrzucają wyższe wymiary bytu narodowego, kształtując nowego lumpenproletariusza, który nie ponosi odpowiedzialności wobec własnej historii i własnej kultury. Narzuca nam się systematycznie nową ideologię, w centrum której stoi postać o wyeksponowanej cielesności i duchowej pustce… Ta ideologia osłabia więzi rodowe, przywiązanie rodzinne i spójność etniczną… Dlatego problem ukraińskiego kina jako syntetycznego rodzaju sztuki jest tak ilustracyjny i ostro uwypuklony, że wskazuje na ogólny kryzys ukraińskiej kultury, na który obojętna była postsowiecka polityczna elita, wychowana w obcojęzycznym środowisku i na obcej kulturze. I oczywiście pokładamy nasze nadzieje w nowej władzy. Mamy wszelkie podstawy, by nie tylko rekomendować, ale i żądać od rządu i Rady Najwyższej [wprowadzenia odpowiednich rozwiązań]. Sprawa należy do rządu. Ich przyjęcie da nam możliwość pozyskiwania niezbędnych inwestycji w tej gałęzi. Te protekcjonistyczne działania mogą być silnym impulsem. Nawiasem mówiąc, według danych dystrybutorów filmowych, mimo zawężenia sieci kin, z wyświetlania takich filmów, jak „Gwiezdne wojny”, „Władca Pierścieni” i „Raport mniejszości”, zyski wynoszą za każdy z nich blisko milion dolarów amerykańskich. W wymienionej przeze mnie już istniejącej ustawie o kinematografii ustalono 30-procentową kwotę dla wszystkich wyświetlanych filmów, w tym także na kanałach nadawczych telewizji i w sieciach wideo. Nieprzestrzeganie zaś tej kwoty reguluje artykuł 164/8 Kodeksu Ukrainy o wykroczeniach administracyjnych… I to jest zwykłe szyderstwo grupy lobbystów w murach Rady Najwyższej, którzy przeforsowali właśnie tę normę, służąc siłom, które dokonały całkowitej informacyjnej okupacji Ukrainy. Rosja zaś, która przyznała ulgi swojej produkcji filmowej, zwalniając ją od wszelkich podatków na 10 lat, uzyskała silny przemysł filmowy, który przyniósł fantastyczne zyski, m.in. dzięki produkcji i rozpowszechnianiu kaset wideo, płyt laserowych oraz z dystrybucji kinowej. I, co najważniejsze, ma ona ogromny wpływ na mentalność narodu, tworząc plejadę swoich bohaterów filmowych… Natomiast prawodawstwo francuskie zobowiązuje wszystkie kanały telewizyjne do emitowania narodowych filmów: najwyższe podatki płacą tam te kina, które wyświetlają filmy niekrajowe. We Francji prawem kategorycznie zakazano importu gotowych kopii, muszą być one wytwarzane wyłącznie w kraju. Bo kino — to nie tylko ideologia, ale i rynek, który u nas jest niekontrolowany, a ten rynek przynosi ogromne dochody różnym cwaniakom z „cienia”. Ukraina w gruncie rzeczy stała się terytorium żerowania dla obcego biznesu, gdzie denacjonalizacja osiągnęła katastrofalne rozmiary, gdzie nie kształtuje się własna „narodowa marzenie”, gdzie pielęgnuje się nostalgiczne uczucia „za tym najważniejszym”. Dlatego problem, który rozpatrujemy, jest składową problemu bezpieczeństwa narodowego, ponieważ długotrwałe wpływy kulturalno-informacyjne spowodowały postrzeganie siebie jako części obcej przestrzeni kulturowej, a zatem i politycznej, o czym świadczą ostatnie wybory prezydenckie. W jednej z koncepcji amerykańskiej „fabryki myśli”, korporacji RAND, zaznacza się, że dzięki rewolucji cyfrowej w sferze informacji wykuwa się nowa strategia globalna, która sprowadza się do nowych metod oddziaływania we współczesnym świecie, kiedy zamiast brutalnej siły należy stosować „miękką siłę” za pomocą środków masowego przekazu, wprowadzając w inne społeczeństwa własne standardy, idee, kryteria, wartości. I na myśl przychodzi zalecenie Ołeksandra Sołżenicyna dla Jelcyna dotyczące Ukrainy: nie są potrzebne czołgi i rakiety, trzeba wprowadzić rosyjską książkę, piosenkę, gazetę, filmy fabularne, programy telewizyjne… Wydaje się, że do tych zaleceń przysłuchiwano się z obu stron. Jeśli nowa władza, wyniesiona przez Majdan, pozostanie głucha na potrzeby narodu, nowych detonacji nie uda się uniknąć: zadziała instynkt samoobrony. Nie powinniśmy stać przed wyborem między europejskimi zasadami, gdzie prawo wyraźnie chroni tożsamość narodową, a czysto kolonialno-rosyjskimi, w wyniku których z Ukrainy może pozostać tylko jedna nazwa geograficzna. Ale większość obecnych tu nigdy na to się nie zgodzi. Jestem co do tego przekonany.
Машинний переклад
23 lutego odbyły się przesłuchania parlamentarne „Narodowa kinematografia: stan, problemy i drogi ich rozwiązania”. Szereg poważnych problemów, które doprowadziły do upadku ukraińskiego kina (chodzi o kryzys produkcji i realizacji, a nie o kryzys idei), wymaga natychmiastowego rozwiązania. Właśnie dlatego zainicjowano przesłuchania w parlamencie — ponieważ dla odrodzenia ukraińskiego kinematografu konieczne jest wprowadzenie szeregu zmian do obowiązującego ustawodawstwa i stworzenie odrębnej struktury państwowej. Podczas przesłuchań parlamentarnych padło wiele słusznych uwag i propozycji, choć słychać było w nich „krzyk duszy” po latach prób pełnego odrodzenia naszego kina… O przebiegu przesłuchań czytajcie w następnym numerze. Dziś natomiast przedstawiamy Państwu referat wygłoszony podczas przesłuchań parlamentarnych przez przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, zastępcę przewodniczącego komisji Rady Najwyższej ds. kultury i duchowości Pawła MOWCZANA. wok, 45 obrazów telewizyjnych, ponad 500 dokumentalnych i popularnonaukowych oraz 12 animowanych… A do budżetu republikańskiego wpływało rocznie 200 milionów rubli. W republikańskim funduszu filmowym naliczano prawie pół miliona krajowych i zagranicznych filmów kinowych. Sięgając po statystyki, nie można nie wspomnieć o tym, że każdy mieszkaniec Ukrainy odwiedzał średnio 15 razy w roku kina. Dziś ten wskaźnik nie sięga nawet jednego procenta. Sieć kin w 90 procentach przeszła z własności państwowej w prywatną, przekształcając się z kin w kluby nocne, sklepy meblowe. Kinofikacja, jak wiadomo, została zlikwidowana: edukacja filmowa żyje dzięki entuzjazmowi mistrzów kina i uczniów. „Potencjał finansowy ukraińskiego kinematografu — twierdzi Mychajło Illenko — nie ustępuje »Kryworizstali«, dlatego rozkradano go nie jeden rok”. Baza produkcyjna wspomnianych pięciu studiów była niszczona celowo. Został półkrok do utraty Odeskiej Studii Filmowej. Przy okazji powiem, że zgodnie z rozporządzeniem Gabinetu Ministrów z podpisem D. Tabacznyka z 11 stycznia (proszę zwrócić uwagę) 2005 roku Odeska Studia Filmowa filmami zwierzęcymi instynktami”, które nigdy i przed niczym się nie zatrzymają w osiągnięciu swojego celu. Wszystkie, prawie wszystkie bez wyjątku kanały telewizyjne wykładają naszym dzieciom technologię zabijania, „metodykę wykonywania przestępstw” — według definicji Arthura Lee. I, co najciekawsze, za tę metodykę płacimy duże pieniądze (co najmniej 300 mln dolarów amerykańskich), kupując nie tylko kasety wideo, płyty, ale i sam produkt dla plusowo-minusowych kanałów telewizyjnych, których prowadzący zapewniają nas w różnych programach, że bez tych obrazów filmowych jesteśmy po prostu dzikusami. Przy całej naszej nędzy wciąż mamy własny produkt filmowy, o którym wiedzą tylko twórcy krajowych filmów i garstka specjalistów. A za to, że codziennie hodujemy w swoim środowisku nowych zabójców, inwestujemy w obce firmy filmowe… Myślałem, że to żywiołowy proces, teraz jednak rozumiem: że to systematyczna, konsekwentna, dobrze kierowana praca nad denacjonalizacją ukraińskiej wspólnoty. Przecież w ustawie o kinematografii, w artykułach 5, 22, 26, gdzie mowa o ideach humanizmu oraz ogólnoludzkich i narodowo-kulturowych wartościach, które kładziono u podstaw narodowej kinematografii, nigdy nikt nie zamierzał działań w zmianie priorytetów w polityce państwowej, w szczególności w branży filmowej jako składowej przestrzeni kulturowo-informacyjnej. Nie będę zatrzymywał się na tych rekomendacjach, które wspólnie z komisją i grupą roboczą, w skład której wchodzili przedstawiciele Ministerstwa, przedstawiciele związku filmowców oraz czołowi mistrzowie ukraińskiego kinematografu — usłyszycie je. Nie poruszałem również dokumentalistyki filmowej oraz filmów animowanych. O tych i innych problemach, jak na przykład centra producenckie, odnowienie sieci kin, wielokanałowe finansowanie branży filmowej, tworzenie własnych centrów dystrybucyjnych, przyjmowanie ustaw o odpowiednich ulgach dla branży filmowej, wybór modelu jej rozwoju: rosyjski czy francuski, oraz jaki procent należy przeznaczyć na zbiór do odrębnego niepaństwowego funduszu na rozwój własnej produkcji filmowej, a także z jakich rodzajów działalności dokonywać tego zbioru. To wszystko jest tematem nie tylko do dyskusji, ale i podstawą do przyjęcia odpowiednich aktów prawnych. Kinematografia na całym świecie to potężny biznes. Dlatego przyjęcie odpowiednich ustaw stymulujących, jak na przykład istniejących w Rosji, jest skrajnie konieczne. Nawiasem mówiąc, zostały one już przez nas złożone
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
— Panie Wołodymyrze, dziwi mnie Pana zakres twórczy. Raz surowa graficzna „Szewczenkiana”, to znów śmiała „Erotyka wieczności”, to soczyste „Barwy rodzinnego kraju”. Czy to różnorodność, czy wszystkożerność? — Z biegiem lat jestem bardziej konsekwentny. Dojrzały artysta powinien rozwiązywać zadania koncepcyjne. Nadszedł taki czas. Teraz artyści powracają do tego, co asocjacyjne, symboliczne, nastrojowe, impresjonistyczne. Zatem na tle współczesnych technologii sztuka powinna być znakowa, operować symbolami-metaforami. Tak było w czasach dzieciństwa ludzkości, która rozwija się spiralnie. My, przyzwyczajeni do myślenia wielosłownego, obecnie próbujemy odgadnąć, co zostało zawarte w trypolskich i scytyjskich rzeźbach, rysunkach… Zamiast wielkich obrazów przodkowie tworzyli symbole (odciski natury), a otoczenie potrafiło je czytać. My o tym zapomnieliśmy i oto — odradzamy tę umiejętność. — Jest Pan człowiekiem bardzo towarzyskim: lubi Pan odwiedzać wernisaże, rozmawiać z kolegami w nieformalnej atmosferze, „przepadać” w wydawnictwach. A kiedy Pan pracuje? — Moi koledzy, nawiasem mówiąc, też się dziwią, żartują przy kawie: „Harbuz, kiedy ty pracujesz?”. Czekają na nową wystawę, bo wiedzą, że się nie powtarzam. Rzecz w tym, że ja pracuję, nawet kiedy piję kawę i żartuję. W metrze pracuję. Artysta maluje obrazy, kiedy kocha się z kobietą, bo przez nią postrzega świat. Wulgarność nie ma tu nic do rzeczy, bo prawdziwa twórczość jest zawsze erotyczna. To ta energetyka, która porusza ludzi. Powstaje impuls afirmacji życia. Każdy artysta ma wiele kobiet, nie, nie w intymnym znaczeniu, powtórzę: przez kobietę poznaje się świat. Od swoich muz-modelek niejednokrotnie słyszałem: „Wołodymyrze, nawet twoje pejzaże erotycznie pobudzają”. Wrócę do myśli: „Kiedy artysta pracuje?”. Tak, można pracować wyczerpująco, stając przy sztaludze jak przy warsztacie i nic nowego nie stworzyć. To już nie twórczość, a mechaniczne rzemiosło, ilustrowanie życia. Prawdziwy artysta wyprzedza czas i przewiduje przyszłość. Nie chcę być zuchwały, ale niektórymi swoimi dziełami przewidziałem wydarzenia historyczne i zmiany. — Proszę udowodnić konkretnie. — W 1985 roku wykonałem graficzny tryptyk „Samozniszczenie czy słońce”, później zaprezentowany na wystawie republikańskiej. Tryptyk otwarcie odczytywano jako globalną katastrofę technogeniczną. W 1986 wybuchł Czarnobyl. — Ciekawe, a jak Pan wyczuł Pomarańczową Rewolucję? — Najpierw mała uwaga. Bez wątpienia, ja razem z innymi wychodziłem na Majdan. A teraz z wielką ostrożnością patrzę na działaczy, którzy służyli kryminalnemu reżimowi i nagle szybko się przeorientowali, zmienili swój kolor. I wśród artystów są tacy, którzy po radykalnej zmianie sytuacji aktywnie deklarują: my — jesteśmy rewolucjonistami. Chociaż — to stuprocentowi koniunkturaliści. Przewidywać-odczuwać przyszłość trzeba swoją twórczością, a nie deklaracjami. Gdyby artyści uczciwie tworzyli, być może nie dochodzilibyśmy do takich kryzysów moralnych. W 1996 roku napisałem dzieło „Pomarańczowy jeździec”. Na koniu w pomarańczowych tonacjach przedstawiony jest posłaniec Sił Wyższych Jerzy Zwycięzca, który pomarańczową duchową włócznią niszczy węża niesprawiedliwości. Dlaczego kolor pomarańczowych wstążek i flag Majdanu tak trafnie zabarwił mój obraz? Pewnie dlatego, że zrozumiałem sygnały Bożej siły. Nie muszę teraz rozrabiać pomarańczowych farb i ogłaszać: „Ja też jestem pomarańczowy”. Jeszcze jeden przykład. W 1991 roku wystawiłem obraz „Ukraińska noc”. Ma on tragiczny wydźwięk: na tle ukraińskiej przyrody czarny enkawudzista, gwiazdy-rybki, nów księżyca, zgięta latarnia nieprawdy… Później wydarzyła się straszna historia z Gongadze, skandale z taśmami Melnyczenki. „Ukraińska noc” — to 13 lat samowoli. Artysta czasem nie może od razu wyjaśnić, co chciał powiedzieć obrazem, bo żyje intuicją. Przykładów przewidywania w światowej sztuce jest mnóstwo. I nie warto przedstawiać obrazu złowieszczej ukraińskiej nocy teraz, bo czuć będzie fałsz. — Wiem, że miał Pan szansę zamienić „ukraińską noc” na jasny i syty dzień we Francji. — Tak, rzeczywiście w latach 1989—1990 przebywałem w Paryżu — w centrum światowej kultury. Wtedy przeżyłem najważniejsze wewnętrzne przełomy. Nie skorzystałem z realnej możliwości pozostania. Jakaś siła zmusiła mnie do powrotu na Ojczyznę — w wir szalonych wydarzeń. Inaczej nie stałbym się świadkiem odrodzenia kraju! Widocznie w głębi duszy to przewidywałem. — Jeśli jest Pan takim prorokiem, to nie przewiduje Pan, na przykład, pogody czy losu? — Nie, nie jestem magiem ani wróżbitą. A ludzi, którzy posiadają dar przeczucia, spotykałem wielu. Podam przykład z mojego dzieciństwa. Urodziłem się we wsi Karapyszi w rejonie myroniwskim na Kijowszczyźnie. Rosłem w wielodzietnej rodzinie i pewnie przez biedę byłem niepokornym chłopcem. Często opuszczałem lekcje, bo do szkoły było daleko. Ale nauczyciele z jakichś powodów wspierali mnie na kredyt. Moja nauczycielka mówiła: „Widzę, że będzie artystą albo pisarzem”. W jakiś sposób to dostrzegła! Zdolność przewidywania jest właściwa wszystkim. Wsłuchajcie się w siebie. I wypracowujcie pewność. W latach 80. z żoną i małym synem żyliśmy materialnie bardzo ciężko. Ja, wtedy student, pracowałem nad akwafortami do utworów Szewczenki. I oto na jego jubileusz ogłoszono konkurs republikański. W autobusie powiedziałem żonie półżartem: „Ałło, jestem pewien, że zostanę laureatem”. I co myślicie, po wystawie ogłoszono wyniki konkursu: mój szewczenkowski cykl zdobył drugą nagrodę. Jestem przekonany: człowiek, który uczciwie żyje i tworzy w jakiejkolwiek dziedzinie, zna swoje miejsce. I niebiańska siła podpowiada, co i jak robić. Nie naczelnik to określa i nie przypadkowy znajomy. Wszystkie książki, które opracowałem jako grafik, nie były dla mnie przypadkowe. Szczególne miejsce zajmują „Psalmy Dawidowe” i „Kobziarz” Szewczenki. Te dwie genialne książki ujrzały światło dzienne nie dlatego, że zamówiło je państwo czy wydawnictwo. Z własnej inicjatywy wykonałem w całości makiety i znalazłem sponsorów, nie marząc o honorariach. W rezultacie „Kobziarz” został wyróżniony na Ogólnoukraińskiej wystawie książki dyplomem za oryginalną oprawę i design, innym dyplomem nagrodzono za lepszą realizację poligraficzną. — Na czym polega „rodzynka” oprawy graficznej? — Nie ilustrowałem przeszłości, ja zawsze „kładłem” Szewczenkę na teraźniejszość. Dziesięcioleciami podawano go pod kątem radzieckiej propagandy. A poezja i malarstwo Szewczenki — to genialna filozofia. Opór fałszywej i okrutnej ra- Grafika „Ścieżkami do światła”
w radzieckim systemie rodził moją grafikę, Szewczenko był jak pretekst i symbol. Wylały się na przykład typy w nowoczesnych krawatach… Poeta, zwracając się do tematu Kaukazu, oburzał się żarłocznym apetytem caratu, któremu mało było nieprzebytej Syberii. Dlatego ja alegorycznie rysowałem Armię Radziecką, generała, uosabiających wojnę przeciwko własnemu narodowi, która do dziś trwa w Czeczenii… Na niektórych rysunkach szewczenkiany można zobaczyć nawet elementy współczesnej architektury. Sceptycy i dogmatycy wyrzucali: “Czyż to naprawdę Szewczenko?”. Ludzie kochani, do jakiegoż stopnia my wielkiego Tarasa kanonizowaliśmy, przywarłszy do stereotypów. Ja po prostu stawiam się na jego miejscu. Wyobraźmy sobie, on jest wśród nas żywy. Co by on pisał i rysował dzisiaj?! Teraz moją szewczenkianę przyjmują przychylnie. Oczywiście, nie wszyscy. Wcześniej była po prostu obstrukcja. Wspominam, jak na wszechzwiązkową wystawę do Moskwy przebiło się moich dziesięć akwafort. To była wielka radość i zaszczyt dla młodego artysty. Ale męczyło mnie złe przeczucie. Na wszelki wypadek przyszedłem do Związku w ten dzień, kiedy ładowali wybrane dzieła do samochodu. Ale wśród innych ja swoich akwafort nie wykryłem. Dopiero na drugi dzień znalazłem je na innym piętrze ukryte za jakimiś kulisami i skrzyniami. Taki Szewczenko nikomu nie był potrzebny. — A w niepodległej Ukrainie jest potrzebny? — Ja rozumiem waszą ironię. Szewczenko państwu nie był potrzebny przez 13 lat. “Kobziarz” wyszedł dlatego, że ja przyniosłem gotową rzecz. Tarasa my naprawdę nie oceniliśmy i nie zobaczyliśmy, bo jeszcze prawdziwej Ukrainy nie było. Chociaż jest ukraińskie powietrze, ukraiński Dniepr… Żeby wyzdrowieć, trzeba Szewczenką żyć i oddychać. Kiedyś Tyczyna napisał: “Ja jestem naród”. Jeśli człowiek czuje: “Ja jestem Szewczenko”, to to jest: “Ja jestem naród”. Bo Szewczenko — to obraz tworzenia, drogowskaz myśli na sprawiedliwość, na uczciwość, porządność. Szewczenkę zrodziła narodowa historia i twórczość: pieśniarska, plastyczna, bajkowa. Po prostu wybrał go Bóg. — Panie Wołodymyrze, co przeważa: grafika czy malarstwo? — One równoważą mnie. W wieku 16 lat trafiłem do Kijowa. Pracowałem na budowach i… rysowałem. Pierwsze moje prace malarskie — to pejzaże, a moi pierwsi nauczyciele — artyści-szestdziesiatnicy Hałyna Zubczenko i Hryhorij Pryszedko — wróżyli mi drogę malarza-kolorysty. Ale życie wymagało, żebym w cechu malarstwa monumentalnego wykładał mozaikę albo zarabiał na chleb jako artysta-dekorator. Wkrótce zrozumiałem, że bez dyplomu ja — jestem nikim. Przyszedłem zdawać na wydział wieczorowy filii Lwowskiego Instytutu Poligraficznego. Profesorowie popatrzyli na moje prace malarskie i mówią: “Wołodymyrze, ty — jesteś malarzem, po co ty do grafiki się pchasz? My przygotowujemy książkarzy, ty tym nigdy nie będziesz się zajmował”. Ale zmiłowali się, — zdałem egzaminy. Po ukończeniu instytutu z 25 osób tylko dwoje zostało grafikami książkowymi: Kosti Ławro i ja. Ale pierwsza miłość nie umiera: ostatnia moja wystawa — to malarskie pejzaże “Barwy rodzinnego kraju”, którymi chadzał wielki geniusz Ukrainy — Taras Hryhorowycz Szewczenko. — Czy żałuje pan, kiedy obrazy opuszczają Pana? — Jak z dzieckiem się rozstajesz. Myślisz: oby w dobre ręce. Kiedy byłem młodym początkującym, myślałem, że namaluję kiedyś najważniejszy obraz w życiu. (To ja teraz rozumiem: one wszystkie są najważniejsze). Moja pracowniczka była w zimnej wilgotnej piwnicy, szczury biegały, a pracowało się szczęśliwie i wesoło: obrazy były swobodne, rozluźnione. Wolny lot fantazji. W 1980 roku z pracowni ukradziono około 50 dzieł. Szczególnie żałuję dwóch obrazów, one do dziś mi się śnią. Tym dwóm obrazom ja wtedy szczególnego znaczenia nie nadawałem, bo myślałem: główne — jest przede mną. Pracownię okradziono… Lata później spotykam jednego swojego znajomego, on mówi: “Wołodia, byłem w Kanadzie i w prywatnej kolekcji widziałem twój obraz”. Okazało się — z tej serii. Z jednej strony radośnie, że obrazy nie zginęły, rozeszły się po świecie, żyją. A z drugiej — gdybym ja bardziej je sam cenił, to niczego by nie ukradli. Trzeba pisać tak, jakbyś pisał ostatni w życiu obraz. Ty nie po prostu potwierdzasz siebie, ty potwierdzasz życie. Współodczuwanie łączy dobro z dobrem, dlatego ciemność nie ogarnie naszych dusz w ostatnią noc. Nigdy. Wołodymyr KOSKIN Jako artysta — tematycznie i technicznie — Wołodymyr HARBUZ jest bardzo różnorodny, a z ducha — ukraiński. Trafnie zauważył historyk sztuki Wasyl Turkewycz: “Co i jak by on nie malował, jakiego by wątku nie tworzył, tutaj nieodmiennie będzie coś z kosmicznego, praojcowskiego, z legendarnej i zagadkowej trypolskiej prahistorii Ukrainy. Czy to kolor, czy rytm, czy to linia…” Tylko oryginalność wyprowadza na kosmiczne orbity, które pozwalają widzieć życie polifonicznie, globalnie i nowocześnie. Przecież i Szewczenkę można zamienić w jarmarczny obrazek, a pejzaż — w słodką przyjemność. Na czubku pędzla “wiecznego opozycjonisty” Harbuz zawsze utrzymuje się społeczność, czyli czynny osobisty stosunek do tego, co jest przedstawiane. I tym on zaciekawia nas, widzów, oświeca, podnosi. Dzieła Wołodymyra Harbuza były zgłaszane w tym roku do zdobycia Narodowej Nagrody imienia T. H. Szewczenki.
Машинний переклад
Teatr zaczyna się od „wieszaka”. Ta wytarta, ale niepodważalna prawda potwierdziła się także podczas akcji literacko-muzycznej „Andruchoid plus”, niedawno zorganizowanej w stołecznym Teatrze Młodym i pomyślanej, jak łatwo się domyślić, przez guru ukraińskiej literatury współczesnej Jurija Andruchowycza przy wsparciu Instytutu Polskiego w Kijowie. Chętnych do rozkoszowania się twórczością „z pierwszych ust” faktycznie kultowego pisarza okazało się więcej niż dość, dlatego w oczach każdego widniała pewna zagadka, przez którą wszyscy widzowie wydawali się podobni do mistyfikacyjnych postaci z „Rekreacji”, „Perwersji” albo, co gorsza, „Moskowiady”. Właściwie w powietrzu także unosiło się coś kultowego. Poza tym głównym celem była prezentacja dwóch równoległych międzynarodowych projektów kulturalno-artystycznych: muzycznego albumu „Andruchoid” oraz drukowanego „Wybrane 2003—2004” środkowoeuropejskiego czasopisma „Pociąg 76”. Wieczór rozpoczął się od kompozycji w wykonaniu polskiego tria jazzowego w składzie: Mikołaj Tszaska (saksofon, bas-klarnet), Wojciech Mozolewski (gitara basowa) oraz Maciek Boretti (instrumenty perkusyjne i efekty dźwiękowe). Różnorodnej, lecz zjednoczonej jednym zapałem publiczności Ołeksandr Bojczenko — konferansjer i redaktor „Pociągu” w jednej osobie — krótko wyjaśnił, po co wszyscy tu się zebrali, i zapowiedział pierwszego czytelnika. Dmytrowi Łazutkinowi, niestety, udało się potwierdzić inną niepodważalną prawdę, że pierwszy naleśnik zawsze jest nieudany. Jego czytanie nie było szczególnie żywo przyjmowane przez publiczność i gdyby ją uprzedzono o obowiązkowej obecności zgniłych pomidorów, owoce z pewnością trafiłyby do niego. Prowadzący ironiczno-żartobliwym komplementem odciął się również od tego: „Więcej on na scenę nie wyjdzie”, choć jego własne utwory także nie były przyjmowane z entuzjazmem. Natomiast Andrij Bondar stał się ulubieńcem wieczoru (Andruchowycza nie liczymy). Nie pozbawieni patriotycznego szału widzowie wylewali swoje emocje przy najmniejszej wzmiance o panu Prezydencie, a jego nazwisko roiło się niemal w każdym zdaniu w utworach Bondara. Następnie na scenie pojawiła się młoda pisarka, „która do niedawna ukrywała się pod pseudonimem Sofija Andruchowycz”. Popijając mineralną, czytała wymierzonym, a nie — spodziewam się, że mi wybaczy — nudnym tonem nie mniej nudny utwór o małżeństwie Ilony i Karola Jewstachijewicza: około trzydziestu punktów z ich życia osobistego. Gdyby nie trafny pseudonim, nie wiadomo, czy w ogóle wyszłaby na scenę. Ma też lepsze utwory. Ale tak czy inaczej przygotowała wszystkich obecnych na wyjście swojego ojca, na którego czekano, jakby miał nastąpić drugi przyjście. Dziwnie, lecz pojawił się on dość niespodziewanie po kolejnej, nie mniej awangardowej kompozycji jazzowej i rozpoczął swój występ od cyklu poetyckiego „Indie”. Oczywiście, w jego mistrzostwie deklamacji nie ma co wątpić, a poczucie rytmu, które przekazywało się widzom, doprowadzało ich do ekstazy. Wydaje się, że pozostali zadowoleni, bo nie codziennie zdarza się okazja zobaczyć kultowego pisarza jeszcze za życia.
z
Tetiana TRETIAK
Машинний переклад
W sali katechetycznej cerkwi św. Bazylego mienią się wiśniowo-czarne wstawki koszul, „oczy wyrywają” delikatne mereżki na serwetkach, ręcznikach…, a do tego obrazy, „malowane igłą”… Wszystko to — twórczy dorobek pani Hanny Sowjak, ludowej mistrzyni z malowniczej wsi Spas, co na Kołomyjszczyźnie. — Oj, nie ma nad naszą wieś. Dech zapiera od piękna. Pistynka przez wieś strumieniuje, szemrze, kołysze się od chodzenia wisząca kładka pod skałą i góry Terebiż, Klebaszczyzna… Jak tam pachnie żywicą… Pośrodku tego — świerkowa chata dziadka Fedora. Dziadek był znanym stolarzem na całe Pokucie. W chacie rzeźbione: półka na naczynia, krzesła, ramki. Haftowane ręczniki, poszewki na poduszki. W chacie, jak w wianku, i wszystko to wyszywała siostra dziadka — Maria, która też została moją pierwszą nauczycielką. A potem — odkąd się pamiętam, coś mnie do tego haftowania ciągnęło. Jak pasłam krowy, to u Marii Beżuk uczyłam się mereżek, obrębiania, stebnówki. A kiedy już podrosłam, to poczułam szczególne piękno haftowania — tak opowiada pani Hanna. I odtąd pani Hanna nie rozstawała się z płótnem, igłą i nićmi, cały swój wolny czas oddawała ulubionemu zajęciu. Chodziła po wsi, odtwarzała stare wzory, nie omijała muzeów. A potem zaczęła układać swoje wzory, a jeśli i odtwarzała od kogoś, to koniecznie coś dodawała od siebie, coś zmieniała. W ostatnich latach największe zamiłowanie było do haftu z rodzinnego Pokucia. Na wystawie mistrzyni przedstawiła koszule damskie i męskie, wyszyte według wzorów z Pokucia. Charakteryzują się one wysokim poziomem artystycznym, różnorodnością rozwiązań ornamentalno-kolorystycznych, szczególną subtelnością, czystością wykonania różnych technik szycia. Koszule damskie, wyszyte przez panią Hannę, są typu wstawkowego, długie i krótkie — do podołka. Kołnierz stojący, wykładany lub wycięty w kwadrat. Gardziel tych koszul gęsto marszczona, haft na rękawach różny, ale rozmieszczenie tradycyjne, trójdzielne: wstawka, marszczenie i rękaw. Ornament geometryczny, wzory ułożone z rombów, kwadratów, ząbków, gwiazdek, trójkątów, krzyżyków, a także z ornamentem kwiatowym. Szczególnie chcę wyróżnić koszulę-„pokuciankę”, która zachwyca wykwintnością ornamentu. Na całej płaszczyźnie rękawów i na piersiach wyszyte są wstęgowe, rombowe rozety, które przemyślanie ścielą się wzdłuż rękawa, jakby wiły się ścieżki wśród traw na polanie, a faliste paski przypominają górskie szczyty i doliny. Najdawniejsze pokuckie hafty są jedno- i dwukolorowe. Pod koniec XIX — na początku XX w. rozpowszechniony tu był haft bielonymi na słońcu lnianymi i konopnymi nićmi lub farbowanymi w wywarze kory olchy. Pani Hanna stworzyła całą serię koszul, wyszytych białymi i szarymi nićmi, które zachwycają wysokim kunsztem. W jednym wzorze wykorzystano różne techniki wykonania: stebnówkę, obrębianie, haft płaski, mereżkę. Są one zestawione tak, że szczególnie wyróżniają się motywy ażurowe. Oprócz koszul na wystawie zaprezentowano serwetki, ręczniki, wyszyte białym jedwabiem, które zachwycają swoim doskonałym haftem. Tradycyjne jednobarwne haftowanie zafascynowało mistrzynię. Polubiła wzory wyszyte białymi nićmi na białym płótnie. Pani Hanna studiuje wzory ze Śniatyna, Balyńców, Prutiwki — słynnych ośrodków haftu białym na białym na Pokuciu. Teraz mistrzyni zaczęła układać nowe wzory na podstawie dawnych motywów ornamentalnych — „słupków”, „pręcików”, „pajączków”, „okienek”, „pszeniczki”, „gałązek” i innych. Na wystawie przedstawiono serię koszul, obrusów, serwetek, ręczników, wyszytych geometrycznym i zgeometryzowanym ornamentem w czerwono-czarnych, beżowo-wiśniowych kolorach. Bardzo dawny pokucki haft był czerwony. W ogóle czerwony kolor zajmował i zajmuje w hafcie Pokucia wiodące miejsce. Na drugim miejscu — czarny kolor. Później, pod koniec XIX na początku XX w. pojawiają się żółty, zielony, niebieski i fioletowy kolory. W rejonie kołomyjskim, w rodzinnej wsi pani Hanny Spas, w hafcie używano dużo żółtego, zielonego, wiśniowego i brązowego kolorów. Mistrzyni dogłębnie przemyślała każdy ornament i kolorystykę haftu Kołomyjszczyzny i stworzyła serię serwetek „Pistynka”. W dorobku mistrzyni jest seria obrazów, „malowanych igłą”. Wyszywany obraz na Pokuciu to typowe zjawisko początku XX w. Wyszywane obrazy zdobiły pokucie chaty, główną ścianę między oknami. Tematy ludowych wyszywanych obrazków — chatki, pejzaże, kwiaty. Wyczucie koloru artystki jest nadzwyczajne — tony, półtony dobrane trafnie, a obrazy zachwycają wysokim kunsztem, szczerością i miłością. Szczególnie zachwycają obrazy: „Ukraińska chata”, „Terebiż”, „Kupałowy wianek”, „Słoneczniki”. Wystawa „Pokuckie wzory” Hanny Sowjak odnosi wielki sukces, ponieważ haft mistrzyni, zachowując ludowe tradycje, wyróżnia się wykwintną gamą kolorystyczną, która wchłonęła w siebie piękno ornamentu rodzinnej wsi, a jej koszule, zarówno męskie, jak i damskie, wyszyte są, jak mówią w jej rodzinnej wsi Spas, „na lata”. Pani Hanna Sowjak pełna jest twórczych planów, za mnóstwem idei, myśli, które wyprzedzają jedna drugą, czasem nie nadążają niestrudzone ręce mistrzyni. Droga do wysokiej klasy prac artystycznych znaczona jest wytrwałymi poszukiwaniami żmudnej, codziennej pracy. Na dzień dzisiejszy u pani Hanny wykrystalizowała się potrzeba pracy na rzecz zachowania pokuckiego tradycyjnego haftu. Twórczych sukcesów Pani, pani Hanno! Wystawa „Pokuckie wzory” otwarta jest od 20 lutego do 9 maja 2005 roku w sali katechetycznej cerkwi św. Bazylego pod adresem: Woznesenśkyj uzwiz, 7. Romana KOBALCZYŃSKA, etnograf, historyk sztuki, Zasłużony pracownik kultury Ukrainy
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
Po konferencji prasowej prezesa Federacji Futbolu Ukrainy i deputowanego ludowego Ukrainy H. Surkisa słowna wojna między nim a rosyjskim biznesmenem K. Hryhoryszynem będzie miała nowy etap rozwoju wydarzeń. Teraz, jak się wydaje, rozpoczynają się działania „bojowe”. Według słów Surkisa, on pierwszy nie wypowiedział wojny Hryhoryszynowi, ale będzie potrafił obronić siebie i godność kijowskiego klubu: „On wypowiedział wojnę; ja mu biletu na wojnę nie wypisywałem. Proszę mi wierzyć, wojować potrafię, ale bez broni, słownie, i wszystko będzie przebiegać zgodnie z prawem” — zaznaczył H. Surkis. W obecności wielu dziennikarzy H. Surkis nazwał Hryhoryszyna, który chce odebrać jego bratu FK „Dynamo”, łotrem i aferzystą. „Nie chcę oceniać Hryhoryszyna i dyskutować o moralności, której on nie posiada. Futbol interesuje go ani w pierwszej kolejności, ani w drugiej, a nawet ani w dziesiątej. Interesuje go przekucie tego, że stał na trybunie podczas rewolucji, na swoje osobiste ambicje, i nic więcej. To nie oznacza, że bezprecedensowa decyzja Sądu Peczerskiego zostanie zrealizowana w prawdziwym życiu. Jest to niemożliwe z punktu widzenia prawnego i sądowego, jeśli żyjemy w państwie prawa” — powiedział H. Surkis. W każdym razie Surkis nie zaprzecza, że Hryhoryszyn będzie posiadał akcje kijowskiego „Dynama”, ale wątpi, że będą to te same 98,71%, o których mowa była w decyzji Sądu Peczerskiego. „Jeśli pan Hryhoryszyn chce nadal posiadać akcje kijowskiego „Dynama”, to musi zapłacić pieniądze. On i jego przedstawiciele, biorąc udział w emisji, nie wykazali chęci kupna akcji. To wszystko z zakresu sumienia, a jeśli człowiek go nie ma, to o czym tu mówić. Hryhoryszyn miał osiemnaście procent akcji, do czego pretenduje? Kupić klub? Dlaczego nie zrobił tego podczas emisji, kiedy kapitał zakładowy wynosił jeden milion hrywien, a akcjonariusze podjęli decyzję, zgodnie z którą kapitał powinien zostać doprowadzony do 170 milionów hrywien w ramach wymogów licencyjnych UEFA? W ten sposób Hryhoryszyn wprowadza w błąd absolutnie wszystkich. Miał prawo wykupić w ramach emisji 18% akcji, ale musiałby za to zapłacić 33—34 miliony hrywien. I wtedy jego pieniądze pracowałyby na ukraiński futbol. Dzisiaj zaś z jedną całą i jedną setną akcji przedstawia nam, że chce kupić 98,71 — czy to nie śmieszne? Śmieszne, gdyby nie było tak smutne” — podkreślił Surkis. Odnośnie informacji, jakoby komornicy sądowi nie mogli znaleźć akcji kijowskiego „Dynama”, Surkis zaznaczył, że kiedy przychodzili komornicy, po prostu nie zastali rejestratorów akcji, i niech przychodzą w następny poniedziałek z decyzją sądu, a wszystko im pokażą, jeśli do tego czasu nie będzie innej decyzji innego sądu. Kontynuując temat sprawy „Dynama”, Surkis poinformował, że niektórzy kierownicy ukraińskich klubów proponowali podniesienie poziomu życia na Ukrainie. To znaczy, jeśli przeprowadzimy Euro w naszym kraju, to da to impuls do lepszego życia. Przy okazji, według słów Surkisa, autorytet prezydentów Juszczenki i Kwaśniewskiego w Europie oraz jego, jako prezesa FFU w UEFA i FIFA, może pozwolić Ukr- „Uważam, że właściciele firm, które posiadają pakiet kontrolny akcji kijowskiego „Dynama”, zdecydowali z jakichś znanych im powodów sprzedać akcje osobom prywatnym. W gruncie rzeczy — tym samym osobom prywatnym, które stały za firmami. Ale ponieważ kijowskie „Dynamo” jest zamkniętą spółką akcyjną, to podczas sprzedaży akcji trzeba było zapewnić prawo pierwokupu innym akcjonariuszom. Przed przeprowadzeniem dodatkowej emisji do mojej firmy należało 18 procent akcji klubu, po emisji — 0,1 procenta. Podobne zmniejszenie udziału, bez wątpienia, robi wrażenie, ale nie o to chodzi. Nawet 0,1 procenta zobowiązywało właścicieli pakietu kontrolnego, którzy zapragnęli sprzedać swoje akcje, do zwrócenia się do mnie z ofertą ich nabycia. Oni, przestrzegając formalności, zwrócili się do mnie z ofertą kupna akcji. Odbywało się to drogą wymiany akcji klubu na akcje innych firm, których wartość rynkowa na dzień dzisiejszy wynosi ponad 100 milionów dolarów. Po drugie, nasze firmy udzielały bezpośredniej pomocy sponsorskiej kijowskiemu „Dynamu”. A po trzecie, pytając mnie o to, zapewne ma pan na myśli, że inni właściciele klubu wydawali na niego duże pieniądze. Wiemy, że akcjonariusze klubu deklarują, jakoby wydawali ogromne ilości osobistych środków na wsparcie kijowskiego „Dynama”. Ale potwierdzić to dokumentami księgowymi i innymi nigdy nie mogli, ponieważ sprawozdawczość finansowa kijowskiego „Dynama” jest bardzo nieprzejrzysta. Nigdy nie widzieliśmy tych dokumentów. Dlatego nie jest wykluczone, że ci ludzie nie wydawali pieniędzy na „Dynamo” Kijów, a tylko zabierali je stamtąd. Wiemy o sprzedaży futbol- KIEROWNICTWO „DYNAMO” OSKARŻANE O UKRYWANIE DOCHODÓW? Minister gospodarki Serhij Terechin uważa, że areszt akcji FK „Dynamo” (Kijów) jest „rutynową procedurą sądową”. Powiedział o tym, odpowiadając na pytanie korespondenta „Ligabiznesinform”. „O ile mi wiadomo, tam rzeczywiście były problemy z podziałem dochodów między akcjonariuszami, w szczególności ukrywano sumy z transferów piłkarzy” — zaznaczył Terechin. Za najbardziej dochodowe transfery kijowskiego „Dynama” należy uznać: sprzedaż Andrija Szewczenki do „Milanu” za 25 milionów dolarów (1999 rok), Serhija Rebrowa do „Tottenhamu” za 16 milionów dolarów (2000 rok), Kachy Kaładze do „Milanu” za 10 mln dolarów (1999 rok), Jurija Maksymowa do „Werderu” za 2,5 miliona (1998), Ołeha Łużnego („Arsenal” Londyn) za 2 miliony dolarów, Jurija Kałytwyncewa do „Trabzonsporu” za 1,8 miliona dolarów. Zaznaczmy, że wszystkie sumy transferów są przybliżone. Także, według słów ministra, niektórzy członkowie rządu uważają, „skoro już zaczęto rozpatrywać sprawiedliwość prywatyzacji „Kryworiżstali”, „Ukrrudpromu”, to nic nie stoi na przeszkodzie, by sprawdzić, czy wszystko było w porządku, kiedy milicjantom ukradziono klub „Dynamo””. JUSZCZENKO ŻĄDA PRAWORZĄDNOŚCI W „SPRAWIE” „DYNAMO” Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko polecił wicepremierowi Mykole Tomence przygotować raport dotyczący sytuacji, która wytworzyła się wokół klubu piłkarskiego „Dynamo” (Kijów). Jak poinformował W. Juszczenko dziennikarzy, odbył on również rozmowę z liderem frakcji SDPU(o) L. Krawczukiem, w trakcie której omawiano wydarzenia związane z „Prykarpattiaobłenerho” i „Połtawaobłenerho”. Wspominając sytuację w tych obłenerho, dokąd zostały skierowane komercyjne oddziały siłowe i gdzie dokonano „pewnych nielegalnych działań”, Prezydent zaznaczył, że władza działała zgodnie z prawem: te obiekty wzięła pod ochronę milicja i powiedziano, że w państwie musi działać sąd, a nie prawo tego, kto pierwszy przyśle swoje ugrupowanie. „Odnośnie aresztu akcji FK „Dynamo” (Kijów), chcę postąpić analogicznie” — powiedział Prezydent. „Przyzwyczajajmy się, że w tym kraju działa prymat prawa i ustawy” — dodał. Według słów W. Juszczenki, polecił on M. Tomence spotkać się z L. Krawczukiem. Prezydent uważa, że sytuację wokół „Dynama” (Kijów) trzeba rozwiązywać tak samo zgodnie z prawem, jak i z obłenerho, odnośnie których wydano polecenia: „Chciałbym, żebyśmy postępowali analogicznie” — powiedział W. Juszczenko. Ołeksandr TRAWJANKA z
Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001. Tel./faks 228-01-30. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovo.prosvita.com.ua Indeks prenumeraty 30617. Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z dnia 02.03.2000 r.
Машинний переклад
23 lutego sąd peczerski w Kijowie przyjął postanowienie o areszcie 98,71% akcji ZAO FK „Dynamo” (Kijów). Sąd zaspokoił wniosek przedstawiciela spółki „Pacific International Sports Club Limited”, która zamierza złożyć pozew o przywrócenie prawa pierwokupu tych akcji. Jak wiadomo, za spółką „Pacific International Sports Club Limited” stoi Konstantin Grigoryshin — wróg właściciela „Dynamo” (Kijów) Hryhorija Surkisa. namawiano go do bojkotu mistrzostw Ukrainy w związku z wydarzeniami wokół „Dynamo”: „Niektórzy kierownicy klubów dzwonili i proponowali bojkot przeprowadzenia mistrzostw Ukrainy. Bracia Surkisowie mogą się podobać lub nie, ale nie można obecnie pluć na symbole i deptać ich. Wtedy, kiedy staliśmy się niepodlegli, o Ukrainie mało kto wiedział. Jestem dumny z tej roli, którą w latach 90. odegrała nasza drużyna, przede wszystkim menedżerów, która zachowała, jak mówi Mykoła Tomenko, markę kijowskiego „Dynamo”. Ta marka obecnie należy nie do Surkisa, a do całej Ukrainy. Jeśli w budżecie jest kilkadziesiąt milionów, żeby finansować klub, proszę bardzo, przyjdźcie i pokażcie, jak wy to zrobicie”. Na pytanie, kto może stać za Grigoryshinem i czy może to być Tomenko, który już swego czasu deklarował możliwy przejściu „Dynamo” (Kijów) na własność państwową, Surkis odpowiedział: „Wiecie, nie jestem śledczym. Nie sądzę, żeby między Grigoryshinem a panem Tomenką istniały porozumienia…”. I jeszcze Surkis żwawo poinformował, że przeprowadzenie Euro-2012 na Ukrainie i w Polsce zbiega się z planem działań prezydenta Juszczenki o Ukrainie i Polsce liczyć na przeprowadzenie Euro-2012 w naszych krajach. Najwięcej komplementów od Surkisa przypadło prezydentowi Ukrainy Wiktorowi Juszczence, którego prezes FFU będzie zapraszać na mecze piłkarskie. Na pytanie, czy Juszczenko kocha futbol, Surkis odpowiedział tak: „Nie wiem. Wiem jedno: on kocha Ukrainę. Jeśli piłkarze, broniąc sportowego honoru kraju, będą grać na arenie międzynarodowej i będą bronić honoru flagi narodowej, to jestem pewien, że Wiktor Andrijowycz, tak jak pan Chirac, będzie bardzo kochał futbol. Swoją drogą, Wiktor Andrijowycz pogratulował Andrijowi Szewczence zdobycia „Złotej Piłki”. To o czymś świadczy. To przy tym, że Szewczenko poparł w wyborach prezydenckich innego kandydata. Czy nasz prezydent jest normalnym człowiekiem? Normalnym! To mój obowiązek zaprosić pierwszą osobę w kraju do obecności na wydarzeniu piłkarskim. Mam nadzieję, że Wiktor Andrijowycz przyjmie nasze zaproszenie”. Konstantin Grigoryshin w wywiadzie dla gazety „Dzerkało tyżnia” sytuację wokół „Dynamo” (Kijów) skomentował tak: nabyć 98 procent akcji, wycenionych przez nich na 30 milionów dolarów. Zgodziłem się, o czym świadczy dokument nazwany ofertą. Jeśli kupię tę drużynę, to nie będę zmieniał zarządu kijowskiego „Dynamo”. Zobaczymy. Jeśli tam wszystko jest efektywne, to po co coś zmieniać? Nie jestem specjalistą w futbolu, po prostu będę szukał menedżmentu na zasadzie konkursu. Możliwe, że będzie to referendum wśród kibiców kijowskiego „Dynamo”, tak jak robi się to w zachodnich klubach. Surkis wiele lat kieruje klubem, ale ciężko mu stało się utrzymywać „Dynamo” i postanowił je sprzedać”. Na pytanie, jakie sumy wydawał na utrzymanie klubu „Dynamo” Kijów, Grigoryshin odpowiedział tak: „Po pierwsze, wydane zostały pieniądze na piłkarzy, o znacznej pomocy sponsorskiej dla klubu różnych spółek, w tym także państwowych. Dlatego pytanie o to, kto ile wkładał pieniędzy, jest dyskusyjne”. Wspomniał Grigoryshin także o prezydencie Ukrainy: „Po pierwsze, chcę powiedzieć, że moje interesy z prezydentem zbiegały się nie tylko w tym, żeby w jakiś sposób przywrócić sprawiedliwość wobec Surkisa i Medwedczuka. Mam nadzieję, że jego i moje interesy zbiegają się w zamiarze zbudowania normalnego biznesu, społeczeństwa i państwa. Jeśli chodzi o taką kwestię jak Surkis-Medwedczuk, dla mnie jest ona lokalna, a dla Juszczenki, tak myślę, tym bardziej. Mówić o tym, że prezydent kraju o czymś umawia się z biznesmenem Grigoryshinem, jest śmieszne”. Redaktor naczelna Lubow Hołota. Szef-redaktor Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, J. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczak. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk, Oksana Petryczenko. Redakcja prowadzi korespondencję z czytelnikami tylko na łamach gazety i nadesłanych rękopisów oraz fotografii nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.
Машинний переклад