Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankowsk
Po niedawnych wydarzeniach wyjaśniła się prawdziwa taktyka tradycyjnie parlamentarnych sił politycznych Ukrainy. Polityka staje się nudna, przejrzysta i przewidywalna. Przyjemność sprawia jedynie rozszyfrowywanie prawdziwych celów wysoko opłacanych politologów-technologów. Po ostatnich wyborach oni chórem mówili o kryzysie ideologii i o niechęci wielkiego biznesu do wspierania partii czysto ideowych. My na to „daliśmy się nabrać” i długo rozprawialiśmy na temat braku ideologii w polityce. Tymczasem wśród wielkiego biznesu zawsze istnieje bardzo konkretny popyt na ideologię, bezpośrednio uwarunkowany jego interesem w ukraińskiej polityce i władzy. Nie od rzeczy będzie przypomnieć obywatelom, że ludzie wielkiego dostatku kontrolują władzę w każdym państwie świata, a Ukraina nie jest wyjątkiem. Ludzie niskiego i średniego dostatku pracują za pieniądze, potem je wydają, by znów pracować i zależeć od pieniędzy. Bogaci mają wielkie aktywa, które uwalniają ich od władzy pieniędzy, już pracujących dla nich. Tacy ludzie są w stanie ustalać cenę pieniędzy dla społeczeństwa średniego dostatku, zmieniać prawo i narzucać modę na społeczne wartości humanitarne oraz styl życia. Jeśli kiedyś siły polityczne były nosicielami jakiejś ideologii dla potrzeb mas, to w epoce globalizacji ideologia odgrywa rolę nie większą niż technologia zapewniania i gwarantowania celów ekonomicznych. Choć to paradoksalne, wielkiemu władczemu biznesowi najbardziej opłacalna jest ideologia lewicowa. Oczywiście jest to ideologia nie dla siebie, lecz dla elektoratu. Tego jeszcze nie pojęliśmy, dlatego trzeba wyzbyć się zgubnego nawyku określania celów sił politycznych na podstawie programów, zamiast badać interesy ciężkiego, wpływowego osadu finansowego. Przyszłe (przedterminowe) wybory będą jeszcze bardziej zideologizowane, z akcentem na ideę lewicową: od liberalno-lewicowej i lewicowo-populistycznej do otwarcie lewicowej. Warianty lewicowej ideologii rozpowszechnia się jako technologie dla narodu i utrwala w świadomości społecznej wszelkimi środkami, które można wynająć za pieniądze. Na to ukierunkowane są działania rządu, a w tę grę mimowolnie wciągnięto nawet Prezydenta. Choć w ostatnich wypowiedziach próbował nakreślić plan prawdziwych reform gospodarczych dla narodu, to jednak bez wyjątku wpływowe władcze kręgi polityczne działają przeciwko temu, tzn. na rzecz lewicowej idei dla biednych obywateli i pełnej swobody dla siebie. Zatem nie warto łajać Juszczenki, trzeba spróbować zrozumieć go jako osobę polityczną, której interesy zbiegają się z interesami narodu, lecz wpływowe siły władzy żyją własnym interesem ekonomicznym. Dominująca na Ukrainie polityczna siła wielkiego kapitału ma interesującą naturę i o tym trzeba mówić osobno. Niezależnie od barw partyjnych jest jej korzystna idea lewicowa właśnie dlatego, że orientuje obywateli nie na sukces w aktywnej konkurencji, nie na skuteczne priorytety finansowe i kontrolę nad władzą. Idea lewicowa w istocie orientuje społeczeństwo na nieskończoną walkę z biedą i na zależność od państwa (oczekiwanie ochrony socjalnej i subsydiów, jałmużny, dodatków do pensji), a prowokuje jedynie bierną krytykę i oczekiwanie lepszych czasów.
Zdjęcie Ołeksandra Szepniwskiego sposobu podziału własnego dobra, które władza zabiera poprzez rosnące podatki. Idea sprawiedliwości społecznej to narkotyk, który daje się biednemu społeczeństwu i przywiązuje to społeczeństwo do ideologii sprawiedliwości społecznej, aby manipulować nim, jak tylko się zechce. Lewicowa idea to prawdziwe opium dla ludu, jeśli sparafrazować pierwszego apologetę lewicowego globalizmu, Lenina. O osobliwości współczesnej lewicowej idei pisałem jeszcze na początku roku w artykule „Sekret lewicowej idei”, który cieszył się dość dużą popularnością. Po tym nikt nie może zaprzeczyć, że ubiegłoroczne wybory odbyły się bez ideologii. Bez wątpienia ukraińskie wybory stają się coraz bardziej zideologizowane, ale w dość nietypowy sposób — poprzez ekonomicznie uwarunkowaną i cynicznie przyciąganą technologię wyborczą. To świadczy o jednym — czasy ideologicznego romantyzmu dawno minęły i nadszedł czas, by twórcy państwowości zdobywali państwowość narodową według nowych praw walki politycznej, które siłą narzucił Ukrainie zglobalizowany kapitał. Niestety, nie nasi narodowi demokraci ustanawiają zasady, i dlatego muszą przynajmniej nauczyć się wykorzystywać te zasady w interesie narodu. Narodowa demokracja może zwyciężać, jedynie wykorzystując do sukcesu nowe prawa walki politycznej, choćby zostały ustanowione nie przez nas. Z tej pozycji spokojnie i bezstronnie przyjrzyjmy się umowie o utworzeniu megabloku partii „Nasza Ukraina” i „Ludowa Samoobrona” Łucenki w perspektywie formowania liberalno-lewicowej partii. Nawiasem mówiąc, znacznie pomógł w rozkręceniu projektu „Ludowej Samoobrony” były członek Naszej Ukrainy Dawid Żwanija. Nie ma w tym nic dziwnego — teraz panuje moda na liberalno-lewicową ideę: ideologia parlamentarnej większości to lewicowy populizm, BJuT — lewicowy solidaryzm. Tak zwana większość narzuciła lewicową taktykę nawet opozycji. Społeczeństwo jest nastawione na przyzwyczajanie się do społecznych pampersów i sztucznego karmienia z ręki państwa. Zamiast tworzenia samodzielnego silnego narodu celowo programuje się kapryśne i zazdrosne, bierne i pozbawione wiary we własną przyszłość, zdenacjonalizowane społeczeństwo — dość wygodne i posłuszne w
Zakończenie na s. 2
OSTAP ŁAPSKI: „SOBIE: NAPRZECIW?!”
ZARASTAJĄ ŚCIEŻKI TURYSTYKI
„KRAINA MARZEŃ”
Dobrowolne ofiary „Na Cerkiew Kobzarewą”: MBF „Ukraińska Rodzina”, nr rachunku 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401, ZKPO 21709106
ŁĄCZNIE NA RACHUNKU CERKWI TARASOWEJ — 816 943 hrn 00 kop.
Машинний переклад
Prezydent Ukrainy jest przekonany, że format przyszłej koalicji parlamentarnej powinien zostać określony dopiero po tym, jak siły polityczne będą miały jasne zrozumienie, wokół jakich priorytetów narodowych się jednoczą. Powiedział o tym dziennikarzom w Doniecku: „Nie należę do tych polityków, Zakończenie. Początek na s. 1 zarządzaniu pracująca masa. Tę masę dla wzmocnienia pustego honoru mogą pochwalić i nazwać społeczeństwem obywatelskim, ale w rzeczywistości mamy bezbronną wobec władzy, bezwolną, rozproszoną ludność. To nie tylko ogólnoukraińska, ale i światowa tendencja. W trzecim tysiącleciu staje się bardzo modne i opłacalne robienie z narodów tłumu — ochlosu i nazywanie tego nowoczesnym społeczeństwem obywatelskim, chwalenie mądrości narodu po kolejnych nieudanych próbach tego narodu skorzystania z demokracji. Moim zdaniem, istnieje bardzo prosty test na obecność demokracji — brak politycznego wpływu lewicowej idei. Niestety, to kryterium daje podstawy do wątpienia w istnienie prawdziwej demokracji w wielu państwach świata. Choć mniejsza z nim, ze światem, kiedy mowa o Ukrainie, tym bardziej o sile politycznej, która mianuje się demokratyczną. Blok demokratyczny buduje się tak samo, jak wszystkie potężne bloki władzy — na podstawie lewicowej ideologii. Jeszcze raz podkreślam: to narzucony Ukrainie model polityczny, dlatego też naturalne jest, że socjalista Łucenko zajął dominujące, nawet czołowe miejsce wśród założycieli megabloku. Nie ma nic dziwnego w tym, że nie zaprosili „Ukraińskiej Prawicy”. Rzecz nie w tym, że nie jest ona tego warta przed Ukrainą. Przy- CHRONOGRAF
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
które chciałyby prognozować kontury przyszłej koalicji większości. Wydaje mi się, że lepiej byłoby zapytać, wokół jakich priorytetów, jakich wartości w ogóle chodzi o połączenie wysiłków”. A także podkreślił, że nie chce dziś prognozować co do formatu koalicji, ponieważ jest to raczej kwestia techniczna. Jednocześnie Prezydent podkreślił, że politycy, którzy zjednoczyli się w megablok sił demokratycznych, najwyraźniej jasno określili, wokół jakich wartości się skupiają. „Mogę stanowczo powiedzieć, jakie priorytety zjednoczyły demokratyczne siły Ukrainy. Będę przekonywał każdego z was do tego, jeśli chcecie być Europejczykami, być w awangardzie własnego dobrobytu, konkurencyjnej gospodarki, stosunków w sferze humanitarnej i społecznej — powiedział Prezydent. — Jestem przekonany, że koalicja tego typu powinna powstać”. Wiktor Juszczenko wyraził również przekonanie, że wybory parlamentarne 30 września są „tym Rubikonem, który pokazuje czystość naszych zamiarów”. „To jest podsumowanie, to są lekcje, które powinny wyciągnąć siły polityczne po hańbie, jaka miała miejsce w ukraińskim parlamencie” — przekonany jest Prezydent.
Służba Prasowa Prezydenta Ukrainy
Машинний переклад
27 czerwca 2007 r., Kijów
Zwracamy się do Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki jako do gwaranta Konstytucji z żądaniem, aby uczynił wszystko, co należy, by język ukraiński skutecznie funkcjonował jako państwowy we wszystkich sferach życia na Ukrainie. Ci urzędnicy, którzy naruszają artykuł 10 Konstytucji Ukrainy oraz wykładnię Trybunału Konstytucyjnego z 14 grudnia 1999 roku, muszą ponosić surową odpowiedzialność. Należy odbierać licencje tym wyższym uczelniom, które naruszają ustawodawstwo językowe. Systematyczne łamanie Ustawy Zasadniczej stworzyło nowe zagrożenia dla ukraińskiej państwowości. W takich okolicznościach wykonanie artykułu 10 Konstytucji Ukrainy to walka o bezpieczeństwo narodowe, o niepodległość Ukrainy. Od pierwszych dni odrodzenia państwowości Ukrainy kwestia językowa stała się kamieniem węgielnym. Jednak przez prawie 16 lat niepodległości ustawodawstwo językowe było stale łamane. Ponad 77 procent obywateli Ukrainy to Ukraińcy. Czy mają oni odpowiedni udział w antenie telewizyjnej i w drukowanych środkach masowego przekazu? Nie. Zatem prawa Ukraińców są codziennie naruszane. Na Ukrainie obserwuje się dotkliwy brak produktu kulturalno-informacyjnego w języku państwowym. Trwa niszczenie środowiska socjokulturowego. Jednocześnie dla wielu przedstawicieli władzy ustawodawczej i wykonawczej artykuł 10 Konstytucji o państwowym statusie języka ukraińskiego jakby został wyniesiony poza granice procesu społeczno-politycznego. Na przykład na kierownicze stanowiska w Narodowej Telekompanii Ukrainy powołuje się ludzi, którzy nie znają języka ukraińskiego. Utwierdzenie państwowego statusu języka ukraińskiego jest nie do pomyślenia bez ukraińskiej książki, ukraińskiego kina, estrady. Dlatego należy zadbać o krajowe wydawnictwa książkowe i dystrybucję książek, produkcję i wypożyczanie filmów, współczesną ukraińską piosenkę. Dziś mieszkańcom wielu obwodów Ukrainy, Autonomicznej Republiki Krymu, a zwłaszcza Sewastopola, trudno znaleźć w sprzedaży książkę czy gazetę w języku ukraińskim. Ten problem zaostrzył się nawet w porównaniu z czasami URSR. Ograniczeniu słowa ukraińskiego towarzyszy narzucana w środkach masowego przekazu i wystąpieniach polityków ideologiczna prowokacja o podziale Ukrainy na część rosyjskojęzyczną i ukraińskojęzyczną. Temat tzw. rozłamu Ukrainy pojawił się podczas wyborów Prezydenta Ukrainy w 2004 roku i obecnie jest „podgrzewany” z nową siłą. Jest to zaplanowana strategia Moskwy, której nie udało się szeroko rozpowszechnić w latach 1995–1996. Niestety, niektóre środki masowego przekazu powtarzają słowa nieodpowiedzialnych polityków o możliwości federalizacji Ukrainy, a nawet o jej „bezbolesnym” rozpadzie na dwa państwa. W tak niepokojących okolicznościach my, uczestnicy „okrągłego stołu”, podkreślamy decydujące znaczenie języka i kultury ukraińskiej jako czynników jedności narodu ukraińskiego. Zatem dyskusje o rewizji artykułu 10 Konstytucji są niedopuszczalne.
Główną rolę w stłumieniu odegrały wschodnioniemieckie siły bezpieczeństwa. I to nie są słowa, to prawda. Wschodnioniemieccy żołnierze z ENDEE również często pokazywali swoją „krutyznę”. Na przykład podczas wspólnej inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 r. Jednak wydarzenia z 1953 r. w NRD nabrały dla mnie nowego znaczenia w zeszłym roku. Musiałem odwiedzić Berlin, Muzeum Muru Berlińskiego. Po wykładzie, na który zaprosiły mnie Ambasada Ukrainy oraz kierownictwo muzeum, jego dyrektorka pani Oleksandra Hildebrandt opowiedziała, że podczas tłumienia powstania w 1953 r. Ukraińcy, którzy służyli w wojsku sowieckim, odmówili wykonania rozkazów dowódców i strzelania do demonstrantów. Oto taki niespodziewany ukraiński „motyw” w niemieckich wydarzeniach. Szukam tych ludzi. Może ktoś mnie dziś usłyszy i odezwie się.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
przyczyna w niedopuszczalności dominacji w jakimkolwiek bloku władzy, przynajmniej obecnie, ideologii ukraińskiej demokracji narodowej. Ta ideologia nigdy nie będzie ekonomicznie korzystna dla panującego na Ukrainie kosmopolitycznego, rosyjskojęzycznego, zglobalizowanego kapitału, który ma siłę ustanawiania praw polityki. Zaraz po podpisaniu „umowy dwóch” do megabloku pospieszyła przyłączyć się „Pora”. Nic dziwnego, wszak jej orientacja na nieistniejące w przyrodzie tak zwane uniwersalne wartości demokratyczne ciąży ku ideologii liberalno-socjalnej, i dlatego „Pora” dobrze wpisuje się w megablok bogatej polityki, niezależnie od jego perspektywy bycia w większości czy w opozycji. „Prawicy” nie zaproszono i, zapewne, nie zaproszą, pozostawiając jej dla przyzwoitości szansę przyłączenia się. Narodowi demokraci nie ukrywają swojego kolejnego rozczarowania, i my, Ukraińcy, też czujemy się jak po kolejnym nadepnięciu na te same grabie. Gdyby tak Iwan miał taki rozum na początku, „Prawica” mogłaby dawno ogłosić swój osobny marsz na wybory z warunkiem późniejszego blokowania się. Wtedy miałaby czas wyjaśnić to narodowi i rozwinąć inicjatywę, angażując wszystkie narodowo zorientowane siły ukraińskie. To pozwoliłoby przełamać niesprawiedliwie małą, na poziomie 30%, obecność nosicieli wartości ukraińskiego etnosu w ukraińskim parlamencie. Wygląda na to, że deputowanych, którzy będą uznawać państwowotwórczą wartość wartości ukraińskiej etnicznej odrębności i języka państwowego, po wyborach wcale nie przybędzie. Rozumiem rozczarowanie Kostenki działaniami założycieli proprezydenckiego megabloku (choć „proprezydencki” to nazwa umowna). Jeśli bez złudzeń — Prezydent według nowej Konstytucji już nie może pretendować do dominującej roli w polityce, a długotrwały kryzys polityczny z wieloma dekretami przekonująco to udowodnił. Tylko niewymowna twardość „zbyt miękkiego” Juszczenki w udowodnieniu oczywistej winy parlamentu zmusiła polityków do ustąpienia w nadziei na zachowanie wszystkiego tak, jak jest. Dla Ukraińców ważniejsze jest posiadanie w parlamencie nie siły proprezydenckiej, a mniej więcej proukraińskiej. O ideale myśleć na tych wyborach jeszcze za wcześnie, a o samodzielnej „Prawicy” już za późno. Będzie musiała jednak „Ukraińska Prawica” iść, ściślej mówiąc, przyłączyć się do megabloku. Będą musieli Ukraińcy jednak głosować na „Naszą Ukrainę”, choć z krzywym grymasem od przywództwa w niej socjalisty Łucenki. Niestety, byli organizatorzy, którzy przyjechali specjalnie w celu podburzenia tłumu. Może to i prawda. Razem z tym nie można nie uznać, że niezadowolenie Niemców miało pod sobą podstawy. Oto co wspominał, na przykład, uczestnik tamtych wydarzeń kijowianin Petro Chołodow, który służył w 40. gwardyjskim pułku czołgów, stacjonującym w Dreźnie. Cytuję: „…Wielu chciało elementarnej poprawy warunków bytowych. Na przykład w NRD przerwy w dostawach wody i gazu były normalnym zjawiskiem, a i produkty były drogie. U nas młodsi oficerowie otrzymywali po 600-700 marek miesięcznie, a wysokiej klasy niemieccy inżynierowie — nie więcej niż 500… Zauważcie, Niemcy mogli porównywać — za Bramą Brandenburską nieustannie rozbrzmiewała muzyka, tam zawsze było czysto, po ulicach chodzili elegancko ubrani ludzie…” Zatem demonstranci demolowali posterunki policji, witryny sklepów, w Berlinie nawet uwolnili część więźniów w jednym z więzień. Kontrolę nad spacyfikowaniem Niemców Kreml powierzył Ławrientijowi Berii. Swoją drogą, Beria jako polityk-pragmatyk od samego początku był przeciwko istnieniu dwóch Niemiec, wszak to tylko rodzi dodatkowe problemy. Ale rozkaz trzeba było wykonać. W południe 17 czerwca sowiecki komendant Berlina wprowadził stan wyjątkowy i nadzwyczajne trybunały. Powstanie w Berlinie i innych miastach stłumiono za pomocą sowieckich czołgów. Byli zabici i ranni. Były ofiary także wśród sowieckich żołnierzy. W następnych dniach liczba demonstrantów zmalała, a z czasem zeszła na nic. Obywatele ZSRR dowiedzieli się o tych wydarzeniach z przekazów zagranicznych stacji radiowych. Sam ten powstańczy wątek długi czas pozostawał tematem tabu, choć, według słów Petra Chołodowa, żadnych „zobowiązań o nieujawnianiu informacji nie składaliśmy”. to jedyne wyjście, wszak sytuacja przedterminowych wyborów nie pozwala czegoś radykalnie zmienić. W przeciwnym obozie też panuje krańcowa jasność. Regionaliści z czysto ekonomicznych pobudek skrycie próbują zmniejszyć własną zależność od rosyjskiego wpływu za pośrednictwem skrajnie lewicowych ugrupowań. Dlatego morozowcy, komuniści i wszelacy „progresywiści” jako czysto prorosyjskie siły pójdą na wybory osobno. BJuT różni się od lewoliberalnego skrzydła „NU” chyba tylko niepowtarzalną retoryką Julii, dlatego też idzie osobno w imię zachowania niepowtarzalności i prezydenckich perspektyw liderki, mając nadzieję na wpływ w przyszłej koalicji poprzez swojego idealnego partnera w „równoległym obozie” — Jurija Łucenkę. Tam, na górze, liczą na przewidywalne zachowanie narkotycznie uzależnionego od lewicowych idei elektoratu. Dlatego rząd znowu zarzuca wypróbowaną „przynętę” w postaci podniesienia pensji budżetówce i emerytur. W warunkach skolonizowanego, biednego i zawistnego ukraińskiego społeczeństwa lewicowa idea rzeczywiście okazała się dla polityków władzy bardzo dochodowa. Zobaczymy, jak długo to potrwa, czy zaczną myśleć inaczej na tych wyborach Ukraińcy, chociażby w imię własnej perspektywy.
Машинний переклад
Rubrykę prowadzi Jurij SZAPOWAŁ, doktor nauk historycznych, profesor. 17 czerwca 1953 roku strajk we Wschodnim Berlinie przerodził się w powstanie przeciwko komunistycznemu rządowi ówczesnej Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Wszakże zamieszki tego dnia rozpoczęły się nie tylko w Berlinie, ale także w Magdeburgu, Dreźnie i w niektórych innych miastach Niemiec Wschodnich. Bezpośrednio sytuację spowodowało podniesienie norm produkcji, a także podwyżka cen marmolady — podstawowego składnika standardowego śniadania przeciętnego niemieckiego robotnika. Jednak sprawa nie polegała tylko na marmoladzie. Niemcy zaczęli domagać się zmiany władzy. Okazuje się, że socjalizm czy socjalistyczny „raj” nie wszystkim się podobał. Niemcy ze Wschodnich Niemiec przede wszystkim głosowali przeciwko niemu nogami, czyli uciekali do Niemiec Zachodnich. Jednak tym razem doszło do wyzwania rzuconego władzy. Na ulice wyszło bardzo wielu ludzi. Naoczni świadkowie ze wschodnioniemieckiej strony twierdzili, że wśród
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
…nego „PR-u” coraz bardziej determinują oligarchowie i półprzestępczy politikum, podczas gdy przeciętny Ukrainiec jest niemal zrezygnowany co do perspektyw wyboru uczciwej władzy”. „Te specjalne technologie wprowadzono na Ukrainę z zewnątrz w celu manipulowania świadomością społeczną — uważa Kostenko. — Meljnyczenko i zainteresowane jego »demaskacjami« siły zewnętrzne są całkowicie obojętne wobec oczyszczenia atmosfery moralnej w ukraińskim środowisku politycznym, obchodzi je tylko, kto jest kim”. „Próbują nas zniszczyć naszymi własnymi rękami” — podkreśla lider UNP. Przypomina on, że po „pierwszej serii” skandalu kasetowego Ukrainę odrzucono o kilka lat wstecz w procesie integracji z demokratyczną Europą”.
Służba prasowa UNP
Машинний переклад
„Prowadzenie nagrań na taką skalę, jak »taśmy Melnyczenki«, przez długi czas pod kanapą Prezydenta było praktycznie niemożliwe. Najprawdopodobniej zrobiono to w inny sposób, na przykład za pośrednictwem systemu zamkniętej łączności rządowej”, — stwierdził jeden z liderów Bloku „Ruch: Ukraińska Prawica”, przewodniczący Ukraińskiej Partii Ludowej Jurij KOSTENKO, członek specjalnej komisji deputowanych Rady Najwyższej Ukrainy ds. reformy KGB-SBU w 1991 roku.
Według jego słów „nas, członków specjalnej komisji deputowanych Rady Najwyższej ds. reformy KGB-SBU, eksperci już w 1991 roku ostrzegali, że łączność rządowa powinna być odłączona od krajów byłego ZSRR, ponieważ zagraża to bezpieczeństwu państwa”. Jednak, jak zauważa Kostenko, „tego nie zrobiono”, i Ukraina faktycznie „nie miała tajemnic państwowych przed swoimi sąsiadami”.
„Pytanie brzmi jedno: dlaczego te nagrania nadal są przedmiotem szantażu, a nie śledztwa Prokuratury Generalnej Ukrainy, która powinna dać jasną odpowiedź w sprawie Melnyczenki i jego niekończącego się archiwum kompromatów politycznych. ...Nowe »taśmy Melnyczenki« zazwyczaj pojawiają się przed wyborami. I w centrum skandalu znajdują się postacie, które są w centrum uwagi społeczeństwa”, — tak on prokomen-
Kostiantyn KLIMCZUK, przewodniczący BCMO VMGO „Młoda Proświta”
30 czerwca to wyjątkowy dzień w ukraińskim kalendarzu historycznym. Właśnie tego dnia, 66 lat temu, we Lwowie proklamowano Akt o odnowieniu samodzielnej soborowej Ukrainy, a tego samego dnia urodził się jeden z legendarnych bojowników o jej wolność, Roman Szuchewycz. Tym datom, a także niedawnemu Dniu Młodzieży, poświęcono naukowo-patriotyczną wyprawę „Szlakami bohaterów Ukrainy”. W niej wzięli udział przedstawiciele „Młodej Proświty” i Młodego Ruchu Ludowego z wielu rejonów obwodu kijowskiego oraz miasta Kijowa. Trasa wyprawy wiodła z Taraszczy do osiedla Synjawa. Organizatorzy imprezy postawili sobie za cel przybliżenie postaci bohaterów różnych epok oraz pokazanie ciągłości pokoleń i niezniszczalności narodu ukraińskiego. Punktem wyjścia wyprawy stało się skrzyżowanie dróg w pobliżu lasu, w którym jesienią 2000 roku odnaleziono ciało znanego dziennikarza Hieorhija Gongadzego. Po złożeniu kwiatów i zapaleniu zniczy uczestnicy odbyli krótki wiec przy pomniku. Młodzi Ukraińcy torowali sobie drogę wyboistymi leśnymi drogami, a niekiedy także gęstwiną. Las powitał… skomentował oświadczenie Melnyczenki o zamiarze ujawnienia fragmentów nagrań, w których występują sekretarz państwowy Wiktor Bałoha, prezydent Wiktor Juszczenko i premier Wiktor Janukowycz. „Od 2000 roku, kiedy po raz pierwszy ujawniono taśmy byłego majora Melnyczenki, żadne wydarzenie polityczne na Ukrainie: ani kampania prezydencka, ani parlamentarna, nie obywało się bez wypuszczenia kolejnej porcji politycznego kompromatu”, — zauważa Kostenko. Jak mówi, w ostatnich kilku latach toczy się rywalizacja „czarnych” technologii, a nie idei i programów. Taka strategia doprowadziła do tego, że „politykę ukraińską za pomocą kryminalnych
Машинний переклад
Petro ANTONENKO
Niespodziewany obrót nabrała historia z blokadą cerkwi Katerynińskiej w Czernihowie, o której nasza gazeta już pisała. Jeszcze 5 kwietnia zeszłego roku przewodniczący obwodowej administracji państwowej M. Ławryk wydał zarządzenie o przekazaniu zabytkowej cerkwi kozackiej wspólnocie parafialnej Patriarchatu Kijowskiego. Uwzględniając, że wspólnota kozacka domagała się tego przez 15 lat i że Patriarchat Kijowski ma w stolicy obwodu zaledwie dwie świątynie, a Patriarchat Moskiewski ponad dziesięć. Jednak w przeddzień przekazania pomieszczeń przez muzeum wspólnocie cerkiew zablokowali duchowni Patriarchatu Moskiewskiego oraz politykierzy od religii z Partii Regionów i partii Witrenki. Ta blokada trwa już drugi rok. Co więcej, blokujący przegrali już w sądach swoje pozwy, w których kwestionowali decyzje władz obwodowych. Absurd sytuacji polega także na tym, że skoro kwestia przekazania cerkwi wiernym utknęła w naszych ociężałych sądach, to niezrozumiałe jest, dlaczego do pomieszczeń nie mogli wejść dotychczasowi, prawnie obowiązujący gospodarze? A są nimi Narodowy Rezerwat „Czernihów Stародawny” oraz Muzeum Historyczne, które wynajmowało od rezerwatu pomieszczenia cerkwi i umieszczało tu swój filię — Muzeum Sztuki Ludowej. Niszczyły się, a być może i kradziono eksponaty, których nie zdążono jeszcze wywieźć — na około milion hrywien. Przez cały sezon grzewczy nie włączano ogrzewania w cerkwi, zaczęło też niszczeć samo pomieszczenie. Wreszcie po przegranej blokujących w ostatnim procesie (choć wnieśli oni, jak zwykle, apelację), milicja dopuściła do cerkwi dyrekcję rezerwatu. Trzeciego lipca przedstawiciel dyrekcji oraz dyrektor Muzeum Historycznego Serhij Ławewski mieli oficjalnie wejść do cerkwi, by wreszcie dowiedzieć się, co tam się dzieje. Jednak nie wszystko potoczyło się tak, jak przewidywano… 3 lipca o świcie na Serhija Ławewskiego, gdy on i jego rodzina jeszcze spokojnie spali, dokonano napadu z bronią. Przestępca wdrapał się po drabinie pożarniczej do okna mieszkania na trzecim piętrze. Gdy gospodarze obudzili się i zobaczyli go z ich laptopem w rękach, bandyta, nie zastanawiając się, rzucił się na Serhija Ławewskiego i jego żonę z nożem i okrzykiem „Zabiję!” Bił fachowo: cios gospodyni w okolicę nerek i trzy ciosy gospodarza, przy czym jeden z nich — w rejon tętnicy szyjnej, drugi — w okolicę serca. Przy ostatnim ciosie ostrze noża złamało się w jego ciele. Z innego pokoju na hałas wybiegł starszy syn-student, razem z ojcem próbował zatrzymać napastnika. Ale ten uciekł. Małżeństwo w ciężkim stanie trafiło do szpitala, obojgu wykonano skomplikowane operacje, przy czym Serhijowi Ławewskiemu — kilka, i w ogóle tylko cud uratował mu życie. Milicja tym razem wykazała cuda sprawności i tego samego dnia schwytała bandytę aż na drugim końcu obwodu. Przyczyniło się do tego także to, że gospodyni od razu rozpoznała bandytę na jednym z kilku zdjęć, jakie zaproponowała jej milicja. Najwyraźniej szukano nie na ślepo. I, jak się okazało, wśród swoich. Już nazajutrz szef miejskiej milicji poinformował dziennikarzy na konferencji prasowej, że zatrzymany — 22-letni były pracownik milicji, niedawno zwolniony z organów za daleko nieprzykładną służbę. To, że pracownicy milicji, obecni i byli, coraz częściej stają się przestępcami, nikogo już nie dziwi. Dziwi co innego: kategoryczność, z jaką czernihowska milicja pospieszyła się z zapewnieniem o jednej jedynej wersji: rzekomo to kradzież, a skoro z nożem — to rozbój. Co więcej, ta jedyna wersja została ogłoszona od razu, w dniu zbrodni, jeszcze przed (!) schwytaniem napastnika. Argumenty, że złodziej, „przyłapany” na gorącym uczynku, nie rzucałby się z nożem, lecz uciekałby, są ignorowane. Szef milicji oświadczył, że pewien procent złodziei może zachowywać się w ten sposób nieadekwatnie. Czyli „nie wszyscy są przy zdrowych zmysłach”. Wtedy pozostaje tylko się dziwić, z jakimi głowami przyjmuje się do milicji. Niech śledztwo opracowuje i tę wersję, ale po co odrzucać inne? Czy wokół cerkiewnej epopei nie ma już dostatecznie dziwnych zbiegów okoliczności? Kilka miesięcy temu w nocy pod swoim domem nieznani brutalnie pobili dziennikarza czernihowskiej gazety „Siwierszczyna” Ołeksandra Jasenczuka. Kieruje on obwodową organizacją Ukraińskiego Związku Studentów, organizacją rejonową UNP. Rano miał organizować pikietę pod cerkwią przeciwko blokującym i na poparcie wspomnianego zarządzenia gubernatora. Lecz w noc przed pikietowaniem trafia do szpitala. Przestępstwo do dziś nie zostało wyjaśnione. Dyrektor muzeum rano ma wreszcie wejść do zablokowanego ponad rok pomieszczenia służbowego, a trafia na stół operacyjny. Co to jest? Próba zastraszenia? Kiedy pod ścianami cerkwi rozgrywa się „ostatni i rozstrzygający” bój, to dla niektórych z „prawdziwych i kanonicznych” Boże przykazania „Nie zabijaj” i „Nie kradnij” mogą nic nie znaczyć. A czemu nie wersja — próba zatarcia śladów? Przypomnę, że w świątyni znajdowały się znaczne wartości, a ich los jak dotąd jest nieznany. Chciałoby się jednak wierzyć, że przynajmniej tym razem nie zmieszano tu polityki. Obecnie jest zbyt wiele politycznego brudu, nawet wokół miejsc świętych.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
młodzież śpiewem ptaków i świeżym powietrzem, wypełnionym niezapomnianymi zapachami. Nacieszywszy się do syta jagodami, uczestnicy dwoma marszami, śpiewając powstańcze pieśni, pokonali odległość między Taraszczą a wsią Siniawa w rejonie rokitniańskim. Podczas postoju na malowniczej polanie wygłoszono referat o życiu, walce i śmierci legendarnego dowódcy UPA Romana Szuchewycza. Znak pamięci “Narodowi Antów — przodkom Ukraińców od mieszkańców ziemi rokitniańskiej”. Wieś Siniawa
Машинний переклад
Do postępowej opinii publicznej Federacji Rosyjskiej. Komitet ds. Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki jest głęboko zaniepokojony wydarzeniami, które mają miejsce w Moskwie wokół Biblioteki Literatury Ukraińskiej. Można by uznać to za wewnętrzną sprawę Rosji, gdyby nie to, że „punktowe” uderzenia w Bibliotekę są ściśle powiązane z licznymi antyukraińskimi publikacjami w rosyjskiej prasie, zamachami na życie i morderstwami świadomych narodowo Ukraińców — obywateli Federacji Rosyjskiej. Do tego ciągu wydarzeń dołączyły także prowokacyjne działania organów państwowych Rosji wobec wybitnych działaczy kultury ukraińskiej, którym zakazano wjazdu do Federacji Rosyjskiej. Ten mało atrakcyjny kontekst zmusza nas do zaapelowania do sumienia tych, których my, ukraińscy działacze kultury, uważamy za naszych przyjaciół, kolegów i ludzi o podobnych poglądach w sprawie ochrony praw obywatelskich i wolności, obrony odrębności i tożsamości narodowej każdej kultury, w szczególności w Federacji Rosyjskiej oraz na Ukrainie. Liczymy na Państwa zdecydowane działania w celu ochrony ukraińskiego centrum kultury w stolicy Państwa państwa. Wierzymy, że wspólnymi siłami uda nam się ochronić unikalną ukraińską instytucję i zapewnić możliwość jej normalnego funkcjonowania z korzyścią nie tylko dla moskwian, ale i przedstawicieli wszystkich narodów Państwa wielonarodowej Ojczyzny. Roman ŁUBKIWSKIJ, Maria MATIOS, Iwan DRACZ, Mykoła ŻULYNSKIJ, Iwan MARCZUKI, Borys WOZNYCKIJ, Pawło MOWCZAN, Wiaczesław BRIUCHOWECKIJ, Ihor RYMARUK, Mychajło SŁABOSZPYCKIJ. SŁOWO POŻEGNANIA. 6 lipca 2007 r. odszedł Jewhen Popowycz. Wybitny tłumacz, jeden z ostatnich mohikanów wielkiej szkoły translatorskiej lat sześćdziesiątych, Jewhen był dla wielu z nas nie tylko przyjacielem, ale częścią naszego życia, moralną miarą zawodu i obecności w świecie. Dzięki jego pracy między Ukrainą a Europą nie było granicy. Pogrzeb odbył się 9 lipca w poniedziałek. Wieczna mu pamięć — w naszych duszach, w naszej pracy. I pomóżmy sobie nawzajem uczynić tak, aby ta nie do zniesienia strata stała się nie kolejną przepaścią w pamięci społeczeństwa, a konsolidującą energią obywatelskiej i zawodowej świadomości. Oksana PACHLOWSKA
Машинний переклад
Marta SZOKAŁO, Ukraińska sekcja BBC. Zdjęcie autorki. Ukraińska sekcja BBC zapoczątkowała serię materiałów o spojrzeniu na politykę zwykłych ludzi z regionów Ukrainy. Ten materiał pochodzi z Połtawszczyzny. Rozmawiać z ludźmi o polityce wyruszam do niewielkiej wsi Mackiwci na Połtawszczyźnie, niedaleko Łubniów. Wieś rozłożyła się w nizinie, przy rzece Suła. Jest tu typowa dla tego kraju malownicza przyroda: łąki, las, pagórki. W Mackiwciach jest szkoła, kilka prywatnych sklepików, punkt medyczny, klub oraz cerkiew, urządzona w pomieszczeniu dawnego sklepu spożywczego. Była piekarnia, ale ją zamknięto. Na górze — cmentarz. Często zamiast „iść na cmentarz” ludzie tutaj mówią: „iść na górę”, albo „pora na górę”, albo „odnieśli na górę”… Pogrzeb dla wsi to wydarzenie. Nawet pomimo tego, że takie rzeczy zdarzają się tu często. Wieś powoli się wyludnia. Można długo iść, zanim kogoś się spotka. „Jestem rdzennym wieśniakiem, mieszkańcem Połtawszczyzny. Jest na Połtawszczyźnie wieś Mackiwci” — zaczyna rozmowę z BBC mieszkaniec Mackiwiec Borys Hryhorowycz. Pana Borysa pytaniem o politykę zastaję znienacka — właśnie wiezie kurczętom pokrzywę. Zsiada z roweru, chwilę myśli i opowiada o tym, co go najbardziej boli: „Wieś jest teraz puszczona na samopas, na samoprzetrwanie. Wieśniacy trzymają dwie-trzy krowy, otrzymują za to marne pieniądze — 1—1,10 hrywny za litr — i tym przeżywają. Moim zdaniem, przedterminowe wybory. NOWA DUCHOWOŚĆ
Машинний переклад
Marta Szokało niczego nie dadzą. Do władzy przyjdą ci sami politycy, ci… jak ich nazwać nawet nie wiem, żeby się nie obrazili…” Mieszkańców wsi martwią teraz nie wybory, a to, że nie ma deszczu. Jak zawsze latem, ludzie są zajęci pracą: pielą ogrody, trują stonkę ziemniaczaną na ziemniakach, koszą siano. Na polityków tutaj nie zwracają uwagi albo się obrażają. 47-letni mieszkaniec Mackiwci, pan Mychajło, mówi, że rozczarował się polityką: “Dzięki Juszczence, jak to mówią, wyleczyłem się z tej choroby. Przed wyborami prezydenckimi taki był żar emocji: nocami nie spaliśmy, oglądaliśmy telewizor. A teraz on, uważam, pokazał, że wszyscy absolutnie politycy — to nie politycy, to — pieniądze. A zwykli ludzie — zero dla nich”. Na Suli Jeszcze bardziej zwątpiła w polityków pani Tetiana, którą spotkałam na brzegu rzeki. Wraz z wnukiem wypatrują krowy z pastwiska: “Bardzo żal Ukrainy! Przepada — i wszystko! Nawet na horyzoncie nigdzie nic nie świeci, żeby coś było dobrego. Wiary żadnej! Rozczarowałam się we wszystkim!” — emocjonalnie dzieli się swoimi przemyśleniami. Obok niej dwie babcie pasą gąsięta. Jedna z nich — emerytka pani Ludmyła — okazała się politycznym fanem. Nie przepuszcza żadnego talk-show z udziałem polityków: “Ja to jak kiedy kłócę się z nimi przez telewizor. Mówię: “Nie miel tam głupot! Mielisz. Dobre pieniądze dostajesz!” Gdyby mi choć ten milion za rok zarobić albo kto rzucił milion za rok — to starczyłoby mi na całe moje życie i choć trochę bym pożyła. A tak idź do sklepu, tylko popatrz — chce się zjeść, a nie ma za co kupić, — skarży się baba Luda i przechodzi do tematu wyborów. — I wybory nie są potrzebne. Niechby to ktoś jeden był. Tak nie — nie pociągnie, chyba już jeden. Bardzo ich dużo przychlebników. Każdy biegnie na ten fotel, pcha się…” Przeciwko wyborom jest też dziadek Borys: “Znowu (znowu — red.) nowe wybory, znowu weźmie więcej głosów Janukowycz. To samo będzie. Powiedzą: “My znowu nie zgadzamy się”. Nie to, że mi Janukowycz podoba się, po prostu komuś coś przecież trzeba robić. Gdyby można tak, żeby zamienić ich wszystkich, wszystkich!!! Niezależnie od tego, z jakiej partii. Zamienić ich wszystkich!” “A kogo by Pan chciał widzieć w Radzie Najwyższej”, — pytam go. “Młodych utalentowanych ludzi”, — odpowiada. Ze studentem Serhijem idziemy do baru — ośrodka miejscowego nocnego życia. Szczekają psy. “Coś podobnego dzieje się w naszej Radzie Najwyższej”, — żartuje Serhij. On o polityce nie bardzo chce ze mną rozmawiać. Zaczyna od historii: “Potrzeba Ukrainie nowego Bohdana Chmielnickiego. Widać, jak ludzie nieszczęśliwie żyją. Oni jacyś wszyscy na Ukrainie słabego charakteru. Nie mogą jasno wyrazić swojej woli. Dlatego potrzebny jest taki człowiek, który by zdołał podnieść patriotyzm Ukraińców. Człowiek, u którego dziad i pradziad byli Ukraińcami”. Wielu z tych, którzy tutaj się urodzili, jak i Serhij, wyjechało uczyć się i pracować do Kijowa, Połtawy czy do sąsiedniego rejonu — obok idei o “świetlanej przyszłości” współistnieli ci sami ludzie, nawyki, sposoby rozwiązywania problemów, które przeszły ze starego życia. Jak i dzisiaj. W tym także pieniądze, które pozostawały głównym argumentem rozwiązywania własnych problemów czy to przez radzieckich, czy to przez ukraińskich, niepodległych już, ale wciąż tych samych urzędników. Radziecki urzędnik-biurokrata podobny jest do carskiego, jak nasz urzędnik — do radzieckiego: dziedziczność pasożytów, okazuje się, nie tak łatwo przerwać. W nowszych czasach, jak i w czasach M. Gogola, łapówka (pieniądze, prezent, podarunek) zrasta się z urzędem — niech niewielkim, niech nieznacznym, ale który pozwalałby “rozwiązywać kwestie”. To wspaniale pokazał M. Bułhakow w “Mistrzu i Małgorzacie”. I w okresie “rozwiniętego budownictwa komunizmu” temat łapówki nie przestał być aktualny. Przeciwnie, stał się zrozumiały i zwyczajny. Społeczeństwo dokładnie obliczyło ludzkie potrzeby, wyprodukowało prawa, ustaliło wartość socjalnych, centrum Łubnie. Wieś powoli wymiera i zamienia się w pustkę. Młodzież, którą spotykam w barze, odmawia mówienia o kłótniach we władzy. Na moje pytania żartują albo wstydliwie milczą. Ktoś mówi, że im to się znudziło. “Mi gdyby jakaś jedna osoba była. I wszystko. Nie trzeba, żeby ich było sztuk trzydzieści-dwadzieścia. Oni po prostu będą bić się. Po prostu!” — w końcu po długich namowach dzieli się przemyśleniami sprzedawczyni Ola. Nie śledzi tego, co dzieje się na szczytach, i emerytka Kateryna Jakiwna. Zna chyba tylko Juszczenkę oraz Janukowycza, do których jest jednakowo obojętna. Jak i do przedterminowych wyborów. “A po co to znowu te wybory? — pyta mnie baba Katia. — Przecież już niedawno były, a to znowu. Dla mnie oni wszyscy jednakowi, niech siedzą — jacy są, tacy niech. Niech godzą się. Niech im tam. Oni o swoje kieszenie — nie o nas. Niech jak chcą. Cóż ty zrobisz? My im i tak ładu nie damy. Oni nas i nie posłuchają. Oni sami sobie będą tam gryźć się. Gdyby choć tego nie zabrali, żeby tylko jeść choć było za co kupić. Te cukierki, mówię, gdybyż jednak potaniały. Panie miłosierny! Cukierka nie można kupić. Przecież wcześniej było na kopiejki pójdziesz i nabierzesz, a teraz sto gramów — dwie hrywny, a jeśli lepsze, to i drożej”, — skarży się baba Katia. W odróżnieniu od większości mieszkańców Mackiwci, którzy albo krytykują Prezydenta, albo z przyzwyczajenia popierają komunistów, albo ganią wszystkich, zaufanie do kulturalnych, politycznych usług. Ale na pytanie o cenę prawdy, szczęścia, duchowego komfortu, myśli, pragnienia żaden państwowy dekret czy prawo odpowiedzi nie daje. I tutaj w sztywno zhierarchizowanym, wydawałoby się, bezalternatywnie ustrukturyzowanym świecie pojawia się człowiek, który umiejętnie traktuje normy zakazanego i dozwolonego. I okazuje się, że w tym prawnym świecie, który przygnębia osobowość, pozbawia ją nadziei, nie ma nic niemożliwego — każde pragnienie jest do spełnienia. Urzędnik “w granicach rozsądku” wykonuje wszystko, nie wchodząc w sprzeczność z karzącym i groźnym prawem. On — swoisty “dobry wujek”, on jest nędzny, ale wszechmocny, on nie przygnębia cudzej woli, a proponuje piękny wyjście z każdej sytuacji. To bezsłowny adwokat pragnień i potrzeb. Łapówkarz — to człowiek, dzięki któremu można bezkarnie ignorować sztywne zasady społecznych porozumień. Literatura XIX i XX wieku na Ukr- Wiejska młodzież Nina Makariwna ukraińskiej władzy jeszcze zachowała się u emerytki Niny Makariwny. To dla wsi rzadkość. Pani Nina już wiele lat popiera Wiktora Juszczenkę, jeszcze od czasu, jak był w rządzie. Wtedy we wsi przestali wyłączać światło. Tym on jej zapamiętał się. Teraz Nina Makariwna Juszczenkę żałuje: “Ja nasłuchałam się, jak jednak krytykują tego biednego Juszczenkę. Ja już go żałuję nie jako Prezydenta, a jako człowieka. Jak tylko jaka sesja, tak i krytykują go z całej siły. A sami odwrotnie gorzej robią, o tak. Czy wybory, to już na jeden sposób ono będzie. Tak już trzeba zrobić. Dopóki jednak my będziemy sami siebie dręczyć! A może, ono po wyborach coś i polepszy się? No, będziemy widzieć. Jeśli ja dożyję, bo ja mogę i kropnąć (umrzeć — red.), i nie ma. A bez mnie, chyba jednak, obejdą się wybory”, — śmieje się 81-letnia babcia.
w Ukrainie dość poważnie rozmyślano o honorze i godności człowieka oraz o możliwościach pozbawienia społeczeństwa kompleksu łapówki i łapownictwa. Trzeba oddać sprawiedliwość, że część społeczeństwa mimo wszystko wierzyła w możliwość przezwyciężenia podobnego fenomenu. W każdym razie łapówka uważana była w większości za zjawisko haniebne. Jednak w ostatnich dziesięcioleciach łapówkę i korupcję zaczęto rozumieć jako analog gospodarki rynkowej. Stały się one zjawiskiem naturalnym i koniecznym, jak słońce i chmury, dzień i noc, prawo czy jego brak. Łapówki i pieniądze stały się jedynym pojęciem, a rozmowy o honorze i godności, podobnie jak potępianie łapownictwa, rytuałem słownym, tak jak niedawne przemowy o komunizmie, partii i komsomole oraz obecne — o ideałach narodowych i interesach narodowych. Tylko dojrzałość moralna wspólnoty, w której słowo nie rozmija się z czynem, zdoła uwolnić się od pasożytniczego wyzysku i faryzeizmu.
Машинний переклад
Rubrykę prowadzi Wołodymyr ILJIN, doktor nauk filozoficznych, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia T. Szewczenki. III. Łapówkarski wątek literatury ojczystej świadczy, że sama nauka „brania” nie jest skomplikowana, trzeba jedynie mieć jakąkolwiek służbę państwową i umieć „rozwiązywać sprawy”. Ciekawe, że literatura zachodnia szczególną uwagę zwraca na funkcje służbowe łotrów, którzy psują cudze losy, okradając niewinnych ludzi. Łapówkarz to postać oryginalna, swoista, która budzi szacunek swoim niezwykłym biznesem: ile potrzeba rozumu i sprytu, żeby z niczego zrobić najtrudniejszy problem albo za solidną opłatą wykonać własne obowiązki służbowe. Przy czym klient nie ma żadnych pretensji. Obraz łapówkarza jest przykładem artyzmu w ramach istniejącego świata, stymulatorem twórczej aktywności tam, gdzie ona nie jest przewidziana. Wśród zadań władzy radzieckiej było dążenie do przezwyciężenia jednego z najcięższych grzechów „przeklętej carskiej przeszłości” — łapówkarstwa. Sytuacja komplikowała się tym, że
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
nieświadomym ludziom, że nadszedł inny czas kultury muzycznej? Dlaczego najpopularniejszą lekturą przeważającej większości społeczeństwa są jednorodne, tak zwane kryminalne lub wyciskające łzy „powieści” nieznanych autorów i autorek? Dlaczego najbardziej kasowymi filmami na całym świecie stają się obrazy o zboczeńcach, wariatach, debilach? Dlaczego nie tylko starsze gospodynie domowe oglądają jednocześnie dziesiątki „oper mydlanych” na setki odcinków każda, które niczym więzienne łańcuchy trzymają skazanych. Dlaczego nawet utalentowani (nie w przeszłości!) literaci zmuszeni są dla dzisiejszego zarobku zaśmiecać ponad rozsądną granicę swoje utwory przekleństwami i najczarniejszą pornografią, tłumacząc tym, którzy „umysłowo odstają”, że w ten sposób trzeba odzwierciedlać prawdę życia? O czym piszą setki czasopism, do czego wzywają swoich czytelników ze wszystkich kiosków prasowych i ulicznych rozkładów? I to oprócz pajęczyny internetu, gdzie wszystkiego z wyliczonego jest jeszcze więcej i
Машинний переклад
Rysunek O. Jewtuszenki nawet małej sali przez koneserów tego gatunku, nawet na charytatywnych bezpłatnych koncertach. Bywam na podobnych spotkaniach w Domu Aktora czy w Domu Naukowców. Do dziś pamiętam, jak pewnego razu poczułem palący wstyd za tych, którzy nie uważali za potrzebne spotkać się z prawdziwym artystą ludowym — autorem oper i baletów, symfonii i utworów kameralnych, nawet na jubileuszu tego sławnego ukraińskiego kompozytora, chociaż za wstęp na to wydarzenie nie trzeba było płacić wcale. Nigdy nie negowałem ludzkiego pociągu do posolonych i popieprzonych żartów, komediantstwa i groteski, nawet do wyrazistego szydzenia, od czasów studenckich stale brałem udział w różnych „kapuśniakach” i nigdy później się tego nie wypierałem. Ale przecież nie można na tym wesołym winegrecie trzymać codziennie całej struktury kultury masowej, ściślej mówiąc — codziennie zastępować nim prawdziwą kulturę, wypychać ją ze scen, ekranów, fal radiowych i półek księgarskich! Nie mówię już o niszczeniu, nie bez pomocy władz (chodzi o Ukrainę, bo nie we wszystkich państwach dzieje się podobnie), sieci księgarń w ogóle, czy w szczególności o tych popularnych księgarniach, które zdołały przystosować się do warunków rynkowych i do niedawna częściowo zaspokajały ludzki popyt na porządną ukraińską książkę w centrum Kijowa, lecz zostały przebudowane na sprzedaż wszelkiego rodzaju towarów powszechnego użytku. Dziwi to i oburza, bo na Chreszczatyku i w jego pobliżu dla tego asortymentu szmat i kosmetyków wybudowano w ostatnim czasie powierzchni handlowych dziesiątki tysięcy razy więcej, niż było nędznych metrów kwadratowych w zamkniętych obecnie księgarniach tylko na Chreszczatyku: „Mystectwo”, „Kobzar”, „Poezija”, „Zmina” itd. Możliwe, że nie doczeka wyjścia tego artykułu legendarna księgarnia pisarzy „Sjajwo”, pozostaną (może być) na pamiątkę o niej tylko tablice pamiątkowe wybitnym pisarzom na ścianach tego budynku, gdzie księgarnia jeszcze próbuje zaspokajać popyt na ukraińską książkę nie tylko kijowian. Ale obecnie zapatrzyli się na nią przyjaciele i krewni jednego znanego nowonawróconego pseudochrześcijanina. Niestety, gwałtownie kurczy się audytorium nie tylko słuchaczy muzyki klasycznej, koneserów wysokiej poezji, ale i sztuki ludowej. Gdzieniegdzie znajdują się mecenasi na Ukrainie dla wydawania tomików poezji czy wspierania zespołów folklorystycznych, ale to raczej wyjątki na ogólnym tle całkowitej degradacji. Kto może być tak bardzo zainteresowany debilizacją narodów, że nawet hojnie finansuje procesy degradacyjne, które mają przekształcić narody w populację? Czyżby miały pod sobą jakieś bliskie prawdy podłoże te filmy, w większości amerykańskie straszne fantasy, w których autorzy straszą, że nigdzie już nie uciekną „homo sapiens”, bo chcą w ten sposób podporządkować czy wręcz całkowicie zniszczyć obecną ludzką cywilizację podstępni i krwiożerczy przybysze z dalekich nieznanych galaktyk lub z innych wymiarów czasowych czy przestrzennych? I co, takie filmy też finansują agenci wściekłych krwiożerczych humanoidów? Trzeba spróbować coś robić, a nie tylko spierać się o przyczyny mojego (i daleko nie tylko mojego!) pesymizmu. Boli wszędzie — w głodnych krajach, gdzie ludzie masowo umierają z braku żywności, i w tych bogatych państwach, gdzie obywatele pękają już od przejedzenia. Degradują jednocześnie różne narody i od nędzy, i od nadmiaru luksusów, ale we wszystkich końcach, po wszystkich zakątkach wspólnego domu — planety Ziemia. Wszędzie, a mnie bardziej boli swoje w swoim zakątku, gdzie najbardziej dzisiejsza sytuacja wymaga zdecydowanych działań od każdego, woła do stworzenia jednolitego frontu dla intelektualnego przetrwania narodu. I zacząć robić coś bardziej realnego niż piękne gadki, nawet idąc na konfrontację z władzą, rodzimymi nowobogackimi czy z jakimiś „agentami przybyszów”. Nie ma swojego języka, swojej kultury — nie ma narodu. Czy ja naprawdę wymyśliłem i powyrywałem z codzienności za dużo horrorów i niestosowności? Czyżby skazani na zagładę i obojętni wszyscy czekali na koniec naszego świata od wszechogarniającego potopu szarzyzny? I czym w końcu można uspokoić zaniepokojonego obecnym stanem i poziomem kultury człowieka? Może tym, że jest spora grupa ludzi o podobnych poglądach, którzy wiedzą, co i jak robić? Ale przecież oni prawie każdy jest tylko sam dla siebie. I wielką modlitwę „Boże, nam jedność daj!” śpiewa każdy sam jeden w myślach, ale na cztery głosy i bez chęci usłyszenia sąsiada o podobnych poglądach. Kto zdoła ich zebrać pod jeden sztandar dla ratowania samych siebie? A póki co zostaje ze mną pełna nadziei myśl z mojego dawnego wiersza: „…smutna samotność utraconego raju i zapomnianych przepisów i testamentów — a może jeszcze Pan jakąś nadzieję ma — po co On zasiał nas w tym Świecie…”
Машинний переклад
Jurij ZAWGORODNIJ
Kilka lat temu zupełnie przypadkiem natknąłem się na nowy wówczas dla mnie temat — jawne negatywy i iluzoryczne pozytywy etnoglobalizmu. Zainteresowały mnie wszelkie jego przejawy, także w węższym znaczeniu — z jego agresywnymi przejawami na gruncie językowym wśród tych narodów, które uparcie nie chcą zniknąć z etnicznej mapy Ziemi. Dobierając różne fakty o tym, jak nadal znikają poszczególne żywe języki, wymierają oniemiałe narody, rozpuszczają się powoli w innych etnosach, zacząłem rozumieć, że coraz boleśniej zaczyna mi doskwierać inny przejaw globalizacji. Raczej potężny katalizator, w krajach czy to mniejszych, czy większych; czy całkowicie demokratycznych, czy całkowicie totalitarnych. W tych ostatnich — najmocniej, bo tam panuje zawsze tylko jedna „całkowicie słuszna” ideologia. Dla przykładu: niektórzy mogą jeszcze pamiętać jedno z twierdzeń radzieckich komunistów, które należało przyjmować bez zastrzeżeń — panowała taka sobie „naukowa argumentacja” o ich nauce, że jest ona „słuszna, bo prawdziwa”. Wszystko, koniec, przyjechaliśmy! Dodałbym, że potężnie wyciska się z ludzi nie tylko pamięć genetyczną czy osiągnięcia cywilizacyjne, ale nawet skłonność do myślenia wariantowego, do najmniejszych wątpliwości, z których prawie zawsze może lub powinna narodzić się prawda. Ktoś lub coś coraz aktywniej wpływa na dalszą prymitywizację ludzkiej cywilizacji. Przepraszam za użyty w tytule bardziej ostry termin (debilizacja). A co i jak mówić, jakie bardziej tolerancyjne słowa dobierać, kiedy dzisiaj zbyt daleko staje się degradującemu „Carowi przyrody” do „obrazu i podobieństwa” swojego Stwórcy? Pozostaje tylko gorzko wzdychać, że nic nie poradzisz, bo tak już się stało, bo przecież przez kogoś (?) i kiedyś nam wszystkim razem zostało „zrobione” na zło. Ale czy zrobione całkiem wszystkim, czy jeszcze trafiają się śmiałkowie, których to zjawisko póki co nie dotknęło? Ależ co robić, kiedy codziennie rzuca się w oczy mnóstwo potwierdzeń moich smutnych obserwacji na różnych poziomach, od kuchennych pogaduszek po działaczy wysokiej polityki. Co nam wszystkim robić, kiedy nie określono prawdziwych winowajców, bo nie zauważa się samego procesu, a ludzie, którzy cierpią z jego powodu, nie odczuwają bólu, wstydu, nie zwracają uwagi na brutalną zniewagę? Przy całym moim ukraińskim patriotyzmie wcale mnie nie cieszy, że w innych państwach degradacja duchowości postępuje w szybszym tempie. Nie cieszy, bo czasami staje przed oczami smutna wizja — dziwaczny obraz potopu światowego. Uderza właśnie konsekwencja zbyt masowych, światowych negatywnych zjawisk. To skłania ludzi nieobojętnych do zastanawiania się nad przyczynami. Zatem przechodzę do przykładów, faktów, obserwacji, na których sumę nie potrafię dać jednego wyjaśnienia. Dlaczego najpopularniejszymi muzycznymi hitami dla większości populacji różnych krajów stają się coraz bardziej prymitywne pod względem tekstów i melodii utwory chałturników? Dlaczego zbierają się tysiące widzów w pałacach sportu lub nawet na stadionach, by postać w tłoku wśród oszalałego ludzkiego tłumu, popatrzeć z daleka na błaznowanie maskaradowych grup pod tak zwaną „fanerę” z dalekiego ekranu, bo sceny prawie nie widać? Różnobarwna początkowo ludzka masa przekształca się stopniowo w jednolity szary substrat. Co do niszczenia środowiska naturalnego. Tylko zupełnie zdegradowana ludzkość może niszczyć wszystko, co żyje na swojej planecie — w swoim domu. Dlaczego nawet w razie potrzeby zwrócenia się z modlitwą do Stwórcy, co powinno odbywać się w uroczystej, prawie intymnej atmosferze, zaczęli zbierać się ludzie dla kontaktu z Najwyższym w tysięcznych tłumach na stadionach czy w dawnych ujeżdżalniach lekkoatletycznych? Zbierają się i nie tylko patrzą na prawie estradowe show, ale nawet sami biorą w nim udział, podskakując, powtarzając dziesiątkami razy jakąś krótką frazę lub nawet jedno słowo? To metoda zombifikacji rodzaju ludzkiego, która nabiera tempa nie tylko w Kijowie. Dlaczego jeszcze kilka dekad temu niektóre kryminalne, „blatne” muzyczne arcydzieła mogli jedynie rzadko wykonać restauracyjni muzycy przed zamknięciem swojego lokalu na prośbę kompletnie pijanej publiczności? Obecnie specjalne teleturnieje zbierają przed ekranami koneserów muzycznego „blatniaka” i innego prymitywu, a telewizyjni prezenterzy nazywają próbki śmieci „miejskimi romansami”. Kto i po co ciągle wyrzuca szalone pieniądze na promocję wykonawców, którzy nie mają głosu, słuchu muzycznego? Dlaczego sprzedają się, i to nie tak drogo, krytycy muzyczni i kulturoznawcy, by na wyścigi wyjaśniać jeszcze przystępniej dla dzieciaków z najmłodszych klas. Czasami przeglądam w gazetach programy ukraińskich kanałów telewizyjnych — tam od samego rana i do następnego migoczą nazwy bez końca ciągnących się oper mydlanych. Nie tylko latynoamerykańskich czy czysto amerykańskich, bo te ostatnie, jak i różne rozrywkowe teleturnieje, dość często adaptuje się do swoich realiów w innych krajach, w tym w Rosji — wspomnijmy dla przykładu choćby śliczną nianię w rosyjskim wariancie, gdzie przekształciła się w bezczelną i mało kulturalną „chachłuszkę” z takimi samymi krewnymi trzech pokoleń, dla której celem życia jest ożenić ze sobą bogacza (w amerykańskim oryginale rodzina niani była pochodzenia żydowskiego). Można dodać też własne rosyjskie osiągnięcia, które zalały ukraińskie ekrany: o głupich i mądrych detektywach w męskiej i żeńskiej postaci; o dumie Rosji — wojskowych z oficjalnych czy z dobrowolnych formacji, którzy odważnie „moczą” „twarze kaukaskiej narodowości” w ich domach; o współczesnych cygańskich baronach i o dawniejszych rosyjskich szlachcicach; o „uczciwych” i „złych” złodziejach. A długotrwałe talk-show, w których tylko wzajemna zdrada i podstępność „bohaterów” ma trzymać przy ekranach masowego widza. A jakim zróżnicowaniem jawią się z ekranów telewizyjnych wszelkiej maści zboczeńcy, a czasami prawdziwie chorzy ludzie? A jak odbierać seriale o sympatycznych, nawet „szlachetnych”, bandziorach z brygad zorganizowanej przestępczości, i nie zwierzętach, a całkiem normalnych chłopakach i dziewczynach z naszego domu, z naszej klatki schodowej? Warto wspomnieć też o programach humorystycznych, zwłaszcza rosyjskich, które zalały wszystkie ukraińskie kanały telewizyjne z niekończącymi się powtórkami. A zatrzymać się trzeba ze zdziwieniem, bo w nich najwyższymi osiągnięciami humoru jest kaleczenie, na wzór odeskiego żargonu czy „pseudowiejskiego” dialektu, języka rosyjskiego i zatarte żarty z przejrzystymi aluzjami do wulgaryzmów, do zboczeń seksualnych. Daleko mi do moralisty z jakiejś purytańskiej rodziny, ale przy całej współczesnej „demokratyzacji” społeczeństwa muszą jednak być jakieś granice przyzwoitości. Dlaczego ukraińskojęzycznego humoru czy satyry w naszej teraźniejszości nie ma wcale, jak gdyby nigdy nie istniały. Czyż „królików” czy „serdiuczki” można nazwać ukraińskim produktem? Raczej odwrotnie — są popularniejsi właśnie w Rosji, bo mistrzowsko grają w wodewilu pod tytułem „drażnić chachła”. Masowy proces debilizacji populacji trwa na różnych kontynentach, połączonych w całość telewizją satelitarną, telefonami komórkowymi, lepką pajęczyną Internetu, międzynarodowymi czasopismami, które jednocześnie wychodzą w różnych językach. Bo wszędzie coraz cieńsza staje się warstwa kultury klasycznej i tej części społeczeństwa, gdzie zachowuje się pociąg do prawdziwych osiągnięć ludzkości, chociaż mało kto z nich chce zdecydowanie stanąć do walki z naporem z każdej strony pseudokultury. Największym dostojnikom od wysokiej kultury w ogóle nie chce się zejść z zachmurzonego Olimpu dla ostrych sporów z mało kulturalnym plebsem, chłopstwem, łobuzerią. I dla prawdy trzeba dodać, że nawet pierwszy i „najbardziej narodowy” państwowy kanał telewizyjny Ukrainy od niedawna po prostu pozamykał programy, w których jeszcze zaniepokojeni artyści próbowali poruszać podobne tematy. Bo one teraz nie wpisują się w nowy format gustów (zadań? celu?) tego nowego kierownictwa, które wyznaczyła jeszcze „pomarańczowa” władza. Jak to do tej pory nie sięgnęły władcze ręce do trzeciego państwowego kanału radiowego, gdzie jeszcze prowadzone są rozmowy o kulturze i próbuje się coś robić szczerze i wbrew ogólnym tendencjom, wspierając nie tylko swoje autentyczne, ale kulturę w ogóle. A przez to, że mało kto może go słyszeć, bo nie tylko na wsi znika przewodowa sieć radiowa, bo dawno w sprzedaży nie ma małych „kuchennych” odbiorników na trzy programy. W ciągu tygodnia obszedłem ponad tuzin warsztatów naprawy radia, ale w żadnym nie chcieli za żadne pieniądze nie to że wziąć do naprawy, ale nawet po prostu spojrzeć na taki rarytas z mojej kuchni. Czasami dziwisz się, kiedy po rozważnej rozmowie prowadzącego telewizję na tematy ogólnoludzkiej miłości do wysokiej sztuki z gwiazdą kultury masowej, ta sama gwiazda w innym — scenicznym wizerunku nieludzkim głosem powtarza dwa-trzy wykrzyknikowe połączenia dźwiękowe „uh-uh i oj-oj” pod ogłuszający akompaniament osiągnięć elektroniki. Swoją drogą, autorzy podobnych tekstów („uh-uh i oj-oj”) nie tylko otrzymują za nie honoraria, ale i całkiem szczerze uważają się za wybitnych poetów, a niektórzy z nich nawet chwalą się tytułem akademickim, o czym zawiadamiają wielkimi literami afisze, wzywając widzów do największych sal koncertowych. Prawda, prawie nikomu nieznane „akademie”, które tak szczodrze przyłączają do „akademickich wyżyn” przedstawicieli kultury masowej. A znani na świecie artyści muzyki klasycznej nie mogą napeł-
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
Prykarpatczycy nazwali ten kraj jego imieniem. Nasze miasto szło w „wędrówkę wieków” z jego „Pieczęcią ducha”. A my, proświtianie, śpiewamy w hymnie miasta: „Sław się, miasto Frankowe”!
Машинний переклад
Stepan Bojko, regionalista, członek Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta»
Zamysł budowy potężnej twierdzy na przedgórzu Karpat i w międzyrzeczu Bystryc polscy wojewodowie snuli od dawna. Prace budowlane nad przedmurzem przeciwko Tatarom przeprowadził A. Potocki, który na cześć swojego syna nadał nowej twierdzy imię Stanisław. Działo się to 7 maja 1662 roku; wtedy też miasto otrzymało na swój herb prawo magdeburskie. Od 1962 r. miasto Stanisławów zostało przemianowane na Iwano-Frankiwsk. Centralną budowlą miasta jest ratusz miejski. Przez 345 lat ratusz miejski przebudowywano pięciokrotnie. W 1666 r. zbudowano pierwszy drewniany ratusz-wieżę, w 1672 r. — drugi, już drewniano-kamienny, w 1695 r. — trzeci, dziewięciopiętrowy, z figurą archanioła Michała na kopule i zegarem na 5. piętrze. Po wielkim pożarze w 1868 r. odbudowano czwarty ratusz w 1870 r., jednak zniszczyły go wojska rosyjskie w 1916 r. W 1932 r. wzniesiono piąty ratusz. Do 24 sierpnia 2000 r. (Dnia Niepodległości Ukrainy) został on wyremontowany, na wieży zainstalowano nowoczesny komputerowy mechanizm, który wybija każdą godzinę, a co trzecią godzinę rozbrzmiewa melodia utworów kompozytorów Prykarpacia. Kopułę ratusza pozłocili miejscowi konserwatorzy. Nowy kamień milowy w naszej historii rozpoczął się od wciągnięcia nad kopułę niebiesko-żółtej flagi (15.04.1990 r.). Na tym placu w różnych czasach spotykali się z mieszkańcami miasta I. Franko, D. Sicziński, M. Łysenko, O. Honczar. W obronie młodego państwa ZURL urzędnicy wzywali
Roman Holinej
Kiedy Karpaty zrzucają z siebie wody Prutu, rzeka nie uspokaja się od razu i nie obrasta błotnistymi zalewami, na których przemieszane są kaczki domowe i dzikie, tak bardzo lubiane przez Ostapa Wyszynię, i gdzie wieczorami „kumki” wołają swoich kumów — „kum-kum”, gdzie wiatr zrywa z wody lekki zapach ryb, a brzegi porastają nieprzebyte zarośla trzcin, przy których łatwo uwierzyć w rusałki, które łaskoczą na śmierć. Nie! Rzeka dalej wyprowadza na spacer swoje białe baranki po okrągłych kamyczkach, jakby z górskiej drogi ubitej skałami nagle trafiała na bruk, zbudowany nie za Austriaków, lecz jeszcze zanim powstał sanskryt i w ogóle ludzie nauczyli się mówić. Dalej Prut otacza murami fortecy skał i zielone zbocza karpackich lasów, jakby chronił je przed odwiecznym wrogiem — równiną, a tylko wiszące mosty, które tu i ówdzie kołyszą się na wietrze drewnianym pomostem, tworzą iluzję niepewnego, chwiejnego, nietrwałego połączenia. Właśnie tam, u podnóża gór, jak dopływ rzeki Prut, patrzy w błękitne niebo osada Łanczyn, przy współczesnej drodze, tak bardzo lubianej przez turystów, z Kołomyi do Jaremcza. Ta droga z Kołomyi do Jaremcza, łącząca dawne szlaki: Stryjski i Wołoski (jeden przebiegał przez Nadwórną i Łanczyn, a drugi przez Kołomyję), jest główną drogą tego kraju. Tą drogą wjeżdżamy do wsi Iwanowce i aż do końca wsi Dobrotów domy, podwórka, ogrody, przydomowe sady ciągną się po obu stronach nieprzerwanym strumieniem. I przyjezdnemu trudno się rozeznać, gdzie kończą się Iwanowce i zaczyna wieś Sadżawka, gdzie Sadżawka przechodzi w osadę Łanczyn, a gdzie za Łanczynem zaczyna się Dobrotów — jakby wpadało się w wiejską metropolię, zurbanizowane koryto wsi. Równolegle do drogi biegną zielonoczołe zbocza Karpat, u ich stóp, w przeciwnym kierunku, płynie Prut, a w dali wznoszą się siwonosie szczyty Czarnohory. Według ostatniego spisu powszechnego Łanczyn zamieszkuje blisko osiem tysięcy ludzi (choć na jednego pracującego przypada obecnie sześćdziesiąt dwóch(!!!) emerytów i dzieci, a młodzież wyjechała na zarobek). Za „sowietów” Łanczyn zamieszkiwało około dwunastu tysięcy. A zresztą przez wiele stuleci te tereny były zasiedlane przez ludzi. Jeszcze Trypolczycy osiedlali się w tych stronach, na przedgórzu (wiadomo, że była osada trypolska koło osady Średni Majdan, to nieco w stronę stepów od Prutu), a podczas wykopalisk archeologicznych w sąsiedniej wsi Dobrotów znaleziono krzemienne skrobacze, noże, szydła, które datuje się na początek naszej ery. Także czemuż nie zasiedlać tych ziem: z jednej strony pola, na których można wypasać bydło i prowadzić własne gospodarstwo, z drugiej lasy (drewno), w których żyła zwierzyna, rosły grzyby, jagody… Skał też nie brakowało, by wydobywać krzemień. A rzeka z rybami, pstrągiem potokowym, który dziś uchodzi za przysmak (gatunek zanikający), a miejscowe dzieciaki łowią tylko drobne „kowbliki” (miejscowa nazwa, która, być może, pochodzi od diamolod, bo w Stanisławie w 1919 r. mieścił się rząd ZURL. W latach 90. ubiegłego stulecia występowali tu więźniowie polityczni: W. Czornowił, L. Łuk’janenko, W. Moroz, O. Zalywacha. Miasto liczące ćwierć miliona mieszkańców przeżywa boom budowlany. Rocznie oddaje się do użytku 150 tys. m² mieszkań. Za oryginalne obiekty architektoniczne oraz rozwój zagospodarowania i infrastruktury miasto dwukrotnie w ciągu ostatnich 25 lat otrzymało Nagrodę im. Szewczenki. W 2006 roku nasz obwód i miasto odwiedziło około 1 mln turystów. W Ukrainie i w Europie znane są „Bukowel”, Jaremcze, Worochta. Miasto ma hymn i herb. Zakończono rekonstrukcję unikatowego placu Szeptyckiego, prowadzi się renowację zamku Potockiego, tysiące pielgrzymów odwiedzają cerkiew św. Zmartwychwstania, która ma ponad 400 lat i była pierwszą cerkwią wsi Zabołotne, na terenie której wyrosło nasze miasto. Ludowy Dom „Proświta”, który w latach 20. zbudowali nasi dziadowie i ojcowie, jest bardzo popularny w Iwano-Frankiwsku. W latach 90. budynek został zrekonstruowany. Obecnie w Domu Ludowym „Proświta” działa dziesięć zespołów amatorskich, znanych na Ukrainie. Rocznie przeprowadza się 450–500 imprez kulturalno-wychowawczych, a dla większości organizacji społecznych sale są bezpłatne. Tu zawsze jest tłoczno, każdy może znaleźć siebie, byle być pożytecznym dla Ukrainy. Z naszym miastem i krajem związana jest nie jedna karta życia i twórczości wielkiego Kamieniarza, znalazł on wiele tematów dla swoich utworów, stworzył arcydzieła, które weszły do skarbnicy literatury ukraińskiej i światowej, spotkał wiernych przyjaciół i naśladowców. I, zapewne dlatego wdzięczni
Машинний переклад
Fedir Poliański, redaktor naczelny czasopisma „Mandriwiec”
Ogólnoukraińskie czasopismo naukowe „Mandrivec” — wspólny projekt Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” i wydawnictwa „Mandrivec”. Założone w 1994 roku jako czasopismo studiów humanistycznych i włączone do wykazu fachowych wydań naukowych ze specjalności: filologia, historia, filozofia. Wizytówką każdego numeru jest dział „Ilustracje”, w którym publikowane są rozszerzone zapowiedzi rezonansowych prac naukowych, naukowo-popularnych, publicystycznych o tematyce ukrainoznawczej. W pierwszym numerze czasopisma na 2007 rok zapowiedziano książkę Pantelejmona Kulisza „Opowieść o narodzie ukraińskim. Moje życie. Chutorska filozofia i poezja oderwana od świata” oraz opublikowano o jego twórczości badanie Ołeksandra Szokala, który uporządkował, przetłumaczył i zredagował tę książkę. W dziale „Wypowiedzi naukowe” drukowane są wyniki badań dysertacyjnych z filologii, filozofii, historii i innych dziedzin nauki. W artykule Bohdana Jakymowycza „Iwan Franko: twórca i ideolog Ukraińsko-Ruskiej Spółki Wydawniczej” zbadano historię wiodącego ukraińskiego wydawnictwa — Ukraińsko-Ruskiej Spółki Wydawniczej, jego rolę w rozwoju działalności wydawniczej na Ukrainie. Jeden z założycieli i ideologów drugiego pod względem potęgi ukraińskiego wydawnictwa początku XX wieku, I. Franko kształtował programy wydawnicze URWS, był zaangażowany w 88 wydań seryjnych. W rubryce „Historia Ukrainy” zamieszczono artykuł Tetiany Sawenko „Rola i miejsce NTSz w rozwiązaniu kwestii uniwersyteckiej we Wschodniej Galicji”, w którym mowa o wielowiekowej walce Ukraińców o stworzenie własnej szkoły wyższej, ukazano szczególne miejsce działaczy NTSz w reprezentowaniu nauki narodowej, odtwarzaniu i kształtowaniu Uniwersytetu Ukraińskiego we Lwowie. Aktualne są również artykuły Marii Hrynioch „Instytut Badań Wołynia: działalność naukowo-wydawnicza w latach 1950—1980. w Kanadzie”, w których przeanalizowano jego działalność naukowo-wydawniczą i współpracę z innymi ośrodkami wołynieznawstwa w USA, Niemczech, Wielkiej Brytanii; Jarosława Papugi „Oświetlenie Hołodomoru i reakcji na niego w gazecie „Diło”, w którym przedstawiono poglądy Ukraińców poza granicami Związku Radzieckiego na te tragiczne wydarzenia, a także prześledzono znaczenie publikacji „Diła” dla aktywizacji protestu przeciwko Hołodomorowi; Witalija Łozowego „Chłopstwo i problem płacenia podatków w okresie hetmanatu Pawła Skoropadskiego (1918 r.)”, w którym rozpatrywana jest wzajemna zależność między rolniczymi stereotypami światopoglądowymi dotyczącymi funkcjonowania systemu fiskalnego a rewolucyjnymi procesami na wsi, wyjaśniane są czynniki, które doprowadziły do kryzysowych zjawisk w sferze podatkowej. Rubrykę „Literaturoznawstwo” reprezentują badania Tetiany Jemczuk „Tło światopoglądowe i twórczość artystyczna Romana Iwaniczuka i Grahama Greene’a”, w których analizowane są cechy kształtowania światopoglądu tych pisarzy; Oksany Deryballo „Skojarzenie poetyckie w ukraińskiej krytyce literackiej XX wieku” (na materiale wystąpień krytycznoliterackich M. Bażana, M. Rylskiego, P. Tyczyny, D. Pawlyczki); Iryny Zachariczuk „Kobieta i wojna. Dziennikowe wersje Arkadija Ljubczenka i Ołeksandra Dowżenki”. W rubryce „Językoznawstwo” artykuł Pawła Zernećkiego „Dyskurs totalitarny i posttotalitarny” poświęcony jest procesom transformacyjnym zachodzącym w ukraińskojęzycznym środowisku posttotalitarnym. Rubrykę „Aspekty filozoficzne” reprezentuje badanie Wiaczesława Blichara „Chrześcijańskie zasady rozwoju życia społecznego w twórczej spuściźnie Andrzeja Szeptyckiego”. W dziale „Prace popularnonaukowe” Taras Szach opublikował materiały o generale Osypie Mykitce — ostatnim dowódcy Ukraińskiej Armii Halickiej. W dziale „Konferencje, plenarne posiedzenia, seminaria” przedstawiono w autorskiej redakcji rezonansowe referaty naukowców. W zamykającym dziale „Kronika i informacja” zamieszczono „Dziesiątkę wybitnych odkryć w archeologii w 2006 roku”, a także wykaz konferencji naukowych na marzec–kwiecień 2007 r. Czasopismo „Mandrivec” konsekwentnie śledzi nowe kierunki badań, wyznaczając perspektywy rozwoju ukraińskiej nauki.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
gwary (dialektalne słowo „kowbyk” — żołądek). Ale głównym bogactwem tego kraju nie była żółto-gliniasta ziemia (która dobrze rodzi tylko cebulę, kukurydzę i żwir), nie lasy, nie góry, nie rzeka Prut, lecz sól, od której z czasem zależała cała Ruś, jak twierdzi historyk Mykoła Arkas. Szczególnie burzliwie przemysł solniczy rozwijał się w średniowieczu za panowania Polski, kiedy Kołomyja miała status miasta z prawem magdeburskim oraz przywilej, że tylko w niej okoliczni żupnicy mogli sprzedawać sól (stąd też bardzo rozpowszechnione w tych stronach nazwisko — Żupnik, a „żupa” to kopalnia soli lub warzelnia, gdzie z „ropy” albo „syrowicy”, bardzo słonej wody, wyparowywano sól). Upadek przemysłu solniczego rozpoczął się pod koniec XVIII wieku, kiedy w Cesarstwie Austro-Węgierskim wprowadzono monopol na sól; większość żupów została zamknięta, choć warzelnia w osadzie Łańczyn istniała jeszcze do połowy ubiegłego wieku, do czasów sowieckich. Także dziś w najbliższych górach można znaleźć dawne studnie z syrowicą (żupy), z której i dziś dobre gospodynie wyparowują sól, jeśli dobrzy gospodarze przyniosą ją do domu. Nie ma żadnych wątpliwości, że osady istniały tu już na początku naszej ery. Mimo to, kiedy powstał Łańczyn, skąd wzięła się tak dziwna nazwa (jak kpią sąsiedzi z łańczynian za miękką wymowę: „Wy jesteście z chińskiej prowincji Lian Cin?”), jakie narody zamieszkiwały tę piękną ziemię, kto są przodkowie tej osady? Na wszystkie pytania, oczywiście, trudno odpowiedzieć, a na niektóre można odpowiedzieć tylko hipotezami i legendami. Zaczynać, jak każde historyczne opowiadanie o życiu Ukraińców, warto od stanowisk człowieka pierwotnego i kultury trypolskiej (choć bardzo wątpliwe, by miały one jakikolwiek związek z dzisiejszymi mieszkańcami tych ziem). Ale o tym wiadomo wiarygodnie tylko Bogu, dlatego zacznijmy od połowy pierwszego tysiąclecia. Pierwsze, według wnikliwego spojrzenia współczesnego, plemiona słowiańskie pojawiły się na tych terenach mniej więcej w V wieku naszej ery, nazywały się zaś białymi Chorwatami (kawarowie, albo inne nazwy: chalasowie, chorezmijczycy), ludem wypartym z Kaganatu Chazarskiego. Obok żyli Tywercy. Huculi (osada Łańczyn leży na obecnej umownej granicy podziału Huculszczyzny i Pokucia) pojawili się tu w X wieku. Wiadomo wiarygodnie, że Ormianie przybyli na te ziemie w XIII wieku i byli tu aż do XIX wieku. Osiedlali się w Tyśmienicy, Kutach, Łańczynie, Stanisławowie. Obecnie Ormianie prawie zmieszali się z miejscową ludnością i utracili swoje korzenie. Przybywały tu także inne narody, szły dalej, osiedlały się, mieszały się, były wypierane przez innych. Tatarzy krymscy stale napadali na te ziemie, nie bez powodu ich i naszą bohaterką jest Roksolana (Nastia Łisowska) z Rohatyna, który leży niedaleko od Pokucia (Opolszczyzna, zachodnia część Wyżyny Podolskiej). Najazdy rozpoczęły się od 1495 roku. Szczególnie ucierpiały te kraje podczas najazdów w 1520 roku, kiedy to właśnie wzięto do niewoli Nastię Łisowską. W latach 1600–1630 doszło, według różnych źródeł, do od 26 do 28 najazdów, podczas których Kołomyję spalono trzykrotnie, a wsie — Łańczyn, Dobryłów, Kniażdwir, Peczenizyn (taka nazwa wsi pochodzi od słów „pече ніжки”, bo właśnie tutaj, za pierwsze górskie przełęcze, uciekali ludzie podczas najazdu tatarskiego) — niszczono, a ludzi pędzono w jasyr. Duży odsetek ludności stanowili z pochodzenia Polacy. Także ludności żydowskiej do XV wieku w tym kraju liczono do 10% ogólnej liczby, a jej liczba szczególnie wzrosła po prześladowaniach Żydów na Węgrzech (można użyć także słowa ludobójstwo) za czasów Ludwika I. Osiadali na tych terenach także Karaimi, Rumuni, Mołdawianie i Niemcy, ale etnicznych Ukraińców zawsze było najwięcej. Skąd zaś taka nazwa osady? Wiadomo, że prykarpackie i karpackie wsie nazywano od nazw rzemiosł (Sołotwino, Sadżawka — od słowa „sadżiwoczki” albo „kopanki” — sztuczne zbiorniki wodne, w których hodowano ryby) lub od nazw urocz czy rzek (Bursztyn, Czarny Potik). Istnieje legenda, że polscy panowie, przejeżdżając przez ten kraj, pytali: „Łan czyj?” Stąd właśnie nazwa. Przypuszczano też, że nazwa osady pochodzi od polskiego słowa łączyć (wymawianego podobnie do „łanczyć”), co w tłumaczeniu znaczy wiązać, łączyć. Jednak to, co i z czym wiązała ziemia, na której leży osada Łańczyn, pozostawało zagadką. Regionalista Stepan Puszyk wysuwa takie przypuszczenie dotyczące Łańczyna. W połowie XI wieku książę przemyski Rostysław-Michał Włodzimierzowicz ożenił się z Iloną (Ilonką, Oleńką, Łanką), córką węgierskiego króla Beli. Jego ojciec Włodzimierz (który rządził w Nowogrodzie i zmarł w wieku 32 lat) był najstarszym synem Jarosława Mądrego, i przed śmiercią błagał swoich braci, stryjów młodego Rostysława, by nie krzywdzili bratanka. Rostysław otrzymał w spadku Galicję, jednak stało się najgorsze — stryjowie wygnali go z Perejasławia. Ponieważ Łanka pochodziła z rodu chorezmijczyków (kawarów, białych Chorwatów), lwowianin Piotr Serdżuk twierdzi, że pretendowała ona do tmutorokańskiego tronu. Dlatego Rostysław i Olena (Łanka) wyruszyli tam i tam przez pewien czas rządzili. Ale Bizancjum, które nie życzyło sobie odrodzenia Kaganatu Chazarskiego, nasłało na Rostysława-Michała Włodzimierzowicza morderców i w 1067 roku go otruto. Łanka wróciła do Galicji i osiadła na Pokuciu. Osada, w której mieszkała i rządziła, nazywa się Kniażdwir. Nie znała miejscowego języka, dlatego osada, w której mieszkał jej tłumacz (толмач), nazywa się obecnie Towmaczyk. A Łańczyn nazwano na jej cześć — Łańczyńska osada! Jeśli przyjąć tę wersję za podstawę, to w latach siedemdziesiątych tego stulecia należy obchodzić tysiąclecie nazwy osady Łańczyn. A o tym, że osada jest starsza od Moskwy, nawet nie ma co mówić.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
towarzyszem przewodniczącego Odeskiego Sądu Okręgowego, następnie przeniesiony do Starodubu na Czernihowszczyznę, gdzie pracował jako towarzysz przewodniczącego sądu. Dzięki poparciu O. Łazarewskiego został wybrany do Kijowskiej Izby Sądowej. Pracował jako przewodniczący sądu okręgowego w Niżynie.
27 kwietnia 1861 roku student Uniwersytetu Moskiewskiego Mykoła Szuhurow brał udział w przenoszeniu trumny z ciałem Szewczenki z dworca do cerkwi Tichona Amafuntskiego na Starym Arbacie. Nawiasem mówiąc, ten fakt nie znalazł odzwierciedlenia w „Słowniku szewczenkowskim”, w którym mowa o Szuhurowie, a w „Pracach i dniach Kobzarza” Petra Żura jego imię w ogóle nie zostało wspomniane). W cerkwi przed trumną poety kłaniali się O. M. Bodiański i N. S. Tichonrawow (dobrze go pamiętam po kulawiźnie). Innych gości z ówczesnego moskiewskiego świata uczonych i literatów nie pamiętamy, chyba ich i nie było”. Z ostatniego zdania dobrze widać, że Łazarewski bezpośrednio wciągał Szuhurowa do swoich wspomnień, z którym najwyraźniej radził się w tej sprawie. Nie oznacza to jednak wcale, że sam Mykoła Szuhurow pozostawił osobne wspomnienia o moskiewskim nabożeństwie żałobnym, jak twierdzili autorzy książki „Szewczenko w Moskwie” (I.F. Karabutenko, A.G. Marusicz, M.I. Nowochatski. Szewczenko w Moskwie. K., 1989). W książce „Taras Szewczenko: «Mój pobyt w Moskwie»”, która ukazała się w tym roku, napisałem: „Praktycznie całkowity brak informacji o pobycie trumny z prochami Szewczenki w Moskwie nie może nie dziwić, więcej, ten fenomen historiograficzny zadziwia, bo mamy do czynienia z unikalną dokumentalną luką w biografii ukraińskiego geniusza. Badacze Szewczenki dysponują licznymi dokumentami i wspomnieniami o pogrzebie poety w Petersburgu. Tak samo – o przewiezieniu jego prochów z Moskwy na Ukrainę. Tylko moskiewski epizod w tej pośmiertnej drodze został zarejestrowany w jednym jedynym przelotnym świadectwie Łazarewskiego…” Jakież szczęście wyznać teraz nieścisłość tego przypuszczenia! Okazuje się, że Hryhorij Czesztachiwski także pozostawił bardzo ważne, bezpośrednie i konkretne świadectwo! Znalazł je Serhij Hałczenko wśród szewczenkowskich dokumentów, które pod koniec ubiegłego roku wróciły na Ukrainę z Ukraińskiej Wolnej Akademii Nauk w USA. Cud stał się tak: w czerwcu tego roku w gabinecie Serhija Hałczenki w Instytucie Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy, w obecności znanych uczonych, profesorów Mychajła Najenka i Wołodymyra Panczenki, zagaiłem rozmowę o moskiewskim pobycie trumny poety, i nagle, zupełnie niespodziewanie, spokojny i uroczysty Hałczenko wręczył mi zapis Hryhorija Czesztachiwskiego, który po raz pierwszy przytaczam w całości, z minimalną redakcją stylistyczną: „Wczoraj wieczorem o szóstej godzinie podnieśliśmy ze stacji naszego dzielnego ojca Tarasa i zawieźli: przez Cwietnoj, Striastnoj, Nikitski i Twerski bulwary i postawili go w małej cerkiewce św. Tichona na placu Arbackim. Ludzie, którzy szli, wędrowali za Kobzarzem, najwięcej było studentów, niewielu oficerów i cztery zapalone panienki. Oni pluskali się w pyle od samej stacji aż do cerkiewki św. Tichona. Jak wieziono Kobzarza, to ludu przybywało coraz więcej, coraz więcej i więcej”. Dalej Czesztachiwski pisał, że niedaleko, „sażeni z 50-t”, od Wieży Suchariewa (Szewczenko, nota bene, wspominał ją w swoim dzienniku 13 września 1857 roku) zobaczył w sklepiku portret Pugaczowa i był tak wstrząśnięty, że „pobiegł szukać pośród ludzi Łazarewskiego”, aby powiedzieć mu: „Patrz, o, Pugaczow w kajdanach kłania się Tarasowi”. (W poemacie Szewczenki „Moskalewa krynica” w odniesieniu do czasów Katarzyny II wspomniano o Omelanie Pugaczowie (ok. 1742–1775): „pugacz Pugacz nad Uralem huczał”. W Orenburskim kraju poeta zapoznał się z miejscami, w których działali powstańcy pod wodzą Pugaczowa. Wzmianka o tych wydarzeniach znajduje się w opowiadaniu „Bliźnięta”. W książce M. Polewoja „Historia księcia italijskiego, hrabiego Suworowa-Rymnickiego, generalissimusa wojsk rosyjskich” (Petersburg, 1843), którą ilustrował Szewczenko, są dwa rysunki przedstawiające Pugaczowa). Znaczenie tego świadectwa Hryhorija Czesztachiwskiego o przewiezieniu trumny Tarasa
Od artystki-monumentalistki ze Lwowa Trofimczuk L. S. 150,00
Racaj R. W., m. Ratnów, obw. wołyńska 10,00
Samaree A. P., obw. dniepropetrowska 25,00
Słowiańskie OO „Proświta” 1500,00
Storczywska ZOSz I–III stopni, rejon nowomikołajiwski, obw. zaporoska (ze skargą Dobrianśkiej N. A.) 30,00
Taradaj O. I., m. Czerwonograd 20,00
Turyk O.-M. S., m. Tarnopol 100,00
Członkowie kręgu „Młoda Proświta” m. Zaliszczyki, obw. tarnopolska 80,00
Szostak M. M., wieś Lipiwka, rejon mikołajowski, obw. lwowska 800,00
Jaworski S. M. na rzecz Bractwa OUN-UPA, m. Lwów 330,00
Szewczenki z dworca mikołajowskiego do cerkwi świętego Tichona Cudotwórcy na Placu Arbackim trudno przecenić. Przede wszystkim po raz pierwszy wyraźnie wskazano drogę, którą wieziono trumnę Szewczenki z północno-wschodniego przedmieścia Moskwy do centrum — bulwarami Cwietnym, Strastnym, Twerskim i Nikitskim. Spora odległość, skoro można było zatrzymać się, dajmy na to, w jakiejś cerkwi bliskiej dworcowi albo przewieźć trumnę do jednej ze świątyń przy wyjeździe z Moskwy, na drodze wiodącej na Ukrainę. Dlaczego wybrano właśnie cerkiew świętego Tichona przy Arbackich Bramach? Ponieważ wiadomość o śmierci Szewczenki w Moskwie jako pierwszy otrzymał jego przyjaciel, profesor Uniwersytetu Moskiewskiego Osip Bodiański, cerkiew prawdopodobnie wybrał właśnie on. Bodiański najwyraźniej uważał, że cerkiew Tichona Cudotwórcy była bardzo szanowana wśród profesury i wykładowców uniwersytetu i znajdowała się niedaleko od niego. Ogólnie uwzględniano prestiż Arbatu, jego bliskość Kremla. Cerkiew Tichona Amafuntskiego, nawiasem mówiąc, wchodziła w skład Białego Miasta, podczas gdy np. cerkiew Mikołaja Javlenogo na Arbacie, stojąca kilkaset metrów dalej, znajdowała się już w Ziemlanym Mieście. Ponadto wybór arbackiej świątyni na przystanek i nabożeństwo żałobne dawał przewagę, gdyż z niej łatwo było wyjechać na drogę na Ukrainę. (Bezpośr
średnio od cerkwi świętego Tichona trumna z prochami Szewczenki natychmiast wyjechała na Znamienską ulicę, potem procesja minęła Wołchonkę i przez Wielki Kamienny most oraz Wielką Polankę, która wcześniej nazywała się także Serpuchowską ulicą, skierowała się do traktu pocztowego na Ukrainę). Moim zdaniem Osip Bodiański pamiętał także o tym, że nieopodal cerkwi świętego Tichona stali kozacy Piotra Sahajdacznego przed szturmem na Moskwę w 1618 roku. W zapisie Czesztachiwskiego wspominani są oficerowie, którzy towarzyszyli trumnie z prochami Szewczenki. Całkiem możliwe, że byli to kadeci Korpusu Aleksandrowskiego, położonego w pobliżu świątyni świętego Tichona, których przyprowadził uczeń Bodiańskiego, pedagog Ołeksandr Kotlarewski. Relacja Czesztachiwskiego w pełni potwierdziła moje przypuszczenie, wyrażone w wspomnianej książce, że wśród uczestników spotkania trumny z prochami poety i nabożeństwa żałobnego w arbackiej cerkwi świętego Tichona najliczniej byli studenci Uniwersytetu Moskiewskiego. Co więcej, dodał on niezwykle ważny szczegół: „Jak wieźli Kobzarza, to ludu przystawało coraz więcej, coraz więcej i więcej”. Nie ulega żadnej wątpliwości, że spotkanie trumny Szewczenki w Moskwie było licznie i godnie obstawione.
Машинний переклад
Oleg OLEKSIUK, m. Chersoń
Działacze Proświty z Chersońszczyzny, oddając cześć pamięci Wielkiego Kobzarza, mogą poszczycić się rzeczywistymi osiągnięciami. Tak więc w Chersońskiej Ogólnokształcącej Szkole nr 52 im. Tarasa Szewczenki działacze obwodowego zarządu Towarzystwa uroczyście wręczyli cenny dar — popiersie Tarasa Szewczenki dzieła znanego rzeźbiarza Iwana Merdaka. Pieniądze na ten cel zbierano przez kilka lat. Dzięki miejscowym dobroczyńcom oraz odczuwalnej pomocy Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki z Chicago (USA) popiersie zajmuje obecnie godne miejsce w szkole pogłębionego nauczania języka ukraińskiego. W Nowej Kachowce, przy wzniesionym z inicjatywy miejscowej „Proświty” wspaniałym pomniku Wielkiego Kobzarza, odbył się wiec, na którym aktywiści Towarzystwa Hnat Bizhyk i Walentyna Łytwynowa mówili o najważniejszym — o jednoczeniu wszystkich wysiłków krajan w obronie języka państwowego, o zachowaniu i pomnażaniu duchowości rodzimego narodu. Chersoński obwodowy oddział Ogólnoukraińskiej młodzieżowej organizacji społecznej „Młoda Proświta” wspólnie z obwodowym Pałacem Młodzieży zainicjowali akcję „Słowo powstało” i młodzi proświtianie przeprowadzili tę akcję na schodach obwodowego Pałacu Młodzieży. Wierzę, że nawet najbardziej zobojętniała dusza, natchniona narodowym geniuszem, zrzuci z siebie łupinę obojętności i ożyje do dobrych czynów. Mam nadzieję, że „Posłanie…” Tarasa Szewczenki w wykonaniu studenta Chersońskiego Państwowego Uniwersytetu Jurija Hajduczenki usłyszał także miejski głowa Chersonia Wołodymyr Saldo. A ponadto młodzi literaci i muzycy Chersonszczyzny mieli możliwość ustawienia sprzętu nagłaśniającego na placu Tarasa Szewczenki. Nawiasem mówiąc, ten plac jeszcze trzy lata temu nosił nazwę „Tekstylników”. I dopiero dzięki wytrwałej kampanii lobbingowej „Proświty” oraz wysiłkom dyrekcji Pałacu Młodzieży zmieniono ją w końcu. Proświtianie z Cyurupyńska wręczyli zestaw biblioteczny literatury historycznej i pięknej Cyurupyńskiej ukraińskiej gminie cerkiewnej na uzupełnienie księgozbioru niedzielnej szkoły. Natomiast proświtianie z Berysławia przygotowali i wydrukowali już 8. książkę z serii „Szkice z historii Berysławszczyzny”. Proświtianie z Heniczeska i Kałanczaka, Skadowska i Biłozerki, Kachowki i Horn-ostajiwki — wszyscy aktywnie uczestniczyli w przygotowaniu i przeprowadzeniu ciekawych wydarzeń z okazji uczczenia pamięci Wielkiego Kobzarza.
Машинний переклад
Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie. 27 kwietnia 1861 roku trumna z prochami Tarasa Szewczenki w towarzystwie Hryhorija Czestachiwskiego oraz Ołeksandra Łazarewskiego przybyła koleją do Moskwy na dworzec Mikołajewski. (Zbudowano go w latach 1844—1851 na przedmieściach Moskwy — na Polu Kałanczowskim — według projektu architekta Konstantina Thona. Dworcem Mikołajewskim nazywano go od 1856 roku. Z Moskwy trumnę wieziono już na konnych wozach). Wszystko, co działo się dalej, od czasów Mychajła Czałego mieściło się w kilku frazach. Powiedzmy, w „Szewczenkiwśkomu słownyku” (rok 1977) czytamy: „Przez Moskwę wiosną 1861 roku trumnę z ciałem Szewczenki wieziono z Petersburga na Ukrainę. 27 IV przywieziono ją do Moskwy i ustawiono w cerkwi Tichona Cudotwórcy przy bramie Arbackiej. Z poetą żegnało się wielu moskwian”. (Nad wejściem do świątyni widniał napis: „Cerkow Tichona Czudotworca, czto u Arbatskich worot”. Cerkiew nazwano na cześć prawosławnego świętego, cudotwórcy Tichona, który urodził się na wyspie Cypr w mieście Amathus, był tam biskupem i nawrócił wielu pogan na wiarę Chrystusową (zmarł w 425 roku). Cerkiew Tichona Amathuskiego zburzono w 1933 roku). W encyklopedycznym kronikarstwie życia i twórczości poety „Trudy i dni Kobzara” Petra Żura, wydanym w Kijowie w 2003 roku, odnotowano: „27 kwietnia. Trumna z ciałem Szewczenki przybyła do Moskwy, przewieziono ją na Arbat i postawiono w cerkwi Tichona. Z ciałem zmarłego żegnało się wielu moskwian, przyszli pokłonić się uczeni O. M. Bodianski, M. S. Tichonrawow. Odbyła się liczna panichida”. Tak zdumiewająca skąpość informacji wyjaśniała się praktycznie całkowitym brakiem źródeł o pobycie prochów Szewczenki na Arbacie. Właściwie zachowało się jedyne (!), bardzo krótkie świadectwo, z którego czerpali informacje wszyscy szewczenkolodzy. Opowiem o nim. W 1898 roku Ołeksandr Łazarewski opublikował w „Kijewskoj starinie” (1898 r., tom LX. S. 168) listy Hryhorija Czestachiwskiego o pogrzebie Tarasa Szewczenki, napisane w 1861 roku. W niewielkim wstępie do tej publikacji wspomniał osobno o pobycie trumny z ciałem poety w Moskwie: „Prosto ze stacji drogi żelaznej trumna została przewieziona i postawiona do następnego dnia w cerkwi Tichona na Arbacie. Okoliczność tę dobrze pamięta również N. W. Szugurow, wówczas student Uniwersytetu Moskiewskiego. (Szugurow Mykoła Wasylowycz (1843—1901) — prawnik i literat. Po ukończeniu Uniwersytetu Moskiewskiego pracował w Moskiewskim sądzie okręgowym, a od maja 1868 roku — w Petersburskim sądzie okręgowym. Później przeniósł się na Ukrainę, został mianowany. Kontynuacja. Pocz. w 2003–2005 r., nr 8, 10, 14, 19, 22, 27, 35, 45, 52 za 2006 r., 4, 15, 20, 25 za 2007 r. Od pracowników Chocińskiego Centralnego Szpitala Rejonowego. KPK 589,00 Herhel O. D. (od całej rodziny), m. Kijów 300,00 Kwostyk M. O., m. Kijów 40,00 Konecznyj Ju. M., w. Dzwiniacz rejonu bohorodczańskiego obwodu iwanofrankiwskiego 200,00 Korżowa H. I., m. Tarnopol 50,00 Łewyćki Wołodymyr i Marija, m. Zaleszczyki obwodu tarnopolskiego 100,00 Łupij Ja. W., m. Odessa 100,00 Maksjuta L. M., w. Terniwka obwodu dniepropetrowskiego 20,00 Ochrimeć O. O., m. Kijów 150,00 Pastuszenko P. A., m. Kijów 10,00
Машинний переклад
Jak już informowaliśmy, 27 czerwca, w przeddzień Dnia Konstytucji, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy przeprowadziły w Domu Literatury „okrągły stół” na temat: „Artykuł 10 Konstytucji — Ustawy Zasadniczej Ukrainy”. Uczestnikami spotkania byli politycy, językoznawcy, pisarze, prawnicy, urzędnicy państwowi, wydawcy, przedstawiciele twórczej młodzieży, pracownicy oświaty i kultury miasta Kijowa oraz szeregu obwodów Ukrainy, działacze Proświty. Pierwsza zabrała głos bandura — lider „Młodej Proświty” Witalij Moroz żwawymi i zagrzewającymi do walki akordami muzycznymi nastroił szanowną publiczność do rozmyślań o tym, co wzniosłe i wieczne, wszak „nasza duma, nasza pieśń nie umrze, nie zginie”, jak pisał Taras Szewczenko. Ale żeby tak się stało, trzeba być świadomym, aktywnym, zjednoczonym narodem. Właśnie to podkreślał w słowie wstępnym przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy I–IV kadencji Pawło Mowczan: — Artykuł 10 Konstytucji Ukrainy uroczyście głosi: „Językiem państwowym na Ukrainie jest język ukraiński. Państwo zapewnia wszechstronny rozwój i funkcjonowanie języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy”. Kiedy tworzyło się, formowało państwo ukraińskie, kwestia języka państwowego była fundamentalna, była wycierpiana przez wiele pokoleń. Dlaczego więc dzisiaj, w 16. roku niepodległości Ukrainy, wypłynęły problemy, z którymi nie można się pogodzić? W niepodległym państwie ukraińskim mamy nieukraińską kulturę, nieukraińską przestrzeń informacyjną. Zgodnie ze spisem ludności, na terytorium naszego państwa mieszka 77 procent Ukraińców, a czy mają oni 77 procent programów telewizyjnych, gazet, czasopism, miejsc w ukraińskim parlamencie? Dlaczego Ukraińcy — rdzenny naród w państwie ukraińskim — są pozbawieni swojego konstytucyjnego prawa do korzystania z języka ojczystego, rozwijania go, pomagania w funkcjonowaniu tego języka w ukraińskich wspólnotach na świecie? Dlaczego dzisiaj kwestia wzmocnienia państwowości języka ukraińskiego wy-
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
nie są brane pod uwagę w procesie społecznym? Prawa Ukraińców są łamane codziennie — w sklepie, aptece, szpitalu, na poczcie, na dworcu: z ust pracowników tych instytucji prawie nie usłyszycie języka państwowego. Czy ktokolwiek poniósł za to karę? Nie mamy własnej kinematografii narodowej. A jeśli wreszcie powstaje dzieło sztuki zrealizowane przez prawdziwych profesjonalistów, nie może przebić się do Telewizji Narodowej. Przykre, ale to fakt. Niedawno „Proświta” zaprezentowała 26 odcinków ukraińskiej kreskówki „Lis Mykita” według tej samej bajki Iwana Franki. Jednak żadna z telewizji nią nie zainteresowała się. A jaka jest sytuacja ukraińskiej oświaty na Ukrainie? Jak może potwierdzić przewodniczący Ogólnokrymskiego Towarzystwa „Proświta” Serhij Sawczenko, na Krymie z 640 szkół tylko 4 są ukraińskie. A dzieje się tak wtedy, gdy co trzeci mieszkaniec Krymu nazywa siebie Ukraińcem. Można przytoczyć dziesiątki, setki rażących faktów lekceważenia 10 artykułu Ustawy Zasadniczej Ukrainy. Czyż nie jest hańbą, że Prezes Narodowej Telewizyjno-Radiowej Kompanii nie włada językiem państwowym i nie posługuje się nim w swojej pracy? A powołał go wybrany w głosowaniu powszechnym Prezydent Ukrainy, który wyznaje zasady demokratyczne i wszędzie opowiada się za ideą narodową. Jest nad czym się zastanowić. Bez rozwiązania kwestii językowej nie zbudujemy prawdziwie demokratycznego społeczeństwa, w którym szanuje się prawa każdego człowieka, w którym rozkwita kultura narodowa i w którym państwo wspiera rozwój i konsolidację narodu ukraińskiego. Czy można rozwijać świadomość historyczną milionów ludzi, gdy prace naszych historyków, powieści historyczne, badania językoznawców ukazują się nakładem tysiąca egzemplarzy? Czy mogą one trafić do każdej szkoły, biblioteki, domowego księgozbioru nauczyciela? A jak wychować świadomego obywatela niepodległego państwa bez książki? Naród ukraiński powinien ostro, wprost niezwykle ostro reagować na każdy fakt naruszenia jego konstytucyjnych praw. Uczestnicy „okrągłego stołu” żądają od Prezydenta jako gwaranta Konstytucji oraz od innych instytucji władzy, by zwrócili pierwszoplanową uwagę na przestrzeganie 10 artykułu Ustawy Zasadniczej naszego państwa. To pozwoli dokonać realnego postępu w rozwoju kultury narodowej, wydawnictwa książkowego, zapewni warunki do wychowania świadomych budowniczych państwa ukraińskiego.
Ołeksandr PONOMARIW, doktor nauk filologicznych, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, akademik Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego:
— Minęło 11 lat od przyjęcia Konstytucji Ukrainy. A sprawy z rzeczywistym stanem państwowości języka ukraińskiego są coraz gorsze. Nie tęsknię za Związkiem Radzieckim, ale trzeba stwierdzić, że wtedy wszędzie na Ukrainie, także w Sewastopolu, w każdej księgarni można było kupić ukraińską książkę albo zamówić ją. Podobnie w każdym kiosku można było nabyć gazety w języku ukraińskim. Teraz, niestety, tego nie ma. Politycy, wysokie urzędy zamiast kierować się w swojej pracy Ustawą Zasadniczą państwa, zaczęli rozszarpywać je na wschód i zachód, według znaków narodowych i językowych. Nawet według sondaży Centrum im. Razumkowa ponad 70% mieszkańców Ukrainy chce żyć w jednym ukraińskim państwie. Skąd zatem pomysł federalizacji? Dlatego prosiłbym dziennikarzy, aby nie akcentowali tego, że Ukraina jest podzielona, rozszarpana. To niedorzeczni politycy ją dzielą. A naród nigdy siebie nie dzielił. Po prostu jedna część Ukrainy była bardziej zrusyfikowana. Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko po pomarańczowym majdanie, mając dziewięć miesięcy nieograniczonej władzy i ogólnonarodowego poparcia, choć to przykre, nic nie zrobił dla utrwalenia 10. artykułu Konstytucji Ukrainy o państwowości języka ukraińskiego. I dziś wszędzie widzimy odwrót w realizacji tego ważnego postanowienia. W jakim państwie deputowani parlamentu występują na posiedzeniach w języku obcym, wnoszą projekty ustaw o nadaniu językowi północnego sąsiada statusu państwowego? W Odessie, Symferopolu władze miejskie chcą postawić pomniki carycy Katarzynie II, która zniszczyła Zaporoską Sicz. Gdzie widziano, by w czasach niepodległości stawiano pomniki złośliwym wrogom narodu? Tu trzeba wziąć przykład z Estonii, która oczyściła place swoich miast z pomników epoki totalitarnej. A u nas one wciąż są wszędzie. I na Krymie, i w Doniecku, i w Dniepropetrowsku ludzie dobrze rozumieją język ukraiński. Dlaczego zatem Jurij Łucenko zwraca się do mieszkańców Doniecka po rosyjsku? Sytuacja w stolicy nie jest lepsza. Na wielu ulicach widnieją plakaty „Leonid Czernowecki — mer wszystkich kijowian”. Jak wiadomo, kijowski głowa miasta ignoruje język ukraiński, podobnie jak większość jego otoczenia. To jawne naruszenie obowiązującego prawodawstwa. I tu swoje stanowcze słowo powinien powiedzieć Prezydent.
Jerzy FILIPCZUK, doktor nauk pedagogicznych, profesor Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy: — Podczas „okrągłego stołu” dzieci i studenci szczerze, wzruszająco recytowali wiersze o ukraińskim języku. I to dobra lekcja dla niektórych osób państwowych: nasza młodzież kocha język ojczysty, chce go studiować i doskonalić swoją wiedzę. Rozumieją, że język to nie tylko środek porozumiewania się, ale także czynnik konsolidacji narodu ukraińskiego. Czynnik postępu, a nawet jego bezpieczeństwa. Chciałbym zwrócić uwagę także na artykuł 3 Konstytucji Ukrainy, w którym mowa o tym, że człowiek, jego honor i godność są najwyższą wartością społeczną. Prawa i wolności człowieka oraz ich gwarancje określają treść i kierunek działalności państwa. Utwierdzenie i zapewnienie praw i wolności człowieka jest głównym obowiązkiem państwa. Zatem gdy tysiące ukraińskich dzieci na Krymie, na Donbasie i w innych obwodach Ukrainy nie mają możliwości uczyć się w przedszkolu i w szkole w języku państwowym, gdy ludzie nie mogą kupić literatury po ukraińsku, jest to naruszenie praw i wolności obywateli. Artykuł 11 Ustawy Zasadniczej stwierdza, że państwo sprzyja konsolidacji i rozwojowi narodu ukraińskiego, jego świadomości historycznej, tradycji i kultury. Niestety, w wielu przypadkach te słowa pozostają zwykłą deklaracją. W artykule 53 Konstytucji Ukrainy mowa jest o tym, że każdy ma prawo do edukacji, jej dostępności i bezpłatności. Nie jest tajemnicą, że u nas w sferze oświaty jest wiele problemów: zdarzają się przypadki, że studenci kierują sprawy do sądu, ponieważ nie mają możliwości nauki w języku ojczystym. Konstytucja Ukrainy, przyjęta w 1996 roku, była wielkim osiągnięciem ukraińskiej demokracji, na cały świat ogłosiliśmy wytyczne społeczne, do których ma dążyć państwo ukraińskie. I dziś trzeba wypełniać je konkretną treścią. Niektórzy gorącogłowi zaczęli przepisywać Konstytucję, zmieniać ją. To niebezpieczna choroba polityków. W rezultacie możemy stracić nawet te deklaratywne artykuły, które mamy. Żadne urzędy ani organy państwowe nie mogą zmieniać ustroju konstytucyjnego w Ukrainie. Jedynym źródłem władzy jest naród. Gdybym miał coś zmieniać lub uzupełniać, to w artykule 1 Ustawy Zasadniczej obok określeń państwa — suwerenne, niepodległe, społeczne, prawne — dodałbym jeszcze — narodowe. Kiedy 11 lat temu walczyliśmy o Konstytucję i ją przyjmowaliśmy, spodziewaliśmy się, że wraz z jej przyjęciem pozbędziemy się kryzysów politycznych i społecznych. Ale tak się nie stało. Żaden z kierowników państwa nie uczynił należytego kroku w stronę kultury. Politycy nie dotrzymali swoich obietnic. Kultura jest finansowana według zasady resztkowej. Jeśli na przykład we Francji na wsparcie kultury wydaje się rocznie 16% narodowego produktu brutto, to w Ukrainie – zaledwie 4%. Także środki przeznaczone w budżecie na wsparcie krajowego wydawnictwa książek i rozwój języka ukraińskiego nie są wykorzystywane w pełni. Tylko 1 z 20 książek wydanych u nas jest po ukraińsku. Taki stan rzeczy w wydawnictwach książkowych należy rozpatrywać nie w „Proświcie” czy Związku Pisarzy, lecz w Radzie Bezpieczeństwa Narodowego. I jeszcze jeden rażący fakt. Kiedy w Domu Ukraińskim z okazji pierwszych 100 dni nowej demokratycznej władzy zebrali się politycy i działacze społeczni, my z P. Mowczanem zauważyliśmy, że nie ma ani jednej kamery telewizyjnej. Dzwonimy do krajowej telewizji, stamtąd odpowiadają: „Rozmowa o kulturze? To nie jest program z wysoką oglądalnością”. Chciałbym, abyśmy wybrali taką władzę, zbudowali takie państwo, ukształtowali taką ukraińską wspólnotę, w której kwestie języka i kultury zawsze byłyby w centrum uwagi społeczeństwa, gdzie talent każdego człowieka byłby należycie doceniany.
Larysa MASENKO, doktor nauk filologicznych, profesor Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”: — Chciałabym kontynuować myśl, że temat rozłamu Ukrainy, narzucony wyborami 2004 roku, jest podtrzymywany i powielany przez wiele mediów. Na przykład gazeta „Donieckij Kriaż”. Jak można publikować materiały z projektami rozpadu Ukrainy? Albo otwarte antyukraińskie wypady „Krymskiej prawdy”. Dlatego naszym głównym zadaniem jest wygrać wybory, wprowadzić do Parlamentu jak najwięcej przedstawicieli demokratycznego skrzydła, którzy będą bronić państwowości języka ukraińskiego, dbać o należyte finansowanie kultury narodowej, oświaty. Antyukraińskie siły za pośrednictwem prasy, radia, telewizji wywierają presję na świadomość mas, uruchamiają różne warianty rozpadu jednej, soborowej Ukrainy: federalizację, podział na dwa państwa według kryterium językowego. Uruchomiono nawet specjalną metodę poszukiwania wrogów: nr 1 — W. Juszczenko, nr 2 — J. Tymoszenko, nr 3 — ukraińska prasa. Podczas wyborów prezydenckich W. Juszczenko wielokrotnie powtarzał, że na Ukrainie nie będą zamykane rosyjskie szkoły. Być może było to strategiczne posunięcie, aby w regionach za nim głosowali wyborcy rosyjskojęzyczni. Ale powtarzał to zbyt często. Uważam to za błąd. I wyszło odwrotnie: po wyborach zlikwidowano ukraińskie klasy i szkoły w Doniecku, Artiomowsku i innych miastach. Obserwujemy pełną blokadę ukraińskiej prasy, książki, radia, telewizji. Ludzi straszy się przymusową ukrainizacją. Trzeba cierpliwie dowodzić, że język ukraiński jest i powinien pozostać jedynym językiem państwowym na Ukrainie. Ale nie oznacza to, że ingerujemy w życie prywatne ludzi, zakazujemy posługiwania się w codziennym życiu językiem ojczystym przez mniejszości narodowe. Wysoka kultura człowieka polega właśnie na szacunku dla każdego języka, zwłaszcza państwowego. I trzeba chronić i bronić kultury ukraińskiej, ludowych obyczajów. Poprzez kulturę masową należy kształtować duchowy świat młodzieży. Bo sytuacja jest bardzo niepokojąca: według wyników sondażu w Doniecku 7–8 procent młodzieży odmówiło języka ukraińskiego jako ojczystego. I to są etniczni Ukraińcy. Dlatego wszystkie wysiłki trzeba skierować na pracę z ludźmi — poprzez gazety, radio, telewizję,
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
naszego państwa rdzennego narodu i mniejszości narodowych zamieszkujących Ukrainę. Nie można tolerować upokarzającego położenia naszego języka, który stał się drugorzędny, braku szacunku do samego tytułu — Ukrainiec, Ukrainka. Ołeksandr KULYK, kierownik wydziału ds. rodziny i młodzieży Głównej Służby Rozwoju Społeczno-Ekonomicznego Sekretariatu Prezydenta Ukrainy: — Gdyby każdy na swoim miejscu przestrzegał obowiązującego ustawodawstwa w sferze języka, nie mielibyśmy wielu problemów. Przez 10 lat kierowałem zarządem ds. rodziny i młodzieży w Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej. Wszystkie wydarzenia prowadziliśmy w języku ukraińskim. Jeśli ktoś na przetarg składał dokumenty po rosyjsku, nie rozpatrywaliśmy ich. Należy brać pod uwagę wszystkie naruszenia ustawodawstwa językowego. Na przykład, przychodzi profesor 1 września do audytorium, mówi kilka fraz po ukraińsku, a potem pyta, w jakim języku prowadzić wykład. Słychać głosy: “Po rosyjsku”. I profesor kontynuuje już w tym języku. Właśnie tak robi większość Ukraińców po przyjeździe na Krym. Dlaczego? Musimy być dumni ze swojego języka państwowego, doskonale nim władać, uczyć tego języka nie tylko swoje dzieci i wnuki, ale i tych, którzy są obok. A wobec naruszających ustawodawstwo stosować zdecydowane środki. Ministerstwo Oświaty cofnęło licencje kilku uniwersytetom za naruszenie ustawodawstwa językowego. We wszystkich tych sprawach trzeba zwracać się do Prezydenta Ukrainy, Gabinetu Ministrów, Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Oświaty i żądać przestrzegania Konstytucji Ukrainy. Serhij BORSZCZEWSKIJ, kierownik wydziału międzynarodowego Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, tłumacz: — Przez długi czas pracowałem w Mińsku i widziałem, jak język sąsiedniego państwa niemal całkowicie wyparł język białoruski z placówek oświatowych. Ze zmianą języka przychodzi zmiana mentalności. A my obecnie właśnie znajdujemy się w strefie obcych wpływów. O tym warto pamiętać. Zwłaszcza w czasie kampanii wyborczej. Teraz będziemy mieli pełno moskiewskich polittechnologów, którzy będą narzucać swój język, ideologię. Choćbyśmy nie wiem ile lat świętowali Dzień Niepodległości, Ukraina jeszcze tak naprawdę nie była niepodległa. Dlatego trzeba bronić swojego języka, kultury, ogromnego dorobku duchowego przed upokorzeniem i wyparciem. Jurij HNATKEWYCZ, deputowany ludowy Ukrainy I i V kadencji, kandydat nauk pedagogicznych: — Byłem deputowanym ludowym V kadencji z Bloku Julii Tymoszenko i potwierdzam, że BJuT jest za utwierdzeniem i wzmocnieniem państwowości języka ukraińskiego, choć szanujemy i wspieramy rozwój języków wszystkich mniejszości narodowych zamieszkujących Ukrainę. Opowiadamy się za budową wysoko wykształconego społeczeństwa, gdzie szanuje się historię i kulturę, chroni skarby językowe, tradycje ludowe i obrzędy. BJuT przestrzega zróżnicowanego podejścia do opanowania języka ukraińskiego w regionach wschodnich. Przyszłość należy do dzieci, młodzieży, dlatego poprzez ukraińską książkę, ciekawe audycje radiowe i filmy animowane, ukraińską estradę i teatr trzeba torować drogę do młodych serc. To zadanie nie tylko językoznawców, ale i historyków, etnologów, specjalistów z etyki komunikacji. Trzeba narzucać społeczeństwu dyskusję nie o federalizacji Ukrainy, a o wielkości naszych narodowych światłych postaci w filozofii, historii, języku, literaturze, o nieprzemijalności naszych duchowych świętości. Kwestia duchowości na zjazdach BJuT stoi na pierwszym miejscu. I będziemy bronić języka ukraińskiego, kultury, nieść ludziom prawdę. Julija SUCZAK, prawnik: — Często cytujemy artykuły naszej Konstytucji, ale prosta ich deklamacja absolutnie nic nie daje. Trzeba szukać konkretnych mechanizmów wdrażania tych praw w życie. Są ustawy o własności, hipotece, a nie ma nowej Ustawy o językach na Ukrainie. Dlaczego do tej pory posługujemy się ustawą przyjętą jeszcze w czasach USRR? Musimy bronić swojego prawa do komunikacji w języku ukraińskim, swojej przestrzeni językowej, przestrzeni informacyjnej. Pamiętacie, jak student jednej z uczelni złożył pozew do sądu, bo nie miał możliwości uczyć się w języku ojczystym? To odosobniony fakt. A mogłyby być ich tysiące. Zasypiając i budząc się, myślmy, co zrobiliśmy, aby nasz język żył, rozwijał się, kwitł. Wśród młodzieży obserwuje się pragnienie poznania go i komunikowania się nim. Więc pomóżmy młodym ludziom być świadomymi Ukraińcami. Zapisywała i fotografowała Nina HNATIUK JĘZYK JEST JEDEN
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
podczas osobistych spotkań bronić tego, co ukraińskie, w każdej młodej duszy. Wołodymyr JACENKO, przedstawiciel Pełnomocnika Rady Najwyższej Ukrainy ds. praw człowieka: — Żyjemy w tych niełatwych czasach, kiedy do władzy doszli przedstawiciele biznesu, władza i biznes zlały się w jedno. Takiej władzy nie jest potrzebna ukraińska kultura, nauka. Dlatego trzeba codziennie bronić praw ludzi do nauki, przestrzeni informacyjnej w języku ukraińskim. Niedawno uratowaliśmy przed zamknięciem jedną z gazet rejonowych w obwodzie winnickim. Zarówno dziennikarze, jak i czytelnicy dziękują nam za to. Musimy mówić ludziom prawdę o tym, że należy wybierać do władzy najlepszych, najbardziej świadomych przedstawicieli narodu ukraińskiego. A nie tylko tych, którzy mają miliony, jeżdżą opancerzonymi samochodami. Niestety, takiej szczerej rozmowy z ludźmi, zwłaszcza podczas wyborów, nikt nie prowadzi. Kiedy biznes staje się władzą, bronić praw ludzi staje się coraz trudniej. Podczas konferencji naukowej w Instytucie Państwa i Prawa naukowcy wyrazili taką opinię — do wnoszenia zmian do Konstytucji Ukrainy trzeba podchodzić ostrożnie. To niezwykle ostry, wrażliwy instrument. Jak tylko naruszany jest jeden artykuł Ustawy Zasadniczej, ciągnie się cały łańcuszek naruszeń praw człowieka, o których była w nim mowa. Właśnie dlatego musimy chronić Konstytucję, propagować ją. Proszę wejść do gabinetu jakiegokolwiek kierownika. Czy zobaczyliście na jego stole Konstytucję Ukrainy? W suwerennym, niepodległym państwie jest tylko jedna księga, której można i trzeba się kłaniać — Konstytucja Ukrainy. Jej artykuły muszą wykonywać wszyscy bez wyjątku. Kyryło STECENKO, zasłużony artysta Ukrainy, członek Narodowej Rady ds. Duchowości i Kultury, kierownik katedry zarządzania show-biznesem Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki Ukrainy: — Musimy codziennie udowadniać, że państwo istnieje dla zachowania i rozwoju kultury. Każdy naród może istnieć w każdym państwie, może przekształcić się, wlać w inny naród, zachowując prawa każdego człowieka z osobna. Ale przy tym zostanie zniszczona kultura, podczas gdy życie gospodarcze można prowadzić w każdych kombinacjach, nawet z kolonizatorem. Musimy zachować, zapewnić czterojedność: państwo, naród, kultura, język. Kiedy mówimy o języku, to trzeba mieć na uwadze nie tylko władanie nim, ale i mówienie. Bo można znać język, ale nie korzystać z niego w codziennym życiu. Mówienie — to najważniejszy moment, który tworzy środowisko komunikacyjne narodu. I jeśli odbywa się proces mówienia, to odbywa się co sekundę, co minutę, codzienny plebiscyt za niepodległością naszego państwa. Jeśli nie ma ukraińskiego mówienia, to jest to plebiscyt przeciwko temu narodowi, temu państwu. Przeciwko naszej przyszłości i naszym dzieciom. Zatem językiem trzeba nie tylko władać, trzeba go codziennie używać. Musimy wszędzie o tym pamiętać i dążyć do tego. Teraz w kwestii motywacji. Dowodzę, że wynik 5:1 na korzyść języka ukraińskiego. Przeciwko językowi ukraińskiemu, jako jedynemu państwowemu na Ukrainie, jest współczesny liberalny motyw. Mówią, że to naruszenie praw człowieka, kiedy wszyscy muszą znać i rozmawiać w jedynym języku państwowym. I mówią o konieczności przestrzegania Europejskiej karty języków. Sprawa to bardzo poważna, nie można dopuszczać spekulacji. Musimy pamiętać, że język ukraiński jest nam dany przez Boga wraz z naszą ziemią, że jego państwowość — to bezwarunkowa sprawiedliwość dziejowa. Większość obywateli Ukrainy jest za jedynym językiem państwowym, rozszerzeniem sfery jego używania, czyli zapewnieniem dominującej pozycji w społeczeństwie. A to znaczy, że będą się nim posługiwać w handlu, medycynie, w transporcie — wszędzie, gdzie pracują i komunikują się obywatele. Musimy zadbać o to, aby zachowano to, co najcenniejsze z gwar dialektalnych, aby język ukraiński brzmiał z ust znanych ludzi, aby jego znajomość była prestiżowa dla naszej młodzieży. Francuzi mają Akademię Języka, dbają o to, aby język ojczysty nie był zaśmiecany obcą leksyką. Więc wspólnymi siłami zadbajmy o czystość naszego języka jako jednego z największych skarbów narodu. Stepan PUSZYK, poeta, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki, profesor Uniwersytetu Przykarpackiego im. W. Stefanyka: — Dzisiaj, w 16. roku niepodległości Ukrainy, bardzo gorzko mówić o tym, że tracimy narodowo świadomą młodzież. W szkołach jak w karczmie: i picie, i papierosy, a nierzadko i łapówkarstwo. Obserwuje się upadek kultury rolnictwa. Już prawie wszystkie góry zostały sprzedane. A w XXI w. największym bogactwem jest ziemia i czysta woda. Dlatego przyjdzie nam na naszej, nie swojej ziemi zginać kark za miskę prosa przed nowoczesnymi gospodarzami. Nie ma Ukraińców przy władzy. Dlatego może dla nich nie być miejsca w przyszłej Ukrainie. Dzisiaj, kiedy wszystko się kupuje i sprzedaje, trzeba iść w głąb, do ludzi, bo jeśli ostatecznie stracimy wieś, to już nie podniesiemy Ukrainy. Niszczycielski antyukraiński atak obserwuje się zewsząd. Był w mieście hotel „Ukraina”, zaczął nazywać się „Nadija”, bo to imię żony jego właściciela. A sklepy dziecięce wszystkie jak jeden — „Antoszka”, „Kapitoszka”. O jakiej ukraińskiej kulturze może tu być mowa? Wymieńcie mi świadomego Ukraińca, który posiada kanał telewizyjny, nagra nasze wystąpienia i wyemituje je milionom widzów? Tego nie ma. Dlatego musimy dzisiaj powiedzieć twardo i ostro: „Ukraina — w niebezpieczeństwie! W niebezpieczeństwie — nasz język i kultura”. Jeśli ustąpimy ze swoich ideałów, ze swojej państwowości, przestaniemy być narodem. Jak tu nie wspomnieć T. Szewczenki: „Doprowadziła się Ukraina do samego skraju. Gorzej niż Lach własne dzieci ją krzyżują”. Więc nie bądźmy niewolnikami na własnej ziemi. Ołeksandr SZEWCZENKO, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki: — Swoje wystąpienie chciałbym zacząć od urzędowego języka ukraińskiego. To język kodeksów, ustaw, monografii. I, jakkolwiek przykro, jest on tam miejscami okaleczony, bo przez długi czas się nie rozwijał. Dopiero w wolnym niepodległym państwie język urzędowy zyskał rozwój, rozgałęzioną sferę użycia. Jednak chcę zauważyć, że system testów, wprowadzony w wielu uczelniach, nie sprzyja rozwojowi mówienia. I na to trzeba zwracać uwagę. Transmisja posiedzeń Rady Najwyższej daje milionom ludzi złe lekcje okaleczonego języka ukraińskiego albo narzuca język północnego sąsiada. Niezbędne jest składanie pozwów do sądu, żądanie od CKW, aby nie rejestrowali kandydatów na deputowanych ludowych, nie wydawali legitymacji deputowanych tym, którzy nie znają języka państwowego, nie chcą rozmawiać w nim. Zgodnie ze spisem ludności, Ukraińcy stanowią 77 procent ludności naszego państwa. Dlatego właśnie taka powinna być ich reprezentacja zarówno w parlamencie, jak i w biznesie, i w organach prokuratury, milicji. Weźmy choćby stan Wirginia w USA. Tam większość stanowi ludność kolorowa, więc to ona ma przeważającą liczbę miejsc w organach władzy lokalnej. Dlatego deputowani nowo wybranego parlamentu muszą przygotować i przyjąć ustawę dotyczącą reprezentacji w organach władzy.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
niewymyślonymi zdaniami znacznie więcej, bo: wielkie zostanie powiedziane!
Машинний переклад
Wasyl NAZARUK, m. Warszawa
Dążenie do źródeł i nieustanne pragnienie twórczej reinterpretacji dorobku przeszłości, który jednak pozostaje potężną siłą napędową współczesnego, nowoczesnego dyskursu Ostapa Łapskiego, to stała cecha jego poezji. Ten wywodzący się z niegdyś niemal całkowicie ukraińskiego Brzeska Litewskiego (Berestejszczyzny) nie jest przesiedleńcem, lecz świadomym emigrantem w Polsce. Ostap Łapski, wyniósłszy z rodzinnego domu chleb słowa Kobzarza i odziedziczywszy również nieugięty szewczenkowski nonkonformizm, od już 50 lat buduje swoje państwo słowa za pomocą swojej poezji, która zadziwiająco i oryginalnie łączy tradycyjne, głębokie (nawet folklorystyczne) korzenie z awangardowymi osiągnięciami, buduje swoją wizję prawdziwej Ukrainy i ukraińskości, daje liryczny zapis topografii duszy współczesnego Ukraińca. Rozpoczynając swoją twórczość w czasie dojrzewania polskiej antytotalitarnej „odwilży”burzliwego 1956 roku, w swoim rozwoju i twórczym dojrzewaniu przechodził od romantycznych nastrojów tęsknoty za krajem dzieciństwa – nadbużańskim Polesiem – oraz od form neoklasycznych sonetów do różnych modeli wolnego wiersza i do nieosiągalnego ideału „czystej liryki”, wylanej w poetyckie aforyzmy – „liryczne zgęstki”. Tytułowy zbiór „Zgustki” (1965) nigdy nie ukazał się drukiem ani w Polsce, ani na Ukrainie, drażniąc prawdopodobnie cenzorów ładunkiem aforystycznym groteski i ironii. Było to naprawdę tak: Coś nie po naszemu /coś nie po lachijsku/ jeszcze i nie ogólnozwiązkowe! Wybiegając naprzód, przez lata zaangażowania w polski niepodległościowy ruch Solidarności, lata stanu wojennego, choroby i przymusowego milczenia, powiedzmy bezsprzecznie: poeta ożył razem z Ukrainą, w którą zawsze niezachwianie wierzył. Już w latach sześćdziesiątych nazwał Kijów kolebką, a przyszłą, niepodległą Ukrainę – policzkiem dla wątpliwości, tak więc wspierał swoim poetyckim głosem z Warszawy tamtejszych szesćdziesiątników. Jego ówczesne słowo przebijało się przez mur milczenia oskarżycielskim przypomnieniem: A nieopodal /za granicą / bojownicy gryzą ziemię! W wyniku niebywałego twórczego przełomu wcześniejszy dorobek twórczy O. Łapskiego, rozproszony po różnych wydawnictwach („Nasze słowo”, „Nasza kultura”, almanach „Homin”, almanach „Kalendarz ukraiński”, „Duklia”, „Dniepr”, „Prapor”, „Żowten”, Śladami pamięci, „Zerna”, „Współczesność”, „Nad Bugiem i Narwią”, „Brzeski kraj”, „Podlaskie komunikaty”, „Zycie Literackie”, „Magazyn Literacki”, „Lithuania”, „Arkadia”, Antologia poezji ukraińskiej F. Nieuważnego i J. Pleśniarowicza, Po tamtej stronie deszczu. Poezja ukraińska T. Karabowicza, Literacki zaułek i in.) uzupełnił się potężną i stylistycznie odnowioną falą nowych utworów, które złożyły się na osiem nowych tomów poezji: „Ja szedłem”, „Moje samookreślenie”, „O skorupach”, „Mój pocz[ąt]ek” (2000), „Ро czerni biela” (poezje Łapskiego w polskich przekładach), „Siebie: szukam?!” (2001), „Obok: prawdy?!” (2001), „Sobie: naprzeciw?!”. W 2000 roku poeta stał się bohaterem filmu telewizyjnego Ostap Lapski, poeta niewygodny. Cały szereg nowych tekstów poetyckich Ostapa Łapskiego opublikowano ostatnio w formie wyborów na przeznaczonych mu stronicach „Naszego słowa”, ilustrowanych oryginalnym zestawem portretów poety, wykonanych i skomponowanych przez W. Pankowa. W ciągu ostatnich 15 lat w eterze wybrzmiały także setki jego audycji literacko-kulturalnych. Dawna skłonność do zagęszczonego, aforystycznego zapisu komunikacji podmiotu lirycznego ze światem, ze słowem i z ludźmi, naznaczona pragnieniem wpływania na odbiorcę – „dusz /kołatać pianiem koguta” – ma teraz swoją kontynuację w bezprecedensowej otwartości na wydarzenia i problemy współczesnego świata oraz we wzmocnieniu nastawienia na dialog z odbiorcą. Jest to zresztą znane i rozpowszechnione zjawisko naszych postmodernistycznych czasów – czasów „literatury w poszukiwaniu kontaktu z adresatem”. Wśród nowych utworów Ostapa Łapskiego znajduje się mnóstwo odmian zwrotów polemicznych, wzywających lub przyjacielskich (Otwarty list do społeczeństwa Ukrainy, Dwa pytania, Epifaniusza pod stopę, Poetom Ukrainy: istniejącym i tworzącym w Polsce?!, Bezrozumnym, Dziewczętom UPA, Badaczom, Moskalom, Lachom, Biznesmenom itd.). To wprowadza dodatkowy dynamizm, dramatyzuje narrację liryczną. Przeniknięty dualizmem i paradoksalnością
Wasyl Nazaruk i Ostap Łapski w swoim stosunku do świata i w poetyce: raz idzie za impulsem myśli, innym razem za muzyką, lubuje się w starciach przeciwieństw, a jednocześnie pozostaje monolitem. W jego poezji paradoksalnie tylko to, co nieosiągalne, /staje się konkretne, a rzeczywistość codziennego bytowania podmiotu lirycznego odsłania się w paradoksie: żywszy w ruchu / przywarty do miejsca?! Po pięćdziesięciu latach od swojego debiutu Ostap Łapski pozostaje unikatowym wyrazicielem kosmosu duchowo-mentalnego wymiaru bytu ukraińskiego człowieka, z jego kultem ojczystego słowa, ziemską przynależnością, systemem wartości i wyższych dążeń. Badając związek tego, co duchowe, z tym, co cielesne, jasnego i ciemnego w człowieku, Łapski jako poeta często stara się pogodzić niebo z ziemią. Żyjąc w swoim emigracyjnym odosobnieniu w Warszawie, bez nadziei na zmianę tego stanu beznadziei (Gorzką do dna piję, /wypiję emigracyjny kielich, 77) — daleko od Polesia i „utraconego raju” całej Ukrainy, poeta w swojej kosmicznej samotności, sam jako środek swojego wszechświata, od lat prowadzi nieustający dialog z Bogiem i wiecznością. Ponadczasowy mężczyzno, w jaskini tylko teraz możesz być tutaj bezpieczny, służąc tak Niebu, jak i Ukrainie… (Mój czytelniku, s. 110) W najnowszym tomie wierszy „Sobie: na spotkanie?!” — poetyckim albumie, a zarazem egzystencjalnym dzienniku i lirycznym „modlitewniku”, swoistej „księdze ksiąg” Ostapa Łapskiego, wysokiej jakości komputerowo złożonym przez Anatola Kobeliaka i z opracowaną przez Wołodymyra Pankowa oryginalną szatą graficzną, organicznie skomponowaną z tekstami wierszy — Ostap Łapski przedstawia się nam jako twórca, który sukcesem wieńczy poszukiwanie samobytnej koncepcji dyskursu poetyckiego, napiętej (Wiersz bez napiętej formy — /to surowe gadanie: /obojętne na graniczne wyżyny?!, Sobie: na spotkanie?!, 100) i epifanicznej, „pojemniejszej formy” (taką szukał dla siebie i znalazł także polski noblista Cz. Miłosz), zdolnej wyrazić całą złożoność, różnorodność i paradoksalność zewnętrznego i wewnętrznego świata człowieka, objąć wszystko — od codziennych i ogólnoukraińskich wydarzeń (łącznie z przemyśleniem Pomarańczowej Rewolucji) po złożone problemy egzystencjalno-bytowe, tak aby tekst poetycki mógł rywalizować swoimi możliwościami wyrazu nawet z traktatem filozoficznym, refleksją literaturoznawczą, spowiedzią, kazaniem czy modlitwą, sięgać nawet metafizyki i mistycznej tajemnicy bytu-istnienia. Ostap Łapski osiągnął dziś taki poziom świadomości słowa i absolutnego panowania nad wszystkimi elementami polifonicznej — dziś w ukraińskiej poezji unikatowej — struktury tekstu, że ma prawo powiedzieć nawet stylem ewangelicznym: Nie przy mnie, lecz przy moim słowie /stanie ktoś, ten się powiększy, /jeszcze większym będzie: niż: dotąd?! //To nie ja mówię, /przemówiła cicho najwyższa siła: przeze mnie?! Szukając siebie w pełni i czystości twórczej autoekspresji, poeta znajduje słowo święte. Słowo napełnione siłą sprawczą: Bo przecież jest czynem /w oniemieniu Ono: /moją Ukrainą!
Ostap Łapśkyj
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
Leżę na wznak na skórze: człowiek pierwotny. Z głową pełną bliskich mi pytań: jak dalej być? W głowie jak wąż porusza się: kłębek myśli. Czyżby? KOSMICZNY SEN, bo śniło mi się, że pode mną niebo: chodzę po niebie, jak po świecie dni! KRZEPIĄCY SEN Zsunąłem się na skraj Narodowej Urwistej Skały i czuję, że w przepaść runę, jak się poruszę: choć trochę! A ZDANIE DLA WAS Bez żadnej dla was obrazy, Wśród nich ta, do myśli mózg przywykł: zagnała cerkiew Boga w kąt, w ślepy zaułek. Ja leżąc, na wznak, twarzą pytam: Ojca! 21 maja, 1997 Nader dziwne uczucie w człowieku rodzi taki na opak stan: dlaczego, powiada, nie głową, patrzcie, nogami chodzi! Zasnąwszy, poeta tonął w złotych snach! Według Łesi A jednak, nadzieja tli się i: ratująca ręka przychodzi! Nie pesząc się, wybawca wyraził się: Ostap u nas taki! I ptak zadumał się, czyżby moja życiowa chwila kiedyś zapłonie: będzie płonąć?! wyrzucając swoje, trwały, trwalszy precz, od tych, które nam świeckość wyhodowała — ja świątynię codziennie buduję i lada moment przezroczystą stanę się statuą nad warszawską — będzie stać wiecznie nad różnoludną Warszawy placem: ja Ukrainy człowiek!
Машинний переклад
WAM Tym, dla których: moje słowo zbędne?! Gdybym wiedział nie to, co wiem, byłbym wami: nie sobą?! Nie byłoby w słowie mej dramy, nie byłoby i starć: jego z tłumem?! NA ŁODZI Czyżby: niczym pies?! Kiedy ja o swoim opowiadać zaczynam – to jakby: na łodzi się kołyszę?! Chwytam się rękami domowego powietrza, niczym ościeży dziewczyna, którą do ślubu: z niekochanym prowadzą?! Opowiedziałem to, sam nie wiedząc, w czym opowieści: poetycka istota?! SPOKOJNYM OKIEM Rozglądam się po środowisku, oprócz mnie, z nas najdawniejszych jeszcze Mykoła, jeszcze Bohdan…, a tak to: nikt już?! Pod oknami godnie starcy przechodzą, w myślach i ja w dal: tak pójdę?! Niech pamięta młodość, że my postrzegaliśmy młode wiosen szczęście, że my postrzegamy i starą, jak świat ten: jesieni biedę?! CZYŻ NIE TAK? Czyżby ja wymyśliłem wszystko, co: czuję?! Mario, chyba ja wyobrażeniowo bawię się miłością, a zakochanym tylko: chciałbym być?! CÓRCE A zetnij ty, tato, tę brodę: a zetnij! Ja, moja ty, córko, między innymi: w brodę uwierzyłem?! Bywa, spojrzę w lustro i broda mnie: do czynu natchnie?! A samochwalstwem sam ja syty, wydawcy zaś moi na brodzie mojej, jak w Ukrainie, tak i tutaj, mogliby nie pieniędzy: sławy zarobić?! W sercu kiełkuje ziarno: przednagrobnej trucizny?!
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
kosztował 15—20 lat sowieckich łagrów, to teraz jest to tylko 15—20 “uczciwie” zarobionych milionów. A dlatego każdy ukraiński obywatel, zanim przyjdzie do lokalu wyborczego, powinien zastanowić się, co go tu przywiodło. Czy nie byłoby słuszniej zamiast iść na pasku ich demagogii, przejrzeć na oczy i przywrócić sobie godny los we własnym państwie. Czy nie lepiej zjednoczyć się w walce nie o ich oligarchiczne “bezprawie”, a o swoje prawo do godnego życia we własnym państwie. Bo czyż można otrzymać sprawiedliwość z rąk tych, którzy żyją kłamstwem i przemocą? Jeden z takich pretendentów na “ojców narodu”, pan W. Janukowycz, oświadczył, że ukraiński rząd nie stawia pytania o powrót ukraińskich pracowników zarobkowych do ojczyzny, “bo trzeba najpierw zapytać, czy chcą oni wracać”. W imieniu pracowników zarobkowych chcę również zadać mu retoryczne pytanie: a czy jest dokąd wracać tym milionom wczorajszych bezrobotnych, a dzisiejszych europejskich parobków? Co czeka ich na Ukrainie? Kto będzie karmił ich rodziny i uczył dzieci? I czy wie on, że pod względem liczby wyciśniętych z ojczyzny obywateli ukraińska władza już może rywalizować o pierwszeństwo ze wszystkimi poprzednimi reżimami okupacyjnymi? Chciałbym, aby pan Janukowycz zrozumiał: Ukraina nie może nazywać siebie ani demokratycznym, ani europejskim państwem dopóty, dopóki choć jedna ukraińska rodzina zmuszona jest przebywać na zarobkach, dopóki choć jeden ukraiński obywatel będzie przebywał w statusie bezprawnego pracownika zarobkowego-nielegała, dopóki narodowi Ukrainy nie będą zapewnione wszystkie jego ludzkie i konstytucyjne prawa. I dlatego w imieniu migrantów zarobkowych zwracam się do milionów tych, którzy na Ukrainie czekają na swoich bliskich z zarobków: nie oddawajcie swoich głosów i swojego prawa wyborczego w ręce tych, którzy żerują kosztem łez i potu waszych synów i córek, ojców i matek, którzy chcą podstępem i obłudą narzucić pętlę na szyję młodej ukraińskiej państwowości, którzy chcą wykupić wasze ziemie, a was wszystkich wygnać na zarobki albo przekształcić w najmitów i niewolników. Proszę was przyłączyć się do naszego głosu i powiedzieć wszystkim tym wywrotowcom, którzy żerują na biedzie narodu: “Gardzimy wami, łotry, bo na nic innego nie zasłużyliście!” Zrozumiałe, że będą szli do końca. I my musimy być na to gotowi. Po wyborczej bachanalii “bezprawców” nieuchronnie nadejdzie kac. I naród ostatecznie przejrzy na oczy. Rozwieją się ostatnie iluzje dotyczące bojowników “o lepsze życie już jutro”. I wtedy nadejdzie nasz czas — czas przebudzenia narodowej woli i narodzin nowej ukraińskiej siły, która będzie dbać o naród i walczyć o godne życie na swojej ziemi, będzie konsolidować interesy narodu wokół rdzenia ukraińskiej idei państwowej i ideologii narodowej. Ale do tego trzeba przygotowywać się każdemu z nas już dziś, z wiarą w duchową siłę rodzimego ukraińskiego narodu, we własną polityczną mądrość i wolę!
Машинний переклад
WSZYSTKIE WIADOMOŚCI OD UKRAIŃSKIEJ ŚWIATOWEJ SIECI INFORMACYJNEJ W Krakowie w fundacji św. Włodzimierza odbyła się konferencja „Prawa ludzkie i obywatelskie mniejszości ukraińskiej”. Celem konferencji jest rozpatrzenie, naświetlenie i omówienie kompleksu zagadnień, które dotyczą polskich obywateli narodowości ukraińskiej, czyli autochtonicznych Ukraińców w Polsce w świetle przynależności Polski do Unii Europejskiej. Pierwszoplanowym zadaniem konferencji jest przeprowadzenie konstruktywnej dyskusji, skontaktowanie ludzi, którzy mogliby wspólnie pracować nad rozwiązaniem istniejących problemów, oraz zapewnienie możliwości przedstawicielom rządów Polski i Ukrainy przedstawienia oficjalnego stanowiska rządowego. Organizator: Komisja Praw Ludzkich i Obywatelskich Światowego Kongresu Ukraińców. * * * Jeszcze do niedawna Europa Zachodnia w wyobraźni społecznej była ziemią obiecaną. Wyjazd tam dla Ukraińców był skrytym marzeniem. Jednak niektórzy z tych, którym „poszczęściło się”, już nigdy nie wrócą do domu. Wraz z dojściem do władzy we Włoszech rządu centrolewicowego kraj zaczął uważniej przyglądać się problemom, które wcześniej ignorowano. Przed oczami opinii publicznej stanęła rzeczywistość, której, zdawałoby się, nie ma miejsca w demokratycznym zachodnioeuropejskim państwie. Ten problem nazywają nowożytnym niewolnictwem. Włochy wstrząsane są publikacjami prasowymi, programami telewizyjnymi, w których opowiadają o warunkach pracy i zamieszkania obcokrajowców z krajów, które nie wchodzą do Unii Europejskiej lub weszły do niej niedawno: Afrykańczyków, Rumunów, Bułgarów, Polaków, Ukraińców, którzy pracują przy sezonowych robotach rolniczych, zbierając plony na południu Włoch… Dziennikarz jednego z wiodących wydań Włoch „L’Espresso” opowiedział o życiu nowożytnych niewolników po tygodniu spędzonym wśród plantacji pomidorów… * * * W ciągu następnych siedmiu lat Komisja Europejska planuje przeznaczyć 825 milionów euro na integrację imigrantów. Poinformował o tym wiceprzewodniczący komisji UE Franco Frattini po spotkaniu z ministrami państw Unii Europejskiej ds. imigracji. Na przykład na Sycylii gmina opłaca 50 procent kosztów remontu mieszkania, jeśli właściciele zgadzają się wynajmować je imigrantom za umiarkowaną opłatą. A we Francji młodzi obcokrajowcy otrzymują usługi mentorów, którymi stają się Francuzi w wieku emerytalnym. Wkrótce Franco Frattini zamierza ogłosić plany Komisji Europejskiej odnośnie tego, jak zwiększyć legalną migrację do UE. Później zostanie opracowany dokument, który będzie zawierał prawa i obowiązki imigrantów. * * * Austriacki film o Ukraince i Ukrainie pokazano w Cannes. Austriacki reżyser Ulrich Seidl zaproponował na festiwalu obraz „Import/Export”. W filmie opowiedziane są dwie historie. W pierwszej bezrobotna ukraińska pielęgniarka Olga jedzie do pracy zarobkowej do Austrii. Tam zatrudnia się jako sprzątaczka w miejscowej klinice. Głównym bohaterem drugiej historii jest austriacki chłopak Paul, który podróżuje po Ukrainie w poszukiwaniu szczęścia. Seidl wyjaśnia, że wybrał właśnie Ukrainę, bo tam „przełom społeczny jest najbardziej odczuwalny”. * * * We włoskim parlamencie utworzono grupę przyjaźni z Ukrainą. Głównym zadaniem grupy będzie ustanowienie i utrzymywanie więzi międzyparlamentarnych. W szczególności członkowie grupy będą poświęcać uwagę takim tematom, jak wspieranie dążeń Ukrainy w zakresie wstąpienia do struktur europejskich, uznanie Hołodomoru 1932—1933 lat na poziomie międzynarodowym, rozwój współpracy gospodarczej, a także prowadzenie działań informacyjnych i kulturalnych. * * * Sytuacja dotycząca dziedzictwa historycznego na Ukrainie jest jedną z najgorszych na świecie, uważają uczeni z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego we Frankfurcie nad Menem. Okradanie Ukrainy odbywa się niemal w skali przemysłowej. Tak zwani „czarni archeolodzy” wywożą za granicę unikalne zabytki historyczne. Niemiecki ekspert wzywa Ukraińców do działania natychmiast, w przeciwnym razie będzie za późno. „Rozkradanie przybrało zagrażające rozmiary — mówi Friedrich Lüth. — Skarby, wyroby z metalu, monety są systematycznie rozkradane. Znaleziska potem przerzucane są do Europy Środkowej, gdzie istnieją odpowiednie rynki, na przykład do Frankfurtu nad Menem czy Monachium. Rozkradane jest dziedzictwo kulturowe całego regionu”. Przedruk materiałów dozwolony pod warunkiem powołania się na USIM przy MGO „Nowa Chwila”. Przygotował Dmytro SŁAWOW, współkierownik USIM przy MGOU „Czwarta Chwila”
Машинний переклад
Wiktor HOROBCZUK, przedstawiciel MGO (Międzynarodowej Organizacji Społecznej) „Czwarta Fala” we Włoszech, przewodniczący komitetu koordynacyjnego Ruchu Pracowniczego „Solidarność” (Rzym). Po totalnej dyskredytacji instytucji władzy na Ukrainie nastał prawdziwy liberalny rozgardiasz — konstytucyjno-prawna samowola („biespriedieł”): pod przykrywką „decyzji politycznych” rozpoczęło się ostateczne i totalne niszczenie ukraińskiej państwowości, ostatnich nadziei prostego ludu na poprawę życia. Znaczącym momentem tego etapu „pogłębiania demokratycznych reform” jest to, że poprzez dyskredytację Konstytucji znieważono resztki godności narodu ukraińskiego, przekroczono ostatnią granicę moralności. Dzisiaj narodowi kłamią prosto w oczy, uważając, że jest on w stanie milcząco przełknąć każde kłamstwo. Dzisiaj naród traktują jak bydło, które może ścierpieć każdą zniewagę. Dzisiaj roztyte na darmochę mafijno-klanowe ugrupowania niszczą resztki prawdy za pomocą „decyzji politycznych”. Istota tego „prawa” polega na tym, że „legalne” jest to, co pozwala wczorajszym szubrawcom i łapownikom — dzisiejszej pseudoelicie i oligarchom — cynicznie przywłaszczać zasoby państwowe i bezkarnie okradać naród ukraiński. Rajdowanie to styl ich życia, podczas gdy „prawo decyzji politycznych” staje się głównym motywem wyroków sądowych i gwarancją ich bezkarności przed narodem. A dlatego to „prawo” stało się jabłkiem niezgody między wodzami „koalicji” i „opozycji”. Przeciętny Ukrainiec zmuszony jest 24 godziny na dobę konsumować mnóstwo informacyjnego śmiecia, którego istota sprowadza się do usprawiedliwiania samowoli po tej czy innej stronie pomarańczowo-błękitnych barykad. A ponieważ proces pożerania ukraińskiej państwowości w ramach oligarchiczno-klanowej „dwupartyjności” płynnie przechodzi w samopożeranie, to w ukraińskim życiu politycznym, odpowiednio, nastaje czas permanentnych „wyborów”. Pragnienie „bezgranicznego rewanżu” przykrywa się koniecznością „odnowienia elity”, „odnowienia Konstytucji” pod hasłem „zakończenia reformy politycznej”. A główny cel „odnowienia”, „pogłębienia” i „zakończenia” — to usunięcie konkurentów i ustanowienie na Ukrainie najbardziej demokratycznej na świecie dyktatury zbiorowej. W tym właśnie ukryta jest główna przyczyna „demokratycznego rozgardiaszu” polityczno-mafijnych klanów, które w zapale walki „o sprawiedliwość” wyszły poza granice pola konstytucyjnego na terytorium „decyzji politycznych”. I nie ma się co dziwić. Bo czy widział przeciętny Ukrainiec gdziekolwiek taką egzotykę, jak oligarcha-bojownik o prawa i wolności ludowe, tym bardziej oligarchiczny klan, który walczy o przywrócenie praworządności i ustanowienie konstytucyjnego prawa narodu. I czy są kompatybilne w ukraińskim doświadczeniu politycznym takie pojęcia, jak oligarcha i sprawiedliwość, oligarcha i praworządność czy oligarcha i demokracja? Dlatego myślący elektorat dzisiaj nie ma co mówić o wynikach „wyrażenia woli—2007”. Są one znane z góry. A oto zrozumieć przyczyny wielkiej smuty pod nazwą „kryzys systemowy ukraińskiej demokracji” jest konieczne. Wszak dyskredytacja ukraińskiej Konstytucji rozpoczęła się jeszcze na długo przed ogłoszeniem słynnego dekretu Prezydenta W. Juszczenki, który jedynie obnażył całą głębię moralnej zgnilizny „ukraińskiej elity” i „ukraińskich oligarchów”. Narodziny „kryzysu systemowego” zaczęły się nie w ten smutny dzień, kiedy rękami Prezydenta pseudo-ukraińska plutokracja postanowiła zamienić „Uniwersał jedności narodowej” i proces negocjacyjny w ramach „Naszej Ukrainy” i „regionów” na wypowiedzenie wojny wszystkim, „którzy nie są z nami”. Kryzys systemowy „ukraińskiej demokracji” zaczął się wtedy, kiedy przebiegły oligarcha odgrodził się od narodu ukraińskiego „barierą wyborczą” — finansową ścianą, której nie był już w stanie pokonać żaden uczciwy ukraiński patriota, żaden uczciwy człowiek pracy. „Bariera wyborcza” — to ta szczelina w prawie konstytucyjnym wczoraj, która przekształciła się w wielką ruinę konstytucyjną dzisiaj. Z pomocą „bariery wyborczej” prawo wyborcze przeciętnego nauczyciela, lekarza, inżyniera, robotnika czy rolnika zostało otwarcie i cynicznie znieważone, a Rada Najwyższa przekształciła się w zamkniętą spółkę akcyjną oligarchiczno-klanowej „grupowizny”. Już wtedy, podczas ustanawiania „bariery wyborczej” w imię „decyzji politycznych”, naruszono szereg artykułów Konstytucji Ukrainy. W szczególności art. 21, zgodnie z którym wszyscy ludzie są wolni i równi w swojej godności, art. 22, zgodnie z którym nie dopuszcza się ograniczania praw konstytucyjnych obywateli poprzez wprowadzanie zmian do obowiązującego ustawodawstwa, oraz art. 38, zgodnie z którym obywatele mają prawo swobodnie wybierać i być wybieranymi do państwowych organów władzy. Także ukraińska Konstytucja nie przewidywała żadnych ograniczeń prawa wyborczego dla obywateli, którzy zjednoczyli się w partie polityczne i organizacje społeczne. Dzisiaj wszystko jest na odwrót. Nasuwa się proste pytanie: jak mogą ci, którzy systematycznie gwałcili prawa konstytucyjne obywateli wczoraj, uratować ukraińską demokrację jutro. Jak mogą ci wczorajsi łotrzy i szubrawcy, którzy zdobyli władzę i pieniądze poprzez okradanie narodu, stać się „ojcami narodu” i „nową elitą”. I co najważniejsze, czy może myślący obywatel pobłażać ich samowoli, wierzyć im i głosować na nich. Wszak im już nie wystarcza pozbawić naród prawa wybierania i bycia wybieranym, ustanawiając swoje finansowo-wyborcze bariery. Teraz chcą dodatkowo do „barier” jeszcze mandatu imperatywnego i zbiorowej nieodpowiedzialności poprzez zniesienie instytucji prezydentury jako podstawy ustroju konstytucyjnego Ukrainy. A dla zalegalizowania przewrotu konstytucyjnego i utwierdzenia dyktatury klanowo-oligarchicznej potrzebne im jest „wyrażenie woli—2007”. Właśnie podczas tego wyrażenia woli „biomasa” miałaby zalegalizować „system dwupartyjny”, kierowany mandatem imperatywnym. Jak tu nie wspomnieć Józefa Dżugaszwili-Stalina z jego „centralizmem demokratycznym”. Wtedy kierowniczą i prowadzącą siłą była partia leninowców-bolszewików. Teraz kierowniczą i prowadzącą siłą stały się konta bankowe oligarchów. A zasada „centralizmu demokratycznego” w pełni zapewnia mandat imperatywny. A wstąpienie do „ogólnonarodowego megabloku” staje się po prostu rytualnym poświęceniem na udział w „wyrażeniu woli—2007”. Dzisiaj, choć smutno to konstatować, po 15 latach niepodległości ceną mandatu deputowanego nie jest honor i godność, a pieniądze. I jeśli na początku lat 90. mandat deputowanego ukraińskiego parlamentarzysty komuś
Машинний переклад
Petro ANTONENKO Zdjęcie autora. To, że Ukraina ma ogromny potencjał turystyczny, czyli czarującą przyrodę i mnóstwo zabytków historyczno-kulturowych, jest prawdą znaną. Tak jak i to, że ten potencjał pozostaje w ogromnym rozрыwie z jego wykorzystaniem. Po prostu przykro czasem porównywać: w krajach europejskich do starodawnych ruin wożą tłumy turystów, a u nas do wybitnych zabytków prowadzą nieuczęszczane ścieżki. …Przejechałem przez północne rejony Czernihowszczyzny. Ogólnie rzecz biorąc, dawna ziemia siewierska ma bardzo wiele miejsc pamięci. Nie będę opowiadać o ogólnonarodowych świętościach, takich jak Baturyn i Kruty. O bolesnym odrodzeniu hetmańskiej stolicy nasza gazeta już pisała. Smutnego rezonansu nabrało też niedawne splądrowanie memoriału Bohaterów Krut, wzniesionego w ubiegłym roku. To, że świętości są plądrowane, a sprawców prawie nigdy nie znajdują, po raz kolejny świadczy o tym, jaka u nas jest pamięć historyczna. Świeży fakt: właśnie w Czernihowie okradziono jeszcze jedną świętość — słynne Pieczary Antoniego, największy na Ukrainie podziemny kompleks cerkiewny. Z tych zachowanych do dzisiaj pieczar rozpoczął tworzenie monasteru św. Eliasza w XI wieku święty Antoni Pieczerski, założyciel Ławry Pieczerskiej w Kijowie. Otóż ze schodów prowadzących do pieczar i wzniesionej nad nimi cerkwi św. Eliasza z XII wieku złoczyńcy ukradli 20 ciężkich betonowych płyt. Wygląda na to, że skorzystali z ciężarówki, a może nawet z dźwigu. I to wcale nie w bezludnym miejscu. Podobnie dzieje się w dawnym książęcym Nowogrodzie Siewierskim (patrz „Słowo Proświty” nr 22 z 2007 r.) oraz w sławnej Kaczanówce — zespole pałacowo-parkowym rodziny ukraińskich oświeceniowców i mecenasów Tarnowskich, który „restaurowany” jest już od dziesięcioleci. Tę swoją trasę rozpocząłem od Sosnicy, rodzinnego miasta Dowżenki. Miejsce, w którym urodził się geniusz ukraińskiego i światowego kina, wydawałoby się, jest dobrze wydeptanym szlakiem turystycznym. Ale i tutaj problemów nie brakuje. Część memoriałowa posiadłości-muzeum, włącznie z chatą, w której urodził się artysta, wygląda przyzwoicie. A właściwe pomieszczenie muzeum jest bardzo ciasne. Zbudowane ponad 40 lat temu, dawno już nie odpowiada ani wymogom. Naprzeciwko pałacu feldmarszałka rosną posiadłości nowobogackich. Wieś Wyszynky. Obdarty pałac Rumiancewa-Zadunajskiego. Wieś Wyszynky.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
ani wymogom ekspozycji muzealnej, ani potrzebom pracy naukowej. Co tu mówić o rozszerzeniu ekspozycji. A potrzeba i możliwość istnieją. Oto odezwał się z Moskwy najbliższy krewny Dowżenki, jego rodzeństwo stryjeczne, Taras Dudko. Z wielkimi trudnościami i za niemałe pieniądze udało mu się nabyć bezcenne dowżenkowskie relikwie, niektóre jego rzeczy osobiste. To osobna i smutna historia — los spuścizny artysty, los jego archiwum. Wszystko pozostało jego wdowie Julii Sołncewej, która miała skomplikowane relacje z Ukrainą. Nie udało się otworzyć muzeum Dowżenki w Moskwie, gdzie można by jakoś zebrać jego spuściznę. Dlatego dokumenty, relikwie zostały rozproszone, jeśli nie powiedzieć prościej — rozgrabione przez bliskich Sołncewej po jej śmierci. Gdzie, w jakich kolekcjach są teraz? Problemem pozostaje także badanie archiwum artysty. W ubiegłym roku minęło należne zgodnie z prawem 50 lat od dnia jego śmierci, kiedy badaczom powinien być otwarty wolny dostęp do archiwum. Ale Moskwa do dziś wszystko trzyma w sekrecie. A jeszcze tylko marzeniem pozostają nadzieje rodaków Dowżenki, że jego rodzinne miasto stanie się miejscem ogólnoukraińskich imprez filmowych i festiwali. Tak samo „zawisła” kwestia przeniesienia szczątków Ołeksandra Petrowycza do Sosnyci czy Kijowa. I wreszcie taki szczegół. Na świecie może są setki ulic Dowżenki. Ale jest jedna, ta, gdzie się urodził i dorastał. A tabliczki z nazwą ulicy do dziś są rosyjskojęzyczne. N a s t ę p n y punkt trasy — rejon koropski. To już dobre 150 kilometrów na północ od Czernihowa. Kozacki kraj z bogatą historią. Niewielka wieś Wyszeńki, malowniczo rozrzucona na wysokim brzegu Desny, znana jest ze wspaniałego zabytku architektury — pałacu hrabiego feldmarszałka Rumiancewa-Zadunajskiego. Wielki pałac z wieżami i wysokimi iglicami, jak bajkowy zamek, góruje nad Desną. Lecz wrażenie mocno psuje się, gdy od brzegu rzeki podchodzi się do samych murów pałacu. Jest w żałosnym stanie. Wszystko przecieka, sypie się i wali. Przez dziesięciolecia czasów radzieckich były tu i placówki lecznicze, i dziecięce. Obecnie w użytkowaniu jest tylko część pałacu, w której mieści się stołówka przyległego dziecięcego obozu wypoczynkowego. Pałac, który formalnie jest pod zarządem państwa, praktycznie jest niczyj. Czeka albo na całkowitą ruinę, albo na przekazanie go w użytkowanie „twardym” i bogatym, którzy już budują swoje posiadłości całkiem blisko, na brzegu Desny. Kilkupiętrowe, rozmiarem niemal jak pałac feldmarszałka i hrabiego. A obok, akurat między nową posiadłością a starym pałacem, kopią jezioro przyposiadłościowe. Przykro patrzeć na ruiny również dlatego, że wszystko to — w włościach Leonida Drugiego, naszego niedawnego wieloletniego Prezydenta. To jego strony, niedaleko — rodzinny rejon nowogrodzko-siewierski. Jak i koropski, wchodzi w skład okręgu wyborczego, z którego aż 8 lat deputował w parlamencie znany kuczmiwsta. Który, oprócz innych rzeczy, obiecywał odrodzić i Wyszeńki, i unikalny pałac, i nie mniej piękną cerkiew XVIII wieku niedaleko. Ta ogromna jak na poleskie odludzie świątynia, wzniesiona w stylu rosyjskiego klasycyzmu, obdarta, jak i pałac. Świątynia jest czynna, Patriarchatu Moskiewskiego. I przyszło na myśl: czy tak bardzo trzeba budować nowe świątynie, odmodlając czy wybielając pieniądze, kiedy w takim zaniedbaniu są dawne świętości? Na Koropszczyźnie czekają nas jeszcze dwa zabytki — ciekawe i zaniedbane. Monaster św. Mikołaja w Rychłach był jedną z trzech największych twierdz prawosławia na północy Lewobrzeża w dobie kozackiej. Opiekowany przez ukraińskich hetmanów, ten monaster zachwycał rozmachem. 23 budowle: świątynie, cele, biblioteka, budynki gospodarcze, setki dziesięcin ziemi, ogromny sad z pasieką. I wszystko to władza bolszewicka zaczęła niszczyć, palić i kruszyć na początku lat 20. Setki mnichów, księży, posłuszników monasteru zostało rozproszonych po świecie, wielu rozstrzelano. Wszystko rozgrabiono i zrujnowano. Gdyby historię niszczenia świętości przez bezbożną władzę choć trochę uświadamiali sobie dzisiejsi wierzący, raczej nie głosowaliby dalej na ideowych potomków komunobandytów. Jednak monaster, odrodzony po 84 latach ruiny, monaster założony przy najaktywniejszym wsparciu hetmana Ukrainy, władza przekazała tak zwanemu „UKP” Patriarchatu Moskiewskiego. Zatem w przyszłych trasach turystycznych powinna być i ta świętość ukraińskiego prawosławia. Wreszcie o Mezynie. To to samo, co Trypillia, tylko o tysiące lat starsze. Słynne stanowisko człowieka pierwotnego. Badają je już dobre sto lat. Ale znowu trzeba mówić o niedopasowaniu wybitnego zabytku ogólnoukraińskiej skali i realiów rejonowej głuszy. Koropczanie coś próbują zaprezentować w muzeum rejonowym, nawet zasymulować na zepsutym magnetofonie dźwięki muzyki sprzed 15 tysięcy lat. Ale czy w sile muzeum rejonowego, struktury biednego rejonowego wydziału kultury, pokazać MEZYN? Jak i jego filii — muzeum w samym Mezynie, które też odwiedziłem. To muzeum mieści się w stuletnim domu szlacheckim. Stworzone ponad 40 lat temu przez żarliwego entuzjastę Mezyna Wasyla Jelysejowycza Kurylenka, który oddał badaniom prawie 60 lat. On dzisiaj jest dyrektorem muzeum. Ale czy wszystko może trzymać się na barkach tego 77-letniego człowieka? Zwłaszcza nadpoważne badania naukowe i ich wyniki, wnioski? A wnioski te bywają czasem bardzo nieoczekiwane i dość sporne. Na przykład wzory na kościach, które zrobione są w Mezynie i które symbolizują rzekomo pewne dane astronomiczne, są o 10 tysięcy lat starsze od zrobionych w Starożytnej Grecji. Albo twierdzenie, że właśnie w Mezynie 7 tysięcy lat temu wynaleziono notację muzyczną i zapisano pierwsze nuty. Wierzę, święcie wierzę. Chciałoby się tylko, żeby było to poparte poważnymi badaniami naukowymi. Tak samo, jak i w ekspozycjach muzealnych wszystko musi być wyważone co do kropki. A chaotyczna mieszanka skorup, kości i metalu, wysypana na samorobnych stojakach Muzeum Mezyńskiego, jakoś nie zachwyca. Jak i samowary przemieszane z kośćmi, jak obłupane rosyjskojęzyczne napisy, jak i stojak z portretem Piotra I i jego hasłem „wo sławu rosijskogo orużija”. Uważam, że każdy skorup w ekspozycji muzealnej powinien być wyraźnie zidentyfikowany, datowany, a dopiero wtedy eksponowany. Żebyśmy wiedzieli, że to nie wykopany w gliniance garnek z sąsiedniego obejścia. Swoją drogą, o wykopaliskach. Dyrektor, Wasyl Jelysejowycz, ma nawet licencję na ich prowadzenie. Ale myślę, że tutaj powinny pracować potężne ekspedycje naukowe, przecież archeologia to nie samowolka, a cała nauka. Zamiast tego wokół stanowisk mezyńskich kręcą się wszyscy, komu się podoba. Kto co kopie, dokąd wywozi, gdzie to wypłynie? Można jeszcze dodać, że i samo nędzne muzeum już kilka razy okradano. Dla Luwru czy Muzeum Brytyjskiego? Dla kolekcji oligarchów? …W letnim rozkwicie buja wspaniała przyroda Kraju Siewierskiego. Liczne zabytki ukraińskiej historii i kultury Nadśnia, święte miejsca i nieadeptane, niechodzone ścieżki. A do jakiegoś kamienia w Holandii czy Anglii wiozą i wiozą turystów. Kiedy my pozbieramy swoje rozrzucone kamienie?..
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
...kiedy będziemy mieli pierwszą setkę tytułów, taki katalog wydawnictwa nie będzie można ignorować. — Czy wydawnictwo ma problemy z dystrybucją na Ukrainie? — Niczym nie różnimy się od wszystkich innych wydawnictw. Gdyby w każdym centrum rejonowym Ukrainy istniała choćby jedna mała księgarnia i jedna biblioteka publiczna, a w każdym obwodowym — jeszcze prywatny supermarket książki, to wiem na pewno: każda ukraińska książka kosztowałaby kupującego co najmniej dwa razy taniej. Problem dystrybucji to brak normalnej (zgodnie z istniejącymi na świecie standardami) liczby punktów sprzedaży, dlatego nasz biznes książkowy w żaden sposób nie może stać się biznesem w klasycznym znaczeniu tego słowa. A te ilości książek (legalnie zarejestrowanych), które są sprowadzane na Ukrainę z sąsiedniego kraju, tylko potwierdzają: nasz rynek bardziej opłaca się trzymać w stanie „przydatku do…”, niż dać mu szansę być rynkiem. Dlatego nasze wydawnictwo rozwija się przede wszystkim ilościowo — tytułami, nazwiskami, ideami. Na razie, bo wszystko może się zmienić w ciągu kilku lat. — Czy nie planujecie jakichś projektów wspólnie z zagranicznymi wydawnictwami? — Projekt międzynarodowy? Dlaczego nie, chociaż właściwie po co łączyć wysiłki? Jeśli znajdziemy odpowiedź na to pytanie, znajdziemy też partnerów. — Jakie konkretnie książki były wystawione w Warszawie na tegorocznych Międzynarodowych Targach Książki? I jakie wrażenia pozostały u przedstawicieli waszego wydawnictwa z tegorocznej wystawy? — Wydawnictwo „Грані-Т” przedstawiło projekty „Грані світу. Україна-Польща: єдність зброї крізь віки” oraz „Іоанн Георг Пінзель. Скульптура. Перетворення”, które powstały we współpracy z niezależnym czasopismem kulturologicznym „Ї”, a także dwie książki Ірен Роздобудьмо „Коли оживають ляльки” (seria „Сучасна дитяча проза”) i „…про Паскаля, Моцарта, Андерсена, Білокур, Чапліна” (seria „Життя видатних дітей”). Wrażenia nie różniły się od tych, które już zostały wyrażone w prasie przez pisarzy, mających przedstawiać Polakom ukraińską książkę: nasi urzędnicy nie władają najprostszymi technologiami prezentacji kulturalno-ideologicznego produktu. Przynajmniej — tego trzeba się uczyć, a w najlepszym razie — starać się uczynić to atrakcyjnym dla wszystkich stron. — Jak Pan/Pani sądzi, dlaczego na Ukrainie jest tak mało agencji literackich? Jeśli przejrzeć katalog Frankfurckich Targów Książki, to okazuje się, że najwięcej agencji literackich znajduje się w Londynie, Nowym Jorku i Barcelonie. W innych krajach praca z autorami nie przynosi normalnego zysku? — Ponieważ ukraiński rynek nie może zaoferować autorowi nakładu 50 tys. egzemplarzy. Dla polskiego to norma, dla rosyjskiego także, i u nas nic się nie zmieni, dopóki pozostaniemy „сырьевым придатком”, a ukraińscy autorzy — zarobkowymi emigrantami. Jakie agentury literackie, jakie procenty? Kapitalizacji nie ma, a wy już dążycie do postmodernistycznych stosunków…
Машинний переклад
Swego czasu pani Diana KŁOCZKO wykładała historię sztuki ukraińskiej w Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury (dawny Kijowski Instytut Sztuki). Była bardzo wymagająca wobec nas na seminariach, ale jej punkt widzenia dotyczący, na przykład, filozoficznych podstaw ukraińskiego średniowiecznego ikonopisu był niezwykle interesujący. Pani Diana dowodziła nam, studentom, że do każdego pytania seminaryjnego trzeba podchodzić jak do osobnego badania. Minęły lata, spotykałam jej nazwisko to na łamach gazety „Deń”, to jako autorki kronik kulturologicznych w fundacji „Widrodżennia”, to jako autorki i redaktorki ciekawych projektów w wydawnictwie „Duliby”, gdzie między innymi opracowała i przygotowała do druku album-przewodnik „Bity szlach, abo Ukrajina, jakoju my jiji lubymo” (2005), a teraz rozmawiamy z Dianą Kłoczko w młodym, ale już dobrze znanym wydawnictwie „Hrani-T”, którego jest szefową redakcji. — Pani Diano, proszę powiedzieć, jakie są najczęstsze problemy na krajowym rynku książki? Jak państwa wydawnictwu udało się wybrać ten segment — wydawanie literatury dziecięcej i kulturologicznej? Czy na początku zakładania wydawnictwa robiono specjalne badania stanu naszego rynku książki? — Zaczynaliśmy opracowywać strategię wydawnictwa z przekonaniem, że na ukraińskim rynku książki brakuje tekstów współczesnych ukraińskich autorów dla dzieci nie mniej niż wartościowej literatury kulturologicznej dla ich rodziców. Sześć książek serii „Kazky narodiw switu” i pierwsza książka serii „Hrani switu” „Ukrajina-Japonija: derewjana architektura” potwierdziły (każda na swój sposób), że kierunki wybrano prawidłowo, ponieważ popyt na ilustrowane bajki (ale nie w formacie książki-albumu, a książki do czytania!) pozostaje stały, podczas gdy albumów z ciekawymi komentarzami do oryginalnej koncepcji wizualnej w ogóle nie ma. Twórczością w tych dwóch niszach książkowych zajmujemy się nadal i rok później, zrozumiawszy jeszcze jedno: książka dziecięca musi być tańsza od obecnie istniejącego poziomu cen, album również musi być dostępny dla znacznie szerszego kręgu czytelników. Tak powstała koncepcja wydawniczo-handlowa: nowe oblicza talentu znanych autorów wraz z nieoczekiwanym designem i przyzwoitą jakością poligraficzną. — Czy możliwy jest w ogóle zysk komercyjny z wydawania tak wyrafinowanych książek, które drukujecie? — Tak. Zarówno „Ukrajina-Japonija…”, jak i „Ukrajinśka hrafika…”, a nawet „Ioann Heorh Pinzel…” są całkowicie komercyjnymi projektami. Pierwsze dwie książki mają dodruki, album o Pinzelu finansowo wsparły szanowana firma „Hałnaftohaz” oraz koncern „Uniwersalna inwestycyjna kompanija” (obie ze Lwowa). W rzeczywistości na Ukrainie niemało ludzi potrzebuje wysokiej jakości (w każdym sensie) produktu książkowego i aktywnie wspiera go na różne sposoby. Niewielki, ale wymowny fakt: album o mało znanym rzeźbiarzu Pinzelu nawet bez wcześniejszej promocji dobrze sprzedawał się na kiermaszu książki (dziecięcej!) w Ukraińskim Domu. A monografia Olhy Łahutenko „Ukrajinśka hrafika perszoji tretyny XX stolittia” jest już aktywnie studiowana, a nawet cytowana w innych podręcznikach, a minęło zaledwie pół roku od dnia jej wydania! Zawsze uważałam, że sytuacja z „niebytem” nowoczesnej ukraińskiej kultury jest sztucznie stworzona, że brak książek o tej przebogatej warstwie kultury, brak konceptualnych wystaw i oryginalnych projektów artystycznych jest ogromnym ideologicznym zniekształceniem prawdy o Ukrainie. Urodziłam się i wychowałam w wołyńskiej wsi, już 20 lat mieszkam w Kijowie (i zawsze będę odczuwać swoją „ziemną” naturę), ale rozmyślania nad fenomenami kultury miejskiej nie opuszczały mnie nigdy. One na Ukrainie nie są przeciwstawione, a mocno powiązane, ale priorytet z jakiegoś powodu oddaje się etnograficzno-wiejskiemu wizerunkowi naszego kraju. To niesprawiedliwe, bo na przykład fenomen pańskiego majątku czy miasteczkowego mieszkania, które były nieodłączne od wiejskiego bytowania, u nas również są niedoprzemyślane i odpowiednio — niedoreprezentowane. Jest co robić, jest czym dziwić i siebie, i zagranicę. — Wiadomo mi, że właśnie Pani należy niemało pomysłów dotyczących uruchomienia takich projektów wydawniczych, jak „Suczasna dytiacza proza”, „Ukrajina:Japonija”, „Powertennia Pinzelia” itp. Proszę opowiedzieć nieco o każdym z tych projektów. — Te projekty są wynikiem prywatnej, ale bardzo otwartej i nasyconej emocjami komunikacji. Książka „Ukrajina-Japonija: derewjana architektura” pojawiła się wtedy, gdy przejrzałam archiwum Hałyny Szewcowej i omówiłam jej domysł dotyczący podobieństwa dwóch tak odległych terytorialnie, a w rzeczywistości — pokrewnych kultur. „Suczasna dytiacza proza” jest w istocie kontynuacją projektu „Kinoromany: ukrajinśki pysmennyky pro ulubleni filmy”, wszak właśnie tym, z którymi „przeszłam” temat miłości do kina, zaproponowałam podzielić się także swoją miłością do dzieci. Inna kwestia, że nie wszyscy oni zgodzili się pisać dla dzieci właśnie teraz, ale jestem przekonana — ich teksty pojawią się w tej serii później, kiedy przejrzą książki swoich kolegów. Album „Ioann Heorh Pinzel. Skulptura. Powertennia” również wynikł z rozmów z Tarasem Wozniakiem i Iryną Mahdysz, a lwowski niezależny czasopismo „Ji” stało się naszym głównym partnerem w tworzeniu, promowaniu i rozwijaniu tego projektu. Nie zakończył się on wydaniem powieści Jewhenii Kononenko „Żertwa zabutoho majstra”. Dni temu wydawnictwo „Hrani-T” zawarło umowę z Wołodymyrem Jeszkilewym z Iwano-Frankiwska, który ukończył powieść o Pinzelu, ale w zupełnie innym gatunku. Zatem — rozmawiajmy z przyjemnością, a pomysły obowiązkowo się urzeczywistnią! — Jakie jeszcze projekty wydawnicze są w najbliższych planach wydawnictwa? — Lista wyjdzie niemała. Z najbliższych — wydanie albumu artystycznego Olhy Łahutenko „Ukrajinśka hrafika perszoji tretyny XX stolittia”, książki Hałyny Szewcowej „Derewjani cerkwy Ukrajiny”, całej serii przewodników, z których zaznaczę „5 szlachiw zi Lwowa” oraz „Derewjani cerkwy Lwiwszczyny”, książki-albumu o historii Soboru św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach (w przyszłym roku minie mu 900 lat), ilustrowanej „Biblii z komentarzami” dla dzieci, 10 książek serii „Żyttia wydatnych ditej”, unikalnego projektu artysty Wiktora Hukajła „Rustam i Sohrab” (na motywach Firdousiego), projektu artystycznego „Narodni kazky tatar Ukrajiny” i jeszcze kilku wydań oraz serii, które obecnie są „w produkcji”. — Na jakich warunkach pracujecie z autorami, czy otrzymują oni honoraria i procent ze sprzedaży? Czy możecie sprzedawać prawa autorskie zagranicznym wydawnictwom? — Tak, wszyscy nasi autorzy i artyści otrzymują honoraria i tantiemy, o których umawiamy się z każdym z osobna. Zaczynając pracę, wszystkim wyjaśniamy, że interesuje nas wieloletnia współpraca, a nie „jednorazowa” akcja. Nieważne, jakie dywidendy wizerunkowe obiecywałaby każda unikalna książka. Co do sprzedaży praw — obowiązkowo będziemy sprzedawać, zwłaszcza
Машинний переклад
Wita PASZKOWSKA, m. Nowodniestrowsk
Dla wielu nowodniestrowców przyjazd do miasta laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, Międzynarodowej Nagrody Literackiej „Błahowist”, członka Narodowego Komitetu Szewczenkowskiego, poety Wasyla Herasymiuka okazał się mało zauważalny. Nic w tym dziwnego, bo zbieranie wielkiej publiczności i rozweselanie widowni to prerogatywa na przykład Wierki Serdiuczki czy kogoś z polityków państwowych. Tymczasem twórca rymów i metafor, przejmując się bolączkami, na które choruje społeczeństwo, zmusza swoich słuchaczy do myślenia o tym, gdzie szukać lekarstwa na bezduchowość, obojętność, ignorancję. Właśnie o tym mówili uczestnicy „okrągłego stołu” „Problemy współczesnego Ukraińca w literaturze pięknej”, miłośnicy wysokiego słowa poetyckiego naszego miasta. Swoje pytania uczestnicy „okrągłego stołu” kierowali do trzech przedstawicieli twórczej elity — Iwana Nahirniaka, Myrosława Łazaruka i Wasyla Herasymiuka, którzy razem uosabiają pojęcie, które klasyk kiedyś określił jako „poeta i obywatel”. Mówiono o tym, że państwo, rzucając okruchy dóbr materialnych swojemu narodowi, zupełnie zapomniało o duchowości narodu. Wasyl Dmytrowycz podkreślił, że drogi, którą obrała niezależna Ukraina, jej obywatele nie mogą zaakceptować, bo prowadzi ona na pustynię czerstwości, która nie jest nam, Słowianom, właściwa. „Nie samym chlebem żyje człowiek, dziś musimy zwrócić się ku religii. I nieść tę pochodnię przede wszystkim dzieciom”. Modele, które chętnie przejmujemy z Zachodu i pospiesznie wdrażamy w ukraińskiej oświacie, również nie zawsze pasują do naszych stereotypów. Dotyczy to szerokiego wprowadzania testowania, które nie może zastąpić pisania wypracowań i układania spójnych opowiadań. Zwrócono również uwagę, że stan książkodrukowania w Ukrainie jest dziś bardzo niski. Uczestnicy „okrągłego stołu” w swojej rozmowie dotknęli także polityków. Na pytanie, czy przeprowadzane są podobne spotkania z deputowanymi i urzędnikami stołecznymi, Wasyl Herasymiuk odpowiedział tylko gorzkim uśmiechem — jakby im nie było do tego. Za to bardzo pozytywnie wypowiedział się o intelektualnym poziomie studentów Akademii Kijowsko-Mohylańskiej: „Właśnie tam jest ognisko, z którego wyrasta prawdziwe państwo”. Podczas „okrągłego stołu” poruszono szereg innych bardzo ważnych kwestii, na które dziś rzeczywiście mało zwracają uwagę struktury rządowe. I oczywiście — wysłuchanie poezji w wykonaniu autora. Wasyl Herasymiuk odczytał utwory, które weszły do jego ostatniego zbioru „Paproć”. Jego wiersze charakteryzują się surowym, miejscami nawet ciężkim stylem wymierzonej huculskiej kołomyjki. Wiele z nich napisano wierszem wolnym — białym wierszem, który również nie od razu znajduje swoich zwolenników. Lecz głębia treści, szeroki zakres obrazów, metaforyczne przemiany codziennych rzeczy zachwycają niezwykle. Znamienne, że w jego twórczości w pełni ujawnia się temat, który do dziś niejednoznacznie postrzegają nasi rodacy — rola UPA w historii. Pochodzący z „zimnych kosmackich otaw” Wasyl Herasymiuk umieścił w swojej liryce wyrazisty rytm wymierzonego, groźnego tańca „Arkan”, aż do potu, aż do zdrętwiałych rąk i warg. Nawet stolica, w której dziś żyje poeta, przedstawia się czytelnikowi przez autorski pryzmat. Za cząstkę duchowości, za możliwość odnajdywania własnych odczuć podczas czytania wierszowanych wersów uczestnicy „okrągłego stołu” serdecznie podziękowali jego organizatorom.
Машинний переклад
Ołeksandr PONOMARIW, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” W niepodległej Ukrainie rozpoczęło się odrodzenie narodowe Greków mariupolskich. Obecnie półmilionowy Mariupol jest jednym z największych ośrodków przemysłowych Ukrainy, ale śmiało można go nazwać także stolicą hellenizmu na Ukrainie. Uznanym ośrodkiem naukowo-kulturalnym Nadazowia jest założony w 1991 r. Mariupolski Państwowy Uniwersytet Humanistyczny, rówieśnik niepodległej Ukrainy. Ta uczelnia wyższa kształci specjalistów wysokiego szczebla, którzy doskonale władają językiem ukraińskim, nowogreckim oraz jeszcze jednym językiem obcym, a także najnowszymi technologiami informacyjnymi. Kadra profesorsko-dydaktyczna uniwersytetu na czele z rektorem, doktorem nauk politycznych, profesorem, Zasłużonym Pracownikiem Oświaty Kostiantynem Bałabanowem prowadzi szeroką pracę naukową, organizuje sympozja i konferencje nie tylko o zasięgu ogólnoukraińskim, ale i międzynarodowym. W maju 1999 roku przeprowadzono tu Międzynarodową konferencję naukowo-praktyczną „Ukraina — Grecja: dziedzictwo historyczne i perspektywy współpracy”. A w tym roku, 21—22 maja, na uniwersytecie odbyła się Międzynarodowa konferencja naukowo-praktyczna „Rozwój hellenizmu na Ukrainie w XVIII—XXI wiekach”. W konferencji wzięli udział naukowcy z Ukrainy i Grecji, a także z Rosji i innych krajów. W referatach i wystąpieniach mowa była o życiu społeczności greckiej Nadazowia, o historycznych więziach narodów Ukrainy i Grecji, o rozwoju kultury i oświaty, o współpracy gospodarczej obu krajów itp. Grecko-ukraińskie więzi polityczne, gospodarcze, kulturalne, duchowe. Jewhen BARAN, m. Iwano-Frankiwsk Anatolij Pohribny. Zjawiska i zjawy literackie (Artykuły. Portrety. Sylwetki. Zbliżenia). — Niżyn: Sp. z o.o. „Wydawnictwo „Aspekt-Poligraf”, 2007. — 628 s. Tak się złożyło w życiu Anatolija Pohribnego, że przez dobre dziesięć lat zajmował się on głównie publicystyką. Było to i jest na czasie. Zwłaszcza u nas. Warto tylko przejrzeć tytuły książek Anatolija Pohribnego, które ukazały się w ostatnich latach, aby przekonać się, jak ważne jest jego słowo publicystyczne: „Gdybyśmy uczyli się tak, jak trzeba. Rozmowy o tym, co boli”, „Po zaczarowanym kole wieków”, „Światowe doświadczenie językowe i ukraińskie realia”, „Skoro jesteśmy, to gdzie?”, „Wołanie silnego czynu”, „Nieco o priorytetach narodowych i strategii wynarodowienia”, „Umiem, ale nie chcę, albo O fałszu pewnej etykiety językowej” i inne. Do tego trzeba jeszcze dodać cotygodniowe audycje A. Pohribnego w Radiu Narodowym dotyczące problemów języka ukraińskiego i ukraińskości w ogóle. Praca publicystyczna A. Pohribnego została wyróżniona szeregiem nagród, w tym Szewczenkowską. Jednak za tą niewdzięczną pracą publicystyczną jakoś zapomniano, że Anatolij Pohribny jest literaturoznawcą, fachowym, wysoce profesjonalnym. Świadczą o tym jego stopnie naukowe i stanowiska — doktor nauk filologicznych, profesor Kijowskiego Instytutu Dziennikarstwa oraz Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu (RFN, Monachium). Nowe wydanie utalentowanego naukowca „Zjawiska i zjawy literackie”, według słów samego autora, jest książką „nowego i odnowionego”: „Po pierwsze dlatego, że cały szereg zamieszczonych tu prac dotąd nie był w druku i w związku z tym trafia do czytelnika po raz pierwszy, a po drugie, wszystko, co w różnym czasie było publikowane, zostało poddane wnikliwemu ponownemu czytaniu przez autora”. I jeszcze ze słowa wstępnego: „Pominąwszy w niej swoje zainteresowania jako krytyka literackiego (odbite
Машинний переклад
Miasto Mariupol zostało założone w 1778 r. u ujścia rzeki Kalmius do Morza Azowskiego. Wcześniej były to ziemie zaporoskiego zimowiska Domachy.
Znaczną część ludności tego miasta stanowią Grecy, którzy pod koniec XVIII wieku przesiedlili się tu z Krymu. Greki Mariupola i okolicznych wsi mówią dialektem rumejskim nowogreckiego języka. W latach 20. XX wieku mariupolscy Grecy mieli szkoły, w których uczono się ich dialektu i literackiego języka nowogreckiego, rozwijali własną kulturę. Jednak w niesławnych latach 30. grecka inteligencja, w tym zwłaszcza nauczyciele, doznała represji. Szkoły zamknięto, maszyny do pisania z greckimi literami wyrzucono do morza, kontakty z historyczną ojczyzną zakazano.
Aby w jakiś sposób wspomóc zachowanie greckiej duchowości ludności, w latach 50. XX wieku profesor Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki, światowej sławy hellenista Andrij Biłecki stworzył dla dialektu rumejskiego alfabet na podstawie cyrylicy, którym przez kilka dziesięcioleci posługiwali się rumejscy poeci, prozaicy i tłumacze. Studenci Kijowskiego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki pod kierunkiem A. Biłeckiego i T. Czernyszowej organizowali wyprawy do rumejskich wsi Doniecczyzny w celu badania miejscowego folkloru, historii oraz osobliwości rumejskich gwar.
...ki swoim korzeniem sięgają głębin historii. Te związki były bliższe niż stosunki Greków z innymi narodami, zwłaszcza na gruncie językowym. Powszechnie wiadomo, że język grecki stał się źródłem wzbogacenia leksykalnego wielu języków świata, jednak w języku ukraińskim istnieją takie grecyzmy, których nie ma w żadnym innym języku: lewada, liman, patериця, trojanda, chalepa i inne. W języku ukraińskim i nowogreckim istnieje cała seria paralelnych utworów leksykalnych, frazeologicznych i gramatycznych, nieobecnych w innych językach, genetycznie bliższych ukraińskiemu. Wszystko to spowodowały ścisłe związki między naszymi narodami na długiej drodze historycznej. Już w VII–VI wieku p.n.e. na terenie dzisiejszej Ukrainy założono pierwsze greckie osady, z których jedną z najsłynniejszych była Olbia — wielkie miasto-państwo na prawym brzegu Liman Bugu. Szczególnie ożywione stały się stosunki między Rusią Kijowską a Bizancjum po chrzcie Rusi w latach 988–989, za panowania Włodzimierza. Wiadomo, że wielka księżna kijowska Olga w 957 roku odwiedziła Konstantynopol i jako pierwsza z przedstawicieli kijowskiej władzy książęcej przyjęła chrześcijaństwo.
Stosunki między Kijowem a Konstantynopolem nie ograniczały się do poziomu oficjalnego, lecz miały również wymiar rodzinny. Książę Włodzimierz Swiatosławowicz był żonaty z siostrą cesarza bizantyjskiego Bazylego II, Anną. Książę Włodzimierz Monomach, według przekazu, otrzymał słynną czapkę monomacha jako dar od swojego dziadka ze strony matki, cesarza bizantyjskiego Konstantyna Monomacha. Kijowska księżniczka Eupraksja-Dobrodija, wnuczka Włodzimierza Monomacha, w 1122 roku wyszła za mąż za bizantyjskiego carewicza Aleksego, przyjmując imię Zoja. Można powiedzieć, że związki między przodkami dzisiejszych Ukraińców a Grekami nigdy nie ustawały. Nie mogąc znieść tureckiej samowoli po upadku Konstantynopola, wiele greckich rodzin szukało schronienia na ziemiach ukraińskich. Pozostając Grekami, jednocześnie stawali się godnymi obywatelami swojej nowej ojczyzny. Wnieśli cenny wkład w ukraińską gospodarkę, kulturę, sprawy wojskowe, w dziedzinę oświaty i duchowości. W ogólnonarodowej wojnie wyzwoleńczej narodu ukraińskiego pod wodzą Bohdana Chmielnickiego brali udział także Grecy, zwłaszcza jako dyplomaci. Z wyspy Zakynthos do Ukrainy przeniósł się Wasyl Kapnist, który później został dowódcą pięciu pułków Słobódzkiej Ukrainy. Jego syn Wasyl Kapnist (młodszy, 1756–1823) — poeta, dramaturg, wybitny ukraiński działacz kulturalny oraz społeczno-polityczny. Na znak protestu przeciwko zniesieniu państwowej autonomii Ukrainy napisał na początku lat 80. XVIII wieku utwór „Oda do niewolnictwa”. W 1788 roku W. Kapnist sporządził projekt odnowienia kozackich pułków na Ukrainie. Znaczny wkład w rozwój ukraińskiej nauki i kultury wniósł również inny znany przedstawiciel greckiego rodu Mykoła Arkas (1853–1909) — ukraiński kompozytor, autor zapisów i opracowań ukraińskich pieśni ludowych i romansów, opery „Katarzyna” na podstawie poematu o tym samym tytule Tarasa Szewczenki. Był to pierwszy utwór muzyczny na motywy szewczenkowskie. M. Arkas jest też autorem badania „Historia Ukrainy-Rusi”. W Cesarstwie Rosyjskim, zarówno za czasów carskich, jak i bolszewickich, M. Arkasa uważano za ukraińskiego burżuazyjnego nacjonalistę. Ukrainiec greckiego pochodzenia Wasyl Karazin (1773–1842) — założyciel Uniwersytetu Charkowskiego oraz pierwszej w Europie stacji meteorologicznej. Otworzył pierwszą na Ukrainie szkołę dla chłopów. Oficjalnie jego szlachetna działalność nie została należycie uhonorowana za życia, lecz sam W. Karazin mówił: „Błogosławiony już stokrotnie, że przypadek dał mi możliwość uczynienia choćby najmniejszego dobra mojej drogiej Ukrainie”. Matka wybitnego uczonego XX wieku, akademika Włodzimierza Wernadskiego, pierwszego prezydenta Ukraińskiej Akademii Nauk, Hanna pochodziła z rodu kijowskich Greków Konstantynowiczów. Wielu zepsuł nastrój wystąpienie po rosyjsku na konferencji Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Ambasadora Ukrainy w Republice Greckiej W. Cybucha. Wiem, że w ambasadach Ukrainy bardzo nie wszyscy posługują się językiem ukraińskim, jakby nadal reprezentowali nie niepodległe Państwo Ukraińskie, lecz jedną z kolonii Imperium Rosyjskiego. Zapewne ludzie odpowiedzialni za mianowanie pracowników ukraińskich ambasad, a przede wszystkim Nadzwyczajnych i Pełnomocnych Ambasadorów, powinni dobierać kadry bardziej odpowiedzialnie, bo inaczej świat jeszcze długo będzie postrzegał nas przez pryzmat Rosji. Na zakończenie ogólnie dobrze przeprowadzonej konferencji studenci i wykładowcy uniwersytetu zaprezentowali wspaniały koncert ukraińsko-grecki w miejskim teatrze dramatycznym. Co roku bywam na Uniwersytecie Państwowym Humanitarnym w Mariupolu — biorę udział w konferencjach, olimpiadach, czytam wykłady, przewodniczę Państwowej Komisji Egzaminacyjnej. Jeżdżę z przyjemnością, bo za każdym razem utwierdzam się w przekonaniu: Doniecczyzna to ziemia ukraińska.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
wielokrotnie w moich książkach i licznych artykułach oraz recenzjach), treść jej skoncentrowałem wokół tego, co zwróciło moją uwagę w teorii i historii literatury”. Książka ma cztery duże rozdziały: „Artykuły”; „Portrety”; „Sylwetki”; „Zbliżenia”. Pierwszy rozdział otwiera artykuł „Estetyczne wymiary konfliktu artystycznego”, w którym A. Pohribny powraca do problemu naukowego, któremu w swoim czasie poświęcił rozprawę doktorską „Konflikt artystyczny a rozwój współczesnej radzieckiej prozy” (K., 1981). Rozważywszy historię zagadnienia oraz dyskusje naukowe wokół problemu konfliktu artystycznego, badacz dochodzi do wyważonych i obiektywnych wniosków: konflikt artystyczny „obejmuje zarówno sferę treści, jak i sferę formy”, co „pozwala odczuć całościowość utworu”; „konflikt artystyczny posiada znaczne zasoby w osiąganiu systemowości analizy utworów”; „ujawnienie typologicznej swoistości konfliktów danego czasu to jeden z kluczy do odkrycia tendencji ruchu literatury w różnych okresach i epokach, w tym także procesu literackiego naszych dni”. Nie mniej ważne są rozważania badacza, poświęcone fenomenowi publicystyki pisarskiej, gatunkowi recenzji we współczesnym procesie literackim, ewolucyjnemu przejawowi modernizmu w literaturze ukraińskiej, kształtującemu człowieka powołaniu literatury, problemowi współczesnego stylu, uniwersalizmu słowa ukraińskich pisarzy… Wszystkie te rozważania, choć wygłaszane w różnym czasie, nie straciły swojej aktualności. Na przykład w artykule „Jeszcze raz o współczesnym stylu” (1985) A. Pohribny przytacza spostrzeżenie Lwa Tołstoja o spekulowaniu stylem przez niektórych literatów: „A technika teraz doszła do zdumiewającej wprawy. Taka Łuchmanowa czy Dmitrijewa pisze tak, że aż cud; gdzie tam Turgieniewowi albo mnie, ona nam z góry czterdzieści punktów da!”
Badacz prowadzi paralelę z dzisiejszym stanem literatury: „Zwraca uwagę, jak niektórzy prozaicy, mimo treściowo-artystycznej słabości swoich utworów, starają się, jak to mówimy, utrzymać na wysokości formalnych osiągnięć pisarstwa”. Te wnioski A. Pohribnoho warto byłoby pamiętać współczesnym literackim nuworyszom a’la Andruchowycz. Bo we współczesnym procesie literackim dawno przekroczono granicę, przed którą przestrzega A. Pohribnyj, ale obecna świadoma czy nieświadoma niepamięć jeszcze nie oznacza słuszności tendencji, która nabrała rozpędu… W dziale „Portrety” mamy trzy już sprawdzone badania A. Pohribnoho: „Jakiw Szczoholiw”, „Borys Hrinczenko”, „Ołesz Honczar”. Ujmuje przejrzystość faktów, wyważenie ocen, skrupulatność analizy, wewnętrzne zrozumienie konfliktu estetycznego i etycznego, w którym tkwili artyści, niezaangażowanie wniosków i chęć zrozumienia stanowiska pisarzy. To jest taki poziom fachowej lektury, gdzie trzeba odbierać i oceniać nie tylko rozumem, ale i sercem. A. Pohribnyj włada tym instrumentarium i ma wielkie, dobre serce. Trzeci i czwarty rozdział są między sobą podobne („Sylwetki” i „Zbliżenia”). „Sylwetki” zawierają artykuły poświęcone T. Szewczence, P. Kulisza, P. Kuzmenkowi, I. Necuju-Lewyckiemu, I. Manżurze, H. Hrihorenkowi, W. Leontowyczowi, D. Humennej, P. Tyczynie. Do każdej postaci A. Pohribnyj znajduje własny klucz do zrozumienia. Interpretacje i oceny badacza przyjmuje się bez zastrzeżeń, bo ujawniono w nich to, co najistotniejsze i najbardziej określające każdą jasną indywidualność twórczą — miłość do Ukrainy. Te oceny są pozbawione pseudoludowego patosu i populizmu. Wszystko tu wyważone, obiektywne i precyzyjne. Rozdział „Zbliżenia” to swoiste autorskie wejście w temat. Te materiały bardziej przypominają tezowe rozważania, kiedy badacz nie zdąży szerzej i głębiej wniknąć w laboratorium twórcze czy biografię tego czy innego pisarza. Zakres obejmuje szeroko — od początków nowej literatury (I. Kotlarewski, M. Szaszkewycz) do współczesności (J. Muszketyk, D. Pawłyczko, B. Ołijnyk). A między nimi takie postacie, jak M. Wenher, P. Czubynski, O. Rusow, Olena Pczilka, B. Antonenko-Dawydowycz, M. Kusznir i inni. W niektórych z tych materiałów występują elementy wspomnień (jak np. w materiałach o P. Tyczynie czy B. Antonence-Dawydowyczu). Ta książka jest dobrym prezentem dla wszystkich miłośników literatury ukraińskiej. Poziom pisania tutaj mierzy się poziomem autorskiego pojmowania Słowa i poziomem odpowiedzialności za Słowo, co świadczy o jasnej twórczej i naukowej osobowości Autora.
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
Maja RŻEWSKA, doktor historii sztuki
W 1931 roku jeden z numerów czasopisma „Muzyka mas” ukazał się pod hasłem „W rozwiniętym natarciu na cerkiewszczyznę w muzyce”. Był to rok, w którym odbyły się już pierwsze procesy polityczne, ale nie nadszedł jeszcze czas masowych represji; zawzięcie zwalczano przejawy „ideologicznie obcego” w sztuce, lecz istnienie różnych organizacji artystycznych o odmiennych od siebie wytycznych twórczych było jeszcze możliwe. Mimo to kontury społeczeństwa totalitarnego stawały się coraz wyraźniejsze. Oczywiście przeniknięta sztywną regulacją działalność artystów i sztuki w ogóle z pozycji panującej ideologii stawała się nieuchronna. Dlatego w prasie artystycznej stały się powszechne hasła w rodzaju: „Sztuka powinna stanąć do walki o plan produkcyjno-finansowy”, „Muzycy, do kampanii zbiórkowej szykuj się!”, „Wszyscy – do aktywności, precz z apolitycznością!”, „Muzyka do walki o węgiel, metal i transport”, „Precz z radzieckiej ziemi wrogą proletariatowi muzykę fokstrotową i jej »agitpropowy« jazzband”.
Ruch na rzecz całkowitego wykorzenienia „cerkiewszczyzny” w muzyce jest w tym sensie bardzo wymowny. Co ciekawe, nie chodziło wyłącznie o muzykę duchową jako taką, lecz o wszelkie utwory, które mogły wywoływać u słuchacza skojarzenia z nią. To, że niewielu z bardziej lub mniej zauważalnych rodzimych kompozytorów udało się uniknąć oskarżeń o „cerkiewszczyznę” w 1931 roku, ma swoje wyjaśnienie. Po pierwsze, należy podkreślić ogromne znaczenie, jakie dla kultury ukraińskiej zawsze miały gatunki muzyki chóralnej. Znalezienie zaś w każdym utworze chóralnym czegoś wspólnego z muzyką chóru cerkiewnego nie było wcale trudne. Ponadto muzyka duchowa, zwrócona ku wzniosłości, była nosicielką całkowicie określonej obrazowości, która naturalnie wcielała się także w utwory świeckie, ale niezbyt odpowiadała zadaniom budowy nowego państwa. Przy tym czysto użytkowym znaczeniu, jakie wówczas przypisywano sztuce, muzyka miała przede wszystkim „agitować”, „mobilizować”, wychowywać „nowego człowieka”.
Jednak główna przyczyna irytacji tkwiła w czymś innym: muzykę duchową bezpośrednio wiązano z ideologią „ukraińskiego burżuazyjnego nacjonalizmu”. I podstawy do tego istniały. Przypomnijmy, że na fali ukraińskiego ruchu cerkiewno-wyzwoleńczego, który ostatecznie w 1921 roku doprowadził do powstania Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła, w 1918 roku zwołano Ogólnoukraiński Sobór Prawosławny. Wśród innych spraw rozpatrywano na nim również kwestie muzyki w Cerkwi, reformy śpiewów cerkiewnych. Właśnie podczas obrad Soboru po raz pierwszy wykonano Panachidę Kyryła Stećenki, poświęconą pamięci Mykoły Łysenki – utwór ten otwierał nowe drogi w rozwoju gatunku, gdyż po raz pierwszy wykorzystano w nim kolędy i szczedrówki, które postrzegano jako przejawy religijnego uczucia ludu. „To nie są zamarłe, umarłe, skrystalizowane formy zwyczajowej melodii, to są bezpośrednie owoce religijnego życia ukraińca” – pisał Pyłyp Kozycki w gazecie „Słowo”.
Zatem już od końca lat 10. XX wieku gatunki muzyki cerkiewnej stanowiły nieodłączny składnik intensywnego kształtowania się narodowej kultury muzycznej. I działo się tak mimo tego, że od początku lat 20. warunki funkcjonowania muzyki cerkiewnej w społeczeństwie radzieckim nie były i nie mogły być sprzyjające, gdyż w doktrynach budowy „kultury proletariackiej” formułowano otwarcie negatywny stosunek do religii i wszystkiego, co z nią związane. Charakterystycznym znakiem lekceważenia bezspornych wartości niedawnej przeszłości stało się otwarte szyderstwo z gatunków paralitургicznych – kolęd i szczedrówek, które poddawano „sprośnym” przeróbkom. Ci, którzy inicjowali podobne działania, obrażali uczucia religijne wierzących, lecz nie zważali na to. „Na wszystkich się nie dogodzi” – komentuje z niewzruszonym cynizmem uczestnik tych wydarzeń. Pojawiają się także „Czerwone szczedrówki” (m.in. pod koniec lat 20. wydano takie pozorne „szczedrówki” napisane przez K. Bohusławskiego). Działo się to na tle wzrostu pociągu do religii – dążenia do odwiecznych wartości wśród głodu i ruiny. „Cerkwie pełne. Chodzą do cerkwi nawet ci, którzy wcześniej nie chodzili” – notuje w dzienniku Serhij Jefremow. I dodaje: „Studentom od komunistów […] polecono prowadzić na wsi propagandę antyreligijną, przede wszystkim rozbijać chóry cerkiewne”.
Ten „atak” na chóry cerkiewne był dobrze zaplanowany i miał uzasadnienie ideologiczne. 11 maja 1924 roku znany ukraiński poeta, założyciel i przywódca Związku Pisarzy Proletariackich Wasyl Błakytny, redaktor gazety „Literatura. Nauka. Sztuka”, opublikował obszerny artykuł zatytułowany „Organizacja nowej muzyki”. W nim W. Błakytny wyrażał swoje oburzenie, że „obok nowej twórczości starych kompozytorów (oni teraz lubią pisać albo panachydalno-liryczne nuty do utworów rewolucyjnych, albo słodkawo-cukierkowe melodie do elegijnych, lirycznych słów wydłubanych z garści utworów pisarzy proletariackich) … zobaczymy u współczesnych muzyków, z nielicznymi wyjątkami, nierozerwalny związek z cerkiewszczyzną (kursywa moja. – M. R.)”. W tym – bynajmniej nie najbrutalniejszym pod względem leksyki – fragmencie artykułu w istocie zawarto „program” i ideologię przyszłej kampanii z 1931 roku. „Związek z cerkiewszczyzną” wraz z „klasową nieokreślonością” i „miłością do starożytności z odchyleniem ku prawdziwemu szowinizmowi” nazwano głównymi wadami ówczesnej muzyki ukraińskiej. Zatem kontynuowanie podtrzymywania tego związku było co najmniej nierozsądne, szczególnie jeśli kompozytor zajmował oficjalne stanowiska i był członkiem „Harta”, jak P. Kozycki, lub stał na czele jednej z wiodących muzyczno-społecznych organizacji (Muz. T-wo im. Leontowycza), jak później M. Wierykiwski. Zerwanie z tą sferą kultury muzycznej stawało się warunkiem twórczego przetrwania.
Dziś można jedynie się domyślać, jak trudna pod względem moralnym była ta sytuacja, na przykład dla P. Kozyckiego, absolwenta Kijowskiej Akademii Duchownej, autora rozprawy „Śpiew i muzyka w Kijowskiej Akademii przez 300 lat jej istnienia”, który w swoim czasie włożył wiele wysiłku w rozwój muzyki cerkiewnej, a z biegiem losu znalazł się na czele walki z nią. Przy tym wyrzeczenie się gatunku wcale nie było największą ofiarą, jaką artyści musieli wówczas ponieść. Czasem za tym stały poważniejsze, by nie rzec dramatyczne, kolizje życiowe. Znamienny jest jeden z ówczesnych epizodów z życia P. Kozyckiego, którego ojciec był księdzem. Według świadectwa S. Jefremowa, sąsiada starszego Kozyckiego, syn (który w tym czasie przeniósł się do Charkowa) zupełnie nie odwiedzał ojca podczas jego długiej, ciężkiej choroby zimą 1928–1929 roku. Jeszcze straszniejsze jest to, co wydarzyło się po śmierci starca: „Przez jakieś pięć dni leżał w cerkwi: wysłano telegram do syna (znany kompozytor i wielkie cabe) i synek ani sam nie przyjechał, ani pieniędzy na pogrzeb nie przysłał. Wreszcie zdecydował się przysłać, ale sam jednak nie przyjechał. I rzeczywiście: ojciec – pop, ktoś tu jeszcze mógłby go zobaczyć na pogrzebie, no a dla »wielkiego cabe« jak na dzisiejsze czasy to nie bardzo przyjemne…”.
Ten zapis w dzienniku oczywiście nie wyjaśnia wszystkich okoliczności zdarzenia i nosi piętno osobowości samego S. Jefremowa, człowieka nieprzejednanego i bezkompromisowego, jednak sama możliwość takiej interpretacji tego, co się stało, wiele mówi. Stąd staje się zrozumiałe, dlaczego krąg kompozytorów, którzy w latach 20. odważali się sięgać po gatunki muzyki duchowej, znacznie się zawęził. Jednak oni kontynuowali pracę. Jednym z późniejszych świadectw tego jest próba utworzenia w 1928 roku sekcji kompozytorów duchowych przy UToDiK-u (Ukraińskim Towarzystwie Dramaturgów i Kompozytorów). 13 marca 1928 roku odbyło się posiedzenie biura organizacyjnego w sprawie utworzenia takiej sekcji. Jej głównym konania nie dozwolono”.
Choć pierwszy z rozpatrywanych chórów przedstawiał niewyszukany pejzażowy szkic w duchu wiosennej piosenki, a drugi był w ogóle energicznym pierwszomajowym marszem, to nie mieli oni żadnego gatunkowego, tematycznego ani obrazowego związku z muzyką cerkiewną. Podobny los spotkał niemal wszystkie utwory tego kompozytora, przechowywane w bibliotece Wszechukraińskiego Stowarzyszenia Muzyków Rewolucyjnych (WUTORM-u) (IR NBUW, f. 50, j. zb. 1451–1466). Kolejnym interesującym w tym sensie dokumentem jest oświadczenie Leonida Lisowskiego do Centralnego Zarządu WUTORM-u, w którym artysta usprawiedliwia się ze swojej przynależności do muzyki cerkiewnej i odpowiedniej sekcji UToDiK-u oraz prosi o niestosowanie wobec niego sankcji karnych (IR NBUW, f. I, j. zb. 39960). Jednak nawet wyrzeczenie się jednego z własnych utworów nie uratowało L. Lisowskiego przed oskarżeniami o wpływy „cerkiewszczyzny” na jego styl i ogłoszeniem jego suity chóralnej „Hasła KC WKP(b)” z 1925 roku „arcydziełem” cerkiewszczyzny w muzyce w trakcie wspomnianej kampanii z 1931 roku.
Właściwie sama kampania nie zapoczątkowywała niczego, a jedynie odtwarzała tendencje, które już ukształtowały się w ukraińskim środowisku społeczno-kulturalnym. Logika publikacji w kilku numerach „Muzyki mas” z 1931 roku odznaczała się spójnością i konsekwencją. Naturalnie teoretycznym podłożem całej koncepcji szkodliwości muzyki cerkiewnej w nowych warunkach społecznych była ideologia bolszewizmu, zgodnie z postulatami której religia była nie do przyjęcia jako obca ze względu na „istotę klasową”, a w związku z tym za szkodliwe uważano wszelkie przejawy muzyki związanej z obrzędami religijnymi lub samą wiarą. Na podstawie analizy „idei-emocji”, które wcielano w różnych gatunkach muzyki cerkiewnej (a mianowicie: pokuta, kontemplacja, błaganie), przeprowadzonej w czasopiśmie „Muzyka mas”, wyciągano wniosek o jej tak zwanym „nastawieniu społecznym”: „Demobilizować wolę mas, dezorganizować i neutralizować instynkt klasowy, klasową czujność uciśnionych warstw, wychowując nastroje biernej kontemplacji, niewolniczej bierności, pokory itp.”. Stwierdzano, że zastosowanie określonych środków wyrazu nawet w utworach innych gatunków wywołuje całkowicie określone, niepożądane reakcje. Jako niosące „idee-emocje konkretnej treści religijnej” uznano chór Jakowa Jacyniewycza „Znemogły się”, nagrodzony pierwszą nagrodą w konkursie poświęconym 20. rocznicy rewolucji 1905 roku, szereg utworów członka różnych rewolucyjnych organizacji muzycznych (w tym ARKU) Wsiewołoda Stupnickiego (jego „Testament Lenina” nazwano „klasycznym wzorem cerkiewszczyzny”), chór Mykoły Wierykiwskiego „Pod czarnym sztandarem” (pamięci Lenina), Pyłypa Kozyckiego „Do ostatniego boju”, masowe chóry rewolucyjne Borysa Janowskiego, Wołodymyra Wierchowyńca, Wasyla Kostenki, Fedora Popadycza, Pawła Batiuka, Wasyla Smekalina, Wiktora Nachabina, Wasyla Borysowa, Ołeksandra Daszewskiego, Mykoły Koladы.
Podsumowując, powiedzmy, że kampania walki z duchowością w muzyce brutalnie przerywała nie tylko proces kształtowania się nowych tendencji w ukraińskiej muzyce cerkiewnej, które miały silny potencjał, lecz także utrwalała praktykę dyktatu nad twórczością kompozytorską, jej regulację nawet na poziomie języka muzycznego, co stymulowało procesy unifikacyjne w następnym kilkudziesięcioletnim okresie.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
celem miało być ustanowienie prawa autorskiego oraz ochrona materialnych interesów członków sekcji (protokół przechowywany jest w zasobach Instytutu Rękopisów Narodowej Biblioteki Ukrainy im. W. Wernadskiego). Do takich zaliczono spadkobierców M. Łysenki, M. Leontowycza, K. Stećenki, P. Demućkiego, a także P. Hončarowa i Hryhoriewa (Kijów), J. Jacynewycza i P. Tołstiakowa (Odessa), F. Popadycza (Połtawa), Ł. Lisowskiego, Kryżaniwskiego i Dranenki (Charków), O. Dzbaniwskiego jako pełnomocnika Zarządu UTodiK-u. Ponadto postanowiono „powiadomić o utworzeniu sekcji cerkiewnej” spadkobierców J. Stepowego, H. Dawydowskiego i jeszcze kilku kompozytorów, a także oddelegować O. Dzbaniwskiego do Kijowa w celu „wykrycia mieszkających tam kompozytorów duchownych i wpisania ich w poczet członków UTodiK-u” (zesp. 67, jedn. zb. 163). Jednak dla każdego kompozytora posiadanie związku z tym gatunkiem stawało się coraz bardziej kłopotliwe. Charakterystyczna jest sytuacja wokół dorobku Jakiwa Jacynewycza, który aktywnie pracował jako kompozytor cerkiewny. 29 czerwca 1929 r. na posiedzeniu Wyższego Komitetu Muzycznego Wydziału Sztuki Zarządu Oświaty Politycznej Ludowego Komisariatu Oświaty URSR, na czele z P. Kozyckim, przyjęto uchwałę, zgodnie z którą chóry Jacynewycza „A wże krasne soneczko” i „W nas mocz” zostały dopuszczone do wykonania, o czym uczyniono odpowiednie adnotacje na stronach tytułowych rękopisów (IR NBUV, zesp. 1, jedn. zb. 1451, 1452). Lecz 22 lipca 1930 r. te same utwory rozpatrywano ponownie i komitet wydaje już negatywną decyzję co do możliwości ich aktywnego funkcjonowania społecznego: na rękopisach umieszcza się stempel „do wy-
Машинний переклад
LUDOWY ZWYCZAJ
Машинний переклад
Sekretarz odpowiedzialny
Iryna SZEWCZUK Dział literatury
Uljana HLIBCZUK 270-55-57 Dział kultury
Walentyna DAWYDENKO 270-55-57 Dział języka
Nina HNATIUK 279-49-47 Dział korekty
Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy
Iryna SZEWCZUK Oleh BESKYI 278-63-69
Redaktor dyżurny
Ołeksander SZOKALO
Машинний переклад
Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV № 4066 z 02.03.2000 r.
Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN
Машинний переклад
Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA, Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Anatolij POHRIBNYJ, Ołeksander PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK P.o. redaktora naczelnego, pierwszy zastępca redaktora naczelnego Ołeksander SZOKAŁO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Już czwarty rok z rzędu kijowianie i goście miasta mają możliwość odwiedzić „Krainę marzeń”. „Krainę”, której goście zanurzają się w etniczny świat. Wszyscy przychodzą w ukraińskich strojach narodowych, tańczą, śpiewają. A można też pójść na jarmark albo po prostu poleżeć na zielonej trawce, popatrzeć w niebo i posłuchać pieśni. Swiatosław MIZERNJUK Zdjęcie autora Pośród kamiennych „dżungli” stolicy, na Zjeździe św. Andrzeja, 6 lipca potoki ludzi zwalniały kroku. Tutaj, przy świeżej trzymetrowej słomianej kukle Marenie, dziewczęta plotły wianki z pachnących ziół. Chłopcy, z już nieźle spoconymi czubami, uparcie i wytrwale wydobywali tarciem, jak niegdyś, za dawnych czasów, ogień — symbol oczyszczenia z wszelkiej nieczystości… Ale… czy to doświadczenia w XXI wieku chłopcom zabrakło, czy nieczystości w stolicy za dużo, bo ogień nijak nie chciał się pojawić… Kij, który dzięki drewnianemu łukowi ze skórzaną cięciwą szaleńczo obracał się w suchej desce, jedynie dymił i kopcił… Dziennikarze ciasnym kręgiem otoczyli wydobywających ogień i swoimi obiektywami chwytali każdą chwilę tego tajemniczego obrzędu. Jak bociany na długich nogach, wywyższali się i czatowali z góry operatorzy z kamerami wideo. Aby uchwycić pierwsze języki płomienia! I cały lud tak zafascynował się tą niezwykłą sprawą, że nie zwracał uwagi nawet na Ołeha Skrypkę —
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
inicjatora festiwalu „Kraina mrij”. Oleh stał obok w czarującej białej wyszywance i z nieudawanym zainteresowaniem oczekiwał, kiedy wreszcie wdmuchnie pełną piersią Boga Ognia… Nagle błysnęły aparaty fotograficzne i wśród szarych mas dymu na suchych trocinach wesoło zatańczyły języczki płomienia… I po chwili Oleh Skrypka wysoko uniósł płonący pochodnię — ogłosił zgromadzeniu początek ognistej kupalskiej procesji przez Kijów: od cerkwi Andrzeja aż po Śpiewacze Pole, rozciągające się na kijowskich stromiznach, obok Ławry Peczerskiej. Niebiańska deszczowa woda pokropiła urocze uroczystą procesję, kontynuując obrzęd oczyszczenia. Tak niezwykle, baśniowo rozpoczął się etnofolklorystyczny festiwal „Kraina mrij — 2007”.
Olena TUNIK
Na festiwalu wszystko jest w stylu etnicznym: muzyka, stroje, jarmark. W tym roku kraina naszych wspomnień i marzeń trwała od 6 do 8 lipca. Dziesięć zespołów muzycznych z różnych krajów świata podarowało gościom „Krainy” muzykę swoich narodów. Tak, wesoło i pewnie, dotarli na Śpiewacze Pole. Gdy na scenę wyszedł Oleh Skrypka, publiczność tak się ucieszyła, że nawet słońce wyjrzało zza ciemnych gradowych chmur. Ogłosił
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
o oficjalnym otwarciu festiwalu i zaprosił do występu Ninę Matwijenko. Muzyka, jarmark (było tu wszystko — od odzieży po pamiątki), kuźnia, możliwość przejażdżki konnej, zagrania na trembicie, posłuchania gry na bębnach. Goście „Kraju” szybko zaadaptowali się w nowym środowisku. W sobotę i niedzielę „Kraj” odwiedziło jeszcze więcej gości. Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko wraz ze swoją żoną Kateryną Juszczenko również odwiedzili festiwal. Wydarzenie zakończyło się pieśnią-hymnem „Kraj marzeń”, którą zaśpiewał Ołeh Skrypka. Tak po ukraińsku, po domowemu przebiegł festiwal, który w każdym widzu pozostawił cząstkę swojej muzyki, tańców, obrzędów… Młodzież szła i śpiewała ukraińskie pieśni, które drzemały w każdym z nas i wypływały z głębinowych źródeł naszych serc. Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.com.ua Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301228 Nakład ogólny — 26000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,38 hrywien, na 3 miesiące — 9,89 hrywien, na 6 miesięcy — 19,18 hrywien. 0 7 0 2 8 4 820095 780016
Машинний переклад