Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №40 за 2009 рік

16 с. · 36 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

DOKĄD PŁYNIEMY W ŁODZI „PLANETA”? „Proświta” wzywa ukraińskie społeczeństwo do rozwiązania palących problemów ekologicznych

Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki przy udziale Ministerstwa Ochrony Środowiska Naturalnego, znanych uczonych, deputowanych ludowych Ukrainy, przedstawicieli instytucji naukowych oraz organizacji społecznych przeprowadziło w „Ukrinformie” „okrągły stół” pod hasłem „Problemy ekologiczne i „Czerwona księga Ukrainy””. Petro ANTONENKO Wydarzenie rozpoczęło się jako prezentacja świeżo wydanej „Czerwonej księgi Ukrainy”, solidnego wydawnictwa Ministerstwa Ochrony Środowiska Naturalnego. Chce się powiedzieć: niestety, zbyt obszernego wydawnictwa. Bo, jak wybrzmiało przy „okrągłym stole”, chciałoby się dożyć czasów, gdy takie publikacje będą ukazywać się w formie broszurki. Ale choć jest to przykre, tak właśnie jest. Wydanie tej aż nadto długo wyczekiwanej (i to kolejna nasza ekologiczna bolączka) książki to temat na osobną rozmowę. Teraz warto jedynie zaznaczyć, że od czasu poprzedniego takiego wydania liczba przedstawionych tu obiektów wzrosła dwukrotnie. A obiektami książki są gatunki świata roślinnego i zwierzęcego, które znajdują się pod groźbą wyginięcia i wołają do człowieka o ratunek. Obecnie jest ich już około tysiąca. W każdym razie kluczem do tej bardzo poważnej rozmowy o naszym środowisku mogą stać się słowa przewodniczącego „Proświty”, deputowanego ludowego Ukrainy Pawła Mowczana, który zaznaczył, że wkrótce już, być może, samego człowieka trzeba będzie wpisywać do „Czerwonej księgi”. I właśnie człowiek doprowadza się do takiego stanu, czyli czyni własne środowisko niemal niezdatnym do życia. Podczas dyskusji wybrzmiało, że ekologia jest nieodłączna od duchowości. Właściwie nasze niełatwe problemy ekologiczne są zrodzone właśnie z braku duchowości. Podkreślano również narodowy aspekt tematu. Przecież ludowa moralność, tradycje narodowe, zbudowane na nich literatura i sztuka są nasycone, przepełnione tematem miłości do ojczystej ziemi. Właśnie w tym kontekście wspominano Szewczenkę, Kociubynskiego, Dowżenkę — listę można kontynuować. A jeśli chodzi o niewesołą ekologiczną teraźniejszość, to co tu dużo mówić, skoro mamy smutny „zaszczyt” być jedynym z ponad dwustu krajów planety, który dotknęła największa katastrofa technogenna w historii ludzkości — Czarnobyl. Ale i poza czarnobylskimi problemami, w których brodzimy już trzecią dekadę i których końca nie widać, mamy całe grono innych. Są to problemy związane z niezwykle niskim poziomem edukacji i świadomości ekologicznej, nadmierną eksploatacją zasobów naturalnych, zanieczyszczeniem i gromadzeniem szkodliwych odpadów. Ważnym problemem jest stan dorzecza Dniepru, z którego pije wodę około 70% Ukraińców. W dorzeczu rzeki działa potężny kompleks produkcyjny, w wyniku czego 75% pierwotnych krajobrazów naturalnych zostało całkowicie przekształconych. Terytorium dorzecza Dniepru jest w 60% zaorane, zurbanizowane, zajęte przez systemy osuszania i nawadniania, zalane sztucznymi zbiornikami wodnymi. Wszystko to jest również wynikiem naszej postimperialnej przeszłości z jej „filozofią” — „Po nas choćby potop”, z jej bezlitosnym wysysaniem zasobów naturalnych Ukrainy. Do tego dochodzi jeszcze niezreformowana, również w istocie postsowiecka gospodarka, na którą „nałożyła się” gospodarka „dzikiego kapitalizmu”, gdzie już zupełnie nie ma miejsca na troskę o środowisko, o zachowanie bogactw narodowych. Jeśli więc nie bić na alarm, cała Ukraina stanie się strefą globalnej katastrofy ekologicznej. Wezwanie Towarzystwa „Proświta”, by się opamiętać, zatrzymać, spojrzeć, co my, ludzie, robimy na danej przez Boga ziemi, jest niezwykle aktualne. Jest ono adresowane zarówno do władz, jak i do opinii publicznej, wreszcie do całego ukraińskiego społeczeństwa. „Proświta” proponuje, abyśmy wszyscy wspólnie stanęli w obronie naszego środowiska, kładąc akcent właśnie na duchowy komponent, na szeroką pracę oświatową. Nieprzypadkowo jedną z instytucji, która zabrała głos w obronie naszego środowiska, stał się Kościół, w szczególności UKGK. Bez wątpienia nie pozostaną na uboczu także inne wyznania, z którymi członkowie „Proświty” zawsze są gotowi do współpracy. Aktualnie wybrzmiała idea, która wykrystalizowała się w wyniku dyskusji przy „okrągłym stole” — przeprowadzenie Ogólnoukraińskiego Forum Ekologicznego z udziałem „Proświty”, organizacji społecznych zajmujących się ochroną przyrody oraz struktur władzy na najwyższym szczeblu, w Pałacu Narodowym „Ukraina”, aby wszystkie wymienione problemy wyartykułować pełnym głosem. W rekomendacjach zebrania znalazło się również wprowadzenie bardziej rygorystycznej kontroli przestrzegania norm ekologicznych, zaostrzenie odpowiedzialności za ich naruszanie, harmonizacja krajowych standardów ekologicznych z międzynarodowymi, wprowadzenie ekologicznego oznakowania towarów produkcji ukraińskiej oraz tych, które są wwożone na Ukrainę, zakaz wwożenia na Ukrainę towarów wątpliwej jakości, zatrzymanie niszczenia parków i skwerów w miastach, odtworzenie krajobrazów naturalnych. …Czy posłuchamy samych siebie? Wszyscy jesteśmy w jednej łodzi, na jednej planecie. Dokąd więc ją kierujemy — ku zdrowemu, czystemu środowisku czy ku brudowi tak zwanej cywilizacji, w której może nie pozostać miejsca nawet dla samych twórców takiej „cywilizacji”? Materiały z „okrągłego stołu” czytajcie w następnym numerze gazety. ŻYTOMIERZ MA 1125 LAT PODRÓŻ Z O. JURIJEM MYCYKIEM 14–15

Машинний переклад

KAUKASKI „DZWONEK” DLA ROSJI

Federacja Rosyjska o mało nie została wykluczona z Rady Europy za zeszłoroczną agresję na Kaukazie. Póki co w Rosji znaleźli się życzliwi w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy. Jednak kraj oficjalnie oskarżono o to, że nie ma postępu w uregulowaniu kwestii kaukaskiej. Rosjan ostrzeżono i postawiono warunek: do końca roku wypełnić wymagania wspólnoty europejskiej w zakresie uregulowania sytuacji na Północnym Kaukazie. Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy potwierdziło jednak pełnomocnictwa rosyjskiej delegacji, które zaskarżyło 72 członków Zgromadzenia. Odpowiednią rezolucję przyjęto 1 października na sesji ZPRE. Zamiast tego w rezolucji ZPRE mowa jest o rozpoczęciu procedury monitorującej w sprawie wypełniania przez Rosję wymagań wysuniętych w poprzednich rezolucjach dotyczących konfliktu w Osetii Południowej. Wcześniej ZPRE wyznaczyło termin na wypełnienie przez Rosję kluczowych punktów rezolucji — do końca tego roku. Propozycja rewizji pełnomocnictw delegacji Rosji w związku ze skutkami konfliktu w Osetii Południowej wpłynęła od delegacji Gruzji. Podpisało ją 72 deputowanych ZPRE, w tym także przedstawiciele Ukrainy. Jak podaje służba prasowa Rady Europy, proponowano pozbawić Rosję pełnomocnictw „z takim założeniem, że pozwoli to rosyjskim władzom przejść do konkretnego i konstruktywnego dialogu, skierowanego na wykonanie wszystkich zadań wspomnianych w rezolucji Zgromadzenia w sprawie skutków wojny między Gruzją a Rosją”. Jednocześnie w rezolucji Zgromadzenia Parlamentarnego „Wojna między Gruzją a Rosją: rok później” ZPRE konstatuje brak postępu na Kaukazie Południowym w zakresie wypełniania poprzednich decyzji Zgromadzenia i oskarża o to Moskwę. „Podczas gdy Gruzja realizowała choć nie wszystkie, to większość wymagań Zgromadzenia, Rosja nie wypełniła znacznej części przedstawionych wymagań” — oświadczyli parlamentarzyści w rezolucji przyjętej 80 głosami przeciwko 36. Ponadto Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy wymaga od Rosji zapewnienia do końca tego roku obserwatorom UE dostępu do Osetii Południowej i Abchazji, zniesienia wszystkich ograniczeń na dostarczanie do obu tych regionów pomocy humanitarnej oraz zezwolenia gruzińskim osobom cywilnym na swobodne przemieszczanie się po obu stronach granicy. Przygotował Petro ANTONENKO

Машинний переклад

ZAGROŻENIE POWSTANIEM REŻIMU PROPUTINOWSKIEGO

Mychajło FAŁAGASZWILI, m. Irpień, obwód kijowski. Rozłam demokratów w krajach, w których miały miejsce „kolorowe” rewolucje (Gruzja, Ukraina), może doprowadzić do zwycięstwa autorytarnych, antyzachodnich reżimów. Te wydarzenia to reakcja na brak wsparcia ze strony Zachodu dla nowych demokracji. Jeśli chodzi o Gruzję, to wydarzenia te należy traktować jako otwarte wydanie jej Rosji w zamian za pewną „lojalność” Rosji wobec Unii Europejskiej. Swego czasu rozbicie rosyjskich demokratów epoki Jelcyna pozwoliło czekieście Putinowi dojść do władzy i stworzyć w Rosji reżim autorytarny. Putin gra na uczuciach narodowych Rosjan: upokorzeniu Rosji w Europie, podnoszeniu Rosji z kolan, tworzeniu i wychowywaniu w niej obrazu i wielkości Trzeciego Rzymu. Stworzywszy reżim autorytarny, Moskwa z powodzeniem rozszerza swoje „doświadczenie” na kraje byłego obozu socjalistycznego. Bez wątpienia najważniejszym obiektem jest Ukraina. Dyskredytując działania demokratów w tych krajach (niestety, oni sami dają ku temu powody), wspierając ruchy separatystyczne, Kreml z powodzeniem zwiększa swoją ekspansję, zwłaszcza na Kaukazie i na Krymie. Rosja nie ukrywa ostatecznego celu swoich pragnień — stworzenia marionetkowych reżimów w Gruzji i na Ukrainie. Obecna konfrontacja Saakaszwilego z opozycją w Gruzji, z którą swego czasu wspólnie tworzyli „rewolucję róż”, podobnie jak niekończący się konflikt Tymoszenko z Juszczenką na Ukrainie (z ciągłym flirtowaniem tej pierwszej z Kremlem) nasuwa smutne rozważania o przyszłości naszych demokratów. Najstraszniejsze jest to, że potwornym tłem tej walki jest stalinowskie dziedzictwo totalnego strachu, z którym bardzo trudno rozstać się zarówno Gruzji, jak i Ukrainie (o Rosji nie ma mowy — tam Józef Stalin został niemal oficjalnie uznany za „utalentowanego menedżera”). Zwycięstwem może stać się proces negocjacyjny wszystkich sił demokratycznych (najlepiej — z prawicowymi i nacjonalistycznymi) z osiągnięciem pewnego konsensusu. Jeśli chodzi o przywódców państwa, to koniecznie potrzeba, aby choćby na pewien czas Zachód poczuł, że Ukraina „mówi jednym głosem politycznym z nim”. Można z pewnością przewidywać, że dalsze porozumienia w tej kwestii Rosja przyjmie nieprzychylnie. Ważnym czynnikiem jest obecny światowy kryzys ekonomiczno-finansowy. Wszystko to razem tworzy pewne ryzyka polityczno-ekonomiczne. Można przewidzieć, że pod naciskiem tych składowych Ukraina w osobach przyszłych kandydatów na stanowisko prezydenta może stracić cząstkę niepodległości (i tak dość deklaratywnej) w zamian za przychylny stosunek północnej sąsiadki. Ustępstwami będą znane „monety” przetargowe: przekształcenie własności państwowej na nasz system przesyłu gazu, dążenie Rosji do ingerencji w zarządzanie nim, przedłużenie pobytu na Krymie rosyjskiej Floty Czarnomorskiej po 2017 roku, zatwierdzenie statusu języka rosyjskiego jako drugiego języka państwowego, stosunek do OUN-UPA itp. Czyli „zestaw narzędzi” wypróbowany przez czas w walce o dalsze zniewolenie Ukrainy. Rosja nie chce uznać za krajami byłego obozu socjalistycznego prawa do decydowania o swoim dalszym losie bez ciągłego „korygowania i pomocy” w potrzebnym Kremlowi nurcie. W porządku dziennym ukraińskiego politykierstwa jest pilna potrzeba zmiany twarzy politycznych na takie z nowymi, współczesnymi ideami, niezaślepionych przeszłością, niezaangażowanych przez oligarchów i niezacyklonych na porażkach z przeszłości. Jeśli demokraci się nie zjednoczą, to do władzy dojdą, a ściślej mówiąc, pozostaną przy niej znani retrograci — gaduły-przyciskacze, którzy będą kontynuować podążanie w kilwaterze rosyjskiej polityki. W związku z tym Europa z niepokojem patrzy na Ukrainę, dostrzegając w obecnej sytuacji zalążki putinizmu. Być może gdzieś w głębi europejskiej świadomości istnieje poczucie winy za zeszłoroczny błąd dotyczący nieprzyznania Ukrainie i Gruzji MAP. Obecnie świat byłby inny — bardziej stabilny. A tymczasem Rosja, w przeciwieństwie do Ukrainy, politycznie rozczochranej i anarchistycznej w swej istocie, demonstruje światu celowość, ekspansjonizm i brak jakichkolwiek wątpliwości oraz wyrzutów sumienia co do sposobów osiągnięcia celu — podbicia świata. Od tego, jak Ukraina zrealizuje na tle wyborów prezydenckich szansę na potwierdzenie siebie jako samodzielnego gracza politycznego, lidera regionalnego, zależeć będzie dalszy los Ukraińców i stosunek społeczności światowej do Ukrainy. rady gazety, N. S. Kosse… Komentarze są zbędne. Po co nam, Ukraińcom, finansować takie „gazety”? Jak dla mnie, to, że te gazety nie są zakazane, jest właśnie wypełnieniem Karty języków europejskich. Środki na gazetę sprawiedliwiej byłoby otrzymywać z Grecji lub Rosji, bo bardzo korci, by zapytać: ile ukraińskich gazet wychodzi w Towarzystwie Ukraińców w Grecji za środki państwowe? Czy napływają z budżetu Rosji finanse na rozwój języka ukraińskiego w tym kraju? To może dość już rozkradać budżet na to, żeby piątej kolumnie żyło się jeszcze lepiej na Ukrainie? Już nawet środek na uspokojenie Ukrainy odnalazł „starszy brat” — prawo prezydenta Rosji do jednoosobowego podejmowania decyzji o użyciu sił zbrojnych Rosji poza jej granicami! Czy nie przypomina to nam odrażającej figury znanego niemieckiego działacza XX wieku? Heil, Miedwiediew! Bez wątpienia wszystko to zginie bez śladu. Nikt nie będzie pamiętał ani Putina, ani jego marionetki Miedwiediewa, ani ich niezdarnego „kozaczka” na posyłki Janukowycza z łotrami w rodzaju Witrenko z Symonenką oraz całej ich bandy. Wszystko przeminie. Chyba że przeleje się krew ludzka. Bo za wolność płaci się tylko krwią. Innych pieniędzy na to nie ma. Tak oto będą walczyć Iwan z Iwanem, a Petia Symonenko, Witia Janukowycz, Natasza Witrenko ze swoimi szufryczami, kuczmami, tihipkami itp. w tym czasie będą odpoczywać sobie w tureckich kurortach, jak swego czasu Lenin w Polsce. Oto wam polityka: byłyby uszy, a w Rosji dla was kłamstwo zawsze się znajdzie!

Машинний переклад

DWUGLOWA IMPERIUM

Wołodymyr NERIWNYJ, m. Donieck. Nie sposób nie dziwić się wykrętom rosyjskiej polityki. Jest ona nieprzewidywalna, właśnie dlatego Rosja prawdopodobnie zajmie niszę agresora na wschodzie Europy. Nie na darmo jej wrona ma aż dwie głowy: o czym paple pierwsza, tego nie chce słyszeć druga, bo patrzy w inną stronę. Czymże to nie „dwujęzyczność”? Oto na przykład wsparcie Rosji dla Serbii w znanym konflikcie, kiedy rozpadła się Jugosławia, wsparcie integralności terytorialnej prawosławnej Serbii, kiedy muzułmanie Kosowa pragnęli niepodległości. A na tym tle — wydarzenia w prawosławnej Gruzji, kiedy Rosja wsparła separatystów-muzułmanów Abchazji i bojowników Osetii Południowej oraz stała się jedynym krajem(!) na świecie, który uznał ich niepodległość. A gdzież ta prawosławna solidarność? Jak oceniać militarną ekspansję Rosji na terytorium niepodległej Gruzji? Czyż to nie okupacja, podobna do okupacji przez hitlerowskie Niemcy Sudetów w Czechosłowacji? Ówczesna światowa społeczność nie zwróciła na to należytej uwagi. Wszystkim wiadomo, co z tego wynikło. Rosja — agresor! Zadziwiające zniknięcie i pojawienie się we wrześniu rosyjskiego okrętu oraz zagadkowa wizyta premiera Izraela w Moskwie. W programie BBC była próba przeanalizowania tych wydarzeń, powiązawszy je z dostawami przez Rosję rakiet do Iranu. Nasuwa się pytanie: co to jest? Hodowanie rosyjskiego Hitlera? Wystąpienie Sekretarza Generalnego NATO w poparciu właśnie Rosji we współpracy z blokiem, a potem dytyramby Putina na cześć tego wystąpienia. Czyż to nie zachęta dla sojuszu do dalszej agresywnej polityki supermocarstwa Rosji? Znamienne, że najbardziej cierpią od takiej polityki trzecie, pozablokowe kraje, o których supermocarstwa zapominają (czyżby nieumyślnie?). Odmowa ukraińskich postkomunistów od broni jądrowej zepchnęła Ukrainę do rzędu krajów półkolonialnej Afryki. Roztrwonienie intelektu, sztuczne ograniczanie produkcji, wprowadzanie ustaw prowadzących do zubożenia narodu ukraińskiego, pobłażanie zagranicznemu przemytowi niskiej jakości towarów i zatrzymanie produkcji krajowej — to daleko niepełna lista klęsk, które spowodowali partykraci i piąta kolumna Rosji na Ukrainie. Czyżbyśmy nie mieli siły, która zatrzyma tę warcholstwo? Poleganie na samym Prezydencie w tej sytuacji jest niewystarczające. Trzeba jednoczyć się wokół partii nacjonalistycznych, i im więcej będziemy mieli świadomych narodowo ludzi, tym szybciej wyjdziemy z tej klęski, która zagraża Ukrainie. Przede mną gazeta Donieckiego Towarzystwa Greków „Kambana”, która wychodzi… w języku rosyjskim. Czyżby jej grupą docelową byli Ukraińcy? Nie! Dlaczego by jej nie czytać, powiedzmy, na Syberii czy na Dalekiej Północy Rosji? Dlaczego na wydawanie rosyjskojęzycznej gazety Greków my, Ukraińcy, mamy wydawać środki ze swojego budżetu? Nasuwają się pytania odnośnie tego, jak Rosja uznała 19 maja dniem pamięci Greków Małoazjatyckiego Pontu, ofiar ludobójstwa w Turcji w latach 1916—1923 — 353 tysiące straconych ludzi. Tak, to ludobójstwo i Rosja to potwierdza. To stało się w Turcji, więc uznać może Rosja. A czyż od 1917 do 1937 roku nie było ludobójstwa na Ukrainie? Zdaniem Rosji, na jej terytorium nigdy nic podobnego nie miało miejsca i nie mogło mieć! Ot co! A te dziesiątki milionów Ukraińców, którzy zginęli od głodu, wojen, „przegięć” komunistycznych wodzów? Jak dalej żyć z tą prawdą, kiedy w każdym mieście, miasteczku, osadzie, wsi wciąż widzimy nazwy ulic na cześć komunistycznych ludożerców? Żyj i o niczym nie myśl — przejmuj się Ormianami, Grekami, Madziarami, Chińczykami, Rumunami — tylko nie Ukraińcami! Bo jeśli będziesz kibicować ukraińskości, to, zdaniem Putina, odrodzisz faszyzm! Oto i ta gazeta: o Ukrainie — ani słowa, jak gdyby nie było państwa. Tak, jest terytorium na Doniecczyźnie, gdzie żyje 1,6% Greków z woli carycy Katarzyny II, tej, która zburzyła naszą Sicz. A wśród tych Greków — regionaliści Wasilij Chara, Gieorgij Lewczenko, którzy w redakcyjnej

Машинний переклад

ZA UKRAIŃSKĄ KONSTYTUCJĘ

Leonid KLYMCZUK, przewodniczący Korosteńskiego rejonowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko po latach bezowocnej, tolerancyjnej walki z małorosyjskością, która zakończyła się znacznym ograniczeniem jego uprawnień, dopiero pod koniec swoich rządów poczuł potrzebę zaangażowania wszystkich Ukraińców w obronę i utwierdzenie strategii ukraińskiego narodowego istnienia, uznając wreszcie, że „próby zmiany tej sytuacji od wewnątrz nie dały rezultatu: władza na Ukrainie nie jest zdolna zreformować sama siebie”. Prawda, z właściwą mu administracyjną niezdecydowaniem, Wiktor Andrijowycz 25 sierpnia 2009 roku wydał Ukaz nie o Ogólnoukraińskim referendum w sprawie zmian do Konstytucji Ukrainy, a jedynie o poddaniu pod publiczną dyskusję projektu jego konstytucyjnych zmian, która raczej nie zakończyłaby się skutecznym referendum. I nie tylko dlatego, że partie polityczne w przededniu wyborów prezydenckich będą dbały o propagandę programów przede wszystkim własnych kandydatów, ale także z powodu braku potrzebnego prezydenckiego czasu na przeprowadzenie referendum oraz z powodu po-małorosyjsku niemrawej biurokratycznej organizacji dyskusji nad prezydenckim projektem. Ukraińska opinia publiczna natomiast powinna wykorzystać moment na wyjaśnienie demokratycznych wartości społecznych, rozwój zasad społeczeństwa obywatelskiego. W naszych obywatelach w trakcie nawet tak formatowo obniżonej dyskusji powinno wzmocnić się przekonanie, że nic się nie uda bez rozwiązania problemów, zrodzonych przez podstępną Konstytucję 2004 roku, którą ówczesnym zbankrutowanym władcom udało się „przepchnąć” nie tylko bez ogólnonarodowej dyskusji, ale nawet bez dyskusji w Radzie Najwyższej. Wszyscy ci „byli”, korzystając z niedoświadczenia odnowionej władzy, szybko oprzytomnieli i przypuścili zmasowany atak na odzyskany od nich przez naród instytut prezydentury. I wiele im się udało przede wszystkim przez pewną samozadowolenie ukraińskich sił narodowo-demokratycznych. W takim ataku wewnętrznych i zewnętrznych sił na zasady ukraińskiej państwowości Prezydent dla jej zachowania zmuszony był iść na kompromisy z siłami rewanżystowskimi, tracąc poparcie. Lecz mimo wszystkich perypetii stawania się Juszczenki jako Prezydenta, przez trzy ostatnie lata udawało mu się jednak dwukrotnie uchronić kraj przed narodową degradacją, która mogła nastąpić w wyniku kuluarowych porozumień liderów frakcji parlamentu. Właśnie to gorzkie doświadczenie skłoniło go do zwrócenia się do narodu z projektem konstytucyjnym. Zaproponowane w projekcie konstytucyjnym zmiany systemu wyborczego i wybierania także Izby Senatorów będą mogły zabezpieczyć ustrój przed partyjnie zaangażowaną Radą Najwyższą. Wszystko to będzie wymagało zmian także w ideologii ukraińskiego budowania państwa, aby Izba Senatorów nie stała się jeszcze jedną „samodzielną gałęzią władzy”. Zamiast ideologii decentralizacji władzy powinna powstać ideologia jednolitej władzy państwowej, kiedy parlament, senat, rząd, prezydent i sąd występują nie jako oddzielne gałęzie władzy państwowej, a jako instytucje państwowe z jasno określonymi funkcjami zapewnienia jedności władzy państwowej. Władza państwowa powinna być jednolita, narodowa, a nie urzędnicza. Dlatego nie może być mowy o jej decentralizacji w postaci przekazania części władzy regionalnym urzędnikom. Na miejscach należy rozwijać demokratyczne podstawy i możliwości finansowo-gospodarcze samorządu lokalnego. W obowiązującej Konstytucji i w proponowanym projekcie Ukraina określona jest jako państwo unitarne. I to jest słuszne. Tej zasadzie unitarności przeczy zachowanie w projekcie statusu Autonomicznej Republiki Krym. Aby pozbyć się tej separatystycznej sprzeczności, należy nadać Krymowi status autonomicznego obwodu. Największą wadą Konstytucji z 1996 i 2004 roku, a także proponowanego projektu prezydenckiego jest to, że mało w nich czuć, iż jest to Konstytucja państwa narodu ukraińskiego. Twórcy tego projektu nadal orientują się na interesy naszej małorosyjskiej biurokracji, jak gdyby nie było ogólnonarodowego oporu wobec tego w postaci burzliwego Majdanu 2004 roku. W stylu wykładu projektu czuć, że zaangażowani w jego opracowanie specjaliści Narodowego Instytutu Badań Strategicznych, grupy roboczej Narodowej Rady Konstytucyjnej wciąż pragną sprowadzić konkret ukraińskiego tworzenia narodu do fantomowej idei narodowej i bezetnicznego społeczeństwa obywatelskiego jako imperialnego narodu politycznego, czyli jedynie jako odłamka znikłego imperialnego narodu politycznego o nazwie „naród radziecki”. A ludzkość rozwija się jedynie dzięki rozwojowi wspólnot etnicznych. Obecnie naród ukraiński ma własne państwo, czyli stał się narodem, którego tytularna podstawa etniczna po wiekach tłumienia w Imperium Rosyjskim wymaga wsparcia państwowego i ochrony. Projekt konstytucyjny po staremu, na przykład, dba jedynie o ochronę języka rosyjskiego na Ukrainie, i ani słowa o ochronie języka ukraińskiego jako państwowego. Jedyne, na co zdobyli się twórcy projektu, to zmiana numeru artykułu Konstytucji o języku z 10 na „nieszczęśliwy” 13. Przeżywszy koszmar totalitarnej kompartyjnej ideologii państwowej, twórcy projektu w artykule 17 ze strachu, wraz z prawidłowym odrzuceniem upaństwowienia jakiejkolwiek ideologii partyjnej, nadal odrzucają ideologię ukraińskiej państwowości, jej ochrony i rozwoju jako wolności, demokracji i zapewnienia społecznej sprawiedliwości, dopuszczając w artykule 18 bezgraniczny pluralizm partii politycznych. Z tego obecnie przy wsparciu finansowym z zewnątrz korzystają antyukraińskie, antypaństwowe ugrupowania polityczne. Wszystkie wspomniane, a także niewspomniane wady proponowanego przez Prezydenta projektu konstytucyjnego wymagają od obywateli aktywnego udziału w celu ich wykrycia i usunięcia. Demokracja to stały proces, tworzenie narodu to stały ogólnonarodowy plebiscyt, więc nie unikajmy własnego aktywnego udziału w nich. Ihor SAJENKO, m. Ługańsk Na początku tego roku władze miejskie Ługańska podjęły decyzję o budowie w Ługańsku pomnika carycy Katarzyny II. Osoba ta zniszczyła ukraińskie kozactwo i uczyniła Ukraińców poddanymi. Dlatego przeciwko tej decyzji wystąpiła ukraińska społeczność Ługańska. Pojawiły się liczne wpisy w ługańskich i kilku ogólnoukraińskich czasopismach. Ługańscy włodarze nie spodziewali się takiego oporu i poczuli się zagubieni. Nie anulowali decyzji, lecz przyczaili się i oczekiwali reakcji na te wydarzenia ze strony najwyższych urzędników państwowych — Prezydenta, szefa rządu. Jednak tydzień mijał za tygodniem, miesiąc za miesiącem, a z Kijowa — ani słowa. Zatem władze miejskie po cichu kontynuowały budowę pomnika. Przywódcy państwa wykazali obojętność wobec tych zamiarów. Taka sama obojętność płynęła od deputowanych wszystkich szczebli z „Naszej Ukrainy” oraz Bloku Julii Tymoszenko. Odwiedzając zachodnie obwody Ukrainy, Wiktor Juszczenko i Julia Tymoszenko nieustannie podkreślają swój patriotyzm, wygłaszają przemówienia w obronie języka ukraińskiego, duchowości i kultury, wzywają do przywrócenia prawdy historycznej i odrodzenia narodowego. Ktoś naiwny być może powie, że przecież Prezydent i szef rządu są bardzo zajęci rozwiązywaniem „wielkich” spraw państwowych i mogą po prostu nie wiedzieć o niektórych „drobnych”. Ale w śledzeniu „drobnych” spraw muszą im pomagać liczni pracownicy Sekretariatu Prezydenta i Gabinetu Ministrów. Jednak, być może, te sprawy nie są „drobne”, a z jakiegoś powodu „małe”. Jewhen CYMBALIUK, obwód rówieński. Jedyny na Ukrainie pomnik znanego działacza ukraińskiego ruchu powstańczego czasów II wojny światowej Tarasa Bulby-Borowcia, znajdujący się w centrum miasta Berezne na Rówieńszczyźnie, oblano czerwoną farbą. Zrobiły to nieznane osoby w środku nocy. Znamienne, że akt wandalizmu wydarzył się wkrótce po posiedzeniu rady rejonowej, na którym jeden z deputowanych powiedział, że ten pomnik należy oblać farbą. Bereznieńska organizacja rejonowa Wszechukraińskiego Zjednoczenia „Swoboda”, która jako pierwsza wyraziła zaniepokojenie z tego powodu, żąda od prokuratury jak najszybszego śledztwa w tej sprawie i pociągnięcia winnych do odpowiedzialności. hamulców, przerażenie w oczach — i ucieczka podłego tchórza — kierowcy zagranicznego samochodu. Na szczęście tylko zniszczony, urwany zderzak zastygłej ze strachu „Łady” stał się jedynym poszkodowanym w tej historii. Niesamowite drżenie rąk, szalone bicie serc, wdzięczne spojrzenia ku niebu, napięcie nerwów — „a gdyby…”. Żadnych protokołów oczywiście nikt nie sporządzał, bo i numeru zagranicznego auta nie zapamiętano: nie do tego było, a i spróbuj zapamiętać w takim rozszalałym locie. I działkowicze w tym chaosie z miejsca zdarzenia odjechali. Ale sedno jest w czym innym: kto, jakie prawo pozwoliło na coś takiego komukolwiek, i tylko dlatego, że to „ono” jest właścicielem „wypasionej” maszyny? Potajemnie w jakimś warsztacie samochodowym, zalizawszy spore zadrapania, „ono” będzie delektować się udaną ucieczką z miejsca zdarzenia i kunsztem, z jakim udało się jednak nie przewrócić po uderzeniu i wyjechać z pobocza na drogę. Ale mimo wszystko istnieje Wyższe Prawo Sumienia i Moralności, które zwróci rzucony bumerang, niechybnie zwróci i w końcu trafi!

Машинний переклад

EWANGELIA WEDŁUG ZŁEGO: PRZED WYBORAMI PREZYDENTA

Petro Masłak Dla każdej władzy najważniejszym zadaniem jest wyprowadzenie państwa na tory prawdy, sprawiedliwości i zdrowego rozsądku. Oczywiście Ukraina będzie mogła wejść w krąg szczęśliwych krajów tylko pod warunkiem realizacji tych zasad. A na jakich zasadach funkcjonuje obecny mechanizm państwowy na Ukrainie? Nie jest tajemnicą, że na zasadach korupcji. Czym jest kłamstwo, że tak powiem, w naukowym sensie tego słowa? To kłamstwo. Kim jest Złośliwy w sensie religijnym? To nie tylko szatan jako antagonista Boga, to kłamca. Podstawą kłamstwa obecnego mechanizmu państwowego Ukrainy, które niszczy go od środka, jest kłamstwo. Poseł ludowy to w rzeczywistości bandyta z gościńca, sędzia – łapownik, zastępca ministra – złodziej, metropolita – pedofil, pop – rekwirent i tak dalej. Wszyscy oni kłamią, ukrywając prawdziwą istotę pod pewną oficjalną maską. Wszędzie panuje kłamstwo i Złośliwy. Wybory prezydenta na Ukrainie są wyjątkową okazją, by pokazać ludziom, który z kandydatów jest zdolny złamać kręgosłup korupcji. Biadolenie, że zrobienie tego jest niemożliwe, wskazuje tylko na całkowitą niezdolność kandydatów do myślenia państwowego. Przykład z przeszłości najbardziej skorumpowanego kraju świata, Singapuru, który z korupcji w ciągu roku oczyścił słynny Lee Kuan Yew, pokazuje, że ten problem można szybko rozwiązać, jeśli kandydat na najwyższe stanowisko ma wolę polityczną. Wyborcy głosowali na Lee Kuan Yew tylko dlatego, że obiecał wykorzenić korupcję. I bardzo szybko tę obietnicę spełnił. W społeczeństwie ukształtowała się taka świadomość, że minister, którego po raz pierwszy od 20 lat złapano na braniu łapówek w śmiesznej dla nas kwocie, powiesił się. Za kilka dni rusza kampania prezydencka. Od czego powinni zacząć walkę z korupcją kandydaci na najwyższe stanowisko? Moim zdaniem od systemu edukacji i systemu sądownictwa. Pierwszy z nich, ponieważ pracuje z dziećmi i studentami, kładzie podwaliny korupcyjnej świadomości na dziesiątki lat naprzód. Pod koniec września w szkołach było tylko około 30% podręczników dla 9 klasy w 12-letnim cyklu nauczania. Gdzie są pieniądze (setki milionów hrywien) i gdzie są podręczniki? Czy prawda jest to, o czym mówią wszyscy nauczyciele, że wysocy urzędnicy Ministerstwa Oświaty i Nauki biorą słynne „odkaty” od wydawnictw, które drukują te podręczniki? Czy prawda, że wyniki konkursu podręczników w tym roku Ministerstwo unieważniło według klasycznej korupcyjnej schematu, ponieważ wygrały nie te podręczniki, które przedstawiły wydawnictwa, z którymi udało się dogadać w sprawie „odkatów”? Czy naprawdę jest to trudne do sprawdzenia i zaprowadzenia elementarnego porządku? Czy prawda, że pierwsze miejsca zajęły podręczniki, które kaleczą umysły i dusze dzieci? Korupcyjną świadomość rozpowszechnia także system sądowy, ponieważ z jego usług korzystają wszystkie gałęzie państwa. Mówi się, że w niektórych sądach dawno już pora powiesić tabliczki z cennikiem: ile trzeba zapłacić, żeby przyjęto pozew do rozpatrzenia, ile – żeby go rozpatrzono, ile – żeby wydano potrzebne orzeczenie. Mówi się, że dwaj doktorzy nauk prawnych, profesorowie, założyli się, że w Kijowskim Okręgowym Sądzie Administracyjnym nie przyjmą sporządzonego według wszelkich kanonów pozwu jednego z nich. I rzeczywiście, pierwsza próba okazała się nieudana: młoda sędzia odpowiedziała najlepszemu specjaliście od pozwów na Ukrainie, żaden z pozwów którego nie został zwrócony nawet z Europejskiego Trybunału w Hadze, że pozew jest sporządzony niepoprawnie. Dobrze się ubawiwszy, dwaj doktorzy nauk poprawili go zgodnie z wymogami sędzi i złożyli ponownie. Odpowiedź była ta sama. Profesorowie złożyli jeszcze raz. Jaka była trzecia odpowiedź, już się domyślacie. Oto kolejna sfera działalności dla kandydatów na stanowisko prezydenta. Sprawdźcie dowolny sąd, a znajdziecie tam takie… Ale najstraszniejsze jest, gdy Złośliwy panuje w Kościele, gdzie powinien rządzić Bóg. U nas Złośliwy panuje nad duszami ludzi, ponieważ w kraju głównym jest tak zwany Ukraiński Prawosławny Kościół Patriarchatu Moskiewskiego. Ten Kościół na żadnym szyldzie nie napisał o swoim patriarchacie. Cała instytucja kościelna kłamie, ukrywając swoją istotę. I nie przypadkowo. Patriarchat Moskiewski w Kijowie, na Ukrainie, to czysty absurd, pragnienie oszukania „głupich chochłów”, że praprapraprawnuczka Moskwa jest starsza i dawniejsza od praprapradziadka Kijowa. Nigdy nie staniemy się ani bogatym, ani szczęśliwym krajem, jeśli nie zrozumiemy, że UPC Patriarchatu Moskiewskiego to typowy schemat korupcyjny Rosji i jej piątej kolumny na Ukrainie. Zbliżają się wybory prezydenta na Ukrainie. Jedną z głównych zasad programów kandydatów nieuchronnie staną się zasady walki z korupcją. Historia uczy, że jeśli nie walczy się z korupcją, w kraju w końcu do władzy dochodzą dyktatorzy. Inna HONCZAR, m. Nowodniestrowśk, obwód czerniowiecki Tego ciepłego wrześniowego poranka nic nie zapowiadało kłopotów. Chyba że córka, podniósłszy się na nogi, nieodparcie zapragnęła zwrócić się do Boga i szczerze pomodlić się za rodziców… A za godzinę – niepokojący dzwonek komórki… Włączywszy lewy kierunkowskaz, na wyjeździe z miasta, jeszcze przez nikogo niespłoszonym, kierowca spokojnie skręcał w stronę działki, zapewne już w wyobraźni przewidując, jak we dwoje z żoną będą krzątać się na swoim poletku. Lecz nagły wir wydarzeń zakręcił ich w innym tańcu: mknąc z szaleńczą prędkością, szara zagraniczna marka, zamiast zgodnie z przepisami skręcić w prawo, zaczęła na zjeździe wyprzedzać staruszkowe auto. Zgrzyt

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ukraińskim, dlatego też obietnice Majdanu odbierano jako coś pomarańczowo-rajskiego, co miało się stać w jakikolwiek sposób, choćby jak manna z nieba. Miał to być ukraiński cud, niemal osiągalny, którego nieotrzymanie oznaczałoby obrazę do głębi duszy tych, którzy na niego czekali, czekali, czekali… Nieważne, że nie niebiesko-żółte, a pomarańczowe, ale miało być, jak rajskie jabłko-pomarańcza, jak złota sprawiedliwość. Wielu myślało: może z pomarańczowym czy jakimś nowym kolorem poszczęści się Ukrainie, bo za niebiesko-żółty tyle łez i krwi, krwi i łez! Właściwie niebiesko-żółte szczęście jest tak rzadkie i tak ciężko zdobywane, że poczciwi Ukraińcy, jak dzieci, nie zastanawiając się, zapragnęli być pomarańczowi, choć niektórzy kręcili nosem i chcieli zapytać dlaczego, ale bali się zostać ukamienowani przez niemal szczęśliwą społeczność. Siedzi teraz ktoś z nas i myśli: gdyby Majdan nazwano nie Pomarańczowym, a Narodowym? O, to inna sprawa, bo decyzja Narodowego Majdanu — to żądanie narodu, w którego wykonanie zaangażowani są wszyscy Ukraińcy, obywatele Ukrainy. Powinien je zrealizować naród, a hasła Narodowego Majdanu wzywają do działania naród, który nie czeka na spełnienie różowych czy pomarańczowych majdanowych obietnic, a sam czyni je rzeczywistością. A za obietnice nazwanego niewłaściwym dla Ukraińców ceglanego czy pomarańczowego Majdanu odpowiada tylko ten, kogo złośliwi politolodzy oderwali od ciała narodu, ubrali w sakralną pomarańcz, i na trybunie mówi on jak swój, a ukraińska dusza odbiera go jako „ceglanego”, pozaziemsko wysokiego i wszechmocnego, nieziemskiego, choć i słowo jego dociera do serca szczerością Ukraińca. Wiara w nie swoje, wymyślone przez kogoś cud, w wszechmocne działanie jednostki nad narodem kusi naród do grzechu nieodpowiedzialności, pustych oczekiwań i rozczarowań. Obca, nie w narodowym kolorze zabawka, tym razem zadziałała na kształt dobrej dawki środka uspokajającego. Ktoś bardzo się bał, żeby na kijowskim Majdanie nie wziął góry duch ukraińskiego nacjonalizmu. Dlatego też Ukraińców skuszono i uspokojono pomarańczowym kolorem. Widać, pracowali dobrzy specjaliści od psychologii społecznej. A mnie szkoda momentu. Za wcześnie nas uspokojono i dlatego trzeba będzie pilnie powracać do narodowego tradycjonalizmu w symbolach, kolorach i działaniach. Dość już podsycać jednorazową w historii narodową kolorową zmianę, która została sztucznie narzucona przez politologów. Należy zostawić w przeszłości ceglany kolor! Właśnie kolor trzeba zapomnieć, zachowując istotę i sens Majdanu i powrócić do zwykłych narodowych kolorów, przysięgając nigdy od nich ani w polityce, ani w życiu nie odstępować. Nie wiem jak komu, ale mnie od samego początku kampanii wyborczej Juszczenki było nieprzyjemnie widzieć sztucznie przylepioną pomarańcz. Skoro wybieramy narodowego prezydenta z Ukraińców, to i nie powinno być innych kolorów niż barwy narodowej flagi. Możliwe, że to błąd politologów, a może i celowa technologia denacjonalizacji ruchu protestacyjnego Ukraińców, która zaszkodziła prezydenturze Juszczenki i założyła niemało problemów na przyszłość. Nie byłoby pomarańczowego koloru, nie byłoby politycznego podziału Ukraińców „na ceglanych” i biało-niebieskich. Jeśli nam się poszczęści, zimny kryzysowy deszcz zmyje z naszych dusz nie nasze kolory, wszystko sztuczne odejdzie i pozostanie niebiesko-żółta Flaga i Tryzub. aktywnej postawy obywatelskiej zależeć będzie i nasz z wami los. A zaczynać trzeba od prostego działania — zapytać, powiedzmy, kierownika rejonowego sztabu wyborczego lub pretendenta na kierownicze stanowisko, czy kandydata na deputowanego dowolnego szczebla: „A powiedzże, czy przebywałeś ty wcześniej w innych partiach politycznych i jaka jest przyczyna partyjnej bieganiny?” Miejcie odwagę stawiać im te i inne niewygodne pytania. Rosyjski ksiądz Aleksander Mień w jednym z kazań powiedział: „Porzućmy uciążliwe wozy z grzechami!” Ale jeśli jest pewna kohorta ludzi, którzy nie są w stanie zrobić tego, to społeczeństwo musi stawiać silną zaporę przeciwko nim. W naszym twardym, nadmiernie pragmatycznym czasie pojęcia wierność, honor i moralność stały się dla wielu niemal archaiczne. Jednak, na szczęście, rośnie uświadomienie tego, że tylko na zasadach prawdy społeczeństwo jest zdolne kontynuować postępowy ruch. A moralność, według słów Łiny Kostenko, „strzeże skarbów pradawnych”, w odróżnieniu od rozumu, który ceni „okrzyki postępu”. Harmonijnie stworzony przez Boga Wszechświat trzyma się dzięki ustanowionym przez samego Stwórcę prawom. I gdyby choć jedna z zasadniczych stałych świata została naruszona, to Wszechświat przestałby istnieć. Duchowo ślepi polityczni przywódcy cały czas ciągną nas do przepaści. Więc niech idą tą zgubną drogą sami, bez nas. Wybierzmy więc inną drogę — drogę Prawdy i Dobra. Zdjęcie Oksany Ceacury

Машинний переклад

BYLI SOBIE

Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk O roli pomarańczowego koloru w ukraińskiej historii szczerze mówić będą tylko nasi potomkowie. Jednak można zaryzykować i spróbować zrobić to przedwcześnie, bo wiek współczesnych jest krótki. A jeszcze ciekawiej ocenić współczesność oczami naszych dziadów i ojców, którzy już odeszli, ale w nas wciąż żyje pamięć o ich postrzeganiu świata. Na ukraińskim Zachodzie pomarańczowy kolor znali kiedyś tylko zamożni mieszczanie, a słowo „pomarańcza” krążyło i smakowało w bardzo ograniczonym kręgu użycia. Prosty lud, czyli większość Ukraińców, znał kolor „ceglany”, z akcentem na „o”, czyli kolor wypalonej cegły. Znały go głównie kobiety jako kolor nici do haftowania, a w codziennym życiu prawie nie występował. Teraz spróbujmy wyobrazić sobie zdziwienie zmartwychwstałego mieszkańca tamtych czasów, który nagle znalazł się na kijowskim Majdanie, przyozdobionym pomarańczową symboliką. — Przecież to nie nasze! A kto to są ci ludzie z ceglanymi flagami? — powiedziałby nasz wielce zdziwiony przodek. — To Pomarańczowa rewolucja, wuju! — wyjaśniłby wszechobecny galicjanin. — Chodźcie z nami! — Nie pójdę — powiedziałby przodek — bo wy jesteście jacyś „ceglani”, nie niebiesko-żółci, nie Ukraińcy! — Tak lepiej, wuju, bo jednoczy wschód i zachód jednym kolorem — nie ustępowałby młodzieniec, obwieszony pomarańczowymi wstążkami i symbolami. — Nie, człowieku, w naszej fladze nasza siła i państwo, i zdradzić tego nie śmie nikt — pokręciłby głową przodek. — Ukraińcy nie mają być ani ceglanymi, ani buraczkowymi, a mają być normalnymi niebiesko-żółtymi Ukraińcami, a ci jakby zwariowali… — To, wuju, wybaczcie, my chcemy być Europejczykami, nam ska- Mykoła PATRYKIEJEW, przewodniczący zarządu Radywiłowskiej Rejonowej Organizacji UNP Cokolwiek by się działo w tym niezgłębionym świecie, ma to swoje pochodzenie. Świat ma Stwórcę, społeczność ludzka żyje według praw przyczynowo-skutkowych. Każde wydarzenie społeczne, które z czasem stanie się historycznym, też ma konkretnych inspiratorów i wykonawców. Dzisiejszy światowy i nasz ukraiński w szczególności kryzys powstał też nie znikąd i nie sam z siebie, a ma pochodzenie: ludzką grzeszną chciwość, nadmierne (nienaturalne) wzbogacenie, często kryminalne. To razem z innymi „cnotami”, takimi jak korupcja, krótka pamięć historyczna i chroniczne zdradziectwo — największe zagrożenie dla bezpieczeństwa państwowego Ukrainy. Oliwy do ognia niszczycieli państwa dolewa cała zgraja domorosłych renegatów. Bo, jak wiadomo, obecnie na Ukrainie zarejestrowanych jest prawie 120 partii politycznych, co stwarza niemałe problemy z wyborami do organów władzy państwowej wszystkich szczebli, ale jednocześnie jest prawdziwym rajem dla pomiotu renegatów. Lecz rozważmy najpierw, co to za słowo takie, i czy nie jest przypadkiem obelżywe… Renegat (według definicji słownika politycznego) — to ten, kto zdradził swoje przekonania i przeszedł do obozu przeciwnika, wroga; odstępca, zdrajca. A zdradziectwo, jakkolwiek by się maskowało obcojęzyczną terminologią, — jedna z najbardziej haniebnych cech człowieka. Tym bardziej, jeśli taki człowiek jest politykiem, czyli sprawuje władzę lub do niej dąży. Stawszy raz na ścieżkę Zdjęcie Oksany Ceacury sali, że tak pięknie i nowocześnie — radośnie westchnąłby Ukrainiec. — Nie, „ceglanych” Ukraińców świat nie widział, zabierzcie mnie stąd ze wstydu! — cicho-smutnie wyrzekłaby zjawa naszego przodka i przepadła w oparach porannego słońca, które wznosiłoby się nad Majdanem. Któż to wie, może przodek miał rację, bo odlatując, z wysokości widział pomarańczowy Majdan jednak niebiesko-żółtym od niezliczonej liczby państwowych flag. Zapewne od symbolu i koloru zależy nastroj narodowy. Nazwa też powinna określać istotę. Gdyby protestacyjny ukraiński majdan nazwano Narodowym albo Niebiesko-Żółtym, albo po prostu Ukraińskim, zapewne inny byłby jego los w historii i rola dla narodu, państwa. Pomarańczowe zaś nie jest rdzennie „CEGLANI” UKRAIŃCY…

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

RYBA SZUKA, GDZIE GŁĘBIEJ, A ZDRAJCY — GDZIE PŁACĄ WIĘCEJ

zdrady ta śliska osoba zazwyczaj nigdy się nie zatrzymuje. Ogarnia ją nieopanowane pragnienie kolejnych zdrad. Motywacja tych haniebnych czynów jest banalnie prosta: zaspokojenie własnych merkantylnych interesów. Dlatego renegat z zasady nie może być nosicielem jakiejkolwiek idei. O świętej idei narodowej i mowie nie może być mowy! Idea służy zdrajcy jedynie jako parawan, jako środek do przystosowywania się. Z reguły na śliską drogę „politycznej turystyki” wstępują nie zwykli członkowie partii, lecz ich przywódcy, którzy, przybywszy do nowego środowiska politycznego, starają się od razu zająć fotel kierowniczy. Wśród politycznych pielgrzymów są też tacy, którym nie przypadło miejsce w „przejściowej” części listy partyjnej do jakiejś rady. Być może są też jakieś drobne przyczyny, które dotknęły przerośnięte, niemal nabrzmiałe jak policzki, ambicje ich posiadaczy. A nadmierne ambicje to najbliżsi towarzysze próżności, a ta „cnota” jest za pan brat z pychą, która, jak wiadomo, jest jednym z najcięższych grzechów. Ale człowiek jest tak urządzony, że swoją winę stara się zrzucić na kogoś innego. A jeśli, bywa, nie ma na kogo, to i tak znajdzie się uniwersalne usprawiedliwienie: rzekomo „diabeł opętał”. Haniebność politycznej renegaterki polega także na tym, że sieje ona zwątpienie w duszach, podkopuje autorytet partii politycznych, ...i do państwa, a zwłaszcza do instytucji państwowych. Bo oto ten mężczyzna kierował, powiedzmy, rejonową organizacją partyjną albo zajmował inne eksponowane stanowisko, spotykał się z partyjnymi towarzyszami i agitował za tą siłą polityczną — i nagle taki reweransa, niemal jak w szachach: ruch konikiem. I nieważne, że trzeba będzie spotykać się z dawnymi współmyślącymi, patrzeć im w oczy albo odpowiadać na niewygodne pytania, na przykład o przyczynę „ucieczki z okrętu”. Ale to wszystko nic w porównaniu z jedynym argumentem, zrozumiałym wyłącznie dla zawodowego renegata, argumentem korytarskiej celowości. Bo to właśnie jest główna motywacja jego podłości. Byłby to jednak jakiś tam amator — nie, to naprawdę zdrajca z wieloletnim stażem. Maska szanownej uprzejmości zawsze na jego twarzy, przyzwoicie ubrany, ma samochód. „Przeniósłszy się” na nowe stanowisko w kolejnej partii politycznej, z podwojoną energią zacznie agitować za jej program, ale tylko do chwili, gdy nadejdzie nowa, „korytarska” propozycja. Apelowanie do sumienia takich ludzi nie ma sensu, bo sumienie to kategoria Boża. A ideowym inspiratorem wszystkich renegatów był i pozostaje osławiony postać Ewangelii Judasz, który za znaną sumę srebrników sprzedał Chrystusa. Jego los jest znany. Taki haniebny koniec czeka każdą zdradę i powinien służyć ostatnim ostrzeżeniem dla renegatów. Katharsis w naszym państwie nie nastąpi właśnie dlatego, że większość w jakichkolwiek organach władzy stanowią przewrotni, dla których państwo jest wielką dojną krową do samowzbogacania. Dlatego od naszej, każdego z osobna, ak-

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ZAPRASZAMY DO ROZMOWY Petro ANTONENKO Zdjęcie: autor W redakcji UNIAN niedawno odbyła się konferencja prasowa przedstawicieli jednej z organizacji rodzimowierców — Rodowego Ogniska Rodzimej Prawosławnej Wiary (Ogólnoukraińska organizacja religijna nosicieli zwyczajowej wiary narodu ukraińskiego). Została ona zarejestrowana jako wyznanie religijne w Państwowym Komitecie ds. Religii 30.03.2005 r. Na konferencji było obecne całe kierownictwo RWRPW, w tym przewodniczący organizacji Najwyższy Wołchw Ukrainy-Rusi ojciec Wołodymyr (W. Kurowski). Dopytałem świętych ojców, w jaki sposób ich organizacja wiąże się z wiarą RUN Lwa Syleńki lub z zwolennikami Hanny Łozko. Odpowiedź brzmiała: my jesteśmy od nich oddzieleni, proszę nie mylić tych organizacji. Ale określenie „rodzimowiercy” można stosować, podobnie jak „poganie”, chociaż ten termin jakoś im się nie bardzo podoba. Uczestnicy konferencji opowiedzieli o bardzo przykrym incydencie, który miał miejsce dzień wcześniej w obwodzie tarnopolskim. Tutaj, na obrzeżach wsi Sadżiwci w rejonie husiatyńskim, zdewastowano główne sanktuarium rodzimowierców — kapiszcze Peruna. Centrum tej ogólnoukraińskiej organizacji znajduje się właśnie w tej wsi, a nie w stolicy czy za granicą. Choć RWRPW, jak podaje przekaz prasowy, składa się ze 108 gromad w różnych regionach Ukrainy i ma własny Zakon — Charakterne kozactwo z dziewięcioma pułkami, czyli oddziałami obwodowymi. Według oświadczenia rodzimowierców napad na kapiszcze, jego dewastację i pobicie członków organizacji dokonali chrześcijanie — duchowni i wierni miejscowej parafii Eparchii Buczackiej Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego. Głównego idola rodzimowierców — drewnianego Peruna — napastnicy oblali benzyną i spalili, kapiszcze zniszczyli. Pięciu rodzimowierców, broniących świątyni, zostało brutalnie pobitych — złamania żeber, wstrząs mózgu. Ponadto ich ograbiono: zabrano telefon komórkowy, złoty łańcuszek, pieniądze (prawie 5 tysięcy hrywien). Na napad wieśniaków podżegali i kierowali ich działaniami duchowni z tej i sąsiednich wsi. Wszystko to działo się wobec obojętnego przyglądania się, jeśli nie powiedzieć przyzwolenia milicji rejonowej. Po napadzie rodzimowiercy złożyli oficjalne zawiadomienie na milicję, która rzekomo rozpoczęła śledztwo w sprawie incydentu, lecz nadziei na sprawiedliwą reakcję władz jest niewiele. Oto relacja z tego, co rodzimowiercy przekazali na konferencji prasowej, którą transmitował jeden z ogólnoukraińskich kanałów telewizyjnych, a także zamieścili na swojej stronie internetowej. Wkrótce nadarzyła się okazja, by porozmawiać z przedstawicielami Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego. Jego zwierzchnik kardynał Najblaższy Lubomyr Huzar na pytanie na konferencji prasowej odpowiedział, że o tym incydencie nic nie wie, ale przemoc potępia. Kardynał negatywnie wypowiedział się o rodzimowiercach, o „poganizmie”, który szerzy się na Ukrainie. Lepiej poinformowany okazał się ojciec Ihor Jaciw, który reprezentował Sekretariat UKGK. Wie on o incydencie, ale wszystko wyglądało zupełnie inaczej. A jak zatem? Rodzimowiercy, oświadczył ojciec Ihor, półoszustwem „wkradli się” do tej wsi, obiecując, że zajmą się czymś zupełnie innym, a nie działalnością religijną. Swojego idola Peruna ustawili na zakazanym terenie rezerwatu, uzasadniając to tym, że właśnie tutaj znajduje się ich prastare święte miejsce. Pogańską akcję zorganizowali demonstracyjnie właśnie w dni, gdy chrześcijanie na Ukrainie obchodzili rocznicę chrztu Rusi. W konflikcie nie brali udziału „duchowni UKGK i ich pasterze”, jak twierdzą rodzimowiercy, lecz zwyczajnie mieszkańcy tej wsi, niezależnie od swoich przekonań, ponieważ oburzyło ich samowolne postępowanie rodzimowierców. Żadnego napadu, pobicia, ograbienia nie było, to wszystko zmyślenia. …Zatem dwie prawdy. Kto więc z świętych ojców mówi nieprawdę? A może prawda leży gdzieś pośrodku? Być może dokładny obraz ustalą organy ścigania, jeśli zechcą należycie zbadać ten incydent. Ale oczywiste jest, że na Ukrainie coraz bardziej zaostrza się konfrontacja między chrześcijanami a przedstawicielami nowych, czy też, według ich wersji, starych, prawdziwych wierzeń. Agresja, i to bynajmniej nie pobożna, narasta z obu stron. Szczególnie widoczny jest negatywny stosunek prawosławnych, hierarchów na przykład, do reliktów pogaństwa, które przetrwały tysiąc lat chrześcijaństwa. Przykładowo kolędowanie. Nazywanie go diabelstwem to już za wiele. Albo potępianie święta Kupały. Agresja zamiast tego, by uznać, że prawosławie po prostu zsyntetyzowało pogańskie i chrześcijańskie wierzenia, że kolędy wysławiają Boże Narodzenie Zbawiciela, a święto Kupały od dawna połączyło się z Narodzeniem Jana Chrzciciela. Jednak jeszcze większą agresywność demonstrują poganie za swoją, jak sami uważają, stratowaną przez chrześcijaństwo tysiąc lat temu starożytną wiarę. Tu już nie chodzi o syntezę, zlanie się wierzeń, ich współistnienie. Jedynie kategoryczne odrzucenie i wezwanie, by uznać chrzest Rusi za tragedię. Agresja pogan wykracza poza wszelkie granice. Zapytałem jednego z rodzimowierców, dlaczego tak agresywnie wypowiadają się o chrześcijaństwie. „Kto? Ja czegoś takiego nie słyszałem” — zdziwił się rozmówca. I zaraz zaczął obrzucać chrześcijaństwo błotem. Ciekawe, jak nazywa się zjawisko, gdy człowiek już nie słyszy samego siebie? A usłyszeć można wiele. Na przykład to, że książę Włodzimierz Wielki to zwyrodnialec, który zaszczepił słowiańskiemu plemieniu mroczniactwo — chrześcijaństwo; że główną chrześcijańską świątynię Rusi-Ukrainy — sobór Mądrości Bożej w Kijowie — trzeba zburzyć i oddać to miejsce poganom, bo tu było ich kapiszcze. Żeby nie być bezpodstawnym, zacytuję. Należy to do pióra ciekawego pisarza, który pisze dobre książki o ziołach leczniczych, o ludowych obyczajach i obrzędach. Wydawałoby się, że …pisz sobie. Ale nie, prawie w każdym utworze — dążenie do tego, by ugryźć, wyzywać, obrzucać błotem chrześcijaństwo. Dla chrzciciela Rusi, Włodzimierza Wielkiego, autor nie znajduje lepszych słów niż „książę-bastard”. Ciekawe, kto jeszcze nie wie, że Włodzimierz był prawowitym synem wielkiego księcia kijowskiego Swiatosława Igorewicza z jednej z jego żon? I ta żona, Małusza, wcale nie była niewolnicą, lecz córką wojewody z miasta Lubcz, Mała. A skoro Swiatosław miał kilka żon, to czego chcemy od poganina, który, w przeciwieństwie do matki Olgi i syna Włodzimierza, nigdy nie przyjął chrześcijaństwa? U pogan wielożeństwo było uzakonione. Nawiasem mówiąc, także sam książę Włodzimierz jako poganin przez pierwsze 30 lat życia w zupełności odpowiada dzisiejszym poganom. I tym, że w przeciwieństwie do ojca miał wiele żon, i że brał udział, jako prawdziwy poganin, w ofiarach z ludzi. Ale oto — fatalny krok: książę przyjął chrześcijaństwo i ochrzcił Ruś. Cytuję dalej wspomnianego pisarza: „Ciężkie dla Rusi tysiąclecie nadeszło od tamtego fatalnego czasu. Bo naród, zamieniwszy swoje rodzime heroiczne legendy na obce niewolnicze mity, utracił duchową jedność przed najazdem tatarsko-mongolskim. Te szalone postulaty niesprzeciwiania się złu odegrały swoją rolę także w trzydziestym trzecim”. Jeśli czytelnikom jest za mało tej historycznej ignorancji, przytoczę jeszcze jedną tezę tego samego autora. Okazuje się, że Włodzimierz Wielki nie stworzył potężnego imperium słowiańskiego, opierając się na chrześcijaństwie, lecz je zniszczył. I gdyby nie Włodzimierz, to imperium istniałoby do dziś, czyli już drugie tysiąclecie. Zatem „obce niewolnicze mity” i „szalone postulaty” — oto czym jest chrześcijaństwo w ujęciu dzisiejszych pogan. I w swojej zapiekłości nie przyjmują oni żadnych argumentów. Kiedyś przytoczyłem taki argument poganinowi, jednemu z działaczy Ukraińskiego Kozactwa. Przypomniałem rozmówcy, że to właśnie ukraińscy kozacy szli do boju, na śmierć za chrześcijaństwo, za wiarę Chrystusową. Jak zatem można uważać się za kozaka i jednocześnie agresywnie nie przyjmować chrześcijaństwa? Na to usłyszałem taką sentencję: mianowicie, przez kilka stuleci byli to jacyś nie tacy, nie prawdziwi kozacy, a prawdziwemu kozactwu jest kilka tysięcy lat. Tu dochodzimy do kluczowego momentu. Rzecz w tym, że cała ideologia poganizmu, jeśli można ją tak nazwać, opiera się na kwestii narodowej. Pytanie postawiono tak: jeśli nie jesteś poganinem, nie jesteś patriotą, nie jesteś Ukraińcem. Wracając do początku rozmowy, zaznaczę, że kierownicy Rodowego Ogniska nieprzypadkowo przybyli na konferencję prasową do stolicy w pięknych wyszywanych koszulach. Organizacja natarczywie pozycjonuje się jako autentycznie ukraińska, narodowa, prowadząc odpowiednie akcje: festiwale pieśni, wystawy, szkolenia dla młodzieży, obchody ludowych świąt. Ale czyż to wszystko w imię patriotyzmu trzeba zamieszać na nienawiści do chrześcijaństwa? Na czym jeszcze zamieszany jest ten poganiński patriotyzm? Czyżby na maniakalnej imperialno-słowiańskiej idei? Oto cytat z jednego z wystąpień na niedawnym pogańskim święcie w Kijowie. Mówi pielgrzym z Rosji „wojciel Ratybor”: „Kak raz otsiudа, iz Kijeva, nachnjotsja vozroжdeniје vsiej Rusi, vsiego slavjanstva! Vsja eta čužaja idjelogija otpadjot ot nas, kak pil ot sapog moiej trudnoj dorogi sjuda!” Co do „pyłu na butach”, poganin może się nie martwić: jego rodak Władimir Żyrinowski od dawna marzy, jak rosyjscy żołnierze będą myć buty w Oceanie Indyjskim. A co do „odrodzenia słowiańskości”, dobrze wiadomo, że mają na myśli ci, którzy umieją liczyć tylko do trzech — dokładnie tyle słowiańskich narodów są w stanie policzyć. I odbudowa imperium od Bałtyku po Kurylne (czemu by nie razem z Japonią?), ale ze stolicą w Kijowie — ten pomysł też nie jest nowy. Czyżby właśnie do tego potrzebne było poganizmo, choćby na ruinach chrześcijaństwa? Ale od razu pojawia się pytanie: czy to bolesne narodowe samouwielbienie nie wynika z chorobliwego narodowego poczucia niższości? I czy prawdziwy patriota musi szukać jeszcze jakichś ideologicznych kul ratunkowych w rodzaju poganizmu, deptząc chrześcijaństwo, które od dwóch tysięcy lat żywi cywilizację europejską? Czyżby trzeba było ogłaszać je „niewolniczym mrokobiesiem”, by udowodnić, że Ukraińcy zamieszkiwali także Atlantydę? …Po dziesięcioleciach komunistycznego bezbożnictwa, kiedy społeczeństwo dopiero odradza świątynie i otwiera drogę do cerkwi, wrażenie jest takie, jakby nam, którzy jeszcze nie przyszli do Chrystusa, proponowano przestąpić, przeskoczyć przez Niego. Ale jeśli nam mówią, że rodzima, narodowa, pogańska wiara to coś, co wyrosło z naszej natury, z otaczającego świata, to nie od rzeczy przypomnieć, że Natura z gruntu nie jest agresywna. Czy zgodzić się z mizantropami, którzy z radością stwierdzają, że najbardziej agresywnym w przyrodzie jest człowiek?

Машинний переклад

CZY TAKA REKLAMA JEST W TEJ CHWILI WŁAŚCIWA?

Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk Przedwczesna agitacja nabiera tempa, chociaż nikt nie ogłaszał wyborów. Wisi na billboardach, przerywa reklamy piwa w telewizji i wypełnia wszystkie kanały informacyjne, opanowała prasę i zawładnęła placami, wygodnie rozsiadłszy się w namiotach. Komu potrzebna ta przedwczesna reklama wyborcza kandydatów na prezydenta, którym nie może się doczekać? Po co niepokoić naród w tym trudnym czasie, gdy obywatel zajęty jest własnym przetrwaniem? Pewnie w Konstytucji albo w ustawach warto by zadeklarować prawo narodu do spokoju i do ochrony przed przedawkowaniem polityki. Jednak nadgorliwi interpretatorzy ustawy o wyborach mówią, że narodowi tak właśnie trzeba, bo, rzekomo, ustawa jeszcze nie obowiązuje. A wcześniej mówili, że ustawa obowiązuje od razu po ogłoszeniu. A naród chce spokojnego życia. Choć trochę odpoczynku, bo jesień szybko minie, zimą wybiorą prezydenta, a wiosną będzie pracować i ona, i on, i ono, żeby zapłacić za nowe taryfy i obsiać pole. Reklama wisi przed oczami i żal robi tych obcych i nie do końca obcych milionów, beztrosko przepuszczonych na tę agitację. A co będzie podczas wyborów? Istna uczta w czasie zarazy, czy raczej niepojętego ukraińskiego kryzysu. Choć Konstytucja wymaga szacunku dla narodu jako głównego źródła całej pełni władzy. Szacunek dla narodu wiele nie wymaga, wystarczy poczekać do terminu określonego ustawą, a dopiero wtedy robić reklamę, i to nie z rozmachem, bo przecież kryzys, a tysiące obywateli są bez pracy, a ci, którzy pracują, muszą harować za minimum, bo nie są pewni jutra. W czasach, gdy miliardowe długi trzeba spłacać z podatków obywateli, agitacyjny przepych nie na miejscu. Od dawna uważają nas za tępy elektorat, wiedząc, że i tak zagłosujemy z beznadziei tak, jak mówią ich „rankingi”. Jesteśmy biednymi przypadkowymi gośćmi z ulicy na ich święcie autopromocji, którą chwalą się jeden przed drugim, przechwalając się politologami technologicznymi, jak dawniej panowie chwalili się chartami. Dlatego nic ich nie obchodzi, kiedy ogłaszać święto reklamy dla siebie. Można to zrobić na rok czy dwa przed wyborami, jak im się spodoba, albo kiedy ktoś pierwszy zacznie. Można nazwać to reklamą społeczną, która w rzeczywistości nie jest koniecznie potrzebna narodowi i z jego kieszeni (bo społeczna), potrzebny jest spokój. Prawnicy tykają palcem w ustawę i mówią, że jeszcze nie obowiązuje. Może to my nie działamy, a tylko istniejemy? Jak mówił Taras Szewczenko, walamy się po świecie jak zgniła kłoda, nie panujemy nad sobą, nie wpływamy na państwo i musimy wszystko przyjmować, jak zaświatowe dusze, nie mamy siły przesunąć nawet pudełka od zapałek. Nikt na nas nie zwraca uwagi. Czekają tylko nasze grzeszne dusze przed urnami wyborczymi, aby powiedzieć: demokracja jest, i wszystko poświęcone. Takie skojarzenia budzą dzielne wezwania przedwczesnej reklamy. Ona naprawdę jest społeczna, bo daje narodowi szansę poczuć się na dole i opamiętać się.

Машинний переклад

ASIA GORSZKOWA I «NAJLEPSI NAUCZYCIELE» PISZĄ HISTORIĘ «PO DONIECKU»

Historia o historii w oświadczeniach i dokumentach, przesłanych obwodowym wysokim urzędnikom przez zastępcę przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, zastępcę przewodniczącego Donieckiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, asystenta-konsultanta deputowanego ludowego Ukrainy P. M. Mowczana, kandydata nauk fizyczno-matematycznych Marię Wasyliwną Olijnyk. Mamy nadzieję, że do dyskusji o «historii o historii» dołączą uczeni, pracownicy Ministerstwa Oświaty i Nauki, autorzy podręczników, uczniowie i nauczyciele. Prokuratorowi m. Doniecka Ołeksandrowi Dmytrowyczowi Olmezowowi Donieckiemu merowi Ołeksandrowi Ołeksijowyczowi Łukianczence OŚWIADCZENIE 23 września 2009 roku deputowani Donieckiej Rady Miejskiej na 37. sesji przyjęli uchwałę «O fałsyfikacji istorii w szkolnych uczebnikach 5—11 klassach pri izuczenii kursow “Istorija Ukrainy” i “Wsemirnaja istorija”». Za tą uchwałą zagłosowało 52 z 54 deputowanych, reprezentujących Partię Regionów i Partię Progresywnych Socjalistów. Uchwała jest sprzeczna przede wszystkim z art. 19 Konstytucji Ukrainy, zgodnie z którym «organy władzy państwowej oraz organy samorządu lokalnego, ich urzędnicy są zobowiązani działać jedynie na podstawie, w granicach uprawnień oraz w sposób przewidziany przez Konstytucję Ukrainy», jest to także naruszenie artykułów 11, 13, 15, w których mowa właśnie o wspieraniu konsolidacji narodu ukraińskiego, jego świadomości historycznej oraz o tym, że żadna ideologia nie może być uznawana przez państwo za obowiązkową. Wbrew temu trwa ingerencja Donieckiej Rady Miejskiej w proces nauczania szkół ogólnokształcących z próbą anulowania podręczników «Historia Ukrainy» oraz «Historia powszechna» i opracowania własnego podręcznika z jedyną ideologią Partii Regionów, która nie sprzyja ani konsolidacji narodu ukraińskiego, ani historycznej ocenie wydarzeń, które miały miejsce na Ukrainie. Jest to wezwanie do kopiowania podręcznika z historii Federacji Rosyjskiej i powrotu do «Krótkiego kursu historii WKP(b)». Tworzenie podręczników to kompetencja specjalistów wysokiego szczebla z obowiązkowym zatwierdzeniem przez Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy, a nie deputowanych rady miejskiej, którzy nie są specjalistami od historii. Rozwiązanie przyjętych przez 37. sesję Donieckiej Rady Miejskiej kwestii nie wchodzi, zgodnie z «Ustawą Ukrainy o samorządzie lokalnym», w zakres ich kompetencji, dlatego ta nielegalna, niekonstytucyjna uchwała musi zostać uchylona. W związku z powyższym żądam: od donieckiego mera — wstrzymania tej nielegalnej uchwały i skierowania jej do ponownego rozpatrzenia przez sesję, zgodnie z pkt 4 art. 59 Ustawy Ukrainy «O samorządzie lokalnym na Ukrainie»; od prokuratora miasta Doniecka — wniesienia protestu o uchylenie wskazanej uchwały jako takiej, która nie odpowiada Konstytucji Ukrainy i ustawom Ukrainy. Do Przewodniczącego Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Wołodymyra Iwanowycza Łohwynenki OŚWIADCZENIE O uchyleniu przyjętej przez Doniecką Radę Miejską 23 września 2009 roku antykonstytucyjnej uchwały «O fałsyfikacji istorii w szkolnych uczebnikach 5—11 klassach pri izuczenii kursow “Istorija Ukrainy” i “Wsemirnaja istorija”» 23 września 2009 roku deputowani Donieckiej Rady Miejskiej na 37. sesji przyjęli uchwałę «O fałsyfikacji istorii w szkolnych uczebnikach 5—11 klassach pri izuczenii kursow “Istorija Ukrainy” i “Wsemirnaja istorija”». Uchwała jest sprzeczna przede wszystkim z art. 19 Konstytucji Ukrainy, zgodnie z którym «organy władzy państwowej oraz organy samorządu lokalnego, ich urzędnicy są zobowiązani działać jedynie na podstawie, w granicach uprawnień oraz w sposób przewidziany przez Konstytucję Ukrainy», jest to także naruszenie artykułów 11, 13, 15, w których mowa właśnie o wspieraniu konsolidacji narodu ukraińskiego, jego świadomości historycznej oraz o tym, że żadna ideologia nie może być uznawana przez państwo za obowiązkową. Wbrew temu trwa bezpośrednia ingerencja Donieckiej Rady Miejskiej w proces nauczania szkoły ogólnokształcącej z próbą zaplanowania podręczników «Historia Ukrainy» oraz «Historia powszechna» i opracowania własnego podręcznika z jedyną ideologią «Partii Regionów», która w żaden sposób nie sprzyja ani konsolidacji narodu ukraińskiego, ani historycznej ocenie wydarzeń, które miały miejsce na Ukrainie. Jak zaznaczyła przewodnicząca stałej komisji ds. oświaty, nauki, spraw rodziny i młodzieży rady miejskiej Asia Gorszkowa, «raboczaja gruppa uprawlenija obrazowanija, w kotoruju wchodili łuczszyje uczitiela goroda Doniecka, proanalizirowała uczebniki “Istorija Ukrainy” i “Wsemirnaja istorija” w szkołach goroda i podgotowiła cełyj pierieczeń fałsyfikacyj, kotoryje obnaruszili w etich uczebnikach». Ponieważ pełny tekst przeprowadzonej analizy świadczy, że «najlepsi nauczyciele» proponują powrót do historii «jedinoj i niedielimoj», to stąd wynika, że w przygotowaniu lub przekwalifikowaniu nauczycieli historii Ukrainy w m. Doniecku są wielkie luki. Nauczyciele historii są niemal całkowicie zrusyfikowani i w znacznym stopniu wrogo nastawieni do państwowości Ukrainy, jej języka, historii. W związku z tym żądam: zażądania listy «raboczej gruppy łuczszych uczitielej…», która opracowała te fałszerstwa z błędnego punktu widzenia; wyjaśnienia, czy rzeczywiście ich kwalifikacje odpowiadają ich stanowiskom i wynagrodzeniu; niezwłocznego zwrócenia się do Donieckiego Obwodowego Instytutu Kształcenia Podyplomowego i przeprowadzenia przekwalifikowania nauczycieli historii Ukrainy w szkołach Doniecka. Jeśli również w DOKP nie ma specjalistów od historii Ukrainy, to zaproszenia specjalistów z Centralnego Instytutu Kształcenia Podyplomowego w m. Kijowie; zwolnienia ze stanowisk tych nauczycieli, którzy występują z pozycji skrajnej wrogości wobec historii Ukrainy i wychowują uczniów w takim samym duchu. Do Przewodniczącego Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Wołodymyra Iwanowycza Łohwynenki O niewykonywaniu rozkazów MON Ukrainy w szkołach m. Doniecka oraz nielegalnych uchwałach Donieckiej Rady Miejskiej i zarządu oświaty i nauki Donieckiej Rady Miejskiej Informuję, że rozkazy MON Ukrainy nr 461 «O zatwierdzeniu branżowego programu poprawy nauki języka ukraińskiego w ogólnokształcących placówkach oświatowych z nauczaniem w językach mniejszości narodowych na lata 2008—2011» z 25.05.2008 oraz nr 496 «O zatwierdzeniu Instrukcji o prowadzeniu dzienników klasowych 5—11 klas ogólnokształcących placówek oświatowych» z 03.06.2008 r. w m. Doniecku nie są wykonywane od 1 września 2008 roku. Zostały one nielegalnie uchylone uchwałą Donieckiej Rady Miejskiej nr 23/50 z 19.09.2008 r. «O rassmotrienii obraszczenija postojannoj komissii po woprosam obrazowanija, nauki, diełam siemji i mołodieży» (kopię uchwały załączam) jako takie, które nie odpowiadają wymogom Konstytucji Ukrainy, Ustawy Ukrainy «O językach w Ukraińskiej SRR», Ustawy Ukrainy «O samorządzie lokalnym». W tym roku naczelnik zarządu oświaty i nauki Donieckiej Rady Miejskiej Wałentyn Ołeksandrowycz Łaktionow ponownie skierował rozporządzenie nr 01/10-1095 z Rektorowi Donieckiego Uniwersytetu Narodowego, Bohaterowi Ukrainy Wołodymyrowi Pawłowyczowi Szewczence OŚWIADCZENIE Decyzję „O fałszerstwach historii w podręcznikach szkolnych dla klas 5—11 podczas nauczania kursów „Historia Ukrainy” i „Historia świata” zainicjowała i opracowała stała komisja ds. edukacji, nauki, spraw rodziny i młodzieży Rady Miejskiej Doniecka, której członkiem jest deputowana Rady Miejskiej Doniecka, prorektor Donieckiego Uniwersytetu Narodowego T. I. Marmazowa. Tworzenie podręczników jest kompetencją specjalistów wysokiej klasy z zakresu historii z obowiązkowym zatwierdzeniem przez Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy, a nie deputowanych rady miejskiej, którzy nie są specjalistami w dziedzinie historii. Rozstrzyganie kwestii przyjętych przez 37. sesję Rady Miejskiej Doniecka nie wchodzi, zgodnie z „Ustawą Ukrainy o samorządzie lokalnym”, w zakres ich kompetencji, dlatego jest ono nielegalne i niekonstytucyjne. Jak zaznaczyła przewodnicząca stałej komisji ds. edukacji, nauki, spraw rodziny i młodzieży rady miejskiej Asia Gorszkowa, „grupa robocza zarządu edukacji, w skład której wchodzili najlepsi nauczyciele miasta Doniecka, przeanalizowała podręczniki „Historia Ukrainy” i „Historia świata” w szkołach miasta i przygotowała cały wykaz fałszerstw, które wykryto w tych podręcznikach”. Ponieważ pełny tekst przeprowadzonej analizy świadczy o tym, że „najlepsi nauczyciele” proponują powrót do historii „jednej i niepodzielnej”, stąd wynika, że w przygotowaniu lub przekwalifikowaniu nauczycieli historii Ukrainy w mieście Doniecku istnieją wielkie luki. Nauczyciele historii są niemal całkowicie zrusyfikowani i wrogo nastawieni do państwowości Ukrainy, jej języka i historii. Tych nauczycieli przygotowuje z reguły Doniecki Uniwersytet Narodowy, w szczególności tacy wykładowcy-historycy jak T. I. Marmazowa. Szanowny Wołodymyrze Pawłowiczu! Wydaje mi się celowe, aby na wydziale historycznym Pańskiej uczelni omówić decyzję Rady Miejskiej Doniecka z 23 września 2009 roku; poddać ją ocenie wysoko wykwalifikowanych specjalistów-historyków; upublicznić tę ocenę w mediach; na podstawie wyników dyskusji rozstrzygnąć kwestię pozostawania na stanowisku prorektora ds. pracy wychowawczej kandydatki nauk historycznych T. I. Marmazowej, która występuje z pozycji skrajnej wrogości wobec historii Ukrainy i wychowuje studentów Donieckiego Uniwersytetu Narodowego w tym samym duchu. 25.08.2009 roku w wykonaniu decyzji Rady Miejskiej Doniecka z 19.09.2008 r., która zobowiązuje kierowników szkół ogólnokształcących do prowadzenia dzienników lekcyjnych w szkołach Doniecka zgodnie z językiem nauczania konkretnej placówki, klasy. To znaczy, zgodnie z siecią placówek, szkół (kopię załączam), w 210 klasach 34 tak zwanych placówek z ukraińskim językiem nauczania, w 792 klasach 52 szkół z rosyjskim językiem nauczania oraz w 786 klasach 55 szkół z rosyjskim językiem nauczania (łącznie — w 1888 klasach) dzienniki będą wypełniane w języku państwowym Rosji. I tylko w 858 klasach — w języku państwowym Ukrainy! Z naruszeniem Konstytucji Ukrainy, Ustawy Ukrainy „O językach w Ukraińskiej SRR”, Ustawy Ukrainy „O ogólnym wykształceniu średnim”, Ustawy Ukrainy „O samorządzie lokalnym” trwa rusyfikacja edukacji, jak za czasów ZSRR. „Zaprzepaszczono” wszystkie Programy rozwoju języka państwowego w Doniecku i, w rezultacie, przez 20 lat tylko 22,9 % uczniów ma możliwość uczyć się w języku ukraińskim, podczas gdy według stanu na 2000 rok ta liczba powinna wynosić 50 % — zgodnie ze składem narodowościowym ludności Doniecka według Programu. W szkołach z rosyjskim językiem nauczania nie prowadzi się lekcji w języku ukraińskim, co stworzy problemy z przeprowadzeniem testów w państwowym języku ukraińskim już w 2010 roku. W związku z tym proszę o Pańską natychmiastową interwencję w celu naprawienia sytuacji, która jest sprzeczna z obowiązującym ustawodawstwem językowym, interesami państwowymi Ukrainy oraz ukarania winnych tego przestępstwa.

Машинний переклад

Narodowa Kompania Radiowa Ukrainy przedstawia:

15 października 2009 r. o godz. 17:00 w ramach programu „Na wierność Ukrainie” w Wielkiej Studiu kompleksu koncertowo-studyjnego Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy odbędzie się wieczór twórczy DMYTRA PAWŁYCZKA z udziałem mistrzów sztuk i zespołów artystycznych. Wstęp wolny. Adres: stacja metra „Kłowska”, ul. L. Pierwomajskiego, 5-a. Informacje pod numerem telefonu: 287-22-41

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

czy jednocześnie i z Heideggerem, i z rzymskim Petroniuszem — arbitrem elegancji, uczciwości, szczerości i, jakkolwiek dziwnie by to nie brzmiało, ironii w myśleniu? Wśród narodu ukraińskiego Brajczewskich jest niewielu — on był jeden. I kiedy mowa o kohorcie wiernych synów narodu, to dlaczego z takiego człowieka robi się pasierba Ukrainy, pozwalając wyrzucić go na margines historii, — może ktoś się zlituje i wyciągnie… Obowiązek pamięci o nim — myślę, że miasto albo oddzielny uniwersytet nie zbiedniałyby, gdyby choć skromną tablicę pamiątkową zawiesiły. Byłby to krok do przezwyciężenia różnych kryzysów, a najważniejszego z nich, który zwie się obojętnością. Łarysa Kadyrowa: “15 września odbył się bardzo ciepły, szczery i pełen ducha wieczór, poświęcony pamięci Brajczewskiego, oraz prezentacja jego dwutomowego wydania — utworów, które nie zostały wydrukowane. Wieczór ten odbył się w sali kongregacyjnej “Mohylanki”, sali wypełnionej pamięcią. I wydaje mi się, że kiedy ludzie pamiętają to, co było przed nimi, za kim przyszli na ten świat, — to świętość, która czyni ludzi ludźmi. Odbyło się to dzięki pracy Jurija Kucharczuka, redaktora utworów Brajczewskiego, człowieka, który rozmawiał z nim w ostatnich latach życia mistrza naszej historii. Mało tego, że opracował drugi tom “Wyborów”, zebrał wszystkich tych nietuzinkowych ludzi dzisiaj razem, oni jeszcze chodzili do Komitetu ds. wydawania znaczących dla Ukrainy książek, kiedy jego przewodniczącym był Iwan Dracz, i “przebijali” wydanie utworów Brajczewskiego. Przyszli ludzie zdumiewający, którzy występowali niestandardowo, bo to ludzie tak niestandardowi, tak ważni… Jewhen Swerstiuk, Iwan Dracz, Ludmyła Semykina wspominali o Brajczewskim-historyku w filmie “Cienie zapomnianych przodków”, ktoś wspominał o nim jako o człowieku, z którym kilometry można było iść z plecakiem z winem na mityczne wesele Mykoły Chołodnego, kto wspominał o nim jako o człowieku, który dawał impuls do odnowy, odrodzenia prawdziwości w historii Ukrainy. Oto co było cenne. My wspominaliśmy o tym wielowymiarowym człowieku. Był wspaniałym artystą, poetą. I ja odczytałam jego przekład “Skrzypiec” Gumilowa oraz “Po co ludzie wymyślają mity” — to zdumiewający wiersz, przypowieść Skoworody z poematu Brajczewskiego. I co było dziwne — na ekranie leciał bezdźwięczny film Bohdana Żoldaka, gdzie przeprowadzał wywiad z Mychajłem Julianowyczem, i przez cały czas Brajczewski był, jakby żywy, z nami. Jakby komentował nasze wystąpienia, nie pozwalał sali obniżyć się do poziomu bytowego, do codzienności. Staraliśmy się być godni pamięci takiego człowieka, który faktycznie stał u źródeł odrodzenia Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, był jej profesorem. Słowem, gdybyśmy uświadamiali sobie, kim jesteśmy, na jakiej ziemi i po co żyjemy, może u nas wszystko byłoby inaczej”.

Машинний переклад

ARBITER HISTORYCZNEJ ELEGANCJI

Hanna TREGUB, Narodowy Uniwersytet „Akademia Kijowsko-Mohylańska” Jednym ze współczesnych popularnych trendów w studiach humanistycznych oraz socjologiczno-politologicznych stał się temat postkolonializmu i społeczeństw postkolonialnych. Ukraińcy powoli przyzwyczajają się do nowego przypisanego statusu — skolonizowanych. Od czasu do czasu pomaga to choćby w ogólnych zarysach uświadomić sobie głębokie i miejscami niedostępne dla wyartykułowania problemy duchowe własnego narodu. Najtrudniej w tym życiu — nie schować się, nie zamknąć mocno oczu i być uczciwym wobec siebie, wobec wewnętrznego „ja”. Czy zdarza się słyszeć o przyczynach głębokiego poziomu, które zrodziły teraźniejszość, jakiej wolelibyśmy nie mieć? Jak często przedstawiciele mediów, kiedy proponuje im się wybór, o czym nakręcić materiał (czy napisać artykuł) — o kolejnym skandalu z udziałem oligarchy czy polityka, albo (dla alternatywy) o międzynarodowej konferencji historycznej czy interdyscyplinarnej, — zgodnie wybierają tę ostatnią? I kiedy światowi mistrzowie psychologii i pedagogiki twierdzą, że trzeba, aby ludzkość pozostała ludzkością, humanitaryzować życie społeczne, kto mówi do szerokiego ogółu o kryzysie nie ekonomicznym, nie politycznym lub finansowym, a o biedzie z humanistyką tu i teraz, na Ukrainie? Początek i środek jesieni jest bogaty w ważne dla Ukrainy daty pamiętne. To ten okres, który podarował i, niestety, zabrał genialną postać — Mychajła Julianowicza Brajczewskiego. Smutno, że ideowy ostracyzm, w atmosferze którego żył i tworzył ten nieprześcigniony historyczny maestro, trwa do dziś, ale już w innych przejawach. O nim rzadko wspominają, jego dzieła tylko rzadko badają i wykorzystują w monografiach. Nie ma on ani pomnika, ani tablicy pamiątkowej na tych instytucjach, do pomnożenia sławy których był przychylny. Ale mimo wszystkich niepowodzeń i perypetii, w tym roku miało miejsce wydarzenie, które napawa nadzieją na pewne przesunięcia w procesie wpisywania tej postaci, jej utrwalenia w pamięci Ukraińców. Prezentacja pierwszych dwóch tomów wybranych prac wybitnego ukraińskiego historyka, filozofa, działacza społecznego Mychajła Brajczewskiego, poświęcona 75. rocznicy od dnia jego urodzin, może być jaskrawą ilustracją ducha obecnego niejednoznacznego czasu. Pamięć o człowieku, który nie dał zniszczyć dawnego zespołu architektonicznego Akademii Kijowsko-Mohylańskiej za czasów pieriestrojki, kiedy w sali kongregacyjnej białego korpusu Mazepy ówczesne kierownictwo Mohylanki chciało urządzić basen (!), wymaga nie głośnych, ale w istocie pustych dytyrambów, i nie modlenia się do zbrązowiałego obrazu, a prawdy, choćby jaka by ona nie była. Kto pierwszy z badaczy przychodzi na myśl, kiedy mowa o historii Rusi? Mychajło Hruszewski, Petro i Ołeksij Tołoczko, czasami pobieżnie — Lew Gumilow i od niedawna Omelan Pritsak. Czyż nie jest bezczelnością tutaj cokolwiek zarzucać? Ale kiedy przyjrzeć się uważniej, to zobaczymy paradoksalną rzecz: tradycyjność w wyborze analizowanych tematów. I wydaje się, że historia naprawdę działa się tak, jak o tym powiedziano w „Historii Ukrainy-Rusi” lub na stronach innej, napisanej zgodnie z tradycją, pracy. W rzeczywistości zaś historii nie zna nikt, nawet najbardziej szacowny mistrz. Znamy tylko przybliżony schemat tego, co mogło dziać się ponad tysiąc lat temu, a wielkość prawdziwego mistrza polega na tym, żeby nie bać się odchodzić od mainstreamu, odszukiwać argumenty na korzyść bytu tego, co wszyscy omijali uwagą jako legendarne, i dlatego — niepewne. Co najbardziej genialne w każdej sferze ludzkiego życia, najwybitniejsze wynalazki i olśnienia — czyż wszystko to nie wydawało się początkowo fikcją, majaczeniem lub aferą? Wtedy jak ocenić dzieła, które należą do pióra Mychajła Brajczewskiego, gdzie mowa o niejednoznacznym wydarzeniu chrztu Rusi, o Askoldzie — kijowskim carze oraz jeszcze o wielu innych rzeczach? Tradycyjność, i gdzież ta wewnętrzna wolność, na czym ona się uformuje, kiedy myślenie wpychają w futerał, poza ramy którego — ani rusz wyjść? Gdzież ci, którzy myślą niestandardowo, i czy zostali tacy? Uderza wielkość osobowości Brajczewskiego, wielowymiarowość płaszczyzn jego życia i twórczości. Według słów obecnego na prezentacji Jewhena Swerstiuka, Mychajło Julianowicz był żywą pamięcią historyczną, źródłem rozpowszechniania prawdziwej i maksymalnie dokładnej informacji o historii Ukrainy w takie czasy, kiedy tylko za czytanie i przechowywanie książek o tematyce historycznej, gdzie mowa była o Ukrainie-państwie, historii odrębnego ukraińskiego narodu, można było otrzymać wyrok. Trzeba było wtedy mieć szczególną odwagę i śmiałość, aby ratować unikalne zabytki architektury, które z lekkiej ręki radzieckiego kierownictwa mogły być po prostu zniszczone lub zamienione na składy ziemniaków albo zardzewiałego żelaza. I kto teraz wie, że artykuł „Przyłączenie czy zjednoczenie”, który należy do pióra uczonego, wywierał, według twierdzeń I. Dracza i J. Swerstiuka, na ówczesne kręgi postępowe wpływ takiej samej miary, jak „Internacjonalizm czy rusyfikacja?” Iwana Dziuby. Oto tylko praca Dziuby jest obecnie znana i dostępna czytelnikowi, a o dziele Brajczewskiego ledwie wspominają, chyba że rzucą kilka słów podczas wieczoru pamięci lub prezentacji nowego wydania spuścizny twórczej. Ale jak często to bywa, i ile osób trafia na takie wydarzenia? Warto wspomnieć jeszcze kilka momentów. Czy wielu ludzi wśród współczesnych kijowian pamięta Brajczewskiego-przewodnika? Wycieczka dla trzech, pięciu osób — ile się zbierze — po Podolu i historycznym centrum miasta. Sama pamięć o tym stała się rarytasem. A jego udział w stworzeniu arcydzieła ukraińskiej kinematografii — taśmy „Cienie zapomnianych przodków”? Paradżanow, Mykołajczuk, Semykina, Illenko i… Brajczewski. Hollywood musi nam zazdrościć, bo, być może, nieczęsto u nich do zdjęć filmu angażują takiego specjalistę, który może odtworzyć naprawdę autentyczną atmosferę epoki, o której mowa w taśmie. Osobnej uwagi zasługuje Brajczewski-filozof, artysta, poeta, literaturoznawca i tłumacz. I wszystko to w jego dorobku stanowi powód do szczególnej rozmowy. Smutno konstatować, że wśród obecnych na prezentacji dwutomnika było mało młodzieży. Z jakiegoś powodu tak się składa, że młodzież pozostaje poza procesem przekazywania pamięci o osobowościach, mających związek z tym, że Ukraina jest niezależnym, kulturalnym państwem, dobrym tonem w niej jest bycie wykształconym. Kiedy tytan światowej myśli filozoficznej Martin Heidegger przebywał w zapomnieniu i intelektualnym wygnaniu, jego uczniowie zrobili wszystko możliwe i w końcu zwrócili światu człowieka, bez myśli którego w tradycji filozoficznej byłaby przez długie lata pustka aż do momentu, dopóki jego nauki nie opublikują znowu. Tradycja przerwałaby się. Czy można pozwolić teraz dokonać aktu zapomnienia wobec Brajczewskiego, postaci, którą można porównać Akademia Kijowsko-Mohylańska, fundacja im. Ołeha Olżycza razem z wydawnictwem im. Ołeny Telihy zaprezentowały dwa pierwsze tomy wybranych dzieł M. J. Brajczewskiego, do których weszły wcześniej niepublikowane prace wybitnego ukraińskiego naukowca. Znamienne, że redaktorem tekstów i redaktorem naukowym wydania jest wykładowca katedry historii (archeologii i dawnej historii Ukrainy) NaUKMA, kandydat nauk historycznych, pracownik Instytutu Archeologii NAN Ukrainy Jurij Kucharczuk, któremu należy się pierwsza próba wydania unikalnych i prawie niezbadanych dzieł.

Машинний переклад

SIÓDMY KONKURS im. ANATOLIJA JERMAKA

Po tragicznej śmierci posła ludowego, członka stowarzyszenia „Antymafia” Anatolija Jermaka, jego przyjaciele zainicjowali konkurs dla uczniów szkół średnich i studentów. Uczestnikom konkursu proponuje się odpowiedzieć na piśmie na następujące pytania: „Czym jest patriotyzm?” i „Czym jest idea narodowa?”. Prace te należy nadsyłać na adres Ukraińskiego Radia lub Ligi ukraińskich mecenasów. Najlepsze z nich będą czytane w audycjach radiowych, a ich autorzy zostaną wyróżnieni dyplomami i nagrodami pieniężnymi. Jury podsumowało wyniki siódmego konkursu. Pierwszą nagrodę przyznano studentce z Czerniowiec Tetianie Połubko. Drugą — Serhijowi Sawoszczence ze wsi Wesełyj Chutir w rejonie czornobajiwskim obwodu czerkaskiego. Trzecią — Iryni Hupalyk ze wsi Farynky w rejonie kamiń-kaszyrskim na Wołyniu (oboje uczniowie) oraz uczniowi liceum z Białej Cerkwi na Kijowszczyźnie Jurijowi Paustowskiemu. Nagrody pocieszenia otrzymały Światłana Huzwa ze wsi Storożowe w rejonie czutiwskim obwodu połtawskiego oraz Walerij Olszański z miasta Saki na Krymie. Fundatorami nagrody są Liga ukraińskich mecenasów, Instytut Problemów Bólu (dyrektor Wołodymyr Bierseniow) oraz przyjaciel Anatolija Jermaka Jewhen Miedwiedjew. Biuro prasowe Ligi ukraińskich mecenasów

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

— Proszę doprecyzować: a) Czy była Pani prześladowana? b) Czy zdarzało się słyszeć od czytelników, że rozpoznawali pierwowzory? — Było wszystko i różnie, bo świat jest nie tylko bardzo podobny, on jest ciasny, zwłaszcza nasz, literacki. Dochodziło nie tylko do skandali, ale do absurdu. Czytając po raz kolejny powieść Olgi Kobylańskiej „Apostoł czerni”, złapałam się na pragnieniu napisania o starzejącej się słynnej pisarce, której limit genialności wyczerpał się wraz z prostymi ludzkimi potrzebami: zakochiwania się w mężczyznach, zazdrości, czyli z limitem libido. Ale pisać o takiej kobiecie, prawdę mówiąc, się obawiałam, ponieważ w Ukrainie kobiet-klasyków jest mało, a więc, oczywiście, mogłyby pojawić się niepożądane skojarzenia. Dlatego zabezpieczyłam się i napisałam o starzejącym się radzieckim klasyku, odpowiednio upiększając jego życie właściwym epoce dżentelmeńskim zestawem typowych zalet i wad. I wywołałam taki skandal wśród kolegów, że zaczęłam nie tylko ludzi, ale i sama siebie bać się, jak Gogol, wybaczcie za nieskromność. A od niedawna boję się przyjeżdżać do swojej Orłówki, bo tam też czytają moje książki i już rozpoznali w moich bohaterach całą moją rodzinę: i ciotki, w tym samym czasie, ale w różnych światach… — Widzi Pani, jak subtelnie wyczuwa Pani bodziec, w rzeczywistości bardzo ukryty nawet przed samym autorem. Ale nie wymieniła Pani mojego najnowszego zbioru nowel „Krótki taniec na wiedeńskim balu”, który poświęcony jest problemom kobiety w męskim świecie, współczesnym, a przez to szczególnie okrutnym, cynicznym i podstępnym. Jak Pani widzi, jeszcze nie wyczerpałam własnych kompleksów i motywacji dotyczących tego tematu. Tak, nigdy nie mówię o tym, co mi jako kobiecie przyszło przezwyciężyć na drodze do prawa bycia samowystarczalną osobowością, ale o tym piszę, być może naiwnie mając nadzieję ostrzec inne… Ale Pani pewnie sama nie raz łapała się na myśli, że nie wie, po co pisze, tym bardziej, co chce powiedzieć. Gdzie cel i jaka motywacja tych dobrowolnych mąk?! No nie dla sławy czy popularności, bo u Sońki Złotej Rączki czy Żyrinowskiego jest ona większa! Nie wiedział, po co „cierpi, męczy się i nie kaja” także Taras Szewczenko, i przerażał się własnego talentu Mykoła Gogol. Aż oszalał od tego, O CZYM i o KIM zmuszał pisać go Geniusz. W młodości wydawało mi się, że moja misja „z góry” — przedłużyć w słowie życie tych drogich i niepowtarzalnych ludzi, których śmierć bezlitośnie wyrywała mi sprzed oczu. Teraz myślę, że każdy artysta-twórca zaprogramowany jest jeszcze na to, by dać odpowiedzi na decydujące pytania moralno-etyczne swoich czasów, w szczególności i na te, które Pani wymieniła… — Co jest ciekawsze — żyć czy pisać? — Chyba żyć i pisać. — Proza jako życie czy proza życia? — Podobają mi się obie definicje i to, co za nimi stoi. A im dłużej żyję, tym więcej znajduję pociechy w zwykłej prozie życia, która daruje mi fabuły i długo wyczekiwaną możliwość pisania. — Na ile ważna jest dla Pani przynależność do literackiej „tusowki”? Czy wierzy Pani w literackie braterstwo? — Dawniej, w młodości, kiedy wszyscy dopiero wyruszaliśmy na jarmark literacki, „tusowki” czy twórczy bon ton, jak mówiliśmy, dla mnie znaczyły bardzo wiele. Do dziś wspominam ze łzami nostalgii te wieczory, spotkania, seminaria, zwłaszcza marzec 1977 roku, kiedy nas z Panią, a także Mychajłem Szewczenkiem, Natalką Biłocerkiveć, Łarysą Choroleć, Walą Kuzmenko, Tamarą Kostecką i innymi przyjmowano do Związku Pisarzy. W tym było poczucie współbrzmienia, jedności krwi ze swoim pokoleniem i celu — powiedzieć prawdę w jego imieniu. Szkoda, że nie zawsze to wychodziło… Dziś cenię spotkania z dobrymi i utalentowanymi przyjaciółmi, szczerą rozmowę, wypełnioną wspomnieniami młodości i planami na… oczywiście, przyszłość. Czy wierzę w literackie braterstwo? Wierzę. I marzę o takim towarzystwie, zwłaszcza dziś, kiedy nasze z Panią pokolenie już wraca z jarmarku… Właśnie czas przypomnieć sobie o tym, co najcenniejsze — szczęściu komunikacji bliskich duchem ludzi. — Trzech Pani najnowszych książek „Ciń Huan Hoń”, „Krótki taniec na wiedeńskim balu” oraz „Siostra mojej samotności” w zupełności wystarczyłoby, aby ze smakiem omawiać szerokość Pani zainteresowań tematycznych, możliwości autorskich i odkryć stylistycznych. Zatem: ironia, groteska, sarkazm… Ukraińska powieść absurdu. Teatr cieni. Polityczny horoskop i psychologia zwyrodnienia na politycznym jarmarku — to wszystko moje wrażenia z powieści „Ciń Huan Hoń” — telegraficznym stylem. „Siostra mojej samotności”…

Машинний переклад

«ŚWIAT JEST CIASNY, ZWŁASZCZA NASZ, LITERACKI»

— Halino Tymofiijiwno, bez długich wstępów bierzemy się do dzieła. Porozmawiajmy o Pani twórczości, i to jest właśnie ten szczęśliwy przypadek, kiedy czytelnikom nie trzeba długo opowiadać, kto jest u nas w gościach. Jeśli już będziemy uciekać się do wstępów i prologów, to tym prologiem jest Pani poezja. Nie wierzę, że jej „słońca krzew zielony” nie świeci i nie grzeje. Zatem, poetka Halina Tarasiuk — to wczoraj czy dziś? — Nie mogę zarzekać się, ale chyba poezja to już wczoraj. Jak młodość — namiętna, burzliwa, pełna iluzji-aluzji. A jeśli nawet będzie „powrót”, to w inną jakość estetyczną, być może będą to filozoficzne „rozmyślania”. Boję się powtórzeń. Życie jest zbyt krótkie, by powtarzać się nawet w samym sobie. I to przede wszystkim dotyczy twórczości. Ale — jak pięknie (do łez) Pani o „słońca krzewie zielonym”… I świeci, i grzeje, i dodaje sił, i dumy, jak dziewczęce fotografie, niby mówiąc: oto jakimi byliśmy pięknie-genialnymi. Nie na darmo życie przeżyte… Ale jest jeszcze jedna zawada — gatunki literackie są bardzo zazdrosne. I jeśli pragniesz osiągnąć doskonałość w którymś z nich, musisz żyć i tworzyć według jego surowych praw. Dlatego piszę albo tylko nowele, dopóki się nie wypiszę, albo powieści — można nawet kilka pisać równolegle. Niedawno, w pauzie między powieściami, pociągnęło mnie do sztuki. I spróbowałam. I napisałam. Jednym tchem. I odłożyłam, bo tam jest wszystko: intryga, energiczne kwestie i dialogi, zapach epoki, nawet obrazy bohaterów są wypisane, ale nie ma tego, co najważniejsze — czystości gatunku. — Na ile w momencie zamysłu czuje Pani gatunek? I jak odnosi się Pani do tego, że obecnie i prozę, i poezję nazywa się „tekstami”? — Wszystko zależy od „materiału”. Jakieś poruszające realne wydarzenie, zwłaszcza tragiczne, wymaga zwięzłej, skoncentrowanej formy wyrazu. Żeby twoja interpretacja pisemna poraziła czytelnika jak błyskawica. Przekazać to można krótkimi zdaniami, „rąbaną” frazą, „zagadkowym” początkiem i „napięciem” namiętności… Albo odwrotnie, „materiał” prosi się o filozoficzne uogólnienie, psychologiczne śledzenie. Wtedy włącza się odpowiednia forma myślenia: powieściowa, a nie nowelistyczna czy poetycka. Normalnie, ponieważ ten termin wymyślili ci, którzy naprawdę nie wiedzą, jak nazwać… swoje teksty. Ja zaś na określenie swoich utworów tego słowa nie używam. — W Pani wierszach z lat 80.—90. pojawiły się ostre i bolesne motywy, powiedzmy, jak w wierszu „Jestem kobietą z kolejki” itd. Co to było — celowe uproszczenie romantycznej lirycznej bohaterki, refleksje społeczne, poszukiwanie temporytmu monologów dla bohaterów utworów prozatorskich czy coś innego? — Pewnie wszystko, co Pan wymienił z taką znajomością rzeczy i wyczuciem autora. Rzeczywiście, niemało, że tak powiem, wypróbowanych w poezji motywów stało się tematem moich utworów prozatorskich. A „coś innego” — to być może kryje się w samej mojej naturze. Przy całej swojej tolerancji, dobroci i skłonności do wybaczania, wewnętrznie przebywam nieustannie w stanie wojny przeciwko wszystkiemu, co narusza moje naiwne pojęcia o sprawiedliwości. To wyjaśnia i moją aktywną postawę obywatelską, i takie… „rewolucyjne” motywy w twórczości. Tym bardziej, że w tamtych czasach wierzyliśmy, iż Słowem można jeśli nie zmienić, to przynajmniej trochę udoskonalić świat. — Czy to nie poezja wpłynęła na to, że wiele Pani utworów jest monologicznych? — Myślę, że tak. Rzecz w tym, że monolog, w tym także w poezji, zawsze budzi zaufanie, prowokuje zgodny dialog z czytelnikiem. — „Gryźcie, gryźcie jabłko mojego życia” — cytuję Pani poetycki wers, by zapytać, na ile autobiograficzna jest Pani proza, osobiste — przeżycia, pokrewni — bohaterowie? — Trudne pytanie… Nigdy nie zastanawiałam się nad tym… Jak Pan wie, gdzieś w szesnastym roku życia zaczęłam pisać nowele, które po trzydziestu latach weszły do książki „Miłość i grzech Marii Magdaleny”. One rzeczywiście były biograficzne, ponieważ włożyłam w nie całe swoje życiowe doświadczenie i pojęcie o ludziach oraz świecie, który wyznaczały granice mojej rodzinnej wsi. Napisałam gdzieś 15 nowel i koniec! Materiał się wyczerpał! Tym bardziej, że podejrzewano mnie (to były lata 1966—1968) o nacjonalizm, o wypaczanie radzieckiej rzeczywistości kołchozowej, naśladowanie Kafki i Joyce’a, o których w ogóle nie słyszałam na swoich podolskich stepach. I wtedy zaczęłam pisać wiersze, które żywią się emocjami, gdzie nie jest potrzebny fakt, nie trzeba rąbać prosto w oczy szarej prawdy-matki, gdzie, przeciwnie, prawdziwość tworzy się metaforą — iluzją, półtonami i aluzjami. I dopiero po trzydziestu latach, nabrawszy w duszę wrażeń z tysięcy wydarzeń, charakterów, wiedzy o własnym i setkach cudzych żyć, zrozumiałam, że znów jestem gotowa pisać prozę. Oczywiście, w każdym utworze jest jakiś osobisty akcent, jakaś drobnostka, epizod, który wyrywasz z własnego życia, z własnego doświadczenia, by nadać krańcową prawdziwość temu, o czym piszesz. Ale częściej bywa tak, że cudze, podsłuchane czy podpatrzone życie musisz przepuścić przez siebie, przeżyć jak uderzenie błyskawicy. I często — przeżyć po raz pierwszy, włączając na pełną moc wszystkie swoje emocje. Wtedy dzieje się cud twórczości: cudze doświadczenie życiowe staje się twoim. To wszystko jedno, co grać rolę w spektaklu: im bardziej zacierają się granice między cudzymi rysami a własnymi, tym większe prawdopodobieństwo wiarygodności, życiowości i prawdziwości obrazu. Ale mam też prawdziwie autobiograficzną — gatunkowo — powieść „Grzeszni, uczciwsi od cherubinów”. Choć, patrząc szerzej, ta autobiograficzność to w rzeczywistości całkowite zmyślenie, bajka, piękna i straszna, opowiedziana ustami pięcioletniej dziewczynki, która żyje w ciele pięćdziesięcioletniej kobiety. — Jednak ostatnio ostrzega Pani czytelnika: „Wszyscy bohaterowie utworu, przedstawieni w konkretnych realiach historycznych, są zmyśleni”. Chociaż w jednym ze swoich wywiadów mówi Pani o tym, że wszelcy ludzie i realia są dla Pani „materiałem powieściowym”… — Między tymi „oświadczeniami” nie ma sprzeczności. Nie piszę o konkretnych wydarzeniach i konkretnych ludziach, bo to nieciekawe. Ja „maluję” zjawiska i typy charakterów, które, oczywiście, nie są wyssane z palca, mają realną podstawę. Czasem jakaś cecha, fraza, czyn, wydarzenie z życia jednej osoby zmusza do napisania całej powieści. Ale powieść nie jest o konkretnej osobie, a o zupełnie innej, ulepionej z tysiąca podobnych typów. A czasem wydaje mi się, że ogólnie wszystkich swoich bohaterów rysuję z siebie. We mnie też jest namieszane wszystkiego… i kompleksów, i manii, i tego, co niskie, i tego, co wysokie, grzesznego i świętego… Inna sprawa, co właśnie z tego wszystkiego stanie się wewnętrzną motywacją do napisania utworu. Przecież każdy pisze tylko o tym, co osobiście zabolało, zapiekło, słodko zamroczyło czy po prostu dopiekło. I jeśli mu się to udało, wtedy i czytelnika boli, i postacie są „rozpoznawalne”. Przy tym każdy czytelnik rozpoznaje swojego „bohatera”. A ja mam przez to mnóstwo nieprzyjemności… i wujów, i braci ze szwagierkami, a kogo z postaci nie rozpoznali, to myślą, że to ja, moje dzieci i mężowie… Szczególnie dotyczy to powieści monologicznej „Mój trzeci i ostatni ślub”. Dlatego zaczęłam ostrzegać czytelników: „wszystko w książce jest zmyślone”. Choć nie wiem, czy to pomoże… — Jak i jakie okoliczności Pani życia wpływają na pisanie Pani książek? Co żywi Pani autorskie emocje — miłość, nienawiść, żal, współczucie? Jaki jest punkt wyjścia pisania? — Myślę, że każde z ludzkich uczuć i wszystkie one w kompleksie. Jeśli chodzi o okoliczności… Bieda, smutek nie tylko wybija z siodła — zabija. Ale oto aktywna działalność społeczna, jakiś „heroiczny” czyn — sprzyjają. Wydaje się, że Ten, Kto obdarzył mnie pisarskim talentem, uważnie śledzi czystość i szlachetność moich działań i zamiarów. Gdy chcę w różnych okolicznościach skłamać, na coś przymknąć oczy, gdzieś przemilczeć, On mi dosłownie „odcina tlen”. Pozbawia natchnienia. Nie mogę ani pisać, ani czytać, ani żyć. Dlatego, jak mówi jedna z moich bohaterek z humoreski „Gwadalkwiwir i dalej” jeszcze z 1993 roku, „muszę być zawsze w epicentrum walki i na ostrzu boju”. Taka jest zapłata za prawo do pisania… Ale mimo wszystko największym bodźcem do pisania jest przeznaczony mi na to czas, który niestety nieubłaganie mija. — Jeszcze kilka lat temu bez zastrzeżeń mogłabym powiedzieć, że w Pani prozie dominują kobiety. Dzisiaj, po pojawieniu się powieści „Między piekłem a rajem”, „Świątynia na bagnie”, „Cin Huan Goń” chodzi raczej o kobiety w męskim świecie, o mężczyzn w świecie zdeformowanych wartości, o mężczyzn i kobiety, którzy istnieją w od-

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

poezję. Ale wszyscy tłumacze, na szczęście, perfekcyjnie znali język ukraiński i byli w pewnym stopniu zaznajomieni z dialektami zachodnioukraińskimi, więc szukali odpowiedników. Ale w większości przypadków, oczywiście, tekst adaptują. Jeśli chodzi o powieść „Ciń Huń Hoń”, to pisałam ją tylko dla Ukraińców. Tym bardziej, że w obcojęzycznym przekładzie straci ona wszystko, dla czego ją pisałam. — „Być sławnym to nieładnie”, — tę frazę często powtarzają i ci, którzy za sławę gotowi są sprzedać duszę. Jaki jest Pani stosunek i samoocena jako pewność siebie, w swoim powołaniu? — Nigdy nie byłam sławna nawet na całą Ukrainę. Dlatego nie wiem, jak to jest. Ale na całe województwo byłam. Nic szczególnego. Wręcz przeciwnie, popularność pisarza tradycyjnie wymagała niemałych cnót, wytrwałości, obowiązkowo patriotyzmu, aktywnej postawy obywatelskiej… I ja te wymagania uczciwie spełniałam. Nie mogłam się rozluźnić ani w pracy, ani w domu, bo wszędzie mnie rozpoznawano. Tresowałam swoje biedne dzieci, żeby odpowiadały wyobrażeniu ludu o dzieciach pisarki. Nawet spałam w dresie na wypadek, gdyby zaczął się, nie daj Boże, trzęsienie ziemi czy pożar, żeby pierwszą wyskoczyć ratować ludzi. Oczywiście, w pewnym stopniu wyolbrzymiam. Bo im więcej ludzi cię zna, tym więcej masz czytelników. Ale kiedy przeprowadziłam się do Kijowa, gdzie w ogóle mnie nie rozpoznawali nawet koledzy-pisarze, Panie, jakież poczułam ulgę! Upajałam się nieznajomością i wolnością! Prawda, czasy się zmieniły. Teraz znany pisarz — to skandaliczny pisarz. A ja boję się skandali, choć zostałam wyrzucona ze Związku za „niemoralne zachowanie” przez „wysokomoralnych” złodziei Jaworiwskiego, Kryma i ich lizusów. — Moralność i niemoralność. Autorytety moralne. Moralność ludowa. Artysta — niszczyciel moralności czy jej fundament? — Zależnie od tego, co społeczeństwo rozumie pod tym terminem. Jeśli mówić o moralności chrześcijańskiej, to musi być jej fundamentem. A jeśli o moralności społecznej, czasem podwójnej, a nawet potrójnej, jak obecnie u nas się dzieje, to oczywiście, jej niszczycielem. Kryteria każdy wyznacza sam. — W danych wydawniczych Pani książek czasem widnieją imiona Pani dzieci… Zatem, one — Pani pierwsi krytycy. Czyje słowo ważne jest dla Pani usłyszeć po wyjściu książki? — Dzieci — to nie tylko moi krytycy. One — to projektanci, a nawet wydawcy niektórych moich książek. Bardzo się z nimi liczę. Mają wspaniały gust literacki. Często radzę się nawet, jak nazwać utwór. Ale nie obciążam zbytnio swoimi „dziwactwami”. One mają własne życie. A jednak miło mi, że jest w nim miejsce i dla mamy, tym bardziej, że szanują moją pracę i pomagają. A czyja opinia jest ważna po wyjściu książki?.. Chyba którejś z moich stałych czytelniczek-kibicek. U mnie, oczywiście, ich — nie cała Ukraina, ale na fanklub wystarczy. — Co jest tym jedynym, co Pani nie zdradziło, oraz kogo lub czego nie zdradzi Pani w losie pisarskim? — W losie pisarskim? Mój talent, choćby nie wiem jakiej był wielkości, ale jest on — uczciwy, dobry i niezawodny. I jeszcze — dzieci. Tym dwóm wartościom też nigdy nie zdradziłam i nie zdradzę. — Jakie pytanie zadałaby Pani mnie, gdyby przeprowadzała Pani ze mną wywiad z jednego pytania? — To, które Pan zadał mi jako przedostatnie. Rozmawiała Lubow HOŁOTA

Машинний переклад

POEZJA, KTÓRĄ CYTUJĄ WŁOSI

Nie, nie pomyliłam się i nie zapomniałam powiedzieć „Śmierć — siostra mojej samotności” — tak nazywał się Pani pierwszy romans. Pierwszy w autorskim dorobku i pierwszy w literaturze nowego okresu. Jako pierwsza zaczęła Pani mówić, jak sama Pani pisze, o „tym, co się z nami działo i dzieje”, oczami przedstawicieli dwóch światów, na które podzielone jest nasze społeczeństwo. Była to „bomba” również dlatego, że chodzi o dwie pisarki, o to, że prawda życiowa i prawda twórcza dla wielu były dwiema różnymi prawdami i od tego nie schowasz się za socrealizmem… Właśnie ujrzało światło dzienne poprawione wydanie tego romansu i słowo „śmierć” zniknęło z jego tytułu. Cóż, czasem śmierć wyzwala człowieka z męczarni sumienia, ale czy śmierć nosiciela ułomnego sumienia uwalnia nasze społeczeństwo od podwójnej moralności? — Kiedyś myślałam, że śmierć to uwolnienie od męczarni, chorób, błędów, czyli od „brzemienia” ziemskiego życia. Ale niestety, z biegiem lat gorzko przekonałam się, że śmierć od niczego nie uwalnia. Ona jest po prostu inną formą istnienia, równie zniewolonego naszymi ziemskimi grzechami i uskrzydlonego naszymi cnotami. To znaczy, że na „tamtym świecie” czy w świecie równoległym, który nazywamy „pamięcią”, nie jest lżej niż w realnym. Mnie, prawosławnej chrześcijance, która regularnie chodzi do świątyni modlić się o zdrowie żyjących bliskich ludzi i za spokój duszy tych, którzy odeszli za wieczną granicę, podoba się jeden postulat wiary chrześcijańskiej obrządku protestanckiego, według którego człowiek musi żyć sprawiedliwie tu, na ziemi, i odpokutowywać grzechy również tu, i samemu — za życia. Bo nikt po Pani śmierci za Panią nie wyprosi u Boga dla Pani nawet okrucha przebaczenia, tym bardziej życia wiecznego w raju. Otóż ta myśl, wydaje mi się, jest główną ideą poprawionego romansu „Siostra mojej samotności”, który obejmuje okres ukraińskiego życia od 1986 roku — roku katastrofy czarnobylskiej — do naszych dni. Czyli pogranicze dwóch epok i wszystkie kataklizmy, które spadły na los naszego narodu. I, oczywiście, głównej bohaterki, porzuconej przez wszystkich, nawet przez śmierć, i zmuszonej na nowo „uczyć się” nie tylko chodzić, ale i żyć. Od nowa. Bez podwójnych standardów. To trudne. Bo ludzie w istocie swojej nie zmieniają się. Ale szczęściem jest, gdy mają czas przemyśleć wszystko, co się z nimi działo i dzieje. Dlatego największą wartością dla mojej bohaterki w tej piekielnej walce z samą sobą jest już nie śmierć, jej wyimaginowane (a może i nie) porozumiewanie się, a dokładniej, spowiedź przed dawno zmarłą przyjaciółką-rywalką. Zatem dlatego właśnie zniknęło z tytułu książki słowo „śmierć”. — Język Pani utworów jako główne narzędzie charakterystyki bohaterów. Szczególnie widać to na przykładzie romansu „Ciń Chuan Hoń”. Ale we wczesnych opowiadaniach, a także w nowelach ostatnich lat, łatwo było po nim rozpoznać Bukowiankę, Podolankę itd. Niektóre „dopuszczenia w leksyce”, jak przekleństwa i rusycyzmy. Czy jest Pani zadowolona z jakości tłumaczeń swoich utworów? Czy w pełni oddają one Pani zbyt „ukraińskie utwory”? — Nie lubię destylowanej wody. I języka — również. Moi bohaterowie mówią tak, jak rozmawiamy wszyscy w życiu. Oprócz tego, jakkolwiek dziwnie by to nie brzmiało, bogactwo języka ukraińskiego można podkreślić różnobarwnością dialektów, tym bardziej, że głębie języka kryją w sobie takie możliwości przekazu nastroju i ducha, sytuacji, że trudno uwierzyć. Dostrzegłam to, choć to dziwne, w języku rosyjskim Żwanieckiego. Jeśli chodzi o tłumaczenia, to moją prozę mało tłumaczono. Więcej W Sali Kongregacyjnej Akademii Kijowsko-Mohylańskiej odbyła się prezentacja zbioru poezji znanego włoskiego poety Corrado Calabro „Nie powiem ci, że to miłość”. Książka składa się z przedmowy, wywiadu z profesorem Calabro, w którym opowiada on o sobie i poezji. Dalej znajduje się właściwa poezja. Jest ona przedstawiona w dwóch językach: włoskim i ukraińskim. Przekładu oraz wywiadu z autorem dokonała Oksana Pachlowska, profesor Uniwersytetu Rzymskiego „La Sapienza”. Wśród gości w akademii byli Ambasador Włoch na Ukrainie Pietro Giovanni Donnici, tłumacz dzieł antycznych Andrij Sodomora, poeta Iwan Dracz. Książka Calabro jest interesująca zarówno dla naukowców, miłośników kultury antycznej, jak i dla młodzieży. Wszak, według słów gości, we Włoszech młodzieńcy i dziewczęta cytują jego poezję w swoich wiadomościach sms. Można by wiele mówić o poezji, ale jest ona zjawiskiem niewyczerpanym. Dlatego zaproponuję czytelnikom komentarze samego mistrza współczesnej poezji włoskiej Corrado Calabro. — Panie Calabro, jakie jest Pana słowo do ukraińskiego czytelnika? — W moim tekście jest symbioza, wielka harmonia z ukraińską duszą. Przede wszystkim to, co nas łączy, to miłość do przyrody, a jednocześnie zachowanie pamięci historycznej. Na bazie wspólnych greckich korzeni rozwinęliśmy dwie bardzo różne kultury. Ale one zawsze się kontaktowały. Odbywała się wymiana handlowa między dwoma narodami. Statki, które przewoziły towary, przewoziły także produkty cywilizacji — informację, język. Nieprzypadkowo Puszkin nazwał „złotym językiem” język Włochów tego regionu. Ta bliskość republik morskich dowodzi, że morze łączy. Wiele moich wierszy jest o morzu, które rozciąga się od jednej ziemi do drugiej, a także od jednej cywilizacji do drugiej. Przyciąganie, które odczuwają wobec siebie nasze dwa narody, sprawia, że sami odczuwamy w jednakowy sposób także to, co jest wielkimi tematami bytu: miłość, przyroda, czas, który mija, a który pomaga odnaleźć poezja. — Mówi Pan o transformacji kulturowej w erze globalizacji. Jak sam Pan odnosi się do tej transformacji? — Jest transformacja w codziennym życiu, która jest dość odczuwalna. Ale ona trwa dzień, tydzień lub miesiąc i mija jak woda, nie pozostawiając śladu. Są zdumiewające rzeczywistości, na przykład symultaniczne procesy w różnych częściach planety. Obecnie ukraiński chłopak może grać w jakąś grę elektroniczną z innym ukraińskim chłopakiem w odległości kilometrów tak, jakby siedzieli w jednym pokoju. Ale to nie wszystko. Są rzeczywistości o wiele głębsze, tak samo stare jak człowiek. Znajdują one wyraz jedynie w szczęśliwym momencie odnalezienia poezji. I w odróżnieniu od komunikacji masmedialnych, które trwają jeden dzień, przesłanie poetyckie może trwać tysiąclecia. — A jakie problemy są obecnie we włoskich mediach? — Te problemy zobaczyłem także w innych krajach europejskich. Dziennikarz wykonuje misję jeszcze ważniejszą wtedy, gdy informacja dociera bezpośrednio do odbiorcy. Zadaniem dziennikarza jest uporządkowanie tej informacji, danie jej kompleksowego obrazu w taki sposób, aby czytelnik mógł się zorientować. Inaczej czytelnika po prostu zniesie ten potok informacji i nie odnajdzie on w nim sensu. Jednak nieczęsto dziennikarz potrafi umiejętnie podać pod osąd odbiorcy to, co dzieje się w otoczeniu. Pan Calabro denerwował się przed wystąpieniem. Oczywiście, poeta nie musi wyjaśniać własnego świata artystycznego, nie powinien tłumaczyć intencji własnej przestrzeni literatury. Poeta ma tworzyć i zachwycać, abyśmy poprzez postrzeganie tej fantasmagorycznej rzeczywistości stawali się inni. Tymczasem o wydaniu zbioru Corrado Calabro można było usłyszeć takie opinie. Profesor Nicola Franco Balloni, dyrektor Włoskiego Instytutu Kultury: „To spotkanie odbywa się pod znakiem poezji, która jest jedną z najbardziej wyrazistych, najbardziej wyrafinowanych form ucieleśnienia twórczości. Mamy zaszczyt witać w Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Corrado Calabro — wybitnego poetę, włoskiego intelektualistę, ale znanego, zasłużonego prawnika. To bardzo miły i długo oczekiwany gość, którego cieszymy się witać tutaj, w Kijowie. W ostatnich dniach w wydawnictwie „Litopys” we Lwowie ukazała się książka Corrado Calabro „Nie powiem ci, że to miłość”. Chcę zaświadczyć, że Akademia Kijowsko-Mohylańska zawsze wspierała inicjatywy Włoskiego Instytutu Kultury w Kijowie, za co jesteśmy jej szczerze, z całego serca wdzięczni”. Sama zaś tłumaczka, znany ukraiński intelektualista Oksana Pachlowska, doktor nauk filologicznych, profesor Uniwersytetu Rzymskiego „La Sapienza” twierdzi: „Droga do tej książki była niełatwa i długa. Książka zbudowana jest tak, że naświetla różne aspekty osobowości autora. Zarówno w wywiadzie, jak i w artykule znajdziecie myśl, że poezja porusza się skomplikowanymi drogami do ludzi. Szukasz poezji w sobie, a poezja szuka siebie w tobie. I długo szłam do tej książki, ponieważ poezja jest bardzo skomplikowana, a rola tłumacza jest teraz szczególnie trudna, ponieważ nie chodzi po prostu o poetycki przekład tekstu, ale także o przekład kulturowy. I jest to ten rzadki, piękny przypadek, kiedy ja, tłumacz, w każdy wiersz przekładałam także kulturę. Zarówno w poezji, jak i w rozważaniach o niej mowa jest o części kultury włoskiej, kultury śródziemnomorskiej”. Goście tamtego wieczoru ze szczególnym wzruszeniem słuchali dwóch głosów: poety i tłumaczki, dość współmiernych w płaszczyźnie transcendentalnej, metafizycznej. Pietro Giovanni Donnici, Ambasador Włoch w Ukrainie: „Dla mnie przybycie dzisiaj tutaj, do Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, jak zawsze jest impulsem przede wszystkim emocjonalnym. Wiem, że to historyczne miejsce. Ale to nie tylko zabytek historii, lecz także współczesny ośrodek kultury i intelektu; to miejsce, gdzie właśnie kultywuje się to, co nazywa się ukraińską kulturą narodową, to historia waszego kraju, to duchowy rdzeń ukraińskiej kultury. Trudno przecenić rolę „Mohylanki”, zwłaszcza dla was, młodych. Książka Calabro to bardzo przyjemny zbiór, ale ta przyjemność nie odbiera głębi. I bardzo chciałbym sobie wyobrazić, że książka będzie długo leżała u was przy łóżku i stanie się ulubioną”. Rektor Odeskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Miecznikowa Wałentyn Smyntyna, który pomagał w tłumaczeniu i wydaniu pierwszego w Ukrainie zbioru Calabro „Czerwony kolor Alicudi”, podsumował: „To nowe wydanie przyniesie nowy sukces i stanie się osiągnięciem na drodze zlania się naszych dwóch kultur i dwóch etnosów. Wszyscy wiemy, że cząsteczka ma skłonność do dualizmu. Wychodząc z tego, chcę powiedzieć, że dzisiaj mamy zaszczyt widzieć, jak dualizm demonstruje człowiek, a mianowicie prezydent poezji Calabro, który z jednej strony jest wybitnym działaczem państwowym Włoch i to wymaga odpowiedniej mentalności. Z drugiej strony pan Calabro to wybitna osobowość we włoskiej poezji, poeta ze światowym imieniem, i to znowuż inna mentalność, zupełnie inny sposób zachowania i inny sposób duchowych i serdecznych uczuć. Te dwie pozornie niekompatybilne hipostazy łączą się w jednej osobie”. Andrij Sodomora, znany ukraiński tłumacz antyku, jest przekonany, że „wysokim znakiem antyku jest tutaj to, że i autor, i tłumaczka są poetami i naukowcami. To znak antyku, który nigdy nie oddzielał poetyckiego słowa od naukowej myśli. Dwujęzyczność to obecność nie tekstów, a żywych głosów. Te głosy są naprawdę współbrzmiące. To dlatego, że tłumaczka Oksana Pachlowska zdołała dzięki swoim umiejętnościom i talentowi poczuć i stać się z autorem jedną duszą. Zapadła mi w duszę fraza pani Oksany o tym, że poeta Calabro to walka z dewaluacją miłości i słowa”. Na zakończenie spotkania Natalia Trochym, reprezentując wydawnictwo „Litopys”, które podarowało ukraińskiemu czytelnikowi wspaniałe przekłady Calabro, powiedziała: „Od wydawnictwa „Litopys” chcę powitać nowo narodzoną książkę, ponieważ autor, tak jak dziecko, długo ją nosi w sobie, wymarza i wyobraża. A kiedy się pojawia, to może być zupełnie niepodobna do tej, którą sobie wyobrażaliśmy, ale od tego momentu zaczyna się jej odrębne życie. Chciałoby się, żeby było ono długie. Życzę tej książce wiecznego życia. Niech za tysiąclecia jakaś młoda dusza rozwinie ten tom i zanurzy się w nowe, piękne poetyckie głębiny słów, które tutaj zostały wypisane z miłością i z głęboką mądrością”. Na tym można postawić kropkę. Przecież dalej zaczynają się kropki czarującej włoskiej poezji mistrza dyplomacji, filozofii i poezji Corrado Calabro. Przyjemnie, że Oksana Pachlowska, która już niemało zrobiła dla przedstawienia Ukrainy na świecie, przygotowała źródło współczesnej włoskiej poezji już dla ukraińskiego czytelnika, przyrównując je do skarbów światowej literatury XXI wieku. Naprawdę, „Ave, Europa!” Przygotowała Chrystyna ZANYK, studentka NaUKMA. Nicola Franco Balloni, Corrado Calabro i Oksana Pachlowska

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ukraińskich miastach, zdominowanych przez bolszewicką toponimię i kanonizowaną propagandę monumentalną, a przede wszystkim w centrach obwodowych. Związek Żytomierza z kulturą antyczną poprzez postać Borysa Tena przybliża go do południowych czarnomorskich miast ukraińskich — Mikołajowa, Chersonia, Odessy, Sewastopola, Kerczu i zamyka od północy przestrzeń dawnej Wielkiej Scytii jako pierwowzoru dzisiejszej Ukrainy — kraju, niegdyś uwieńczonego greckimi polis, gdzie brzmiał żywy klasyczny język starogrecki. Borys Ten to rozumiał, o czym wspominał w przedmowach do genialnych przekładów, uznanych za jedne z najlepszych na świecie. W latach powojennych politycznie niepewnemu (ukraiński inteligent, który przeżył okupację) Mykole Wasylowyczowi Chomyczewskiemu (znanemu pod pseudonimem Borys Ten) zabraniano mieszkać w Żytomierzu. Dlatego zmuszony był wynajmować kąt w maleńkim chutorze (dwa domy) na prawym brzegu Teterewa, który oficjalnie znajdował się poza granicami miasta. Te chatki były położone naprzeciwko centralnego parku miejskiego, który zajmował część malowniczego kanionu i ciągnął się klasycznym bulwarem (zaprojektowanym jeszcze w XIX w., kiedy Żytomierz był centrum guberni wołyńskiej). W porze wieczornej Mykoła Wasylowycz łódką pokonywał wodną granicę, aby choć czasami potajemnie znaleźć się w kręgu rodziny. Ale pierwszą na lewym brzegu witała go bogini Artemida (może to ona chroniła go przed „nabuchodonozorami”). Odlewana metalowa rzeźba Artemidy (kopia rzymskiej Diany z III w. p.n.e., bliska greckiemu oryginałowi) już od stulecia zdobi park miejski (niegdyś posiadłość barona de Chaudoir) — póki co jedyny zabytek, który łączy kulturową aurę Żytomierza z antykiem. Czasami taki symbol może odgrywać niewspółmierną do swoich fizycznych parametrów rolę. Wydaje się, że właśnie taka jest żytomierska Artemida. Jak wyobrażany jest wizerunek Borysa Tena, ucieleśniony w pomniku na placu Sobornym? Obecnie panuje moda na „siedzące” pomniki — jak M. Hruszewskiemu, L. Kurbasowi. Na cmentarzu Smolańskim, gdzie pochowano M. W. Chomyczewskiego (bo pochować Borysa Tena jest niemożliwe), znajduje się „siedzący” pomnik z gipsu, który był pokryty blachą miedzianą. W latach 90. w pogoni za metalami kolorowymi barbarzyńsko go obdarto. Ale przecież Borys Ten musi stać, bo postument już jest. Drugi warunek — widzowi trzeba dać wyraźną oznakę antyku po to, aby ten

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

POSTAMENT NA PLACU SOBORNYM W ŻYTOMIERZU 1125 LAT

Wołodymyr PETRUK, kandydat nauk historycznych, pracownik naukowy wydziału cybernetyki Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Cieszy mnie jako żytomierzanina, że moje rodzinne miasto ma tak poważny wiek w chronologicznych ramach historii Rusi-Ukrainy — 1125 lat. Właśnie taki jubileusz świętowało najbliższe Kijowowi centrum obwodowe we wrześniu 2009 roku (dla przykładu, Nowogród Wielki w tym roku obchodził 1150-lecie). Pochodzenie Żytomierza, a zatem i daty jubileuszu, podobnie jak Kijowa, opiera się na jednej z legend — jakoby drużynnik księcia Askolda, Żytomierz, nie poddawszy się samowoli wikingów-rusów pod wodzą Olega, w 884 roku uciekł z głównego polańskiego miasta nad Dnieprem w drewlańskie poleskie gęstwiny, gdzie na wysokim skalistym brzegu Kamianki przy ujściu jej do Teterewu założył miasteczko, któremu pisane było już ponad tysiąclecie sławić jego imię. Stolicą ziemi drewlańskiej wtedy, jak wiadomo, był Iskorosteń, później spalony przez Olgę na znak zemsty za egzekucję niepomiernie chciwego jej męża Igora. W „Powieści minionych lat” ani słowa o „małym miasteczku” Żytomierz z wczesnego okresu istnienia państwa kijowskiego nie ma (w odróżnieniu od obecnego Korostenia) — pierwsza wzmianka w kronikach dopiero w XIV wieku. Zatem legenda o drużynniku-założycielu powstała prawdopodobnie za czasów Wielkiego Księstwa Litewskiego, Ruskiego i Żmudzkiego, choć niektóre materiały archeologiczne z IX wieku na terytorium Góry Zamkowej znaleziono. 25 lat temu, kiedy po raz pierwszy świętowano poważny 1100-letni jubileusz, planowano ustawić w centrum miasta monument jego założycielowi — legendarnemu wojownikowi Żytomierzowi, podobnie do pomnika Kija, Szczeka, Chorywa i Łybedzi w Kijowie na 1500-lecie. W projekcie rzeźbiarskim ten historyczny „dysydent” był w pełnym rynsztunku bojowym, miał męski wygląd i symbolizował wojskowy opór wobec najeźdźców. Chodziła plotka, że niektórym w KC KPU (może i samemu W. Szczerbyckiemu) nie spodobał się pomysł sławienia drużynnika, który nie poddał się nowej władzy w stołecznym Kijowie. Dlatego w oficjalnej interpretacji pochodzenia nazwy miasta ostatecznie dano pierwszeństwo pacyfistycznemu wariantowi w stylu etymologii ludowej, zważając na przejrzysty sens pojęć „żyto” i „mir” (pokój). Niestety, tego kluczowego dla historii miasta pomnika nie ma do dziś. Nie sądzę, by ukraińska władza czy kijowianie odebrali go negatywnie. W końcu książę był, według legendy, sojusznikiem Askolda, którego kijowianie szanują bardziej niż Olega. W tamtym pierwszym jubileuszu zamiast wojownika Żytomierza pojawiła się stela z ukazem moskiewskich władców ZSRR o nagrodzeniu centrum obwodowego, jak to bywa, Orderem Lenina. Obecna władza miejska wzbogaciła ten nagrodowy skwer fontanną, której wartość artystyczna tkwi w krawężnikach ze wspaniałego czarnego polerowanego żytomierskiego kamienia. W Kijowie taka fontanna ozdobiona jest pomnikiem Kija, Szczeka, Chorywa i Łybedzi, to dlaczego by i Żytomierzowi nie odtworzyć swojego legendarnego patrona? Na samym centralnym placu z ładną obecną nazwą Soborny, gdzie wirowała świąteczna sztafeta muzyczna, przed budynkiem byłego komitetu obwodowego KPU, trzymając się za klapę swojej marynarki, wciąż stoi figura inicjatora przewrotu październikowego, a za dwa miesiące — i ogłoszenia wojny URL oraz pierwszej zaborczej wyprawy Murawjowa na Kijów, w oczekiwaniu, kiedy go, zgodnie z ukazem Prezydenta, zdejmą z cokołu. Nie wiadomo, kiedy to się stanie — może wtedy, gdy autentyczne ciało wyniosą z mauzoleum? Chyba na to długo jeszcze przyjdzie czekać. Jednak próba wyobrażenia sobie, kto miałby stać zamiast niego na cokole z czerwonego granitu, ujawnia ten duchowo-artystyczny problem, na który natrafi rada miejska, jeśli zechce wykonać wyrok historii. Przeciwnicy Ukrainy jako państwa i jej etnosu szkalują, jakoby Ukraińcy zamierzali wszędzie na miejscu pomników internacjonalisty W. Lenina powstawiać pomniki nacjonalisty T. Szewczenki, zamieniając jeden kult na inny. W Żytomierzu pomnik Tarasa Szewczenki jest — na ulicy jego imienia, obok niego maszt z flagą państwową. Ale idea zastąpienia pomnikowych postaci, wrogich Ukrainie i skompromitowanych historycznie działaczy politycznych, wybitnymi przedstawicielami ukraińskiej kultury nie tylko jest słuszna, ale ma dla utwierdzenia charakterystyczne przykłady, tym bardziej, że pochodzą one właśnie z okresu radzieckiego. Tak, przed Kijowskim Uniwersytetem Państwowym im. T. G. Szewczenki w 1939 roku na postumencie pomnika cara Mikołaja I ustawiono znany dziś wszystkim pomnik Wielkiego Kobziarza, prawda, że ze związanymi, jak mówiono, za plecami rękami, w duchu tamtego tragicznego czasu. Po odczarowaniu kultu Stalina obok Opery na miejscu jego postaci z inicjatywy M. T. Rylskiego pojawił się pomnik najwybitniejszego ukraińskiego kompozytora Mykoły Łysenki. Jeśli z tego punktu widzenia podejść do przyszłości centralnego placu Sobornego w Żytomierzu, to pierwszy krok w jego artystycznym uczłowieczeniu już dawno został zrobiony. Fasada Żytomierskiego Obwodowego Teatru Muzyczno-Dramatycznego ozdobiona jest imieniem wybitnego dramaturga, żytomierzanina Iwana Koczerhy. Kto mógłby stanowić dla niego godną parę? Jak dla mnie, taka wybitna postać z ukraińskiej i światowej kultury w Żytomierzu była. Mam na myśli Borysa Tena — sławnego tłumacza z greki klasycznej nieśmiertelnych dzieł Homera „Iliady” i „Odysei”, tragedii Ajschylosa, Sofoklesa, Eurypidesa, komedii Arystofanesa. Czym można było bardziej przysłużyć się ukraińskiej kulturze, podnieść prestiż języka ukraińskiego, jak nie przekładem fundamentalnych dla europejskiej kultury zabytków antycznych? Przewiduję kontrargumenty: jakoby imię Borysa Tena już nadano ulicy, na której mieszkał, oraz jednej ze szkół wśród nowych budynków, przed fasadą której ustawiono jego popiersie. Ale chodzi nie tyle o niedocenienie w lokalnym, a zwłaszcza w narodowym wymiarze wybitnych działaczy ukraińskiej kultury, co o zmianę poprzez ich duchowy wyczyn całego intelektualnego i artystycznego kierunku w zrusyfikowanych i przepolityzowanych umysłach. Popiersie Sokratesa w umańskim parku jako pomnik spełniło funkcję kulturoznawczą. Przykładem może być tutaj rozwiązanie, które znaleziono dla pomnika Tarasa Szewczenki w Rzymie. Niespodziewanie dla ukraińskiego oka wielkiego poetę, którego znaczenie jest równe postaciom antycznym, odziano w rzymską togę. W ten sposób efekt artystyczny został genialnie osiągnięty. Zatem nasuwa się myśl, że Borysa Tena, którego oblicze przypomina wizerunek Sokratesa (z popiersia w umańskim parku), należy taktownie odziać w starogrecki chiton (podobny do długiej, przepasanej lnianej ukraińskiej koszuli, ale bez rękawów) i wykuć z białego marmuru. Najlepiej karraryjskiego, z którego wykuto postacie Olgi, Cyryla i Metodego w Kijowie na placu Michajłowskim. Niech żytomierzan nie przeraża jego cena — wielki cel wart jest wielkich kosztów, a konkurs oraz fundusz na jego przeprowadzenie i ustawienie pomnika powinny mieć charakter ogólnoukraiński. Sądzę, że zarówno Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy, jak i Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” poprą ten pomysł. A bryłę białego marmuru można wymienić na odpowiednią liczbę brył czarnego kamienia typu gabro czy labradoryt, z których słyną żytomierskie złoża. We Włoszech takiego kamienia nie ma, a przyjaźń ze słynnym miasteczkiem Carrara może być korzystna. Rzeźbiarska metafora antycznego wzorca jest w stanie stać się adekwatnym zastępstwem wodza, do którego wywyższenia wykorzystano staroegipski rytuał balsamowania i zbudowano pseudopiramidę, do której zwożono kamień również z żytomierskich złóż. Kto cierpi na komunistyczną nostalgię, może być z tego nadal dumny. Sławmy swoich tytanów myśli i pracy twórczej, a nasze miasta uczyńmy centrami elitarnej ukraińskiej kultury. Niech wysoka sztuka wzniesie się ponad krzykliwe politykierstwo. Póki co Żytomierz pozycjonuje się przede wszystkim jako mała ojczyzna S. P. Korolowa. Cywilizacyjny komponent jego wizerunku tylko zyska na połączeniu tematyki kosmicznej i antycznej, wszak samo pojęcie Kosmosu przyszło do nas z Hellady, a park z Artemidą nazwany jest imieniem J. Gagarina.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

«NIE MOGŁO BYĆ INACZEJ»

Wołodymyr MELNYCZENKO, dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie. Na kilka dni przed swoimi 79. urodzinami odszedł od nas Pawło Romanowycz Popowycz — lotnik-kosmonauta, współpracownik Jurija Gagarina, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego. Takiego znają go na Ukrainie i w Rosji, na całym świecie. Moje skromne słowo jest o czymś innym, o naszym wielkim rodaku, który przez sześć dziesięcioleci uosabiał w Moskwie szczerą i szczodrą, sumienną i utalentowaną, ciepłą i dobrą, piękną i śpiewającą ukraińską duszę. O przyjaźni Pawła Popowycza z Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie. W jednej z pierwszych rosyjskich publikacji internetowych po śmierci Pawła Romanowycza przyznano, że w moskiewskich wywiadach „obowiązkowo wspominał o Ukraińskim Centrum Kultury na Arbacie”. Jeden z założycieli pierwszego w Moskwie Towarzystwa Kultury Ukraińskiej „Sławutycz” i teraz już dożywotni jego honorowy prezes, Pawło Romanowycz stał u kolebki Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie pod koniec ubiegłego wieku. Był z tego dumny i stale interesował się jego pracą. Pozostał nam taki oddźwięk o Centrum: „Już wiele lat mieszkam w Moskwie, ale nigdy, ani na chwilę nie zapominałem o Ojczyźnie, o tym, że jestem pierwszym ukraińskim kosmonautą. Z latami nostalgia za rodzinną ziemią rośnie, dlatego coraz częściej bywam w Centrum Kultury. Tutaj szczególnie ostro odczuwam swoją przynależność do Ukrainy, tutaj jest ukraiński duch, tutaj brzmi język ukraiński, słowo Skoworody, Kotlarewskiego i Szewczenki. W Centrum zawsze spotkasz ludzi, którzy kochają Ukrainę i którymi ona się szczyci. Tutaj ciągną też nasi przyjaciele — rosyjscy działacze kultury i nauki. Szczególna, ciepła atmosfera, którą odczuwasz, jak tylko przekraczasz próg, tworzona jest przez Was — zespół Centrum… Jesteście orędownikami ważnej sprawy, którą powierzyło Wam państwo ukraińskie. Naprawdę osiągnęliście to, że Ukraina jest stale i godnie reprezentowana na Arbacie 9. Z miłością. Wasz P. Popowycz, lotnik-kosmonauta, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego”. Pawło Popowycz mówił: „Całe życie jestem dumny, że jestem Ukraińcem. Z Leonidem Kadeniukiem nie mamy żadnych rozbieżności: on jest pierwszym kosmonautą niepodległej Ukrainy, a ja pierwszym ukraińskim kosmonautą”. Pawło Romanowycz przychodził do Centrum Kultury zawsze, kiedy go zapraszaliśmy. Zdarzało się, że w tym celu uciekał ze szpitala. Wspierał nas, chronił, pomagał, uczył. Trudno przecenić realne wsparcie Pawła Popowycza w czasie, gdy były próby przekształcenia Centrum Kultury w instytucję komercyjną. Dziękuję Panu, Pawle Romanowyczu! Często dzwonił do mnie sam i mówił: „Wuju, wpadnę!”. Przyjeżdżał i rozmawialiśmy godzinami (dlaczego nie nagrywałem?!). Ten czas jest szczęśliwy w moim życiu. Obok Pawła Romanowycza nie mogło być inaczej. Dobrze znał historię Ukrainy, umiejętnie korzystał z faktów, dowodząc swojej pozycji, miał unikalne poczucie humoru. Wychodziło mu, że wynalazcami łodzi podwodnej i statku kosmicznego byli zaporoscy kozacy. Znał mnóstwo ukraińskich pieśni, chętnie i pięknie śpiewał. Rozmawiał soczystym językiem ukraińskim. Bardzo niepokoił się o międzypaństwowe nieporozumienia w relacjach Ukrainy i Rosji. Przychodzili moi zastępcy, pracownicy Centrum, wszystkich znał z imienia, ze wszystkimi był w przyjacielskich stosunkach: Popowycz w Centrum! Miał zdumiewająco ciepłą aurę, wszystkich jednoczył, skupiał wokół siebie. Nigdy nie spotkałem innego człowieka z takim optymizmem. Poznałem Pawła Romanowycza zaledwie osiem lat temu, ale stał mi się bliski jak starszy brat. I wiedział o tym. Widział, że na moim biurku stoją dwa zdjęcia — jego (to, które jest zamieszczone w gazecie, lubił je i sam podarował) oraz Bohdana Stupki. Takie sąsiedztwo mu się podobało. Wiele bym oddał za to, żeby żył. Ale co mogłem zrobić? Wybaczcie mi, Pawle Romanowyczu! Podczas wizyt wysokich gości w Centrum Kultury — od Prezydenta Ukrainy do ministrów ukraińskiego rządu — Pawło Popowycz obowiązkowo był obok nas. Kiedy 12 lutego 2008 roku w Centrum przebywał Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko, wielki Ukrainiec Pawło Popowycz powiedział: „Zebraliśmy się z wami w Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, które dla nas już stało się rodzinnym domem. Wiem, że zespół otacza ciepłem i gościnnością każdego, kto pragnie z nim współpracować”. Wtedy Pawło Popowycz akcentował, wydaje się, najważniejsze w państwowej pracy z ukraińską diasporą w Rosji: „Należy uświadomić sobie, że wielomilionowa ukraińska diaspora w Rosji to ogromny polityczny, kulturalny, intelektualny zasób państwa ukraińskiego. Już dawno zaistniała potrzeba stworzenia federalnego programu rozwoju ukraińskiej kultury w Rosji. Tylko na szczeblu państwowym można rozwiązać problemy, w szczególności stworzenie systemu ukraińskiej edukacji w Rosji z pełnowartościowym zabezpieczeniem metodycznym; stworzenie na szczeblu federalnym ukraińskich środków masowego przekazu; celowe państwowe finansowanie Centrum Kultury Ukrainy dla realizacji programów kulturoznawczych”. W ukraińskiej diasporze w Rosji nie było postaci bardziej wielkiej, znaczącej, wpływowej, jaśniejszej. Nie wszyscy to uznawali i daleko nie wszystkie jego ogromne talenty i możliwości były wykorzystane w imię Ukrainy. Teraz, kiedy musimy uczyć się żyć bez Pawła Popowycza, czas nauczy i przekona wszystkich. Tak będzie, Pawle Romanowyczu! Oddychał Ukrainą pełną piersią, marzył o niej, nigdy nie odmawiał wyjazdu na Ojczyznę. Często go zapraszano, ze szczerą radością witano, kochano go na Ukrainie. Jednak przez osiemnaście lat niepodległości władza tak i nie zrozumiała, nie uznała, że prawdziwy bohater Ukrainy, który podniósł język ukraiński do kosmicznej wysokości, żyje w swoich rodzinach, w życiowej księdze których wojna niemiecko-radziecka na zawsze pozostawiła czarne strony. Także dzieciom przekazano pozdrowienia od 93-letniej mieszkanki wsi Żukyn, wdowy po żołnierzu, który zginął w walkach o Dniepr, Marii Jewtuchiwny Sydorenko. Ta mądra, pracowita, troskliwa kobieta dla mieszkańców wsi jest symbolem niezłomności ducha, strażniczką rodu. Im więcej czasu upływa od po- Moskwie. Ale cóż tam… Kilka razy, nie bez wiedzy Pawła Popowicza, zwracałem się do wysokich urzędów państwowych, aby Muzeum Kosmonautyki jego imienia, działające na zasadach społecznych w Białej Cerkwi, uzyskało status ogólnopaństwowego lub przynajmniej obwodowego. Paweł Romanowicz był gotów przekazać do muzeum wiele bezcennych rzeczy. W odpowiedzi — formalne odmowy. Czwarty radziecki i pierwszy ukraiński kosmonauta został uznany na całej Ziemi, jego imieniem nazwano pasmo górskie na Antarktydzie i małą planetę, a co najważniejsze, że zawsze było ono i już na zawsze pozostanie nieodłączne od Ukrainy. Ale co to oznacza dla urzędników… Wiem, że Paweł Popowicz cierpiał z powodu braku uwagi ukraińskich możnowładców. Wybacz im, Pawle Romanowiczu! W rzeczywistości były to życiowe drobnostki. Jeszcze za życia Pawła Popowicza było jasne, że na wieki zajął miejsce w pierwszym rzędzie Ukraińców, którzy przez stulecia pracowali w Rosji, w Moskwie „na chwałę naszej przesławnej Ukrainy” (Szewczenko). Nie mogło być inaczej! Paweł Popowicz tylko mądrze się uśmiechał, kiedy mówiłem mu, że pracuje owocnie w rosyjskiej stolicy znacznie dłużej niż ktokolwiek z nich. To właśnie tak, Pawle Romanowiczu! Na kilka dni przed niespodziewaną śmiercią zadzwonił i powiedział, że chce z żoną Ałłą Fiodorowną pojechać do Kołomyi i Jaremcza. Czy nie mam znajomego, który pomógłby w tym? Rozwiązałem tę kwestię szybko i już po pół godziny wybrałem jego numer telefonu komórkowego, ale odpowiedziała Ałła Fiodorowna. Powiedziała, że Paweł Romanowicz nie może odebrać słuchawki, bo… czyści ryby po udanym wędkowaniu (był niezrównanym wędkarzem, jego pasjonujących opowieści można było słuchać bez końca). Wkrótce Paweł Romanowicz zadzwonił i porozmawialiśmy o ich wyjeździe na Iwano-Frankowszczyznę. Nie było dane… Kończę to wspomnienie 5 października 2009 roku — w dniu urodzin Pawła Popowicza. Chcę, żeby wszyscy wiedzieli: co roku na to wydarzenie obowiązkowo przychodził do Centrum Kulturalnego Ukrainy. Przed wyjazdem z Moskwy, do której powrócił w trumnie, Paweł Romanowicz szczegółowo rozmawiał ze mną o obchodach w Centrum Kulturalnym jego 80-lecia w 2010 roku. Tak samo w Centrum Kulturalnym Ukrainy w Moskwie zamierzał zaprezentować swoją książkę „Nie mogło być inaczej”, która przygotowywana jest do druku w Kijowie w Państwowym Specjalistycznym Wydawnictwie „Łybid”. Zrobimy to, Pawle Romanowiczu! Nie może być inaczej! Wieczna pamięć Panu! Byli więźniowie obozów koncentracyjnych Mykoła Kostiuczenko, Mychajło Melnyk, Hałyna Hrycenko i Hałyna Tytarenko wraz z członkami grupy „Ścieżkami pamięci” działań ostatniej wojny, tym bardziej gaśnie ludzka pamięć o tamtych tragicznych latach. Świadków strasznego nieszczęścia ubywa. Wiadomo, że ludzie, którzy zapominają historię własnego narodu, zmuszeni są ją powtarzać. Dlatego praca żukińskich entuzjastów, jak i wielu krajoznawców w innych miastach i wsiach Ukrainy, naprawdę zasługuje na szacunek. Przecież właśnie dzięki nim pamięć o poległych nie popadnie w zapomnienie.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

ONI PRZYBLIŻALI ZWYCIĘSTWO

Jewhen BUKET Malownicza wieś Żukin w rejonie wyszogrodzkim w obwodzie kijowskim położona jest w międzyrzeczu Dniepru i Desny. Ludzie na tych ziemiach osiedlili się jeszcze w epoce neolitu, a pierwsze pisemne wzmianki o Żukinie datowane są na XV wiek. Mieszkańcy Żukina byli świadkami wielu wydarzeń historycznych, przeżyli wiele tragedii. Jednak młode pokolenie mieszkańców wsi najbardziej boli II wojna światowa. W ubiegłym roku we wsi uroczyście otwarto pomnik „Zbolała matka”, przeprowadzono pierwszą patriotyczno-oświatową konferencję „Pamięć o poległych nie ma zapomnienia” w Żukińskiej Szkole Ogólnokształcącej I–III stopnia. Jest to pierwsze takie wydarzenie z udziałem wydziału oświaty, naukowców, społeczności wsi, weteranów i dzieci wojny. Poprzedziła to praca poszukiwawczo-badawcza grupy mieszkańców wsi „Ścieżkami pamięci”, której inicjatorem i inspiratorem jest znany rodowity mieszkaniec wsi, kandydat nauk filozoficznych, starszy pracownik naukowy Instytutu Socjologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy Mykoła Sakada. Właśnie dzięki jego pracy przywrócono z niebytu dziesiątki nazwisk poległych, zapisano setki stron wspomnień uczestników wydarzeń. „Patriotyczne wychowanie młodzieży obecnie powinno opierać się na czczeniu pamięci o heroicznej przeszłości kraju, miasta, wsi, o ludziach, którzy przybliżali zwycięstwo na tyłach wroga” – jest przekonany Mykoła Onysymowycz. W tym roku w dniu wyzwolenia wsi od niemiecko-faszystowskich najeźdźców w Żukińskiej szkole z inicjatywy Mykoły Sakady odbyła się druga patriotyczno-oświatowa konferencja. Jej gośćmi byli przewodniczący Wyszogrodzkiego rejonowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Ołeksandr Drobacha, rodowici mieszkańcy Żukina, obecnie kijowianie Mychajło Melnyk i Mykoła Kostiuczenko. Podczas wojennej zawieruchy ich, jeszcze dzieci, wywieziono razem z rodzicami na przymusowe roboty do Niemiec. Goście, weterani-współmieszkańcy opowiedzieli licealistom o Na uroczystym apelu przy pomniku „Zbolała matka” przemawia O. Drobacha

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Dlatego z każdym z nich będziemy pracować indywidualnie”. W nowym roku szkolnym dzieci będą się bawić, śpiewać, tańczyć, recytować wiersze, a nawet narysują prawdziwy film animowany „Moja Ukraina” — w tym pomoże im ukraińska artystka-animatorka Ołena Krasawina. Jedną z osobliwości tegorocznego procesu nauczania stało się włączenie do nauki dzieci z nieukraińskich rodzin, które wykazują zainteresowanie Ukrainą i ukraińską kulturą. Powiedzmy, na kursach języka ukraińskiego przy Centrum Kultury liczba słuchaczy nieustannie rośnie z roku na rok, co świadczy o popularności nauki języka ukraińskiego wśród Rosjan. Tak więc, na zaproszenie kierownictwa Centrum, uczęszczanie na zajęcia w Ukraińskiej szkole niedzielnej zadeklarowało już kilka rosyjskich rodzin. W tym roku dla uczniów Szkoły niedzielnej zostanie przeprowadzonych kilka ciekawych wycieczek tematycznych, przede wszystkim do Państwowej Galerii Trietiakowskiej (ukraińscy artyści w ekspozycji i zbiorach), Państwowego Muzeum Historycznego (strony ukraińskiej historii), Muzeum Państwowego Akademickiego Małego Teatru im. Mychajła Szczepkina i in. Odbędzie się specjalny cykl lekcji na temat „Taras Szewczenko w Moskwie” z wycieczkami po szewczenkowskich miejscach miasta, które poprowadzi dyrektor generalny Centrum Wołodymyr Melnyczenko. Na dzieci czekają spotkania z wybitnymi działaczami ukraińskiej kultury. Pod koniec października w Centrum Kultury odbędzie się otwarcie wystawy prac studentów Kijowskiej dziecięcej akademii sztuk „Mój Gogol”, podczas której dzieci będą mogły spotkać się z prezydentem Akademii Sztuk Ukrainy, rektorem Narodowej akademii sztuk pięknych i architektury, ludowym artystą Ukrainy, laureatem Narodowej nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Andrijem Czebykinem oraz rektorem Kijowskiej dziecięcej akademii sztuk, akademikiem Akademii Sztuk Ukrainy, ludowym artystą Ukrainy Mychajłem Czemberżym. Ukraińskie tradycje i obrzędy dzieci będą poznawać razem z Assol Owsiannykową, która ukończyła Dniepropetrowski uniwersytet narodowy im. O. Honczara oraz Kijowski państwowy instytut teatralny im. I. Karpenki-Karego. Jej doświadczenie zawodowe pomoże stworzyć wraz z uczniami niewielkie inscenizacje teatralne, gdzie każdy uczeń na scenie Centrum Kultury poczuje się jak Mawka lub Kotyhoroszko, Sołochą czy Paciuk. Język ukraiński i literaturę będzie wykładać Tetiana Żukowa, która ukończyła Moskiewski uniwersytet państwowy im. M. Łomonosowa, doskonale opanowała język ukraiński właśnie na wydziale filologicznym MGU. Zatem rodzice i dzieci, którzy nie znają języka, będą mieli dobry przykład i doświadczonego pedagoga. Uczniów powitały dziewczynki z Ukraińskiego zespołu „Kupawa” pod kierownictwem Ołeny Karasiowej oraz Ukraińska ludowa kapela chóralna Moskwy pod kierownictwem przewodniczącej Regionalnej organizacji społecznej „Ukraińcy Moskwy”, zasłużonego pracownika kultury Ukrainy i Rosji, kierownika działu informacji i diaspory Centrum Kultury Wiktorii Skopenko. Na otwarciu byli sekretarz ds. kultury Ambasady Ukrainy w FR Oksana Dubowenko, przewodniczący Towarzystwa kultury ukraińskiej „Sławutycz”, doktor nauk medycznych, akademik Wasyl Antoniw, inni sławutyczanie. tu. W szczególności nauczycielka liceum Hałyna Karpiuk akcentowała to, że projekt został stworzony wspólnym wysiłkiem uczniów, dlatego okazał się swoistym egzaminem z przyjaźni: „Niech będzie to najlepszy wspólny projekt życiowy z wierności, oddania, niezawodności i odpowiedzialności”. Od ukraińskiej diaspory Kanady do młodych uczestników projektu zwrócił się poeta, nauczyciel Mykoła Łatyszko: „Jesteście przyszłością Ukrainy i życzę wam wytrwałości oraz natchnienia w niełatwej pracy oświatowej dla narodu ukraińskiego. Nikt nie wie, jak ułoży się jego los, jednak gdziekolwiek byście byli, nie zapominajcie o Ukrainie”. Uczniowie liceum już nie pierwszy rok pracują w tej dziedzinie, co potwierdza ich pragnienie rozwijania się i zbierania informacji o ukraińskiej diasporze, która zapuściła korzenie we wszystkich stronach świata. Nie na darmo Ukraińskie liceum humanistyczne jest nastawione na wychowanie elity kulturalnej. Przy okazji, liceum jest jednym z organizatorów przeprowadzenia Ogólnoukraińskiego forum akmeologicznych placówek oświatowych, na którym zostanie omówiony problem „Akmeologia — nauka XXI wieku: aspekt teoretyczno-praktyczny”. W programie przewidziano naukowo-praktyczną konferencję dialogową, prezentację modeli szkół akmeologicznych Ukrainy, warsztaty nauczycieli i dyrektorów, treningi dla liderów samorządu uczniowskiego itp. Zatem, i w słonecznej Brazylii, i w temperamentnej Argentynie, i w dalekiej Australii są Ukraińcy, którzy nie zapominają ojczystego języka, pamiętają kulturę i tradycje, pracują w społecznościach, aby zachować pamięć historyczną dla młodego pokolenia. I zadaniem naszego państwa jest wszelkimi sposobami pomagać diasporze, aby Ukraińcy nie zmienili się w mankurtów, aby nie splamili uczciwego imienia narodu ukraińskiego.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

NASZEGO KWIATU PO CAŁYM ŚWIACIE

Jurij BEZKROWNYJ, m. Moskwa. W Ukraińskiej szkole niedzielnej przy Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie rozpoczął się nowy rok szkolny. Kierownictwo Centrum wprowadziło istotne zmiany w procesie nauczania, których zadaniem jest podniesienie jakości nauczania oraz pogłębione studiowanie przez dzieci języka i literatury ukraińskiej, historii Ukrainy, ukraińskich tradycji i obrzędów, ukraińskiego moskwioznawstwa, poszerzenie światopoglądu uczniów, ich bezpośrednie zapoznanie się z ukraińskimi artystami. Do dzieci i rodziców zwrócił się dyrektor generalny Centrum Kultury, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Wołodymyr Melnyczenko. Jego zdaniem, w nauce dzieciom pomoże ten duchowy areał, w którym znajduje się Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie. Przecież z Arbatem związani są geniusze narodu ukraińskiego Taras Szewczenko, Mykoła Hohol, Mychajło Hruszewski, a z budynkiem Centrum Kultury — wybitni rosyjscy klasycy Lew Tołstoj, Anton Czechow, Wołodymyr Majakowski, Serhij Jesienin. „Jest mi bardzo miło witać w tej sali Ukraińców, którzy mieszkają w Moskwie, oraz małych moskwian, których interesuje Ukraina — powiedziała zastępca dyrektora generalnego Ludmyła Hilmanowa. — Niektóre z dzieci, które dzisiaj do nas przyszły, nie mówią po ukraińsku, ktoś nawet nie wie, jak po ukraińsku brzmi jego imię. Ale są też tacy, którzy dobrze władają ojczystym językiem. Natalia ANTONIUK Zdjęcie autora. W Kijowskim Miejskim Domu Nauczyciela zespół uczniowski i pedagogiczny Ukraińskiego Liceum Humanistycznego zaprezentował zintegrowany projekt naukowy „Ukraińskie społeczności Australii i Ameryki Południowej”. Nad projektem aktywnie pracowali uczniowie III kursu oraz kadra wykładowcza, w szczególności dyrektor liceum Hanna Sazonenko i nauczyciele Jakym Hołdenberh, Hałyna Karpiuk, Ludmyła Donenko, Wołodymyr Nazarow i inni. Atmosfera uniesienia i entuzjazmu wypełniła niewielką salę, gdzie uczniowie pokazali widzom prawdziwe, baśniowe show. Zamiast nudnych, monotonnych sprawozdań, uczniowie w formie gry zdołali przekazać wszystkim obecnym główną ideę prezentacji: kulturalno-oświatowe i artystyczne tradycje, zachowane w diasporze, wywierają pozytywny wpływ na rozwój niepodległej Ukrainy. W szczególności na scenie odbyły się ciekawe konkursy „A ja po prostu Ukrainka, ukraińeczka”, „Pole cudów”, „Blondynka w prawie”, gdzie studenci przytoczyli ciekawe fakty z życia Ukraińców Australii, Argentyny, Brazylii, Paragwaju, Peru, Wenezueli, Urugwaju i Chile. Oprócz tego uczniowie śpiewali, tańczyli żywiołowy taniec pasador i czytali wiersze Wiry Wowk, która reprezentuje ukraińskość w Brazylii. Jeszcze jedną wyrazistą cechą prezentacji stało się to, że wszyscy uczniowie byli w pięknych wyszywankach. Uczniowie opowiedzieli, że społeczność ukraińska Australii, mimo niemal całkowitej integracji z lokalnym życiem społecznym, posiada własne szkoły sobotnie, centra edukacyjno-pedagogiczne, „Proświtę”, centra ukrainoznawstwa, Towarzystwo Naukowe im. Tarasa Szewczenki, kluby literacko-artystyczne, wydawnictwa, biblioteki, muzea. Społeczności aktywnie współpracują z władzami lokalnymi i Ukrainą w kwestiach życia kulturalno-oświatowego i artystycznego. Australijscy Ukraińcy zdołali wykorzystać zalety polityki wielokulturowości, której przestrzega rząd Australii. W Ameryce Południowej Ukraińcy stworzyli instytucje oświatowe i kulturalno-oświatowe, wydawali i do dziś wydają czasopisma, ale z braku kadr nie rozwinęli działalności naukowej i nie stworzyli instytucji naukowych. W Ameryce Południowej znacznie większą rolę odgrywa Cerkiew — prawosławna i greckokatolicka, działają stowarzyszenia protestanckie. Prezentacja projektu „Ukraińskie społeczności Australii i Ameryki Południowej” zakończyła się wystąpieniami wykładowców i gości, którzy życzyli uczniom, aby nie zatrzymywali się na osiągniętym, a kontynuowali pracę naukową. Goście projektu „Ukraińskie społeczności Australii i Ameryki Południowej”. Chór liceum otwiera prezentację pieśnią „Odlatują bociany...”

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Sklep „Dobra książka” Czernihowskiej obwodowej „Proświty” po rekonstrukcji i rozszerzeniu został przekształcony w Centrum Kulturalno-Artystyczne „Intermezzo”, które łączy księgarnię, galerię sztuki i kawiarnię. ulicę, a nie to, żeby ją rozszerzyć, jak proponowała „Proświta”. I tutaj kierujemy dobre słowo pod adresem władz miejskich, które odparły wszystkie ataki i nie tylko zachowały księgarnię, ale także pozwoliły „Proświcie” zająć cały lokal. Drugim etapem była prawie roczna rekonstrukcja pomieszczenia. Długo opowiadać, jak szukano na to środków (w większości kredyt bankowy). Wszystko zbiegło się z kryzysem finansowym i bank naruszył ustalenia kredytowe. I oto w dniach, kiedy czernihowianie obchodzili 145. rocznicę urodzin Mychajła Kociubynskiego, centrum kulturalno-artystyczne gościnnie otworzyło drzwi. Klasyka naszej literatury wspomniano nieprzypadkowo. Przecież proświcianie pragną odrodzić intelektualnego ducha Czernihowa początku XX wieku, którego nie sposób wyobrazić sobie bez nazwiska Kociubynskiego. Tak jak kiedyś w przytulnym domu pisarza, tak teraz będą się tu zbierać miejscowi i przyjezdni pisarze, muzycy, artyści, aktorzy, będą prowadzić wieczory twórcze, spotkania przy filiżance kawy. Zresztą centrum nazwano od znanego utworu pisarza. W centrum „Intermezzo” jest kącik Mychajła Kociubynskiego. Oto maszyna do pisania z tamtych czasów, taka, na jakiej pisał pisarz. Oto patefon, kopie fotografii Czernihowa końca XIX – początku XX wieku. Otwarcie centrum przebiegło uroczyście, właśnie w Dzień miasta. Wstęgę przy wejściu przecięli mer miasta Ołeksandr Sokołow i przewodniczący obwodowej „Proświty” Wasyl Czepurnyj. On w szczególności zaznaczył: „Termin „intermezzo” oznacza muzyczną pauzę. A w centrum kulturalnym o takiej nazwie stworzono wszystkie warunki, aby czernihowianie i goście miasta mieli możliwość odpocząć, czytając ukraińskie wydania periodyczne i książki, podziwiając współczesną sztukę. Tutaj połączono różne

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

NASZE PAŃSTWO JEST NAJLEPSZE!

Petro ANTONENKO. Nie od dziś członkowie Proświty dobijali się od władz miejskich o możliwość otwarcia własnej księgarni. Wreszcie kilka lat temu „Dobra książka” otworzyła swoje podwoje. Co więcej, sklep stał się nie tylko centrum książki. Już od 11 lat przy obwodowym Towarzystwie działa galeria sztuki „Kręte schody”, która zajmuje drugie piętro budynku „Proświty”. Właśnie w „Dobrej książce” galeria otworzyła własny kącik, gdzie sprzedawano wspaniałe dzieła mistrzów sztuki ludowej. A także kasety i płyty kompaktowe z ukraińskimi filmami, muzyką — w ogromnym asortymencie, znowuż, w odróżnieniu od ulicznych straganów i kiosków. Tak oto ten sklep przetrwał kilka lat. Problem w tym, że jego powierzchnia to zaledwie 30 metrów kwadratowych. Resztę wynajmowała jedna z instytucji. W zeszłym roku ta instytucja się wyprowadziła, zwalniając pomieszczenie. I pierwszy szturm, który musieli wytrzymać członkowie Proświty, to możliwość pozostania w lokalu. Rzecz w tym, że na taki łakomy kąsek — 100 metrów kwadratowych na parterze w samym centrum miasta — od razu znalazło się wielu chętnych: od filii banków, które pojawiają się jak grzyby po deszczu, po piwiarnie, salony gier i tym podobne. Księgarnię mogli wyrzucić na. Ołena SZOŁHA. Powodem naszego spotkania była oczekiwana prezentacja książki Oksany, ale omawialiśmy wiele spraw. Oprócz samego słownika do książki weszły rozdziały „Ojczysta chochmografia”, „Ustna twórczość ludowa”, „Interpretacja repertuaru”, „Zagadki”, „Hasła, slogany, dewizy i przysłowia”. Podano też kilka artykułów, wśród nich „Jak kozacy w 7-40 grali”, gdzie autorka robi ekskurs w przeszłość sztuki kobziarskiej, śledząc wir wydarzeń, który wpłynął na współczesną socjologię muzyki. W Słowniku Oksana z właściwym sobie dowcipem podaje pochodzenie i interpretację 4 000 słów slangowych, wyciąga wnioski dotyczące mentalnych i psychologicznych właściwości użytkowników slangu. Nakład Słownika jest niewielki — 500 egzemplarzy, ale zaznaczono, że jest on pierwotny, czyli należy oczekiwać uzupełnionych wznowień. Oksana uważa, że wydać książkę w okresie kryzysu jest znacznie łatwiej niż kiedykolwiek. Wbrew powszechnej opinii pisarka twierdzi, że właśnie rok 2009 stał się najkorzystniejszym rokiem dla wydawnictwa i sprzedaży książek. Przyczyn jest kilka: rynek uwolnił się od potencjalnych konkurentów, więc księgarnie opustoszały i chętnie pracują z zamawiającymi; latem drukarnie nie były zbyt zawalone politycznymi zamówieniami przedwyborczymi; nie rosła cena materiałów, nawet piraci nie ryzykowali bawić się w swoje gry itd. Według obliczeń Oksany wydać książkę własnym kosztem jest znacznie łatwiej niż sponsorskim i właśnie w tym roku wzrosła liczba autorów-samodzielnych w porównaniu z liczbą wydawnictw. Tematyka książki jest związana z zawodem Oksany: jej pierwsze wykształcenie to kulturoznawstwo i muzykowanie. Autorka zna akademicką historię ojczystej kultury i kobziarstwa, w szczególności rozmawiała z kobzarzami — nosicielami prawdziwych faktów historycznych. Nawet udało się spotkać z Hanną Chotkewycz, córką kobzarza i pisarza Hnata Chotkewycza, która mieszka we Francji. Praca nad książką trwała 14 lat, gdyż literatury fachowej nie pisze się jak beletrystyki, lecz układa i porządkuje. „Kryzys to nasza muza w tworzeniu książek!” — zapewnia Oksana Ceacura. Przez dwa lata pracując w Hiszpanii, na jednym z uniwersytetów narodowych, Oksana zebrała kolekcję hiszpańskich stałych konstrukcji językowych — przysłów, powiedzeń, łamańców językowych itd. Uzbierało się materiału na cały słownik. Lecz najważniejsze, że otaczali ją naukowcy — przybysze z różnych regionów hiszpańskojęzycznego świata, a to ogromna przestrzeń: Kuba, Kolumbia, Meksyk itd. To dało możliwość uzyskania komentarzy dotyczących historycznych, obyczajowych, psychologicznych aspektów Hiszpana jako twórcy folkloru. Takie noty czynią książkę bezcenną, bo samym tłumaczeniem stałej konstrukcji językowej nie wystarczy jej opatrzyć, wymaga ona komentarzy. Książka, nad którą pracuje Oksana Ceacura, naświetli mentalność, poczucie humoru hiszpańskojęzycznych. Autorka twierdzi, że wyrażeń nieprzyzwoitych u Hiszpanów jest o wiele więcej niż u Ukraińców. „Gdybym wydawała tę książkę kosztem sponsora w znacznym nakładzie — mówi Oksana — to zrobiłabym po prostu słownik hiszpańsko-ukraiński stałych wyrażeń. Ponieważ będę wydawać własnym (czyli ponoszę ryzyko komercyjne i muszę doprowadzić produkt do bezbłędności), to chcę podać jak najwięcej informacji, uczynić słownik wygodnym dla czytelnika. Dlatego musiałam zmienić strukturę, styl, skład, aby dogodzić i gospodyniom domowym, i studentom filologii, i lingwistom. Materiał podzielono na tematy, posortowano alfabetycznie. Objętość książki jest niemała — 570 stron, nazywać się będzie „Chochmy Hiszpanii”, bo nazwać ją po prostu słownikiem frazeologicznym to za mało: mądrość i leksyka są tu na równi”. Oksana Ceacura bezapelacyjnie odrzuca zasadność żartu o Ukrainie i Hondurasie i codziennie dowodzi, że Ukraina to najlepsze państwo na świecie. My tutaj się urodziliśmy i wszyscy kochamy ją jako ojczyznę. Ale każdy z nas ma pewne pytania i pretensje do państwa czy rządu. Oksana zaś całkowicie zaprzecza tej tezie i w teorii, i w praktyce. „Wszystkie moje osiągnięcia opierają się na twierdzeniu, że jeśli chcesz coś zrobić dobrze, zrób to samodzielnie — jest pewna pani Oksana. — Im więcej czasu marnujemy na naiwne oczekiwania czegoś od kogoś (poprawy życia, uchwalenia nowych praw itd.), tym bardziej okradamy samych siebie. Ukraina okazała się unikalnym państwem właśnie dla ludzi mojego pokolenia. Urodziliśmy się na przecięciu stuleci i systemów państwowych (przejście od socjalizmu do „brutalnego kapitalizmu” — tak nazywam współczesny ustrój państwowy). Niekończące się reformy w skali tsunami dają możliwość młodej osobowości rozwijać się o wiele dynamiczniej i jaśniej niż w jakimkolwiek stabilnym (skostniałym) państwie. Dzięki dynamice zmian człowiek ma możliwość zmieniać się sam, kształtować siebie zgodnie z sytuacją, najmniej cierpiąc od kompleksu „małego człowieka”. Z czasem wchodzisz w burzliwe tempo i już nie możesz się zatrzymać. Musisz stale się przystosowywać, wymyślać coś nowego, doskonalić się i doprowadzać do doskonałości własne dzieła i relacje partnerskie. Tak w rezultacie mamy ciekawe dzieła artystyczne, literackie, wirtu-. Zdjęcie Wałerija Senczuka. Mer Czernihowa Ołeksandr Sokołow w księgarni elementy, które stanowią podstawę ukraińskiej kultury. Nie powinniśmy sprowadzać kultury jedynie do cech folklorystyczno-etnograficznych. Ukraina to państwo europejskie i to centrum kulturalno-artystyczne będzie wzorem europejskości w Czernihowie”. Jeśli chodzi o handel, wszystko zachowano i znacznie rozszerzono. W sprzedaży — setki tytułów ukraińskich książek wydawnictw, z którymi obwodowa „Proświta” ma umowy. Cieszy różnorodnością wyrobów mistrzów ludowych dział galerii „Kręte schody”. Na półkach — ponad pół tysiąca tytułów kaset i płyt z filmami i muzyką — kościelną, klasyczną, ludową, estradową. Na ścianach — obrazy znanych czernihowskich artystów, które również można kupić. „Intermezzo” — to pauza. Zatrzymajcie się, wejdźcie, zapomnijcie o sprawach doczesnych i niech otuli was to, co wieczne, wysokie, duchowe. wiedzieć: nikt mi tu nic nie jest winien, mam to, co mam, a jeśli chcę więcej, zrobię to własnymi rękami i będę myśleć własną głową. Nikt mi nie zabroni wierzyć w siebie, pielęgnować własną godność, nikt nie przeszkadza doskonalić siebie, mojej twórczości i szanować mojego otoczenia. Do tego trzeba po prostu pracować. A jeszcze — koniecznie uwielbiać wszystko, dla czego przyszliśmy na ten świat. Nawet w przerażającym państwowym chaosie można odnaleźć mnóstwo narzędzi, dróg, sposobów na otrzymanie tego, co się od życia należy. Jak dla mnie, za granicą dobrze jest odpoczywać, próbować zamorskiego jedzenia, zdobywać nowe wrażenia i „przeładowywać” świadomość, żeby nie zastygła, ale pracować wolę w tym kraju, w którym się urodziłam, wśród tego narodu, który widzę na wskroś. Jestem pragmatyczką i uważam, że wszystko będzie dobrze pod warunkiem, że nie będę leniuchować. Optymiści w naszych szalonych czasach gdzieś znikają, tak i nie wsadziwszy bandytów do więzień. Trują ich własne optymistyczne (bo bezpodstawne) nadzieje na to, że gaz stanieje i spadnie na nas darmowy cukier. Silnikiem społeczeństwa są pragmatycy, do których bardzo trudno przyssać się pasożytom społecznym, których trudno oszukać nawet światowym oszustom. Jestem pewna, że dobrze jest tam, gdzie my; to znaczy można i trzeba zrobić tak, żeby dobrze było tam, gdzie my. Nie krytykować, nie skarżyć się, nie biadać, a po prostu tworzyć — dla siebie, dla dzieci, dla społeczeństwa. Można zajmować się czymkolwiek i prędzej czy później stanie się to komuś potrzebne”. Wszystko, co tworzy się w miłości, kiedyś tam wydaje owoce. Oksana Ceacura przekonała się o tym nie raz. Jakoś w burzliwych latach 90., kiedy show-biznes nabierał komercyjnego rozpędu i instrumenty ludowe można już było wkładać do futerałów, wyruszyła do studia i na wszelki wypadek nagrała własne i zaaranżowane utwory, które wykonała na bandurze, tworząc album CD. Bandurę włożyła do pokrowca, a płyta pokrywała się kurzem. Jakieś 10 lat później autor książki „Ukraińska mentalność” Ołeksandr Strażnyj zwrócił się do Oksany o ilustracje, a w dodatku otrzymał płytę na pamiątkę. Kiedy zaś na „Ukrtelefilmie” zaproponowano mu ekranizację jego utworu, przydał się właśnie album Oksany — jej muzyka „pasowała do materiału”. Zatem, łupcie tę skałę, ale... świadomie i godnie! wyroby, nadajemy nauce nowy status, mamy czym pochwalić się przed obcokrajowcami. Formujemy nowe oblicze stolicy, nowe oblicze Ukrainy. To nie jest moja własna teoria, to typowa sytuacja dla przedstawicieli mojego pokolenia. Wielu moich rówieśników wlało się w ten burzliwy nurt. Wśród moich znajomych nie ma tych, którzy się pogubili — podnieśli się wszyscy. Ci, którzy wyjechali za granicę (do Rosji, Ameryki, Izraela), wracają. Cieszy to, że jest to już tendencja. Ludziom, którzy zwątpili, warto zwrócić uwagę na te procesy i dowiedzieć się: Nasi czytelnicy znają Oksanę Ceacurę jako wspaniałego fotografa, której prace często zdobią szpalty tygodnika. Jednak ta delikatna kobieta posiada jeszcze wiele talentów, które trudno określić kilkoma słowami. 7 października w księgarni „Je” Oksana prezentuje swoją książkę „LABA — Slang muzyków i osób twórczych. Słownik wyjaśniający”, pierwszy z serii czterech wydań słowników. Zakres fachowych praktyk autorki po prostu zadziwia: jest szeroko znana w świecie artystycznym jako fotokunstystka, która pracuje w dziedzinie portretu politycznego, towarzyskiego i fantazyjnego oraz projektowania graficznego; autorka i projektantka kolekcji odznak i znaczków pamiątkowych; natchniona wydawczyni i technolog pamiątkarskich produktów. Kiedy okazało się, że oprócz wykształcenia dyrygenckiego Oksana Ceacura posiada jeszcze znajomość języków obcych, poświęciwszy 10 lat na tłumaczenia filmów telewizyjnych i animowanych, mimowolnie zdziwiłam się, kiedy ona na wszystko znajduje czas.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ks. Jurij MYCYK, doktor nauk historycznych, profesor, m. Kijów Tego lata udało mi się kontynuować serię podróży po Ukrainie, którą wraz z kolegami rozpoczęliśmy prawie 20 lat temu i o której wydaliśmy nawet książkę (B. Matiuszczenko, J. Mycyk, M. Czaban, J. Szkowyra. Zapomnianą Ukrainą. — Dniepropietrowsk, 2008. — 383 s.). Ciekawe, że rozbieg do tegorocznych wędrówek został wzięty… w Polsce. W czerwcu miałem okazję przebywać w Krakowie w delegacji naukowej. Miałem możliwość przekonać się, jak w normalnym państwie z normalną polityką wobec języka ojczystego, kultury i świadomości narodowej progresuje system ochrony i popularyzacji zabytków historii i kultury. Wystarczy spojrzeć na ulicę Kanoniczą pod Wawelem, która liczy ponad 500 lat. Za czasów „komuny” znajdowała się ona w brudzie i ruinie, teraz — jest zadbana, interesują się nią turyści, kupują tutaj jedzenie i pamiątki oraz zostawiają państwu polskiemu walutę (w niemałej ilości). Swoją drogą, na ul. Kanoniczej powstał z ruin kompleks budynków Fundacji św. Włodzimierza (kieruje nim kierownik katedry ukrainistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, pierwszy w powojennej Polsce Ukrainiec — poseł na sejm, profesor Wołodymyr Mokry), gdzie mieszczą się greckokatolicka kaplica, wystawa, ukraińska biblioteka, ukraińska księgarnia, nawet restauracja z ukraińską kuchnią. Naturalne jest, że właśnie tutaj znajduje się jedno z centrów ukraińskiego życia Krakowa. O starożytnej stolicy Polski można pisać wiele, ale w tym roku udało mi się pobyć w nieznanych dotąd jej okolicach, w klasztorze tynieckim i Kalwarii Zebrzydowskiej — słynnych miejscach pielgrzymek katolików z całej Polski. Właśnie po odwiedzeniu Kalwarii u przyszłego papieża rzymskiego Jana Pawła II (wtedy jeszcze chłopca Jana Karola) trwale ukształtował się zamiar pójścia drogą służby Panu. Potem udało mi się pobyć także w Lanckoronie, gdzie zachowały się resztki zamku. Właśnie tutaj było rodowe gniazdo Precława Lanckorońskiego (zginął w 1531 r.), którego ukraińscy kronikarze uważają za pierwszego hetmana kozackiego. Tegoroczna podróż po Ukrainie odbyła się dzięki pomocy 77-letniego księdza z Kanady, ucznia metropolity Iłariona (Ohijenki), ks. Hryhorija Fila (UKP w Kanadzie), który urodził się pod Konotopem, a na Zachodzie znalazł się jako nastolatek w latach wojny. Ojciec Hryhorij jest gorącym patriotą Ukrainy. Nigdy nie zapominał o Ojczyźnie, był inicjatorem wielu akcji humanitarnych. Od czasów wojny ks. Hryhorij tylko raz odwiedził Ukrainę (w 1992 r.), ale wtedy, oprócz Kijowa i Konotopu, nie udało mu się prawie nic zobaczyć. Tym razem postanowił pobyć na Siewierszczyźnie i Naddnieprzu. Trasa — cztery tysiące kilometrów. Podróże planowaliśmy tak, aby w sobotę i niedzielę brać udział w nabożeństwach. Zatem 9 lipca wyjechaliśmy z Kijowa. Pierwszym naszym przystankiem były Kruty, pamiętne heroizmem ukraińskiej młodzieży, która poległa w boju o niepodległą Ukraińską Republikę Ludową. Głuchów. Wzięliśmy udział w Liturgii w nowo wybudowanej świątyni wśród kilkudziesięciu księży i grupy biskupów na czele z Patriarchą Kijowskim i całej Rusi-Ukrainy Filaretem, w poświęceniu krzyży dla tej świątyni (był tu także Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko), w świętowaniu 350-lecia zwycięskiej dla ukraińskiej armii bitwy pod Konotopem, w otwarciu pomników hetmana Iwana Wyhowskiego i jego sławnego zwycięstwa. Tego samego dnia byliśmy także w Chorużówce, w ojczyźnie urzędującego Prezydenta, — pięknej wsi z ciekawą historią i bogatymi tradycjami; w Nedrygajłowie zobaczyliśmy unikalny pomnik… mamuta, ustawiony jeszcze w połowie XIX w. W Sumach gościnnie przywitał nas biskup Metody, opowiedział o najstarszej w mieście cerkwi Zmartwychwstania

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

NIE BEZ GORYCZY

Republikę przeciwko moskiewskim najeźdźcom. Bywałem tu wcześniej, ale dopiero teraz poczułem, jak wiele może państwo, gdy choć w czymś staje się ukraińskie. W Krutach powstał wspaniały memoriał, muzeum ze stałą ochroną, co jest pewną gwarancją bezpieczeństwa pomnika przed potencjalną zniewagą ze strony ukrainofobów. Jadąc dalej trasą, nie sposób ominąć pomnika wybitnego pszczelarza Piotra Prokopowicza. Wcześniej stało tu niezdarne popiersie na wzgórzu porośniętym chwastami. Teraz to miejsce jest uporządkowane, wznosi się tam brązowy pomnik człowieka, który należy do najsławniejszych Ukraińców. Całkiem niedaleko — Baturyn. Jeszcze dziesięć lat temu zaniedbanie dawnej hetmańskiej stolicy było odczuwalne na każdym kroku, potem nastał okres, wydawałoby się, bezkońcowych remontów i renowacji. Teraz Baturyn zachwycił pięknem. W jego centrum powstała odnowiona starodawna twierdza z cerkwią w duchu tradycji ukraińskiej architektury drewnianej epoki kozackiej, dalej — jeszcze jedna świątynia UCP Patriarchatu Kijowskiego, Pałac hetmana Rozumowskiego, pomniki hetmanów i ofiar baturynskiej tragedii 1708 r. W mieście istnieją już trzy muzea, trwają wykopaliska archeologiczne. Należy oddać sprawiedliwość Prezydentowi Ukrainy Wiktorowi Juszczence, który dołożył niemało starań do odnowienia zabytków, a także posiadłości ostatniego koszowego Siczy Zaporoskiej, św. Piotra Kałnyszewskiego, do stworzenia „Złotej podkowy Ukrainy”, której drogowskazy do miejsc pamięci są starannie ustawione wzdłuż tras. Obecnie znacznie poprawił się serwis turystyczny, o czym z przyjemnością wspomniał kanadyjski gość (komfortowe hotele, szeroki wybór punktów gastronomicznych, wiele map, broszur, książek itp.). Wszystko to ma niezwykle wielkie znaczenie dla odrodzenia pamięci historycznej narodu ukraińskiego, jego moralności. Już teraz obiekty te stają się na skrzyżowaniu szlaków turystycznych, jest tu co pokazać nawet najbardziej wymagającym turystom, co pozytywnie wpływa na rozwój lokalnej gospodarki. Przykro, gdy taki pozytyw nie zawsze jest zauważany, a media nie starają się o nim opowiedzieć. Oto niedawno otwarto Pałac hetmana w Baturynie. Jeden z kanałów telewizyjnych nie znalazł nic lepszego, jak przedstawić reportaż z jakąś babcią, która oprócz nowej drogi w Baturynie niczego nie zobaczyła. Tymczasem niemało miejscowych mieszkańców pracowało i pracuje przy renowacji baturynskiego kompleksu, służy w muzeach, prowadzi wycieczki, a napływ turystów zwiększa wpływy do lokalnego budżetu. O tym kanał telewizyjny „z jakiegoś powodu” przemilczał… Tego dnia zajechaliśmy też do posiadłości Pantelejmona Kulisza w Motroniówce i do Wyszenek pod Koropem, gdzie stoi piękny, lecz zaniedbany pałac feldmarszałka P. Rumiancewa-Zadunajskiego i zbudowana jego kosztem cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej, oraz do Koropu — ojczyzny hetmana Demiana Многогрішного (Mnohohrisznego) i współtwórcy kosmonautyki Mykoły Kibałczycza. To właśnie ten narodowolec po raz pierwszy opracował projekt latającego aparatu odrzutowego i założył tradycje, które zrealizował potem inny słynny Ukrainiec — generalny konstruktor Serhij Korolow. Jest w Koropie muzeum Kibałczycza, jest też perspektywiczne muzeum krajoznawcze. Pracownicy muzealni, z którymi spotykaliśmy się wzdłuż naszej drogi — z muzeum pamięci Ołeksandra Dowżenki w Sosnycy, muzeum pamięci Pawła Tyczyny w Piskach, pałacu-posiadłości Gałaganów w Sokiryncach (tu znajduje się też grób wybitnego ukraińskiego kobziarza Ostapa Weresaja), muzeów w Głuchowie, Korsuniu, Steblewie — mimo trudności ekonomicznych wykonują swoją szlachetną pracę. Oczywiście problemy finansowe dają o sobie znać. Muzeum w Sosnycy w żaden sposób nie może otrzymać środków na odnowienie pomnika Dowżenki (a to w przededniu 115. rocznicy urodzin reżysera), muzeum w Sokiryncach — na renowację. Były, niestety, i negatywne przykłady. W gogolowskiej Dykance na godzinę przed końcem dnia pracy wszystko było już zamknięte. Całować klamkę musieliśmy nie tylko my, ale i jeszcze dwie grupy turystów, jedna z nich była z Rosji i celowo zrobiła nadkład drogi 70 km, żeby zajechać do Dykanki. A potem tacy „pracownicy” kultury skarżą się, że nie ma pieniędzy, brakuje zwiedzających. Handlują tu też literaturą „krajoznawczą”. Jakiś Skoryk wydał książeczkę, gdzie okresowi z historii Dykanki od Adama do Gogola poświęcono dwie strony, a renegackiemu rodowi Koczubejów — cztery. Niektóre muzea uparcie nie chcą niczego zmieniać w przestarzałych, czasem fałszujących historię ekspozycjach. Zdarzało się już pisać, jak robią fałszywe komentarze w Muzeum w Putywlu (eksponują list Dymitra Samozwańca I, którym ten rzekomo oddawał Siewierszczyznę Polsce, tymczasem jest to zwykłe pokwitowanie: samozwaniec obiecał zwrócić pożyczone pieniądze). W Koriukiwce w ekspozycji muzealnej unikają nazywania współuczestników tragedii z 1943 r. Wtedy hitlerowcy zniszczyli ponad sześć tysięcy cywilnych mieszkańców. A przyczyniła się do tego prowokacja radzieckich partyzantów: zabili oni kilku policjantów, a potem, ignorując prośby wieśniaków, uciekli do lasu. Pod wieczór wjechaliśmy do Głuchowa — jeszcze jednej hetmańskiej stolicy. Miasto wywarło bardzo przyjemne wrażenie: czyste, schludne, ozdobione pomnikami rodaków (D. Bortniańskiemu, M. Berezowskiemu i in.). Zdziwił pomnik… Karola Marksa, i to na terenie jedynej w Głuchowie uczelni wyższej. Potem byliśmy w Putywlu i w Wołokytynem w rejonie putywlskim. W tej wsi zachowały się Złote Wrota, zbudowane w stylu pseudogotyckim na początku XIX w. — wejście do starego zaniedbanego parku, zachował się też ciekawy budynek internatu dla robotników słynnej niegdyś fabryki porcelany. Obecnie czynione są próby odnowienia tradycji, ale na razie bezskutecznie. Baturynska Cytadela świątynia (1702) — jeden z najwybitniejszych zabytków ukraińskiego baroku na Słobożanszczyźnie. Jej opowieść kontynuowała Lidia Szeremet, która łączy talent naukowca (doktor nauk biologicznych) i krajoznawcy. Gruntownie zapoznała nas z przeszłością miasta, z jego teraźniejszością. Oto na przykład taki ciekawy fakt z jej opowieści: w Sumach jest najlepsza na Ukrainie słonina i właśnie tutaj kupują ją deputowani ludowi. A czemu się dziwić, skoro Sumszczyzna to ekologicznie najczystszy obwód Ukrainy! Dla mnie Sumszczyzna stała się pewnym objawieniem, wcześniej ją niedoceniałem. Jest tu wspaniała przyroda, czyste rzeki i lasy, wiele zabytków historii i kultury. Lidia Hryhoriwna towarzyszyła nam w drodze z Sum do Czornuch, opowiedziała wiele ciekawego o tej trasie turystycznej, nie omijając Romnów i Pustowijiwki. Czornuchy to ojczyzna Hryhorija Skoworody. Ale ulewa nie dała nam możliwości obejrzenia Łochwicy i Hadziacza — niesłusznie zapomnianej hetmańskiej stolicy. Odpocząwszy w Kijowie, wyruszyliśmy w kierunku południowym. Pierwszym obiektem na trasie była Hermanówka, gdzie stoi jeszcze jeden pomnik Wyhowskiego — pierwszy na Ukrainie (jeszcze jeden znajduje się obok jedynego na Ukrainie muzeum Wyhowskiego we wsi Ruda w rejonie żydaczowskim obwodu lwowskiego). Dalej były nie tylko miejsca szewczenkowskie, ale mała ojczyzna Kobziarza. W Kaniowie pokłoniliśmy się Szewczence na jego grobie (muzeum Tarasa, niestety, jeszcze jest remontowane), byliśmy w jego rodzinnych wsiach (Moryńce, Keryliwka), w Wilszanej (ojczyźnie Maksyma Zalizniaka),

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Czerkasach. Zajechaliśmy także do wsi Wyhrajów (miejsca bitwy pod Korsuniem) oraz do Korsunia z jego wspaniałym muzeum (dyrektor — kandydat nauk historycznych P. Stepeńkina), do Steblowa, gdzie znajduje się filia tego muzeum — dom pamięci Iwana Neczuja-Lewickiego (tutaj zaprezentowano wyłącznie oryginalne eksponaty — rzeczy osobiste pisarza). Tutaj usłyszeliśmy błyskotliwą opowieść kierownika muzeum Serhija Chawrusia, który poświęcił się badaniu życia i twórczości sławnego rodaka. Następnego dnia byliśmy w Czehryniu i Subotowie, odwiedziliśmy miejscowe muzea, napiliśmy się wody ze „studni przyjaźni”. Do dziś tabliczki obwieszczają, że Bohdan Chmielnicki wykopał te studnie na cześć przyjaźni „trzech bratnich narodów: rosyjskiego, ukraińskiego oraz białoruskiego”. Tego dnia jeszcze długo błądziliśmy między Switłowodskiem a Krzemieńczukiem (w żaden sposób władze nie mogą uporządkować dróg, ustawić drogowskazów, aby podróżny nie tracił ani czasu, ani benzyny, ani nerwów), w końcu dotarliśmy do Połtawy, gdzie obejrzeliśmy sobór Zaśnięcia Matki Bożej i posiadłość Iwana Kotlarewskiego. Tam zjedliśmy kolację w prestiżowej kawiarni, zobaczyliśmy w menu sałatkę… „chochłuszka”. Cóż tu mówić — „subtelny” żart. Może nawet byśmy go docenili, gdyby obok w menu widniały, na przykład, szczi „kacapka”… Obejrzeliśmy miejsce, gdzie miał stanąć pomnik hetmana Iwana Mazepy, ale nie stanął, ponieważ przeszkodził temu mer Matkowski, któremu Mazepa jest „niepotrzebny”. Obejrzeliśmy pole bitwy pod Połtawą i muzeum, Monaster Podwyższenia Krzyża Pańskiego, wieś Żuky (ojczyznę założycieli kwitnącej wsi, którzy zbudowali cerkiew na przyszłość, „na wyrost”. Ale tak się nie stało…). W Parchomiwce pozytywnie zaskoczyło nas muzeum sztuki, gdzie wystawione są obrazy mistrzów XVII—XVIII w., na przykład L. Borowykowskiego. Przekroczywszy granicę między obwodem charkowskim a połtawskim, znaleźliśmy się w Kotelwie, której centralny plac zachował urok staroświecczyzny czasów przedrewolucyjnych. Podwieźliśmy dziadka, który nazywał się Wiktor Czerniak, do Bilska, a on hojnie nas wynagrodził: pokazał, gdzie znajduje się słynne grodzisko bilskie z czasów scytyjskich. Stąd z wysokiej góry roztacza się majestatyczna panorama ukraińskiego stepu, która nie ustępuje tej, którą widzimy w Kaniowie z Tarasowej Góry (tylko Dniepru brak). Według słów dziadka, pewien niemiecki profesor oświadczył, że takiego piękna nie widział nigdzie w Europie. Dziadek pokazał nam także to, czego nie każdy turysta może zobaczyć w leśnej gęstwinie: dąb Skoworody. Jednak kochają Ukraińcy Hryhorija Sawycza! Przejechaliśmy przez Opisznię, gdzie, niestety, rzemiosło ludowe i muzea nie otrzymują należytego wsparcia państwa. Dalej były miejsca związane z Gogolem. Warto je zobaczyć choćby z okazji 200-lecia pisarza: Dykańka, Hoholewe, Soroczynci, Myrhorod (a jaka tu jest galeria rzeźb bohaterów Gogola, nawet świnia Iwana Iwanowicza!), Chomuteć, Kybynci… Kwitnący niegdyś Chomuteć podupada. Dawniej była tu mogiła hetmana Danyła Apostoła, ale zniszczyli ją jeszcze za bolszewików, nie ma nawet pozostałości posiadłości, nawet Choroł nie jest już ten sam, bo całkowicie wysechł. Ale pewna kobieta kupiła tu starą chatę, stworzyła muzeum ludowe i teraz przyjeżdżają tu turyści. Jest nadzieja, że kiedyś odrodzi się także Chomuteć. W Kybincach, mimo późnej pory, pewna kobieta szczegółowo opowiedziała nam i o Troszczyńskim — właścicielu wsi, i jego teatrze, i Gogolu-ojcu, który wystawiał tam swoje sztuki, i o samym klasyku, który wielokrotnie tu bywał. Jaki kontrast z kobietą w tym samym wieku w Horodni, która nie wiedziała, gdzie jest mogiła S. Nosa (1829—1900) — ukraińskiego pisarza i folklorysty, choć siedziała 10 metrów od niej! Po wyjeździe ks. Hryhorija do Kanady byłem na konferencji krajoznawczej w Lysiance. Jest tu silny ośrodek krajoznawczy, który był inicjatorem upamiętnienia ważnych wydarzeń z historii miasta i regionu. On wyżej z powodzeniem restauruje zabytki. Ale jednocześnie patrzy się tam z podejrzliwością na tych, którzy rozmawiają po ukraińsku, zabroniony jest tam język ukraiński w nabożeństwach, szerzy się oszczerstwa na Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego, propaguje ideę powrotu na łono „jedinej i niedielimoj” itd. Mimo wszystko czuć wzrost agresywności Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, który wyraźnie idzie w nurcie polityki Putina i Miedwiediewa. Oto na przykład w Steblowie moskiewscy popi zajęli część terenu muzealnego, ogrodzili go i rozpoczęli budowę. Tam rzeczywiście kiedyś stała cerkiew, w której służył ojciec pisarza Iwana Neczuja-Lewickiego. Ale dlaczego w tym miejscu ma powstać właśnie moskiewska cerkiew? W Steblowie jest już jedna świątynia RKP. A jeśli już moskiewska, to dlaczego nie wziąć odpowiedniego zezwolenia, a potem budować? W Czehryniu moskiewscy popi, bez zgody odpowiednich instytucji naukowych, rozpoczęli jakieś wykopaliska. Znowu szukają „skarbów Bohdana”, jak w czasach cara Mikołaja I? Czyżby zapomnieli gniewne słowa Wielkiego Kobziarza, skierowane przeciwko szarganiu ukraińskich świętości? („I mogiły moje miłe moskal rozrywa…”). Przybyłych trasą kijowską do Czernihowa wita nie tylko cerkiew św. Katarzyny, ale i namioty moskiewskich „krzykaczek”. RKP mało, że przekazano jej większość świątyń, chce ona wyprzeć Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego. Już później w wiadomościach telewizyjnych zobaczyłem, jak te „krzykaczki” urządziły zbiegowisko przy cerkwi św. Katarzyny, aby nie dopuścić do odsłonięcia pomnika Mazepy (oto taka wdzięczność dla hetmana — mecenasa miasta i Kościoła Prawosławnego!). Podczas podróży widzieliśmy nie tylko malowniczą przyrodę, wspaniałe zabytki historii i kultury, święte miejsca, ale także wymierające i zaniedbane wsie, brud, pijaństwo, upadek tradycji ludowych, zalew surżyka… Odpowiednio i nastrój ludzi w tych wsiach i miasteczkach jest zbyt pesymistyczny, wielu straciło wiarę w obiecane programy głębokich i efektywnych reform władzy, nie chcą nawet iść na przyszłe wybory. Rzeczywiście, kryzys władzy na Ukrainie istnieje, zbyt mocno się przeciągnął ku radości naszych wrogów. Ale kryzys władzy to nie kryzys narodu. Mamy podstawy nie tylko wierzyć, ale i być przekonanymi o tym, że i te próby pokonamy i zbudujemy w XXI wieku taką Ukrainę, o jakiej marzył Wielki Kobziarz, którą wyobrażaliśmy sobie, gdy głosowaliśmy w referendum 1991 roku. Jeszcze nie umarła Ukraina i nie umrze!

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

POSMAK

Sumy Czyhyryn. Pomnik B. Chmielnickiego „ruskiego”. Takie „uwiecznienie” narodziło się w gabinetach politruków wzoru 1954 roku, zatem nie trzeba Bogdanowi „przypisywać” spraw, z którymi nie miał żadnego związku. Ponadto sojusznikami ukraińskich powstańców w ciągu pierwszych sześciu lat wojny narodowowyzwoleńczej byli krymscy Tatarzy i Nogajowie (może i studniom pasowałaby inna nazwa?), a „bratni” moskiewski naród (wtedy jeszcze nie nazywano go rosyjskim) przyglądał się, jak wykrwawia się Ukraina w ciężkiej walce przeciwko Rzeczypospolitej. do ukraińskiego kronikarza Samijła Wełyczki), które opisał słowacki pamiętnikarz i uczestnik wyprawy Karola XII D. Krman. Zajechaliśmy do Ostapia (dawne miasto sotenne pułku mirhorodzkiego) i do Zubani — wsi ojca autora tych słów. Obok położona jest wieś Turbaje, która powstała przeciwko poddaństwu pod koniec XVIII w.). Wtedy powstanie stłumiły wojska Suworowa, wszystkich turbajowców wywieziono w chersońskie stepy, a zubańców postanowiono nie ruszać. Niedaleko jest też wieś Hrynky, ojczyzna kompozytora Mykoły Łysenki, oraz jeszcze wiele miejsc historycznych, do których postanowiliśmy zajechać innym razem. Podróż wiodła przez Czernihowszczyznę i Charkowszczyznę. Podziwialiśmy my i sam Czernihów, i Sedniw z jego miejscami hlibowskimi („Stoi góra wysoka…”), byliśmy w Horodni, Koriukiwce, Sosnyci i Niżynie, zobaczyliśmy świątynie i dwory XVIII—XIX w. Charkowszczyzny (Lubotyn, Staryj Merczyk, Szariwka, Parchomiwka). Zainteresowała nas malownicza i głucha wieś Żukla (rejon koriukiwski), gdzie stoi cerkiew Świętej Pokrowy (1911—1914). Jest ona rozmiarem niemal równa soborowi św. Włodzimierza w Kijowie, podobnych świątyń jest tylko dwie (w Petersburgu i gdzieś na Uralu). Przed rewolucją ży- Cerkiew we wsi Subotiw Czernihów. Panorama miasta daje czasopismo „Dobrydeń”, opublikowało dwie fundamentalne i bardzo pożyteczne publikacje encyklopedyczne (Kraj kozacki. Informator z historii Łysianszczyzny. — K., 2004; Kraj Szewczenki. Badania historyczno-etnograficzne. — K., 2009). Duszą tego kółka jest kandydat nauk historycznych Wołodymyr Szczerbatiuk (obecnie kijowianin), który ma jeszcze wiele ważnych planów. Zajechaliśmy z nim do Ochmatowa pod Żaszkowem, gdzie w styczniu 1655 r. na Drożypolu w wielkie mrozy przez trzy dni kipiała krwawa bitwa między ukraińską a polską armią. Niestety, we wsi nie ma ani muzeum, ani pomnika, ani jakiejś tablicy czy drogowskazu. Nie trzeba powoływać się na brak środków, bo drogowskaz ze sklejki można zrobić społecznie lub kosztem najskromniejszego budżetu wiejskiego. Tutaj udało nam się znaleźć i starców, którzy dobrze pamiętają i o kozackich mogiłach na polu bitwy (obecnie już je zaorano), i o głodzie — ludobójstwie 1932—1933 lat. Przykro, że nikt u nich o przeszłości wsi nie wypytywał i nie zapisywał. A we wsi jest szkoła, nauczyciele historii, którzy mogliby prowadzić badania poza murami szkoły… Podczas podróży odwiedziliśmy wiele świątyń i klasztorów, w szczególności najsłynniejsze: Hliński pod Hłuchowem, Podwyższenia Krzyża Świętego pod Połtawą, Krasnohoriwski pod Złotonoszą, Hustyński pod Pryłukami i inne. Większość z nich, zwłaszcza prestiżowe sanktuaria, postkomunistyczna władza przekazała w ręce RKP. Dlatego pozostał gorzki posmak po odwiedzeniu tych klasztorów i świątyń. Dobrze, oczywiście, że są one otwarte i tam tworzą modlitwę, dobrze,

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

uniwersytetu rolniczego — numery estradowo-cyrkowe, u ługańszczan — kompozycje choreograficzne. W Połtawskiej Państwowej Akademii Rolniczej silne są zespoły wokalne i duety, a lwowianie są tradycyjnie najlepsi w gatunku akademickim. Często festiwal “Zofiowskie zorze” budzi w studentach powołanie do sztuki estradowej i kontynuują oni działalność koncertową już poza murami uczelni. Festiwal sprzyja rozkwitowi nowych talentów, napełnia serca słuchaczy szczerością i dobrem. Młodemu pokoleniu wpaja miłość i szacunek do wiekowych tradycji kultury ukraińskiej, proces twórczy festiwalu inspiruje studentów do nowych poszukiwań artystycznych i osiągnięć. Niech więc młodość wiecznie kwitnie w sercach, niech jaśnieją “Zofiowskie zorze”, a artystyczne święto piękna i talentu powtarza się znowu. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do “Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety “Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 4,27 hrywny, na 3 miesiące — 12,36 hrywny. 09040 4 820095 780016

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

JASNE GWIAZDECZKI ZOFIIWKI

międzynarodowego festiwalu „Słowiański Bazar” Tetiana Pirożenko, docent katedry sztuki choreograficznej Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki Ludmyła Chocianowśka, zwycięzca dziesiątego projektu „Szans” Petro Dmytryczenko. Wśród honorowych gości byli skrzypek Ołeh Kulczycki, ludowa artystka Ukrainy Natalija Szełepnyćka oraz piosenkarz, wykładowca Narodowego Uniwersytetu Biozasobów i Zarządzania Środowiskiem Jarosław Mychajłowycz. — W każdej z uczelni są gwiazdy — mówi członkini komitetu organizacyjnego ogólnoukraińskiego konkursu „Zofiiwśki zori” Iryna Łepecha. — Tak, na przykład, ciekawostka amatorskiej twórczości Dniepropietrowska. Oles DMYTRENKO Zdjęcie autora Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK Dział kultury Serhij KLYMKO 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN 270-55-57 Dział korekty Ołena SZuŁHA 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Redaktor internetowy Jewhen BUKET 279-39-55 Redaktor dyżurny Natalija ANTONIUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301240 Nakład w październiku — 28400 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. I znów w Humaniu święto: tysiące mieszkańców miasta przyszło na główny plac, aby usłyszeć występy studentów-agrarzystów, którzy zjechali się z całej Ukrainy. Tutaj już ósmy rok z rzędu odbywa się koncert finałowy festiwalu „Zofiiwśki zori”, na który trafiają najlepsi wykonawcy. W tym roku w festiwalu wzięło udział prawie 90 agrarnych uczelni I—IV poziomu akredytacji. Dominował gatunek estradowy. Zespoły studenckie rywalizowały w śpiewie solowym, sztuczkach estradowo-cyrkowych, współczesnej choreografii. Uczestników oceniało jury konkursu: kierownik muzyczny projektu 8 października o godzinie 17 w Wielkim studiu koncertowo-studyjnego kompleksu Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy odbędzie się spotkanie ze znanym ukraińskim poetą, przewodniczącym Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, zasłużonym działaczem sztuki Ukrainy, laureatem Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki Pawłem Mowczanem. „Poezja i los” — tak nazwał ten wieczór prowadzący program, laureat Nagrody Szewczenkowskiej, pisarz Mychajło Słaboszpyćkyj. Adres: stacja metra „Kłowśka”, ul. L. Perwomajśkoho, 5-a. Wstęp wolny. Informacje pod tel.: 278-59-56, 279-37-83

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWIATA» im. TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN Redaktor główny Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Pierwszy zastępca redaktora naczelnego Nina HNATIUK 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин