A-РОЕ Іітаде То РОЕ Оето. Ригспазе НИ нн вони в ронооменни ви омни ом Ре ном
Wiadomo od dawna: geniusze nie mają daty śmierci. Ich myśli, ich dzieła są nieśmiertelne, pomagają kolejnym pokoleniom przezwyciężać czas, żyć prawdą i istotą rzeczy i pamiętać o swoim powołaniu na ziemi.
Geniusz Szewczenki jest szczególny: chłop pańszczyźniany z zagubionej na stepach ukraińskiej wsi wzniósł się do rzędu encyklopedystów, do Monteskiusza, do przywódcy całego narodu.
Taras Szewczenko jest, jak powiedział Jewhen Małaniuk, «szczytem naszego ogólnonarodowego twórczego ducha, jest szczytem naszej narodowej kultury». Jego burzliwy duch unosił się nad ukraińskimi stepami we wszystkie czasy naszej pełnej trudów historii. Jest on jednym z najwyższych szczytów ducha światowego i jednym z największych myślicieli świata, a zarazem naszym ukraińskim sumieniem, naszym doradcą, naszą największą prawdą.
Choć ileż to niektórzy ciasnoliczni krajanie usiłowali wcisnąć jego intelekt w baranią czapkę, on w niej jednak nie siedział, występował w kontekście przodującej myśli światowej i przodującej, najdoskonalszej poezji.
Choć ile razy cała radziecka ideologia usiłowała postawić Szewczenkę w klasowych, ponadnarodowych szeregach, on stawał w szeregach narodowych, na czele, obok Nalywajki, Ostranicy, Honty.
Potomek ujarzmionych kozaków, opiewał kozacką wolność, wolnego kozackiego ducha, wysoką moralność, wzywał poniewieranych, ujarzmionych Ukraińców, by przypomnieli sobie, jak ojcowie bronili wolności, pomagał Ukraińcowi zrozumieć samego siebie, uświadomić sobie własną suwerenną narodową odrębność, której my i dziś nie potrafimy uświadomić. Czy słyszeliśmy, bo to już można powiedzieć bez obaw, czy słyszeliśmy z wysokich państwowych ust, kim jesteśmy i czyich ojców jesteśmy dziećmi, za co przez wieki nas krzyżowano? Czy zrobiliśmy choć coś, aby Ukraińcy poczuli się narodem, nacją, a nie dwujęzycznym społeczeństwem? To przecież było pierwsze, co należało zrobić, więc czemu się dziwić, że i dziś niektórzy z nas nie wiedzą, kim są: «ruskim» czy nawet «chachołem». Francuz wie, kim jest, choć nie jest to wpisane w jego paszport, a nasze paszporty już wyczyszczono „na Francuzów”, i CZYSZCZĄ dusze; wie Niemiec, wie Litwin, a my – nie. Nam jest wszystko jedno, a Szewczence nie było wszystko jedno.
Zapytam samego siebie i was: dlaczego wciąż wzywamy tę wielką postać, która tak wiele wycierpiała w swoim czasie w walce i nędzy, dlaczego wzywamy ją w naszych ciężkich krzyżach, czego w niej szukamy i o co ją prosimy?
Może rzeczywiście, zmęczywszy nasze dusze naszymi codziennymi kłopotami i naszą bezgłową sytuacją, zebrawszy się razem, odpocznijmy przy jego lirycznej Muzie, pocieszmy się
і і; ін, ГБ з г ра ЧО Ж РА ї Р Дяк їй ї. У - т о чу КР РИ ВО Й ОГП 1 обла Ї
"ЕНЕР сто У . б і и ра "боб чу і ер пе ь РР щі 77
"ФГ Ф чі я тп -і Р з т 7 - ера пот, Р) й ії
ге ри їі АР 7 ум т
Рая хо дж о ; | Ро я. че ай
; -
а и ' -е й яР, Р ії - чай З 1 Ра РАМ о 1 і. "м гії
słowem, gdzie «czysta dumo», i «wiśniowy sad przy chacie», i «dziewczyna w białej świtce wyszła z bielutkiej chaty»...
Алені.. І вся його лірика бунтівлива, горюча, це такою ж мірою згусток любові, як і згусток гніву, емоцій, перелитych у пружні рядки, болю за людину, її долю; вона закликає до героїчного чину.
Sam by nam tego nie wybaczył. Zwracał się bowiem do nas, „synów nieszczęsnej Ukrainy", jeszcze nienarodzonych wtedy, którzy staną się żywi, nie podejrzewając, że wśród nas jest połowa umarłych, abyśmy się opamiętali, byli ludźmi, nie oszukiwali swoich, pokochali swój kraj szczerym sercem, nie oszukiwali sami siebie, czytali naszą chwałę.
Otóż / przeczytajcie to, Aby nie śniły się wam nieprawdy... Czoło. Wypytaliście uczniów: kogo, kiedy, za co rozpinali.
Dzieła geniusza, zrodzone, że tak powiem, ze złości dnia, dorastają do światowych prawd, wrastają w ogólnoludzkie kategorie moralne. Światopogląd Szewczenki odpowiada światopoglądowi własnego narodu, ale wyniesiony na wyższy stopień.
Obawiam się, że współczesna „tandetna" cywilizacja nie jest już w stanie wydać takich ludzi – ludzi naturalnych, bezpośrednich, o swobodnym, niczym nieskrępowanym myśleniu, o naturze nieskorygowanej tysiącem konwenansów; wyrastali oni z epoki jak grzyby z ziemi. Takimi byli Michał Anioł, Cervantes, Shakespeare.
Szewczenko sam jeden był zdolny ogarnąć swoim geniuszem całe ukraińskie życie, całą naszą historię. Już wtedy, aby się objęli, bratali się...
Takiej miłości do ojczystej ziemi uczył nas:
Swą Ukrainę kochajcie,
Kochajcie... We czas srogi,
W ostatnią ciężką chwilę
Módlcie się do Boga.
Tak, wzywamy go raz po raz, zwłaszcza w „ciężką chwilę", choć dał już z siebie wszystko. I to nie raz.
Żył w bagnistej, lodowatej, w kajdany zakutej, niemej epoce niewoli i sam, jeden, rozbił ją do dna, rozdarł swoimi współczesnymi czarną zasłonę nieprawdy, rozbudził zmartwiałą myśl, podważył małorosyjstwo, zrodził poczucie ukraińskiej dumy, zapalił świecę, której nikt już nie mógł zgasić. Sam! Jeden! Niektórzy aż się cofnęli: „Ogarnął mnie strach – pisał we wspomnieniach Kostomarow – zobaczyłem, że muza Szewczenki rozdziera zasłonę narodowego życia... Trzeba mieć silny wzrok i mocne nerwy, by nie oślepnąć ani nie stracić przytomności od nagłego światła prawdy". „Biada oburzonemu poecie, zapomina, że jest człowiekiem".
Jednak prawda została już odnaleziona, i to przez człowieka. Prawda narodowo-wyzwoleńczej walki: «Kajdany porwijcie». Znajdźcie siebie, podnieście się do poziomu wolnych ludzi. Zorzcie i zasiejcie własne pole. Nie ugnijcie się, przejrzyjcie: to imperium nikczemne, jego władcy okrutni i niesprawiedliwi, panowie – są przewrotni i niedobrzy. I ludzie przejrzeli. Wychował on pokolenia ludzi, w których miłość do Ukrainy utożsamiała się z miłością do państwa; jego wpływ na kształtowanie świadomości i światopoglądu narodu jest nieoceniony, niezatarty. W tych strasznych warunkach był wolny duchem i uczył tego innych. Wszyscy jesteśmy wychowankami Szewczenki. Czy wszyscy jesteśmy wykształceni?
Ale najpierw poeta sam przejrzał – samotnie; wyschły łzy, które płynęły za Katrusią, za Oksaną, teraz leczy serce trucizną, aby wycisnąć z ludzkiego serca zgniłą krew i wlać czystą, żywą. Zdenacjonalizowana ukraińska szlachta nie mogła tego zrobić, tak samo jak zniewolony chłopstwo, zdolny do tego był tylko silny intelektem mężczyzna, myśliciel-buntownik, intelektualista-patriota, który wiedział,
że bez nieustannego napięcia, walki, nie stanie się Ukraina. Ponadto jego wiarę, twardą jak krzemień mężczyzny, prowadziła niegasnąca wiara w to, że «rozpadnie się świat niewoli, ŚWIAT SŁOŃCA zajaśnieje». Takiej wiary nie miał nikt przed nim ani po nim. Nawet wracając z zesłania, torturowany, fizycznie złamany, powie: «Wydaje mi się,
że jestem dokładnie taki, jaki byłem dziesięć lat temu; jedna rysa w moim wewnętrznym obrazie się nie zmieniła». Nam by się przydała taka wiara. Ale Szewczenko nie tylko przebudził współczesnych. To za jego sprawą z Trasyłem, Żeleźniakiem, Hamalią poszli w latach 1917–1920 świadomi Ukraińcy i ginęli za Ojczyznę. Skąd czerpał zrozumienie i siłę? Przecież w tamtym czasie nie było żadnych nauk społecznych, żadnych ruchów ludowych, programów, łatwo było iść w uporządkowanych szeregach monarchistów czy socjaldemokratów, a on szedł sam, przeciwko systemowi milionowej armii. Czerpał z siebie; jego emocjonalne przejrzenia były przejrzeniami Proroka
Oto dziś znowu zwracamy wzrok ku Niemu. Musimy się do Niego zwracać. Bo do kogo jeszcze? On jest naszym sędzią, naszym doradcą, naszym sumieniem.
Dziś ktoś mówi: nie mamy ukraińskiej idei. Nieprawda. Jest. Oto tutaj ona cała.
Oto ona, tutaj! W «Kobzarzu»! Czytajmy i róbmy tak, jak tu napisano, a zbudujemy Ukrainę.
. Oczywiście, samego słowa «idea» u Szewczenki nie ma, jest
i istota, która kształtuje się z zasad sprawiedliwości, sumienia, dobra, które poeta ucieleśniał przez całe życie.
Szewczenko nie widział ukraińskiej idei jako priorytetu interesów ekonomicznych, jak widzą ją niektórzy pragmatycy. Widział ją jako wolę tworzenia państwa, dążenie do narodowej, politycznej wolności, jako samoświadomość i samoutwierdzenie narodu-budowniczego, jako wspólnotę rozciągniętą przez wieki – przez żyjących, umarłych i nienarodzonych, jako wyraz ogólnonarodowych interesów.
Przeczytajmy tę ideę od słów «W swojej chacie swoja prawda, i siła, i wola». Mobilizujmy ją do wykonania naszych zadań, w tym także zadań ekonomicznych.
Poeta był osobowością nie tylko kulturalno-oświatową, ale także narodowo-państwową. W mroku bezpaństwowości poeta widział państwo i pokazywał do niej drogę.
Tak, noc bezpaństwowości się rozwiała, a my powinniśmy w pełni zrozumieć i w sobie urzeczywistnić testamenty oraz przewidywania Szewczenki.
Zrobiliśmy pierwsze kroki. Ukraina weszła w nową erę niepodległości. Witamy działania na rzecz utwierdzenia naszej państwowości, pracę wszystkich, od prezydenta po deputowanego rady rejonowej, na rzecz jej rozbudowy. To także utwierdzenie obywatelskich swobód, jawności, własnych symboli, Konstytucji, umocnienie w społeczności międzynarodowej. Powinniśmy się zakorzenić na tym terytorium, w swojej chacie, we własnej prawdzie.
Ale nie, ktoś znowu szuka nie swojej prawdy, lecz w obcej chacie, u sąsiadów, na cudzym polu. A ci z cudzego pola mówią, że widać, iż wszystko to było nasze, a oni tylko wynajmowali Tatarom na pastwisko i Polakom. I oddajemy, i oddajemy na pastwisko, na deptanie, i gniemy się przed tymi, przed którymi gięliśmy się także wcześniej.
A co powiedzą nam potomkowie?
Gdyby nasi zwierzchnicy czytali Szewczenkę co do kropki, co do przecinka, gdyby cierpieli razem z nim, nie zostawiliby narodu na pastwę losu. Brak idei Szewczenki w kołach państwowych jest niewybaczalny. Gdyby szli za Szewczenką, uniknęliby wielu wad i błędów. A my raz w roku wysłuchamy jego poezji, rozejdziemy się spokojnie do siebie i stąd tworzymy dalej swoje niezbawienne sprawy. Ten dzień powinien być wyższym sprawozdaniem-spowiedzią każdego Ukraińca, od prezydenta po oracza, dniem wyższego sumienia: co ty zrobiłeś dla Ukrainy, czy tak żyjesz!
Ciąg dalszy na 5 str.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
Оригінал українською · переклад оновлюється
з ПИИИИНОРАРДАА Е п а нні
асаннненнйии
СПИСКИ КАНДИДАТІВ У ДЕПУТАТИ ВІД ОБЛАСНИХ ОБ'ЄДНАНЬ «ПРОСВІТИ»
РІВНЕ
До обпради І. Рогалевич КОрій Петрович, з
академії, позапартійний
2. Симонович Лариса Олександрівна, 1953 р. н., пікар-кардіолпог, позапартійна 3. Гладун Любомир Володимирович, 195 р. н., |
директор соціального обслуговування населення, позапартійний
До міськради І. Бухало Юрій Васильович, 1932 р. н.,
Інституту слов'янознавства, позапартійний
ДСУ 3. Івасюк Яків Григорович, 1957
позапартійний
5. Нагірний Андрій Ярославович, 1963 р. н., директор СШ Ме 2 член Демократич-
ної пари. 6. Невірковеч Петро Антонович, 1941 р. н., директор міського будинку культури,
член Демократичної партії
7. Скрипник Валентина Тарасівна, 1947 р. н., викладач СПТУ Мо 5, член Демокра-
тичної партії
8. Симонович Михайло Олександрович,
мон: 19551: р38н., позапартійний
9. Кульчинський Ярослав Сергійович, 1936 р. н., доцент, завідувач кафедри
Рівненського педагогічного інституту, позапартійний
10. Солодкий Олександр Дмитрович, 1948 рн., викладач Водної академії,
позапартійний
авлюк Ігор Васильович, 1969 р. н., директор ТОВ «Пріокс», редактор журналу
11 ом зак позапартійний
Ситік Катерина Іванівна, 1957 р. н., завідувачка методичного кабінету міського
ВО, позапартійна
13. Жовнер Анатолій Анатолійович, 1961 р. н., заступник директора ТОВ МЖК,
позапартійний
14. Шевчук Василь Трохимович, 1939 р. н.,
е старший викладач педінституту, позапартійний
15. Угринчук Ірина Іванівна, 1977 р.н., голова «Молодої Просвіти», член партії УНА
До Верховної Ради
. 1. Ковтунець Василь Виталійович, 1956 р. н., народний депутат, член Демократич-
ної партії 2. Мовчан Павло Михайлович, 1938 р.н., народними депутат, Голова ВУТ «Просвіта»
ОДЕСА
До Верховної Ради
о ій Янусевич, викладач кафедри інформатики Ізмаїльського педінституту, член 7
УЖГОРОД
До облради 1. Софілконич Василь Ілліч, 1931 р.н., голова Мукачівського міського об'єднання, позапартійний
2. Моравді Василь Михайлович, 1958 рн., голова Свалявського районного об'єднання, заступник директора по навчально-виховній
-
загальноосвітньої школи, позапартійний
ЛУГАНСЬК 7 До Верховної Ради
І. Свинцицький Володимир Чеславович, відповідальний секретар обласної Просвіти», голова управи обласного РУХу - Сумерєва Ганна Юріївна, голова Кіровської міської «Просвіти», юрист шахти «Голубівська»
223. Потока Опена Іванівна, просвітянка з м. Севрродонецька, керівник міського
перед 5 і ДОНЕЦЬК | До Верховної Р
- 1. Дзюба Євген Степанович, голова Луганського обласного об'єднання «Просвіта» 2. Самійленко Віталій Степанович, колишній голова Северодонецької міської «ГП Іти» Луганської області, голова Северодонецького міського Руху, пенсіонер . 3. Орел Ігор Євгенович, просвітянин, голова Стахановського міського РУХУ, керівник приватного підприємства «Орел» 4. Байчук Андрій Васильович, просвітянин з Лутугіного, завідувач відділу раидержадміністрації, голова районної організації РУХ 5. Галиняк Михайло Атаназович, просвітянин із
еБероденецл пенсіонер, вчитель
ВІННИЦЯ
У До Верховної Ради 1. Рябий Микола Олександрович, 1936 р. н., письменник
До обпради
Ї. Кобець Василь Дмитрович, 1944 р. н., письменник, член «Просвіти»
До міськради |. Кульматицький Валерій, 1959 р. н., службовець, член Ради «Просвіти» 2. Сохацький Федір Миколайович, 1952 р. н., доцент педагогічного університету, член обласної ревізійної комісії
ДНІПРОПЕТРОВСЬК До Верховної Ради |. Левенець Станіслав Якович, 1940 р. н., голова секретаріату обласного об'єднання «Просвіти»
. 2.Коваленко Микола Олексійович, 1938 р. н., заступник голови Дніпропетровського міського об'єднання «Просвіти», начальник відділу КБ ракетно-космічної техніки «Південне »
. 3. Березовський Ігор Зіновійович, 1961 р. н., м. Марганець, член «Просвіти», інженер меблевої фабрики
До міськради |
|. Довгань Сергій Миколайович, 1960 р. н., заступник голови обласної «Просвіти», коручпонден газети «Україна молода», заступник редактора обласної газети «Счеславський край»
2. Головко Валентин Трохимович, 1935 р.н., заступник голови обласної «Просвіти», начальник відділу, завідувач сектора будівництва Комітету у справах будівництва облдержадміністрації 3. Лемка Микола Пилипович, 1958 р. н., інженер, член «Просвіти», головний інженер об'єднання «АвтоЗАЗ» Запорізького автомобільного заводу
До обпради
1941 р. н., викладач, доцент Державної водної заступник міського голови, кандидат історичних наук, викладач
2. Захарук Володимир Михайлович, 1957 р. н., начальник відділу приватизації, член |
рн., помічник народного депутата, позапартійний 4. Насенюк Олександр Петрович, 1938 р. н., начальник відділу житлових субсидій,
лікар-психотерапевт,
роботі Карецьківської
МЕМОРА УКРАЇНСЬКИ
х політичних
ПАРТІЙ ТА БЛОКІВ
Ми, керівники політичних партій АЄР" гичного жавницького, патріо НЕ спрямування, разом Із прОМНА Се ок організаціями: Конгрес крат СЕ інтелігенції, Всеукраїнське товаристве «Просвіта», Спілка письменниктв України, Українське козацтво, вете рен» кими та жіночими обговорили питання про підготовку до виборів у березні 1998 и У БВРАХОВУЮЧИ що вибори-98 нового складу Верховної Ради та місцевих органів влади визначають подальшу Хеу ов ричну долю українського народу;
-- ВИЗНАЮЧИ, що головною небез: пекою для існування української нації є прихід до влади її недругів, які добиваються повернення України до коло" ніального стану, всіляко гальмують вихід суспільства з багатолітньої радянської ! післярадянської кризи, руйнують економіку, науку, культуру!
-- КОНСТАТУЮЧИ, що нинішня законодавча і виконавча влада виявилися неспроможними оздоровити народне господарство, забезпечити розвиток підприємництва, роботу 1 зарплату мільйонів трудівників, зупинити зудрожіння народу,
ПОГОДИЛИСЯ:
1. Сприяти всіма законними засобами безумовному проведенню виборів у березні 1998 року, недозволити зірвати їх.
2. Вважати основним своїм суперником на виборах антидержавницькі, антинаціональні сили.
3. У проведенні виборчої кампанії уникати нетолерантних методів боротьби заголоси виборців, утримуватися від компрометуючої полеміки між собою.
4. докласти зусиль до узгодження кандидатур майбутніх депутатів по мажоритарних (одномандатних) округах з тим, щоб спільно підтримати найбільш авторитетних, підготовлених до законотворчої діяльності, відданих представників українського народу, які візьмуть на себе зобов'язання ввійти в єдиний національно-демократичний блок.
5, Об'єднати зусилля щодо контролю, за дотриманням виборчого Закону че. рез представників наших партій У виборчих комісіях те шляхом створення громадських оо єднань ВИООрЦіІВ,
6. Погодитися з пропозицією громадських організацій про створення Координаційної Ради патріотичних, національно-демократичних партій блоків «Вибори-98»
УСВІДОМЛЮЮЧИ історичну відповідальність за долю українського народу, його процвітання і добробут, зобов'язуємося дотримуватися положень цього Меморандуму. В разі порушення цих зобов'язань надаємо право Координаційній Раді «Вибори-98» вживати заходів морального та політичного впливу
Аграрна партія України -- Катерина Ващук; блок «Європейський вибір України» -- Віктор Присяжнюк; бло Кк «Вперед, Україно!» -- Віктор Мусіяка; Всеукраїнське об'єднання «Громада» -- Павло Лазаренко; Демократична партія
України -- Володимир Яворівський; Кон-
грес українських націоналістів -- Слава
Стецько; Ліберальна партія України -
Володимир ШЩербань; Народний Рух України -- В'ячеслав Чорновіл; Народ-
но-демократична партія -- Анатолій Матвієнко; Партія зелених України -- Віталій Кононов; Партія праці - Вален- ТИН Ландик; Республіканська християнська партія -- Микола Поровський; «Реформи їі порядок» -- Віктор Пинзеник; Соціал-демократична партія України -- Юбрій Буздутан; Соціал-демократична партія України (о) -- Василь Онопенко; Українська консервативна республіканська партія -- Степан Хмара; Українська надіональна консервативна партія -- Олег Соскін; Українська республіканська партія - Богдан Ярошинський; Християнсько-демократична партія України - Віталій Журавський; Партія національного економічного розвитку України - Валентина Наконечна.
4 березня відбулася підсумкова зустріч лідерів партій. Меморандум підписали М, Поровський (УХРП), Олег Соскін (УНКП), Слава Стецько (КУН), В'ячеслав Чорновіл (НРУ), Богдан Ярошинський (УРП), Надійшли повідомлення про відмову
-
підписати Меморандум від Партії зелених (Віталій Кононов), Партії праці (Вален-
тин Ландик), блоку «Європейський вибір України» (Віктор Присяжнюк), «Громади» ШПавло Лазаренко), Решта партій і блоків, не висловлюючи запе речень по суті, не повідомили про свою згоду чи незгоду прилучитися до Меморандуму.
Слід зазначити, що в багатьох областях України місцеві організації згадуваних партій та громадських угруповань утворили широкі каоліціи для розв язання тих проблем, про які йдеться в Меморандумі,
Нарада лідерів партій, Координаційна група 4 березня вирішили продовжити консолідаційну роботу серед патріотичних, державницьких, політичних сил | залишають відчиненими двері для тих, хто побажає підтримати положення Мемо-
рандуму,.
Кожен, хто бере участь у виборах, повинен пам'ятати:
-- влада не народ;
-- Уперше в історії України вибори до Верховної системою ЦЕ
за пропорційно-мажоритарною складу парламенту (225 депутатів) партій ї блоків, а інші окрутів;
-- до виборчих комісій які беруть участь у вибо і підтасовки результатів
що Верховна Рада й усі місцеві дня, незважаючи на те, скільки
о обраними в одномандатном та районної Ради вважати
ГОЛОСІВ, навіть якщо він конкурент, який посів -- виборчі блоки і партії
| ВІД числа тих, що взяли уч мандату в багатомандатн
прилітає з небес; у демократичній державі владу обирає
Ради проводяться е означає, що половина
б обирається за списками від політичних 229 депутатів обираються від одномандатних
включаються представники всіх блоків і партій. рах, у звязку з чим можливість шахраювання
виборів зводиться до мінімуму уму; -- вибори тепер проводяться лише п оту
тротягом одного туру. Це означає,
Ради оудуть обраними протягом одного виборців з'явиться на голосування;
у окрузі до Верховної Ради, до Київради | муться ті,
голосів; Це означає, що в окрузі Мо
обраним вважатиметься той із 18-ти
хто отримає найбільшу кількіс» з виборів кандидата до Київради кандидатів, хто набере найбільш
матиме всього на один голос Оільше, НІЖ його друге місце:
що не здобули 4 відсотки голосів виборці? участь у голосуванні,
не отримають жодного
Р , Р " ре г ч я І. Заремба Воподимир Іванович, 1941 р. н,, голова обласного об'єднання поділять 225 мандатів У Чон -Крузі, а ті, що наберуть таку кількіс «Просвіти» | ГОЛОСІВ, ЗМОВІДНОСті з відсотком набраних кожним З НИ? й чно й з - гній ий п Анна - ч- - - |: о Тьірчнійи і "ть --і
пре р ИЙ ви - | «ПРОСВЯЧІ, 4». 1868-1998 й (лові ПРОСВІТИ
9
-- ŁRS: oo wiu no -
«ITROSWOJACzH 1868-1998
, u, t ch U zhe ponad desiatok lit imia Mykoły uczciwie żyć, pracować, dbać o tak często
iw. Z - "tkłarowany urob zostoj liODYNY. Mu czynskoho na pustach połtawców. Za ten zadeklarowany dobrobyt PI R
i | m | nij (loro sia jty czas U pała mPperija, narodyła sia niepodległa tm skrypdżenti MODNI dDOpPOodYyt Ukraina, zmieniły się trzy przywódcy obwodu, 22 z poparciem lub nawet elementarnym
i LY «s IE "'L czYnSKkOGgOo | JOHO powstała pojawiła się seria partii politycznych i konsultacji I DO M Ku ',
| , i | M 5 4 KOMI. Setki połtawców otrzymały w RU. partinok, i sam Mykoła Kulczyński też komendy. Setki łaz | to hli b i tapii jam; mori Osplaty jurydyczne konsultaci. I tysiącom zmieniał się i rósł jako polityk, -- niezastąpiony Chowi bezpłatne porady Pi
| I | | | ляh do obstojuwannia konstytucyjnych
temu, wszystko, idu na Połtawszczyźnie jest żywego, praw ruchowe akcje «Zarobitczany» i «Pensje». całego, prawdziwie ukraińskiego, ciąży ku Dzięki Połtawskiemu RUCHowi "ręką, ZWANI RUCHU i «Proświty» -- wiodących na Połtaw- | SIA DLA Obrony SWOICH praw oszukani wkładcy szyni narodowo-demokratycznych zjednoczeń, | i właściciele papierów wartościowych. Wskazują ścieżkę do a zatem, do Kulczyńskiego -- jego założyciela | RUCHOWSKOJ szczy Ałana Farmerzy z na, | wieloletniego lidera, deputowanego obwodowej
idalszych zakątków obwodu i drobni CzORADRAWNY» Rady. których bezlitośnie obdzierają nowi ; pu
Przez te lata Połtawszczyzna widziała niejednego monopolistę i urzędnika państwowego. Z inicjatywy „kalifa na godzinę" głosowała nie na jednego obiecywacza, który potem okazywał się albo błaznem-gadułą, albo chytrym napychaczem własnej kieszeni.
Duchowa władza w Połtawie należała i należy nie do nich. Podobnie jak władza wykonawcza i ustawodawcza, która od dziesięciu lat wciąż nie chce obniżyć presji podatkowej na przedsiębiorców, chłopów, wszystkich, kto tworzy produkt narodowy brutto, i to z tego samego źródła i od tego samego człowieka.
Otóż w Połtawie praktycznie działa cieniowy gabinet ruchowców. Jego różnica w stosunku do reklamowanego lazarenkowskiego „klubu faworytów" polega na tym, że M. Kulczynski i jego zespół nie tylko deklarują swoje programowe zamiary, ale także pracują (w absolutnie niesprzyjających warunkach) nad tym, by pogrążony w apatii i kryzysie organizm społeczny się uzdrowił, odrzucił wszystko, co martwicze, wszystkie nowotwory bezduchowości, korupcji, bluźnierstwa, kłamstwa.
W Połtawie pierwszą osobą, która w tej przyspanej, zubożałej Połtawie „rozpaliła ognisko ducha" (wiersz z linijki), i wezwała „wszystkich, kto żyw, w kim myśl się zrodziła", do pracy, był Mykoła Heorhijowycz Kulczynski. Za ostatnie dziesięć lat sfera jego działalności stała się kilkadziesiąt razy szersza. Zaczynało się od obrony ojczystej mowy i kultury, a dziś nie ma już nic, z czym nie zwracano by się do przewodniczącego RUCHU i deputowanego obwodowej rady!
W tym właśnie leży główny paradoks lat 90.: ci, w których rękach znajduje się cała pełnia władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, ci, którzy dysponują funduszami, apartamentami, zasobami kadrowymi i materialnymi, są niezdolni skutecznie zarządzać 20-milionowym krajem.
Hanna ANTYPOWYCZ
„OGIEŃ JEDYNIE TAM, GDZIE GO MY ŚWIECIMY"
Do 80-lecia Proświty na Rówieńszczyźnie
uświadomienie 80-letniego Szlamowego w Dubnie, aktywnego propagandysty Rówieńskiej Proświty, z ukraińskiej idei; to uświadomienie złożonego postępu ukraińskiej idei na terenach kraju. Proponujemy i Panu przejść tą drogą.
«Bez «Proświty» bylibyśmy wszyscy, jak sieroty bez matki» – tak pisał «Ludowy ilustrowany jubileuszowy kalendarz «Proświty» w 1938 roku.
…dorobku «Proświty» przed II wojną światową. Na Rówieńszczyźnie rozpoczęła ona swoją działalność w 1917 roku i pracowała pod czujnym, codziennym nadzorem polskiej policji. Kierownictwo «Proświty» opiekowało się nie tylko dorosłą ludnością, lecz także młodzieżą i dziećmi. «Proświta» przeznaczała znaczne środki na utrzymanie rówieńskiej ukraińskiej szkoły podstawowej im. hetmana Iwana Mazepy oraz ukraińskiego prywatnego gimnazjum; opiekowała się także «Płastem» – dziecięco-młodzieżową ukraińską organizacją.
W 1928 roku działalność proświtan została siłą przerwana przez władze polskie. Proświtanie doznawali prześladowań, aresztowań, a obóz koncentracyjny w Berezie Kartuskiej stał się dla wielu z nich ostatnim ziemskim schronieniem. Sowiecki system represyjny dokończył haniebnej akcji niszczenia proświtan. Masowe rozstrzeliwania, obozy koncentracyjne, więzienia miały na celu zgładzenie ukraińskiego ducha, wymazanie pamięci o tych, którzy go pielęgnowali, którzy żyli Ukrainą, dla których ona była najważniejszym celem życia.
Faktycznie «Proświta» przygotowała grunt pod utworzenie OUN-UPA. Wśród jej członków:
Lidia Romop z Dubna, łączniczka UPA, od pierwszych dni była fundatorką odrodzonego Towarzystwa ukraińskiego;
Ołeksandr Kowalczuk, w wieku trzynastu lat został członkiem «Proświty», był represjonowany, wywieziony na Syberię, najaktywniejszy członek «Proświty» od samego początku odrodzenia;
Tymofij Hryciajuk z Niewirkowa, był w «Proświcie» przed wojną, przeszedł syberyjskie katownie, w 1944 roku odrodził proświtiański ośrodek w rodzinnej wsi Niewirków;
ojciec Serhij Kulczynski – z sławnej rodziny proświtan, patriota, wychował synów i córki, którzy należą do «Proświty» i walczą o umocnienie Państwa Ukraińskiego.
Maria Nycz-Strachoniuk ze Zdołbuniwszczyzny przeszła piekło gułagów. Pochodziła z rodziny proświatiańskiej, została skazana na 25 lat za udział w UPA, była jedną z organizatorek powstania w Norylsku. Życie poświęciła «Proświcie».
Odrodzenie «Proświty» w regionie rozpoczęło się w 1988 roku od artykułu Jewhena Szmorhuna «Na obronę rodzimej mowy». Utworzono pierwszą inicjatywną grupę «Miłośników rodzimej mowy» w zakładzie «Azot» (Wasyl Czerwonij, Wiktor Danyłow, Wołodymyr Soroka), w RZTZ (Wołodymyr Podlewski), w RZWA (Jurij Weligurski).
Nieobłudnymi ustami przemawiała Ukraina do wszystkich żyjących i do tych, o których pamięć pozostanie wieczna. Wspomnijmy dziś tych, którzy odradzali «Proświtę», prowadzili trudny dialog z opinią publiczną, aby zatriumfowała Niepodległość i światło Zjednoczenia, aby powstało Narodowe proświatiańskie
Ciąg dalszy na s. 5
LISTY KANDYDATÓW NA POSŁÓW OD OBWODOWYCH ZRZESZEŃ «PROŚWIATY»
KRYM
Do Rady Najwyższej
1. Wolwacz Petro Wasylowycz, członek obwodowego zarządu, kandydat nauk biologicznych, członek RUCHU
2. Rybałko Iwan Zachariowycz, kierownik zarządu zrzeszenia «Krymahrobud», członek «Proświty», członek NF
3. Dowhań Wołodymyr Jewdokymowycz, podpułkownik, wojskowy, członek «Proświty»
CZERNIHÓW
Do Rady Najwyższej
1. Antonenko Petro Jakowycz, ur. 1948, redaktor obwodowej gazety «Siwerszczyna», członek RUCHU
2. Kanywec Wiktor Iwanowycz, główny pracownik naukowy w dziedzinie rolniczej mikrobiologii, członek «Proświty», członek RUCHU
3. Stupak Wołodymyr Fedorowycz, ur. 1961, przewodniczący zarządu organizacji RUCH, członek «Proświty»
4. Łozowyj Ołeksandr Mychajłowycz, ur. 1954, dyr. rejonu pryłuckiego, członek «Proświty», członek RUCHU
5. Łukianenko Mykoła Mykołajowycz, przewodniczący obwodowej organizacji NDP, członek «Proświty»
6. Maksymońko Wołodymyr Bolesławowycz, członek «Proświty», członek RUCHU
Instytutu, rektor Żowtniewskiej niepełnej SzSzI
ur. 1948, lekarz przychodni skórno-wenerologicznej,
Do obwodowej rady
1. Antonenko Petro Jakowycz, ur. 1948, redaktor obwodowej gazety «Siwerszczyna», członek RUCHU
2. Kaszniak Ołeh Dmytrowycz, główny lekarz ...go rejonu, członek «Proświty», bezpartyjny
3. Udowyczenko Wołodymyr Andrijowycz, zastępca dyrektora prywatnego przedsiębiorstwa «Odiah», przewodniczący rejonowego zrzeszenia «Proświty» m. Nowhorod-Siwerski, bezpartyjny
Rubanskiej dzielnicowej lecznicy Bachmacz-
– Do rady miejskiej
1. Czepurnyj Wasyl Fedorowycz, ur. 1964, przewodniczący obwodowego zrzeszenia «Proświty», członek RUCHU
2. Kurowska Larysa Dmytriwna, ur. 1948, wykładowczyni Czernihowskiego Szkoły Muzycznej, członek «Proświty», członek RUCHU
3. ...czenko Ołeksandr Iwanowycz, ur. 1952, dyrektor prywatnego przedsiębiorstwa ION, bezpartyjny
KIROWOHRAD – Do Rady Najwyższej
1. Alioszyn Walerij, deputowany ludowy, przewodniczący obwodowego zrzeszenia «Proświty»
– Do rady obwodowej
1. Bondar Wasyl Wasylowycz, ur. 1956, członek koordynacyjnej rady «Proświty», członek RUCHU
2. Matwijenko Mykoła Pawłowycz, przewodniczący oddziału «Proświty» wsi Mała Wyska
– Do rady miejskiej
1. Browczenko Pawło Michajłowycz, dyrektor szkoły sztuk pięknych wsi Mała Wyska, zastępca przewodniczącego oddziału, ur. 1943
KIJÓW – Do Rady Najwyższej
1. Karpenko Ołeksandr Fedorowycz, ur. 1955, dyrektor rejonowego telewizji Kaharlyk, zastępca przewodniczącego rejonowego zrzeszenia «Proświty»
2. Żowtian Jewhen Dmytrowycz, członek «Proświty», członek RUCHU, deputowany ludowy Ukrainy, rejon kijowsko-swiatoszyński
– Rada Kijowa
1. Nesterczuk Mykoła Trochymowycz, ur. 194..., odpowiedzialny sekretarz Wszechukraińskiego Towarzystwa «Proświta», przewodniczący rejonowego zrzeszenia «Proświty» rejonu mińskiego m. Tura, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy
2. Kozaczenko Walentyn Wasylowycz, ur. 1945, przewodniczący Podilskiego rejonowego zrzeszenia «Proświty», zasłużony działacz sztuki Ukrainy
3. Szulha Petro Wasylowycz, ur. 1944, członek «Proświty», komentator Światowej Służby Radia Ukrainy
4. Smażenko Marija Ołeksijiwna, ur. 1951, przewodnicząca rejonowego zrzeszenia «Proświta» Żowtniowego rejonu m. Kijowa, bibliotekarka, psycholog
Do Rady Obwodowej:
1. Myhajłyszyn Ihor Michajłowycz (m. Irpień, rejon kijowsko-świątoszyński), ur. 1961, członek Ruchu Narodowego Ukrainy, członek Proświty, zastępca przewodniczącego Irpieńskiego Komitetu Wykonawczego Rady Miejskiej, ekonomista, magister administracji publicznej.
2. Synjakewycz Wołodymyr Makarowycz (m. Biała Cerkiew), ur. 1932, naczelnik specjalistycznego biura konstrukcyjnego „Biało-Cerkiewsielmasz”.
3. Mołczanowa Olha Wołodymyriwna, ur. 1955, odpowiedzialna sekretarz Wasylkiwskiego Rejonowego Zjednoczenia Proświty, przewodnicząca Związku Przedsiębiorców.
4. Żuraweł Mykoła Fedorowycz, ur. 1950, Biała Cerkiew, lekarz.
5. Doniec Ołeksij Dmytrowycz, ur. 1959, przedsiębiorca.
Do Rady Miejskiej m. Wasylków:
1. Rusniak Wołodymyr Petrowycz, ur. 1945, kierownik ochrony fermy drobiu „Ukraina”, członek Proświty.
2. Berezański Borys Mykołajowycz, ur. 1942, operator zjednoczenia „Akademteploenerho”.
3. Bortniczuk Serhij Wasylowycz, ur. 1947, lekarz pediatra, członek Proświty.
4. Pawlenko Andrij Iwanowycz, ur. 1934, kierownik Państwowej Inspekcji Nasiennej.
5. Pawlenko Ołeksandr Andrijowycz, ur. 1953, mistrz Wasylkiwskiego Zakładu Produktów Zbożowych.
6. Potapacha Henrych Ołeksandrowycz, ur. 1940, emerytowany wojskowy.
7. Romaniuk Wiktor Serhijowycz, ur. 1939, inżynier.
8. Jaczuk Stepan Zachariowycz, ur. 1937, emeryt.
9. Chrapiciuti Walentyn Witalijowycz, ur. 1970, sprzedawca.
10. Mierkacz Ołeksandr Wołodymyrowycz, ur. 1963, robotnik Zakładu Lodówek.
11. Bobowa Nina Ołeksandriwna, ur. 1942, przedsiębiorca.
12. Bałk Jakiw Aronowycz, ur. 1947, kierownik Kombinatu Usług Komunalnych.
13. Suszak Wołodymyr Josypowycz, ur. 194…, kierownik szpitala weterynaryjnego.
14. Buriak Witalij Walerijowycz, ur. 1971, administrator muzyczny radia „Promin”.
15. Podat Ołeksandr Iwanowycz, ur. 1942, emerytowany wojskowy.
16. Hordijczuk Wiktor Andrijowycz, ur. 1953, ekonomista, „Ahrotechserwis”.
17. Denysenko Ihor Mykołajowycz, ur. 1955, przedsiębiorca.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
«PROSWITA» 4. 1868-1998
Słowo Proświty
LISTY KANDYDATÓW NA DEPUTOWANYCH Z REGIONALNYCH ZWIĄZKÓW «PROŚWITY»
(Początek na str. 2–3)
Na mera
m. Fastów
1. Czorniak Anatolij Petrowycz, ur. 1939, chirurg-traumatolog szpitala kolejowego, przewodniczący Fastowskiego Rejonowego Związku «Proświty»
– m. Wyszniewe (rejon kijowsko-świątoszyński)
1. Paszyński Mykoła Wasylowycz, ur. 1956, referent deputowanego
Do rady rejonowej
rejon Żowtniewy m. Kijowa
1. Krawczenko Wasyl Ołeksijowycz, ur. 1953, dyrektor Szkoły Średniej nr 159
2. Humeniuk Walentyna Iwaniwna, ur. 1952, nauczycielka Szkoły Średniej nr 159
Rejon miński m. Kijowa
1. Kuzmenko Anatolij Isakowycz, docent Kijowskiego Instytutu Pedagogicznego, członek
«OGIEŃ TYLKO TAM, GDZIE GO MY ŚWIECIMY»
Do 80-lecia «Proświty»
Ciąg dalszy. Początek
…uniwersytet, który stał się ośrodkiem kultury, odrodziły się święta, które stały się symbolami ukraińskiego odrodzenia.
Wśród nich: Jewhen Szmorhun – odpowiedzialny sekretarz Riwneńskiej Organizacji Pisarzy Ukrainy. Występował z gorącymi publikacjami w obronie rodzimej mowy i dał impuls do… «Proświty» na Riwneńszczyźnie.
Ługańsk, Kijów, Toljatti… Listę można by ciągnąć dalej, bo «Proświta» jest tam, gdzie działacze Proświty. Dziś mamy wśród szanowanych gości: ojca Mykołę Sribniaka z Siczesławszczyzny, Serhija Kozyckiego z Odeszczyzny, Hryhorija Jakowenka z m. Toljatti.
Mówią, że świat zaczyna się od rodziny. Rodzina nadaje mu kształt jako całość estetyczną i etyczną, rozkłada przed nim barwy świata i barwy duszy, na miękkim, podatnym gruncie mądrością Bożą i mądrością ludzką. Oto te rodziny…
Hurowski Wiktor Ołeksandrowycz, kierownik zespołu artystycznego «Proświty»
…Fesenko Maksym Borysowycz, przedsiębiorca, członek «Proświty», deputowany ludowy… Wielki, Wasyl Czerwoni – ludowi… Kosarjewych, Kur, Janików, elihurskich…
Na przewodniczącego rady osiedlowej
wieś Mała Snitynka, rejon fastowski, obwód kijowski
1. Dywak Petro Łukycz, ur. 1952, przewodniczący rady osiedlowej
Do rady rejonowej
1. Pinczuk Jurij Wasylowycz, ur. 1956, nauczyciel
2. Pinczuk Serhij Borysowycz, ur. 1951, robotnik fabryki „Zeta” w Fastowie
3. Semiz Natalija Hryhorywna, ur. 1952, przewodnicząca fastowskiego KSP
| – Do rady osiedlowej: Pryzdak Wasyl Myhajłowycz, ur. 1965, ksiądz
2. Jaszczenko Wołodymyr Musijowycz, ur. 1953, robotnik
3. Pinczuk Leonid Dmytrowycz, ur. 1950, robotnik
4. Pinczuk Wiktor Andrijowycz, ur. 1949, robotnik
Do rady miejskiej m. Biała Cerkiew
1. Bajrakiwska Lidija Petriwna, ur. 1949, nauczycielka szkoły muzycznej
2. Iwanciw Wołodymyr Opanasowycz, ur. 1936, redaktor gazety, przewodniczący rejonowego zjednoczenia Proświty
3. Szapoval Wołodymy…
4. Juchymenko Jurij… komitetu wykonawczego rady miejskiej
5. Pawlenko Jurij Prokopowycz, ur. 1939, dyrektor szkoły sztuk
6. Pawlenko Tamara Pawliwna, ur. 1940, nauczycielka szkoły sztuk
7. Pawłowa Nina Onufriwna, ur. 1947, dyrektor szkoły muzycznej nr 3
8. Krawczuk Borys Myhajłowycz, ur. 194…, mistrz ИСЕКУ
9. Smutok Borys Myhajłowycz, ur. 1953, dyrektor szkoły średniej nr 14
10. Melnyk Ołeksandr Iwanowycz, wojskowy
Iwanowycz, ur. 1949, dyrektor Centrum Kultury Ludowej Ukrainy, przewodniczący k… organizacji… odrodził «Proświtę» w … «Azot», kierował inicjatywną grupą ds. utworzenia.
Hrehorowycz, ur. 1964, zastępca kierownika wydziału
Mychajło Nazaruk – zastępca przewodniczącego
Partii Demokratycznej na Rówieńszczyźnie, kandydat nauk, docent Rówieńskiego Instytutu Pedagogicznego, przewodniczący pierwszego oddziału Proświty w mieście Równe. Swiatosław Melnyczuk – dyrektor Rówieńskiej Obwodowej Filharmonii. Zasłużony Działacz Sztuk Ukrainy. Pierwszy przewodniczący miejskiego Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki, propagator ukraińskiej kultury i sztuki. Borys Stepanyszyn – profesor Rówieńskiego Instytutu Pedagogicznego, laureat Państwowej Nagrody im. T. H. Szewczenki, pierwszy przewodniczący obwodowej organizacji «Proświta», założyciel Ludowego Uniwersytetu Proświtiańskiego «Proświta» i czytelni «Proświty». Wołodymyr Kowtunec – deputowany ludowy Ukrainy, kandydat nauk, znany politolog, uczony. W 1995 roku stanął na czele Rówieńskiego Obwodowego Towarzystwa «Proświta»...
Odrodzenie ukraińskiej duszy zaczyna się od pieśni. Pierwsze swoje kroki «Proświta» poświęciła melodiom strzeleckim, powstańczym, kozackim, górniczym... i
«Proświta» to przede wszystkim ludzie. Są różni, mają różne życiowe przekonania, różne zainteresowania, różną działalność zawodową. Jednak łączy ich jedna sprawa – sprawa ukraińskiego postępu, która dyktuje wszystkie możliwe proświtiańskie przedsięwzięcia, spotkania i imprezy, jubileusze i zwyczajną codzienność. Stałymi organizatorami i najwierniejszymi kibicami są członkowie zarządu i aktywiści: Petro Kulczynski, Iwan Kuzmuk, Hryhorij Charczuk, Hurij Buchało, Natalia Sawczuk, Mykoła Anaszczuk, Jewhenia Hładunowa, Nonna Prochorenko, Mychajło Borejko, Mykoła Rudyk, Myrosława Kowarewa, Maria Ihnatiuk, Anatolij Biłecki, Tetiana Hreszczuk, Katryna Miśkowa, Petro Newirkowec, Maria Poźniakowa, Mychajło Szewczuk, Tetiana Redjuk, Olha Ustenko, Andrij Nahirny, Mykoła Muczyński, Jarosław i Jarosława Hirnyk, Alla Ukrainiec.
Najbardziej pamiętnymi dla «Proświty» były szewczenkowskie dni na Rówieńszczyźnie. Wśród innych przedsięwzięć:
– odsłonięcie w Peresopnicy pomnika ukraińskiej pierwszej księgi – «Ewangelii peresopnickiej»,
– uroczyste obchody Dnia Niepodległości kraju,
– upamiętnienie pamięci bohaterów Be-
CZERNIWCE
pieśni. Wyszły z głębin cierpiącej ukraińskiej duszy, która w niewyśpiewanych bólach pragnęła swojego przejrzenia. Pieśń i duszę Ukraińca nie da się rozdzielić, bo pieśń to jego skrzydła. Duchowemu wzlotowi Ukrainy sprzyjał chór równieńskiej «Proświty», którym kierowały Iryna Myskowa i jej córka Olesia Myskowa-Szewczuk. W repertuarze chóru znajduje się pieśń powstańcza, zwycięska pieśń kozacka i pochodna pieśń strzelców siczowych. Repertuar pieśniowy stale się uzupełnia i
Samczuka we wsi Derman (Mykoła Semeryk, Myrosław Błaszczuk, Hurij Buchało, bracia Kulczyńscy), na ulicy Topolowej ustawiono tablicę pamiątkową ku czci zastępcy przewodnika OUN Ołega Ołżycza.
Prowadzono pracę nad wprowadzeniem w praktykę życia narodowego zasadniczego artykułu Ustawy o językach: państwowym językiem Ukrainy jest język ukraiński!
TARNOPOL
odnawia się. Uczestnicy chóru to przede wszystkim patrioci swojej ziemi. Wielki rezonans wywołał wieczór pamięci bohaterów poległych pod Krutami, wieczór «Woryń i Lesia Ukrainka». Przeprowadzono
Rareza Bohdan Zenowijowycz, ur. 1948, dyrektor Supranowskiej ogólnokształcącej szkoły I–II stopnia w rejonie podwołoczyskim
2. Wasyliw Bohdana Mychajliwna, ur. 1959, zastępczyni dyrektora ds. pracy z dziećmi Borszczowskiej biblioteki rejonowej
3. Deremenda Wasyl Iwanowycz, ur. 1957, inżynier Buczackiego nadleśnictwa
4. Dutka Jewhen Mykołajowycz, ur. 1950, zastępca głównego lekarza Terebowelskiego szpitala rejonowego
1. Strynatko Illa Fedorowycz, ur. 1955, dyrektor Centrum Kultury rejonu wyżnickiego; przewodniczący rejonowego zrzeszenia «Proświty», bezpartyjny
2. Czerkacz Natalija Iliwna, ur. 1951, zastępczyni dyrektora gimnazjum w Wyżnicy, członkini «Proświty», bezpartyjna
3. Proskurniak Wasyl Wasylowycz, ur. 1934, dyrektor Szkoły Średniej w Słobodzie-Baszniwskiej, członek «Proświty», bezpartyjny
4. Sołomko Wasyl Dmytrowycz, ur. 1963, przewodniczący rady spółdzielni «Czeremosz», członek «Proświty», członek
Żuk Walentyna Antonowna, ur. 1959, zastępczyni dyrektora ds. wychowawczo-dydaktycznych Buczacskiej Szkoły Ogólnokształcącej I–I stopnia.
6. Zawieruha Wasyl Stepanowicz, ur. 1962, wojskowy raanorі!
7. Zastawecki Bohdan Iwanowicz, ur. 1941, kierownik katedry geografii Ukrainy Tarnopolskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Wołodymyra Hnatiuka. 8. Kowalczuk Leonid Jakymowicz, ur. 1947, rektor Tarnopolskiej Akademii Medycznej im. Iwana Horbaczewskiego
9. Melnyk Neonila Petriwna, ur. 1973, metodyk Łanowieckiego Rejonowego Kabinetu Metodycznego
10. Olijnyk Orest Myhajłowicz, ur. 1938, dyrektor Terebowlańskiego Uczelni Pedagogicznej I–II stopnia
11. Procziw Nadija Fedoriwna, ur. 1945, wykładowczyni języka i literatury ukraińskiej Czortkowskiego Kolegium Pedagogicznego
12. Rawliw Ihor Petrowycz, ur. 1949, zastępca naczelnika Wydziału Oświaty Tarnopolskiej Obwodowej Administracji Państwowej
13. Sawka Hanna Onufriiwna, ur. 1937, wykładowczyni języka i literatury ukraińskiej Czortkowskiego Gimnazjum „Ridna Szkoła” im. Markiana Szaszkewycza
14. Chawariwski Bohdan Wasylowicz, ur. 1954, dyrektor Państwowego Archiwum Obwodu Tarnopolskiego 7 Я неХ РЕК
15. Czubata Daria Dmytriwna, ur. 1943, lekarka Tarnopolskiego Komunalno-Państwowego Szpitala Me 2.
LWÓW – Do Rady Obwodowej od Gródeckiego Rejonowego Zrzeszenia Towarzystwa „Proświta”: Pitka Jarosław Myhajłowicz, Ukrainiec, członek rady Lwowskiego Zrzeszenia „Proświta”, zastępca naczelnika Wydziału Oświaty Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej.
Do Rady Miejskiej: 1. Pawlikewycz Areta Mykołajiwna, ur. 1942, Ukrainka, przewodnicząca rady ZRO, inżynier-programistka Ośrodka Konstruktorsko-Obliczeniowego „Politechnika” Uniwersytetu Państwowego „Politechnika Lwowska”. 2. Zelyk Wołodymyr Osypowycz, ur. 1944, Ukrainiec, zastępca przewodniczącego rady ZRO, dyrektor Otwartego Towarzystwa Akcyjnego „Lwiwmiasomołproekt”. 3. Bursztynska Chrystyna Wasyliwna, ur. 1940, Ukrainka, przewodnicząca rady Towarzystwa „Proświta” Uniwersytetu Państwowego „Politechnika Lwowska”, docent katedry aerofotogeodezji Uniwersytetu Państwowego „Politechnika Lwowska”.
od Frankiwskiego rejonowego zrzeszenia oddziałów Towarzystwa «Proświta» (FRO): 4. Słobodian Iwan Mychajłowycz, ur. 1953 r., Ukrainiec, przewodniczący rady FRO, zastępca naczelnika wydziału departamentu gospodarki mieszkaniowej Lwowskiego Miejskiego Komitetu Wykonawczego
5. Bodnyk Oleh-Jurij Andrijowycz, ur. 1942 r., Ukrainiec, zastępca przewodniczącego rady
urządzać swój dom, swój dobrobyt w nim, które nie przychodzą z lekkiej ręki, nie spadają manną z nieba, lecz wymagają żmudnej pracy, pałającego serca, które mają dziś gorliwi aktywiści «Proświty». Oni rozpalają ogień miłosierdzia i miłości, dbają zarówno o urządzenie domu, jak i o duszę. W życiu «Proświty» odnotowano wiele dat dzięki wysiłkom skromnych pracowników duchowej niwy. Są to dobrodziejka Paša Wybacz z Kostopolszczyzny, Ludmiła Naglium z rejonu rówieńskiego, Antonina Melnyczuk ze Zdołbunowa, Wira Wiwczar z Rokitnego, Swietłana Sarycz z Zarzecznego, Maria Wiun z Newirkowa, Maria Czubaj z Ostroha, dobrodzieje Hryhorij Kuczer z Młynowa, Pawło Hohoj z Pliaszewej, nauczyciele-entuzjaści Natalia Sosiuk, Halina Pyliaj, Iryna Mizisiuk, Alla Wojac z Równego oraz wielu innych.
«Ogień tylko tam, gdzie go my świecimy», pisał w swojej «Śpiewance» znany dubieński poeta Mykoła Tymczak. Ogień «Proświty» dziś płonie na całej Ukrainie: Dniepropetrowszczyzna, Odeszczyzna,
з іч - ж Мч . Чу б ч- , чо с чу ч 4 - » . Мо З ою "ккчь чем сля чі
Konstytucyjną konferencję. Odbyły się publiczne przesłuchania w sprawie zbrodni NKWD na Rówieńszczyźnie. Proswitianie wzięli udział w poświęceniu mogił żołnierzy UPA we wsiach Rówieńszczyzny oraz w festiwalu filmów o powstańcach. Otwarto centrum kina ukraińskiego przed Dniem Zjednoczenia ziem ukraińskich. «Proświta» nieustannie dbała o rozwój swoich oddziałów, prowadziła wyjazdowe posiedzenia z programami kulturoznawczymi, zorganizowała działalność uniwersytetu «Proświta», odrodziła Ukrainę wraz ze Związkiem Ukrainek Święto Matki. Dokonano poszukiwań imion tych, którzy zginęli od bolszewickiej samowoli, ich pamięć uczczono pamiątkową tablicą memorialną na Teatralnym Placu. Wymieńmy także tych, którzy oddali życie za Ukrainę: Olenę Telihę, Olega Olżycza, Charytię Kononenko.. | Proswitiańskie życie trwa 1 dziś. Kto jeszcze nie zdążył tego zrobić, przyłączajcie się do szeregów proswitian. Pracy starczy dla wszystkich.
| Zdjęcia: «uczestnicy! Z mya m Z
UKHA
p NY R
p ROYU 2 PN PRRUNNYU VBR NN NU PRE SU chn dr l sadno An
"AT arte V - Pre VPB oTtL'TO98POV POTOP
-O R
Cho
ii
FRO, starszy wykładowca technologicznego kolegium UkrdLU ke 77 ODIAM KURKOYU YEU KO! HH re - y checha" -m oatyu -eioo zavatsno nini no LRU ch my t ik z h nn no zach - «pa chy | - t - RU - - - 3 po pn -» che" z i-shch chainin z yn uyu - - - - ya foto a ek inoinii ee 3 - tsyu "che 3 chiyu DYR lobi i zrorchai zho TT nt y ii - rub i S - - - - - - --yo fa ya chny" ts so - - cho tsiy ' i | ko V y yk y i cho - dat ya M tsi
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
Ciąg dalszy. Początek na 1 stronie.
narodowa idea, jak dziś ją nazywamy, była źródłem natchnienia Szewczenki; jego bezmierna miłość, pomnożona przez talent geniusza, wskazywała prawdziwe drogi do celu rozumnym umysłom i pracowitym rękom:
Orać ugory,
Myśleć, siać, nie czekać,
Jałmużnę żąć.
Pracowite ręce mamy bez pracy, pracowite umysły uciekają za granicę, a my już nie orzemy ugorów, lecz nasze niwy stają się ugorami. Zgodnie z testamentem Szewczenki zabraliśmy się do budowy państwa, powołani, by je zbudować, bo jeśli nie zdołamy, okryjemy się hańbą na wieki wieków. Inaczej nie ma po co nam żyć na świecie.
Tylko zdrowy rozwój życia w samodzielnym państwie jest warunkiem dobrobytu i wolnego życia. Szewczenko nie wysławiał ani bogactwa, ani biedy, a dostatek – «chatę z kimnatą», «sadoczek» – wzywał, by nie zagarniać cudzego dobra, dzielić się z bratem, a nie zdzierać skóry z «braci-kaszodawców». «Człowiek pracowity – pisze w dzienniku – moim zdaniem jest najszczęśliwszym człowiekiem na świecie. Zazdroszczę i zawsze będę ci zazdrościł, szczęśliwy, szlachetny pracowniku»
Przyjmując tę myśl do siebie, musimy powiedzieć: tylko wspólnie dzielona bieda może nas wyprowadzić na ludzi. Słyszę nieraz: «Żylibyśmy i na kartoflach, gdyby tylko razem, gdyby wspólnie». Ale kiedy jeden w chacie je kartofle, a drugi w pałacu na zasranym... [tu tekst zniekształcony], którego, być może, i Engelhardt nie znał, przywódcy swój los wiążą z losem narodu.
Jak daleko w praktyce odeszliśmy od ideału Szewczenki. Kto dziś zazdrościłby temu pracownikowi, który często nie ma na chleb; jego umieralność wzrosła dwukrotnie, a pod względem produktu ogólnego dogoniliśmy Papuę-Nową Gwineę, dogoniliśmy Amerykę, a nawet przegoniliśmy ją – pod względem przestępczości, pod względem skorumpowania wyższych szczebli, [...] wariat. Sądzą traktorzystę, a złodziei, którzy na pokaz [...], nie.
Czy na to się godzimy?
«Niepodległość» – bądźcie ludźmi, bo nieszczęście was spotka». To – wprost do nas. Dziś trudno u nas znaleźć uczciwego człowieka, który byłby szczęśliwy.
Kryminalna oligarchia, bandycka elita nigdy nie służy ojczyźnie, jest jej obojętna. Walczą między sobą o władzę, aby zagarnąć jak najwięcej, a ich ideologią są relatywizm i konsumpcjonizm…
Jak u Szewczenki w „Sanie”:
Bierze miasto, aul,
Bierze dziewczynę, bierze jagnię,
Buduje cedrowe izby.
Jakby napisane o naszych czasach:
Gotycki dom z czasami,
Wieś ogołocona dookoła.
…prowadzi kraj do tego, że
Pługiem, radłem nie zorzemy
Politej [krwią] niwy, zarośnie ją cierń kolczasty.
Biada! Biada! Ludzie na ziemi maleją.
„Świat jasny, piękny, ale i okrutny” — twierdził poeta.
To my czynimy go okrutnym — naszą chciwością, żądzą, znieczulicą…
Postęp narodowy w dużej mierze zależy od postępu społecznego i — od ścisłego jego przestrzegania. W swoją kolej koncepcje rozwoju ekonomicznego i narodowego zapewnia się kadrami prawdziwie narodowymi. Patriotyzm, zasady moralno-patriotyczne odgrywają tu pierwszorzędną rolę. Dalej, gdzie są ci „dziadkowie cudzej ojczyzny”, którzy znów wolą paść do stóp sąsiadów, nie zrozumiawszy nawet, dokąd podziali się ich poprzednicy. Briuchowiecki, Samojłowicz — skończyli na Syberii. Swoje zrobili i tak stawali aż do Szczerbyckiego;
kiedy jego karykaturalne portrety studenci nieśli na tarczach, żadna tak zwana centralna gazeta nawet słowa nie wypowiedziała na…
gospodarczego, a ostatni — państwowego kursu. I postęp społeczny zależy od…
4191 Jeszcze,
Kyj, Szczek, Wielohriszny,
niepotrzebnymi
jego obrona,
niewolnicy płaczą za panami. Jak u Gogola: „Nie powstaniemy, matuszko!…” „Wstańcie!” —
Nie podzieliliśmy się…
Prawda, że zrealizowali dawne marzenie naszych dawnych wodzów:
ani jednego, powtarzam, ani jednego wysokiego urzędnika nie skazano, choć wywożą za granicę narodowe miliardy.
A ile było obietnic! Nawet policzka nikt nie dał, jak tamtemu dziadkowi z szewczenkowskiego…, który przyniósł z kołchozu pół worka otrąb, żeby nakarmić głodne dzieci.
To nie artystyczna fikcja, to z jednego z listów napisanych do Związku Pisarzy.
I cóż dziwić się, że ten dziadek w rozpaczy zaczyna przemawiać…
A gdzie nasza szewczenkowska…
obojętność wobec młodszego brata, gdzie nasze współczucie, gdzie nasze miłosierdzie? «Opamiętajcie się, bo przecież już niepotrzebny. Teraz
«Bądźcie ludźmi», -- woła do nas poeta, -- pamiętajcie, że jesteście przecież «dziećmi kozackimi», «obejmijcie się, bracia moi, proszę was, błagam», obejmijcie się i zaprowadźcie porządek -- na ziemi, gdzie jeszcze nie wszystkie kozackie mogiły zostały sprzedane, by postawić na nich wielopiętrowe wille. Gdzie tam. Trwa niekończąca się wojna na szczytach, która rujnuje Ukrainę, a także siły narodowe zlekceważyły wielkie testamenty Kobzarza. Wśród stu kilkunastu partii nie zdołały się zjednoczyć i stworzyć potężnego płaszczyzny, autorytatywnej siły w narodzie, a następnie wywrzeć nacisk na rząd, żądając od niego nie wojny między sobą, lecz konstruktywnych działań.
Wydawało się, że wraz z proklamowaniem niepodległości owo «; jeszcze okradzeni zbudzą» stało się faktem minionej historii, a tymczasem wciąż pali aktualnością. Wiatr ukraińskiej Historii, który od 1991 roku tak mocno zawiał w naszą stronę, zatrzymał się, jeśli nie wieje w przeciwnym kierunku. Wiatr historii, która, niestety, niczego nie uczy, jaką my ją maskujemy, jak chcemy, tak ją interpretujemy. Więc znów wczytajmy się w Szewczenkę. Ilu było po nim mądrali, aż do naszych dni, którzy chcieli go złapać na jakichś nieścisłościach i w ten sposób pokukuriekać o sobie, -- na próżno. Nie wiem, skąd u Szewczenki wzięło się tak głębokie jej zrozumienie, mówi się, że z intuicji, bo przecież w tamtych czasach nie było ani pełnych, ani skąpych kursów historii, ani opublikowanych archiwów, lecz duch i sens przeszłości przekazał najpełniej, zarówno w symbolach, jak i w konkretach.
Czytajmy każdą jego charakterystykę postaci historycznej, jest ona jedynie prawdziwa i wyczerpująca. Historię czytał sercem. Jeśli chodzi o Semena Palija -- to bohater i zwycięzca, lecz «sercu nie pobłażaj»; Chmielnickiemu również przypisane jest jego kesarskie, a wskazane nie kesarskie. Albo oto ten fragment:
Zasłoniła czarna chmura
/a białą chmurę
Wystąpili zza Limanu
z Turkami Tatarzy
/z Polesia szlachta łazi,
4 hetman-popowicz
/zza Dniepru napiera --
Głupi Samojłowicz
z Romodanem. Jak ten kruk,
Pokryli Ukrainę
/a i dziobią jeszcze wiele...
A ty, Czehryniu!
A ty, stary Doroszenko,
zaporoski bracie!
Nie możesz czy się boisz
Stanąć przeciw wrogowi?
«Nie boję się ja, hetmani,
Ale żal Ukrainy. –
Zapłakał Doroszenko,
Jak to dziecko! –
Choć rozsypiemy wrogą siłę,
Nie powstanę ja znowu!..
Weźmijcie moje hetmańskie
Klejnoty, panowie,
A moskalowi niech to odpowie:
Niech Moskwa wie,
Że hetmana Doroszenki
Na świecie nie ma».
Przyznaję, że kiedy po długim czasie przeczytałem ten wiersz, aż trochę mnie zabolało to „głupi Samojłowicz”; wydało mi się to grube, nieco niesprawiedliwe, i rzuciłem się do dokumentów. Ale im więcej czytałem, tym bardziej się przekonywałem, że innej charakterystyki Samojłowicza w kontekście ukraińskim być nie może. Podobnie jak „sławnego Doroszenki”, który, choć miał niemałe winy wobec Ukrainy, oddał jej jednak wszystko, co miał.
Nie można nie powiedzieć dziś o sytuacji kultury ukraińskiej. Kolosalne siły prowadzą na nią natarcie. Kiedyś było wezwanie: «Kobzarz – do każdej chaty». Spróbujcie dziś kupić „Kobzarza” w księgarni, żeby go sprzedać za trzy hrywny, trzeba zapłacić trzy hrywny czterdzieści osiem kopiejek podatku, a żeby zarobić, i to więcej. Ze wszystkich ukraińskich książek państwo w 1996 roku otrzymało 4,5 mln hrywien. Ale to przecież cena jednego domku, których setkami wyrastają wokół naszych miast. Idzie zbrodnicze niszczenie ukraińskiej książki, gazety, czasopisma – kultury, języka. Idziesz ulicami miasta i nie zauważasz tego... Czy to Kijów, czy Los Angeles. Spróbujesz w kiosku kupić ukraińską gazetę, ale jej nie zobaczysz.
Nikomu to nie boli i nikogo to nie przeraża.
wzrost, pozostaniemy niewolnikami, nie wrośniemy w ŚWIATOWĄ cywilizację, o której tyle się mówi
powszechnego, on cierpiał za każdego człowieka, za każde sierocątko na ziemi, kochał naród, a nie siebie w narodzie, kochał sercem. A ba
w rogoży pod ukraińskim płotem, w dziewczynce: «czemu ona chodzi boso, komu piwo nosi», w zubożałym poddanym, najemniku, rozprzestrzeniał swoją myśl aż do narodów kaukaskich, i Kazachów, i Polaków, i Rosjan
dużo wyższe w Katarynie, kocha poniżonych Katarzyn; w «Москалевій криниці» (Kryniczce Moskalewej), w «Петрусеві», w «Наймичці» utwierdza miłość do Waszyngtona, Husa i Szafarika. Miał przyjaciół wśród ... dla niego fałszywe, wrogie. Nieżonaty, samotny, z wielką głębią i wzruszeniem opiewał kobietę, matkę.
Nagonka na ukraińską inteligencję, nagonka na patriotę. Sytuacja na całym horyzoncie jest zaś groźna. Przypomina nieco dni przedpaździernikowe 1917 roku. Brakiem środków, nieładem na szczytach, walką o władzę, aż po te ogłoszenia w gazetach: «Skupuję złoto, kosztowności». Czy naprawdę nie jest jasne, że na fali narodowego niezadowolenia do władzy mogą dojść ci, którzy poprowadzą nas z powrotem w epokę lodowcową, do mamutów, do taniej kiełbasy. Wobec oblicza Szewczenki nie mamy prawa topić państwa w czterdziestoprocentowej «московській», w whisky.
O zagrożeniu «czerwonym rewanżem» ostrzega już prezydent. Pewne siły, wiecie jakie, na wszystkich skrzyżowaniach krzyczą o niepodległości, o władzy, właściwie wzywają do obalenia ładu konstytucyjnego i przywrócenia starego reżimu, a do tego jeszcze wołają o zaciskaniu demokracji, jawności; niech spróbują powiedzieć coś podobnego za tamtego reżimu, gdzie brano na celownik nawet przypadkowe westchnienie, gdzie człowiek był jednostką statystyczną, patyczkiem — od jednostki pracy w artelu po listę do rozstrzelania. Na nagrobnych płytach Ukrainy wyryte są horrory kolektywizacji, i 1933 rok, i wysadzone Dziesięcinna i inne cerkwie, i spalone biblioteki, i miliony niewinnych ofiar lat 1934–1937. Czy naprawdę mało nam tych płyt?
Mało nam satrapów-prokuratorów, wszelakich Dołgorukich, Bibikowów, Kaganowiczów Kołymy, i cynkowych trumien ze wszystkich podbitych ziem, i mykołajowskiej oraz stalinowskiej cenzury?
Nie dorośliśmy do zrozumienia historycznej odpowiedzialności Szewczenki za naród, państwo, za lud. To słowo – naród – słyszymy z góry tysiąc razy dziennie, operują nim ci, którzy biją, i ci, którzy się bronią. Zakazałbym wymawiać je naszym deputowanym i wysokim urzędnikom, którzy nawet po szewczenkowsku, ludowym językiem, nie mówią, a gdzie już tam ich ból za naród, za ideę państwowości. Wszystko dla siebie, dla siebie. Czyż to nie o nas? Strasznie paść w kajdany, umierać w niewoli. A jeszcze gorzej – spać, spać, spać na wolności, zasnąć na wieki wieków.
Albo:
Bardzo źle, strasznie źle!
W tej pustyni ginąć,
A jeszcze gorzej na Ukrainie
Patrzeć, płakać – i milczeć.
My, wy, nasi przywódcy i inteligencja, przeoczyliśmy już nie jedną historyczną okazję, by zabłysnąć jako równi „wśród wolnych narodów”, więc stańmy na ostatniej granicy w obronie wiekowych narodowych świętości. Nie gadanie o demokracji, lecz cywilizowana i mądra władza, wojsko, porządek; nie bawić się w ustępstwa wobec sąsiadów, oddając im pozycję za pozycją, całując się i pijąc z tymi, którzy pluną na nas, lecz przejaw woli, siły, godności i szacunku dla siebie.
Dopóki nie przejmiemy się historyczną odpowiedzialnością Szewczenki za naród, za państwo, nie podniesiemy się w pełnym wzroście. U Szewczenki ból szedł od swojego, do obcego, [...] uczył ich w tym dziecku w starej [...] Rosjan. Moralne zasady poety [...] przebaczenia, współczucia, i wzywał siebie i nas na pomoc, [...] Rosjan, wśród Polaków, wrogie imperium, wszystko imperialne. W naszym raju, na ziemi, nie ma nic lepszego, jak ta młoda matka
Na przeciwieństwo wielu z nas, grzesznych, on nie tworzył sobie ołtarza, nie myślał nieustannie o tym, jaką sławę po sobie zostawi, lecz tylko o tym, jaką prawdę. U Szewczenki literatura stała się centrum życia narodowego, a u nas bardzo często prawdy płyną z literatury, ale nie stają się trwałymi przekonaniami życia ludowo-narodowego. Tak, prawie nie ma artysty, który choć czasem nie pomyślałby o swojej pośmiertnej sławie; on swoją sławę złożył na ołtarzu ojczyzny, nie mówiąc już o życiu. Sława, to znaczy dobra ludzka pamięć, nie leży w przemijającym bogactwie, upajaniu się władzą, lecz w
obu dziedzinach. Chwała jako wyższa służba kraju i prawdzie, a nie troska o to, by w obecnych czasach zdobyć więcej pochlebnych pochwał i jednocześnie otrzymać więcej korzyści, jak to dziś często bywa. W imię Ukrainy Szewczenko był gotów wyrzec się wszystkiego, nawet Boga. Boga, w którego wierzył, w którego pokładał nadzieję, ale nawet przed nim nie padał plackiem, lecz żądał od niego, „nieubłaganego i niezłagodzonego”, prawdy. Bóg jest dla ludzi, a nie odwrotnie, bez prawdy nie ma Ciebie, Boże. I on oddzielał ukraińskie prawosławie od bizantyjskiego, od oficjalnego kościoła moskiewskiego, potwierdzając sakralność ukraińskiego świata.
Niektórzy nasi estetycy bardzo lubią mówić zapożyczonym z Zachodu głosem o priorytetach ogólnoludzkich, o zasadzie nieograniczonej niczym osobowości, która jest także właściwa Ukraińcom, lecz przy naszym braku doświadczenia państwowego ona często prowadzi do odśrodkowego indywidualizmu. Od osobistego do świadomie narodowego, ale nie odwrotnie, nawet w twórczości – Szewczenko na własnym przykładzie pokazał, że pisarz może stać się zjawiskiem światowym tylko wtedy, gdy wzrasta na ojczystym polu.
Jeszcze jedno. Poza kontekstem prawdziwej istoty Szewczenki, jego znaczenia dla kraju chcę powiedzieć kilka słów o niektórych ostatnich „naukowych” badaniach, w których snuje się myśli o jakimś dualizmie Szewczenki-mitotwórcy: dwie jego ipostazy itd. Ipostaza jest jedna. Jeśli po wyzwoleniu z poddaństwa rzeczywiście mógł przez jakiś czas żyć życiem atrakcyjnego młodego mężczyzny, którego przyjmowano w wyższym świecie, cenono, nim się zachwycano, bywał w operze i literackich salonach, to tym większy jest jego honor i chwała, że nie oddał swojej muzy, podobnie jak tacy wychodźcy z nizin, jak Mistral
albo Prešeren, nie sprzedał duszy siłom tego świata, lecz oddał ją na służbę sprawie Ukrainy. Wartość Szewczenki tkwi w jego całości, zarówno jako osobowości ludzkiej, jak i jako twórcy. Tę wyjątkową rolę odegrała nie tylko jego poezja, ale i sam poeta: cały jego obraz, osobowość, życie i los, duchowe napięcie, moralna wielkość, które zawsze były nierozerwalnie związane z jego słowem. Jego słowo było czynem. A samo zjawisko –
narodu pozbawionego ziemi
Szewczenko.
czytamy zbyt powierzchownie.. Dziś nawet «Testament» nie jest daleko od... nawet jego prawdziwi zwolennicy nie potrafią go zaśpiewać, a jego portretu w świętych kątach nie często zobaczysz. Zajrzyjcie choćby do gabinetów dostojnych urzędniczek...
Czyż nie mógł on schować się przed ostrymi wiatrami epoki za murami pałacu Repnina, a stamtąd wyjechać do Włoch, Paryża, doskonalić swój malarski talent? NIE, właśnie Szewczenko nie mógł. Inni mogliby. Albo nawet czy możemy pomyśleć, że pisałby w wierszu o kobiecie jak o geniuszu czystego piękna, a w listach i dziennikach o niej jak o ostatniej zdobyczy? Czyste złoto duszy Szewczenki, Szewczenki
prawdy – nie na sprzedaż. Na tym stały pokolenia Ukraińców, zrośnięte z jego ognistym słowem, a nieodkupioną sprawą jest wrzucanie
zgniłych patyczków do dymu nad tym jasnym, czystym ogniskiem.
STOJĄ POKOLENIA PRAWDZIWYCH
Inna sprawa, że czasem nie wczytujemy się w wiersze Szewczenki. Ale cóż
stoimy na groźnym rozdrożu historii.
Nie po raz pierwszy. Dźwigamy ciężki krzyż. Bardzo ciężki. I wierzę jednak, że go udźwigniemy. Musimy go udźwignąć. Powrotu do haniebnej dawnej godziny nie ma. Strzeżmy pokoju – to jest podstawą naszej idei narodowej, jednoczmy się, nie dopuśćmy do utraty niepodległości, tworzmy warunki normalnego życia, pamiętajmy o naszej przeszłości, ale o czystej Sławie, której szczytem jest życiowy i twórczy wyczyn Tarasa Szewczenki. To on wyprowadził nasz zabłąkany naród na prawdziwą drogę, a my nie mamy prawa zbaczać z niej. Zatem, daj nam, Boże, ducha Szewczenki, jego hartu, mądrości, wiary w przyszłość naszego rodu-prarodu, w przyszłość Ukrainy.
Żyjmy testamentami Szewczenki – i
...zbudujemy Ukrainę. Niech wiecznie płonie
jego święte imię na jej sztandarze
/Orij MUSZKETY, laureat ana nagrody/?
swoim małym dzieciątkiem
/im. T. Szewczenki
ПИ я ДІЇ ШРАМ «ФР
Машинний переклад
Anatolij POHRIBNYJ
List z rejonu blizniukiwskiego obwodu charkowskiego od Anastasiji Poltawiec: «Ile kłamstw u nas rozpowszechniają, m.in. w gazecie rejonowej, żeby rozzłościć ludzi przeciwko Ukrainie! Dzieci nadal wychowuje się na ideach leninowskiej organizacji pionierskiej. Prowadzą je, jak i dawniej, żeby kładły kwiaty przed komunistycznym bałwanem. A jeszcze straszą, że zdarzają się wypadki, kiedy do nas przychodzą banderowcy, a oni kradną krowy i świnie albo podpalają stogi. I bez przerwy zbierają podpisy – za komunistami, za zgubą banderowców itd. Ludzie boją się, że teraz jest źle, a jutro będzie jeszcze gorzej. I milczą. Ja wprawdzie napisałam notatkę o tym, że to nieprawda, jakoby u nas u władzy byli nacjonaliści, a nie komuniści. Ale nawet jej nie wydrukowano, a mnie tak zohydzili przez gazetę rejonową, że nastawili przeciwko mnie cały rejon. Niektórzy nawet przestali się ze mną witać... Dlaczego Ukrainie tak trudno przychodzi wolność? Bo Rosja boi się wypuścić z rąk nas, pracowitych, ponieważ bez nas jej i razem z nią jej pachołkom będzie ciężko żyć. Nam zaś trzeba orientować się na Bałtów. Jacy oni są dzielni»
I choć pobieżnie, ostatni list z Charkowa (ile ich przychodzi pocztą tylko z tego jednego kraju) – od Mefodija.
Martinowa. List jest ciekawy tym, że pisze go już nie Ukrainiec, lecz Rosjanin z narodowości, z tych, oczywiście, którym z «braćmi-Słowianami» nie po drodze. Posłuchajcie choćby jego bezstronnego spojrzenia na szczególnie drażliwy temat tzw. banderowszczyzny. «Jakoś w rozmowie z jednym demokratą lokalnego rozlewu zeszła mowa o formacjach OUN-UPA. – To bandyci! – bezapelacyjnie wypalił rozmówca. – No tak, – przytaknąłem. – Przejścia od nich nie było na Podmoskiewiu. – Dlaczego na Podmoskiewiu? – zdziwiony spojrzał na mnie. – Oni przecież działali na Zachodniej Ukrainie. – Naprawdę? – udając zdziwienie, odparłem. – Ale w takim razie pozwól zapytać: kto tam wzywał sowietów? Czyż nie oni tam się wdarli i zaczęli wprowadzać swoje porządki? Przecież każdy w takim wypadku musi wszelkimi sposobami bronić własnego domu. Zatem kto jest bandytą – ten, kto broni swojego domu, czy ten, który do niego się wdziera? ..Jestem Rosjaninem – kończy swój list M. Martinow – i nisko kłaniam się bojownikom OUN-UPA, to prawdziwi bohaterowie; w odróżnieniu od wielu innych nie szli posłusznie do GUŁAGu, lecz stawiali opór do końca».
Mikołajów, Iwan Hryhorenko, weteran wojny, zawodowy oficer-artylerzysta:
„Według danych spisu powszechnego z 1989 roku w obwodzie mikołajowskim Ukraińców było 72 690, Rosjan – 19 49x; w samym Mikołajowie odpowiednio 63 290 i 31 296. Nie sposób zrozumieć, dlaczego wciąż zdarzają się przypadki, kiedy na moje zwroty w języku ukraińskim patrzy się na mnie jak na kosmitę? Ktoś nawet pyta, czy nie jestem z Zachodniej Ukrainy. W rzeczywistości pochodzę z Centralnej Ukrainy, a w Mikołajowie mieszkam już 22 lata. Przekonałem się, że nawet dziś być ukraińskojęzycznym Ukraińcem w naszym mieście nie jest łatwo ani prosto – o wiele prościej być rosyjskojęzycznym „chochołem” albo „małorosem”. Za to całkowicie swobodnie czują się u nas organizacje w rodzaju „Czest i Otieczestwo”, zrzeszające emerytowanych oficerów armii radzieckiej, floty i KGB. Niedawno zorganizowali wiec protestacyjny. Formalnie chodziło o opóźnienia w wypłacie emerytur, lecz przede wszystkim o konieczność głosowania na komunosocjalistów i o odbudowę ZSRR. Oto jaka „Ojczyzna” jest na myśli!
A co można powiedzieć w związku z tym, że 26 kwietnia 1997 roku sesja rady miejskiej podjęła antykonstytucyjną decyzję o uznaniu języka rosyjskiego za oficjalny na terytorium Mikołajowa? Pozostaje ona w mocy także dziś. A na jedną z najbliższych sesji planuje się przedłożyć do zatwierdzenia municypalny program gwarantowanego i swobodnego używania oraz rozwoju języka rosyjskiego i innych języków mniejszości narodowych w mieście Mikołajów. W projekcie tego dokumentu mowa o ustanowieniu w stolicy obwodu jakiegoś oficjalnego „języka regionalnego (2)”, czyli języka rosyjskiego, który i bez tego jest tu dominujący i uprzywilejowany.”
W tym numerze „Słowa Proświty” kontynuujemy rozmowę rozpoczętą w nr 2 ... audycji radiowej ..., nadawanej w pierwszym i trzecim ... o narodzie oraz jego języku, kulturze, moralności ... obronie i utwierdzeniu Ukrainy jako wolnej wśród wolnych.
m. Mikołajów, p. Oleszczuk: „Proszę o wybaczenie błędów, bo języka ukraińskiego nie uczyłem się: w szkole nie było takiego przedmiotu. Cała tragedia polega na tym, że od 1991 roku mamy ślepych państwowych przywódców. A może i głuchych. Przecież to oni zamienili Ukrainę w przejazdowe podwórko. Bez okien i drzwi. Bierz, ciągnij, kradnij, wywoź, sprzedawaj, zabieraj... Język – czy to nie pan Kuczma już nie raz oświadczał, że język rosyjski w Ukrainie nie jest obcy? Czy to nie on stawiał pytanie o jego oficjalność? A skoro tak, to po co odradzać ukraiński? Co my widzimy w praktyce. U nas przed przyjęciem Konstytucji w trolejbusie nr 5 i tramwaju nr 6 ogłoszenia były w języku państwowym, a po przyjęciu Konstytucji – JĘZYKIEM rosyjskim”.
Jeszcze jeden list z Mikołajowa od Iwana Pietrowicza. Pisze on także, że uczono go „nie po ukraińsku, lecz obcym językiem”. Jednak dziś sytuacja stała się jeszcze gorsza: „wszystko, co ukraińskie, jest zacierane”. „Ja myślę, że tak jest dlatego, że nasz rząd i Prezydent mają jedno oko zwrócone na Ukrainę, a drugie na Rosję. I tym różnią się od przywódców państw bałtyckich, które przede wszystkim dbają o siebie i o swoje mocne granice. U nas zaś wszystko jest otwarte. Obserwuję, jak masowo przyjezdni z Rosji wykupują u nas i w innych miastach obwodu mieszkania, jak aktywnie trwa przesiedlanie. Nie wykluczone, że ma to na celu, by w przyszłości nie było już kogo głosować za Ukrainą, a potem, gdy nie stanie też naszego języka, oświadczyć: to wszystko jedno, to wszystko Rosja... Z tego samego powodu gospodarka Ukrainy jest doszczętnie niszczona. I dlaczego my, Ukraińcy, tak słabo podnosimy swój głos protestu? Dlaczego u nas i telewizje, i szkoły, i teatry, i cerkwie, i klasztory, i redakcje – prawie wszystko – opanowali Rosjanie albo nasi przebierańcy i renegaci, a Ukraińcy nie mają miejsca we własnym domu? Musimy wreszcie się zorganizować i energicznie bronić swojego honoru i godności. Potrzebne nam są prawdziwe granice i patriotyczna ukraińska władza. Nie dopuśćmy, by rządzili nami różni Szarikowie, różni przybysze”.
Sytuację z «ukrainizacją» w Zaporożu analizuje emeryt Stepan Rewiakin. Naprawdę, pisze on, «w naszym kraju język ojczysty wegetuje na prawach sieroty i nie jest w stanie przeciwstawić się rosyjskojęzycznemu zalewowi po proklamowaniu Ukrainy niepodległym państwem. Jeśli, dajmy na to, do 1991 roku w naszym obwodzie było zaledwie 3 gazety obwodowe i z nich tylko jedna była rosyjskojęzyczna, to obecnie tych gazet jest chyba ze trzydzieści, a z nich tylko jedna «Zaporiska Prawda» jest ukraińska. Jednak aktywniej niż ta gazeta ukraińskie stanowisko prezentuje «Zaporoska Sicz», która z różnych przyczyn drukuje swoje materiały także po rosyjsku.
A oto szkoły. Jest ich w Zaporożu ponad sto, i znaczna ich część ogłoszona jest ukraińskimi, ale w rzeczywistości to czysta autentyczna iluzja, kłamstwo, chyba że dla sprawozdania przed głuchym i ślepym Ministerstwem Oświaty. Naprawdę w naszych szkołach kwitnie język rosyjski. Weźmy choćby Szkołę Średnią im. H. Szewczenki, do której chodzi moja wnuczka. A co tam jest ukraińskiego? Nic. Nauczyciele mówią po rosyjsku nie tylko na przerwach, ale i na lekcjach; język rosyjski zamiast od 3. klasy wprowadzono tu przymusowo, i to odpłatnie, już od 2. klasy.
A oto handel książkami. Takiego najazdu rosyjskich książek nie było chyba ani za cara, ani za komunistycznych dygnitarzy..
Telewizja. Do 1991 roku w Zaporożu były tylko dwa programy, jeden ukraiński, drugi rosyjski. Teraz zaś mamy 8 programów, na których od rana do późnej nocy słychać przeważnie tylko język rosyjski. Nie sposób nie zauważyć, że prawie wszystkie audycje dla dzieci, jak i wszystkie dziecięce książki, są w języku rosyjskim. Czy to nie jest zaplanowana akcja przeciwko narodowi ukraińskiemu?
Tak samo pierwszymi naruszycielami artykułów Konstytucji Ukrainy o języku są organy ochrony prawa – sąd, milicja, ...
... publikacji Anatolija Pohrybnoho w kanałach ukraińskiego czasopisma, o ... rosyjska ... i kultura. Znajdują się oni bowiem dziś w takim impasie, że z niego ... biedacy, po prostu nie mogą się wydostać.
W Zaporożu najbardziej boli go to, że pisze: «my, Ukraińcy, przez sześć...
nie tylko ukraińskich obywateli, którzy dopatrują się w tym fakcie grubej aluzji do ich intelektualnej niezdolności rozumienia języka ukraińskiego albo aluzji do drugorzędności tego języka. Faktycznie zaś – to koketowanie z małoświadomymi elementami, które nienawidzą wszystkiego, złożone z listów, które „Gdybyśmy uczyli się tak, jak…” […] U nich – przejściowe wartości języka ukraińskiego […] od zadań ukrainofobów, o […] narodów wolnych od kręgu.
Krótko mówiąc – podsumowuje pan Rewiakin – język w Zaporożu cierpi niedostatek. A zatem język ukraiński potrzebuje realnego, a nie słownego wsparcia, bez aktywnego przeciwstawiania się rusofońskiemu oblężeniu przestrzeni wolności i życia”.
Podobnie atmosferę narodowo-językową odtwarza mieszkaniec tego miasta, Mykoła Olijnyk. […] lat niepodległości naszego państwa czujemy się jak Indianie w rezerwacie. Kiedy kierownictwo miasta Zaporoża i kierownicy ośrodków rejonowych posługują się językiem rosyjskim, to oburza nie tylko […], ale i część świadomych rusofonów – diagnozuje pan Olijnyk. – Mowa jest o prymitywnym […] ukraińskim i chcieliby widzieć nasz kozacki kraj prowincjonalnym przedmieściem nowożytnego Imperium Rosyjskiego”.
Z gorzką ironią pisze także pan Olijnyk, że w Niemczech, jak i we Francji, urzędnicy państwowi dwa razy w tygodniu porozumiewają się językiem swoich sąsiadów. Czy nie byłoby zasadne zobowiązać ukraińskich urzędników państwowych, by choć jeden dzień w tygodniu porozumiewali się językiem państwowym? Jestem przekonany, że właśnie instytucje państwowe i urzędnicy państwowi powinni odegrać główną rolę w powstrzymaniu procesu rusyfikacji narodu ukraińskiego”.
Oto list z Krymu, od Walentyny Artemenko, która mieszka w Jałcie. Kiedy podkreśla, że moje rozmowy dla niej – to „wszystko jedno jak łyk wody ze źródła”, że one są takie: „Czuw…”
«aktualne i głęboko treściwe», a co najcenniejsze w nich – «miłość do wielocierpiącej Ukrainy», to przyjmuję jako ich słowa, a nie tylko jako pochwałę. Po raz pierwszy jest to dowodem na to, jak prawda o Ukrainie dociera również na obszary rosyjskojęzycznego Krymu, gdzie antyukraińskie nastroje są podsycane przez «braci-słowian» szczególnie uporczywie.
Wreszcie ostatni list, odpowiedź na jedną z moich audycji radiowych, od Walentyny Szeuńko z Mikołajowa. Jest on interesujący tym, że jego autorka nazywa siebie typową rosyjskojęzyczną Ukrainką, dlatego pisze po rosyjsku.
Proszę posłuchać: «bracia słowianie» – w związku z waszymi geopolitycznymi i kulturalnymi żądaniami – czy pytaliście o zdanie takich rosyjskojęzycznych?
«Mam 73 lata. Jestem Ukrainką z południa Ukrainy, dlatego trudno mi pisać i mówić po ukraińsku, dlatego, żeby nie tłumaczyć z rosyjskiego na ukraiński, pozwolę sobie napisać po rosyjsku.
Słuchałam Pańskiej audycji. Drogi mój człowieku! Tak zwracacie się do Ukraińców, z patriotyzmem, z taką miłością, z taką duszą wkładacie w naród miłość do Ukrainy, do języka ukraińskiego! Słuchają was zwykli ludzie, zgadzają się z wami, ale nie ma żadnej wiary, że Ukraina jest państwem niepodległym. W samym sercu Ukrainy, w Kijowie, rozbrzmiewają w Radzie Najwyższej niepaństwowy język, wezwania do odtworzenia ZSRR, zjednoczenia z Rosją, nieustannie do świętowania rewolucji październikowej itd. Lżeni są zachodni Ukraińcy, którzy w rzeczywistości są o głowę wyżsi od rosyjskojęzycznych, bo znają zarówno swój, jak i rosyjski, i polski język. A jeśli to jest... wysokich urzędników, to proszę powiedzieć, na kogo mogą liczyć ukraińscy patrioci? Prawdy na Ukrainie nikt nie powie, bo trwa międzynarodowa waśń między Rosjanami a Ukraińcami. Dwanaście milionów Rosjan – i choćby wilka karmić, to i tak patrzy w las. I są… są Rosjanie, którzy odnoszą się do Ukrainy… do Ukrainy».
вовна огут z szacunkiem, to wto odrębne osobowości, które є мя
prokuratura.
– „więcej? ? wpływać na MILAMONII rosyjskich p Ukrainie, a tym aa
- вико жг чу urodę КОВИ зі ж - а рій
нен
вчи:
іму
Ж - ко їі р о
чай потооРчиньЙй
щ-й г.
жна
Ру
Ї,
||
Роє все Сне
Ук
ХГ
вне
?
Машинний переклад
ПР нь Ко
MOW, JA POLJAUPIK a
Słowo Proświty
an -- szen t R nannja R NO
"– – ' «i Sny Kak «mMlASznennoO Rossija
pierienosit niezawisimost
jest : R. R «ech Ob i jeх respublik n osobienno npoezaanisSsimoOSt’ Ukrainnk!
t.
5 akrieno tseleviedinia za pse GODY pojezapisSsimosSti Ukrainy
ORG ob
4 wies’ pgiSskiiPaSTsIa istatyvno s predstajaliaetsia na
rI« U 1 . che tsi Si M «kachano nichego chorosego diktorami
U kramne,
H O | | » pog mMillanonIt iu iu au dytoriiu -Iu kak mozno pozpolat’ sebie
chotia Oiu takoie «U kramskim kKosmonovt zaniimastsia r kosmose
Dchoietochkami i moiet cholodil'niki» Uto kak zhe nado PpSrianiLlet’ pse, «chto OTNOoOSsSitk ia Kk Ukrainie!
Dorogoj moj czelowiek! Konieczno, nużno, «tobi LIODI, osobiennio molodież, znali prawdu o istorii Ukrainy i to, chto bylo w prodołżeniie trech sot let, i wosiemdiesiati |Io Wot
istorija, kotoraja powtorajetsia siegodnia i siegodnia U Ukrainy
OBiut – moralnie, ekonomicznie, politycznie, duchowno. Kto? A kto? Kitajcy? Japońcy? Francuzi? Wy możecie otwietit’, kto eto tak – czut’-czut’? I siegodnia etu mnogostradalnuju Ukrainu? I k czemu tolko nie pribegajet «starszyj brat»! | jest gaz, sachar i gdie tolko nie stojat wonskie «starszego
Orata» – i na morie, i na sušie, i nie tolko w Ukrainie, no i w Mołdawii, ru zim, da i we wsich byłych respublikach?
I oto, czytając mój list, pewnie myślicie: i za co ona tak nie lubi Rosjan? Ale przecież nie chodzi o miłość czy niechęć. Chodzi o to, że w swoim agresywnym stosunku do Ukrainy Rosja demokratyczna niczym nie różni się od Rosji carskiej czy Rosji sowieckiej. Wam to dobrze wiadomo. Spójrzcie tylko, jak za każdym razem Rosja przygotowuje się do naszych wyborów, kogo tylko nie wciąga: od polityków po artystów. Zaczyna się jakiś psychiczny atak na Ukraińców, w którym chętnie wykorzystuje się nawet balet, opery, a także dziecięcych „Chriusza i Stiepasza”... I w tym udział biorą swoją obecnością również wielu Ukraińców, Żydów, Ormian, Gruzinów, zapominając o swoich rodzinach. Rozumem Rosji nie pojąć.
Czyż poza Moskwą i Petersburgiem nie ma w Rosji innych miast? Są przecież setki, tysiące, które, jak mi się wydaje, nie chcą nawet widzieć swoich artystów. Dlaczego więc wszyscy ci ostatni tak ciągną na obce ziemie, począwszy od Łotwy (Jurmała), a skończywszy na Ukrainie? Czy to nie jest część polityki?
Słuchałam wystąpienia deputowanego z Sewastopola, który [...] zastanawia się, dlaczego w Kijowie chcą zdjąć sowiecką symbolikę. Temu czysto rosyjskiemu człowiekowi (sam to podkreśla) nie przeszkadza to, dlaczego z Leningradu zrobiono Sankt-Petersburg, ze Stalingradu Wołgograd, dlaczego przywrócono jako symbole państwowe dwugłowego orła, trójkolorową flagę itd. Ale zmieniać coś na Ukrainie — nie wolno! Aż mam ochotę krzyknąć na całą Ukrainę i na wszystkie republiki: Rosjanie i rosyjskojęzyczni janczarzy! Dlaczego wy tak nie lubicie ludzi innych narodowości? Czyżby za to, że chcą być wolni, swobodnie korzystać ze swojej kultury, trzymać się własnego języka, własnych obyczajów i tradycji?
A przecież, nawiasem mówiąc, jak bardzo Rosjanie dążą do życia w byłych republikach, a na Ukrainie – w pierwszej kolejności. Tylko że niestety większość przedstawicieli „wielkiego narodu" nie potrafi nauczyć się języka państwowego tej republiki, w której mieszka. I wciąż skarżą się rosyjskim władzom, że rzekomo dochodzi do językowego „uciskania"... Więc co? Znajomość wyłącznie własnego języka i pogarda dla języków byłych republik – czy to właśnie jest składnik „rosyjskiej wielkości"?
Oto za rok, w 1999, odbędzie się u nas spis ludności. Nas policzą i wszyscy będziemy, najpewniej, tylko obywatelami Ukrainy, ponieważ w nowych paszportach narodowość nie figuruje. Dla Rosji, gdy wszystkie narodowości to Rosjanie, jest to korzystne. Ale dla Ukrainy takie rozwiązanie oznacza zgubę, bo Ukraińcy po prostu się rozpuszczą. Przynajmniej to tylko może przyczynić się do tego, by dwugłowy orzeł nie wypuścił Ukrainy ze swoich szponów.
Co robić? Jak ochronić naszą Ukrainę? Dobroci, cierpliwości, tolerancji, by zneutralizować agresywność i bezczelność, z pewnością jest za mało. Trzeba nam wszystkim – prezydentowi, ministrom, wszystkim-wszystkim obywatelom-patriotom – codziennie, a przy tym twardo, uparcie, odważnie i zdecydowanie przypominać, że Ukraina jest państwem ukraińskim i że w żadne Związki ona już nie powróci. Z szacunkiem odnoszę się do nacjonalistów (patriotów) wszystkich innych narodów, ale i sama chcę pozostać, choćby na razie rosyjskojęzyczną, lecz w pierwszej kolejności, jak już, politykom, nacjonalistką-Ukrainką».
Od kompilatora zestawienia listów. Są wśród nich takie, w tym i ostatni, które warto było zacytować w całości.
Powiecie: czy Walentyna Szyszunko z Mikołajowa w czymś nie przesadza? Być może. Ale czy jej list nie jest dowodem na to, że nie wszyscy, zdecydowanie nie wszyscy rosyjskojęzyczni są już stracni dla Ukrainy, jak uważa niektórzy? Wśród nich jest niemało prawdziwych ukraińskich patriotów, dla których wszelkie zaloty w rodzaju «братья-славяне» mogą wywoływać tylko obrzydzenie.
Dlatego przekonuję: nie bierzcie ich pod swoją «opiekę», «braci-Słowian». Oni tego nie potrzebują, ponieważ w przeciwieństwie do was mają po drodze z Ukrainą, z Państwem Ukraińskim, z językiem i kulturą, do których z pewnością powrócą.
Zresztą same przytoczone listy są bardzo wymowne (świadomie podałem je prawie bez komentarza), czyż nie? Mimo wszelkich możliwych nieścisłości faktograficznych jasno ukazują one prawdziwe położenie ukraińskiego etnosu na terytoriach, które znalazły się w strefie szczególnie nasilonych rosyjskich interesów, a także bezczelność zmyślenia o «przymusowej ukrainizacji» oraz stosunek przeważającej części ludności do tego, co niektórzy bezustannie nazywają – jako eufemizm – niewinnym terminem «integracja».
Trzeba też określić, jak mamy się odnosić do rozmaitych «braci-Słowian», którzy w swoim cynizmie już od dawna nie mają żadnych hamulców. (Oto niedawno także w mieście Nowomoskowsk (obwód dniepropetrowski), gdzie z 80 tysięcy mieszkańców 7/8 % to Ukraińcy, rada miejska przyjęła uchwałę, zobowiązującą organy władzy, przedsiębiorstwa i organizacje, położone na tym terenie, do «korzystania z języka rosyjskiego na równi z państwowym». Czy więc odwoływać się do poczucia sumienia, czy jednak okazać swoje stanowisko, stosując mocne państwowe dźwignie, których celem jest naprawa w odpowiednich regionach rażących kulturowo-językowych deformacji, które, niestety, wciąż się pogłębiają? Sądzę, że warto robić to jednocześnie, choć w pierwszym rzędzie muszą być odczuwalne konsekwentne i twarde działania państwowe Państwa Ukraińskiego.
(Ciąg dalszy nastąpi)
PIERWSZA WYSTAWA, POŚWIĘCO-
NA JĘZYKOWI UKRAIŃSKIEMU
i nie jest tajemnicą dla nikogo, że stan języka ukraińskiego w siódmym roku niepodległości Państwa Ukraińskiego wciąż pozostaje daleki od идealnego, a nawet więcej, jest problematyczny, a gdzieniegdzie wręcz katastrofalny. Dlatego pojawiła się pilna potrzeba wspólnych wysiłków organów władzy państwowej, instytucji naukowych i organizacji społecznych, powołanych do wspierania należnego statusu naszego melodyjnego języka, przekazania szerokim warstwom ludności jego skarbów, a w perspektywie – uczynienia go słusznie jednym z języków międzynarodowego, międzynarodowego porozumiewania się oraz utrwalenia należnego mu miejsca w kręgu języków świata.
Właśnie ten szlachetny i perspektywiczny cel miała akcja, która odbyła się 11 marca w Narodowej Bibliotece Parlamentarnej Ukrainy. Na wykonanie Postanowienia Gabinetu Ministrów Ukrainy z dnia 8 września 1997 roku nr 998 «O zatwierdzeniu kompleksowych działań, ukierunkowanych na wszechstronny rozwój i wsparcie języka ukraińskiego» oraz w ramach rozpoczętej Zarządzeniem Prezydenta Ukrainy ogólnoukraińskiej akcji «Przekażmy potomkom nasz skarb – ojczysty język» Departament ds. realizacji polityki językowej Państwowego Komitetu Ukrainy ds. Narodowości i Migracji we współpracy z Ministerstwem Kultury Ukrainy, Instytutem Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy oraz Narodową Biblioteką Parlamentarną przygotował i uroczyście otworzył stale działającą wystawę książkową «Język ukraiński: historia i współczesność», z zamiarem przekształcenia jej w wystawę wędrowną.
Podczas prezentacji tego bogatego zbioru źródłowego wystąpili: zastępca przewodniczącego Państwowego Komitetu ds. Narodowości i Migracji, dyrektor Departamentu ds. realizacji polityki językowej O. Trybuszny, dyrektor Narodowej Biblioteki Ukrainy A. Korniienko, odpowiedzialny sekretarz Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki M. Nesterczuk, kierownik wydziału Ministerstwa Kultury L. Kononenko, redaktor naczelny czasopisma «Słowo ukraińskie» M. Werbowyj oraz inni przedstawiciele władz. We wszystkich wystąpieniach podkreślano, że należy zaznaczyć, iż wystawa jest, niestety, pierwszą na Ukrainie, lecz można mieć nadzieję, że stanie się dobrym przykładem do naśladowania
Ekspozycję wystawy przedstawiono tematycznymi stendami, począwszy od najdawniejszych czasów1, przez dobę Hetmanatu oraz ukraińskiego odrodzenia narodowego 1917–1921 lat, aż po współczesne wydawnictwa parlamentarne.
fachowców odpowiedniego profilu z Ukrainy oraz z bliskiej i dalekiej zagranicy. Niektóre wydania są eksponowane po raz pierwszy, ponieważ jeszcze niedawno znajdowały się w specjalnych zbiorach (pojedyncze prace tak wybitnych językoznawców, jak Iwan Ohijenko, Stepan Smal-Stoćkyj, Dmytro Czyżewskyj i inni). Wreszcie ta ekspozycja bynajmniej nie jest wyczerpująca. W zasobach Narodowej Biblioteki Parlamentarnej, innych zbiorach archiwalnych i magazynach książek Ukrainy oraz diaspory wciąż pozostaje wiele źródeł, nieznanych szerokiemu ogółowi, lecz nie mniej cennych, dotyczących historii, teorii i praktyki funkcjonowania języka ukraińskiego na różnych etapach jego rozwoju. Właśnie dlatego w porę i słusznie zabrzmiała rzeczowa propozycja dyrektora Narodowej Biblioteki Parlamentarnej dotycząca potrzeby wydania bibliograficznego przewodnika po ukraińskich źródłach językowych, które znajdują się we własności państwowych i niepaństwowych zainteresowanych organizacji. Podobnie należy ponownie wydać na Ukrainie choćby niektóre koncepcyjne podręczniki, poradniki ortograficzne, popularne szkice o historii i problemach współczesnego rozwoju języka ukraińskiego. Do popularyzacji nowej wystawy warto byłoby przyłączyć się środkom masowego przekazu. Podobnie wykładowcy uczelni i nauczyciele ogólnokształcących szkół mogą organizować cały szereg tematycznych wycieczek. Bogaty materiał ekspozycyjny może stać się żyznym gruntem również dla naszych naukowców, nowych odkryć i opracowań w sferze językowej. Wszystkie wyżej wymienione problemy oczywiście wymagają hojnych darowizn mecenasów, finansowania państwowego poprzez odpowiednie zamówienia planowe itd. Możliwe są także inne formy wsparcia narodowego zasobu językowego. Jedno jest jasne: oszczędzając dziś grosze, tak potrzebne do normalnego funkcjonowania naszych duchowych dóbr (a języka przede wszystkim), jutro będziemy płacić miliony za przezwyciężanie procesów powszechnego zdziczenia i bezduchowości. Działać trzeba dziś, do czego wzywamy wszystkich nieobojętnych.
Ołeksandr TRYBUSZNYJ,
zastępca przewodniczącego Państwowego Komitetu Ukrainy ds. narodowości i migracji, dyrektor Departamentu ds. realizacji polityki językowej
POD ин інійннюанннвннвннвнни НН м ВН
REWANŻYSTYCZNE ZBIEGOWISKO POD KULTUROLOGICZNYM SZYLDEM
2 lutego w Kijowie, w budynku Domu Kina, odbyła się międzynarodowa konferencja «Rosjanie Ukrainy – przeszłość, teraźniejszość, przyszłość», zorganizowana przez Towarzystwo Kultury Rosyjskiej «Ruś» na Ukrainie, Związek Kinematografistów Ukrainy oraz Partię Duchowego, Gospodarczego i Społecznego Postępu. Ani Towarzystwo «Proświta», ani Kongres Inteligencji Ukraińskiej, ani żadne inne ukraińskie organizacje nie otrzymały zaproszenia na konferencję «Rosjan na Ukrainie». Dlaczego? Z programu konferencji, który dzień wcześniej, nie bez trudności, zdobyło Towarzystwo «Proświta», wyjaśniła się przyczyna takiej «nieuwagi»: głównym motywem referatów stały się wezwania do «ratowania kultury rosyjskiej», której rzekomo zagraża «ludobójstwo» ze strony Ukrainy. A dokładniej, organizatorzy przygotowali pod szyldem «naukowego» zgromadzenia otwarcie antyukraińską, antypaństwową, prorosyjską i szowinistyczną akcję z żądaniami «autonomii» Południa Ukrainy i przyłączenia go do ..Rosji, ponieważ, jak «wyjaśnili» uczestnicy tego zbiegowiska, «o wspólnocie ukraińskiej w ogóle jest za wcześnie mówić». Nowo wylęgli «Rosjanie na Ukrainie» nie chcą tylko krzyczeć «gwałt», chcieliby nazywać się nie mniejszością, lecz główną panującą narodowością, czyli stworzyć na Ukrainie kolejną Rosję. Kijowska Rada Zjednoczeń Obywatelskich (KROG) poparła wezwanie «Proświty» do pikietowania przeciwko podsycaniu konfliktów międzynarodowych, w obronie ukraińskiej państwowości. Zamiary rosjan na Ukrainie ujawniły się natychmiast, gdy naukowcy zobaczyli hasła w rękach uczestników KROG-u w obronie ukraińskiej państwowości przeciw wielkomocarstwowemu imperializmowi: «banderowcy», «burżuazyjni nacjonaliści», «my z wami rozliczymy się po zwycięstwie w wyborach!». Początek plenarnego posiedzenia «zaznaczyły» oświadczenia deputowanych Rady Najwyższej W. Aleksiejewa i H. Riczagowa, którzy straszyli Rosjan nie tylko perspektywą utraty pracy z powodu języka rosyjskiego, lecz nawet tym, że z czasem trafią do komory gazowej. Aleksander Gribojedow powiedziałby: «Słuchaj, kłam, ale miej umiar!»
Gdy antyukraińska histeria osiągnęła szczyt, z miejsca podniosła się przedstawicielka organizacji „Zielony Świat”, pani Raisa Sotnikowa, i próbowała wezwać rozpalonych „naukowców” do opanowania i odpowiedzialności za swoje słowa. Za to nieostrożne obywatelka przypłaciła siniakami i rzuconymi po podłodze osobistymi rzeczami. Możliwe, że „ruskie precz z Ukrainy” wyrządziliby jeszcze większe zło, gdyby nie dwoje przedstawicieli ukraińskich organizacji, którym udało się przeniknąć na konferencję szowinistów i którzy w porę stanęli w obronie kobiety, aby nie dopuścić do linczu „po rosyjsku”.
KROG zdecydowanie protestuje przeciwko antypaństwowym akcjom w stolicy Ukrainy, to jeszcze w obecności zastępcy ministra stosunków międzynarodowych Federacji Rosyjskiej W. M. Tumanowa oraz naszych miejscowych małorosów w rodzaju doktora nauk ekonomicznych Burdaka i akademika P. Tołoczki.
KROG wzywa Towarzystwo «Proświtę» do pilnego zwołania ogólnoukraińskiej konferencji przeciw szowinizmowi, za narodową zgodę na Ukrainie.
Z upoważnienia prezydium KROG-u współprzewodniczący Ołesь Hryb
ti»
o RR EV
Машинний переклад
-
Łora, Srakі, KO LLEFIČIARIA
(polityka -- ekonomia -- wzornictwo)
p j
mcz,
czo zo ST o r or juju. czyni o 300.0 03300717.
juju
projektant, architekt
Nie sądzę, by było przyjemnie, siedząc w salonie wygodnego samochodu zagranicznej marki, ciągle objeżdżać wyboje na zniszczonych drogach, przez przyciemnione szyby, na tle wspaniałych krajobrazów przyrody, obserwować zaniedbane miejskie i wiejskie pejzaże, zamiast radosnego, różnobarwnego tłumu na ulicach widzieć napięte, poirytowane oczy ludzi przygniecionych codziennymi problemami. Życie w takim środowisku nie jest komfortowe dla nikogo -- ani dla tych, kto jedzie samochodem, ani dla tych, kto jedzie tramwajem, ani dla tych, kto pieszo brnie przez kałuże. |
metody zarządzania gospodarką mają jedne i te same skutki -- kryzys systemów! Prawda leży pośrodku -- to tak zwany socjalizowany kapitalizm, albo kapitalizowany socjalizm. W tym przypadku państwo powinno nie tylko tworzyć postępowe ustawy i ogłaszać piękne hasła, ale też przyjmować akty normatywne bezpośredniego działania, kierować tendencjami państwotwórczymi zgodnie z Konstytucją Ukrainy, 11 ustawami, zatwierdzonymi koncepcjami, wykonywać funkcje pełnoprawnego regulatora. Powinny działać mechanizmy sprzężenia zwrotnego. Władza centralna powinna czuwać, by urzędnicy na miejscach nie wykonywali postanowień i zarządzeń dokładnie odwrotnie. Rezultatem takiej działalności w naszym przypadku jest utrata przez związki twórcze swoich pomieszczeń. Nie ominęło to nieszczęście również Krymskiego oddziału Związku Projektantów Ukrainy.
Bez skutecznej ochrony ze strony państwa nie przetrwają ani przemysł, ani rolnictwo, ani nauki podstawowe, ani oświata, ani kultura, w tym również rodzimy wzornictwo.
Z drugiej strony bez wysokoprofesjonalnego wzornictwa nie ma co marzyć o odrodzeniu naszej gospodarki, o konkurencyjności całego spektrum rodzimej produkcji na rynku światowym. Zapotrzebowanie na wzornictwo (wśród innych niezbędnych warunków) i sukcesy w gospodarce są ze sobą powiązane.
Rola projektanta, w szerszym ujęciu, nie została jeszcze pojęta ani przez państwo, ani przez społeczeństwo, a słabe ukłony w naszą stronę to haracz płacony światowej modzie.
W Ustawie Ukrainy «O zawodowych pracownikach twórczych i innych związkach twórczych» w artykule 4 «Wzajemne stosunki związków twórczych i państwa» znajduje się m.in. taki punkt: «Państwo angażuje związki twórcze do przygotowywania projektów ustaw, opracowywania ogólnopaństwowych programów, rozwoju narodowo-kulturalnego, innych społecznie ważnych kulturologicznych i społeczno-
…traktowany jak profesjonalista. W cywilizowanym świecie dobrze wiedzą, kim są profesjonaliści, i należycie cenią ich pracę. U nas przeważająca większość profesjonalistów znajduje się dziś w trudnym położeniu, nie jest chroniona przed negatywnymi zjawiskami żywiołu rynkowego.
Tymczasem w mętnej wodzie naszych niepewnych czasów nagle pojawiła się ogromna armia piranii designu — różnych amatorów, półspecjalistów. Obecnie ci ludzie, ze swoją nieobciążoną wiedzą i profesjonalnym sumieniem działalnością, stworzyli już niemało problemów zarówno nam, specjalistom, jak i swoim klientom (a ile jeszcze stworzą?). I aby nie nadepnąć na te same grabie, wyjaśnijmy, co niesie w sobie działalność profesjonalisty i jakie zagrożenie kryją usługi nieprofesjonalisty. W tej kwestii ludziom nieprzygotowanym łatwo się pogubić, dać się złapać na haczyk ugodowych, gotowych na wszystko, bardzo elastycznych, wygodnych i przedsiębiorczych półspecjalistów.
Więc kim są profesjonaliści? To ludzie, którzy, opierając się na własnych wysokich walorach twórczych i pełnym zasobie zdobytej (przeważnie w szkole wyższej) wiedzy, są zdolni tworzyć pomysły i rozwiązania twórcze. Profesjonaliście właściwe jest indywidualne spojrzenie na problem, dlatego potrafi nie tylko bezbłędnie ocenić sytuację, ale też postawić przed sobą zadanie, nie gubiąc żadnego ogniwa splecionego łańcucha wymagań funkcjonalnych, estetycznych, konstrukcyjnych, technologicznych i innych, i znaleźć oryginalne rozwiązanie optymalne dla konkretnego przypadku.
Często, jak ludzie opętani twórczością, profesjonaliści w codziennym życiu bywają niepraktyczni, nieprzedsiębiorczy, powściągliwi w autoreklamie. Broniąc swoich twórczych zasad, bywają kłopotliwi dla swoich klientów.
Dlaczego zatem w tak trudnym czasie, w czasie powszechnego, straszliwego kryzysu w pow-działań politycznych». programy designu; Chcę skonkretyzować to, co powiedziano o scenariusze designu; Obecnie te cechy stały się piętą achillesową.
…głos mówić o designie? Czym jest … schematy tras z rozmieszczeniem … profesjonalistów … design w naszym życiu, i jak jego stan … Uważam, że powinna zostać stworzona … obiektów. W przeciwieństwie do profesjonalistów, obecny …
…ekonomiki. Nasze stosunki z północną sąsiadką także na razie nie można nazwać partnerskimi. A wewnątrz kraju – słabość, brak spójności postępowych sił, zawodowy i wolicjonalny paraliż jednych, korupcja drugich, sabotaż trzecich, drapieżna chciwość czwartych, bezradność piątych i w rezultacie – mamy, co mamy!
Gospodarka krajowa znajduje się w stanie stagnacji, rynek wewnętrzny został zdobyty przez zagraniczną produkcję. Ochrona rynku wewnętrznego przez państwo, własnego producenta, jest jedynie deklarowana; nauka i kultura ledwo wegetują. Szerokie zamówienie na wysoko profesjonalny design jest nieobecne. Wsparcie i ochrona państwa dla związków twórczych i pracowników twórczych na razie istnieje tylko na papierze, ponieważ wykonanie odpowiednich ustaw, uchwał i zarządzeń do dziś zależało od chęci lub niechęci lokalnych urzędników wszystkich szczebli, i tylko tyle!
Wszystko, co widzimy wokół siebie, nosi wyraźne znamiona skutków drogi, którą dziś faktycznie podąża Ukraina; nazywa się ona – dziki kapitalizm. Droga, od której kraje kapitalistyczne odstąpiły jeszcze po kryzysie 1929–1933 r.
Doświadczenie światowe dowodzi, że klasyczny (dziki) kapitalizm i państwowy socjalizm to dwie przeciwstawne skrajności utopii. Nieingerencja państwa w procesy rynkowe, tak samo jak administracyjno-rozkazodawcze …
… wspierać tworzenie takich koncepcji.
Każdy region Ukrainy ma swoje charakterystyczne cechy. Swoje niepowtarzalne rysy ma również Krym. To unikatowe dzieło natury, godne podziwu i zachwytu, to jedna z pereł w koronie nie tylko Ukrainy, ale i planety. Krym może stać się jednym ze światowych centrów zdrowia, wypoczynku, rozrywki i turystyki. I to właśnie te kierunki, moim zdaniem, powinny być priorytetowe w koncepcji rozwoju Krymu.
1. Uważam, że przede wszystkim trzeba przeprowadzić swoistą inwentaryzację i wprowadzić do wideobanku żywe obrazy z komentarzami, aby poznać obecny stan:
zabytków archeologii, architektury, historii, przyrody;
istniejących i potencjalnych miejsc wypoczynku, spacerów i rozrywki;
istniejących i potencjalnych plaż; najkorzystniejszych stref krajobrazowych; istniejących i potencjalnych szlaków turystycznych;
dróg, parkingów, stacji paliw, kempingów, hoteli;
obiektów gastronomicznych, usług bytowych, handlu;
rolnictwa i przemysłu przetwórczego;
przemysłu budowlanego;
ekologii.
To wyliczenie oczywiście jest niepełne, należy je uzupełniać w toku pracy z
fachowcami odpowiedniego profilu
(środowisko przedmiotowe). Wiadomo, że do sfery designu należą:
samochody, statki podwodne, nawodne, powietrzne, kosmiczne, inne środki transportu, obrabiarki, mechanizmy i tp.;
różnorodne wnętrza i wszystko, co w nich się znajduje (meble, odzież, oświetlenie, sprzęt audio, wideo, sprzęt gospodarstwa domowego, naczynia, narzędzia i tp.);
środowisko miejskie;
design graficzny (styl firmowy, reklama, opakowania, etykiety, plakaty, projekty książek, czasopism, gazet i tym podobne).
Ale design to nie tylko rodzaj działalności polegającej na tworzeniu przedmiotów kultury materialnej, to sposób myślenia, to nauka, specyficzna technologia rozwiązywania problemów.
Od kamiennego topora do statków kosmicznych, od pierwotnych budowli do wieżowców, od jaskiniowych korytarzy do metra, od prymitywnej odzieży do mody haute couture, rozciąga się ogromna i wyboista droga prób, błędów i odkryć.
Na tej drodze są swoi przewodnicy - architekci, projektanci, artyści, konstruktorzy, wynalazcy, inżynierowie - fachowcy w swojej dziedzinie, profesjonaliści.
Ludzkość w ciągu historii zgromadziła
informację w każdej dziedzinie działalności, odkryła obiektywne prawa, które pozwoliły stworzyć kompleksowy system wiedzy, składający się z poszczególnych
OUN | związany ze stanem polityki, gospodarki, | kompleksowa koncepcja ruchu i rozwoju, a dopiero potem plany generalne, architektoniczne, | rynek zapełnili półprofesjonaliści. Kto . -/ z ogólnego poziomu kultury? Ukrainy, koncepcja, która obejmowałaby wszystkie | inżynierskie, projektanckie przedsięwzięcia. Kim są ci ludzie? Najczęściej są to samouki albo niedouczki, którzy, «nachwytawszy się po wierzchach», ж С . retroградnej, a w istocie agresywnej polityki nauki, kultury, oświaty, ideologii, religii, | ale, jak pokazuje życie, bynajmniej nie wszystkim. Jak | opanowali minimum niezbędnej wiedzy
- SPAM zewnętrznego świata i regresywnej | EKOLOGII I TP. Koncepcja, która 6, z jednej | nie dziwi, ale trzeba się stykać z różnymi | polityki wewnętrznej spowodowała | strony, określiła priorytetowe kierunki i, | bardzo wąskim, nierzadko wypaczonym | sposobem. Wśród tych ludzi spotyka się nawet utalentowanych, o niezłym | ruinę naszej gospodarki. Dzisiejsze | z drugiej strony, miałaby opierać się na kompleksowych | rozumieniu pojęcia design. A to ma swoje | rozwinięte państwa nie chcą widzieć Ukrainy obok siebie. Główne | regionalnych koncepcjach, łącząc je ze sobą. | negatywne skutki. Lecz brak szkoły (pełnego kompleksu specjalistycznej wiedzy i umiejętności) czyni ich zależnymi od analogii. | Międzynarodowe organizacje finansowe – Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju – udzielają Ukrainie kredytów pod warunkiem, że będzie przestrzegać polityki monetarnej, zgubnej dla naszej gospodarki. | Przy Gabinecie Ministrów Ukrainy utworzono Radę ds. Designu. Analogiczne rady działają przy obwodowych administracjach, przy Radzie Ministrów Krymu. | Dlatego nie zaszkodzi przypomnieć, czym jest design, jak z designem wiąże się działalność życiowa człowieka, kto ma być jego nośnikiem. Wszystko poza tym, co stworzył Niebiański Stwórca (środowisko naturalne), tworzy się intelektem i rękami ziemskich twórców. | Na moje zdanie, właśnie te rady, w których zasiadają specjaliści najwyższego szczebla, mogłyby określić priorytetowe kierunki. Nie są zdolni kompetentnie stworzyć własnej koncepcji, idei, własnego rozwiązania. Najczęściej ich prace to interpretacja już wcześniej widzianych obcych rozwiązań, ich «naciąganie na siłę» do własnego przypadku. Ponieważ za wzór biorą się obce
wysokoprofesjonalne analogi, często z zewnątrz ich działalność wygląda na zadowalającą. Istotne wady są zawoalowane umiejętnością przedstawienia siebie i swojej pracy, aktywną autoreklamą; kto jest kim, trudno zrozumieć ludziom niezorientowanym, nawet wtedy, gdy ma miejsce otwarty plagiat. Na tym zjawisku zatrzymam się osobno. Plagiat to sytuacja, gdy cudza decyzja zostaje przedstawiona jako własna. Plagiat to zawodowa zbrodnia, a plagiator – przestępca, bo, jak każdy złodziej, świadomie podejmuje ryzyko. Nasze wejście w cywilizowany świat będzie towarzyszyć ujawnianiu takich przypadków i poważnym sankcjom ze strony poszkodowanej strony.
Niestety, nasi obecni zamawiający jeszcze nie mają wystarczającego przygotowania, by zrozumieć, co jest dobre, a co złe, na co można sobie pozwolić, a na co nie, jakie skutki będą mieć te czy inne decyzje; na razie jest im obojętne, czyimi usługami się posługują, byle płacić mniej albo nie płacić wcale.
Skutki takich podejść, jak mechanizmy, są dwojakie – jawne i ukryte, natychmiastowe i rozciągnięte w czasie.
Skutki ignorowania profesjonalnej wiedzy z zakresu architektury są bardzo widoczne i tragiczne. Nawet na małym fragmencie zabudowy domkami w rejonie tak zwanej «Słonecznej Doliny» w Symferopolu są takie przykłady: nieukończony jeszcze dom całkowicie się rozwalił;
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
нанні п -- - пн і оон вних я
уажанннннои
w innym przypadku zawaliły się stropy, były ofiary śmiertelne,
budynku, w którego piwnicach przez cały rok stoi woda do poziomu jednego metra (to na zboczu góry);
budynki, które w fazie budowy dały nierównomierne osiadanie.
To są skutki oczywiste i natychmiastowe. Do skutków ukrytych i rozciągniętych w czasie można zaliczyć decyzje, które nie niosą pozytywnej energetyki. W architekturze, wnętrzach i technice są to decyzje, które nie uwzględniają funkcjonalnych, ergonomicznych, technologicznych, sanitarnych i obrazowych cech obiektu, czyli decyzje od samego początku moralnie przestarzałe, decyzje tworzące dyskomfort. W grafice użytkowej są to decyzje, które nie opierają się na prawach harmonii i obrazowej odpowiedniości, nie mają pozytywnego wpływu na podświadomość odbiorcy. W końcu plagiat to mina o opóźnionym działaniu. Inwestowanie pieniędzy w takie decyzje oznacza po prostu wyrzucanie ich na wiatr.
W krajach rozwiniętych profesjonaliści to złoty zasób narodu, ponieważ to właśnie ich zawodowy intelekt jest siłą napędową na drodze postępu. Aby uruchomić ten potężny mechanizm, trzeba na początku uświadomić sobie:
1. Wiedza, idee, rozwiązania to towar, który ma swoją wartość.
2. Im bardziej skalowalna idea czy rozwiązanie, im większy z niej efekt ekonomiczny lub moralny, tym wyższą cenę mają.
3. Nawet jeśli idea czy rozwiązanie znalazły się błyskawicznie i mieszczą się na serwetce, ich wartość od tego nie maleje, ponieważ poprzedza je napięta praca i poszukiwania przez cały twórczy szlak.
4. Skąpy płaci dwa razy, przebiegli mogą przechytrzyć tylko samych siebie, ale nie Jego Prawa.
Projektant potrzebuje niewiele:
pracy;
miejsca pracy;
wcielenia w życie idei i rozwiązań adekwatnych do projektów;
możliwości otrzymywania wynagrodzenia za swoją pracę, przyzwoitego traktowania.
Społeczeństwo musi zrozumieć wagę wymienionych problemów i ratować, póki nie jest za późno, wszystko to, co produktywne, czego jeszcze nie zdążył zetrzeć z powierzchni ziemi nasz wariant wulgarnego, dzikiego rynku.
Przeszkodą dla pełnej degradacji społeczeństwa mogą i powinni stać się patriotycznie nastawieni profesjonaliści, ludzie zaprogramowani na dobro, na postęp, ludzie nieskażeni korupcją. Tacy ludzie w Ukrainie są, to właśnie oni powinni stanąć przy sterze państwa.
Wszyscy pragniemy jak najszybciej wyjść z kryzysu, żyć po ludzku, aby wszystko «nasze» nie było gorsze niż «ich». Nie pozostaje nam nic innego, jak po raz kolejny pokładać nadzieje w nowych wyborach.
W przededniu wyborów chcę zwrócić się do współobywateli. Uważnie patrzcie, kogo wybieracie, studiujcie ich biografie. Kandydat powinien odpowiadać trzem wymogom, by był: patriotą, profesjonalistą, nie złodziejem.
Jeśli ich przepuścimy, to nie tylko nasze życie, ale i życie naszych dzieci stanie się cmentarzem nadziei i oczekiwań, bo ci, którzy «piłują gałąź, na której siedzimy», nie spadną razem z nami.
Koledzy, profesjonaliści, poświęciliśmy nasze życie ukochanej sprawie (każdy w swojej dziedzinie), osiągnęliśmy pewien poziom, ale dziś nasze wartości zawodowe są na poboczu. Nie zajmowaliśmy się polityką, uważając, że to rzecz brudna, i oto polityka zajęła się nami. Brudna polityka robi się brudnymi rękami, a gdzież są nasze czyste ręce?! Nie mamy prawa stać z boku i w milczeniu czekać na łaski od dobrych wujków – nie doczekamy się!
Sami musimy zająć aktywne pozycje i działać, nie być poza polityką, musimy pozytywnie wpływać na sytuację w państwie na różnych poziomach. A nas, a tym bardziej nas, nikt tego nie zrobi. Wreszcie zapytają nas nasze dzieci!
Oby do naszej polityki przyszło więcej takich profesjonalistów jak Serhij Hołowaty, Mychajło Pawłowski, Wołodymyr Czerniak i inni. Daj, Boże, takim ludziom dźwignie do dobrych zmian, by każdy profesjonalista mógł zrealizować swój potencjał dla przemiany Ukrainy w silne, rozwinięte, cywilizowane państwo, w którym zamożnie i szczęśliwie żyłoby się wszystkim obywatelom, niezależnie od narodowości, wyznania itd.
З Ф що Зь РОо
Pisarzy i miłośników sztuki przyciąga romantyczny styl prac artysty oraz wirtuozowska technika graficznego wykonania.
Grafika w rękach wirtuoza to, co zrozumiałe, obrazowość, ekspresja, dynamika linii i artystyczna doskonałość... Jego prace oddychają, żyją, rodzą w duszy muzykę – barwną i niepowtarzalną... Mistrzowskie połączenie zaledwie dwóch barw – bieli i czerni – w rękach prawdziwego mistrza zdolne jest oddać całą gamę kolorów, cały spektr odcieni, dlatego właśnie te prace są najczęściej najbardziej „kolorowe” w jego twórczym dorobku...
Ale jest też druga strona medalu popularności artysty-ilustratora: inne oblicza jego twórczości pozostają niejako w cieniu; prace wykonane w innej manierze twórczej, innymi środkami technicznymi nabierają wtedy cech kameralności, ponieważ o nich wie znacznie węższe grono miłośników.
Wygląda na to, że dokładnie tak stało się i z Mykołą Stratilatem, którego w Ukrainie i poza jej granicami znają przede wszystkim jako utalentowanego grafika. Jednak jego malarstwo to nieco mniej jasna karta jego twórczej biografii. Przekartkujmy ją i my.
W sali wystawowej centrali Proświty artysta przedstawił na sąd widzów swoje akwarele. Choć, ściślej mówiąc, trzeba powiedzieć, że obdarował wszystkich niepowtarzalną chwilą.
MIKOŁA STRATILAT: «SKOWRONKI – LUDZIOM PRZYNOSZĄ MIŁOŚĆ»
Artyści ilustrujący książki mają znaczną przewagę nad swoimi innymi kolegami: zna ich szerokie grono odbiorców, nawet ten, kto od czasu do czasu sięga po książkę. Utalentowane ilustracje często są właśnie tym pierwszym impulsem, który skłania kogoś do oddania się jednej z najbardziej wyszukanych przyjemności człowieka w życiu – czytaniu. Wielu – i całkiem słusznie – nabiera przekonania, że tak utalentowany artysta nie może ilustrować przypadkowych i miernych rzeczy. A potem już mimowolnie szuka książek z ilustracjami właśnie tego autora. Taką sławę zdobyli nasi już dziś tytułowani znakomitości: Iwan Ostafijczuk i Wasyl Łopata, Anatolij Bazylewycz i Ołeksandr Iwachnenko, Wasyl Kasijan i Heorhij Jakutowycz...
Do tej jaskrawej plejady niezrównanych ilustratorów książek należy również Mykoła Stratilat, zasłużony artysta Ukrainy, w dorobku twórczym którego znajduje się ilustrowanie ponad stu wydań, dziesiątek zbiorów poetyckich, dzieł klasyków i współczesnych pisarzy i poetów. Znane są jego ekslibrisy, grafika sztalugowa... Dziełami artysty dysponują muzea krajowe i zagraniczne, a prace te stały się własnością kolekcjonerów.
Prace artysty eksponowano na licznych krajowych i zagranicznych wystawach, w tym w siedzibie UNESCO w Paryżu, w Stanach Zjednoczonych, we Włoszech, w Niemczech, w Austrii...
obcowanie z pięknem; obrazy, które utrwaliły – poprzez harmonię barw i odcieni – to, co ziemskie, żywe w swej istocie, przemijające, promieniują jakąś szczególnie świąteczną, niebiańsko-wieczną aurą.
Są to przede wszystkim kwiaty, kwiaty jego duszy. Wzywają nas do jakiejś innej – wyższej od naszej codziennej – rzeczywistości; poprzez zamglenie konturów – niedopowiedzenie, nieokreśloność, coś magicznego, tajemniczego; chce się rozpłynąć w nich, uciec z tego – zaiste ziemskiego – jarmarku próżności w wysokie, podniebne światy... Obrazy artysty pozwalają domyślić się, dorysować w wyobraźni to, co zaledwie zaznaczone pociągnięciem pędzla – na nich brak nawet punktów odniesienia w postaci tradycyjnie zbędnych tytułów: każdy zobaczy tu to, na co odpowiada jego dusza. A może to nie kwiaty, lecz fantomy naszej boskiej istoty, nieskalanej nawarstwieniami tego grzesznego świata, którym rządzi, niestety, nie harmonia, lecz diabeł chciwości.
Samotny Anioł w bezmiarze Wszechświata – ileż spowiedzi w tym płótnie! – przed własnym sumieniem; tu – kara za chwilową zdradę samego siebie i wieczna pokuta za cudze i własne grzechy. Trudno rozstrzygnąć, patrząc na tę apoteozę samotności i kary, czy to Anioł Pierwszy, czy Ostatni nasz Anioł, który waży nasze czyny na szalach Dobra i Zła...
Są na obrazach także pejzaże, które tracimy
w swoim życiu konsumpcyjnym stosunkiem do przyrody; wołają do nas językiem niszczonego piękna: my – wasze ostatnie schronienie w chwilach smutku i zwątpienia. Wieś bez perspektyw – ile perspektyw w niej do ucieczki od gwaru lichwiarskiego świata, tam, gdzie sama przyroda nam zanuciła pierwszą kołysankę...
«Dziś po raz pierwszy pokazuję tu to, czego zdradzałem przez ponad 25 lat. Wracam do barw, od których zaczynałem – zaznaczył na otwarciu swojej wystawy Mykoła Stratilat. – Wracam do swojej pierwszej miłości. Te obrazy powstają lekko, śpiewająco, w przeciwieństwie do grafiki, która dostaje się potem i krwią»...
Co więc nam pozostaje? – tylko podziwiać, bo opisywać zrodzone w miłości – obrazy artysty – rzecz bardzo niewdzięczna. Trzeba je widzieć duchowym wzrokiem, oddychać nimi, by koniecznie pojąć tę jasną aurę złączenia geniuszu artysty z białym płótnem – za pośrednictwem miłości. Miłość, która nie gaśnie w duszy artysty, który nie pierwsze dziesięciolecie wytycza swoją twórczą drogę – oto ta produktywna siła, która nie da mu spokoju także w dalszym poszukiwaniu harmonii, zrodzi w duszy nowe płótna; pod ręką miłości połączą się na wieki nowe, niepowtarzalne barwy na białym płótnie, a może na papierze. I ożyją w odpowiedzi pod spojrzeniem miłości kiełki piękna w naszych duszach. I wróci ona stokrotnie do tego, kto patrzy na ten świat oczami pełnymi piękna.
Wołodymyr HERMAN
NOWE WYDANIA
«WSPÓŁCZESNY JĘZYK UKRAIŃSKI»
Podręcznik. Kijów: Lybid, 1997. – 400 s.
Ludność Ziemi używa w swoim codziennym życiu jako środka komunikacji – według jednych obliczeń – ponad 2,5 tysiąca języków, według innych – dwa razy więcej. Zrozumiałe jest, że liczba ludzi władających tym czy innym językiem waha się w dość szerokim przedziale – od jakichś dziesięciu osób do setek milionów.
Nasz rodzimy język ukraiński należy do słowiańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Jak wiadomo, obecnie istnieje 13 żywych języków narodów słowiańskich: ukraiński, białoruski, rosyjski, polski, czeski, słowacki, górnołużycki, dolnołużycki, serbski, chorwacki, słoweński, macedoński, bułgarski. Do martwych (czyli takich, które nie mają użytkowników) języków grupy słowiańskiej należą prasłowiański, staroruski, staro-cerkiewnosłowiański i połabski.
Pod względem liczby użytkowników język ukraiński zajmuje zaszczytne miejsce w pierwszej dwudziestce, po chińskim, angielskim, hindi i urdu, rosyjskim, niemieckim, japońskim, hiszpańskim, indonezyjskim, arabskim, bengalskim, portugalskim, francuskim i włoskim.
Słowo ukraińskie brzmi w każdym zakątku globu, gdzie żyją nasi rodacy. . . Historię powstania, kształtowania się i funkcjonowania naszego języka, podobnie jak wiele innych ciekawych informacji «mowno-językowych», przedstawiono we «Wstępie» do nowego podręcznika dla studentów kierunków humanistycznych wyższych uczelni «Współczesny język ukraiński». Przygotował go zespół wykładowców Katedry Języka i Stylistyki Instytutu Dziennikarstwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki pod kierownictwem doktora nauk filologicznych, profesora, kierownika katedry O) Ponomariowa. Przy tej okazji przypomnimy, że Ołeksandr Danylowycz jest aktywnym członkiem Proświaty, zastępcą przewodniczącego Towarzystwa i członkiem Centralnego Zarządu «Proświaty», a jego praca jest kolejną znaczącą cegiełką w budowie solidnego fundamentu Państwa Ukraińskiego.
Jak zaznaczono w adnotacji do podręcznika, rozpatrywane są w nim zagadnienia fonetyki, wymowy, grafiki, leksykologii, frazeologii, leksykografii, słowotwórstwa i morfologii współczesnego ukraińskiego języka literackiego.
tre
grin
Przedstawiono wiadomości z dialektologii i ogólnego językoznawstwa. Zawarto opis cech składniowych budowy związków wyrazowych i zdań. Poszczególne rozdziały poświęcono problemom kształtowania jednostek wypowiedzi spójnej oraz podstawom interpunkcji».
Państwowość języka ukraińskiego, jak wiadomo, potwierdzona jest 10. artykułem Konstytucji Ukrainy. Nieznajomość języka państwowego w kraju, w którym się żyje, jest co najmniej niestosowna, a nawet haniebna. Dlatego podręcznik «Współczesny język ukraiński» przyda się nie tylko studentom, lecz także wszystkim, którzy z różnych przyczyn nie zdążyli jeszcze przyłączyć się do tego ożywczego źródła.
Dla tych, którzy uważają nasz język za „nieperspektywny”, przytaczamy przekonujący argument z nowej książki: «Pod względem bogactwa leksykalnego, możliwości wyrazowych i słowotwórczych jest on jednym z najbogatszych, a pod względem właściwości dźwiękowych – jednym z najbardziej eufonicznych (najmilej brzmiących, – Red.) języków świata».
Więc przyłączajcie się, panowie, uczcie się i udoskonalajcie swój język. Osobom chcącym kupić podręcznik przypominamy adres: 292001, Kijów-I, ul. Chreszczatyk 10, wydawnictwo «Lybid», 3. piętro.
8. Г.
того жа вом «ом чі я Ай ра у Ре ій"
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
Ciąg dalszy. Początek – patrz numer 2.
Upadek narodu, państwa, cywilizacji zaczyna się zapewne tak samo jak upadek jednostki: nie bez pomocy Złego. Wprowadza on ludzi w różne pokusy. Jednak pokusa bogactwem, władzą i sławą jest w arsenale diabelskich rozrywek najskuteczniejsza wobec człowieka, sprawdzona tysiącleciami. Wróg Boga i człowieka (przypomnijmy, jak kusił Jezusa Chrystusa, obiecując Mu za «posłuszeństwo» rzucić do stóp Zbawiciela wszystkie ziemskie bogactwa i sławę) tworzy pozór wielkiej chwały tam, gdzie ona nawet nie nocowała, bo nie ma dla niej obiektywnych podstaw. A potem, nabawiwszy się do syta, wszystko niszczy, odsłaniając prawdziwą istotę owego «wywyższania». Takie są jego diabelskie igraszki.
Podobne igraszki prowadzi też z narodami i państwami, wprowadzając je w pokusę pseudomesjanizmu, pseudowielkości. W świadomości całego narodu dochodzi do podmiany pojęć i wartości, jak na przykład wielkości: terytorium nazywa się «wielkim», podbój narodów – misją wyzwolenia, a nawet braterstwem; militaryzm, potężna armia-zdobywczyni zyskuje znaczenie wartości duchowo-kulturowych. Staje się to swoistym psychologicznym kliszą, którą w świadomość milionów wpajają ideolodzy ideologii imperialnej. W Imperium Rosyjskim byli nimi jej satrapowie, była szowinistycznie myśląca arystokracja, inteligencja, było duchowieństwo cerkwi cesarskiej, a potem te funkcje przejęło na siebie państwo komunistyczne, osiągnąwszy w tym ogromne sukcesy. Zombizowanie odbywało się najrozmaitszymi sposobami: przesadnym wychwalaniem jednych i poniżaniem innych narodów, uciskiem, zastraszaniem, prześladowaniem z więzieniami i psychiatrykami dla tych, którzy przeszkadzali «wielkiemu procesowi».
O rodzącym się złu, krwi, śmierci, wyniszczeniu ducha, antybożej przemianie człowieka – a o duszy mówi się «sumiennie»: «Taki był czas».
U każdego szaleńca zawsze znajdą się posłuszni wykonawcy. Naród zaś bardzo łatwo zamienić w posłuszne stado batogiem i pryznikiem. Nie car Herod zabił 14 tysięcy żydowskich niemowląt, lecz z jego rozkazu żołnierze. Nie sam cesarz Neron, lecz jego wierni poddani czynili zło, którego świat do dziś się lęka. Czy podejrzewały orda Czyngis-chana i jego wnuków Batu, Tamerlana, że są plamą ludzkości, stworzeniem piekła? Nie, zaprawdę! Oni „nieśli pokój na ziemi” i walczyli z „niewiernymi”. Czy widział siebie car Piotr jako zrównywacza? Nie! Po prostu bezgranicznie kochał Rosję i chciał uczynić ją potężną i silną, a jej wielkość powstała w znacznej mierze na ukraińskiej wielkości i krwi. Czy wierzyli Hitler i jego armia, że są brunatną zarazą narodów? Oczywiście, że nie! Po prostu „błękitna” aryjska krew pragnęła uszlachetnić czerwoną, banalną, planetarną. Czy nie wierzyliśmy wszyscy razem z wami, no, prawie wszyscy, że żyjemy w „najszczęśliwszym rozkwitającym kraju na planecie”, a ci, którzy „spleśnieli” i ostatecznie „zgnili”, przeszkadzają nam dalej kwitnąć i być szczęśliwymi, dlatego wszyscy byliśmy zmuszeni pracować dla kompleksu wojskowego, otrzymując, być może, nawet mniej niż niewolnicy imperium Inków? Czy nie wierzyliśmy, że „nasza armia czerwona” wcale nie „wtyka nosa w cudze proso”, lecz „wypełnia obowiązek internacjonalistyczny”, rozstrzeliwując afgańskich chłopów wprost na polach? Nawet zdążyliśmy uwierzyć, że Bóg to „wymysł”, że go nie ma tylko dlatego, że mamy żywych własnych bogów, którzy się zmieniają, schodzą w otchłań, lecz „ich dzieło żyje wiecznie”.
Usprawiedliwienie i wyjaśnienie każdego powszechnego obłędu można znaleźć. Niebezpieczny wirus zrodzony jest w chorej psychicznie głowie jakiegoś dyktatora czy demonicznego, opętanego przez diabły władcy, a potem ten wirus zaraża cały naród, a nawet narody. Porażą je głupotą i tępotą umysłową, największą z kar — karą odebranym rozumem.
«Wszyscy występują przeciwko Rosji, czyli przeciwko Kościołowi Chrystusowemu – powiedział w rozpaczy ponad sto lat temu archimandryta Warsofoniusz – bo naród rosyjski jest Bogonoścem, w nim przechowywana jest prawdziwa wiara Chrystusowa». Starzec z Optiny wierzy, że to właśnie za «chrześcijańską, bogobojną» duszę świat tak znienawidził jego ojczyznę i dlatego na nią zęby ostrzy. I postrzega to jej «męczeństwo» jako męki i cierpienia pierwszych chrześcijan, których katowali i niszczyli wściekli poganie.
Czy zatem tak bezmierna miłość do ojczyzny u rosyjskich patriotów, czy tak nieprzenikniona ślepota, że nie dostrzegli oni tego uniwersalnego babilońsko-sodomsko-gomorrańskiego zła «świętej Rusi» w całym jego przestrzenno-historycznym wymiarze? Czy nic nie wiedzieli o wycinaniu i paleniu Twerze, Pskowa, Nowogrodu, które występowały przeciwko niechrześcijańskim tendencjom Moskwy? Czy nie wiedzieli o zniszczeniu carstw kazańskiego i archangielskiego, o poniewieraniu ziem i narodów? Czy nie słyszeli o tym, że na Ukrainie zaraz po podpisaniu w 1654 roku ugody żołnierze-Moskale robili to samo w naszych miastach i wsiach, co wszyscy najeźdźcy – grabili, katowali i gwałcili bezbronnych? Że wynarodowienie naszego narodu dokonało się przy aktywnej pomocy imperialnego Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, którego synod zakazywał wydawania abecadeł, podręczników i literatury pięknej w języku ukraińskim, a z ukraińskich świątyń usuwano i niszczono księgi liturgiczne napisane w języku ukraińskim. Czyż nie «tajemnica nieprawości» nimi kierowała?
Czy również taki fakt, którym może «dumnie się szczycić» «naród-bogonośiec». Kiedy Piotr przysłał do Ławry Peczerskiej Kijowskiej swoich agentów, przebranych za mnichów, gościnnie przyjęli ich w klasztorze serdeczni ukraińscy mnisi. A «mnisi» z północy, w nocy, kiedy wszyscy spali, podpalili ławrę, świątynię całej planety, pozostawiając z biblioteki z czasów księstw dzielnicowych kupę popiołu.
Otóż duchowieństwo imperialnego kościoła złożyło na ołtarz „ojczyzny” wielką cząstkę „chrześcijańskiego wyczynu”. Już pod koniec lat 70. XX wieku biskup Nafanaił zapewniał, że „twierdzenie, iż przy istnieniu Prawosławnego królestwa – imperialnej Rosji – nie mogło dojść do tego strasznego, ogólnoświatowego wylewu zła, które obserwujemy obecnie, nie jest naszym samowolnym roszczeniem”. A archimandryta Kostiantyn nazywa złudnym marzeniem rozczłonkowanie Rosji na oddzielne samodzielne państwa, ponieważ przez to zniknęłaby „możliwość przywrócenia tego, który wstrzymuje, który nie może być ani białoruski, ani ukraiński”. Czyli – car.
„Oto Car – Pomazaniec Boży. Święta Osoba, nosiciel szczególnej siły! Łaski Ducha Świętego. Ta boska siła, działająca przez Pomazańca Bożego, wstrzymywała rozprzestrzenianie się zła „tajemnicy nieprawości” – spotykamy w już cytowanej książce u biskupa Nektarija, wypowiedziane w 1981 roku.
Otóż przez wieki i dziś również niektórzy duchowni Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego znów poruszają temat: carowie – „boska siła”, nierozerwalnie związana z Kościołem. Czy może to przyjąć ukraińska ziemia, która nigdy nie oczyści się z czynów tych „pomazańców” i z ich „tajemnicy nieprawości”? Czy nie stanowi zagrożenia dla samego bytu naszego państwa taka filozofia? Wyobraźmy sobie, że sąsiednie państwo ponownie przywróciło reżim carski z jego niekwestionowaną zwierzchnością nad Kościołem. W jaką pułapkę (jeszcze większą niż obecnie) wpadłaby Ukraina wraz ze swoimi wiernymi i ponad sześcioma tysiącami parafii, należących do RPC Patriarchatu Moskiewskiego!
Czy mamy podstawy mówić o czystości wiary tych carskich bałwochwalców, którzy przez stulecia chcą przekonać świat, że reżim carski to niemal ocalała wysepka raju, a cały dom Romanowów to nic innego jak uduchowiony (Boże, przebacz) Boży Duch. Cóż zatem sprawiedliwość w ogóle? Czy dla carów jest ona jedna, a dla zwykłych śmiertelników inna? Czy można ich zaliczyć do sprawiedliwych, jak chcą niektórzy imperialni duchowni? Czy choćby jedno z Dziesięciu Przykazań Bożych oni wyznawali?
Dwa najważniejsze, najpierwsze przykazania, które uczą miłować ponad wszystko Boga i bliźniego. Lecz swoją władzę postawili ponad Bożą. Ten sam jednokrwisty i jednowierny brat-poddany pańszczyźniany stał się takąż własnością, jak psy gończe. Sprzedawano go, darowywano, przegrywano w karty przez «nosicieli szczególnej łaski». A jakże wcisnąć tych «pomazańców» w przykazanie «Nie zabijaj»? Z woli carów-zdobywców, nawet z ich zachcianki, przez długie stulecia wymordowano całą cywilizację. «Nie cudzołóż». Nikt nie ma wątpliwości, że dwór carski roił się od amoralności i rozpusty. Czy to nie była «tajemnica nieprawości»? Czy może przykazanie «nie kradnij» zachowywali pobożni carowie? Wszystkie te złote bałwany, złote cielce, złote łoża i cały przepych Ermitażu oraz letniej rezydencji – Peterhofu, cały ten fantastyczny przepych carskich pałaców równał się głodowej egzystencji uciskanych narodów, w tym także rosyjskiego, szatańskiemu ich ograbianiu. Czy można uciskiciela, który ograbił i zniewolił narody, etnosy, ziemie, nazwać «nosicielem szczególnej mocy Łaski Ducha Świętego», skoro znów naruszono przykazanie «Nie pożądaj»?
A czy nie jest «tajemnicą nieprawości» także to, że na dworze carskim kręciły się wszelakie upiory, czarownice, prorokinie, wieszczkowie, wszelkie grzeszne Rasputiny, i działa się ta obrzydliwość, za którą Stwórca najbardziej karał ludzkość? To właśnie za zło «tajemnicy nieprawości».
Zatem jakby nie było gdzie postawić pieczęci sprawiedliwych na carskich czołach. Co prawda sama postać ostatniego cara, jeśli odrzucić cały grzeszny i w swojej istocie amoralny, despotyczny system samowładztwa, jest po ludzku sympatyczna i budzi współczucie. Wiadomo, że nie dążył do tronu i chciał oddać go bratu. I rzeczywiście, ostatni z carów stał się męczennikiem i może dzięki temu oczyścił się z «pobożności» całego rodu Romanowych, imperium, które pod osłoną prawosławia czyniło zło powszechne. Właśnie ona postawiła siebie wyżej od Jezusa Chrystusa. To już było w Bożym świecie. Pamiętacie: «Ponad gwiazdy wyniosę tron mój»
Przyjrzyjmy się jednak jeszcze kilku fragmentom wspomnianej już książki («Ruś przed Drugim Przyjściem»). Myślę, że wszystkich, którzy jej nie czytali, zainteresuje zapoznanie się z takimi «objawieniami» wielkomocarstwowców, którzy w jednej ręce trzymali krzyż, a w drugiej dwugłowego orła, i to jeszcze podnosili go znacznie wyżej. «Moskwa – uważa oj. Lew Lebiediew – jako stolica jednolitego państwa rosyjskiego została już dawno uświadomiona jako – [...] zwykle tę ideę wiąże się ze starcem Filofiejem, lecz nazwę «Trzeci Rzym» wymienił tylko jeden z autorów [...] – Podobnie jak wielowiekowa droga pielgrzymów do Betlejem, Golgoty i Góry Synaj koniecznie prowadzi przez Konstantynopol, istnieje mistyczna wzajemna zależność między Ziemią Świętą a faktycznie istniejącymi, jakby na jej wzór, Kościołami i Pobożnym Państwem: Carem, Bożym pomazańcem, i Patriarchą (pierwszym w dyptychu). Dodajcie do tego w pełni świadome ustrojenie ziemi ruskiej przez carów, pierwszych hierarchów Kościoła, świętych ascetów pobożności na wzór Ziemi Świętej i Carogrodu. Wszystko to, oczywiście, wcale nie przypadkowo znajduje swoje teologiczne uzasadnienie w koncepcjach «Rusi – Nowego Izraela» i «Moskwy – Trzeciego Rzymu» (spadkobierczyni Nowego, Drugiego Rzymu – Konstantynopola), tworzących takie pojęcie, jak Święta Ruś» (s. 267). –
Redaktor cytowanej książki odpiera wszystkich możliwych przeciwników: «Wielu (szczególnie w ostatnim czasie) tę teorię interpretuje wypaczenie. Wyprowadza się z niej i «wielkomocarstwowy szowinizm», i «imperialną świadomość», i «prawosławny mesjanizm» narodu rosyjskiego, ale przecież to absurd: «Trzeci Rzym» to nie przywilej, lecz brzemię, posłuszeństwo, krzyż, wreszcie» (s. 233). ja
Ciekawe – kto właściwie wręczył rosyjskiemu narodowi taki krzyż i takie «brzemię»? | Jaką szczególną misję może on wypełnić, na przykład wobec dawnego chrześcijańskiego narodu gruzińskiego, którego kultura i historia sięgają czasów pradawnych! Czego i do czego ma nauczać i wzywać «naród-mesjasz» naród ukraiński, który przyjął chrześcijaństwo prawie 160 lat wcześniej, niż zaczęła się «następczyni Nowego, Drugiego Rzymu»? Czego on może nauczyć – jak kochać Boga? Swój kraj? Jak pracować! tworzyć kulturę? śpiewać pieśni? Więc wszyscy razem wykrzykniemy: zwolnijcie nas z tej nauki i, na Boga, tylko nie przeszkadzajcie, bo to wszystko my umiemy! Co więc? Czyż tylko kochać «ojczyznę» i «pomazańców Bożych»? Czyż to nie jest kpina z udręczonego narodu, z którego tak samo zdzierali po trzy skóry wszyscy «pobożni»? Wychodzi więc, że ta «misja» jest fałszywą misją. | Wręczył ją «następcy Trzeciego Rzymu» nie kto inny, jak ten, który kusił samego Jezusa Chrystusa i rzucał mu do stóp całą chwałę świata i wszystkie jego bogactwa. Jak tu nie przytoczyć słów Pisma Świętego: «Biada tym, którzy zło nazywają dobrem, a dobro złem, którzy ciemność stawiają za światło, a światło za ciemność, którzy gorzkie uważają za słodkie, a słodkie za gorzkie! Biada mądrym we własnych oczach i roztropnym przed samymi sobą!».
Oto więc wielkomocarstwowego bożka, który przygniótł wszystkie narody, w tym także rosyjski, kształtowała cała szowinistyczna elita: inteligencja i proimperialne duchowieństwo. W tym jest wiele mistycznego. Patrzenie na świat jak na własność jest ciężką chorobą duszy. Choć to przykre, tak widział go również wielki pisarz Dostojewski: «Tak, Złoty Róg i Konstantynopol – to wszystko jest nasze, ale nie dla zdobycia i nie dla gwałtu, odpowiem. ...W imię czego więc, w imię jakiego moralnego prawa Rosja mogła szukać Konstantynopola? Opierając się na jakich wyższych celach, mogła by żądać go od Europy? A oto właśnie – jako przewodniczka Prawosławia, jako jego opiekunka i obrończyni, rola przeznaczona jej jeszcze od Iwana III, który umieścił jej carogrodzkiego dwugłowego orła powyżej dawnego herbu Rosji, lecz która wyraźnie ujawniła się dopiero po Piotrze Wielkim, gdy Rosja uświadomiła sobie w sobie siłę do wypełnienia swego przeznaczenia i faktycznie stała się rzeczywistą i jedyną opiekunką zarówno Prawosławia, jak i narodów, które je wyznają» (Pełne zbiory dzieł. 12223 s.148).
Ów wyżej cytowany K. Leontjew, który przyjął postrzyżyny pod imieniem Klemens, w 1889 roku pisał: «Zauważcie, że nawet już teraz (w 88 r.) dostrzegam w rosyjskim społeczeństwie pewne przekonanie, że my jesteśmy gotowi do wojny nawet z ligą. ...Modlę się o to, aby Pan pozwolił mi dożyć przyłączenia Carogrodu. A reszta sama się przyłoży!».
Oto on, niezniszczalny gen zdobywcy! O co modlili się Apostołowie Chrystusa i wszyscy szczerzy chrześcijanie wszystkich czasów? O pokój i spokój na ziemi, o braterską miłość między ludźmi i narodami. I zapewne, jeśli to zależy od was – nauczał święty Apostoł Paweł – „żyjcie w pokoju ze wszystkimi ludźmi!”. To, co wydobywało się z ust imperialnych kaznodziejów na głowy cesarzy i do głów prostego ludu, nie ma nic wspólnego z chrześcijaństwem, lecz jest moim przeciwieństwem, sidłami diabła, który jest niszczycielem i ojcem chaosu, zła i wszelkich rzezi.
Машинний переклад
«Jestem przekonany, że w najwyższych sferach tak właśnie myślą. Jeśli zaś nie, to nie należy rozpaczać. Będą zmuszeni przez okoliczności tak myśleć. Niech tylko Niemcy wciągną Turcję w sojusz przeciwko nam, a ja wykrzyknę: «Teraz puść sługę swego!» .. Co do trudności wojskowych powiem tyle: co do budowania, co do twórczości, samodzielnego urządzania, trwałości itd. Rosja pozostanie jeszcze sfinksem, ale co do zdolności do niszczenia, w tym nikt jej nie przewyższył. Od 15–16 stulecia, od czasów Iwanów, jedno po drugim wali się i ginie: Kazań, Astrachań, Syberia, Małorosja, Szwecja, Polska, Turcja, Kaukaz, azjatyckie chanaty... Śmiesznie nawet widzieć i czytać, gdy nasi się obrażają albo udają obrażonych tym, że Zachód tak się boi! Jakże nie bać się! To coś fatalnego i prawie przymusowego. Nie to jest straszne, czego chce wielki naród, lecz to straszne, że on niechcący, być może, czasem czyni. Najbardziej nasze niepowodzenia (Tylża, traktaty paryski i berliński) to drobiazgi w porównaniu z naszymi nabytkami i triumfem powolnym, ale prawdziwym, fatalnie prawdziwym.
Czym my właściwie jesteśmy: czy naprawdę jesteśmy innym, wyższym światem kulturalnym, jak myślał Danilewski, narzędziem pojednania Kościołów bez żadnej szczególnej oryginalności obywatelskiej? Wreszcie, czy tkwimy w tajemniczych głębinach naszej wielkiej ojczyzny: zarodkach najstraszliwszego zaprzeczenia i nihilizmu (czasem, niestety!), zdaje się, przyznaję, a więc zadatkach najpodlejszego i krwiożerczego chamstwa (czyli równości)? W każdym razie nasze powołanie, ogromne i groźne, jeszcze daleko nie zostało spełnione, i dlatego «biada temu, kto stanie na drodze temu, nie nami, lecz z góry przeznaczonemu, dążeniu» (s. 278).
Tu trudno się nie zgodzić. Wszystkie demoniczne reżimy, wszystkie barbarzyńskie twory – to nic innego jak wdarcie się w architekturę społeczeństwa mrocznego, niewidzialnego świata, który całkowicie zniewala cały hierarchiczny system, zwłaszcza instytucje eksploatacji i władzy nad narodami. W Piśmie Świętym nazywa się to „nierządem”, czyli kontaktami z demonicznym światem. Na tym nierządzie trzymały się wszystkie imperia i właśnie dlatego wstrząsają światem okrucieństwem i złem. Człowiek bez pomocy ciemnych sił nie jest zdolny stworzyć wszystkich tych groz, ludobójczych, którymi określono wszystkie reżimy totalitarne. Człowiek – niewolnik, który był sprzedawany, kupowany, zamęczany na śmierć, rozpusta i samowola „wyższych szczebli” oraz okrutne, karzące metody zarządzania, sprowadzenie roli narodu do bezimiennego, milczącego tłumu o sparaliżowanej woli, było typowe dla WSZYSTKICH imperiów – od tych, które odeszły w niepamięć, –
po ostatnie, które walczy o swoje istnienie i wszelkimi metodami stara się utrzymać się w wyuczonym siodle.
W licznych klinowych zapisach Królestwa Babilońskiego, które stały się własnością świata, znajdują się dane, że pierwszych dziesięciu chaldejskich królów przybyło z nieba. Kapłani Babilonu posiadali wiedzę, zwłaszcza o budowie świata, którą – jak mówią – przynieśli im giganci, ocaleni z katastrofy.
Wszystkie królestwa (imperia) mają jednakowy los – babilońskie, asyryjskie, perskie – osiągnąwszy szczyt zbrodni, doznały katastrofy, która zmiotła je z powierzchni ziemi. Stało się tak ze wszystkimi: barbarzyński twór znikał. Ale duchów ciemności nie można zniszczyć. Oni na pewno odnajdą nowy żyzny grunt, którym na pewno będą: barbarzyńskie apetyty jako przejaw cechy narodowej, okrutny, żądny władzy władca i jego otoczenie –
imperium, bo oni są władcami dusz ludzkich. Dzięki swemu talentowi, słowu, kazaniu, pewnej ideologii mogą wpływać na naród, kształtować jego przekonania, światopogląd i filozofię życiową, zakładając w nią zepsuty kod. Ci zniewoleni sami zniewolą innych.
W dawnych imperiach taką wyjątkową kastą byli kapłani, wołchwowie, byli pogańscy filozofowie, oratorzy, prorocy. Z chrześcijańskimi duszpasterzami, którzy wpuścili do swoich dusz Ducha Świętego i wiarę w Chrystusa, zrobić tego nie można, prawie nie można... Jeśli wiara jest głęboka, a dusza czysta, nieuziemiona niczym, ani osobistym, ani państwowym. Jest jednak pewna szczelina, przez którą można się przecisnąć: przewaga materialnego nad duchowym, zabobon wielkomocarstwowości, który udaje święte uczucie miłości do ojczyzny. Ten grzech nabrał szczególnej mocy, gdy Kościół zrósł się z państwem, gdy inteligencją i arystokracją owładnęły nastroje bogoburcze. Patriarcha Nikon określił całą dalszą rosyjską historię prorocznym zdaniem: «Rozmiecie was ta miotła: pojawiająca się na niebie, ogoniasta gwiazda».
Duchy chaosu, potrafiące narzucać człowiekowi myśli, zadrwiły z tych, którzy mieliby służyć jedynie Bogu Trójjedynemu, uznawać nad sobą jedynie Jego zwierzchność, a przeszli pod skrzydła dwugłowego orła. Nastroje proimperialne kształtowano tu z pikantnym podtekstem: nie ma ujarzmiania narodów, jest tylko umacnianie «ŚWIĘTEJ Rusi»; nie ma barbarzyńskich apetytów, jest tylko szerzenie wiary prawosławnej, ugruntowanie chrześcijaństwa na planecie, zwłaszcza wśród narodów słowiańskich. | tak nieprzezwyciężone i «święte», że z tych objęć wyrywa się i nijak nie wyrwie się na naszych oczach «słowiański» «prawosławny» czeczeński naród...
Wsłuchując się w szczerość wypowiedzi zapisanych w źródłach, dochodzisz do wniosku, że ta część duchowieństwa, która przeszła na stronę cerkwi imperialnej (państwowej) i wiernie służyła, a służy nadal, imperialnej Rosji, nigdy nie patrzyła na swoją ojczyznę jako na zdobywczynię narodów, a więc na człowieka, jego duszę i ducha, i popadała w ciężki grzech wobec jej Stwórcy, lecz jedynie jako na „świętą Ruś”, obdarzoną „bogowybraństwem” i „misją prawosławną”. I ta choroba, jak widzimy u innych „urządzicieli Rosji”, sięga apogeum w XIX–XX w. i nie ma uzdrowiciela, który – jeśli nie wyleczy, to przynajmniej postawi diagnozę i przekona, że jeśli choroba nie zostanie zlikwidowana, to „spadkobierczyni Trzeciego Rzymu” będzie mieć los drugiego.
To jakiś tam żołnierz armii imperialnej albo i dowódca bojowy, a sam Najblaższy Metropolita Antoni podczas I wojny światowej pozostawia takie oto słowa („Ruś przed Drugim Przyjściem”), które niczym nie przypominają ducha apostolskich objawień i tego, co po sobie pozostawili duchowni ojcowie wiary prawosławnej. „Dla nas, Rosjan, natomiast, moralne zadowolenie w razie zwycięskiego wyniku wojny otrzyma się tylko wtedy, gdy święty gród Równoapostolskiego Konstantyna i katedra Pierwszego Monarchy całego świata ponownie odzyska swoje znaczenie jako latarnia prawosławnej wiary, pobożności i nauki, i będzie łączyć sobą północ słowiańską, południe hellenistyczne, wschód syro-arabski i gruziński, a także przyciągać do powrotu do Cerkwi rosyjskich rozłamowców, bułgarskich odszczepieńców, austriackich unitów i wschodnich heretyków-monofizytów różnych nazw.”
„Nie tylko Europę trzeba oczyścić z Turków, ale cały Wschód Prawosławny: Grób Pański, Golgotę, Betlejem, Damaszek,
katastrofa. Bo przecież nikt nie trzyma nieba nad krawędzią i nie oczyszcza go modlitwą. Choć one brzmią, Pan ich nie słyszy. Rozmach metropolity Antoniego naprawdę planetarny. Chciałby oddać hołd wdzięczności narodowi helleńskiemu za to, «że dawno temu uwolnił nas od niewoli diabła i wprowadził w wolność dzieci Boże, uczyniwszy nas chrześcijanami», oraz żeby Rosja odbudowała Cesarstwo Bizantyjskie, łącząc wolną Grecję z Carogrodem: «Wtedy Rosja otrzyma wiernego i oddanego sojusznika w wypełnieniu swojego drugiego zadania na Bliskim Wschodzie. Ona musi opanować szeroki pas ziemi od południowego Kaukazu aż po Damaszek i opanować Syrię i Palestynę, otworzyć dla siebie brzeg Morza Śródziemnego i połączyć go z Kaukazem liniami kolejowymi. Bez oddanego i silnego swoją energią sojusznika tego dokonać, a tym bardziej utrzymać, nie można, ponieważ w innych warunkach Grecy będą najbardziej nieujarzmionymi przeciwnikami takiego ruchu Rosji na wschód, i wtedy on po prostu stanie się fizycznie niemożliwy».
Oto jaka ona jest, trucizna imperialnego podziału świata. Oto ona, niewiędnąca idea «jak nam urządzić Rosję». Nie podwinąwszy rękawów, nie mobilizując własnych sił, narodowego geniuszu i talentu, koniecznie drogą historycznego barbarzyńskiego wymuszenia. Do tego wszystkie metody się nadają, można się czegoś nauczyć nawet od pogaństwa.
«Od pogańskiego Rzymu musimy się tego nauczyć. To żelazne państwo, rozprzestrzeniając się coraz szerzej po znanym wówczas świecie czy wszechświecie, nie spieszyło się z pochłanianiem i niszczeniem kultu-
...ani państwa, lecz tam, gdzie spotykała zdrową i przekonaną religię oraz kulturę, dokładała nawet starań, aby przeszczepić do siebie te idee, obyczaje, a w końcu także tych ludzi, którzy mogliby być pożyteczni dla światowego miasta i wszechświata. ...Inaczej przedstawia się sprawa Syrii i Palestyny. Tutaj prawosławnych chrześcijan w dwóch patriarchatach jest zaledwie 500 tysięcy, a niemal wszyscy są Arabami. Oczywiście należy także chronić ich język i ich parafialne wspólnoty, ale nie wolno przeszkadzać w osiedlaniu się tam rosyjskich ziemian i rzemieślników, oczyszczając dla nich pustynie i muzułmańskie osady, które zresztą,
czy też pierwszych Romanowów o tym, że Carstwo Moskiewskie jest przeznaczone, by być Trzecim Rzymem, a czwartemu Rzymowi nie być».
Pan nie dopuścił, by «coraz szerzej i szerzej» rozrastał się ten rakowy nowotwór planetarnej destrukcji, aby pustoszały muzułmańskie osady «pod rosyjskim władztwem», nie pozwolił, by się «rzucić» do «kraju, w którym żył nasz Zbawiciel». Wieloletnia choroba potwora obróciła się nie w wyzdrowienie, lecz w nagłą śmierć. Stało się to w roku Pańskim 1991.
Wśród nas, ziemian, jest jeszcze jedna, niestety, rzadka i nieliczna kategoria ludzi, której nie może skusić, podbić i wykorzystać zły świat – dzieci Chrystusowe. Pełne siły Ducha Świętego – Króla Niebieskiego. Zawsze ich miała i ma Rosja. Wyrzekli się kościoła bolszewickiego i odeszli do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego za Granicą (taka jest jego oficjalna nazwa) oraz do Katakumbowego. Ale głosu tych czystych chrześcijan nie usłyszała Rosja ani ta, która jest „na górze”, ani ta, która jest „na dole”. Taka jest natura ludzka. Nawet w raju usłyszano kusiciela, ojca zguby, a nie Stwórcę, i wybrano drogę kłamliwego nauczania („będziecie jak bogowie”), kłamliwej chwały, kłamliwej wiedzy, wybrano drogę smutku, zguby, krótkiego męczeńskiego istnienia, a nie drogę światła, prawdy, radości, długowieczności i wszelkiego dobrobytu.
Ten naród, z którego chciano uczynić mesjasza, miał wielu znanych i nieznanych wielkich sprawiedliwych, którzy przestrzegali swój lud, by nie zrywał owoców z imperialnego drzewa fałszywej chwały. Rosja miała sprawiedliwego Jana z Kronsztadu, który widział całą grzeszną drogę swojej ojczyzny, widział amoralność i bezbożność jej arystokracji, inteligencji, degenerację oraz zaborczą istotę samowładztwa. Dlatego już na początku naszego stulecia mówił, że społeczeństwo rosyjskie chwieje się i jest bliskie upadku, a sedno nie tkwi w bolszewikach. Drzewo upadło nie dlatego, że zawiał wiatr, lecz dlatego, że zgniło. To on ostrzegał «śmietankę społeczeństwa», że «zostanie zmieciona z oblicza ziemi sprawiedliwością Bożą». «...państwo rosyjskie nie jest królestwem Pańskim, lecz szerokim i rozległym królestwem szatana, głęboko wniknęło w umysły i serca Rosjan, fałszywie uczonych i półuczonych, we wszystkich, którzy żyją szeroko według pociągu swoich namiętności...»
Dlaczego by dziś wszyscy «mesjaniści» nie mieli posłuchać słów wielkiego sprawiedliwego: «Jeśli w Rosji tak będą szły sprawy, a bezbożnicy i anarchiści-szaleńcy nie zostaną poddani sprawiedliwej karze prawa, i jeśli Rosja nie oczyści się z mnóstwa chwastów, to opustoszeje jak dawne królestwa i miasta, zmiecione sprawiedliwością Bożą z oblicza ziemi za swoje bezbożność i za swoje bezprawie (babilońskie, asyryjskie, egipskie, grecko-macedońskie)».
To, co przebija się z wierszy wielu duchowych współpracowników, można określić jednym słowem: rozpacz. Protoprezbiter Siergiej Bułhakow wyznaje w swoim dzienniku, że nic nie rozumie z tego, co dzieje się z jego ojczyzną, że ona jest «śmiertelnie dotknięta», że można obejść się «bez rodziny, skoro jest Ojczyzna-Kościół, ale od rodziny nie powinienem, nie mogę i nie chcę nigdy się wyrzec, i zatem umieram przez całe pozostałe życie, dopóki Pan nie uzdrowi opętanej Rosji».
Był jeszcze jeden wielki duchowy współpracownik w Rosji – Ihnatij Briancaninow, który pozostawił wiele prac, którego modlitwy podtrzymywały lud, kraj, szczerze się o niego troszczył,
ale najbardziej o Świętą Apostolską
Cerkiew, która znajduje się w stanie «быстро
wzrastającego upadku, zepsucia, obumierania. Do niej odnosi się słowo Pana skierowane do anioła Kościoła w Sardes: „Masz imię, że żyjesz, a jesteś umarły”. „W panującej w Cerkwi ruinie nie ma czego winić »zewnętrznych«: winni są sami”
i sami zaczną szybko pustoszeć pod rosyjskim panowaniem. Jeśli to się stanie, to nie minie dziesięć lat, a cała Palestyna i Syria zamienią się we władimirską lub charkowską guberni. Nasz naród rzuci się, by osiedlać się w kraju, w którym żył nasz Zbawiciel, Jego Przeczysta Matka, Apostołowie, prorocy i męczennicy. Tam będzie już miejsce dla czysto rosyjskiej kultury, dla rosyjskiej mowy, dla rosyjskiego handlu i przemysłu; w szczególności dwie ostatnie gałęzie szerokim strumieniem popłyną Wołgą i Morzem Kaspijskim przez Kaukaz do Morza Śródziemnego i z powrotem. Pustynna okolica znowu zakwitnie jak „ziemia
niewierne dzieci Cerkwi, od dawna gnieżdżące się jednak wewnątrz cerkiewnego ogrodzenia. Dobroczynną Prawicą Opatrzności (a nie szatańską złością bolszewików) dokonano cięcia злокачественного wrzodu, od dawna dojrzewającego na ciele Cerkwi: czy zatem dziwne, że widzimy i czujemy zaduch cuchnącej ropy, zalewającej »świętą Ruś«?
W swoich niezapomnianych listach, które stanowią duchowe kazania, wielki sprawiedliwy nieprzypadkowo bierze w cudzysłów te dwa słowa i radzi swoim duchowym dzieciom przyjrzeć się życiu »świętej Rusi« »od góry do dołu« i zobaczyć, że »świecznik naszej Cerkwi został »przesunięty« ze swojego miejsca łaski, [ci], którzy w pełni podpadają pod opiekę duchów zła, stają się posłusznym narzędziem ich woli. A wola tam zawsze jest jedna: chaos, krew, zło, wojny w skali planetarnej. Tworzy się energia grzechodziejań, którą żywi się świat demoniczny. Oto cała istota »ponad przeznaczonego dążenia«:
Ciemne duchy wybierają właśnie te grupy, które można godnie wykorzystać, tworzą misterium. Z rozmachu metropolity widać, że on zła: okrutni stają się karzącą agresją
...siłą, bogaci jeszcze bogatszymi: (choć gotów «oczyszczać» nie tylko «odwieczną rosyjską planetę», lecz także inne galaktyki, gdzie
...«mesjasz», a zwłaszcza apetyty niewiele znaczą. Czy ci, którzy niosą światu, zdołają przyjąć? Czy nigdy nie poparzyły mnie ...«pasterstwo»?
Wersety Pierwszego Psalmu, cara i proroka Dawida: «Błogosławiony mąż, który nie chodzi na radę bezbożnych, na drogę grzeszników nie wstępuje i na zebraniu zabójców nie siada».
Gdy ubogi umysłem i niedoskonały sercem patrzy na świat oczami zdobywcy-zabójcy, to nieszczęście. Gdy takich zabójców jest wielu u jednego narodu, naród staje się przekleństwem Planety. Gdy zaś zdobywczość i zabójstwo pochwalają mężowie duchowni, do narodu i kraju przychodzi...
Bejrut i w ogóle wszystkie prawosławne... Jeśli na obecną wojnę udałoby się patrzeć jedynie jako na pierwszy etap wyzwolenia chrześcijaństwa i koniecznie zapewnić sobie silny i stały nacisk na dalsze granice Turcji, zamieszkane przez prawosławnych Greków i prawosławnych Arabów»:
...krwiożerczego... Psalmu Dawida: «Błogosławiony mąż...», a każdy rosyjski chrześcijanin uzna za swój obowiązek raz w życiu... (i dotąd zostaje) oddany na zdeptanie wrogom. Nagar na...
...zhańbionymi, stają się...
...wszystkie, jak pisze
...uda się na poklon Grobowi Życiodajnemu; nawet nasi panowie i panie zapomną o Karlsbadach i Paryżach, będą znać Jerozolimę, Betlejem, Nazaret. Wtedy ze wszystką siłą obudzi się rosyjska samoświadomość; nauka i poezja obwieszczą światu uczucia rosyjskiej duszy i spełnią się nadzieje ostatnich Rurykowiczów...
...w tym świeczniku był tak wielki, sadza była tak silna, że trzeba było... Sprawiedliwością i łaską Bożą... rzucić go «do wielkiej tłoczni gniewu Bożego»...
«okolicznościami losu».
Ale istnieje kategoria ludzi, która dla ciemnego świata stanowi największy interes: są to ludzie duchowi, myślący, utalentowani, którzy są przewodnikami narodu i mają wpływ na masy. Szczególnie cenne jest ich zaprzęgnięcie w demoniczny, totalitarny ustrój. Najbardziej owocnie mogą popracować na
(Dalszy ciąg nastąpi)
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
«Mazepa» W. Łopata
...tel, według dawnoindyjskich wyobrażeń, miał pochodzić właśnie ze stanu wojowników. I co więcej, cztery stany dawnoindyjskiego społeczeństwa odzwierciedlają się w dawnych i współczesnych ukraińskich nazwiskach.
A tu zwraca uwagę indyjskie imię Mahipa, fonetycznie zadziwiająco podobne do nazwiska Mazepa. Z ukraińskim nazwiskiem indyjskie imię zbliża to, że jest ono czysto kszatrijskie, wojownicze: nadaje się je wyłącznie przedstawicielom stanu wojowników, a brahmanom, wajszjom i szudrom się go nie nadaje.
Imię Mahipa (forma hindi Mahip) jest dziś popularnym imieniem męskim; nosi je na przykład znany indyjski prozaik Mahip Singh, pochodzący, jak świadczy nazwisko Singh – «lew», z wojowniczych Pendżabczyków. Przy okazji zaznaczmy, że w Pendżabie również do dziś są swoi «zaporożcy», którzy znają tylko sztukę wojenną i noszą żółtoniebieskie stroje.
Imię Mahipa składa się z Mahi – «ziemia», «kraina», a pa – «chronić», «strzec». Bóg-niszczyciel Śiwa, który ikonograficznie przedstawiany jest także z trójzębem. Kult wszystkich trzech bóstw na różnych poziomach obserwuje się w Ukrainie: Wyszeń i Kryszeń wspominani są w «Księdze Wełesa», pisanej przez wołchwów w IX wieku, ponad sto lat przed przyjęciem chrztu przez Włodzimierza. Nazwiska Wyszeń i Kryszeń do dziś funkcjonują wśród Ukraińców, a na Czerkaszczyźnie jest nawet miasto Wyszniopil.
Otóż Wisznu ma epitet Mahidhara – «Ziemiodzierżca», który sięga dawnoindyjskiego mitu o trzecim awatarze (wcieleniu) Wisznu. Kiedy podczas potopu ziemię zalała woda, Wisznu przybrał postać olbrzymiego wieprza, zanurzył się na dno oceanu, potężnymi kłami podniósł ziemię i umocnił ją tak, by już nigdy nie zatonęła ponownie. Za ten czyn Wisznu otrzymał epitet Waraha, czyli «Wieprz». Co odbiło się później w nazwach (Varahamula, Varahakszetra), imionach (Varahamihira, Varahaswamin, Varahapriya); ostatnie imię, zok-
mają liczne analogie w folklorze, obyczajach, obrzędach i wyobrażeniach. Te epitety sięgają też własnymi korzeniami aż do czasów wedyjskich, kiedy ona była czczona jako bogini roli, żona Indry, co oznacza „pani pola”? Dżanaka, król państwa w ukraińskim. Mit opowiada, że gdy Wideha w Północnym Biharze odprawiał rytualną orkę ziemi, to w bruździe nagle pojawiło się niemowlę. Bezdzietny król adoptował dziewczynkę i nazwał ją Sita, czyli Bruzda. A Sita w mitologii indyjskiej jest uważana za wcielenie Lakszmi, żony Wisznu, która uosabia szczęście, bogactwo i pomyślność rodzinną. Na bałtyckim gruncie indyjskiej Lakszmi tożsama jest Lajme, tak samo jak bratu Ramy – Lakszmanie – tożsame jest łotewskie imię Lajman. Fabuła „Ramajany” o bitwie królewicza Ramy ze złym demonem Rawaną („Rycząc”), który porwał Sitę i uwięził ją na swojej wyspie-stolicy Lance, jest swoistą odmianą mitu o bitwie Indry z Wrytrą, a szerzej – odbiciem kalendarza.
Nazwisko Mazepa, które nosił hetman Iwan Mazepa, wybitna postać w historii Ukrainy, od dawna zwraca uwagę swoją osobliwością i tajemniczością. Wiązanie go z dialektalnym „mazepa” – „grubiański i prosty człowiek”, „zamazura” – zupełnie nie może być uznane za zadowalające, przede wszystkim ze względu na status społeczny przodków ukraińskiego hetmana, którzy wywodzili się z rodowitej i starożytnej ukraińskiej szlachty, a zawodowym i dziedzicznym zajęciem których była sprawa wojskowa. Sam Iwan Mazepa władał językiem polskim,
włoskim, niemieckim, francuskim i „dość mocno”, według Filipa Orlika, tatarskim. Również według Orlika Iwan Mazepa, odwiedzając kijowską Akademię, lubił mówić „językiem Tytusa Liwiusza i Cycerona”, czyli po łacinie. Doskonale władał piórem, miał niezwykły talent oratorski i był zapalonym bibliofilem, zgromadził rzadką bibliotekę. Swoje utwory poświęcili mu Byron i Hugo, Słowacki, Rylejew i Puszkin, Szewczenko, Rudański, Łepki i Sosiura, co świadczy o niepodważalności postaci Iwana Mazepy jako postaci historycznej i ukraińskiego hetmana, jedynego spośród wszystkich hetmanów po Bohdanie Chmielnickim, który najdłużej trzymał buławę hetmańską (całych 20 lat!) i stracił ją sam, a nie przez spisek starszyzny czy z woli Moskwy. Był, jak świadczą zarówno rodzimi, jak i zagraniczni jego współcześni, arystokratą od stóp do głów. Tym ważniejsze jest, by dociec prawdziwego pochodzenia i znaczenia nazwiska Mazepa.
Oto co o nim pisze Osip Bodiański we wstępie do swojego „Rejestru wojska zaporoskiego”, wydanego po raz pierwszy w 1875 roku:
„Że Mazepa to nazwisko kozackie na prawym Zadnieprzu, dowodem jest po pierwsze: kilku kozaków Mazepów, wpisanych już do „Rejestrów” Chmielnickiego, którzy:
1). Czerkaskiego pułku, sotni Łazara Pietrowycza: Wasko Mazepa, a tamże, w sotni Domontowskiej: Serpa Mazepenko;
2). Pułku i sotni Białocerkiewskiej: Myron Mazepa;
3) Uманskiego pułku, sotni Romanowskiej: Maksym Mazepa;
4). Sotnia Omentowska w pułku kalnickim: prosto Mazepa; a za Dnieprem, w pułku połtawskim, sotnia Wasyl Mazepa; w pułku myrhorodzkim sotnia krasnopilska, także prosto Mazepa. Po drugie, są też wsie zwane Mazepińcami, oczywiście od swojego praojca Mazepy. Wieś Mazepińce w guberni kijowskiej, koło Białej Cerkwi. Jeden z ukraińskich kronikarzy (Samowidiec) wprost mówi, że Mazepa pochodził z okolic białocerkiewskich, gdzie leży wieś Mazepińce. Według «Rejestrów» kozak Myron Mazepa. «Tegoż roku (1687) w lipcu wojsko obrało hetmanem osaułа wojskowego Iwana Mazepę, z rodu szlacheckiego, powiatu białocerkiewskiego, starożytnej ukraińskiej szlachty i znacznego w wojsku».
Zatem na podstawie tego wszystkiego trzeba szukać nowego wyjaśnienia nazwiska Mazepa, które, sądząc po wszystkim, najprawdopodobniej musi wiązać się z sprawami wojskowymi lub z realiami wojskowymi. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakty indyjskie, ponieważ w historii Indii wyjątkową rolę odgrywali tak zwani kszatrijowie, wojownicy, którzy tworzyli odrębny stan dawnego społeczeństwa indyjskiego. Właśnie od słowa kszatr (iran. chszatr) wzięło się nasze car, a nazwisk zakończonych na Car mamy wiele wśród zaporoskich kozaków i współczesnych Ukraińców. Ma to świadczyć o przynależności tych rodów nie do rodu carskiego, lecz do stanu wojskowego. Bo car, prawi:
GŁĘBOKIE KORZENIE
NAZWISKA
— «obrońca», «strażnik». Zatem *mahipa* dosłownie oznacza „obrońcę (strażnika ziemi) kraju”, innymi słowy „władcę”, „pana”, „księcia”, „cara”, a więc także „hetmana”. Oddaje to podstawową funkcję stanu wojskowego: bronić swego kraju, narodu, ziemi. Człon *-pa* sięga indoeuropejskiego *pa* – „strzec”, „bronić”, „chronić”, które występuje w ukraińskich słowach *pan*, *pani*, *panna* i innych. *Pa* ma synonimy *pala*, *palak*, *pati*, które w połączeniu ze słowem *mah* tworzą ważne terminy społeczne i popularne imiona. Synonimy te mają odpowiedniki również na ukraińskim gruncie. Sanskryckie *palak*, znaczące „wojownik”, „car”, w formie *-polk* widzimy w imionach książęcych Świętopołk i Jaropołk; pierwsze imię oznacza „Obrońcę świata”, a drugie – „Byka-obrońcę”, przy czym *Jar* jest spokrewnione z sanskryckim *var* „mąż”, „samiec”, „byk”. Byk zaś to czysto wojenna kategoria: bogowie, carowie i potężni wojownicy najczęściej porównywani są właśnie do byka, jak choćby w *Słowie o wyprawie Igora*, gdzie książęta określani są jako *jar-tur* czy *buj-tur*. Historia zna skifskiego cara Palaka oraz jego stolicę Palakij w pobliżu dzisiejszego Symferopola, na grodzisku Kermenczik. Historycy antyczni znają też skifskie plemię Pali na południowym brzegu Morza Czarnego, naprzeciw Krymu, oraz dawne państwo Pala. Te fakty skłaniają do uważniejszego przyjrzenia się etnonimom *Polanie* i *Polacy*.
Historia Indii zna całą dynastię królewską – Pala, która od VIII do XII wieku panowała we wschodnich Indiach, w Bengalu i Biharze. Każdy z jej 18 królów miał w swoim imieniu człon *-pala*, tożsamy z *-pa*. Założycielem dynastii był Gopala, dosłownie „Obrońca ziemi”. Najwybitniejszym przedstawicielem dynastii był Dharmapala – „Obrońca wiary/dharmy”, który zasłynął założeniem znanego buddyjskiego klasztoru i uniwersytetu w Wikramaszili, dziś wybitnego centrum naukowego. Kolejnym przedstawicielem tej dynastii królewskiej był Mahipala, którego imię jest tożsame z imieniem *Mahipa*.
Komponent Ma występuje w wielu terminach oznaczających króla Mahiszę: Mahiszawara, Mahinatha, Mahibhudźa, Mahikszit, Mahibhryt itd.; wiele z nich to dziś popularne męskie imiona. Wchodzi on także w imiona i epitety bóstw oraz postaci mitologicznych, które wiążą się z Ukrainą, przede wszystkim Wisznu i jego ziemskich wcieleń – Ramy i Kriszny. Wisznu wchodzi w skład trójcy najwyższych bóstw hinduistycznych – trimurti, której symbolem jest trójząb. Lewe ostrze trójzębu uosabia w nim Wisznu, bo lewa strona odnosi się właśnie do ziemi i ludzi, a Wisznu jest obrońcą, strażnikiem świata, Najwyższym; od czasu do czasu zstępuje on na ziemię w postaci zwierzęcia lub człowieka, aby oczyścić ją ze zła i przywrócić ład i sprawiedliwość. Prawe ostrze trójzębu uosabia bóg-stwórca Brahma, a środkowe…
rema, miał prezydent Indii w latach 70. – Warahapri Wenkata Pri; to imię dosłownie oznacza „Dzik-góra” i wiąże się właśnie z tym mitem o olbrzymim, jak góra, Wisznu-Dziku.
Warto przypomnieć, że dzik, obok byka, jest symbolem męskiej siły, bojowej mocy i odwagi. Dzika głęboko czcili dawni kijowianie, był on ulubionym obiektem książęcego polowania, a mięso dzika uroczyście spożywano na hucznych książęcych ucztach. W pochówkach Naddnieprzański są częste amulety z kłów dzika oraz szczęki z kłami. Rozpowszechniony także dziś zwyczaj zabijania świń na Boże Narodzenie ma zupełnie określone znaczenie obrzędowe. O kulcie dzika świadczy obfita „dzicza” toponimia w dorzeczu Dniepru.
Wieprz jest niezwykle rozpowszechnionym symbolem u Iranian. W ich mitologii bóg zwycięstwa Wereтрagna (Verethragna) przybiera postać wieprza: potężnego, o ostrych kłach, niepowstrzymanego w boju. Iranianie Wereтрagna i hinduskie Writrahan (dosł. „Zabójca Writry”) oznaczają wspólne indoirańskie bóstwo, Indrę, które na terenie irańskim zachowało jedynie swój epitet Wereтрagna. Ten epitet odzwierciedla jeszcze mit z Rygwedy o bitwie Indry ze złym demonem Writrą, zachowany w ukraińskich wiosennych pieśniach, gdzie Writra występuje jako zły car Worot albo Worotar. Na to ponad sto lat temu zwrócił uwagę już Iwan Necuj-Łewycki w swojej pracy „Światopogląd narodu ukraińskiego” (1876).
W ukraińskim folklorze Indra występuje jako Gromowik-wojownik (Iwan Kniażewycz, Iwan Gromowyk), Gromowik-pasterz, a Writra jako zły car Worot lub Worotar. Matką Writry była bogini wód Danu, tożsama z ukraińską Danią; imiona obu te zachowują miejscowe rzeki: Don, Doniec, Dunaj, Dniestr, Dniepr. Pieśni Rygwedy świadczą zaś o tym, że Indrze w jego zwycięstwie nad Writrą pomagał właśnie Wisznu, a zwycięstwo Indry nad Writrą symbolizuje nadejście Nowego Roku, zwycięstwo dobra nad złem, światła nad ciemnością, przebudzenie przyrody do życia PO ZIMIE.
Wieprz, obok byka i ogiera, jest symbolem płodności i siły witalnej. W mitologii bałtyckich Słowian gigantyczny wieprz o białych kłach wyłania się z morskich wód zawsze wtedy, gdy ich świętemu miastu Retra grozi jakieś niebezpieczeństwo. Całkiem możliwe, że nazwa słowiańskiego miasta wiąże się z Writrą lub Rudrą, który jest tożsamy ze słowiańskim Rodem i który dał nazwę kronikarskiemu miastu Rodeń u ujścia Rosy, koło Kaniowa.
Epitety Mahisuta, dosł. „Narodzona z ziemi”, oraz Mahiputri, dosł. „Córka ziemi”, ma Sita, ukochana żona królewicza Ramy, który również jest wcieleniem Wisznu, siódmym z kolei. Sita i Rama są bohaterami „Ramajany”, dawnej indyjskiej eposu, która jest interesująca dla Ukraińca nie tylko jako wysokoartystyczne dzieło indyjskiego geniuszu, ale także jako unikatowy zabytek historyczny, którego takie czy inne realia
- ни
шо
п РР Р
...nej, czyli rolniczej mitologii. W «Ramajanie» funkcje Indry przeszły na Ramę, a to nakładanie się obrazów Ramy i Indry na poziomie mitologicznym, którzy zasłynęli pomyślną walką przeciwko i Indrze, ułatwiło się tym, że oboje
валяких демонів. W ukraińskim folklorze, jak zauważa Nechuj-Lewycki, najdawniejszym ucieleśnieniem mrocznych zimowych sił, które uosabia Writra (ukraiński Woroth lub Woroctar), jest jeleń o niezwykłej urodzie, którego Pani-Słońce zobaczyła przez okno i kazała schwytać dla siebie. W „Ramajanie” zły Rawana, zanim porwie Sitę, wysyła do jej leśnej chatki, gdzie mieszkała z Ramą na wygnaniu, jelenia o niewypowiedzianej urodzie, którego Sita każe schwytać dla siebie, i przez którego, gdy Rama rusza na polowanie, dostaje się do niewoli Rawany. W „Ramajanie” Rawana porywa Sitę ze świętego lasu Dandaka, a na Krymie Ptolemeusz I oraz Ammianus Marcellinus (II i IV w.) notują Dandakę, położoną w ziemi tajemniczych Taurów. Sita wychodzi za mąż za Ramę zgodnie z dawnym kszatrijskim (wojowniczym) obrzędem swajamwary, dosłownie „samowybór”, „samowybiór”, kiedy dziewczyna poprzez pewną próbę, zazwyczaj związaną ze sztuką wojenną, sama wybiera sobie męża. Podobny zwyczaj istniał na Ukrainie jeszcze w XVII w., o czym m.in. pisze Francuz Boplan w swoim „Opisie Ukrainy”, w rozdziale „Jak dziewczęta zalecają się do kawalerów”. O sile tego obyczaju świadczy to, że jeszcze w XVII w. skazańca na śmierć ułaskawiano, jeśli dziewczyna zgadzała się wziąć go za męża. Semantyka mitu rolniczego widoczna jest w „Ramajanie” w licznych zagadkach; mianowicie, gdy Rawana podstępnie porywa Sitę, przyroda więdnie i zamiera, natomiast z uwolnieniem Sity wszystko wokół ożywa i kwitnie. Kompozycja „Ramajany” powtarza kompozycję wedyjskiego mitu rygwedyjskiego: bóstwo płodności pochwycą mroczne (podziemne) siły, na jego poszukiwania wyrusza bóg-mężczyzna, pokonuje demony-złodziei cudzej żony i sprowadza bóstwo z powrotem na ziemię (wskrzesza je). Ten motyw występuje w wielu ukraińskich bajkach i wiosennych pieśniach, brzmi też w „Iliadzie”, gdzie w wyniku porwania pięknej Heleny, której imię oznacza „Słońce”, rozpoczęła się wojna trojańska. We współczesnych Indiach z tym zwycięstwem Ramy nad Rawaną, symbolizującym zwycięstwo dobra nad złem, światła nad ciemnością, oraz z nadejściem Nowego Roku, a także z uwolnieniem Sity-Słońca, związanych jest kilka świąt. Jedno z nich – diwali, dosłownie „łańcuszek ogni” – od kilku lat obchodzone jest także w Kijowie, a w uroczystościach świątecznych uczestniczyli Dmytro Pawłyczko, Iwan Dziuba i Mykoła Żulynski. W czasie tego święta hinduskie kobiety malują przed progami swoich domów ornamenty, w których dominują kolory żółty i niebieski, barwy naszej flagi państwowej, symbolizujące słońce (ogień, ciepło) i wodę, bez których życie jest niemożliwe. A wieczorem dziewczęta i kobiety idą nad brzeg rzeki i puszczają
[Fragment nieczytelny: tekst z rozpoznawania znaków zawiera niemal wyłącznie przypadkowe ciągi liter i znaków, bez zrozumiałych zdań. Czytelne są jedynie pojedyncze liczby, np. 287370, 2, 7 i 01, oraz kilka pojedynczych skrótów, które nie tworzą wypowiedzi.]
Машинний переклад
- . й. почне Гри чо»
ТИР
міль ЯР од
ні
лого
"Слово ПРОСВІТИ
«Чо ч«овники каганці, що "Фаздивовижу згадує ПОДІОНе ДІЙСТВО 1 8 Україні, на свято надії є
даана Купала
Wracając do komponentu «Ma-» warto zaznaczyć, że epitetami Mahidźy «Urodzony z ziemi», Mahiputra «Syn ziemi», Mahisuta «Zrodzony z ziemi», Mahisutu «Syn ziemi» oznaczana jest planeta Mars, po sanskrycku Mangala.
Tak więc ukraińskie nazwisko Mazepa odpowiada indyjskiemu imieniu Mahipa, które oznacza «Obrońca ziemi (kraju)», czyli «Władca», «książę», «car». Powstało ono od dawnego terminu oznaczającego plemiennego watażkę, wodza, który pierwotnie łączył funkcje wojskowe i magiczne (kapłańskie). Niewielka rozbieżność między nazwiskiem a imieniem wyjaśnia się tym, że na gruncie ukraińskim i irańskim sanskryckie h, które w pewnych pozycjach brzmi jak nasze h, odpowiada irańskiemu i ukraińskiemu z. Na przykład: sanskr. hima «zima» – ukr. zyma; sanskr. Varaha «dzik» – Waraza; sanskr. vahati – ukr. wezty, kahati – kazaty, lihati – lyzaty. Przy okazji, sanskr. mahi «ziemia» to żeńska forma od mahā «wielki», które w języku irańskim i ukraińskim da mazа. Oznacza to, że pierwotne znaczenie słowa mazepa oznaczającego ziemię to «wielka». Sanskr. Ma-
…hadewa „Wielki Bóg” (epitet Szziwy) jest tożsamy z gran Mazabakga. Dlatego ukraińskie Mazepa jest prawidłowym odpowiednikiem sanskryckiego Mahipa. Nazwisko Mazepa, którego indyjskim dwojnikiem jest…, powstało z bardzo dawnego i niezwykle ważnego terminu społecznego oznaczającego władcę, cara. Nazwisko pozostało, ale pierwotne znaczenie terminu zanikało, treść się zaciemniała, i nazwisko zaczęto wyjaśniać za pomocą pierwszego skojarzenia, najczęściej błędnego. Inodi termin z różnych przyczyn nabierał pewnego negatywnego odcienia, na początku zupełnie mu nieprzynależnego. Tak stało się, zwłaszcza, z synonimami słowa mahipa – słowami kszatrapati i kszatrapa, a także: szapati. Kiedyś pełnokrwiste słowo „szatrapa” przybrało formy sat: Rap, Iistalooznaczać zależnego od kogoś władcę lub samowolnego administratora. Termin deszapati (pran dehpat), dosł. „Władca kraju”, przybrał formy des-…, P70T, I znaczenie „władca o tyraniczniej władzy”, „gnębiciel”, „samowolna osoba”, „samodur”.
Częściej tłumaczenie nazwiska Mazepa potwierdzają też inne fakty. W Białocerkiewskim pułku „Rejestr” z 1649 roku nie poświadcza ani jednego nazwiska na Car-, lecz podaje kilka nazwisk znaczeniowo tożsamych nazwisku Mazepa. Jest to ważne, ponieważ w tym pułku (sotnia białocerkiewska) służył kozak Mazepa, a sam Iwan Mazepa pochodził z Białocerkiewszczyzny. Zatem jednym z takich nazwisk jest Hopia – miał je kozak sotni ołchowieckiej Wasyl Hopia (RWZ, 189). W sanskrycie gopa – „pasterz”, „wiejski” „starosta”, „car” i „wojownik” (SRS, 197). W eposie i innych zabytkach Kriszna ma imiona Go-…, Gopala (w języku hindi Gopal). Z kolei w tym samym „Rejestrze” poświadczono dziesięć nazwisk: Gupal, Gupalo oraz Gu…, Palenko. Słowo gopa składa się z go-pa, de-pa – ten sam komponent, co w mahi-pa, czyli ma znaczenie „obrońca”, „opiekun”, a go – „byk”, „krowa”, a także „ziemia”, ponieważ według dawnych wyobrażeń krowa i ziemia są szczególnymi żywicielkami. Zatem go-pa oznacza dosłownie „obrońca krów/bydła”, „pasterz”, a jednocześnie „obrońca ziemi”, czyli „władca”, „car”. Epitet Gopa miała Szziwa, ponieważ on, jak…
Les «Skot» – bóg w indyjskiej mikrologii! Terminem «gopa» określano też warstwę pasterzy i hodowców bydła, należących do pewnego... z epoki starożytnoindyjskiego społeczeństwa, tj. chłopów (wajśjów), od sanskryckiego...
Podobnie jak nasze słowo «wieś», pierwotnie oznaczało ono «pokolenie», «naród», «ludzi», «lud»; do wajśjów należeli również rolnicy, rzemieślnicy i kupcy.
Krysznа i jego starszy brat Balarama wychowali się wśród pasterzy. Córki i żony pasterzy – gopi – zakochały się w Krysznie i pod dźwięki jego czarującego fletu tańczyły radosne korowody. Dlatego Krysznа nosił epitet Gopinatha, tj. «Król pasterzy». Inne jego epitety, zawierające komponent gopa, to: Gopeśa – «Pasterz / Król-bóg», Gopendra – «Indra pasterzy», tj. «Władca pasterzy», Gopati – «Pan / Ojciec bydła» i inne.
W Indiach dziś obchodzi się święto Gopaszztami, które przypada w dniu, kiedy według przekazów Krysznа stał się pasterzem. Dzisiejsze indyjskie miasto Gwalior dawniej nazywało się Gopagiri, tj. «Pasterz / Król-góra».
Komponent gopa jako pierwszy lub drugi człon wchodzi w skład dwuczłonowych imion, dawnych i współczesnych. Imię Gopaczandra nosił król, który panował w VI wieku – Czan-
SŁAWNEGO MAZEPY
Dra oznacza tu «księżyc», a całe imię tłumaczy się jako «Car/Pasterz-księżyc». To imię jest tożsame z imieniem Krishnachandra; w nieco zmienionej formie nosi je indyjski pisarz Krishan Czandar, którego utwory nie raz tłumaczono na język ukraiński. W średniowiecznym zabytku «Ocean opowieści» kaszmirskiego poety Somadewy (Soma również oznacza «Księżyc») wspomniany jest car Dharmagopa – «Obrońca dharmy/wiary», który jest tożsamy z imionami Dharmapa, Dharmapala, Dharmapati. Synonimami imienia Gopa są Gopaka (w języku hindi – Gopak), Gopala (Gopal), Gopalaka (Gopalak), Gopa.
Nasz znakomity hopak ma bezpośredni związek z tymi imionami. Krishna – pasterskie i wotnickie bóstwo, a hopak, dosłownie «pasterzyk», «wotniczek», był ich rytualnym tańcem. Znamienne, że hopak był również ulubionym tańcem zaporoskich kozaków, także z gruntu zawodowych wojowników. Tak więc imiona Gopa i Mahipa okazują się semantycznie tożsame. Pierwotnie pochodzące od terminów oznaczających władcę, cara, z czasem stały się popularnymi imionami męskimi, przy czym przede wszystkim dla przedstawicieli stanu wotnickiego.
Jeszcze jedno nazwisko, interesujące w tym względzie, również poświadczono w pułku białocerkiewskim – Raj i pochodne od niego – Rajko. Kozak Jurko Raj służył w sotni antonowskiej, a Dmytro Rajko – w Korostyszowie (RWZ, 190199).
Raja w języku hindi oznacza «książę», «car», «posiadacz ziemski». Tu pasuje również cygańskie raj – «watażka», «naczelnik», «cygański baron». Jak zaznacza akademik Ołeksij Barannikow, indolog urodzony w Zołotoszy, raj to współczesna wymowa dawnego indyjskiego radża, a radża – «car». Dalej słowo raj ma znaczenie «pan», «dobrodziej».
Raj, jako odmiana roj, to często używane samodzielnie nazwisko lub składnik w dwuczłonowych imionach: Krishnadewa Raj i Raghunatha Raj – indyjscy władcy XVI w., Rajdas – średniowieczny działacz religijny, Rammohan Roj (1772–1833) – znany reformator hinduizmu, Manmatha Roj – bengalski pisarz, autor pierwszej w Indiach sztuki o Tarasie Szewczence, Amritraj – współczesny indyjski pisarz, syn Premczanda, klasyka literatury indyjskiej (1880–1936). Prawdziwe imię Premczanda to Dhanpat Rai Shrivastav; jego pierwsze opowiadanie ukazało się po ukraińsku już w 1926 roku w przekładzie O. Barannikowa, którego działalność indologiczna rozpoczynała się w Kijowie.
W Indiach istnieją nazwy Raigarh, Raichur, Raipur; ostatnia nazwa jest tożsama z nazwą Rajhorodok na Czerkaszczyźnie. Od męskiego imienia Rama pochodzi żeńska forma – Raja lub Ragsa, dosłownie «Władczyni», «Carowa», które noszą nasze znane współczesne
...niec, m.in. Raisa Iwanczenko i Raisa Kyrycenko, Radźputowie, dosłownie „synowie królewscy”, którzy zamieszkują dzisiejszy stan Radźastan („Kraina Królów”), w średniowieczu mieli rozgałęzioną strukturę genealogiczną, która odbiła się w ich tytułach i nazwiskach. Grupy czy rody radźputów były kierowane przez watażków lub wodzów, zwanych rao, raj, rawat, raut (por. ukraińskie nazwisko Raut i pochodne od niego). Z czasem utworzyli oni warstwę posiadaczy ziemskich, czyli miejscową szlachtę.
Tak więc tylko w pułku białocerkiewskim „Rejestr” poświadcza trzy typy nazwisk kozackich o jednakowej semantyce: Mazepa, Gopia, Raj. Co potwierdza interpretację nazwiska Mazepa jako „władca”, „zwierzchnik”, „car”.
Jednak pułk białocerkiewski nie ogranicza się do tych ważnych dla naszej rozmowy nazwisk; jest w nim jeszcze kilka interesujących nazwisk kozackich, jednym z nich jest Bałaur; takie imię, jak już wiemy, nosił starszy brat Kryszny. W setni białocerkiewskiej służyli Andruszko i Wasko Baławi-
…ry (RWZ, 170, 171) i Sahno Balbirenko (1/5), w Antonowskiej — Hnat Balwir (190). Imię Balawira (w języku hindi — Balwir) z sanskrytu oznacza „Potężny wojownik/bohater”; jeśli Kryszna był wojowniczym pasterskim bóstwem, to Balwir — rolniczym, jego atrybutem i bronią jest pług, dlatego ma epitety „Trzymający pług” i „Uzbrojony pługiem”. Podania mówią, że Kryszna i Balwir narodzili się odpowiednio z czarnego i białego włosa boga Wisznu, dlatego są Czarnobogiem i Białobogiem. Obaj bracia są jakby antypodami: jeśli Kryszna ma sinawą skórę i żółte ubranie, to Balwir jest złotoskóry i ma niebieskie ubranie. Ta przeciwstawność podkreślana jest także w «Mahabharacie»! Kryszna występuje po stronie Pandawów, a Balwir po stronie Kaurawów. Kryszna chciał wydać siostrę Subhadrę za Pandawę Ardźunę, a Balwir wolał wydać ją za Kaurawę; ostatecznie Ardźuna porwał Subhadrę, by uczynić ją swoją żoną, przy aktywnym wsparciu Kryszny. Żoną Balwira, który lubił alkohol i miał zapalczywy charakter, była królewna Rewati; pochodziła ona z kraju Surasztry („Pięknego kraju”) w północno-zachodnich Indiach — ta część Indii wykazuje toponimiczno-odonimiczne paralele z Ukrainą. Tu kiedyś żyli Jadawowie, tożsami z kronikowymi Jaćwingami, a z Jadawów wywodzili się Balwir i Kryszna. Bratem Rewati był Rewat, ojcem — król Rajwat, a dziadem — król Rewa; te imiona wiążą się z sanskryckim „ra” oznaczającym „bogactwo”, „skarb”, a „raj” — „władca”, „król”. Nazwisk Rewa i pochodnych od niego (Riewienko, Riewczenko, Riewczenia) jest w „Rejestrze” sporo — tylko w pułkach kaniowskim, korsuńskim i czerkaskim zafiksowano ich 9. Ramę z «Ramajany» i Balwira łączy to, że Balwira nazywa się także Ramą lub Balaramą (w języku hindi — Bal-: r a m), czyli „Potężnym Ramą”. Łączy ich liczba „SIEDEM”: Rama — siódme wcielenie Wisznu, a Balwir — siódme dziecko Wasudewy, ojca obu braci. Odpowiednio Kryszna — ósme dziecko i ósme wcielenie Wisznu, którego «Księga Welesa» nazywa Wyszeń lub Wysznij. Innym imieniem Balwira — Bala Dewa (w języku hindi — Baldew) — odbiło się w 8 nazwiskach kozackich: Bołudej i Bildej. Pierwsze nosił kozak pułku perejasławskiego (sotnia Zaworycka) Fedor Bo-
ludeij (343; nawiasem mówiąc, w Woroniwskiej sotni tego samego pułku setnikiem był Bohdan Kryszneko); drugie nazwisko miał kozak pułku czehryńskiego (sotnia Byżyńska) Timisz Bildej (35). W tej samej sotni Zaworyckiej był | Maksym Bambyrenko (345); to nazwisko, najwyraźniej, pochodzi od pierwotnego Balbyrenko, bo jak Indyjczycy (dokładniej, pendżabczycy) mają dwie formy imienia – Bal- Wir i Balbir, tak Ukraińcy mają dwie formy nazwiska – Balwir (Bal'wir) i Balbyr.
Nazwiska Balwir, Balbyr, Balbyrenko, Bildej, Bołudej – razem
19/58.
Najwięcej ich było w pułku białocerkiewskim – 4, po 2 – w pułkach kanewskim, korsuńskim i perejasławskim. Większość nazwisk skupiała się w obszarze Białej Cerkwi – Perejasławia – Kanewa – Korsunia, razem 10. Na Lewobrzeżu było ich 3, na Prawobrzeżu – 12, czyli czterokrotnie więcej.
Imię Kryszna oznacza „Czarny”, imię Bałdew bywa tłumaczone jako „Biały Bóg”, dlatego z nimi wiążą się także kozackie nazwiska na Czar- /Czerni- i Biał-. Szczególnie dotyczy to nazwisk Czorny i Bily, które potwierdzają pewne ciekawe prawidłowości. Główna masa nazwisk Czorny przypada na połtawsko-myhorodzki region, czyli na Lewobrzeże, gdzie tylko w czterech pułkach skupiała się połowa wszystkich nazwisk Czorny – 49, podczas gdy tyle samo przypada na pozostałe 12 pułków „Rejestru”. Kozackich nazwisk na Bił- najwięcej jest właśnie w pułku białocerkiewskim – 20, a na Czorn-/Czern- drugie miejsce zajmuje pułk białocerkiewski, ustępując pierwszeństwa pułkowi myhorodzkiemu, w którym jest tylko nazwisk Czorny – aż 49, a Bily – ani jednego! Ciekawe jest także to, że w pułku białocerkiewskim, podobnie jak w niektórych innych pułkach, występują imiona Biłasz i Czornysz, bardziej znane nam jako nazwiska: są to, zwłaszcza, kozacy Biłasz Panczenko, Czornysz Berestenko. Jeśli zaś chodzi o nazwisko Czorny, pułk białocerkiewski zajmuje tu szóste miejsce (7 nazwisk) po pułkach myhorodzkim, czehryńskim, połtawskim, kanewskim i kropywniańskim.
W pułku białocerkiewskim poświadczono jeszcze jedno wymowne nazwisko – Rochmanenko: nosi je kozak sotni białocerkiewskiej Charko Rochmanenko (170). W tym kozackim nazwisku odbiła się najwyższa warstwa społeczna starożytnego indyjskiego społeczeństwa – kapłani-bramini, których pamięć szeroko zachowała się w ukraińskim folklorze, frazeologizmach, nazwach (Rachmany, Rachmanowie, Rochmanowie, Rachmanówka), nazwiskach (Rachmanin, Rachmanjuk, Rachmanec, Rachmanny, Rachmanenko) i świętach (rachmańska Wielkanoc). Tak samo kozackie nazwiska odzwierciedliły także czwartą warstwę starożytnego indyjskiego społeczeństwa – szudrów, o czym świadczą nazwiska Szudrenko u kozaka pułku kalnickiego (2/1), Szudryczenko u kozaków pułków połtawskiego i kropywniańskiego (368, 427), a także nazwiska Szudrja, Szudra, Szudrak, Szudryk u współczesnych Ukraińców.
Imię kozaka Rochmanenki – Charko – jest interesujące w tym sensie, że w mitologii indyjskiej imię Hari należy do Wisznu, a imię Hara – do Siwy, a śladów kultu tych obu bóstw na Ukrainie jest wiele. Zatem imię związane z Wisznu lub Siwą wyjątkowo pasuje do nowego „kapłańskiego” nazwiska.
Nazwisko Mazepa poświadczone jest w 6 z 16 pułków „Rejestru”, w tym białocerkiewskim, kalnickim, mirhorodzkim, połtawskim, czerkaskim i umańskim. I wszędzie występuje ono w otoczeniu ukraińskich nazwisk o zabarwieniu indoaryjskim.
W pułku kalnickim, gdzie służył kozak Mazepa, są to nazwiska Hupał, Hupało, Mandzulenko, Roj, Roenko, Rudrymenko, Carenko, Szudrenko.
W pułku mirhorodzkim, gdzie również po prostu kozak Mazepa, są to Kudyk, Kudynowycz, Hupalenko.
W pułku połtawskim, gdzie kozak Wasyl Mazepa, są to Balwir, Hupalenko, Car, Carenko, Czamarenko, Szudryczenko.
W pułku czerkaskim, gdzie służyli kozacy Wasko Mazepa i Serhij Mazepenko, są to Balbyr, Hupalenko, Dynda, Dyndenko, Krysznienko (2), Kudyn (imię i nazwisko), Łopaszenko, Carik, Carenko, Szamszur, Szywanenko (2).
W pułku umańskim, gdzie kozakiem był Maksym Mazepa, – Bahlaj, Hupałow, Mandżeleńko, Onupko.
Zatem ukraińskie nazwisko Mazepa
ma swojego indyjskiego sobowtóra — Mahipa. Nazwisko Mazepa jest wojskowe, arystokratyczne, podobnie jak imię jego najbliższego indyjskiego krewnego; sięga dawnej przeszłości i oznacza „obrońcę ziemi/kraju”, czyli „władcę”, „pana”, „księcia”, „cara”, „hetmana”. W takim razie nosiciel nazwiska Mazepa ma wyjątkową odpowiedzialność za swój wysoki status hetmana Ukrainy i za treść wewnętrzną, od dawna zapisaną w nazwisku: bronić, strzec, chronić swojej ziemi, swojego kraju, swojego narodu.
263 — Rejestr Wojska Zaporoskiego. K. 1995; SRO — Sanskrycko-rosyjski słownik. MM,
Sgtelam NALIWAJKO
15, poświadczono w 9 z 16 pułków „Rejestru” ававаддададдддайнйийй
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
Оригінал українською · переклад оновлюється
ній Толя - Пе вро РА к,
ри
ьо
рзавози тям
(ково ПРОСВІТИ
. П'ять років тому на студії «Укркінохроніка» намагалися поставити повнометражнии документальний фільм з такою назвою про Українську повстанську армію. На мою думку, назва вдало віддзеркалює всю трагедію цієї справді народної армії, 1! становлення, діяльність та наслідки. Трагедія ще й у тому, що доволі тривалий час у нас про неї штучно замовчували або, ще прше, приписували до найзапекліших ворогів народу ії славних синів.
Фільм так і не було доведено до кінця
через ту ж саму нашу нестабільність 1 невизначеність. Хоча, як на мене, тут ще відіграли свою роль деяка холодність |! підозрілість самих керівників студії.. Отож, фільм так і не побачив світу, однак працювати над ним мені було і важко, І Цікаво.
Після публікації в «Літературній Україні»
оголошення проте, щона «Укркінохроніці» зніматиметься такий фільм, на адресу газети прийшло чимало листів з уах куточків колишнього Радянського Союзу. У листах -- біль, сум за втратами, спроба до дрібниць пригадати якісь епізоди, розповіді про бачене у зовам юному віці. Автори вражали щирістю, простотою, довірою, правдою, тому багато епізодів було включено до сценарію, і тільки-но зійшов сніг, дві кіногрупи виїхало на місця, звідки прийшли листи, звісно, це Львівська, Івано-Франківська, Волинська, Тернопільська області. |
Та повернімося до нествореного Фільму
«Трапчна армія народу». Дозволю собі навести кілька Листів ІЗ ТОЇ КІЛЬКОСТІ, ЩО надійшли на публікацію в «Літературній Україні». Найбільше послань, як ми и сподівалися, було із Західно! України, де народився цей повстанський визвольний рух. Близько десятка повідомлень редакція отримала з Червонограда Львівської області.
Ось Уляна Василівна Бокай, котра відсиділа 10 років, пройшла, як вона пише, «7 табрів і З тюрми», сповіщає «Ми були малограмотнідівчата, аленіхто ніколи з нас неказав, що не може або не хоче виконати наказ».
Володимир Михайлович Салабай, тоді щезовам малюк, однакиого дитяча пам'ять чіпко зафіксувала усе бачене Він розповідає про свою родину. Це його батько Михайло Салабай, татів брат Степан Салабай, братани Петро та Олег Салабаї -- уа служили у війську. Тож у їхньому селі Задвір'я відбувся той перший 1 останній бій невеликого загону упівців з переважаючими силами НКВО Бій скінчився трапчно, уа повстанці, ЯК І
чотири Салабаї, загинули. Боролися вони до кінця, останню кулю випустили в себе. Енкаведисти, описує Володимир Салабай, тоді жорстоко поглумилися над трупами, а потім уах жінок і дітей відправили до концтабору.
- Зтого ж Червонограда нам написав Ісак
Иосипович Гіетрук Від нього надійшло навіть два листи. У першому Ісак Иосиповичділиться своїми думками стосовно УПА та її становлення, мовить, що ця армія протягом свого існування боролася з багатьма ворогами українського народу: з німецькими, польськими, мадярськими, роайськими фашистами. А з приходом у ті краї двохтисячного загону Медведєва меш - канцізазнавали неймовірних переслідувань та знущань. Медведівці вбивали людей, гвалтували дівчат. Біля села Нивніз ціліаньким загоном медведівців вступили в бій дванадцятеро бійців УПА. Уа, вони, звісно, загинули, а потім радянсьюк партизани жорстоко помстилися населенню, спаливши живцем тридцять ам чоловік.
У 1952--1953 роках в газеті «Радянська Україна» публікувалися списки нагороджених бойовими орденами і медалями органів держбезпеки і міліції за підписом Гречухи. Це нагородження відбувалося через ам років, як скінчилась Друга світова війна. Звісно, Гречуха нагороджував їх тоді за «бойовізаслуги» у ділі проти Української повстанської армії та українського підпілля. А мені одразу пригадалися слова Олександра Довженка в його «Щоденнику», які він записав зі слів одного такого нагородженого енкаведиста: «Одного націоналіста я повісив вниз головою і палив на повільному вогні, вирізав з нього шматки м'яса, а він, гадюка, так | помер з криком «Слава Україні!». Скільки я їх пересортував».
Наведу ще одну цитату з листа пана Петрука. Коли енкаведисти нищили одну з останніх на Кременеччині критвок, офіцер-енкаведист, позираючи на знущання його арени над трупами повстанців, прорік «Аби в мене були такі герої, як ці бандерівці,
з такими хлопцями я б завоював цілий світ».
. Якщо порівнювати УПА з іншими підпільними групами в окупованій нацистами Європі, це була справді армія, а не партизанське з'єднання. | являла собою щось унікальне, оскільки не мала ніякої допомоги, яку мала, наприклад, та ж Червона армія чи армія Броз Тіто, чи польсью армії Людова або Крайова. Цю ж думку сповідує і професор університету з Торонто Орест Субтельний. Тому зростання її сили
свідчить про дуже відчутну масову підтримку
ЗАЯВА НОЯ З ЗБООВХ РВ С О АЄЮ РЕСЗІНТ
Р б
«п'рРДАгЯЗЕнНІ ДА
з боку української громади Ось чому так лютували енкаведисти, ось чому вони часто перевдягалися у повстанців і йшли по селах, аколи іх радо стрічали й допомагали чим могли, вони людей катували, вбивали Тому в деяких людей складалося двояке враження про повстанців, населення вже незнало, хто ворог, ахтосвій. | все ж багато хто вмів розпізнавати друзів і недрупв, а молодь охоче поповнювала шеренги упівців, на місце одного ставало двоє
-Чому ж усе-таки виникла Українська повстанська армія, якою була ота генеза її
становлення? Насамперед треба розуміти, що собою являла тогочасна Європа. Над усією нею панував синдром насильства І тоталітаризму. У протиборстві зійшлися два найжорстокіші хижаки: німецький фашизм іродайський більшовизм. У фільмі, який ми торік показували на телебаченні (1 канал), «Земля на крові» («Тупики мапстралей») глядачам протиставлялось два режими і мовилось так дехто бачить аналогію між Пптлером і Сталіним, якщо замислитись, тут | справді є аналопя -- один вождь, одна партія, одна ідея насильства і диктату.. За таких умов досягти якихось успіхів у напрямку свободи й незалежності можна, лише застосувавши засоби, відповідно до тих, які й практикуються окупаційними режимами. Саме це і здійснювала УПА. Є люди, котрі засуджують обраний шлях ОУН--УПА, але сама історія доводить, що шлях до свободи обирається залежно від умов. які и спричинюють рух до боротьби цьому випадку рух збройний.
«30 червня 1941 року ми кинулися у вир изикованої дії, -- напише згодом голова країнського державного правління у
Львові Ярослав Стецько. -- НКВС залишило свої п'ять колон, гестапо надходило зі своїми планами, польське підпілля теж починало ворушитися на... антиукраїнському відтінку. Супроти цих Сцил і Харибд стояли ми самі, молоді | досвідчені революціонери, але тут стояло два завдання: боротьба з ворогами і будова середтих умов держави, Якщо хтось твердить, що наше покоління у той страшний час не здало іспиту зрілості, політичного І морально-іІдеиного, то не думаю, що є в історії будь-якого народу генерація того покрою і за подібних умов яка б краще виконала б свою історичну місію».
Реакція на Акт проголошення ОУН української державності теж відома хоча б з тих численних документів, які надходили до Берліна від начальника поліції | безпеки СД, а також із секретних рапортів айзацгруп г айзацкоманд про діяльність саме групи Бандери.
«Незаперечно встановлено, що рух Бан-
ери готує повстання у рейскомісаріаті
країна/, мета якого -- створення незалежної України. Вах активістів руху Бандери треба негайно арештувати І, після грунтовного допиту, таємно знищити, як грабіжників».
25 листопада 1947 р.
М
ч
ч / ат" М "
с неианнх
- ч, У
. «ХО
че Чу - КАМ М РК ть - 1
очний 50 зання -
ни о С
-а » ча
Зродились ми не з мрії, але з чину, Щоб здійснити Петлюри заповіт, Ляхву й москву прогнати з Укроїни, Кіове життя | мир новий створить.
Все вище, і вище, і вище
Ми прапор синьо-жовтий несім, Комуну і німців ми знищим
| вопю здобудем нам всім
Не вб'єш ти духо, Століне проклятий, Не поможе ніщо вже тобі,
РОДИЛИ
ДАРУ Й ЗВ "Р 1457. 9.22.
преа зо аа яз ро Рота ре Ю | ДЗЗ ЗОЗ ОЗ З У Є
-идо -втОма - РАКА се Почитавши це та інші донесення своїх підопічних служб, Гітлер прийшов до люті У нього були зовам інші плани щодо України: перетворити її на харчовий придаток великого реиху, а українців на білих рабів. Птлер вимагає відкликати Акт про незалежність Отримавши відмову Степана Бандери, фашисти переходять до терору.. Одразу було арештовано 300 оаб активу ОУН на чолі з Бандерою У концтаборі Освенцім гинуть його брати Олександр | Василь. У 1941--1942 роках німці розстрілюють членів українського підпілля у Києві, Кременчуці, Кривому Розі, Джанко! та в
ІНШИХ МІСЦЯХ.
Отже, політика Німеччини з самого початку була вороже настроєна проти всього українського. Чим більше у німців було успіхів на східному фронт, тим жорстокіШИми ставали репреаі.. До речі, захопивши галичину, Птлер приєднав її до польського генерал-губернаторства і, таким чином стикнув лобами обидва народи, щоб нейтралізувати протинімецьку боротьбу обох А південно-західними українськими землями Птлер заплатив румунам за їхню участь у протибільшовицькій війні
Гадаю, за масове винищення нашого народу у війні німецька теперішня влада повинна уповні заплатити відшкодування Це г безпосередні втрати українців у війні, цеграбська праця нашої молодів Німеччині, це і нищівне розорення її господарського статку, це г: нещадна експлуатація українських селян на німецькій панщині по «лігеншафтах» тощо. Як колись в Україні лютували більшовицькі продзагони, так | німці організовували спеціальні каральні загони для експропріації у населення хліба и усього, що до хліба. Саме тому: взимку 1941--1942 років в Карпатах і на Поліса, а навесні! в Підкарпатті настає голод, Перегодом голод приходить і на Волинь, азанею і в багату на хліб Наддніпрянщину
Так що хіба треба було ОУН роз'яснювати, проти кого боротись і як боротись, коли селянство саме спалахує бунтами, вимагає в ОУН, щоб та перейшла до організованого збройного спротиву. В кінці 1941-го г на початку 1942-го виникають відділи й загони самооборони. Однією з перших піднімається Волинь. У волинських лісах формуються військові з'єднання, ЯКІ починають бойові дії проти німецького війська.
Треба сказати, що в розрахунок ОУН не входило створення власне партизанських груп, таких, що діяли під орудою Москви Це були справді військові з'єднання з місцевих патріотів, до яких приєднувалися оточенці, бійці Червоної армії. Навесні 194 /- го вони вже вели бої з німецькими окупантами. Та навіть тоді вони не називались армією, між групами ще дискутували про назву тих військових підрозділів
Врешті, уазійшлися на назві - Українська повстанська армія. Вона виникла із самої! засади та ідеї боротьби. Відділи мусили бути військом, а не партизанськими заго-
Даремне прагнеш волю ізламати, Уже стає народ до боротьби
Все вище, і вище.
Що нам Сибір, концтабори і грати, ЩЦо муки, смерть в льохах енковеде, За все, зо все ми у стокрот відплатим, Тож України воля вже гряде!
Все вищо, і вище...
тено Сає Со о
нами, військом України. Це було дуже
важливо. 14 жовтня 1942 року, на свято Покрови,
-- початок творення перших підрозділів
УПА. У Клевані, як повідомляла В Берлін ай: зацкоманда, містилася військова школа УПА.
Навесні 1942 року тут уже відбулися перші випуски старшинського та підстар-шинсь-
кого складу Саме тоді на Побужжі почались активні
дії УПА. Повстанці розігнали німецькі фільварки і вибили гарнізони в селах Низканиці, Бискуниці, Малі Суходоли, Заріччя таїнших. Активізувалися підрозділи УПА в Микуличах, Підгайцях, Бережанах, Камінному, Новому Загорові, Красноставі,
Вовчку, Ласкові.
Такі дії, звісно, викликали у німців відповідну протидію. 23 червня вони почалинаступ на Ласків. Їх підпхало до Суходолів на 25 машинах. На майдані біля церкви вони зупинились пішли на село цепом. Там
стояло 69 повстанців і вони прийняли бій Але сили були дуже нерівні, 19 постанців
загинуло, решта відступили НІМЦІ одерлиєв в село, спалили 12 хат і відступили. Наши кіногрупі про цей бій розповідав Олекай Тимофійович Кравчук, котрий теж брав участь у цьому бою. Він уродженець Сухододів. Бачали ми також і могили загиблих у тому бою повстанців
Завтали ми і до господи подружжя етра Пилиповича Мартинюка та Ольги Летрівни Мартинюк-Ліщинської Петро Пилипович розповів про ще один бій побіля села Мачулки, в якому він брав безпосередню участь
Повстанці довідалися, що німці кинули
до Мачулків дві машини із солдатами. Як потім виявилося, машин було значно більше. Незважаючи на чималу кількість ворогів, повстанці все ж прийняли бій. Німці спочатку навіть розгубилися від то! несподіванки. Адже місцевість була відкритою, сутичка відбувалась у чистому полі.. Чимало німців загинуло в тому бою, чимало загинуло І повстанців, поранений був г Петро Мартинюк
Та найгучніший бій, на мою думку, відбувся у Новому Загорові, в монастирі Сміливців було сорок двоє Бій відбувався у вересні 1943 року. Спочатку повстанці бипися з німцями за межами монастиря, це вже потім сховалися за иого спнами, коли до ворога підійшла підмога з Горохова І Луцька..
Повстанці захищалися ціліаньку ніч, а потім ще й день, та німці не могли пробитися за межі монастиря. Наступної ночі становище ускладнилося, до німців піІДіЙШЛО шість танків. Танки з гармат ціліаньку ніч обстрілювали монастир. У такому шаленстві для повстанців минулатдруганіч. А вранці прилетпли ще й літаки Вони обстріляли монастир з кулеметів, скинули бомби Відрадно, що частина тих бомо потрапила и до німецьких окопів
На той час із сорока двох повстанців живими лишилось тільки чотирнадцять. Дле вони продовжували відчайдушно битися й захищалися ще цілісіньким день І ще одну ніч аж до ранку. Билися без їжі! води, не мали ні боєприпасів, ні належного спорядження
Близько п'ятсот воропв лишилося на монастирських схилах | лише невелични кількості повстанців вдалося вирватися з ворожого оточення. Двадцять девять повстанців зосталися лежати за стінами монастиря в Новому Загорові, тридцятий упав унизу, прориваючись крізь ворожі перепони. У вересні 1993 року громадськість краю ушанувала героїв цієї великої битви, а Церква відслужила на могилі загиблих молебінь.. ;
8 Українській повстанській армії несли свою нелегку службу тисячі молодих юнаків г дівчат, уам ім клеїли все той же ярлик - «націоналісти», «бандерівці». Але ж в УПА були не тільки українці, про це, зокрема, нам писав Максим Карлович Нагорний з Рівненської област Корецького району, що у їхній частині, крім українців, служили росіяни, поляки, євреї, татари та Інші національності |
У всіх випадках сили були ще и якими нерівними. Однак сила пюбові до Вітчизни часто навіть переважає ворожу силу, и уч завойовники врешті дістають по заслугах Ця сила любові й веде до консолідації Та згуртовує людей, веде до розумних ДІЙ Якщо немає такої любові, немає МИ консолідації, Хотлося також показати у фільмі справжніх винуватців братовбивчої! війни, тих сіячів зла, підступних вершителів мракобісної політики, вовчої тактики М стратепі, Тож лишається сподуватися, що колись робота над фільмом буде заверше" на, - авін,на нашу думку, давно повинен би був знятий | не лише для того, аби зберегти свідчення очевидців, але й Ям застереження для сучасних протидіючих сил.
ігор РУСАНІВСЬ кий
ран с
опивцонніеннсаненнннвнннннни
от
»
и - лирао б же о - а оймі РА - чат йно БІ н о ни шій й й - чі ь - ро а ин зі » яр РР ій іа - и з " -юібм - бе п - діє : - ; - не - й - ян - , ч-н,. Ж, знан вн ИЙ і о -и о ЛУ до нні - ті ьо 'й оо мно , ре ть -
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
oo
o in
KE ij o sa o o czy r i i cza zo poto s | R jo jo czuju wo sim
Je
- M annnnnoji szczi - i ebat tj - pni - ja R nyna V NY
czn czno
p
s-h - szy zako - R - R
tilky w didual t AZETOJA
nyci
s Tory j cholmy budut tiszytysja | przed wamy spiwanniam, i wsi polowi
Na miscu tpErminy zroste kiparys, kn y V
nal tn zh
In V
nan y on ja s
b szo zży
I zasmerdiat sia rijky ta nuzhdenni-!
CzA - my stanut, powysychajut' prytoky! dereva budut' pleskaty w dolony, Andrij Topaczewskyj
Jehyptu, powjane komysz ta ocheresti. |
a amyst' kropywy - polecytsia
Księga proroka Izajasza, 19 : 6
I, spliwszy z ternyny wianka, poklaly| Jomu na holowu, a trostynu w prawycju|
| Carju | Judejskyj». | | widpowiw tojec mur, szczo stojawmuoju r Ewangelii od św. Mateusza, 27 : 29 | |żyrtamy, ta sz skazaw: «Tse ti, szczo
u Lospod szczi; posław obijty zemlr».
| Księga proroka Zachariasza, 1 : 10
Widtodi, jak Bih widdiliw jiji wid twerdi!
ziemnoji, woda zawżdy j skrizy supowod- | żuje nas. Żodna istota ne prozywe bez
nei 1 dwoch dniw, Ta je u wody j na | duchowne pryznaczennia. | | Mirt, jak i lawr, zrostaje po wsij h wy w radosti budete czerpaty wodu zi | |Ale, na widminu wid lawra, jomu
poszczastyło dohodyty wsim, nezaleznie wid zwyczajiw i religijnych pohladiw. Skażimo, Arabi wważajut', szczo hilotschku
: , » 7 b ch M. powir'ja: jaksho chocze nadowho zberehty mołodist', zawżdy tryma bilia sebe halusku z myrtowoho kuszcza.. Dobre stawlatsia do myrta j
Italijci, francuzy, nimci, wważajuczy joho winczalnoju kwitkoju nariwni z flerdoranżem (cwitom apelsyna). I w Anhlii tezh wdajutsia do myrtowych ryniemw ta winkiw pid czas szlubnych rytualiw. Tut myrtowi derewtsia choczi i
pidmerzajut' inodi, ale wlitku dobre rostut' na wołohomu morskomu powitri, szczo joho pryносyt' tecziya Holfstrymu.
| U czomu zh pryweabływist' tsiej roslyny? Nawerne, za wsich czasiw riznym narodam podobałosia hustozelene, liskuczе, dukhiane lystiaczko myrta. Joho
7 R | MTLENOKJA KBITOCZOJA TJADI7
K- - 7/
Te naiwne, białe kwiatuszki kiedyś używano w pogańskich obrzędach, dziś zaś podkreślają czystość narzeczonych. W świątyniach mirt pociesza każdego, kto pragnie zapomnieć o codziennej marności, kierując nasze myśli ku czemuś wielkiemu, wiecznemu.
Kilkakrotnie o mircie wspominają autorzy ksiąg Starego Testamentu, zawsze jako o szlachetnej roślinie, związanej z nadzieją na odrodzenie (Nehemiasz, 8:19; Izajasz, 41:19; Zachariasz, 1:8, 10).
Proroctwa Zachariasza w drugim roku panowania Dariusza Histaspesa, czyli w 920 r. przed Chrystusem, zdumiewają trafnością przepowiedni: o Mesjaszu-mężu, który zbuduje świątynię Pańską, o wjeździe Pana do Jerozolimy, o ostatnich dniach ziemskiego życia Jego i cierpieniu na krzyżu. Wreszcie o pocieszeniu i uspokojeniu wszystkich narodów, które nawrócą się do jedynego Boga.
Na początku Księgi mowa jest o konieczności pokuty. Prorok słyszy słowo Pańskie - wezwanie do powrotu do Niego; gdy ludzie przyjmą to wezwanie, On przyjdzie do wiernych. W następnej zaś wizji mąż na czerwonym koniu między mirtami - to anioł Pański. Słucha on tych aniołów, którzy obeszli ziemię i przekonali się, że jest spokojna. Ludzie są gotowi do pokuty. Oto Bóg przez usta anioła, który stał między mirtami, przekazuje dobrą nowinę o swojej opiece, a więc także o początku odrodzenia (powrocie z niewoli babilońskiej i odbudowie Jerozolimy)...
Pojawienie się mirtu na pustyni wielki prorok Izajasz przedstawia w końcowym wierszu swojej księgi jako znak wiecznej i niezniszczalnej chwały Pańskiej. Wszystko to przekonuje, że już wiele lat temu mirt był jasnym symbolem anielskiej czystości, nadziei i odrodzenia - zapewne wcześniej niż lilia, która została wyniesiona do tych cnót dopiero w średniowieczu.
ludzkiego. Jego przepowiednia spełniła się, bo starożytny rytuał obmywania otrzymał w sakramencie chrztu nowy, wyższy sens - oczyszczenie duchowe!
mirtę zerwał Adam, opuszczając РМДБелення. сарі ча | | po stworzeniu ziemi trzeciego dnia tво- Edeński ogród, i ONAa rozrosła się na początku ив. ч, о 10 /2 1996 Ф/ 4 7; ення świat zna ишились і, dając ludziom nadzieję na powrót , - ЗЕ ро оф ziemi, д | 7 С w świadomości ludzkiej jako pożyłcy sухонення do raju. A wśród współczesnych Greków є Ч. є 4, 57. /, 8, 10, / з // 199/ roku, а;
dołem. Dlatego, zapewne, także dziś najmniejszą | w 1998 roku zwracamy uwagę na zioła, których życie jest związane z rzekami i jeziorami. I one też znalazły należne sobie miejsce w Piśmie Świętym.
Ciągłe obmywanie nadaje tym roślinom szczególne piękno i delikatność; ich liście zawsze są świeże, a kwitnienie jest pociągające. Wizerunkami roślin wodolubnych: lilii wodnych, lotosów, papirusów, jako symboli życia, zdobili swoje budowle faraonowie. I przeciwnie, zguba roślin wodnych uchodziła za znak największej biedy: jeśli wyschną trzcina i sitowie, to zwykłym roślinom nie stanie wody, a tym bardziej.
Szydząc ze skazanego Jezusa, żołnierze namiestnika zamiast żelaznego ekshen – znaku władzy królewskiej – włożyli Mu do prawicy łamaną trzcinę. Chcieli tak | wyśmiać Syna Bożego, żeby zrozumiał to prosty lud: trzcina, przez swoją!
Х |
Ха
pustość, symbolizowała słabość i nietrwałość. Powiedzmy, w Drugiej Księdze
Królewskiej egipski faraon, jako zawodny sprzymierzeniec króla Ezechiasza, zostaje porównany do złamanej trzciny (18 : 21).
Łacińska nazwa trzciny – fragm
fФрагма, którą można przetłumaczyć jako «parkan» lub «płot». Taka nazwa wyjaśnia się użyciem trzciny do szałasów i ogrodzeń. Ta roślina szybko | rozprzestrzenia się po wilgotnych miejscach, szczególnie w dolinach wielkich rzek, gdzie | jest obfity żyzny muł, i rośnie gęstymi zaroślami. U nas trzciny jest najwięcej na | Zaporożu, w niezliczonych korytach i odnogach Dnieprowych plawni. Jak wiadomo,
kozacy szeroko używali jej do różnych wyrobów i jako paliwa, o czym wspominał Iwan | Kotlarewski w «Eneidzie». Wreszcie w gąszczu trzciny ukrywali się przed pościgiem; do tego |
...ż, kozak mógł długo siedzieć pod wodą, niezauważony przez wrogów, oddychając przez pustą trzcinkę.
Trzcina, czyli trzcina pospolita, nazwa pochodzi od greckiego słowa oznaczającego trzcinę. Jest to największe z naszych zbóż. Sięga do 5 metrów, a w sprzyjających warunkach pojedyncze jej łodygi bywają jeszcze wyższe. Pod względem wytrzymałości, jak większość roślin trawiastych, trzcina nie wyróżnia się. Zakładając Sicz w Aleszkach, kozacy żartobliwie nazywali ją Trzcinianą, bo wokół brakowało...
Prawdopodobnie mirt pospolity pojawił się u nas dość dawno temu. Dziś daleko nie wszyscy znają go z życia kozaków, ich świąt religijnych i uroczystych wydarzeń. Być może przywozili go pielgrzymi z Włoch, Grecji czy Palestyny. Przywozili mirt do swoich „szklarni” i zimowych ogrodów. W utworach Iwana Necuja-Lewyckiego mirty wspominane są jako znak..., które kwitną obok pomarańczy (apelsynów). Bez ludzkiej opieki... Potem wojny i rewolucje pozostawiły... przepiękną i delikatną roślinę... Boże... i na troskę oraz ciepło. I przetrwał on tylko w południowym wybrzeżu Krymu, gdzie... dotarł do nas!
Jako posłaniec Ziemi Świętej oznacza... Mirt według przekonania ma przynieść... Jego gałązki wplata się w... w piątek, ... Niektórzy ozdabiają miртem świątynie na... Inni księża jednak wciąż... w drewnianych czapeczkach i... Małe drzewka hoduje się w doniczkach; z takiego przepychu... w kulturze ... zwłaszcza jako ... do 3000 jego bliskich i dalekich krewnych... eukaliptus. Wszystko... Roślin jest nawet gigantyczny... na cześć niepozornego, lecz chwalebnego... rodziny mirtowatych, nazwanej tak...
Prawdziwego materiału budowlanego... Dlatego choć odnosimy się do trzciny nieco ironicznie z powodu jej kruchości, to jednak w ogólnym rozrachunku pobłażliwie. «Siedzi dziad nad wodą
Ma drugą nazwę – południowy – z jednakowym powodzeniem rośnie na północy i na południu, bo woda chroni jego kłącza zarówno przed mrozem, jak i przed nadmiernym upałem. Takim „kosmopolitą” jest też pałka, niewysoka roślina o trójgrannej łodydze, pokrytej długimi liśćmi. Jej kłoski kwiatowe zebrane są w nieszczelną, parasolowatą wiechę. Pałka wraz z podobną do niej turzycą należy do rodziny ostrzycowatych i występuje na mokrych, podmokłych miejscach, na brzegach jezior i stawów na całej Ukrainie.
Natomiast rdestnica, jak uważają uczeni, jest jedynym przedstawicielem odrębnej rodziny rogozowatych. Słusznie, bo nawet z wyglądu bardzo różni się od innych roślin wodnych, zwłaszcza swoimi ciemnobrunatnymi, walcowatymi kolbami. Piękne, bardzo dekoracyjne, przyjemne w dotyku, podobają się dzieciom i artystom. Jesienią kolby dojrzewają i jakby siwieją od mnóstwa cieniutkich włosków, którymi wyposażone jest każde drobniutkie nasionko. Nadchodzi „babie lato” i nasiona rogozu fruwają do innej rzeki czy jeziora. Choć rogozowi nie udało się trafić do znanych przekładów Biblii, ale badacze Pisma Świętego ustalili, że hebrajskie słowo suf w wersecie z Izajasza (19,6) można przetłumaczyć jako „rogoz” albo jako „trzcina”. Rzecz w tym, że mnóstwo tych roślin zajmuje brzegi cieków i rowów w dolnym biegu Nilu, gdzie właśnie znajdował się starożytny Egipt.
W Ukrainie rosną przeważnie dwa gatunki rogozu: szerokolistny i wąskolistny. Oba oprócz efektownych kolb mają grube, skrobiste kłącze, które chętnie zjadają wodne zwierzęta – piżmaki, nutrie, a nawet rzadkie hohule. Trzcina, pałka i rogoz rozmnażają się, oprócz nasion, także podziemnymi „pełzającymi” pędami. Dlatego mocno trzymają się ziemi-matki, nawet stojąc w wodzie. Bo tam, pod wodą, choćby była ona bardzo głęboka, wciąż jest błogosławiona twardź! Z prochu ziemi stworzył Pan Bóg człowieka i wyhodował z ziemi każdą roślinę (Rodzaju 1,11; 2,7.9). Ziemią i wodą, od pierwszych dni stworzenia, żyje każda istota – na obraz Jego, spełniajmy zatem Jego wolę, po Bożemu.
Stworzeni na obraz Boży i panujący nad istotami ziemskimi, czy to nad ptactwem niebieskim, czy to nad rybami morskimi, śliną.
czy to nad bydłem, czy to nad polną roślinnością. Amen
drzewka oso
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
Ci, którzy w ostatnich dniach dowiedzieli się o znanym ukraińskim pisarzu Олesiu Łupiju...
Ci, którzy w ostatnich dniach dowiedzieli się o znanym ukraińskim pisarzu Olesiu Łupiju, wiedzą, że obchodził on dwie znamienne daty w swoim życiu: 60-lecie urodzin i 40-lecie działalności twórczej. Dzielę się refleksjami na temat jego dorobku literackiego i artystycznego, o którym pisałem już wcześniej.
Jeszcze w poprzednich dziesięcioleciach O. Łupij nie był u nas postrzegany jako poeta młodzieży. Dopiero wtedy wystąpił z recenzjami najważniejszych nowych powieści: „Nikomu cię nie oddam”, „Upadek dawnej stolicy”, „Buława hetmańska” i dramatycznych poematów. A znajomość zaczęła się od artykułu Andrija Malyszki o Olesiu Łupiju „Młode żniwo”, napisanego pod koniec lat sześćdziesiątych, w którym znalazły się takie słowa:
„Przyjrzyjcie się uważnie jego pismom, bo jest w nich cała subtelna przejrzystość akwareli i ten dobry optymizm, który nie stroni od ostrych krawędzi ani bolesnych impulsów ludzkiej duszy”.
Był to jego pierwszy, wyraźny kontakt z czytelnikiem. Przed czytelnikiem przesuwa się kalejdoskop narodzin i kształtowania tego charakteru – od tradycji ludowych, przyswojonych w chacie chłopskiej, po pełnokrwisty obraz współczesnego młodego człowieka, twórcy wysokich wartości duchowych i materialnych. W wierszach Łupija znajdujemy najprostszą prawdę i bezpośredniość tego, czym na co dzień żyje
ŚWIATŁO I PRAWDA DUCHA
Olesь Łupij – promienny
Ostatnich dziesięcioleci Ołeś Łupij napisał niemało utalentowanych książek, w których wyraziście ujął nasze troski i bóle, nasze myśli i marzenia. Należy powiedzieć, że poeta nie ciąży ku nadmiernie zawiłemu metaforyzmowi, lecz posiada wyższy poziom myślenia asocjacyjnego i pisze organicznie oraz logicznie. Jest daleki od „donośnej” liryki. Wśród jego wcześniej wspomnianych powieści historycznych wyróżniają się «Багряні береги» («Szkarłatne brzegi»), «Данило – князь Галицький» («Daniel, książę halicki»), «Малуша» i nie wspominając już o Włodzimierzu. Lupij jest autorem piętnastu tomów wierszy i poematów, a także utworów dla dzieci, dramatów, sztuk teatralnych, scenariuszy filmowych, publicystyki, przekładów i krytyki. Najlepsze dzieła mistrza słowa zostały uhonorowane Państwową Nagrodą im. T. H. Szewczenki, a niedawno nadano mu zaszczytny tytuł „Zasłużonego Działacza Sztuki Ukrainy”.
Obecnie chcę podzielić się swoimi przemyśleniami o poezji Ołesia Łupija. O jego poezji można mówić w kilku aspektach, rozpatrując ją w kilku przekrojach: tematycznym, ideowym, filozoficznym, stylistycznym i leksykalnym. Wysokiej oceny zasługuje ideowo-artystyczna treść jego utworów, ich konstruktywne, pozytywne zacięcie. Twórca mobilizuje swoje twórcze siły, by przeciwstawić się temu, co jest obce naszemu ludowi.
Ołeś Łupij, jak sam o sobie mówi, w wieku dziewiętnastu lat, będąc studentem Uniwersytetu Kijowskiego, wydał pierwszy tomik «Wianki młodości». W tym czasie rozpoczęła swoją drogę twórczą nowa generacja poetów, która zreformowała ukraińską poezję, wniosła w nią nowy poetycki nurt i wykreowała nowe formy obrazowego wyrazu, w pewnym stopniu jest już oczywista. Nowatorstwo poezji początku lat sześćdziesiątych przyniosło dobre rezultaty, a obecnie nie jest ono przedmiotem dyskusji. Ołeś Łupij również należy do pokolenia szestdziesiątników, choć pozostał bardziej tradycyjny i spokojniejszy w swoim poetyckim rozwoju, mniej wrażliwy i podatny na różnego rodzaju nowinki, modę poetycką, a nawet elementy reklamy i autoreklamy. Każdy jego nowy zbiór był recenzowany w prasie, co wiele mówi. W ostatnich latach szczególnie wyróżniały się zbiory «Majowość», «Przełęcz», «Poezje» (z przedmową A. Małyszka), «Barwami przodków», «Powrót rycerzy», «Złote eklogi», «Jedyna miłość», «Długowieczność pszczoły». Wiersze pisane w czasach niepodległości wyraźnie pokazują, że poeta nie jest już tylko obserwatorem.
Recenzje pozytywnie oceniały książki autora, odnotowując tematyczną różnorodność twórczości Łupija, jej aktualność, patriotyzm i szczerość bohatera lirycznego. Ogólnie rzecz biorąc, wraz z każdą kolejną książką głos poety nabierał prawdziwie poetyckiej siły, dobroci, trzeźwego i jasnego spojrzenia oraz wysokich ludowych ideałów. W jego liryce pojawia się epicki pierwiastek, język poetycki staje się doskonalszy, melodyjniejszy i wyrazistszy. Poeta rozwijał się od książki do książki. Od Tyczyny i Rylskiego, Małyszka, Dowżenki i Hońhara jego twórczość nie przeszła bez śladu. Olesia Łupija można nazwać poetą, który uczył się od nich.
Wiersze:
Dla nas jedna idea niezniszczalna,
Idea, która żyła w naszych sercach:
Jeden Bóg, jedna Ukraina,
Jedna ziemia od Bugu do Dońca.
Za tę ideę zginęły miliony,
Miliony wciąż jeszcze są gotowe
Nazywać ją Ukrainą.
Aż nie zapadnie ściana mroku,
Błękitno-żółte sztandary
Chwieją się niepewnie
Na najwyższych kopułach.
Nawet zwyczajna droga,
Przez wiele wierszy przechodzą motywy
Miłości do rodzimej ziemi lwowskiej, przesiąknięte
Synowską miłością do matki i ojca.
Wiatr kwietniowy
Niesie zapach ziemi,
Dzień z wysokim słońcem,
Wieczór z głęboką ciszą,
Świt z przebudzeniem.
Jak radość żyć...
To delikatna cynamonowa skórka,
Struny na skrzypcach, na których grasz każdego ranka.
To nawet marzenie,
Które otula jak płomień,
Jeszcze bardziej niż powietrze,
Którego jest coraz mniej,
Że zazdrości naszej wolności.
Tutaj, gdzie słodka rosa spada
Na trawę, na wierzbę, na kalinę,
W złocistym błękicie,
Piękna jest Ukraina!
Ołeksa MYSZANYCZ
książki, pogłębiał się jego światopogląd doktor nauk filologicznych
ето сг якого т ся но нь тика нащо с а п р ни -'- Б виб ин анна У ННЯ
ні он сало йно рі
«Słowo Proświty» Redaktor naczelny Pawło Mowczan Adres „Słowa Proświty”: 252001, Kijów-I, zaułek Muzejnyj, Założyciel – Ogólnoukraińskie | Redaktor odpowiedzialny Ljubow Holota 8, Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki,
Towarzystwo „Proświta” 75 im. Tarasa Szewczenki Kolegium redakcyjne tel. 228-01-30; E-mail: З.ОУО (Ф РКОЗУТТА. іпіегсот. КІЕУ. ПА
Świadectwo rejestracyjne nr 1007 Anatolij Żurawski, z dnia 16.03.1993 r. Anatolij Pohribnyj, Indeks ЗОбІ17 Zam. nr 0331203 Nakład 3000
Ołeksandr Ponomariw, Iwan Juszczuk Wykonano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrainy”
б Р РАН 2 АН - " - ца т нн т Р ть - Р ро Р Р о - ПР ж шою ж - ОРРОРРИРЕНЕ - ни - панно нь - ра -- ню - - ання єння - ЕЕ - - РР сб - - ем
Машинний переклад