Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №46 за 2022 рік

16 с. · 29 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

Rok Ohiyenki: z czego raduje się i dlaczego smuci dusza Wielkiego Ukraińca

15 grudnia w sakralnej sali bibliotecznej Narodowego Muzeum Literatury odbyło się niezwykłe wydarzenie. Pod przewodnictwem Pawła Mowczana – szefa Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” i przewodniczącego jury nagrody imienia Iwana Ohiyenki – uhonorowano tegorocznych laureatów nagrody Wielkiego Ukraińca. W ten swoisty sposób my, garstka osób owładniętych wysokim duchem Ohiyenki, kończyliśmy pełen dramatyzmu i strat, nadziei i zwycięstw Rok Ohiyenki. Na rok 2022 przypadły aż trzy jego jubileusze – 140. rocznica urodzin, 50. rocznica śmierci oraz 60. rocznica wydania jego ukraińskojęzycznego przekładu Biblii, uznanego przez całe światowe towarzystwo biblijne za kanoniczny. I choć „rok Ohiyenki” oficjalnie ogłosiły jedynie władze obwodu żytomierskiego, szereg wydarzeń związanych z tą postacią światowego formatu jednoznacznie wykracza poza ramy ogólnoukraińskie. Po raz pierwszy, z naruszeniem regulaminu tej nagrody (z powodu warunków stanu wojennego), miejscem wręczenia nagród stał się nie Brusiłów, a Kijów. I po raz pierwszy niemal wszyscy członkowie komitetu oraz uczestnicy tego poruszającego i przejmującego wydarzenia doszli do wniosku, że właśnie to miejsce powinno stać się dla takiej ceremonii stałym. Dlaczego? Mykoła TYMOSZYK, doktor nauk filologicznych, profesor, dziennikarz. Od czasu ustanowienia nagrody minęło już 27 lat. Jej autorytet wzrósł, poziom intelektualny i wysoka postawa obywatelska laureatów stają się coraz wyższe, bardziej zauważalne w ogóle. Tegoroczna kohorta tych, którzy zasilili szeregi „ohiyenkivców”, jest szczególna. Ma posmak frontowych okopów, wycia syren, huku nadciągającej artylerii. Bo niemal wszyscy bohaterowie tej ceremonii są tak czy inaczej związani z przednią, okrutną i nieprzewidywalną linią frontu naszej nowej wojny z odwiecznym wrogiem – dziką moskowią. Prosto z gorących punktów, dlatego też w mundurach wojskowych, przybyli tu na kilka godzin Wiktor Mojsijenko – profesor katedry języka ukraińskiego Żytomierskiego Uniwersytetu Państwowego im. I. Franki (nominacja „Edukacja”); Taras Kompaniczenko – kobziarz pierwszej wielkości, niezrównany bandurzysta-lirnik, wykonawca autentycznego repertuaru kobziarskiego, artysta ludowy Ukrainy (nominacja „Sztuka”); Mykoła Hołomsza – znany działacz polityczny i społeczny, profesor prawa, zasłużony prawnik Ukrainy (nominacja „Działalność społeczno-polityczna”); Serhij Tatchyn – winnicki poeta i malarz (nominacja „Literatura piękna”). Nie mogli przybyć z działających jednostek wojskowych na wręczenie nagrody Iwan Patrylak – doktor nauk historycznych, profesor, dziekan wydziału historycznego Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Tarasa Szewczenki (nominacja „Nauka”), dlatego nagrodę odebrała jego żona Oksana. Także Yaryna Czornohuz – medyk wojskowy, poetka i aktywistka społeczna, dlatego nagroda znalazła się w rękach jej ojca, znanego kobziarza i poety Jarosława Czornohuza. Pozostaje jedynie gorzko żałować, że o tej cudownej aurze, która panowała przez te dwie godziny w sali, o głębi i aktualności przemyśleń i komentarzy, propozycji i konkretnych przesłań do zwykłych Ukraińców i władzy nie dowie się szeroki ogół nie tylko ukraińskich peryferii, ale i samej stolicy. Tam przemawiał intelektualny kwiat walczącej Ukrainy. Przemawiał językiem serca, przemawiał z bólem, przemawiał Prawdą. Dlatego też przenikał do szpiku kości każdego, kto był tam obecny. Ale… Ten nerw narodu, ta wysokointelektualna siła, która jest zdolna słownie uzbroić lub rozbroić, tak i pozostała krążyć w wąskim kręgu, w swoistej rezerwacji. Czyż wszystko to chłonęły wizerunki geniuszy narodu – Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Łesi Ukrainki, innych koryfeuszy literatury, którzy milcząco-gorzko spoglądali z portretów. Ani kamer telewizyjnych, ani mikrofonów licznych informatorów „jedynie słusznych wiadomości” tradycyjnie nie było. Dla założycieli i kontrolerów posowieckiego i posoligarchicznego dziennikarstwa, które tylko formalnie nazywa się u nas narodowym, takie wydarzenia i taka problematyka tradycyjnie trafia do kategorii, według nich, „nieformatu”. Niestety, nawet w 31. roku niepodległości Ukraińcy w domu wciąż nie mają tej prawdziwie wolnej i niezależnej dziennikarstwa. Tej dziennikarstwa, która problematykę budowania narodu, utwierdzenia ukraińskiego. Zakończenie na str. 6—7. 10–11. PRENUMERATA—2023 Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można prenumerować w oddziałach „Ukrposzty” za pomocą Listu Informacyjnego nr 1 (wkładka nr 1) dodatku do „Katalogu wydawnictw Ukrainy „Prasa pocztą” na 2023 rok (I półrocze)” z dostawą: 1 mies. – 28,39 UAH. 3 mies. – 80,17 UAH. 6 mies. – 154,34 UAH. Można również prenumerować naszą gazetę na stronach internetowych „Ukrposzty” https://pered-plata.ukrposhta.ua/ oraz DP „Prasa” http://presa.ua/

Машинний переклад

Bitwa będzie ciężka, ale Zwycięstwo – za nami

Czas robi swoje – niezauważalnie dla oka, ale nieubłaganie. Trzydzieści jeden lat państwowości Ukrainy wydało swoje owoce, swój plon z tych ziaren, które zasiano na przełomie lat 80. i 90. Z wielkim trudem kiełkowały te pędy na wolnej ziemi, biły je mrozy z Zalesia, wysuszały susze, nadlatywała szarańcza ze wschodniego ordyńskiego Stepu, truli je swoi koczubeje… Ale one wytrwały, przeżyły, nieustannie rosły, aby, gdy nadejdzie czas, odwdzięczyć się swoim gospodarzom, ukraińskiemu narodowi, swoim szczodrym plonem. Tak uformowało się najnowsze ukraińskie społeczeństwo i jego elita, godne miejsce wśród której zajęło także nasze wyższe oficerstwo, generalicja. Wiktor SKORYK Do tego trzeba było wykonać wiele pracy i w porę oraz bezlitośnie wykorzeniać chwasty i selekcjonować elitarne odmiany dla obfitych plonów. I to się stało! Stało się i przejawiło w pełnej sile właśnie wtedy, gdy na naszą ziemię ruszyła horda, aby zniszczyć nasze plony ukraińskiej woli, wolności i twórczych osiągnięć. Wałerij Załużny – oficer Ukrainy nr 1 w wywiadzie dla wydania The Economist: „Ufam swoim generałom. Od początku wojny dziesięciu zwolniłem, bo się nie nadawali. Jeszcze jeden się zastrzelił. Wierzę Syrskiemu. Jeśli mówi mi, że potrzebuje innej brygady, to znaczy, że naprawdę potrzebuje innej brygady. Oczywiście, nie uważam się za najmądrzejszego tutaj. Muszę słuchać i słucham tych, którzy są w polu. Ponieważ inicjatywa istnieje. Muszę słuchać i słucham tych, którzy są w polu. Ponieważ inicjatywa istnieje”. To najnowsze pokolenie wyższego oficerstwa nie traciło czasu na próżno, a skorzystało z tego czasu, który dało im życie oraz elastyczna, być może nie zawsze konsekwentna, ale jednak manewrowa i nieustanna praca politycznego kierownictwa naszego państwa od początku wojny. Tymczasem, gdy w warunkach niemal całkowitej dezorganizacji wojska w wyniku działań i bezczynności poprzedniego politycznego janczarstwa do Rewolucji Godności, która zresztą zmiotła janczarstwo z politycznej mapy naszego państwa, wyższa władza polityczna naszego państwa była zmuszona poprzez swoje błędy i porażki budować drogę do stworzenia nowej armii, zdolnej zatrzymać agresora, Moskowię, która rozpętała wojnę przeciwko samemu istnieniu Ukrainy. Iść drogą politycznych manewrów – niepocieszających i upokarzających porozumień mińskich, których głównym przeznaczeniem była konieczność wygrania czasu na zdobycie doświadczenia przez Ukraińskie Wojsko, w istocie formowanie go z marszu pośrodku wojny, jego zbrojenie, tworzenie przesłanek i czynników efektywnej zdolności bojowej wszystkich Sił Zbrojnych Ukrainy: Wałerij Załużny: „Dla nas, dla wojskowych, wojna zaczęła się w 2014 roku. Dla mnie osobiście w lipcu 2014 roku. I nawet nie wyobrażałem sobie, czym naprawdę jest wojna w 2014 roku. Przeczytałem wiele książek, ukończyłem wszystkie akademie ze złotym medalem, wszystko teoretycznie rozumiałem, ale nie rozumiałem, czym jest wojna naprawdę. Ale przez osiem lat wojny, aż do 2022 roku, i ja, i tacy jak ja, wszystko to doskonale rozumieliśmy. Wszystko, co robiliśmy, kiedy zaczęła się agresja na wielką skalę, to wdrażanie nie tylko wiedzy, którą już mieliśmy w 2014 roku, ale także umiejętności i doświadczenia, które zdobyliśmy od tego czasu. I najważniejsze doświadczenie, które mieliśmy i które praktykujemy niemal jak religię, to to, że Rosjan i jakichkolwiek innych wrogów trzeba zabijać, po prostu zabijać, i co najważniejsze, nie powinniśmy bać się tego robić. I to właśnie robimy. Wszystko, co wydarzyło się 24 lutego, to zwiększenie skali. Wcześniej mieliśmy front 403 km i 232 punkty oporu. A od 24 lutego ten front urósł do 2500 km. I byliśmy stosunkowo niewielkimi siłami, ale braliśmy udział. Oczywiście rozumieliśmy, że brakuje sił. Naszym zadaniem było rozdzielenie mniejszych sił w taki sposób, aby niekonwencjonalną taktyką zatrzymać napór”. Chcę szczególnie podkreślić i rozwinąć istotę i sens tych bezlitosnych, ale precyzyjnych słów generała: „…najważniejsze doświadczenie, które mieliśmy i które praktykujemy niemal jak religię, to to, że Rosjan i jakichkolwiek innych wrogów trzeba zabijać, po prostu zabijać, i co najważniejsze, nie powinniśmy bać się tego robić. I to właśnie robimy”. To credo. To manifest przeciwko tym przekazom, które szeroko funkcjonowały wtedy: „tutaj nie wszystko jest takie jednoznaczne”, „trzeba się dogadać (pośrodku)”, „są dobrzy Rosjanie, a są źli”, „każda wojna kończy się negocjacjami” i tym podobnymi zwodniczymi wirusami myślowymi oraz błędnymi sądami. Wojna Moskowii przeciwko Ukrainie – to wojna z zerowym wynikiem, czyli końcowym i obowiązkowym finałem jej jest całkowite zniszczenie przeciwnika – „ostateczne rozwiązanie kwestii ukraińskiej”, wymazanie narodu ukraińskiego z mapy świata. Generał Załużny to zrozumiał, dlatego działa zgodnie z tym zrozumieniem: … (tych) „wrogów trzeba zabijać, po prostu zabijać, i co najważniejsze, nie powinniśmy bać się tego robić. I to właśnie robimy”! Głównym wyróżnikiem naszego wojska od ordyńskiego wyszkolenia jest wolność, swoboda każdego żołnierza, jego twórczość jako wkład we wspólną sprawę wojskową, decentralizacja działań, inicjatywność każdego żołnierza – od Głównodowodzącego do szeregowego. Demokratyczne społeczeństwo, inna, wolna optyka myślenia daje swoje zwycięskie owoce: „Armia radziecka witała i narzucała jedno pojęcie: dowódca. Ale bycie dowódcą i liderem – to nie to samo. Przy całym szacunku dla pana Surowikina, jeśli spojrzeć na niego, to jest to zwykły pietrowski dowódca z czasów Piotra Pierwszego, powiedzmy tak, derżymorda. Patrzysz na niego i rozumiesz, że albo wykonasz zadanie, albo cię „p...dnie”. A my dawno zrozumieliśmy, że to nie działa. I szczególnie uświadomiliśmy to sobie w 2014 roku, kiedy dowodzić 21-letnimi porucznikami przyszli ludzie po 50-60 lat. Oczywiście, mieliśmy swoich derżymordów, którzy pięściami i bicepsami próbowali zaprowadzić porządek, ale w ukraińskiej armii to nie przechodzi w 100%… Być normalnym zawsze można. Być normalnym oznacza pozostawać człowiekiem w każdej sytuacji – to najważniejsze. Pozostać człowiekiem, stać się liderem. Być mądrzejszym, być silniejszym, być bardziej utalentowanym i w takim przypadku starać się kierować ludźmi. To religia, którą wyznawałem”. Dalej w swoim wywiadzie Głównodowodzący ocenia obecną sytuację na wojnie i nakreśla strategiczne zadania dla SZU. Przede wszystkim mówi o tym, że wróg dawno przygotowywał się do wielkiej ofensywy i intensywnie oraz gwałtownie zwiększał rezerwy w tym celu. I nawet śmiało nazywa terminy – trzy i pół do czterech lat – od kiedy Kreml zaczął przygotowywać się do tej pełnoskalowej ofensywy. Dlaczego mówię o śmiałości i pryncypialności Załużnego? Dlatego, że to ukryte, ale bezpośrednie nawiązanie do 2019 roku, kiedy w politycznym życiu Ukrainy zdarzył się wielki błąd „zmęczenia wojną” i chęci „dogadania się” z Moskwą. Trzy-cztery lata wróg się przygotowywał, a Ukraina w tym czasie szukała oczu Putina. Uczciwa postawa – cześć generałowi! I właśnie problem zasobów jest głównym problemem obecnej wojny. Tak, dzięki heroizmowi narodu ukraińskiego, wytrwaliśmy w pierwszych dniach, a potem miesiącach wojny. Właśnie dzięki desperackiej godności naszego narodu i naszych żołnierzy z pomocą przyszły nam najpierw USA i Wielka Brytania, a potem ten trend zaczął rozprzestrzeniać się coraz szerzej i głębiej. Wróg przez trzy-cztery lata zgromadził zasoby do prowadzenia wojny na wielką skalę na trzy miesiące wojny – z „zapasem”, jak określił, bo liczył na zakończenie tej wojny maksymalnie w dwa tygodnie, a Kijów wziąć w trzy dni. I właśnie to mu się nie udało, i właśnie to stało się niespodzianką nie tylko dla Kremla, ale i dla całego świata. I właśnie to dało nam możliwość doczekania momentu, gdy zaczęła do nas napływać istotna pomoc zbiorowego Zachodu w postaci uzbrojenia, amunicji i ratunkowych zastrzyków finansowych. Obecnie wróg „...skoncentrował się na Donbasie, aby zachować zasoby, które pozostały. Na dzień dzisiejszy sytuacja w Donbasie nie jest prosta. Ale strategicznie jest to sytuacja bez wyjścia dla rosyjskiej armii” – mówi W. Załużny i dalej zauważa: „Więc najprawdopodobniej szukają sposobów na zatrzymanie [walk] i uzyskanie pauzy wszelkimi sposobami: ostrzeliwując cywilów, pozostawiając nasze żony i dzieci, by zamarzły na śmierć. Potrzebują tego do jednego prostego celu: potrzebują czasu, aby zgromadzić zasoby i stworzyć nowy potencjał, aby mogli nadal osiągać swoje cele”. I równolegle robią wszystko, aby nie dać przegrupować się naszym siłom w celu przygotowania nowych kierunków natarcia, rozciągając nasze wojska na kolosalnej długości frontu wynoszącej 2500 km. Tak, nie udało nam się zrobić więcej podczas naszych poprzednich udanych ofensyw, rozwinąć sukcesu do maksimum, bo nam banalnie przez cały czas brakuje na to zasobów. Dlatego dzięki naszej mobilności, kreatywności, mistrzostwu i manewrowości nauczyliśmy się tworzyć warunki do niespodziewanych ataków, ale na rozwinięcie ich z pełną siłą brakuje rezerw. I kiedy nadszedł sezon przejściowy od jesieni do zimy, szerokie działania ofensywne naszych wojsk stały się tymczasowo niemożliwe. Tak, to utrata naszego impetu ofensywnego, inicjatywy. Z czego częściowo skorzystał okupant, który przeprowadził 300-tysięczną mobilizację (a według niektórych obliczeń – ukrytą 400-tysięczną). Tak, jakieś 100–150 tysięcy z nich jest teraz przeznaczonych na „straty”, czyli jako mięso armatnie, ale to mimo wszystko spowolniło nasze wojsko i dało możliwość siłom wroga częściowo się przegrupować, przygotować nowe linie obrony, ściągnąć zasoby. A w tym czasie kolejne 150 000–200 000 przechodzi wzmocnione, przyspieszone szkolenie. „Dlatego następny problem – mówi W. Załużny – który mamy, to przede wszystkim utrzymać tę linię i nie stracić pozycji. To ważne. Ponieważ wiem, że wyzwolić je jest dziesięć-piętnaście razy trudniej, niż nie oddać. Więc naszym zadaniem teraz jest wytrwać. Naszym zadaniem jest, przy pomocy naszych partnerów, bardzo dokładnie śledzić, co tam się dzieje, gdzie się przygotowują. To nasze strategiczne zadanie”. Drugim strategicznym zadaniem Wałerij Załużny nazywa stworzenie rezerw i przygotowanie natarcia wroga, które „może nastąpić w lutym, w najlepszym przypadku w marcu, a w najgorszym – pod koniec stycznia. Może zacząć się nie w Donbasie, a w kierunku Kijowa, w kierunku Białorusi, nie wykluczam też południowego kierunku”. Stąd pilne zadanie zgromadzenia niezbędnej ilości potrzebnej broni, amunicji i przygotowanych wojsk: „Niech wybaczą mi żołnierze w okopach, ale teraz ważniejsze jest skupienie się na gromadzeniu zasobów do bardziej długotrwałych i ciężkich walk, które mogą zacząć się w przyszłym roku”. Trzecim strategicznym zadaniem generał nazywa wzmocnienie i skuteczność obrony przeciwrakietowej i przeciwlotniczej: „Moim osobistym zdaniem, nie jestem ekspertem energetycznym, ale wydaje mi się, że jesteśmy na granicy. Balansujemy na cienkiej granicy. A jeśli [sieć energetyczną] zniszczą… wtedy zaczynają marznąć żony i dzieci żołnierzy. I taki scenariusz jest możliwy. Jaki nastrój będzie u bojowników, wyobrażacie sobie? Bez wody, światła, ciepła czy można mówić o przygotowaniu rezerw do kontynuowania działań wojennych?”. „Mamy już niektóre NASAMS. Niewystarczająco, ale trochę. IRIS-T już jest używany. Niewystarczająco, ale trochę. Po prostu trzeba je zwiększać. Potrzebujemy dziesiątek takich”. Dodam od siebie, o czym poprawnie przemilczał generał: potrzebujemy systemów Patriot! Ale to międzynarodowa dyplomacja. I jeszcze: potrzebujemy dalekosiężnych środków rażenia wroga – to już dawno dojrzało. Na 300, 500, 1000 km zasięgu. Bez tego tej wojny nie da się zatrzymać i wygrać. Jest zbrodnia i nie może ona pozostać bezkarna, bo bezkarność – czy to w społeczeństwie, czy między państwami – prowadzi do jeszcze większych zbrodni, albo i do absolutnego zła – istnienia imperium zła, wzrostu jego apetytów i zakusów – od chęci zagarnięcia Ukrainy, do ogólnoeuropejskich apetytów, od ogólnoeuropejskich do eurazjatyckich i do światowych. I jej pobratymcy zła, potężni i drapieżni, są na świecie i tylko czekają na swoją okazję, uważnie czatują na swoją szansę. Kto do tej pory tego nie zrozumiał, ten jest pełnym chamberlainem. A kto zrozumiał – ten jest zwycięskim churchillem. Cała Ukraina już teraz odchamberlainiła się na ten dzień na swoim gorzkim i dramatycznym doświadczeniu. I teraz jest zbiorowym churchillem. 95% obywateli Ukrainy według obserwacji socjologicznych już to zrobiło. Głównym i decydującym problemem oraz czynnikiem sukcesu, reasumuje Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych Ukrainy, są zasoby. I tu nawet nie chodzi o to, że kosztują drogo (chociaż to też ważne), a o to, że one, zasoby, są wyczerpane, ich już prawie nie ma – z obu stron, i ten, kto je znajdzie szybciej, kto je wyprodukuje więcej, ten zwycięży. Świat nie przygotowywał się do tak wielkoskalowej wojny i teraz nie ma wystarczających zasobów do ich przekazania Ukrainie w krótkich terminach. Moskwa też nie była gotowa na taki opór Ukrainy, dlatego też wyczerpała swoje zasoby. Właśnie dlatego Kreml próbuje umocnić się na ten dzień na tych pozycjach lub nawet je poprawić i osiągnąć chwilę oddechu dla zgromadzenia zasobów i osiągnięcia w przyszłości swojego ludożerczego celu – zniszczenia Ukrainy. Naszym zadaniem, razem z naszymi partnerami, jest nie dać takiej szansy imperium zła, nie dać mu dojść do siebie, nie tracić swojej strategicznej inicjatywy ofensywnej i jednocześnie zaciągać ciaśniej pętlę sankcyjną na szyi tego kolosa na glinianych nogach.

Машинний переклад

Kijów. Dzień 300.

Jewhen BUKET. 20 grudnia rano mieszczanie jechali do pracy metrem. Jechali, a pociągi zatrzymywały się na 10 i więcej minut z powodu słabego napięcia elektrycznego po wczorajszym ataku dronów. Nawet to, że dzisiaj po raz pierwszy od początku wojny otwarto stacje Chreszczatyk i Majdan Niezależności, jakoś nie cieszyło. W końcu to metro – obiekt infrastruktury krytycznej. A w niektórych domach kijowian światła nie ma już ponad dobę. I na razie nie jest to najdłuższe wyłączenie. W listopadzie i grudniu zdarzało się przeżywać nawet trzydobowy brak prądu. Przez 300 dni wypalony wojną Kijów zmienił się, a najbardziej – przez ostatnie dwa miesiące. Kijowianie nauczyli się żyć najpierw między wyłączeniami światła, a potem z wyłączonym światłem. Ładować gadżety w punktach niezłomności, chodzić po kilka razy dziennie pieszo na 20. piętro i czekać na Świętego Mikołaja w schronach, korytarzach i łazienkach. Wczoraj w świąteczną według kalendarza juliańskiego noc, kiedy dzieci czekały na prezenty od Świętego Mikołaja, wróg po raz kolejny uderzył w Ukrainę. W chrześcijańskie święto Rosja zaatakowała miasto, w którym chrzciła się Ruś – matkę miast ruskich, Kijów, dronami z muzułmańskiego Iranu. Z nowej partii 250 sztuk, którą zakupiono niedawno. Z Iranem jest pewna ironia. W latach 90. z tym krajem współpracował stołeczny zakład „Antonow”. I „shahedy” to częściowo nasza konstrukcja. Cała Ukraina może teraz być dumna… i nie tylko z tego osiągnięcia naszego mądrego poradzieckiego kierownictwa, które do ostatniej chwili próbowało utrzymywać „przyjazne stosunki” z Rosją i jej satelitami. Swego czasu, zamiast zniszczyć, przekazało jej pociski manewrujące i samoloty, które teraz co tydzień przeprowadzają zmasowane uderzenia w Ukrainę. Oto jak mądra i dalekowzroczna była nasza ówczesna dyplomacja… Nawiasem mówiąc, pierwszym krajem, który nawiązał stosunki dyplomatyczne z Ukrainą, były Węgry – 3 grudnia 1991 roku. Tak, te same Węgry, które są gotowe kupować od Rosji nośniki energii powyżej ceny maksymalnej ustalonej przez Unię Europejską, które za każdym razem blokują udzielenie pomocy Ukrainie i już od wielu lat widzą nasze Zakarpacie jako część swojego terytorium. KRLD, która gotowa była wysłać na Ukrainę sto tysięcy swoich żołnierzy – na wymianę za zutylizowanych wojaków Putina, też uznała Ukrainę jako jedna z pierwszych – 9 stycznia 1992 roku. Jak widzimy, bardzo wiele na świecie zmieniło się przez 30 lat… Kijów teraz bardzo dobrze wie, czym jest Rosja i jej sojusznicy. W końcu atak na stolicę prowadzony był nie z Rosji, a z Białorusi, która rzekomo do tej pory oficjalnie nie przystąpiła do wojny. A w rzeczywistości od pierwszego dnia udostępnia swoje terytorium, bazy wojskowe, lotniska, placówki medyczne, infrastrukturę na potrzeby swojego sojusznika-agresora, z którym marzy o wskrzeszeniu zza przesiąkniętego wełną szklaną grobowego żelbetonu dawno zdechłego Związku Radzieckiego. Mówią, że nasi w pierwszych dniach spalili pod Kijowem nawet oddzielne jednostki białoruskiej armii, po czym kartoflany führer i jego bulboarmia tak się przestraszyli, że nawet do tej pory kremlowski karzeł (wczoraj po raz pierwszy osobiście przysłał jakiegoś sobowtóra do białoruskiego okręgu federalnego) nie może namówić go do przystąpienia do wojny. Białorusini zapewne rozumieją, że jeśli mimo wszystko zostaną dociśnięci przez moskiewskich maniaków, czeka ich los tak zwanych „ŁNR/DNR”, gdzie całkiem niedawno skończyła się męska populacja i zaczęto wysyłać wezwania do kobiet. A Łukaszenka, choć jest pułkownikiem rosyjskiej armii, nie ma zbyt wielu oddanych ludzi, żeby tak po prostu ich spalać – może nie poradzić sobie z nowymi protestami. Kijów jest teraz w 300. dniu. Codziennie musi leczyć rany, które raz po raz zadaje podły wróg. Ale mimo tymczasowych problemów miasto żyje, zmieniając się w jeden wielki „punkt niezłomności”. Zamiast trolejbusów na ulicach jeżdżą autobusy, ludzie starają się szybko zdążyć zrobić wszystko, co możliwe, aby pomóc armii, sklepy pracują na generatorach, nawet choinka noworoczna, ustawiona dzień wcześniej, zasilana jest z generatora. W 300. dniu wojny poinformowano, że blackout po ostatnich ostrzałach może potrwać do 23 grudnia. Lecz mimo to miasto cieszy się każdą minutą życia bez alarmu powietrznego, które uczą jego mieszkańców coraz silniej nienawidzić Rosję. A jeszcze mamy ponad 1300 kilometrów frontu – aktywnych działań bojowych, gdzie nasi wojownicy światła sumiennie mielą niegdyś „drugą armię świata”. Za dzień lub dwa będzie 100 tysięcy strat u okupantów. Oficjalnie policzonych przez ukraiński Sztab Generalny, bo imperium nie żałuje swoich żołnierzy i ich nie liczy. A do tego kolosalne straty sprzętu wojskowego – na miliardy dolarów, które mogłyby pracować na pokojową rosyjską gospodarkę, gdyby populacja tego terytorium była inna. Ale, jak mawiał klasyk, „mamy to, co mamy”. Właśnie takiego zaciętego sąsiada podsunęła nam historia. Chce się wierzyć, że ta wojna naprawdę zmieni świat. Że te rany, które zadała Ukrainie, nie są daremne. Że będzie to ostatnia wielka wojna na planecie, która zniszczy imperium zła, którego sojusznicy nie będą mogli istnieć bez niego. Cóż, w magiczne dni świąt zimowych i blackoutu można skoncentrować się na formułowaniu właściwych i bardzo konkretnych życzeń na nadchodzący rok. I wszystkie one niechybnie się spełnią. Najważniejsze – wierzyć w Siły Zbrojne Ukrainy. obrony powietrznej i potężnego generatora światła! Staje się modlitewną tarczą nad Kijowem i Orantą nad każdym ziemianką w Bachmucie i Łymanie. Potężną siłę pieśni poczuł każdy, kto przyszedł na jubileuszowy koncert ulubionego i unikalnego zespołu. W którym wszyscy są wolontariuszami, a których synowie w SZU bronią naszej ziemi i pieśni, oddając za nią życie. Chwała wojownikom i wieczna wdzięczność. ...Witali artystów szczerymi słodkimi słowami, obdarowywali prawdziwymi słodkimi miodami. Honorowali dyplomami, certyfikatami, podziękowaniami, medalami. Dziękowała Winniczyzna, Borszczów, Kijów, Sumy, Czerkasy, cała Ukraina. A na zakończenie wszyscy razem zaśpiewali „Mnohaja lita”, życzyli jubilatce służyć swoim talentem Ukraińskiej Pieśni w radości i miłości oraz umówili się, że pierwszy koncert po Zwycięstwie przeprowadzą tutaj, na Górach Pieczerskich. Żeby znów przeżyć te godziny szczęścia z „Darnyczanką”, chyba że z mniejszą dawką bólu. A z większą – radości. A wdzięczność granic nie zna. Dziękuję do nieba, drogi i prawdziwy Artysto, Piotrze Aleksandrowiczu, za to, że trzymacie szyk „Darnyczanki” i po rycersku pielęgnujecie nasz pieśniarski skarb! My już dawno przyznaliśmy wam tytuł Bohatera Ukrainy! Wywiad z P. Andrijczukiem czytajcie w nowym 2023 roku.

Машинний переклад

Mała świeczka

Halina PAHUTIAK Na moim podwórku od kilku lat stoi niewielki sklepik spożywczy. Sprzedaje w nim młoda kobieta, która mieszka w pobliżu. Ma małe dzieci, które bawią się razem z innymi dziećmi na placu zabaw. Ma wielu przyjaciół, którzy czasem, kiedy nie ma klientów, siadają na schodach i rozmawiają, pilnując dzieci. Nie muszę czekać na ogłoszenie końca świata. Nastąpi on wtedy, gdy ta kobieta nie otworzy kiosku o 8 rano i nie zamknie go o 8 wieczorem. Dwa razy w roku – na Boże Narodzenie i Wielkanoc – sklepik jest zamknięty. Ani wyłączenie światła, ani alarm lotniczy nie zmuszą kobiety do opuszczenia swojego posterunku. Podobnie, ona nawet nie jest właścicielką. Przynajmniej jeszcze niedawno nie była nią. Każdego ranka podchodzę do okna – otwarte. Równie zawzięci są dostawcy. W najczarniejsze dni wojny dowożą produkty. I to uspokaja. I nie pytajcie, dlaczego ona nie biegnie do schronu. Bo tu są bloki z wielkiej płyty i schować się nie ma gdzie. Gdyby nie mały biznes, nie tysiące takich kiosków z chlebem, wodą i mlekiem, nie wytrzymalibyśmy. Wczoraj weszłam na „Nową Pocztę”, żeby wysłać prezenty na Mikołaja. Kolejka była duża, ale po 20 minutach wszystko załatwiłam. Nigdy nie widziałam, żeby ktoś pracował tak sprawnie i szybko. Pochwaliłam młodego pracownika, jak szybko i dobrze pracuje, i wie pani, co odpowiedział: „Spokojnie”. Tak ocenił swoją pracę. Niewzruszony spokój – oto co ratuje w krytycznej sytuacji. Jest chasydzka przypowieść o latarni morskiej. Zaczął się nocny sztorm i statki mogły się rozbić, bo ogniska na latarni nie udawało się rozpalić – skończyło się drewno. Dozorca wziął świecę, małą, wszystko, co mu zostało, i zaczął wchodzić na wieżę”. „Dokąd mnie niesiesz, panie?” – zapytała świeca. „Abyś oświetliła drogę statkom, które płyną po morzu”. „Cóż ty mówisz? Mój płomyk jest słaby i mały, nawet twojej celi nie oświetli”. „Świeć, jak możesz i jak umiesz, świeczko, nie proszę od ciebie wiele”, – poprosił ją gospodarz. Kiedy weszli na sam szczyt wieży, mężczyzna zapalił od świecy lampę, także niezbyt dużą, która była otoczona lustrami, i nagle rozbłysło tak wielkie światło, że wszystkie statki, płynące w tym czasie do rodzinnego portu, mogły szczęśliwie powrócić”. Dodam. Małe świeczki do podgrzewania palą się dłużej i lepiej niż wszystkie te pretensjonalne świece zapachowe czy zwykłe wysokie świece. Dopalają się do końca i nie kopcą.

Машинний переклад

Sławnej „Darnyczance” – 60!

Wałerij Załużny podaje liczby – ile potrzeba Siłom Zbrojnym Ukrainy do udanej operacji ofensywnej obecnie – nie tak znowu wiele: 300 czołgów, 600-700 bojowych wozów piechoty, 500 haubic. Koszt tej broni – kilka miliardów dolarów – jest całkowicie osiągalny dla naszych partnerów, zwłaszcza na tle tego, ile tracą ekonomicznie wskutek skutków tej wojny w swoich gospodarkach – tam liczby sięgają już bilionów. Kto jest skąpy i nierozsądny, ten straci więcej. Kto wniesie w porę wkład we wspólną sprawę pokonania zła, ten zyska i zwycięży. I nie broń jest najkosztowniejsza, a amunicja, której potrzebuje Zwycięstwo – to kilka milionów pocisków i rakiet. I znowuż, tutaj najważniejsza nie jest wartość, a szybkość uruchomienia jej masowej produkcji. Wałerij Załużny ostrzega, że przed nami wielkie bitwy, a hurrapatriotyzmem, pogardą i niedocenianiem wroga się nie zwycięży. Trzeba się przygotowywać – konsekwentnie, z rozumem i z całą odpowiedzialnością. I ostrożnie stawia póki co minimalne zadania – wyjść na ten stan frontów, który istniał na 23 lutego tego roku. Mówi o tym właśnie tak, wychodząc z dostępnego stanu zasobów i uzbrojenia. Tak, nie wszystko, co mówi publicznie podczas wojny Naczelny Dowódca, trzeba rozumieć dosłownie. Są też inne przesłanki – co mówić, jak mówić, a o czym przemilczeć, a gdzie i skłamać. Widzę to w jego wywiadach, w jego artykułach, widzę to w dynamice. I też nie mogę teraz o tym mówić. Czas i fakty w przyszłości wszystko ustawią na swoich miejscach. I wszystko, co niejawne, stanie się jawne. Na wszystko przyjdzie czas. A najważniejsze – wiedzieć i wierzyć, że nadejdzie także czas naszego Zwycięstwa. Bo mamy profesjonalnych, nowoczesnych generałów, utalentowanych oficerów, inicjatywnych i zręcznych żołnierzy, za którymi stoi i których wspiera cały ukraiński naród. Bój będzie ciężki, ale Zwycięstwo będzie nasze, bo to Zwycięstwo – to nie tylko nasza wolność, to właśnie nasze istnienie. Sława Siłom Zbrojnym Ukrainy! Sława Ukrainie! Halyna DACIUK, dziennikarka Ktoś powiedział, że dzisiaj przeszli samych siebie. A może osiągnęli jeszcze jeden szczyt. Błyskotliwa kultura wykonawcza, przemyślany w najdrobniejszym szczególe repertuar. Jeden oddech, wspólna tonacja i jeden strój. Absolutne przeżywanie każdej zwrotki. Ta doskonałość udzielała się sali i, niczym potężny powerbank, ładowała ją żywą energią pieśni. Więc goście tak samo emocjonalnie reagowali na każdą melodię, starając się nie pomylić w uczuciach. I wstawali, by wyetchnąć historię o koszowym Kałnyszewskim, i przychylali niebo dla dziecka, i lecieli z siwą kukułką do ogrodu, i kalinę rwali, i starodawną kaplicę ze złotymi obrazami widzieli, kwitli niebieskim lnem, i oczywiście nalewali czarę, żeby kule nie brały, żeby szable mijały... I oklaskiwano długo i w takt. Śpiewała dusza, i ostro, gdzieś pod łopatką, przeszywała nuta re. Na granicy raju i bólu razem z „Darnyczanką” modliła się pieśnią Ukraina! Tak, oni pracowali i przygotowywali się. I bardzo, bardzo chcieli spotkać się ze swoimi widzami. I nie mieli wątpliwości, że koncert się odbędzie. Nawet wczoraj, kiedy na Kijów leciało 40 rakiet, artyści pewnie robili ostatnią próbę przed występem. Bo dla nich jest oczywiste, że ukraińska pieśń jest zawsze na czasie. I wydaje się, że dzisiejsza niewiarygodna historia jeszcze raz zapieczętowała tę aksjomat. Na próbie nagle zadzwonił telefon, dobrze, że mama go nie wyłączyła: „Synu-u-u, jak ty?” Ptaszkiem wybiegła z sali, by usłyszeć: „Wszystko dobrze, mamo!” Porozmawiała z synem i promienna stała się dla darnyczańskiej rodziny. Kiedy wojownik z frontu błogosławi mamę na pieśń, to pieśń staje się święta! Ona nabiera siły przeciwlotniczej. Jubileuszowy koncert właśnie się zakończył. Hetman i Książę ukraińskiej pieśni, przy okazji – kierownik artystyczny zasłużonego ludowego chóru „Darnyczanka” Petro Andrijczuk naprawdę był szczęśliwy. Brawo, Maestro!

Машинний переклад

“...Trzyma i zmusza do życia”: nagroda imienia Iwana Ohijenki

Taki był znak Boży, że w przerwie między bombardowaniami stolicy przez raszystów 15 grudnia udało się przeprowadzić nagrodzenie i uhonorowanie laureatów nagrody imienia Ohijenki. W tym roku wydarzenie odbywało się w historycznie znaczącej dla Ukraińców sali Narodowego Muzeum Literatury imienia Tarasa Szewczenki. Georgij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy Wojna całkowicie „przepisała” programy i scenariusze podobnych wydarzeń oraz zobowiązała każdego (jako etyczny egzamin) do światopoglądowego przemyślenia utrwalonych zasad życiowych, ideologemów, które przez wieki wprowadzano w mentalne środowisko ukraińskości. Na ceremonii wielu uczestników w mundurach wojskowych, podobnie jak sami laureaci. Wszak w tych czasach decydującym kryterium dla konkursowiczów stała się tematyka wojenna. Nie tylko w twórczości poety, naukowca, artysty, ale i w bezpośrednim udziale, w walce z moskiewszczyzną, na froncie. Wielu znanych, twórczych i utalentowanych ludzi z bronią w ręku stanęło w obronie Ukrainy. Nie wszystkim było dane być bezpośrednio obecnymi. Powiedzmy, nagrodę dla znanej poetki Jaryny Czornohuz ze znanej pisarskiej dynastii Czornohuzów odbierał jej ojciec, gdyż ona w tym czasie przebywała na pierwszej linii frontu, gdzie już straciła 5 marca swojego bliskiego przyjaciela – dowódcę piechoty morskiej ze sławnego rodu Hewaków. 1 września skończyłby zaledwie 28 lat. Również nie zdołał otrzymać pozwolenia od dowódcy na wyjazd do Kijowa utalentowany młody naukowiec Iwan Patrylak (nominacja „W dziedzinie nauki”), „zlecając” odebranie wysokiego wyróżnienia własnej żonie. A oto profesorowi z Uniwersytetu Żytomierskiego, znanemu literatowi i językoznawcy Wiktorowi Mojsience udało się być osobiście. Jego błyskotliwa, treściwie głęboka przemowa o źródłach, historyczno-kulturowej ciągłości Ukraińskiego Słowa została gorąco przyjęta przez obecnych, podobnie jak pełne uczuć, wysoce patriotyczne słowo Tarasa Kompaniczenki, połączone z przejmującą gamą jego muzycznej poezji. Za aktywną działalność społeczną, wolontariacki i obywatelski czyn, profesjonalną pracę w ramach frontu i tyłów dla zwycięstwa, za wsparcie i organizację wielu wojskowo-patriotycznych projektów (seria 20 filmów popularnonaukowych „Od Światosława do Niebiańskiej Sotni”, biblioteka „Ukraińskiego Wojownika”; wsparcie wojowników, działaczy kultury i ukraińskiej prasy…) nagrodę im. I. Ohijenki otrzymał Mykoła Hołomsza. To właśnie ten przykład moralno-etycznego stanu duszy, kiedy cnota ludzkiego Słowa jest zgodna z tak samo odpowiedzialnym Czynem. Bezsprzecznie, taką skąpą telegraficzną informacją nie da się przekazać atmosfery światoodczuć, które otulały ciepłem, dobrem, wiarą w Zwycięstwo tę elegancką salę, gdzie tworzył się renesans ukraińskiego ducha. Bo w dodatku do wypowiedzianego przez wojowników-artystów brzmiały natchnione, z dotknięciem tajemnych strun ludzkich uczuć, słowa Pawła Mowczana – przewodniczącego komitetu nagrody imienia Iwana Ohijenki; profesjonalne i głęboko poruszające rzeczy, wypowiedziane przez akademika Narodowej Akademii Sztuki A. Czebykina, profesora, opętanego badacza bezcennego dziedzictwa Ohijenki M. Tymoszyka; dyrektora Żytomierskiego Kolegium Artystycznego M. Pokropywnego (zastępca przewodniczącego komitetu), szefa hromady Brusiłów i zastępcę przewodniczącego Żytomierskiej Obwodowej Administracji Wojskowo-Cywilnej, przekonująco dowodząc, że Ukraińcy walczą o swoją Tożsamość, a zatem Państwowość. A nad tym wydarzeniem unosił się dźwięk wolności i duchowego rozbłysku utworu muzycznego K. Stecenki, wzniosłość szlachetnego słowa poezji J. Czornohuz, inspirująca muzyka zespołu „Dniepr”. I cała ta więź Wojowników-Poetów, Artystów, Śpiewaków, Recytatorów i Mędrców, którzy otrzymali szczęśliwą chwilę bycia razem, odczuwając duchowe pragnienie bycia Ukraińcami, rodzili tę niepowtarzalność wiecznej prawdy, potwierdzonej Słowem Szewczenki: „Nie ma na świecie Ukrainy, / Nie ma drugiego Dniepru”. To poczucie wielkiej rodziny, ukraińskiej jedności, duchowej soborowości kipiało w tym miejscu pamięci narodowej, które przeżyło niemało wstrząsów, zwycięstw, wchodzeń na szczyty wolności, kiedy wydawałoby się, że ostatecznie upadli zmęczeni na ciernistej drodze. Jednak, jak pisał Iwan Ohijenko w 1918 roku w „Ukraińskiej kulturze”, w tym najtrudniejszym okresie narodowo-wyzwoleńczych zmagań: „Ukraiński naród – to ten bajkowy olbrzym, który gdy go rąbali na dwoje – to i siły stawało dwakroć, gdy rąbali go dalej – to siła wciąż rosła i rosła, wciąż na wrogów z bojem szła…”. Wydaje się, że właśnie tę niepohamowaną Ohijenkoską wiarę w niezłomność ukraińskiej siły przynieśli do sali Szewczenki Laureaci-Wojownicy, dowodząc na polu bitwy, że pozostali wierni swojemu Narodowi, Ukrainie. A jeszcze – przynieśli Prawdę. Takim nie można nie wierzyć, nimi nie można się nie zachwycać, bo każdy ruch tych mężnych i jednocześnie wyrafinowanych dusz zaświadcza, że to właśnie ci Ukraińcy, na których trzyma się nasza Ziemia, Państwo, jej Niepodległość. Kiedy zdarza się ten Boży dar i dochodzi do rozbłysku ich dusz, woli, uczuć? Oczywiście wtedy, gdy naturalny talent, wysoka wiedza łączą się z wysokimi dążeniami, ideałami wolności i sprawiedliwości. One właśnie formują tę szczerą prawdę, kulturalność, szlachetność, ukraińskość. Ich słowo, spojrzenie, rozmyślanie, nawet gest tworzą jakąś niewidzialno-widzialną wewnętrzną energię, i nawet ci, którzy cieszą się iluzjami o „dobrych ruskich”, już nigdy nie będą zdolni bawić się obłudną ideą „braterstwa”, fałszywymi i pozornymi rykiem o „jednorodności” i „wiecznej przyjaźni” z moskwicinami. O takich chce się powiedzieć słowami wybitnego Ukraińca I. Łypy, który w lwowskim okresie życia przyjaźnił się z I. Ohijenką, który opublikował jego cytaty w czasopiśmie „Nasza kultura”. „Nasz państwowy zryw niegasnącym ogniem zapali wszystkie żywe ukraińskie dusze – mówił Iwan Łypa – i przyniesie odpowiedni plon. Święty ogień, który śmiało zapaliliśmy, już nigdy nie zgaśnie. To jest to, co przeżyje nas i stworzy najwspanialsze legendy na Ukrainie”. Bez patetycznej heroiki, nie wywyższając naszych dzisiejszych laureatów-zwycięzców pośród setek i tysięcy im podobnych, ale słowa Łypy odniesione są właśnie do takich rycerzy honoru. Utalentowanych, intelektualnych, patriotycznych, szczytowo-duchowych postaci, etycznie schludnych, którzy dobrowolnie poszli na front bronić Ukrainy, ojczystej ziemi, Narodu, pamiętając uwagę Świętego Pisma: „Według czynu, zgodnie ze swoją drogą człowiek znajdzie zapłatę”. Wśród tych wysokodostojników jest i Serhij Taczyn. Skromna, szlachetna postawa Człowieka, Wojownika, Poety, który jakby przepraszał, że udało się przebrać w cywilne i chociaż trochę pobyć w naturalnym dla siebie stanie życiowym. Bo potem znowu walki, straty, przeczucie lepszego i codzienne pielęgnowanie wiary w zwycięstwo. Ale tylko taką, o jakiej niedawno napisał mały chłopiec z Wołynia: „Oczywiście, ja także chcę pokoju na Ukrainie i żeby spłonęła moskwa”. Zapoznając się z jego poetycką twórczością, czujesz, że filozoficzno-liryczne, cierpiące i wrażliwe słowo nie ma, chyba, swojej końcowej stacji. Ono – jest wieczne, bo kipi uczuciowością serca. Ty z wysiłkiem wibrujesz – pod sercem, na dnie, w głębi… ty dzwonisz i huczysz, niczym dzwon, który zwołuje na alarm... ty zapomniane wspomnienie o wierszach i prozie między nami, o słownych światach, które formują się za imionami. O swoich i obcych, o skazaniu pierwszego kroku, i o tych, którzy wrócili w niebo na długo przed terminem. Nasi zmarli nad nami chylą przezroczyste twarze. nasi zmarli czekają na nas i czekanie im przystoi. Dopóki ci, którzy między nami – na szczęście! – żywi i zdrowi, choć otchłań nad nimi co noc pęcznieje od krwi. gdzie czerwonym po czarnym naszymi zmarłymi szyte to, co nas pojedynczo trzyma i zmusza żyć. Trwożnie i silnie, z wiarą w niezdolność Narodu, który, w rzeczywistości, nas „trzyma i zmusza żyć”. Ta napisana przez Serhija „Struna” w 2014 roku, jednak obecnie brzmi jeszcze wrażliwiej, głośniej, kontrastowiej, jakby dzwoni wiecznością w poza-czasie. A jeszcze – pragnieniem życia, walką, nadzieją, wiarą w zwycięstwo i „żeby spłonęła moskwa”. W ustach tego dziecka – prawda. Egzystencjalne uświadomienie nieuchronności tego, że wojny będą odbywać się dopóty, dopóki nie „spłonie niedoimperium”, nie zginie antyludzka, krwiożercza mentalność tego haniebnego wytworu przyrody, który nazywa się głębinowym i wielkim narodkiem, któremu wymyślono fałszywe przezwisko – „ruscy”. To surogatowe zbiorowisko ludobójców, maruderów, gwałcicieli i kradziejów kur, włożywszy na głowę, nie zdejmując ani w dzień, ani w nocy, czapkę-uszankę z napisem „trzeci rzym”, cały czas próbuje władać światem, a jeszcze obrzydliwiej – być naszym „bratem”, „jednorodnym”, nie chcąc nawet myć rąk po łokcie we krwi. Nie ma czemu się dziwić, wszak kłamstwo, fałsz, kradziejstwo prawdy i historii założone jest w ich zwierzęcym kodzie. One były w podstawie ich „państwowotwórstwa”, „dyplomacji”, ordyńskiej polityki. Zamiast historii – bajki, zawsze przy tym nazywając agresję i zagarnięcie „zjednoczeniem odwiecznie ruskich ziem”. Takim był ich początek, analizując działania iwana (IV) groźnego, takim będzie koniec putina-zbieracza, po uszy umoczonego w błocie nieprawdy i zła. Przypomnijmy, żeby w pełni rozumieć moskiewską politykę błędu, jak koronując się na carstwo, groźny w Konstantynopolitańskiej gramocie podrobił 35 podpisów z 37, ogłaszając się następcą rzymskiego imperatora i pierwszym moskiewskim carem. Tak, pigmeje zawsze byli chciwi wielkości. Jednak, nie uda się bezustannie oszukiwać świat, narody, gwałcić historię. Jak i nie wyjdzie moskalom pokonać ukraińską prawdę niesłychanym kłamstwem. Ta wojna ostatecznie pogrzebała iluzje nawet u tych „nie wątpiących”, którzy spodziewali się jakoś dogadać. A dla innych, którzy wciąż igrają z „dobrymi ruskimi”, wątpiąc w dzikość i nienawiść do Ukrainy, istnieje dobra rada i nakreślona perspektywa, sformułowana przez Iwana Ohijenkę podczas tłumaczenia Biblii z oryginalnych starohebrajskich i greckich tekstów na język ukraiński. Twierdzi się tam: „Kto bowiem żywi wątpliwości, podobny jest do fali morskiej, którą wiatr pędzi i miota”. A żeby nie zamienić się w kłębowisko, jedynym antidotum musi stać się hasło i działanie – „Nie wierzmy!”. Tak, jak to wyraził prawie 5 lat temu w wymownym wierszu B. Stelmach: „Nie wierz Moskalowi jak psu”. Przecież nie można nawet dopuszczać myśli, że ten „naród” jest zdolny nieść na chorągwiach cerkwi Gundiajewa choćby coś podobnego do prawdy, ponieważ „nie może drzewo złe rodzić owoców dobrych”. Jednak nie tylko rodzimi „ruskomirowcy”, ale i niektórzy zachodni „demokraci” mieli i mają nadzieję na ugodowość ze zdegenerowanym imperium. Swego czasu, na trzy tygodnie przed ogłoszeniem przez Ukrainę Niepodległości, 41. amerykański prezydent G. Bush senior wygłosił zdradzieckie przemówienie w Radzie Najwyższej, wzywając Ukraińców do rezygnacji z „nacjonalizmu” na rzecz majaczącego na horyzoncie erefimperium. I co?! W tym samym tonie, niestety, nadal brzmią zaklęcia ze strony niektórych europejskich liderów o „zachowaniu twarzy” putinowskiej Rosji – państwu-terroryście, agresorze, nawet kosztem poświęcenia ludzi i ziem Ukrainy. Podobne nastroje przeszkadzają w efektywnym i sprawiedliwym rozporządzeniu aresztowanymi finansowymi i materialnymi aktywami agresora na rzecz obrony i odbudowy zniszczonej infrastruktury gospodarczej i społecznej Ukrainy. „Miłośnicy pokoju” znów pragną reinkarnować tego potwora, nie chcąc znać strasznej etnocydnej tragedii Ukraińców, dokonanej przez raszystowską Moskowię. Kiedyś już próbowano zaprosić do „śmiertelnego tanga” Hitlera i spółkę. Taniec kata i ofiary się nie udał. A dalej – wojna światowa. Taka zapłata i kara za ugodowość. Podobnie może stać się i teraz, gdy próbuje się zaszczepić ogólnoludzkie (europejskie) wartości do ostu azjatycko-moskiewskiej despocji. Na próżno! Bo kiedy „na mordorze zniszczyli wolność, dlatego nigdzie nie ma na ziemi ani narodu, ani takiego rodzaju, jak wszyscy przeklęci Moskale” (I. Derkacz). Ta absolutnie dokładna i adekwatna do sytuacji charakterystyka pojawiła się w przestrzeni informacyjnej od razu 16 grudnia, po wydarzeniu poświęconym Ohijence w Narodowym Muzeum Literatury im. T. Szewczenki, kiedy raszyści przeprowadzili kolejny zmasowany atak rakietowy na Kijów. Prawdziwość słowa jakby przeniosła się od Ohijenki, szanowanych laureatów i uczestników uroczystego wydarzenia do innych środowisk, stanów, wspólnot, napełniając zbiorniki ukraińskiego Ducha zarówno heroiką muz, jak i nienawiścią do Moskali. Wielki Budziciel Narodu Ukraińskiego I. Ohijenko tworzył go zawsze takim, rozdzielając dobro i zło, światło i ciemność, miłość do Ukrainy i nietolerancję wobec jej wrogów, kładąc w fundament naszej Tożsamości cztery kamienie węgielne – kulturę narodową; ojczysty język ukraiński; prawdę historyczną; ukraińską Cerkiew, stając się strażnikami naszej Państwowości. Właśnie na tej duchowej podstawie wyrasta obecnie siła, moc i odwaga Sił Zbrojnych Ukrainy. To o takim Ohijence w swoich listach pisał wybitny ukraiński metropolita Andrzej Szeptycki, jako „o najwyższym dla nas autorytecie we wszystkich sprawach, jako przewodniku życia chrześcijańskiego i narodowego”. Dziś można z pewnością powiedzieć, że jest on i naszym największym autorytetem dla życia Państwowego, strażnikiem Ducha narodowej Prawdy, Suwerenności, Soborowości i Wolności.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ponieważ mówią po rosyjsku. Taka polityka redakcyjna de facto państwowego nadawcy wywołała pytania jeszcze w zeszłym roku. Zapadł w pamięć materiał z historii Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” z komentarzem Pawła Mowczana, którego podpisano po rosyjsku… Czyż to nie rusyfikacja kosztem podatników? Zapewne wielu ludzi wolałoby usłyszeć wyjaśnienia od władzy, dlaczego takie rzeczy dzieją się w republice parlamentarno-prezydenckiej, ale na próżno. A jeśli władza tego nie komentuje – oznacza to, że właśnie ona nie dopuszcza innego punktu widzenia. Społeczeństwo w stanie głębokiego kryzysu humanitarnego potrzebuje nie tylko apeli wysokich rangą urzędników, ale i słowa wsparcia od autorytetów moralnych narodu. Jak dawno w rządowej telewizji zwracali się do Ukraińców zwierzchnik UKGK Światosław Szewczuk, zwierzchnik PCU Epifaniusz, pisarze Oksana Zabużko i Jurij Szczerbak, religioznawca Ihor Kozłowski, aktorka Ada Rohowcewa, obrońcy praw człowieka Josyp Zisels i Myrosław Marynowycz, historyk Wołodymyr Serhijczuk, językoznawca Pawło Hrycenko?.. Listę można kontynuować. Wojna pokazała, że istnieje wielkie zapotrzebowanie na słowo drukowane! Pomimo znacznej liczby zniszczonych przez wroga mocy poligraficznych, zlikwidowanych redakcji gazet, wzrostu cen i deficytu papieru – czasopisma wychodzą! Na przykład w Kijowie, jeśli nie zdążyło się kupić w dniu wydania „Słowa Proświty” – można już nie szukać, wykupiono. Kiosków stało się mniej, ale są. Jak nie podziękować dziennikarzom lokalnych wydawnictw, którzy zdołali przygotować przynajmniej po jednym wydaniu dla mieszkańców swoich wyzwolonych miast – „Obriji Iziumszczyny” w obwodzie charkowskim, „Zoria” w Łymanie. Przykro, że obecnie prasa drukowana ukazuje się głównie na zasadach wolontariatu, a władza, zasłaniając się ustawą o wywłaszczeniu, nawet nie obiecuje choćby w czymś pomóc. Jednocześnie uchwalana jest ustawa „O mediach”, która ustanawia szereg ograniczeń dla mediów i wbrew europejskiej tradycji wzmacnia kontrolę nad ich działalnością. Rada Najwyższa nadała Narodowej Radzie ds. Telewizji i Radiofonii nie tylko specjalne uprawnienia, ale i podniosła pensję przewodniczącego do 241 tys. hrywien miesięcznie, a członkom tego organu – do 186 tys. hrywien plus premie w wysokości 30 procent. To przecież kosztem podatników, nie zapominajmy! Czy trzeba przypominać, że obecnie setki dziennikarzy stały się przesiedleńcami, bezdomnymi, straciły pracę, ale władzę nie interesuje, za jakie środki żyją, zapomniano o nich. I nie tylko o nich. Ważną i terminową sprawę wykonał Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy i jego przewodniczący Mychajło Sydorżewski, wydając na zasadach wolontariatu od razu dwie książki – „Wiosna uzbrojona. Antologia liryki wojennej” oraz „Kroniki okupacji i oporu. Pierwsze miesiące wojny”. Oddajmy sprawiedliwość wydawnictwu „Lira-K” i jego dyrektorowi Witalijowi Zaryckiemu za operatywność i jakość poligraficzną. Szczególne podziękowania dla autorów za treść! W pierwszym zbiorze zamieszczono wiersze 142 poetów. Nie podejmuję się kogoś wyróżnić i przytoczę opinię Wiaczesława Huka, który na stronie „Ukraińskiej gazety literackiej” napisał m.in.: „Na stronach książki, wśród setek poetyckich wersów, oko raz po raz wyłapuje słowa, które zapamiętuje się na zawsze, bo ich niezgłębiona podstawa sięga źródeł historii narodu ukraińskiego i jego pamięci historycznej. Na przykład poetka Natalja Dziubenko-Meys w swoim utworze zwraca się do świętej Marii: „Wybacz i przeprowadź, święta Mario,/ Przez czarną noc powszechnej biedy…”. A oto jaki zaiste ponury apokaliptyczny obraz zniszczonego przez rosyjskich faszystów ukraińskiego miasteczka maluje poetka Inna Kowalczuk: „…i rude pióra gołębi/ niesie wiatr po odłamkach cegły…”. Tak samo na jednym oddechu czyta się drugą książkę. „To realne historie ludzi, którzy przeżyli koszmar pierwszych, najcięższych miesięcy wojny i okupacji… Opowieści o oporze wobec najeźdźców w pierwszych miesiącach wojny i pierwsze zwycięstwa nad wrogiem… Opowieści ludzkiej biedy, opowieści bólu, cierpień, opowieści strachów, niepokojów i niezłomności ludzkiego ducha”, – napisał we wstępie Mychajło Sydorżewski. A nagłówki szkiców są wymowne: „Wojna: dzień pierwszy” Petra Hajworonskiego, „Z pęknięcia serca” Łesi Stepowyczki, „Bucza: rozstrzelana wiosna” Serhija Kulidy, „Sto dni Szerokiej wojny” Wasyla Czepurnoho… Szczęście i mnie spotkało dołączyć do zbioru szkicem o donbasowcach, którzy walczą na Wschodzie. Wśród bohaterów opowieści jest były deputowany, obecnie ratownik medyczny Jehor Firsow, który mówi, że porozumiewanie się po ukraińsku jest najważniejsze: „Język – to rzecz, która odróżnia swoich od obcych. Naszego języka – nie podrobić!”. Tak, język walczy i zwycięża, i dlatego wszelkie wysiłki na rzecz jego popularyzacji w te ciężkie dni należy tylko witać. Dlatego podziękujmy przewodniczącemu odeskiego oddziału Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy Jurijowi Rabotinowi, który w mieście, będącym stale pod ogniem wroga, przeprowadził online tradycyjny konkurs „Język ukraiński – język jedności”. Według jego słów, prace twórcze nadesłało prawie tyle samo uczestników, co w poprzednich latach, a temat jest jeden – obronić kraj i nasze wartości. Mijający rok zabrał życie wielu godnym ludziom, pokłon ich pamięci. Jednym z nich – prawdziwy strażnik ukraińskiego słowa Iwan Mychajłowycz Dziuba został pochowany 24 lutego i jest pewna sprawiedliwość w tym, że jedna z ulic Kijowa decyzją rady miejskiej bez zwłoki otrzymała jego imię jeszcze w tym samym roku. Myślę, że stosownie będzie zacytować jego słowa, które napisał kiedyś na moją prośbę jako życzenie dla młodego pokolenia: „Niech każdy idzie swoją drogą. Ale pożądane jest, aby ta droga prowadziła do Ukrainy, a nie od niej!”. Idźmy dalej, słowem i czynami broniąc Ukrainy, do zwycięstwa! dryk. Z ważnym nowym osiągnięciem muzealników powitali żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy, przewodniczący Rady weteranów i uczestników działań wojennych Połtawskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego Wiktor Lebiediew, naczelnik wydziału turystyki i dziedzictwa kulturowego Połtawskiego komitetu wykonawczego Witalij Pawłow, regionalny przedstawiciel Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej w obwodzie połtawskim Ołeh Pustowhar. Mówcy podkreślali: zaprezentowany projekt wystawowy – to wkład muzealników w ukraiński front historyczny. Ważne, że w przeciwieństwie do rosyjskiej pseudohistorycznej obrzydliwej propagandy, różnorodnych mitów-bajeczek Rosjan o Mazepie i mazepińcach, zaproponowano prawdę historyczną na podstawie źródeł naukowych. Oczekuje się, że wystawę obejrzą studenci, historycy, krajoznawcy, uczniowie starszych klas szkół Połtawy, mieszkańcy okręgów starostyńskich gminy, wszyscy chętni. Połtawskie biuro UIPN Zdjęcie: oficjalna strona FB muzeum „Pole Bitwy Połtawskiej”

Машинний переклад

Waga słowa

Wspominając wydarzenia tego strasznego, krwawego roku, który mija, myślę o tym, jak wojna nie tyle zmieniła – ona wywróciła nasze życie, wielu zabrała, okaleczyła – pamiętamy, nie wybaczymy, pomścimy się. W kraju, który broni się przed okrutnym wrogiem, następuje przewartościowanie utrwalonych zjawisk, pojęć, wydarzeń. Niewiele rzeczy nie straciło na wartości. Wśród nich – słowo ojczyste, wypowiedziane, wyśpiewane, drukowane. Ihor ZOC, dziennikarz Od 24 lutego 2022 roku nowego, szczególnego znaczenia nabrały Hymn Ukrainy, dawne pieśni powstańcze. „Oj u luzi czerwona kałyna…” brzmi z każdej stacji radiowej, z dzwonków telefonów. Nawet w radiu „Szanson” patriotyczny kontent muzyczny odbierany jest naturalnie. Czy warto było tak długo zwlekać i przeszkadzać w ukrainizacji naszego eteru? Jednocześnie, moim zdaniem, komponent informacyjny radiowego eteru, w szczególności nadawcy publicznego, jest zbyt ogólny – wiadomości są nieoperacyjne i powierzchowne, niewiele jest doniesień z terenu. „My pół roku spędziliśmy w piwnicy we wsi pod Wełyką Nowosiłką i jedynym źródłem informacji dla nas było radio. Wszyscy już uciekli, a my wciąż mieliśmy nadzieję usłyszeć o przebiegu wydarzeń na naszym kierunku i co nas czeka, a tego nie było. Że ostrzeliwują, wiedzieliśmy i bez radia” – wspomina moja koleżanka Natalia, która straciła już mieszkanie w Doniecku w 2014 roku, a teraz i dom w tamtej wsi… Jedyny telemaraton w pewien sposób zmonopolizował informacje o wojnie, są włączenia z regionów, są eksperci. Ale nie bez powodu ten informacyjny symbioz jest krytykowany za nadmierne zaangażowanie władz. Ludowi deputowani i eksperci, którzy nie są zachwyceni działaniami monowładzy w zakresie polityki wewnętrznej – do maratonu nie są dopuszczani, a całe trzy kanały telewizyjne „Pryamiy”, 5-ty oraz „Espreso” są odłączone od masowego odbioru. Dlaczego władza tak postępuje z najbardziej patriotycznymi mediami – nie wiadomo. Przypominam, że do 24 lutego tylko jeden „Pryamiy” z okazji 350-lecia autora pierwszej europejskiej konstytucji, wojownika, myśliciela, dyplomaty, bojownika o wolność Hetmanatu od moskiewskiej ordy, hetmana Pyłypa Orłyka niedawno w Połtawie zaprezentowano książkę autorstwa zastępczyni dyrektora ds. naukowych muzeum „Pole bitwy pod Połtawą” Ludmyły Szendryk. Nowe wydawnictwo historyczno-krajoznawcze ujrzało światło dzienne dzięki Połtawskiemu obwodowemu oddziałowi Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz osobistemu wsparciu przewodniczącego oddziału, deputowanego rady obwodowej Mykoły Kulczynskiego. A 16 grudnia hetmana uczczono jeszcze prezentacją potężnego projektu wystawowego „Mazepieńcy – bojownicy o niepodległość Ukrainy”. Wystawę stworzyli naukowcy muzeum „Pole bitwy pod Połtawą” przy wsparciu ambasady Szwecji. Ten kraj w czasach Mazepy – Orłyka i teraz – jest naszym sojusznikiem, pomaga Ukraińcom odeprzeć tego samego okrutnego wroga, co ponad 300 lat temu. O nowym projekcie opowiedziały dyrektorka muzeum Natalia Biłan, jej zastępczyni Ludmyła Szendryk co tydzień transmitował Kroniki niewypowiedzianej wojny 2014–2015, a goście tego kanału niemal codziennie mówili o nieuchronnej eskalacji agresji wojskowej Federacji Rosyjskiej. Takie same ostrzeżenia słyszeliśmy także z ust zagranicznych ekspertów, dyplomatów w „Espreso”, ale władza ignorowała wszystkie przestrogi. Dokładnie tak samo władza nie zważa teraz na żądania społeczeństwa, by przywrócić trzy kanały telewizyjne szerokiemu widzowi. Jednocześnie przeszedł przemiany parlamentarny kanał telewizyjny „Rada”. Wbrew wieloletniej tradycji, kanał telewizyjny Rady Najwyższej nie transmituje jej posiedzeń i nie daje głosu przedstawicielom wszystkich frakcji. Przypomnę, że w ciągu ostatnich dwóch lat ustały także radiotransmisje posiedzeń, na których przyjmowane są ustawy. Takie wrażenie, że nasz parlament teraz pracuje potajemnie przed narodem. To oburzające naruszenie praw i wolności obywatelskich. Czyż za uzurpację władzy w jednych rękach i dyktaturę trzy lata temu głosował naród ukraiński? Przykro, że władza wielu swoich decyzji po prostu nie wyjaśnia. Zachciało się, naruszyli lub obeszli prawo – zrobili je pod swój władczy interes. Do tej pory nie wiadomo, z jakiej racji tworzą kanał telewizyjny FREEДОМ, wlewają w tę strukturę znaczne środki, a przy tym on „wieszczajet” po rosyjsku. Oglądam materiał z wyzwolonej przez Siły Zbrojne Ukrainy wsi w obwodzie donieckim i słyszę, jak miejscowy mieszkaniec – jedyny, który pozostał wśród ruin, na pytanie korespondenta po rosyjsku odpowiada piękną ukraińszczyzną, a jego tłumaczą na rosyjski – na kogo to pracuje? Na agresora – daremny trud, a jeśli na zagranicę, czy nie po to, by podsycać mit o „jednym narodzie”?

Машинний переклад

„Mazepincy – orędownicy niepodległości Ukrainy”

W tym roku z inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej oraz zgodnie z Uchwałą Rady Najwyższej pamięć wybitnego hetmana Pyłypa Orlyka jest upamiętniana na szczeblu państwowym. 16 grudnia z tej okazji w Państwowym Historyczno-Kulturalnym Rezerwacie „Pole Bitwy Połtawskiej” odbyła się prezentacja projektu wystawienniczego „Mazepincy – orędownicy niepodległości Ukrainy”. Jego celem jest popularyzacja wiedzy o wybitnych Ukraińcach, orędownikach niepodległości naszego państwa. Chodzi o najważniejsze etapy życia i działalności Pyłypa Orlyka, Andrija Wojnarowskiego, Kostia Hordijenki, Hrihorija Herciyka, Fedora Myrowycza, Fedora Nachymowskiego, Klyma Dowhopołyjego, Dmytra Horlenki, Hanny Orlyk, Hryhora Orlyka.

Машинний переклад

Закінчення статті «Rok Ohiyenki: z czego raduje się i dlaczego smuci dusza Wielkiego Ukraińca», с. 1

Rok Ohiyenki: z czego raduje się i dlaczego smuci dusza Wielkiego Ukraińca

Dokończenie. Początek na str. 1 w Ukrainie postawiłaby na pierwszym miejscu. Z uwagi na to, spróbuję fragmentarycznie przejrzeć znaczące wydarzenia Roku Ohiyenki. Skorzystam, na wzór Marii Matios, z wybranych stron ze swojego „Dziennika”. Tym łatwiej mi to robić teraz, bo do większości wydarzeń, o których będzie mowa, byłem przychylny jako bezpośredni uczestnik lub organizator-wykonawca. Dlatego też notowałem na gorąco, kiedy wszystko, co prosiło się o uwiecznienie na papierze, jeszcze nie traciło drżenia duszy, emocjonalnych zabarwień, posmaku pierwszego dotyku sercem. Robię to z przekonującą wiarą, że kiedyś misja i czyn przez nikogo i nigdy nie ujarzmionego ogólnoukraińskiego tygodnika „Słowo Proświty” stanie się dla patriotycznie nastawionych młodych naukowców źródłem badania ruchu ohiyenkowskiego w Ukrainie. Przecież ten ruch, jak i cała sprawa, o którą całe życie walczył Iwan Ohiyenko (metropolita Iłarion), przez wiele lat rozwijał się zazwyczaj wbrew i na przekór, w warunkach potężnego oporu władzy, a w ostatnich latach – obojętności czy wręcz otwartego ignorowania przez wpływowych włodarzy. 2 stycznia: Jubileusz z „łyżką dziegciu” w najwyższym dokumencie Dzisiaj – 140 lat Iwana Ohiyenki. Jestem przekonany: jak i przez wszystkie lata jego nieprostego „powrotu” do Ukrainy, władza będzie dalej milczeć. Tam, na wszystkich jej szczeblach, osobno i w zdenacjonalizowanych oraz rosyjskojęzycznych mediach, z upartą obojętnością nigdy nie interesowano się – ani ogromem tego, co zrobił ten Wielki Ukrainiec dla Ojczyzny, ani Lekcjami z jego karkołomnego, podobnego do wstępowania na Golgotę i dlatego pouczającego życia. Wydawałoby się, można było się ucieszyć, że w przyjętej pod koniec ubiegłego roku uchwale Rady Najwyższej Ukrainy „O obchodach pamiętnych dat i jubileuszy w 2022-2023 latach” po raz pierwszy w historii niepodległej Ukrainy imię Iwana Ohiyenki wpisano na listę wybitnych osobistości, które zaleca się honorować na szczeblu państwowym. Ale z czego się cieszyć? Z błędu, który dopuszczono w dokumencie, przygotowywanym przez kilka miesięcy i przechodzącym przez ręce dziesiątek „ekspertów”? Ohiyenko urodził się nie 14, a 2 stycznia. To jeśli nie mylić nowego i starego stylu liczenia czasu. No a drugie – za co szanować? Dokument proponuje Ukraińcom pamiętać tę osobistość jako, cytuję, „cerkiewnego, społecznego i politycznego działacza, historyka cerkwi, językoznawcę, leksykografa, pedagoga”. A gdzież określenie – „wybitny ukraiński budowniczy państwa”? Gdzie „uczony-encyklopedysta”? Przecież był szefem rządu URL, ministrem dwóch znaczących ministerstw – oświaty i wyznań. Już nie mówię o zasługach naukowych, które uznał świat, a u siebie w domu odbierają go do dziś jako „leksykografa”. Przecież wszystkie jego liczne dzieła, wydane i niewydane, na kilkadziesiąt tomów w ogólnej objętości, mają nie cerkiewny, nie leksykograficzny, a przede wszystkim narodotwórczy, państwowotwórczy, historyczny, językoznawczy, kulturologiczny, filozoficzny, teologiczny aspekt… Całkiem oczywiste: tej Radzie Najwyższej Ohiyenkę opłaca się przedstawiać właśnie tak: cerkiewnik, polityk, działacz społeczny. Władzy nie opłaca się pokazywać i szanować Ohiyenki jako męża stanu. Bo wtedy na jego tle wielu obecnych „mężów stanu” z dyplomem „uniwersytetu truskawieckiego” wyglądałoby – pod względem intelektu, woli, działań, patriotyzmu – jednak żałośnie. Oto o tych akcentach i należy, i czas mówić już publicznie. 20 stycznia: Ohiyenko we Lwowie Nieoczekiwana kontynuacja wykładu online na platformie Instytutu Pamięci Narodowej. Lwowska władza krajowa zaproponowała zdalne spotkanie-rozmowę. Czwartek, 11.00 – zawsze dumny i niezależny Lwów udostępnił swoje fale na półtorej godziny. Inicjator wydarzenia – Departament Oświaty i Nauki Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej. Po wykładzie zrodziły się nowe projekty i propozycje. 11 stycznia: Zainteresowało się Radio Społeczne Dzięki inicjatywie znanego dziennikarza Wasyla Szandry na falach Ogólnoukraińskiego Radia Społecznego weszła na antenę oto ta rozmowa: o jasnych i ciemnych stronach naszych losów, o wielkim i podłym, prawdzie i krzywdzie, pryncypialności i konformizmie — przez pryzmat losu mało poznanego i godnie nieocenionego w domu Wielkiego Ukraińca. 24 stycznia: Wstrzemięźliwy optymizm ze spotkania z żytomierską władzą Właśnie z Żytomierza. Spotykałem się z zastępcą przewodniczącego tamtejszej władzy krajowej Jurijem Denysowcem. „W sprawie” jubileuszowego Ohiyenki. Młody (wiekiem pasuje mi na syna), wykształcony i patriotycznie nastawiony mąż stanu mile zaskoczył inteligencją, wiedzą i konkretami – w rozmowie i planach (to jest to, czego często brakuje w naszych korytarzach władzy). Może i rzeczywiście „lody ruszyły”. I wkrótce o Żytomierszczyźnie turyści, a i mieszkańcy obwodu, będą wiedzieć nie tylko jako o „kraju partyzanckiej sprawy” oraz „ojczyźnie Korolowa”. Zatem pojawił się po tym spotkaniu „wstrzemięźliwy optymizm”. Sądzę, że dalej będzie... 14 stycznia: Inicjatywa Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Z inicjatywy Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej odbył się pierwszy publiczny wykład przez sieć YouTube. Organizator i moderator wydarzenia Bohdan Hałajko pod wieczór przesłał liczne opinie od tych, którzy wysłuchali tego wykładu „na żywo” podczas transmisji lub w nagraniu. Szczególnie wzruszyła wykładowczyni ze Lwowa Nadija Szymeczko, która zorganizowała oglądanie wykładu dla wszystkich swoich wychowanków w auli Kolegium Wydawców i Redaktorów Ukraińskiej Akademii Drukarstwa. Teraz ten wykład jest dostępny na YouTube i każdy może go obejrzeć w dogodnym czasie – pod wyszukiwaną nazwą „Iwan Ohiyenko: 12 mało znanych faktów z życia i działalności”. 18 stycznia: Konferencja na uniwersytecie im. Drahomanowa Na propozycję Pawła Mychajłowycza Mowczana przeprowadzamy wspólnie („Proświta” i Fundacja im. metropolity Iłariona-Ohiyenki) pierwsze ogólnoukraińskie wydarzenie naukowe. Na bazie uniwersytetu pedagogicznego im. Drahomanowa. Z wyjściem transmisji do sieci. Wydarzenie miało wymowną nazwę – „moskwa gnębi nam ciało i duszę”. Ciekawy i nasycony program. Część plenarną posiedzenia otwierał mój nowy multimedialny referat. Z inicjatywy międzynarodowego informacyjno-analitycznego czasopisma naukowego „Granit nauki” publikuję mało znane i, w pewnej mierze, sensacyjne fakty z życia Ohiyenki (Iłariona). O tym również można było przeczytać w styczniowym wydaniu „Słowa Proświty”. 3 lutego: Plakat „10 językowych przykazań Ohiyenki” Ten plakat Fundacja imienia metropolity Iłariona (Ohiyenki) uruchomiła pięć lat temu z okazji 135-lecia gorliwego obrońcy naszego języka. Według danych z sieci, wtedy udostępniło go ponad 15 tysięcy Ukraińców. Może teraz, z okazji 140-lecia, uruchamiając go ponownie w sieci, proponuję swoim przyjaciołom przyczynić się do pokonania tej liczby. Może pora wspólnie i realnie, a nie tylko w słowach, walczyć i z jawnymi wrogami oraz nienawistnikami języka ukraińskiego w szkołach, na uniwersytetach, w organach państwowych, i wśród naszych braci z poczuciem chochoła-małorosjanina? Żeby się wyspał, otrzeźwiał, zastanowił, odpowiedział przede wszystkim sam sobie: w jakim języku mówić w swoim rodzinnym domu, na swojej rodzinnej ziemi? I jaki obowiązek oraz przed kim on ma? 20 lutego: “Naukę o obowiązkach wobec języka ojczystego” – każdemu uczniowi i studentowi. Oficjalnie zwróciłem się listownie do kilku obwodowych administracji państwowych (szczególnie lwowskiej i żytomierskiej) z propozycją, aby jako pierwsze zrealizowały wspólnie z Fundacją im. metropolity Iłariona (Ohijenki) niezwykle aktualny obecnie projekt: zapoczątkować tradycję wręczania każdemu absolwentowi szkoły na święcie ostatniego dzwonka egzemplarza podarunkowego legendarnej pracy Ohijenki “Nauka o obowiązkach wobec języka ojczystego” – na samodzielną drogę życia. W diasporze ta książeczka przez dziesięciolecia nie pozwalała naszym rodakom zarazić się chorobą asymilacji i udowadniała obcym, że Ukraińcy to jednak naród, ze swoją odrębną historią i swoimi niepowtarzalnymi bohaterami. Książka jest faktycznie gotowa do druku i czeka na ludzi nieobojętnych, aby zaczęła pracować na rzecz utwierdzenia ukraińskiej Ukrainy. Czy znajdzie się wielu takich nieobojętnych wśród władzy? 29 marca: Jak Ohijenko “pomógł” dzisiaj ukraińskiej armii. Dziś mija 50 lat od dnia śmierci Iwana Ohijenki (metropolity Iłariona). Ale on, tak jak Stepan Bandera, tak jak dziesiątki naszych sławnych poprzedników, którzy już stali się symbolem, sumieniem, siłą narodu, walczy i dzisiaj z odwiecznym ukraińskim wrogiem – zdziczałym rosyjskim agresorem. Walczy swoimi tekstami, testamentami, niezłomnością i wiarą w niezniszczalność Ukraińskiej Ukrainy. Tego dnia, przy wsparciu Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej, planowana była moja otwarta wykładnia o Wielkim Ukraińcu w najważniejszej sali Żytomierszczyzny – regionalnym akademickim teatrze im. I. Koczerhy. Oczywiście wydarzenie odłożono. Ale rodacy chcieli ten dzień uczcić jakoś szczególnie. Dlatego zadzwoniła kierowniczka muzeum Ohijenki w Brusiłowie Switłana Iwaniwna Karaś. Zapytała: co robić z tymi środkami, które “zarobiło” Muzeum w ostatnich miesiącach ze sprzedaży książek serii “Spóźniony powrót” w akcji odbudowy zniszczonej przez bolszewicki reżim cerkwi św. Zmartwychwstania w Brusiłowie? (Świątynię władza moskiewska na Ukrainie zniszczyła dlatego, że w niej chrzcił się i brał ślub Iwan Ohijenko). Ta akcja ma prawie 10 lat. Jej istotą jest to, że część nakładu każdego wydanego pod marką i kosztem Fundacji im. metropolity Iłariona (Ohijenki) nowego tomu niedrukowanych dotąd na Ukrainie utworów I. Ohijenki z kanadyjskiego archiwum w serii “Spóźniony powrót” przekazywana jest do Brusiłowa. Do sprzedaży w muzeum na zasadach charytatywnych. Wszystkie środki co do kopiejki za nie dotąd stale przekazywano na odbudowę od zera tej cerkwi (sprawą skutecznie opiekuje się obecny przewodniczący brusiłowskiej wspólnoty, wielki patriota swojego kraju i miłośnik Ohijenki Wołodymyr Habeneć). Przelano tam już kilkadziesiąt tysięcy hrywien, które “zarobił” Ohijenko swoimi zawsze aktualnymi książkami. Tym razem zarówno u brusiłowskich braci, jak i u mnie pojawiła się jednomyślna myśl – przelać te środki na potrzeby naszych dzielnych i niezłomnych obrońców. A zatem, Ukraińskiej Armii. Dzisiejszy konkretny wkład Ohijenki w nasze Zwycięstwo – 5000 hrywien. 7 czerwca: Na dobry uczynek zawsze znajdą się i anioły, i szatani. W Żytomierzu w tymczasowej sali teatru obwodowego (Miejscowa przestrzeń okołokulturalna przy ul. Skorulskiego) odbyła się wyjazdowa, już piąta w tym roku, moja wykładnia “12 nieznanych epizodów z życia Iwana Ohijenki” – z okazji jego 140-lecia urodzin, 50-lecia śmierci oraz 60-lecia wydania w Londynie pełnego, kanonicznie uznanego, przekładu Biblii na ukraiński autorstwa Ohijenki. Inicjatorami tego niezapomnianego spotkania została znana w Żytomierzu deputowana i działaczka społeczna Ludmyła Zubko oraz dwoje jej kijowskich współmyślicieli – Wiktorija Sołohub i Andrij Melnyk. Bo to nie tylko plakaty unowocześnionego Ohijenki (dość udany ruch), ale też poszukiwanie (wynajem) pomieszczenia, benzyny, auta, i promocja wydarzenia, i publiczność, której było niespodziewanie dużo. Prowadzący ceremonię nagradzania laureatów nagrody Iwana Ohijenki 2022 roku w Narodowym Muzeum Literatury. Od lewej do prawej: zastępca przewodniczącego Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej Jurij Denysoweć; przewodniczący jury, szef Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta” Pawło Mowczan, zastępca przewodniczącego jury, dyrektor Żytomierskiego Kolegium Sztuki im. I. Ohijenki Mykoła Pokropywnyj; występuje tegoroczny laureat Taras Kompaniczenko

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Sala była przepełniona. Kilka wniosków z mojego wyjazdowego wykładu multimedialnego w Żytomierzu. 1. Ludzie stęsknili się za prawdziwym, uczciwym, czasem gorzkim, ale bez przesady i sztuczności, Słowem. 2. Ludziom znudzili się kanapowi eksperci, którzy zajmują się słowotokiem, własnym PR-em czy nie wiadomo czym. 3. Ludzi obraża, gdy uważa się ich za stado baranów, których zachowanie i nastroje można regulować i dawkować wybiórczymi informacjami – to pozytywnymi, to negatywnymi: jak ułoży się karta politykom. 4. Słowo i czyn Ohijenki-państwowca ma dziś większe zaufanie i siłę niż władzowy ekspert z parówkami w rękach przed kamerą. 5. Na dobry uczynek zawsze i wszędzie znajdują się i anioły, i szatani. 6. Po 140 latach ukraińska władza wciąż nie zna, nie czyta Ohijenki i jemu podobnych twórców państwowości, nie podąża za ich arcyaktualnymi testamentami. Wstrzemięźliwy optymizm budzi tu chyba tylko to, że publicznie już nie hańbią tego imienia, a obiecują „godnie uczcić” oraz „opracować środki” na kolejną rocznicę. 7. Przyjemne jest to, że w centrum Żytomierza oraz w budynku Obwodowej Administracji Państwowej opublikowano główne cytaty Wielkiego Ukraińca. 8. Przez lata po odsłonięciu pomnika I. Ohijenki w Żytomierzu z grubym błędem gramatycznym na pozłacanych literach postumentu, miejscowa władza tak i nie posłuchała moich wielokrotnych apeli do niej: usuńcie jedną zbędną literę w tym napisie, nie hańbcie ani samego Ohijenki, ani naszego Języka. A zatem, nadal na szeroką skalę produkujemy całkowitą niepiśmienność. 9. Zaskoczyła mnie fraza z opinii jednego z promotorów wydarzenia – Andrija Melnyka: „Spotkanie z twórczością Ohijenki – to narodziny ognia przyszłości i nowych inicjatyw”. Szczerze chcę wierzyć, że tak bywa. Dziękuję nieobojętnym żytomierzanom oraz nowym współmyślicielom poznanym po wykładzie! 27 września: „Zmartwychwstanie soborna święta Ukraina” w Narodowym Muzeum Literatury. Kolejne spotkanie z „niewygodnym” dla każdej władzy Iwanem Ohijenką. To było spotkanie nie ze mną, a przeze mnie – z zawsze nowoczesnym, a dziś arcyaktualnym Iwanem Ohijenką (metropolitą Hilarionem). Temat napełnionej ekspresją niezwykłej „lekcji” z niebywałym szeregiem multimedialnym – „Zmartwychwstanie soborna święta Ukraina: 12 mało znanych faktów”. A sensacją wieczoru był po raz pierwszy odtworzony cyfrowo Jego Głos – fragment nagranego w Kanadzie w 1961 roku wspomnienia byłego ministra Oświaty Rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej i autora scenariusza przeprowadzenia na Placu Sofijskim 22 stycznia 1918 roku pierwszego Dnia Jedności Ukrainy. Zostaną również zaprezentowane nowe wydania Ohijenki z serii „Spóźniony powrót” oraz o nim. 16 października: O spocie reklamowym „Studenci KNU, którzy zmienili kraj”. Z okazji rocznicy założenia Uniwersytetu Kijowskiego z platformy strony „Nowoje Wremia” w sieci rozpowszechniany jest dwuminutowy spot promocyjny „Studenci KNU, którzy zmienili kraj”. Tutaj, w towarzystwie Hruszewskiego i Drahomanowa widzę też portret jeszcze jednego znaczącego absolwenta Uniwersytetu św. Włodzimierza – Iwana Ohijenki. Jakimiż zasługami Ohijenki publicznie chwali się alma mater? Czytam i oczom nie wierzę – no takimi, jak w uchwale Rady Najwyższej: „działacz cerkiewny, językoznawca, wprowadzał język ukraiński w nabożeństwach, stworzył słownik języka literackiego ukraińskiego”... A o tym, że jako pierwszy przeszedł na wykładanie po ukraińsku na tym samym uniwersytecie już jako docent, za co go z tego uniwersytetu wyrzucono, że był ministrem oświaty, szefem rządu? O tym – ani słowa. Takie wrażenie, że tekst ten układał nie uniwersytecki uczony – rzetelny znawca historii przede wszystkim samego uniwersytetu, a niedouczony student. Albo laborant jakiejś katedry niehumanitarnego profilu... 9 listopada: Wykład publiczny w schronie. Odbywało się to w schronie Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej (KPBA), w sakralnym dla stolicy miejscu – na Włodzimierskiej Górce. Wydarzenie przeprowadzono z błogosławieństwa Błogosławionego Metropolity Kijowskiego i całej Ukrainy Epifaniusza, z inicjatywy Pełnomocnika ds. ochrony języka państwowego Tarasa Kremenia oraz namiestnika monasteru św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach arcybiskupa wyszogrodzkiego Agapita oraz przy udziale rektora KPBA protojereja Ołeksandra Trofymluka, wszystkich wykładowców i studentów tej osobliwej w państwie uczelni. Dwa z wielu możliwych emocjonalnych wniosków dzisiejszego Dnia ukraińskiego piśmiennictwa i Naszego Języka: 1. Alarm przeciwlotniczy nie przeszkodził temu znaczącemu dla mnie wydarzeniu. Podczas przenoszenia sprzętu multimedialnego i znacznej liczby krzeseł z uwieńczonej portretami prawdziwych światłych umysłów duchowej wielkości ziemi ukraińskiej Auli do tej samej wielkości schronu, który znajduje się na dolnym piętrze, nie straciliśmy ani jednego słuchacza, który przyszedł wcześniej dotknąć rozumem, duszą i sercem mało znanego jeszcze Czynu Wielkiego Ukraińca Iwana Ohijenki. 2. Tak zainteresowanej i wdzięcznej publiczności dawno nie miałem. Wykład trwał znacznie dłużej niż planowano. A potem, już w westybulu, po odwołaniu alarmu przeciwlotniczego prawie przez tyle samo czasu było pytań, przemyśleń, wrażeń... Kilku studentów zgłosiło się do pisania prac licencjackich na podstawie utworów Ohijenki. Kilku jeszcze chciało książek. Kilku prosiło o autograf. Kilku chciało nagrania Głosu. Nie mogę nie cieszyć się z przekonującej myśli o tym, że w murach tego legendarnego zakładu rośnie, formuje się i utwierdza nowa ukraińska elita, jej duchowy kręgosłup. Doczekał się nasz naród właśnie takiej elity, która nie zdradzi, nie sprzeda się, która przygotowuje się, by być Patriotyczną, Profesjonalną, Porządną. 3. W sali na pełną moc, po raz pierwszy właśnie tutaj, brzmiał żywy głos Metropolity Hilariona. Majestatyczny, nawołujący, dźwięczny, młodzieńczy, ładujący każdego słuchacza niesamowitą energetyką myśli i działania. Mam takich nagrań jego kanadyjskich wystąpień nie na jeden dziesiątek cennych pod względem historycznym stron. Dałem słowo przed tą publicznością, że rozszyfruję i opublikuję tutaj, na stronach nie mniej legendarnych „Prac KPBA”. Niedawno udało się przegrać z rozmagnesowanej od czasu kanadyjskiej taśmy te wystąpienia-wspomnienia na cyfrę, tym samym przedłużając ich przebywanie w naszym wykrwawionym z komponentu narodowego polu informacyjnym. A zatem, Bój Ohijenki o Ukraińską Ukrainę, mówiąc słowami z tytułu programowej pracy samego jubilata „Nasz bój o państwowość”, – trwa. 21 listopada: Co zauważyła amerykańska „Swoboda” W ciągu 45 lat pracy w naszym różnorodnym pod względem mentalności i zasad bycia środowisku dziennikarskim rzadko spotykałem się z takim faktem. Chodzi o sytuację, gdy odległy od ciebie kolega-dziennikarz życzliwie promuje gdzieś albo twój materiał, albo twoje stanowisko. Mój krajan i brat w „grupie krwi”, Mykoła Hryń, od ostatnich lat mieszka w Ameryce. Zauważył na mojej stronie na Facebooku niedawny post o wykładzie publicznym w schronie przeciwlotniczym i postanowił opowiedzieć Amerykanom o tym, zwykłym już dla nas, kijowskim ekstremum. Materiał szybko opublikowała legendarna „Swoboda” – najstarsza w zachodniej emigracji ukraińskojęzyczna i myśląca po ukraińsku gazeta. Niezmiennie ukazuje się w New Jersey od 1883 roku. Zatem w przyszłym roku minie 140 lat. I ona wciąż żyje – w wersji papierowej. Posiada także potężną stronę internetową z archiwum wszystkich numerów. Dziennikarz Mykoła Hryń przed wyjazdem za ocean zdążył spłacić synowski dług swojej małej ojczyźnie – napisał i wydał historię swojej rodzinnej wsi Kozackie na Bobrowyszczyźnie. Przywrócił również kilkuset stronami prawdę sąsiedniej Kobyszczy, która przez wiele lat była dla jego krajanów stolicą włości. Mówił, że wzorem dla tej jego wieloletniej pracy był dla niego mój dwutomowy „Wsie”, który zabrał do Ameryki. Dlatego też podziękował w tak niezwykły sposób. Piszę o tym nie po to, by chwalić się przed przyjaciółmi niespodziewanym rozgłosem o zwykłym dla mnie w czasie wojennym wykładzie. A po to, by zwrócić uwagę na utraconą przez wielu naszych braci w zawodzie pradawną tradycję Ukraińców – dobroczynność i życzliwość, dobroduszność i uczciwość wobec siebie nawzajem. To naprawdę ta postawa, na którą stać teraz daleko nie każdego. A zwłaszcza w zawodzie twórczym. Bo okrutne życiowe wichury, które coraz silniej chłodzą nasze losy, często czynią nas również bardziej bezdusznymi, zazdrosnymi, obojętnymi. Mówię tak, ponieważ znam opinie na temat wpisów z Ameryki mojego współmyśliciela i kolegi, prawdziwego artysty ludowego Ukrainy Anatolija Matwijczuka, oraz jego bolesną reakcję na to zjawisko. A bratu Mykole dziękuję do ziemi i życzę postępu na jego szerokich i przewidywalnych amerykańskich rozstajach. 1 grudnia: Pierwszy film z wątkami o życiu Ohijenki Latem ubiegłego roku telewizja „1+1” zaprosiła mnie, bym został konsultantem i komentatorem filmu popularnonaukowego „Tajemnicze manuskrypty”. Z krótkiej rozmowy telefonicznej dowiedziałem się, że to kontynuacja wielkoskalowego historycznego projektu dokumentalnego „Ukraina. Powrót swojej historii”. W nowym filmie badana jest zawiła sprawa zabójstwa metropolity Jerzego Jaroszewskiego. Przed zabójstwem, Ukrainiec z pochodzenia, metropolita Jaroszewski aktywnie badał historię Ukrainy. Oczywiście znał się z Iwanem Ohijenką. I z tego powodu koledzy z „1+1” zaproponowali mi, bym to skomentował. Na początku podszedłem z nieufnością do tego projektu, znając reputację kanału telewizyjnego. Jednak dla dobra Ohijenki mimo wszystko się zgodziłem. Dziś minął rok, odkąd ten film wszedł na ekrany. Tworzyła go młoda grupa dziennikarzy telewizyjnych. Autor pomysłu i prowadzący Akim Halilow, reżyser Tetiana Szowkun, operator Kateryna Hucol, autorzy scenariusza Rusłan Szaripow oraz Wołodymyr Omelczenko. Moim zdaniem Iwan Ohijenko w tej historii, z moimi szczegółowymi komentarzami w trzech wątkach, wygląda przyzwoicie. Te komentarze nagrywano w Państwowym Archiwum Historycznym oraz w sakralnym domu metropolitalnym Soboru Mądrości Bożej w Kijowie. Ciekawy szczegół: przez rok ogólna statystyka wyświetleń tego filmu, wliczając późniejsze platformy sieciowe, wynosi 2 miliony 688 tysięcy 150. W tym na YouTube – około 40 tysięcy. 18 grudnia: Skład „Spóźnionego powrotu” przy świecach Nawet w warunkach wojny nie mogłem przerwać pracy nad projektem „Spóźnionego powrotu”. Właśnie doczytałem przy dwóch świecach skład 22. tomu. Jest on wyjątkowy, myślę, z dwóch powodów: 1. Zamyka niezauważone po raz kolejny przez władzę aż trzy tegoroczne jubileusze Iwana Ohijenki (metropolity Iłariona): 140-lecie od dnia urodzin, 50-lecie odejścia oraz 60-lecie wydania ukraińskojęzycznego przekładu Biblii, kanonicznie uznanej przez cały świat chrześcijański. 2. „Spóźniony powrót” poddaje pod osąd nieobojętnej społeczności być może najbardziej znaczące i, niestety, być może najmniej znane na Ukrainie jego dzieło – pod względem objętości zgromadzonego mało znanego materiału dokumentalnego, detektywistycznej i jednocześnie ekspresyjnie nasyconej linii fabularnej, siły wpływu na czytelnika. Jest to „Metropolita-męczennik Arseniusz Macijewicz”. Dzieło dziwnie współbrzmiące z obecnymi ukraińskimi realiami. Autor porusza zadawniony, niezwykle aktualny problem Misji i Czynu tak zwanej elity narodu spośród inteligencji. Jak obdarzona przez Boga talentami Osobowość może i jest powołana własnym sumieniem oraz nabytą rzetelnością do obrony Prawdy? Wbrew silnemu oporowi najwyższych czynników władzy. Na przekór obojętności i strachowi rzekomych przyjaciół-współmyślicieli. W warunkach dominacji w środowisku społecznym zjawiska kolaboracjonizmu, sprzedajności, ugodowości, zdenacjonalizowania i degradacji duchowej. Kosztem własnego życia. Właśnie za prawdę, wypowiedzianą bez strachu w oczy carycy Katarzynie II, kazała ona zamurować niepokornego metropolitę-Wołyniaka żywcem w Twierdzy Szlisselburskiej. W tym dziele można odgadnąć wiele autobiograficznego z życiorysu samego autora. Bardzo pragnę, aby książka ujrzała światło dzienne w przyszłym roku. Na rocznicę urodzin Iwana Ohijenki. Może z Bożą pomocą uda się. Zamiast wniosków Parafrazując tytuły napisanych na obczyźnie dwóch głównych epopei poetycko-prozatorskich bohatera tej opowieści – „Wiekowe nasze rany” oraz „Nasz bój o państwowość”, można z pewnym posmakiem zarówno goryczy, jak i nadziei powiedzieć: wiekowe rany narodu ukraińskiego jeszcze się nie zagoiły. Co więcej, znów zakrwawiły w milionach dusz przez otwarty przez znienawidzonego wroga Ukrainy – rosyjskiego agresora – ognisty front na całej Ukrainie. I nasz bój o państwowość znów trwa… Zatem i jego, świadomego państwowca i „pokornego modlitewnika o lepszy los narodu ukraińskiego” Iwana Ohijenki (metropolity Iłariona), bój o państwowość trwa… Mykoła TYMOSZYK

Машинний переклад

Ihor ŁUCENKO: „Maraton o długości życia, jak inaczej?!”

29 listopada. Odsuń się, puszysta pupo! – mówię do małego psiaka przy wejściu do klatki w Wuhłedarze. Ostrzał się skończył, biegnę truchtem wzdłuż chruszczowca, a psina przeszkadza. Nie biegnę tam, gdzie chodnik, lecz wąskim pasem asfaltu tuż przy samej ścianie budynku. Dlatego że ostrzał był przeciągły, powolny, rozłożony w czasie. Spadały „grady”, z pięciu kilometrów rzucano niekierowane rakiety z helikopterów, ale naprawdę niebezpieczny był tylko on. Artylerzyści wroga smakowali wieczność przed sobą, nigdzie się nie spieszyli, pracowali na precyzję. I nie jest faktem, że już skończyli. Nasz kabel złapał 7 odłamków, praca została tymczasowo wstrzymana. Rano biegłem tak samo, w drugą stronę, teraz zaś na mojej drodze były świeże leje, grunt był miękki, w nim grzęzły nogi. Rano ciemne budynki huczały od przeciągów. Każde mieszkanie miało swój głos, a ponadto trzepotały na wietrze jakieś szmaty, stukały jakieś przedmioty. Ludzie stąd odeszli, i budynki już nie wstydzą się ożywać, dźwięczeć i rozmawiać, zwłaszcza w nocy. Z klatki wychodzi kobieta, witam się z nią. Psiak, poczuwszy wsparcie, delikatnie chwyta mnie zębami za nogę, bardzo ostrożnie, i pyta wzrokiem swoją właścicielkę – jakby mówił: mam dalej, dobrze robię? ****(imię psa ukryto ze względów bezpieczeństwa), przestań! – mówi kobieta do zwierzątka, a ja się śmieję i biegnę dalej. 30 listopada Wojna zimą i wojna latem to dwie zupełnie różne wojny. Okna Wuhledaru gwiżdżą przez całą dobę. Wiatr dniem i nocą poluje na nasze ciepło; wystarczy się gdzieś zapóźnić – i życie szybko ucieka z ręki czy nogi. Aby je przywrócić, aby przepędzić lodowaty paraliż, potrzeba czasu. Człowiekowi, który powoli marznie, coraz trudniej myśleć, słabnie wola; ogromna, niekończąca się zima zasłania sobą przyszłość. Przeciwnik też cierpi. Widziałem, jak wprost na pierwszej linii Rosjanie palili piecyk, zdradzając dymem swoją pozycję. Najwyraźniej uważali chłód stepu za większe niebezpieczeństwo niż ostrzał artyleryjski. Ale ja myślę o czym innym. Moja droga na front prowadzi obok mogił moich krewnych, którzy zmarli z powodu Hołodomoru. To jest dosłownie tak, a w wyobraźni widzę, jak patrzą oni z tamtego świata, gdy jadę na tę dawną wojnę. Mówią do mnie: „Ten twój dzisiejszy chłód to tysięczna część chłodu zimy 1932–33. Broń, którą masz dziś w rękach, jest tysiąc razy ostrzejsza od tej, jaka była u nas. Z lat naszych cierpień wyrosło twoje szczęście; jesteś tą cząstką naszego rodu, o którą złamie się ich broń. Ty, choć nie jesteś najsilniejszy spośród nas, ale twoimi rękami śmierć będzie śmiercią, a życie – życiem”. 1 grudnia Kurachowe. Zimno. Wiatr niesie ulicą suchą pozostałość lata, bakenbardowy poeta wciąż trzyma się na cokole, a budynek naprzeciwko już osypał się od ciężkiego rosyjskiego pocisku. Pół godziny temu w centrum miasta eksplodowało kilka ślepych pocisków – wydarzenie o znaczeniu lokalnym. W jednym ze sklepów miejscowa mieszkanka pyta sprzedawcę, gdzie były wybuchy, a ten wyjaśnia. „A ja nic nie słyszałam!” – dziwi się ona czystą ukraińszczyzną. Wchodzę do innego sklepu i tutaj również swobodnie odpowiadają mi po ukraińsku. Pytam sprzedawczynię, czy daleko stąd spadło. Ona głęboko wzdycha. – Jak tylko usłyszałam, to prawie tu padłam! – pokazuje miejsce między ladą a ścianą. Kilka tygodni temu w pobliżu taki sam ślepy ostrzał przerwał życie dwóch żołnierzy. Jak mi opowiedziano, przeszli zacięte walki, ale nie uniknęli nagłej śmierci na tyłach. Wiadomość numer dwa – do słynnego kurachowskiego basenu pod gołym niebem wpuszczono wodę. Basen, jak mówią, jest jednym z najlepszych w Europie. Słyszałem to jednym uchem, a teraz myślę, czy mi się to nie przyśniło, bo Kurachowska Elektrociepłownia jest jednym z celów rosyjskich rakiet, a ciepła woda w basenie pochodzi właśnie stamtąd. 5 grudnia Tyły i front to planety, które szybko oddalają się od siebie. Od dawna dziwi mnie istnienie dni wolnych od pracy, czasu roboczego i nieroboczego w kraju. A jeszcze bardzo irytuje mnie zwyczaj Ukraińców, by nie robić tego, co obiecali, jeśli nikt im o tym nie przypomni – czasem nawet pamiętanie o wszystkim przekracza moje siły. Nawet ci na spokojnych ziemiach, którzy najbardziej nam sympatyzują, czasem zadają pytania, na które nie jest łatwo odpowiedzieć. I spośród nich najczęściej są takie: „Kiedy macie rotację?” Jaka „rotacja”, co to jest? Walczymy nieustannie i nigdy o czymś takim nie słyszeliśmy, skąd w ogóle na tyłach to słowo? „Rotujemy” się z jednej walki do drugiej, spod Siewierskodoniecka w okolice Bachmutu, a stamtąd – do Wuhłedaru. „Kiedy planujesz być w Kijowie?” Samo planowanie nie istnieje w świecie zwykłego żołnierza; nam mogą powiedzieć, żebyśmy za pół godziny byli w sztabie, a potem na tydzień wysłać na ognisty kraniec świata bez ostrzeżenia. „Jesteś w Kijowie, może się spotkamy?” Człowiek, który raz na kilka miesięcy na kilka dób trafia do Kijowa – ma 1000 niecierpiących zwłoki spraw, musi zrobić 1000 niezbędnych rzeczy dla zdolności bojowej, biega po stolicy jak szalony. Czasem nie starcza w dobie godzin, by zobaczyć najbliższych ludzi. *** Kiedy wrócimy, szybko się zsynchronizujemy i przyzwyczaimy do spokojnego kraju. Do dobrego bowiem przyzwyczajasz się szybko. 6 grudnia lecę dronem nad wsią i widzę coś, czego wcześniej nie widziałem: za budynkiem szkoły Rosjanie ułożyli w rząd czarne worki. Co do ich rozmiaru i kształtu nie ma wątpliwości, co zawierają. Zatrzymuję się i szybko liczę: czternaście albo piętnaście. Ktoś ustawił w szereg martwych żołnierzy, z których każdy za życia pokonał setki, a nawet tysiące kilometrów, po to, by leżeć tak przez kilka dni i czekać, aż ktoś przyjedzie i ich zabierze. Czekać mogą jeszcze kilka dni, dopóki pogoda będzie mroźna. Potem nadejdzie ciepło, jeszcze 2–3 doby, i mróz zniknie nawet w nocy. Wtedy Rosjan, którzy urządzili sobie stanowisko w mocnej piwnicy szkoły, będzie terroryzować smród. Stepowy wiatr pędzi nad wsią, targa workami. Naprzeciw wiatru świecą promienie zachodzącego słońca, malują wszystko, co ziemskie, w fotograficznie idealny żółty kolor. Pokryte tym czerwonawym złotem, wyglądają pięknie nawet zrujnowane domy-lodówki, w których nieustannie marzniemy my. Z całych sił wpatruję się w złoto, dosłownie ich oczami. Bo wiem, że zostało tylko kilka pogodnych dni, a potem nie wiadomo, na jak długo ziemię i niebo skryją deszcze i mgły. 7 grudnia Minister Obrony skomentował petycje Artema Czapaja dotyczące możliwości demobilizacji tych, którzy odsłużyli już rok. Głównym argumentem przeciw jest to, że trzeba będzie zwolnić milion rzekomo wyszkolonych ludzi i wyszkolić kolejny milion. Minister ma całkowitą rację: wyszkolenie kolejnego miliona żołnierzy jest niemożliwe. Bo ten już istniejący na papierze milion tak naprawdę nikt nie szkoli! Analizuję, co dzieje się w dziedzinie BPLA. Trzeba szkolić tysiące ludzi, a wkrótce jeszcze więcej. Wojsko tymczasem szkoli dziesiątki. Wolontariusze szkolą setki. Tego nie wystarcza ani pod względem liczby, ani jakości. Jakość szkolenia jest na razie bardzo niska. Pełnowartościowe szkolenie to inicjatywa wolontariuszy lub odpowiedzialnych dowódców polowych, i to nie w ramach formalnych procedur, lecz pół legalnie. O jakiejkolwiek standaryzacji masowego szkolenia operatorów dronów nie ma mowy. Centra szkoleniowe w armii są jak niekochane przybrane dzieci: o ich interesy kierownictwo dba w ostatniej kolejności. Nie mogą normalnie zaangażować doświadczonych instruktorów z wojska (przeszkadza biurokratyczna nieefektywność), nie mogą zatrudnić doświadczonych specjalistów spoza wojska (brak budżetu). A przecież właśnie takie centra mają z rekruta uczynić pełnowartościowego żołnierza, wyposażając go w wiedzę i umiejętności. Ale nawet to, co już się robi, jest bezcenne. Takie centra powinny centralnie i proaktywnie zbierać skuteczne doświadczenia z wojska, bo sytuacja na froncie szybko się zmienia. W szczególności powinny otrzymywać wyniki analizy poakcyjnej. Lecz nie mogą tego robić, choć bardzo by chciały. Bo analiza po operacji jako procedura nie jest u nas sformalizowanym standardem w Siłach Zbrojnych Ukrainy. I dotyczy to nie tylko BPLA. Są plutony przeciwpancerne, które nie mają zielonego pojęcia, jak strzelać z broni przeciwpancernej. Są plutony obrony przeciwlotniczej, które nie wiedzą, jak strzelać ze środków przeciwlotniczych. Wspomniałem, że ten już istniejący milion żołnierzy jest papierowy. Kontuzjowanych, chorych i po prostu niezdolnych do służby ludzi nikt nie spieszy się skreślać. Co więcej, często nie skreśla się nawet poległych. Wszystko po to, by meldować na górę, że jednostka jest skompletowana i gotowa do wykonania zadań bojowych. Za cały ten parad fałszerstw płacą Ukraińcy z własnych podatków. Ludzi niezdolnych do walki utrzymuje się z budżetu. Żołnierzom, którzy odnieśli rany, bo nikt ich należycie nie wyszkolił, odszkodowania wypłacają Ukraińcy z podatków. Rodzinom żołnierzy, którzy zginęli, bo nikt ich należycie nie wyszkolił, odszkodowania wypłacają Ukraińcy z podatków. Dlatego zwrócę się do tych ochotników, którzy w trybie pilnym poszli do Sił Zbrojnych Ukrainy na początku pełnoskalowej inwazji: nikt nas nie zamierza zmieniać, wojna trwa już 8 lat, więc przygotowujmy się, panowie, do walki jeszcze przez nieokreśloną liczbę lat. Jak dotąd organizujmy wymianę doświadczeń i szkolenie samodzielnie, wspólnie z wolontariuszami. Dbajmy o zdrowie, nie podejmujmy zbędnego ryzyka, przygotowujmy swoich bliskich, dzieci i rodziców na to, że nie będzie nas przy nich bardzo, bardzo długo. Ale musimy przebiec ten maraton długości życia, jak inaczej?! 9 grudnia W tamtym dniu, gdy na rynek w Kurachowem spadło kilka rosyjskich pocisków, akurat jechaliśmy na pocztę Nowa Poczta. Dźwięk, jaki usłyszeliśmy – najpierw krótkie metaliczne brzęczenie, a potem wybuch-trzask – tak zwyczajny dla mieszkańców linii frontu, a tutaj tak złowieszczy, pośród przyfrontowego, ale stosunkowo spokojnego miasta. Ostrzał artyleryjski Rosjan, drobny jak na frontowe standardy, spowodował katastrofę w tylnym Kurachowem. Natychmiast zamknięto rynek i lokale wokół niego. To wszystko wywołało u mnie uczucie déjà vu. Obserwowałem, jak zaczęto powoli zabijać Bachmut. Tam również wszystko zaczynało się od ostrzału rynku. Bazar to dusza małego miasta. Dopóki mieszkańcy, którzy niemal znają się z twarzy, spotykają się tam ze sobą, dzielą się smutkami i radościami, miasto wciąż żyje, wciąż próbuje stawiać opór wojnie swoim spokojnym rytmem. Kolejny etap to moment, gdy z miasta uciekają drobni przedsiębiorcy, na których w najtrudniejszych czasach trzyma się gospodarka miasteczek i wsi. Ostatnie utrzymują się drobne sklepiki spożywcze w piwnicach (wielkie sieci zwykle uciekają jako pierwsze). Kurachowe otrzymało głęboką ranę. Zginęło około 10 osób. Pocisk spadł tam, gdzie regularnie kupowałem colę i warzywa. Jedna z tamtejszych sprzedawczyń rozmawiała w barwnym donieckim stylu, nieco grubiańsko i poufale. Hena mówi, że to ich specyficzny sposób flirtu, poprzez zaczepkę wobec tego, kto ci się podoba. Teraz stragan tej sprzedawczyni jest podziurawiony odłamkami pocisku, wygięty falą uderzeniową i raczej nie stanie się miejscem skromnego biznesu. Mam nadzieję, że kobieta pozostała przy życiu. *** W dniu, kiedy jechaliśmy na Pocztę Nową i w Kurachowe spadło kilka pocisków, mimo to zajechaliśmy na Pocztę Nową. Rozumieliśmy, że pocztę zamkną ze względów bezpieczeństwa, klientów odeślą z niczym, a personel – do domów. Mimo to postanowiliśmy na nią zerknąć. Plac przed oddziałem był, jak się spodziewaliśmy, pusty. Ale nie do końca. Na nim majaczyła postać ciotki Wali, sprzątaczki z Poczty Nowej. Jakby wcześniej nie było ostrzału, jakby całe miasto nie skuliło się i nie schowało przed uderzeniem, ona zamiatała plac długą miotłą, która niewymownie pasowała do jej długiego płaszcza. I łajała nieznanych, bezwstydnych klientów czułą ukraińską wiązanką: „Porozrzucali papier, świnie!”.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

15 grudnia Proszę o poparcie słusznej inicjatywy. Im dalej, tym bardziej nasza wojna jest rywalizacją systemów gospodarczych, wyścigiem na długim dystansie, w którym wygra bardziej efektywny. Nigdzie formalnie tego nie zapisano, ale to realnie istnieje: domniemanie winy podatnika. Oznacza ono, że zwykły obywatel zawsze musi się tłumaczyć przed organami fiskalnymi, udowadniać, że nie naruszył prawa. Otóż moi koledzy z EERC (a sami sprawdźcie w Google, co to jest) zorganizowali petycję przeciwko domniemaniu winy podatnika. Zamiast wyłapywać kilku nieuczciwych, system ustawia się tak, że miliony podatników wykonują uciążliwe administrowanie i codziennie udowadniają państwu, że zapłacili wszystko, co jest wymagane. To dobre dla skarbówki, tak łatwiej napełniać budżet. Ale to złe dla rozwoju gospodarczego, tworzenia nowych miejsc pracy i podwyższania wynagrodzeń. Domniemanie winy podatnika dusi gospodarkę. A my musimy być zdolni w każdej chwili samodzielnie odpierać Federację Rosyjską. W przyszłej Ukrainie domniemania winy nie powinno być. Dlatego podpisujcie. To jest nam potrzebne już teraz i to zapewni szybką odbudowę Ukrainy po wojnie. 17 grudnia Letnimi wieczorami w Bachmucie my, wróciwszy z pozycji, siadaliśmy do kolacji. Jedyny moment w ciągu doby, żeby normalnie zjeść, kiedy ładują się baterie, potem trzeba spać, żeby o świcie znów być na pozycjach i latać, aż do zachodu słońca. A latem słońce wstaje wcześnie i zachodzi późno. A dni wolnych nie ma, bo nikt nas nie może zmienić. Na blokpostach wtedy czasem nawet pytali mnie, czy nie jestem pijany. Pijany nie byłem, ale całkiem prawdopodobne, że byłem nie do końca adekwatny z powodu niedospania. Więc tak, pewnego bachmuckiego wieczoru siedzieliśmy przy stole i mieliśmy włączony telewizor. Wtedy w mieście w większości jeszcze była elektryczność, był internet i był jakiś kanał, na którym nadawano stare, dobre filmy. Tego wieczoru nadawano „Pulp Fiction”. To dobry film nie tylko dzięki dialogom i fabule, ale dlatego, że kocham tę część życia, kiedy w swojej młodości po raz pierwszy trafiłem na społeczne dno Kalifornii – jakby jako sequel „Pulp Fiction”, z uchodźcami z Ameryki Łacińskiej bez przeszłości, z meksykańskimi, rosyjskimi, a nawet afgańskimi bandytami, charyzmatycznymi awanturnikami z Włoch, pięknymi awanturnicami z Japonii i tak dalej, i tak dalej. Wtedy czułem się postacią z „Pulp Fiction”, a tego lata wszystko stało się inaczej. My, siedząc przy stole, byliśmy już w naszym własnym filmie. Byliśmy sąsiadami, których dzielił ekran, jak dzieli szyba w oknie. Mimo że, w odróżnieniu od nas, nasi sąsiedzi jakby gonili za pieniędzmi, a my zajmowaliśmy się stosowanym patriotyzmem, mieliśmy wiele wspólnego. Codzienne ryzyko było dla nas normą. Zarówno my, jak i nasi sąsiedzi sami wybraliśmy sobie los: grać między życiem a śmiercią, zadowalać się szczęściem, mało zrozumiałym dla drobnych obywateli, jednocześnie kochać i nienawidzić swojego losu. Zawsze po dobrej stronie zazdrościłem takim scenarzystom jak Tarantino, ale tamtego wieczoru poczułem dumę: ja też miałem niezły film i niezłą rolę w nim. I choć mój film ma na ziemi niewielu widzów, ogólnie rzecz biorąc, myślę, że nie jest gorszy od „Pulp Fiction”. 18 grudnia Biała Królowa (opowiadanie) Kiedy jeszcze w Kurachowem działał kiosk z normalną szaurmą – ostatni przyczółek branży fast foodów przed najazdem ze Wschodu – przy tamtejszych stolikach spotykali się żołnierze z różnych oddziałów. Ogólnie rozmawiali życzliwie, ale nie brakowało też rozmaitych postaci, które próbowały wtrącać się w cudze rozmowy. Dlatego najpierw z podejrzliwością przyglądałem się niewysokiemu żołnierzowi w wypranej brytance, który zajął wolne miejsce przy naszym stoliku. Najwyraźniej aż go roznosiło, by coś opowiedzieć, i w końcu zaczął mówić – bez żadnych wstępów, po prostu ugryzł swoją szaurmę kilka razy i zaczął, jednocześnie przeżuwając. – Ja też jestem aerorozpoznaniem, w № brygadzie, znam was z Facebooka, a mam na imię Bohdan. U nas są dwie Bociany. Wcześniej była Furia, teraz jej nie ma. Sam też już nie latam, bo coś ostatnio przypaliło mojego partnera. A stała się taka historia. Straciliśmy łączność z Furią nad Jehorówką. Myśleliśmy już, że zestrzelili Tora, ale ludzie z obrony przeciwlotniczej podpowiedzieli, że poleciała z powrotem za Wuhłedar. Skierowaliśmy tam antenę i zdążyliśmy tylko zobaczyć, jak samolot ląduje, przelatując nad niewielką strefą przemysłową. Właśnie po tej strefie przemysłowej na mapie wyliczyliśmy, gdzie powinien leżeć. Wskoczyliśmy do dżipa, wzięliśmy quada, żeby szukać z powietrza, i ruszyliśmy. Tą stroną z Wuhłedaru mało kto jeździ. Wtedy ziemia była mokra, ale droga nie była rozbita, dojechaliśmy. Dziwna to okolica. Jedziemy od strony frontu i nagle — cisza, jakby żadnej wojny nie było. Wszyscy jeżdżą jakoś bokiem, widać, że i tu prawie nic nie przylatuje. Podjeżdżamy, a to okazuje się nie strefa przemysłowa, lecz stara kopalnia. Ona swoje już odwojowała w czasie Drugiej wojny światowej, bo wszystko tam jest ze starej cegły i drewna. Nawet za sowieckich czasów po zwycięstwie nad Hitlerem już takich nie budowano. Same budynki prawie całe. No, jak całe – stare, miejscami się posypały, od czasu, a nie od przylotów. Merzost zapustienija, wie pan, jak mówią. Brama zepsuta, więc wjechaliśmy samochodem, żeby nie rzucać się w oczy z powietrza, i schowaliśmy go pod wiatą tuż przy portierni. Myśleliśmy, może stoi tu jakaś obrona przeciwlotnicza, czy ktoś. Zawołaliśmy – nikogo nie ma. Cicho, jak na cmentarzu, śladów sprzętu nie ma. Tylko słychać jakiś dźwięk, nie wiadomo skąd. Do czego podobny? Jakby syrena gdzieś głęboko pod ziemią, przytłumiona. I zepsuta, jakby utknęła na jednym dźwięku, nie wyje, rozumiesz? Na terenie jest jakby nasypany kurhan, dawno, bo porósł trawą, jest nawet wyższy od sąsiednich hangarów. Sięgnęliśmy po torbę z dronem, a tam wszystkie baterie rozładowane, poza jedną, która była w koptrze. Podnieśliśmy kopter – nie widzimy Furii na polach. Z tego, co widać, szukać będziemy długo. No i Loch, mój partner, mówi: jedź ty na Wuhledar do KSP, tam jest u kogoś, gdzie szybko wziąć baterie, bo nam na te loty jednej pary nie starczy. A ja, mówi, na tej jeszcze polatam. Czasu mało, dzień świetlny się kończy. Ja szacowałem – za jakieś 40 minut wrócę, do Wuhledaru 3 km, akurat zdąży naładować baterię, jak nie znajdzie, to ja będę z innymi. Wyrzuciłem mu z samochodu jeszcze kilka magazynków na wszelki wypadek, sam wskoczyłem do Pajero i pognałem. Gdybym wtedy został, to może wszystko byłoby w porządku. Bo tego dnia wszystko szło nie tak. Jechałem na Wuhledar, to mnie zniosło i obróciło, wpadłem w koleiny na amen. Zanim wyszedłem na radio, zanim wysłali po mnie wóz, zanim mnie znalazł, minęła jakaś godzina. Potem wysłali mnie z KSP po baterie do lotników do dziewięciopiętrowca, a tam był ostrzał, jeszcze pół godziny czekałem. Wziąłem baterie, jadę z Wuhledaru i widzę – mgła opadła, trzecia godzina, a już ciemnieje. Już myślę, żeby zdążyć wydostać się za jasna. Jak dojechałem do portierni, to mi się wydawało, jakby jakiś człowiek w kożuchu mignął. Zdziwiłem się, ale nie bardzo – może tam jednak był jakiś stróż. Tu, wyobraź sobie, miejscowi w Wuhledarze jeszcze mieszkają, ten stróż może mieszkać kilka kilometrów za tyłami, skoro płacą pensję. Był taki stróż w Irpieniu, sam widziałem, to chodził do pracy codziennie, choć były tam takie straszne ostrzały. Wjeżdżam na teren, a tam nikogo nie ma, a z wyglądu jakby był ostrzał. Po terenie leżą kawałki drewna, świeże, wcześniej ich nie było. I wtedy mnie przeszył strach, myślę, czy Loch żyje. Wołam – cisza. Krzyczę – zero odpowiedzi. Biegnę na kurhan – a tam wszystko starannie rozłożone, dron stoi, bateria rozładowana. Automatu nie ma, leżą tylko moje zapasowe magazynki. Tak sobie myślę, gdzie Loch mógł się schować, kiedy zaczęły się przyloty. Tu jest jedna droga – z kurhanu w dół i aż do samego budynku kopalni. To jednak jakiś budynek, jest tam mnóstwo metalu, ściany, gdzieś można się schować. I wtedy widzę, że z tego budynku jakby wychodzi przezroczysty dym. Myślałem, że może od przylotu coś dymi, ale podchodzę bliżej – a to para wychodzi z szybu. Czegoś takiego w życiu nie widziałem, żeby para szła spod ziemi. I ten dźwięk jeszcze mocniejszy. I jakieś stukanie na dole. Wołam, i tak nikt nie odpowiada, tylko przy wejściu stoi starannie ustawiony automat Lochowy. Ja mam chociaż sukę, a on ma już koniec wiosła. Ledwo znalazłem, jak zajrzeć do samej kopalni, ale tam ciemno, winda dawno zdjęta. Coś stuka, jakby ktoś młotkiem walił. Krzyczę, ale bez sensu. A może to miałem zwidy. Krótko mówiąc, jestem cały w nerwach, pół godziny wszystko tam przeszukiwałem, ale Locha nie znalazłem. Potem biegałem po całym terenie, zdjąłem swój automat z bezpiecznika, wszędzie zaglądałem. Widać było, że tam od wielu lat nikt nie chodził, może od początku wojny, od 14. roku nikt tam nogi nie postawił. Wszystko leży tak, jak leżało. A co najbardziej interesujące, kanciapa strażnika na przepustce dawno jest rozwalona. To znaczy, że żadnego strażnika tam nie mogło być, ten w futrze to nie wiadomo kto był. Krótko mówiąc, znalazłem jednak Łochę. Przypadkiem. Patrzę – jakiś hangarek, jakby duża budka transformatorowa, i z niej też para bucha. Zajrzałem do środka, a tam siedział Łocha. Patrzy na mnie, jakby się przede mną chował, a ja go nakryłem. Krzyczę do niego – ty w ogóle normalny jesteś, ja cię tu wszędzie szukam, czemu nie odpowiedziałeś, jak cię wołam?! A on mówi – ja dopiero teraz wyszedłem spod ziemi, z szybu. Tu ja trochę przyhamowałem, żeby na niego ruszyć, myślę – może go kontuzjowało, to stracił orientację i siedział gdzieś pod ziemią. Mówię, nie ogłuszyło cię, jak były przyloty? A on mówi – nie było żadnych przylotów, wszystko cicho. Ja, mówi, nawet jeszcze nie zdążyłem polatać, a ty tak szybko wróciłeś. Wtedy zrozumiałem, że z nim naprawdę są złe sprawy, mówię – no tak, proszę, jak blachy i deski po ulicy porozrzucało. A on tylko patrzy na mnie i nie rozumie. Tu już zapytałem wprost, bez owijania, czy mu w głowie nie pękło – a po co ty w ogóle pod ziemię lazłeś? A on mówi, jakieś zupełne bzdury o białej księżniczce, że tam chodziła, że jest bardzo piękna. Krótko mówiąc, ja nasze graty do Pajero, automat Łochy rozładowałem, magazynki zabrałem, żeby czegoś nie wywinął, i pojechałem. Dowódcy po drodze w zieleni napisałem na kartce, żeby Łocha nie przeczytał, więc tam od razu oddałem go naszym, a oni wysłali go przymusowo do psychiatry. Ja gwarantuję, że potrzymają go trochę, ale kurwa, stuprocentowo uznają go za ograniczonie zdolnego i będzie dosługiwał gdzieś na tyłach. Normalny chłop był, tylko że latem pod ostrzałami miał załamanie, kilka dni bał się jeździć na wyjazdy, ale potem niby przeszło. Jednak, jak się okazało, nie przeszło”. Mówię coś banalnego, w stylu – tak, bywa, strach odbiera rozum. Mój rozmówca jakby też podtrzymuje ten ton, ale potem, odgryzając soczystą szaurmę, w końcu mówi wprost: — Ja potem znalazłem w internecie. — Co znalazłeś? – pytam. — Białą królową. — W sensie? Bohdan wyjmuje smartfon, krótko czegoś szuka i czyta. — No patrz, co jest napisane na Wikipedii. Pewnego razu w szybie zniknął górnik. Po długich poszukiwaniach znaleziono go wreszcie w szybie, nagiego. Stracił zmysły, więc zabrano go do „wariatkowa”. A z czasem oszalało jeszcze kilku górników. Wszyscy opowiadali o jakiejś „białej królowej”, bardzo pięknej kobiecie, która próbowała ich uwieść. Ale górnicy nie wytrzymywali jej szalonego piękna i całkowicie tracili rozum. — Słuchaj, to przecież taki glitch ludzkiej psychiki. Zdarza się, że podziemna przestrzeń działa w taki sposób, że łapią się glitche, widzą królowe, króli i Szubina – mówię. — To ty też wiesz o Szubinie? – powoli pyta Bohdan. — Tak. Przewodnik mi opowiadał, kiedy byłem na wycieczce w kopalni „Komsomolec Donbasa”, — mówię. Przez ułamek sekundy patrzymy sobie w oczy. Bohdan wrzuca do śmieci resztki szaurmy, życzy powodzenia i odchodzi. Z otwartej sieci

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Pawło MOWCZAN: „Pracujemy na rzecz Zwycięstwa!”

Odbyło się spotkanie online założyciela kanału „PROSWITA TV” Ołeha Wasylenki z przewodniczącym Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawłem Mowczanem. Temat rozmowy: „Ukraina. Współrzędne czasu”. Rozpatrzono następujące tezy: Światowe ukraiństwo: misja Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” oraz kanału „PROSWITA TV”. – Dzisiaj wypada mi mówić szerzej o ruchu proświtańskim Ukrainy, który powstał w czasach bezpaństwowości narodu ukraińskiego – zaznaczył Pawło MOWCZAN. – Właśnie tym była uwarunkowana wykrystalizowana struktura, która odegrała niezwykle ważną rolę w najnowszej historii Ukrainy i w teraźniejszości. Nieprzypadkowo mówię o teraźniejszości, ponieważ, na przykład, wybory do Rady Najwyższej Ukrainy pierwszej demokratycznej kadencji odbyły się właśnie pod szyldem Towarzystwa Języka Ukraińskiego. Wtedy władza radziecka nie pozwoliła odrodzić „Proświty” jako organizacji, a pozwoliła na Towarzystwo Języka Ukraińskiego. Wtedy było mnóstwo takich towarzystw, wśród których towarzystwo języka rosyjskiego. Z czasem odrodziliśmy „Proświtę” imienia Tarasa Szewczenki. Początkowo przewodniczącym Towarzystwa wybrano Dmytra Pawłyczkę. A po tym, jak został przewodniczącym komisji spraw zagranicznych i wszedł do struktur kierowniczych Rady Najwyższej Ukrainy, na nadzwyczajnym zjeździe „Proświty” na przewodniczącego wybrano mnie. Od tego czasu mam zaszczyt kierować tym zrzeszeniem. Towarzystwo „Proświta” odegrało decydującą rolę w formowaniu platformy politycznej, która potem została poparta przez Ludowy Ruch Ukrainy jako odrębną siłę polityczną. Udało się osiągnąć to, że z Konstytucji wykreślono frazę o kierowniczej roli Komunistycznej Partii. To były pierwsze poprawki do Konstytucji Ukraińskiej SRR, do których miałem bezpośredni stosunek. Na niedawnym posiedzeniu głównej rady „Proświty” omawialiśmy kwestię, która ma związek z datami kalendarzowymi. Dla „Proświty” w kalendarzu miejsca nie ma, a odegrała ona niewiarygodnie ważną rolę w formowaniu ukraińskiej ideologii państwowej, w zachowaniu tożsamości narodowej. „Proświta” historyczna nie dała możliwości rozproszenia się narodowi ukraińskiemu. Skonsolidowała wszystkie warstwy. Wcześniej ukraińska inteligencja była odizolowana i były wyprawy w lud, takie swoiste narodnictwo ukraińskiej inteligencji, które formowało się w wielkich metropoliach – Kijowie, Charkowie, Odessie, Lwowie, Czerniowcach. Jeszcze było środowisko w duchowieństwie, które odegrało wielką rolę właśnie w formowaniu „Proświty”. Można wspomnieć ojca Zajczkowskiego, który był jednym z założycieli „Proświty”. Jednym słowem, ukraiński Kościół, zwłaszcza greckokatolicki, odegrał ważną rolę w tym formowaniu ruchu społecznego, który faktycznie uratował wszystko to, co nazywano rozproszonym ukraiństwem. Ukraińców przesiedlano w XIX wieku do Baszkirii, na Daleki Wschód, do Turkiestanu itd. Obeszłem prawie wszystkie te regiony i sformowałem dla siebie cały słownik ukraińskich przesiedleńców, bo Ukraińcy, przystosowując się do nowych miejsc, oznaczali je nowymi terminami. Tam otworzyło się morze rzeczy, które są bardzo ciekawe dla nas. Przyswajaliśmy cudze ziemie, cudze przestrzenie i nadawaliśmy im nazwy. Powiedzmy, w językach turkijskich nie ma rozróżnienia nazw drzew. Tam wszystko oznacza się jednym słowem. Tak samo trawy. A to ogromny kosmos, który nasza ludność przyswoiła już dawno. Ukraińcy zawsze brali te nazwy ze sobą albo nazywali nowe pojęcia. Na przykład u nas nie jest przyjęte spożywanie kumysu i nie ma takiej rasy koni, które dają ten produkt – mleko klaczy. Kiedy byłem w Turkmenistanie, to zanotowałem termin „kumysówka”. To produktywna klacz, która daje mleko do wytwarzania tego produktu. Kiedy więc formował się język ukraiński? W Moskwie naszemu językowi dawali 300-400 lat i mówili, że uformował się za czasów Bohdana Chmielnickiego. Ale nawet jedna leksem formuje się bardzo długo. My nawet nie wyobrażamy sobie, co kryje się za słowem „sporysz” – drobna roślinka, która rośnie przy drodze. Jak dawno to słowo zostało sformułowane? Ono nie tylko „od Sanu do Donu”, ale i daleko przekroczyło te granice. Dlatego mówmy o ukraińskiej obecności globalizacyjnej. Czyli ukraiństwo stało się i jest globalną siłą, której nie udało się rozmyć w innych środowiskach językowych, w różnych okolicznościach historycznych. Oto dlaczego na początku lat dziewięćdziesiątych w Kazachstanie, na Syberii, w krajach azjatyckich aktywnie tworzono ukraińskie organizacje, powstawały społeczności proświtańskie. Dzisiaj mamy tragiczną sytuację. Z Ukrainy wyjechało 15 milionów ludności – przed wojną i po jej rozpoczęciu. Takiego wykrwawienia jeszcze nie było nigdy. Program Putina w pewnej mierze osiągany jest i taką drogą. Nie tylko fizycznym wyniszczeniem. Wypierają nas z naszego gruntu. Raszyści myślą, że jeśli wyrwać nas z korzeniami, wyrywają wszystko, w tym samoidentyfikację. Nic podobnego. Ukraiństwo udowodniło, że może się przyjmować, zachowywać siebie. Dlatego stało się zjawiskiem globalnym, objęło wszystkie kontynenty. Ukraiństwo jest globalne, bo jest obecne mentalnie, zachowuje język, religię, swoje odrębne miejsce. Więc bez takiej organizacji jak „Proświta” oraz bez Kościoła nie byłoby formowania ukraiństwa jako zjawiska uniwersalnego. Niestety, przez ponad 30 lat istnienia niepodległego państwa ukraińskiego władza nic nie robiła, by scementować ukraiństwo. Jeszcze za czasów radzieckich było towarzystwo łączności z Ukraińcami za granicą. Z pewnym zadaniem ideologicznym wysyłano za granicę artystów, literatów. Szczególnie lubili jeździć do USA, Kanady, we wszystkie skupiska Ukraińców w Europie. A społeczność ukraińska zachowywała się przez dwa czynniki – rodzime słowo, które niosła „Proświta”, wydająca czasopisma, i Kościół, który zachowywał lub tworzył ośrodki i budował swoje świątynie. Sakralne słowo zakorzeniało się w gruncie, który stawał się ukraińskim w Chicago, Filadelfii czy gdziekolwiek. Potrzeby materialne Ukraińcy rozwiązywali sami lub z pomocą rządów krajów, w których się osiedlili. Ukraina środków na rozwiązanie problemów kultury i duchowości diasporom nie przekazywała. Co się zmieniło? Obecnie na towarzystwo „Ukraina – świat”, któremu przewodniczy Mykoła Żułynski, państwo nie wydziela ani kopiejki. W Polsce na „Polonię” wydziela się kolosalne środki po to, by skonsolidować Polaków na świecie. A my mówimy o jednej możliwej drodze, którą już opanowaliśmy historycznie. Ukraiństwo ratuje się samo. Musimy formować swoje fundusze, musimy dbać o to, by donosić całemu światu, że nie jesteśmy tymczasowi i nasze zwycięstwa również nie są tymczasowe. Jest to potrzebne, by zakorzenić się po zwycięstwie na własnym gruncie, zwrócić 15 milionów obywateli na Ukrainę. A za granicę wyjechali najbardziej produktywni. Tak było i za czasów Stołypina, kiedy najbardziej produktywnych rolników kusili wielkimi nadziałami ziemi na Zielonym Klinie na Dalekim Wschodzie. W tym samym Tatarstanie czy Baszkirii były setki ukraińskich wsi. Jeszcze zastałem w Baszkirii wsie o nazwach Połtawka, Czernihiwka. Wsie o takich nazwach widziałem i na samym południu Imperium Rosyjskiego. Widziałem stanice w orenburskim, gdzie osiedlali się Ukraińcy, zagospodarowywali te ziemie. Ukraińcy przyjeżdżali do Kazachstanu i sadzili tam drzewa. Nasze drzewa zasłaniają rosyjski horyzont, nasza kultura, nasz byt są tak głębokie, jesteśmy historycznie scementowani z tym gruntem, choć próbowano nas z niego wyrywać. Stale stwarzano nam takie niekorzystne warunki. Jak, na przykład, ogromne przesiedlenie z Galicji. Te straszne procesy denacjonalizacji wspaniale odtworzył Wasyl Stefanyk w swoich utworach. Nie zapominajmy, że ta denacjonalizacja była połączona z procesem faszyzacji Imperium Rosyjskiego. W jednym ze swoich rozważań na temat źródeł rosyjskiego faszyzmu czy raszyzmu zbadałem, że problem ten sięga XVI wieku. Wtedy, gdy pskowski mnich Filoteusz sformułował koncepcję, którą poparł absolutny władca rosyjskich ziem Iwan Groźny. Wówczas ukształtowała się myśl, która istnieje do dnia dzisiejszego – o szczególnej mesjańskości Rosjan. Za rządów Iwana Groźnego państwo zostało podzielone na ziemszczyznę i opriczninę. Ziemszczyzna to to, co oddawano lokalnym feudałom (obecnie rosyjscy oligarchowie), oraz opricznina, na której czele stoi obecnie bezpośrednio Putin. To władza centralna z jej rozgałęzieniami – Dumą Państwową, strukturami rządowymi. A najważniejszym z nich jest wojskowe zjednoczenie FSB. Tak było historycznie ukształtowane od czasów, gdy zmuszono patriarchę jerozolimskiego do nadania patriarchatu Moskwie. Moskiewskiemu patriarsze przypadła rola przekształcenia Iwana z wielkiego księcia moskiewskiego w cara Moskowii. To pierwszy akt, który trwał za czasów Piotra I, kiedy Ukraina została całkowicie podbita po nieudolnej wyprawie Karola XII. Wtedy Europa nie rozumiała i nie mogła uświadomić sobie, że trzeba było działać wobec Piotra I w inny sposób. To samo było w 1618 roku po wyprawie naszego wybitnego działacza wojskowego, męża stanu Piotra Sahajdacznego na Moskwę. Otoczył on Moskwę i przybił, na wzór Olega, tarczę do bram Arbat. Sahajdaczny szedł pomóc królewiczowi Władysławowi zasiąść na moskiewskim tronie. Faktycznie Moskowia była już podbita przez Rzeczpospolitą. Pozostawało tylko ogłosić Władysława na tronie. Ale w tym czasie moskiewscy bojarzy zbierają wielki haracz, żeby się wykupić. Przekazują złoto królewiczowi. To pierwsza łapówka, która została przyjęta przez przedstawiciela polskiej korony. Jeszcze była łapówka od żony Piotra I. Kiedy car Piotr w 1711 roku był otoczony przez wojska pod wodzą Filipa Orlika, to caryca po raz kolejny zbierała złoto. To złoto przekazano wielkiemu wezyrowi tureckiemu. Część złota biorą Girejowie – przedstawiciele wielkiego rodu, którzy przez długi czas stali na czele chanatu krymsko-tatarskiego. Wzięli łapówkę i po krótkim odcinku czasu, 30-35 latach, chanatu krymskiego już nie było. Tak samo Polska wzięła łapówkę i wkrótce nastąpił pierwszy rozbiór tego państwa. Są prawa niepisane. To nie są prawa ziemskie, a niebieskie. Jeśli bierzesz od złego, zło cię obniży, ono cię zdewaluuje. Stajesz się nie nosicielem dobra, a częścią zła. Tak samo częścią zła stali się europejscy liderzy, którzy brali od Putina ropę, gotówkę na swoje kampanie polityczne. Partia Angeli Merkel wygrywała dzięki rosyjskim pieniądzom. To spowodowało obecną katastrofę na świecie. I ta katastrofa polega nie tylko na tym, że nas niszczą i że tracimy 15 milionów emigrantów. Katastrofa polega na tym, że naruszone zostały wszystkie zasady istnienia ludzkości, istnienia człowieka na ziemi. Formuła trzeciego Rzymu: „My szczególny naród, u nas szczególna mesjańskość” tworzyła się od tego czasu, o którym już wspominałem. Potem została przekształcona przez Piotra I, którego nasi gorliwi małorosi zrobili imperatorem, podarowali mu ten tytuł za namową Teofana Prokopowicza. Moskowia przekształciła się w Imperium Rosyjskie. To za namową Prokopowicza cerkiew została praktycznie podporządkowana imperatorowi. Nic dziwnego, że na tronie pojawiła się Niemka Katarzyna II – niezwykle okrutna, która widziała zagrożenie we wszystkim, co kocha wolność, a przede wszystkim w ukraińskości. Zaczyna ona z szczególną siłą niszczyć ukraińskość. Angażuje do pracy małorosów, uczonych z Ukrainy. Ten proces trwał włącznie z epoką radziecką. Ale chcę podkreślić co innego. Jak formował się i przekształcał ruch raszyzmu z biegiem czasu. Powstała nowa sytuacja, kiedy ruska cerkiew po Piotrze I zaczęła się odradzać i rozrastać. Ale na przeszkodzie stanęło staroobrzędowstwo, które było finansowo wspierane. Ważny składnik ich ideologii – „szczególnej misji na świecie”. I wszyscy staroobrzędowcy, dokądkolwiek przyjeżdżali, dokądkolwiek się przesiedlali, nieśli ze sobą rosyjskie słowo, szczególną rosyjską mesjańskość. W Karabachu, Armenii, Gruzji staroobrzędowcy mieli szczególne miejsce i szczególne przywileje. Staroobrzędowstwo to jeden z fermentów tej ideologii, która do dnia dzisiejszego wpływa na ideologię rosyjskiego kierownictwa w stosunku do Ukraińców. Dugin opracował szczególną koncepcję dla Putina: „Nie rozwiązawszy kwestii ukraińskiej, nie możemy mówić o przyszłości wielkiej Rosji. Tylko rozwiązawszy kwestię ukraińską, będziemy mogli rozwiązywać kolejne”. Wspominam go tylko dlatego, że miał wielkich poprzedników. Jednym z nich jest małoros Danilewski. To autor znanej pracy „Rosja i Zachód”. Do dnia dzisiejszego słyszycie wszędzie ten narrat, obecny u wszystkich ideologów. O szczególnej misji Rosjan i konieczności przeciwstawienia się zachodowi. Ta praca została praktycznie zduplikowana przez rosyjskiego filozofa-czarnosecińca Konstantina Leontjewa. Kiedy zaczął odradzać się ukraiński ruch narodowy, w tym także „Proświta”, zaczął formować się bardzo poważny oddział ideologiczny – czarna sotnia, która dokonywała pogromów w Odessie, Lwowie, Kijowie, Kiszyniowie, innych strefach osiedlenia Żydów. Oskarżali oni Żydów o współudział w śmierci Aleksandra III, rzekomo Żydzi przyczynili się do tego, że car zginął. I to czarnosecinie miało jasny program. Początkowo dokonywali pogromów

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

przeciwko mniejszościom narodowym, a potem – przeciwko samym Ukraińcom. Za czasów Stołypina opracowano wielki program przesiedlenia Ukraińców na niezasiedlone ziemie. Tak zwane akcje stołypinowskie były niebezpieczne dla Ukraińców. Tak jak dzisiejszy odpływ 15 milionów Ukraińców jest niebezpieczny. Jeśli wcześniej Ukraińcy mieli wielkie rodziny i ukraińskie społeczeństwo, ukraiński naród odradzały się dzięki wsi, to dzisiaj wieś jest niszczona kilkoma uderzeniami. I, w tym między innymi, ostatnie uderzenie – to ustawa o ziemi. Że Ukrainiec już nie jest właścicielem ziemi. Na świecie takiej praktyki nigdzie nie ma. Zapytajcie, co robią z ziemią w Izraelu. Broń Boże, żeby tam jakiś obcokrajowiec czyhał na izraelską ziemię. Oni to surowo reglamentują. A my jesteśmy w dość nieprostej sytuacji. Ale, mimo tego, że wszystko układa się dość nieprosto dla Ukrainy, możemy mówić o jedynej sile, której nam tak brakowało – Siłach Zbrojnych Ukrainy. Wspominam akcję, w której bardzo negatywną rolę odegrali Europejczycy, w szczególności Francuzi. Premier Francji Georges Clemenceau swego czasu porozumiał się z przedstawicielem Lenina i Trockiego, Rakowskim, by nie uznawać Ukrainy. Tak samo niedawno robiła i Merkel. W Bukareszcie odmówiono nam MAP. Odmówiono nam naszej przyszłości dzięki dwóm liderom europejskich państw, którzy już odgrywali odpowiednią rolę w losach Ukrainy. To wtedy, gdy Niemcy opuścili hetmana Pawła Skoropadskiego, a Ententa zajęła miejsce, gdzie Ukrainy absolutnie nie było. To tak samo, jak dzisiaj formują ogólnoeuropejską lub ogólnoświatową koalicję, żeby ochronić Ukrainę, która ma zająć swoje historycznie przyjęte miejsce. To bardzo ważne tematy, których dotykamy. Bo, zaczynając od Proświty, prowadzimy paralelę do ważnych politycznych fermentów i czynników. Zwracamy wzrok ku tej czarnej sotni, która nigdzie nie zniknęła. Czarnosotniaństwo stało się polityką państwową współczesnej putinowskiej Rosji, która 24 lutego ogłosiła, że jesteśmy skazani na wyniszczenie, denazyfikację. Idea raszyzmu nigdzie nie zniknęła. Po Stołypinie przekształcił ją Stalin. Nadał autokefalię gruzińskim duchownym, aby ci poparli myśl, by nadać mu tytuł generalissimusa. Cara robi cerkiew, imperatora robi cerkiew, generalissimusa robi cerkiew. Oto taka rola rosyjskiej cerkwi. W porządku obrad głównej rady Proświty omawialiśmy kwestię demoskiewizacji ukraińskich świątyń. Nie rozwiązawszy kwestii moskiewskiej cerkwi na Ukrainie, nie rozwiążemy morza innych problemów. Historyczne przykłady niespójności Europy mogą u nas wywoływać nie tylko pewne skojarzenia, ale i uogólnienia. Swego czasu w USA skomentowano, że Hołodomor to wewnętrzna sprawa ZSRR. To może i teraz to nasza wewnętrzna sprawa, kiedy bronimy Europę przed raszyzmem? Rosjanie są chorzy na tę ideologię, tak jak byli chorzy Niemcy podczas władzy Hitlera. Ale rosyjska choroba jest o wiele głębsza. I bez wspólnych światowych wysiłków tego tematu nie rozwiążemy.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Olha Kobylańska połączyła dwa kraje

Ukraińska władza nie zauważa „Proświty”. Nie zakazywała na Krymie rosyjskiego faszystowskiego wydawnictwa „Krymskaja prawda”. I nie wspierała „Krymskiej switłyci” – jedynej ukraińskojęzycznej gazety na Krymie, którą wydawała „Proświta”, a która ukazywała się dzięki entuzjastom. Obecnie istnieje tylko elektroniczna wersja tej gazety. Chcemy odrodzić to wydawnictwo. Ale do tego prezydent Ukrainy musi utworzyć administrację wojskową w Autonomicznej Republice Krymu. Kierujemy apel do prezydenta o potrzebie takich zmian strukturalnych. Oraz o tym, że bez sfery informacyjnej nie możemy rozwiązać tej kwestii. Jestem bardzo wdzięczny Ołehowi Wasylence za wdrożenie projektu „PROŚWITA TV”, który już dawno chcieliśmy uruchomić. Bez systematycznej pracy nie możemy rozwiązać tego tematu. Myślę, że Ukraińcy świata poprzez struktury rządowe i pozarządowe nam pomogą. Tak samo, jak i gazecie „Słowo Proświty”, która dzisiaj ukazuje się dzięki darowiznom obywatelskim. Dzisiaj nie znajdziecie odpowiedników tego wydawnictwa. Te wydawnictwa, które służą oligarchom, są zawsze zaangażowane. A „Proświta” 154 lata temu zakładała się, aby bronić ukraińskich interesów narodowych. – Czy uważa Pan, że w swojej ponad półtorawiecznej historii „Proświta” stała się prawdziwym symbolem Ukrainy? – Bez wątpienia. Ukraińcy Argentyny i Brazylii dzięki „Proświcie” i cerkwi zachowali swoją tożsamość. Czyż to nie powód, aby uczynić 8 grudnia Dniem „Proświty” w kalendarzu narodowym? Na wielkiej radzie podjęliśmy decyzję o zwróceniu się do Rady Najwyższej i prezydenta Ukrainy z propozycją uczynienia 8 grudnia dniem kalendarzowym na 155-lecie „Proświty”. Dałoby nam to pewien impuls. Moglibyśmy mieć zupełnie inne wymiary, inny format działalności. A dzisiaj we wszystkich obwodach, oprócz iwanofrankiwskiego, władza wypiera nas z tych pomieszczeń, które wykorzystuje „Proświta”. Mer Lwowa Andrij Sadowy poprzez sądy eksmituje „Proświtę” z pomieszczenia, które zbudowała Matka Proświta. Podobna sytuacja jest w Równem. Data historyczna to pewien symbol. 8 grudnia mógłby być wielkim symbolem. Tak samo jak od „Proświty” zaczynał się Dzień ukraińskiego piśmiennictwa i języka. To święto już się przyjęło. Słowo – to symbol, słowo budowniczy. Ale słowem można też niszczyć. Takim niszczycielskim jest słowo Putina. Ono niszczy cały porządek światowy. Ono deprawuje narody. Ono mówi o tym, że siła przeważa nad słowem. To szatańskie projekty. – Jakie jest przesłanie „Proświty” do światowego ukraiństwa? – Przygotowujemy takie przesłanie razem z organizacją „Ukraina – świat”, której przewodniczy Mykoła Żułynski, oraz Kongresem ukraińskiej inteligencji, któremu przewodniczy Heorhij Filipczuk. A jeszcze mamy taką strukturę jak Ukraińska światowa rada koordynacyjna, której działalności nie widzimy. Musimy porozumieć się z kierownictwem tej rady. Zaprosimy ich na okrągły stół, gdzie wypracujemy wspólny apel do światowego ukraiństwa. Pracujemy na Zwycięstwo! Przygotowano przez kanał „PROŚWITA TV” Marija PEŁECH, m. Czerniowce W ramach transgranicznego partnerstwa między Suczawskim kolegium sztuk „Ciprian Porumbescu” (koordynator projektu Alina Papuc), Suczawskim oddziałem Stowarzyszenia bibliotekarzy Rumunii (przewodnicząca oddziału Anisoara Budui) oraz Czerniowieckim liceum nr 19 im. O. Kobylańskiej (dyrektorka Ulana Lehusowa), przy wsparciu koordynatorów transgranicznego partnerstwa Czerniowieckiego centrum rozwoju zawodowego pracowników pedagogicznych (dyrektorka Natalija Herasym) oraz organizacji społecznej „Nasza Domiwka” (przewodnicząca Rodika Timisz) odbyła się prezentacja projektu z okazji dnia urodzin O. Kobylańskiej „Wielka kwiat Bukowiny”. Nad literacko-artystycznym projektem pracowała grupa twórcza uczniów klas 8-11 pod kierownictwem Nataliji Mitrakowej i Switłany Bojko. Wydarzenie artystyczne zgromadziło naukowców, działaczy społecznych, pedagogów i ich wychowanków. A połączyła dwa kraje, Rumunię i Ukrainę, wybitna postać ukraińskiej literatury, pisarka Olha Kobylańska, która urodziła się w rumuńskim miasteczku Gura Humorului i ponad 50 lat mieszkała w Czerniowcach. Wydarzenie artystyczne odbywało się w trybie offline-online, rumuńskim przyjaciołom zaproponowano podróż czerniowieckimi ścieżkami Olhy Kobylańskiej, a mianowicie: do Czerniowieckiego literacko-memorialnego muzeum O. Kobylańskiej, do domu Augusty Kochanowskiej przy ul. Szewczenki, do kawiarni „Habsburg”, księgarni „Pardini”, fotoatelier Jana Krzanowskiego, Rumuńskiego domu narodowego, Czerniowieckiego teatru dramatycznego, do Czerniowieckiego ukraińskiego domu narodowego oraz towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Tak, w muzeum goście mieli możliwość zapoznać się z unikalnymi materiałami i dokumentami o życiu i twórczości pisarki, kształtowaniu się jej światopoglądu, przyjaźni i literackich związkach z Iwanem Frankiem, Łesią Ukrainką, Augustą Kochanowską. Opowieść właśnie o Auguście Kochanowskiej stała się nie mniej wyrazistą stroną projektu, gdyż to właśnie ta artystka, wieloletnia przyjaciółka Kobylańskiej, została pierwszą ilustratorką utworów Kobylańskiej. W szczególności na początku XX wieku jej ilustracje do nowel Kobylańskiej wydrukowano w Wiedeńskim kalendarzu robotniczym. Również do Augusty należą rysunki do „Małoruskich nowel”. Uczennica klasy 8-w Anastasija Fabian opowiadała o młodości pisarki, która minęła w Kimpulungu. Właśnie tutaj zaprzyjaźniła się z Augustą Kochanowską. Z dzienników pisarki wiadomo, że dziewczęta razem czytały, rysowały, spacerowały po górach i brały udział w amatorskich przedstawieniach, które odbywały się w domu Kochanowskich w święta. Uczennica klasy 11 Wiktorija Iszczenko zapoznała obecnych ze sławną ulicą im. O. Kobylańskiej, która znana jest ze wspaniałej architektury, swojego niepowtarzalnego ducha i skrywa niemało tajemnic z historii miasta. Badając dawną austriacką ulicę „Pańską”, nazwaną później imieniem Olgi Kobylańskiej, młoda przewodniczka zwróciła uwagę na dawną kawiarnię „Habsburg”, gdyż właśnie tutaj lubiły posiedzieć dwie wielkie kobiety-przyjaciółki: Olga Kobylańska i Łesia Ukrainka. A uczeń klasy 8-b Mykoła Moskaluk opowiedział o fotoatelier Jana Krzanowskiego, które było położone na rogu ulic Pańskiej i Kochanowskiego. To właśnie tutaj zostało zrobione chrestomatycznie znane zdjęcie Olgi Kobylańskiej i Łesi Ukrainki. Uczestnicy projektu literacko-artystycznego, wędrując czerniowieckimi adresami Olgi Kobylańskiej, zauważyli, że na Rumuńskim domu narodowym, który znajduje się na Placu Centralnym miasta, powiewają flagi Rumunii i Ukrainy. Koordynatorka międzynarodowego projektu Rodika Timisz w swoim zwróceniu do uczestników konferencji transgranicznej wyraziła słowa wdzięczności stronie rumuńskiej za wsparcie i pomoc Ukrainie podczas rosyjskiej agresji. Przewodnicząca Czerniowieckiego oddziału „Proświty” Wira Kytajhorodśka opowiadała ciekawe fakty o Oldze Kobylańskiej – człowieku niezwykłego talentu i dobroci, o tradycjach, historii i współczesności Czerniowieckiego oddziału „Proświty” oraz Ukraińskim domu narodowym – duchowym centrum ukraińskiej kultury w regionie. Goście odwiedzili także starodawny czerniowiecki park im. T. Szewczenki, o którym Olga Kobylańska pisała w liście do Wasyla Stefanyka z 15 czerwca 1898 roku: „Najlepsze godziny moje w dniu – to te z rana. Wstaję wcześnie, bardzo wcześnie, i idę do wielkiego parku miejskiego i całuję się tam z samotnością w usta. Tam tak cudownie, panie Stefanyk”. W parku przemyśliwała swoje twórcze zamysły i fabuły. Tutaj Olga Kobylańska spacerowała alejami z Łesią Ukrainką, kiedy ta przyjeżdżała do Czerniowiec. O wychowaniu narodowo-patriotycznym dzieci i młodzieży opowiedziała autorka tych słów. W szczególności zaprezentowała czasopismo literacko-oświatowe „Ukraińska jaskółka”, które popularyzuje język ukraiński, kulturę, tradycje historyczne naszego państwa oraz Bukowiny i od pierwszych numerów stało się ulubioną platformą do wystąpień z opowieściami o pracy krajoznawczo-badawczej pedagogów i uczniów zarówno liceum im. O. Kobylańskiej, jak i ogólnie szkolnictwa obwodowego. Uczniowie Suczawskiego kolegium sztuk „Ciprian Porumbescu” z wielką radością dołączyli do twórczego spotkania i zaprezentowali patriotyczną kompozycję muzyczną na znak wsparcia Ukraińców w walce przeciwko rosyjskiej agresji. Niezwykle miło było usłyszeć opinię i słowa wdzięczności od przedstawicielek Suczawskiego oddziału Stowarzyszenia Bibliotekarzy Rumunii, przewodniczącej oddziału Anisoary Budui oraz koordynatorki projektu Suczawskiego kolegium sztuk „Ciprian Porumbescu” Aliny Papuc – za możliwość dołączenia do wędrówki czerniowieckimi adresami O. Kobylańskiej i dowiedzenia się o fenomenie literackim m. Czerniowce. Gdyż obecnie, jak nigdy, aktualne są słowa Olgi Kobylańskiej: „Ja bym chciała, żeby wszyscy Ukraińcy byli Zwrócenie

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Do naszych czytelników, prenumeratorów i proświtian

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jeden z nielicznych dziś istniejących wysp niezależnego ukraińskiego słowa na morzu informacji – za pewnym „wsparciem” naszych władz znalazł się na krawędzi zaprzestania istnienia. Tylko my sami, ci, którzy kochają, szanują i cenią prawdziwe, obiektywne ukraińskie słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Wszelkie wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w sprawę ukraińską. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT „Sens Bank”, r/r UA 30300346000002600 2016994001; odbiorca: Organizacja Społeczna „Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki”; kod EDRPOU/NIP: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Klimczuk Leonid Ołeksijowicz – 1000 hrywien. 2. Szwec Petro Wasylowicz – 200 hrywien.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

około 600 oficerów i żołnierzy. Podczas Pierwszego Zimowego Marszu pułkownik Krat był szefem sztabu Dywizji Zaporoskiej (w pracy pułkownika Docenki „Zimowy Marsz” podane są rozkazy operacyjne, opracowane przez pułkownika Krata). Latem 1920 roku pułkownik Krat jeździł w składzie Ukraińskiej Misji Wojskowej do kwatery tzw. „Rosyjskiej Armii generała barona Wrangla” w celu nawiązania kontaktu i uzgodnienia operacji bojowych przeciwko „czerwonym”. Pułkownik Krat był kawalerem „Żelaznego Krzyża” (za Zimowy Marsz) oraz kawalerem orderu Symona Petlury.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Powrót z wieloletniego zapomnienia. W 140. rocznicę urodzin generała Mychajła Krata

Ołeksandr PANCZENKO, adwokat, doktor prawa Ukraińskiego Uniwersytetu Wolnego (Niemcy), m. Łochwica, obwód połtawski. Potomek kozaków pułku hadziackiego: „Że ród nasz jest ukraiński, wiedziałem od małego”. Książka zaczyna się od ciekawego dokumentu: „My niżej podpisani zaświadczamy, że wspomniany Matwij Krat, posiadający w powiecie hadziackim swoje dobrowolne posiadłości (nieruchomości, ziemię), przodkowie, pradziad Iwan, będąc w pułku hadziackim znacznym wojskowym, a dziad Chwedir towarzyszem znakowym, a także ojciec setnikiem, od dawien dawna służyli w ukraińskim pułku hadziackim według zwyczaju służby ukraińskiej, z własnego, uczciwie nabytego majątku szlacheckiego… 1795 roku…”. „Oto pierwszy dokument, który zachował się po straszliwym kataklizmie naszych dni – zaznacza M. Krat. – Niestety, nasz krewny, pastor Pawło Jurijowycz Krat, z jakiegoś powodu dokonał tłumaczenia z języka moskiewskiego i straciło ono swoją wartość. A tenże Pawło Krat opowiadał mi, że ród nasz pochodzi z Bułgarii, skąd wyszedł do Czech za cara Symeona (to, jeśli się nie mylę, czasy naszego Jarosława Mądrego). Tam, w XI wieku, nasz przodek hrabia Krat walczył przeciwko Niemcom. Rozbili jego wojska, a jemu odrąbali głowę. Fonetycznie nasze nazwisko jest bardzo podobne do języka czeskiego, a w Czechach rzekomo do dziś znajduje się góra, która zwie się Kratowa. Ale to tylko legendy rodowe, a prawdą jest to, że nasi przodkowie byli starszyzną kozacką pułku hadziackiego. Pawło Krat opowiadał jeszcze, że ród nasz nie tylko starożytny, kozacki, ale i szlachecki. Jeden z naszych przodków brał udział wraz z wojskiem polskim w wyprawie na Moskwę. Kiedy zaś wojsko polskie, nie otrzymawszy należnego żołdu, zbuntowało się i porzuciło swoje pozycje oraz królewicza Władysława pod Moskwą, wtedy nasz przodek ze swoją sotnią hadziacką przyprowadził królewicza Władysława do jego ojca – króla Zygmunta III, który właśnie wtedy oblegał Smoleńsk. Za tę służbę nasz przodek otrzymał w 1612 roku polskie szlachectwo. Późniejsi nasi przodkowie byli towarzyszami znakowymi i buńczucznymi. Jeden z nich był sojusznikiem hetmana Mazepy, brał udział w bitwie pod Połtawą przeciwko carowi Piotrowi I w 1709 roku i po przegranej bitwie wyszedł z Mazepą na emigrację. W 1795 roku caryca Katarzyna II nadała Kratom „szlachectwo” (rosyjskie szlachectwo) na tej podstawie, że przodkowie Hryhorija Matwijowycza Krata w czasach hetmańszczyzny byli już szlachcicami wcześniej” – kontynuuje generał Krat. „W 1812 roku car Aleksander I, dla uspokojenia samostijnych nastrojów „małorosyjskiego szlachectwa”, pozwolił formować ukraińskie pułki kozackie. Wtedy Moskwie było ciężko z powodu najazdu Napoleona i dlatego oszukiwała naszą szlachtę nadzieją na powrót kozackich wolności i tradycji. Wyżej wspomniany Hryhorij Krat służył w 6. Czernihowskim Pułku Kozackim wojska małorosyjskiego, czyli ukraińskiego. Nasze gniazdo Kratów – Krasna Łuka koło Hadziacza. Wielu chłopów w Krasnej Łuce nosi nazwisko Krat. Pradziad mój Hryhorij nie chciał dzielić go pomiędzy swoje dzieci, a wszystko zostawił starszemu synowi Archypowi. A Ohijowi, mojemu dziadowi, dał wykształcenie i kazał „służyć carowi”, czyli iść do wojska, bo ziemia całej rodziny nie wykarmiłaby. Tak ród nasz podzielił się na Archypowyczów i Ohijowyczów. Pierwsi byli nie tylko z krwi, ale i z kultury, a często i z przekonań – Ukraińcami. A Ohijowycze, czyli ta linia, do której należę, nie zawsze uznawali się za Ukraińców, zapomnieli język ojczysty, rozpełźli się po całej Rosji i tylko przynależność do szlachty „guberni połtawskiej” wiązała ją z ojczystą ziemią i narodem ukraińskim. Dziad Ohij był szczerym Ukraińcem, nie mógł bez łez czytać zakazanego wtedy Szewczenki, który był jego współczesnym. Żonaty był z panną Hanną Serno-Sołowijewycz – córką księdza, dobrego szlacheckiego rodu z Białorusi. Dziada nie pamiętam, bo zmarł w 1874 roku. A babkę pamiętam bardzo dobrze; zmarła w Kiszyniowie, gdzie mieszkała u swoich synów Serhija i Wołodymyra. Ojciec mój, Mykoła Ohijowycz, urodził się 29 kwietnia 1855 roku w Nowosielicach na granicy austriackiej, gdzie dziad Ohij był wtedy naczelnikiem urzędu celnego. Dziad Ohij miał wielu synów. Wszystkich ich oddawał do Połockiego Korpusu Kadetów. Ojciec mój ukończył ten korpus w 1872 roku. W 1874 roku ojciec wstąpił do Pawłowskiej Szkoły Wojskowej w Petersburgu i rozpoczął służbę w gwardii carskiej – Lejb-Gwardyjskim Pułku Jegierskim. Z tym pułkiem ojciec odbył wojnę rosyjsko-turecką 1877–1878, walczył pod Teliszem, przechodził przez Bałkany. Później ojciec odszedł z pułku i przeszedł do Pawłowskiej Szkoły Wojskowej, którą sam ukończył i został tam oficerem-wychowawcą… W 1889 roku ojciec ożenił się z panną Jekateriną Wiktorowną Protopopową, córką porucznika Lejb-Gwardyjskiej Artylerii Konnej w stanie spoczynku Wiktora Hawryłowicza Protopopowa, a 6 sierpnia 1892 roku urodziłem się ja. Dwa lata później urodził się mój brat Borys. Zginął w I wojnie światowej w 1915 roku pod Przemyślem, będąc chorążym 54. Syberyjskiego Pułku Strzelców. W 1895 roku ojciec mój został awansowany z rangi kapitana do rangi pułkownika Gwardii z przeniesieniem do armii do 145. Nowoczerkaskiego Pułku Piechoty. Wtedy nasza rodzina przeniosła się na przedmieścia Petersburga – Ochotę, gdzie urodziła się moja siostra Tetiana (zmarła w Kiszyniowie w 1897 roku). Miałem jeszcze dwóch braciszków Hawryła i Andrija, którzy zmarli jako mali przed moim urodzeniem. W 1896 roku ojca mojego przeniesiono do Kiszyniowa w Mołdawii, gdzie byliśmy zaledwie 9 miesięcy. To były moje pierwsze wspomnienia z tego cudownego kraju. Kiedy ojciec był dowódcą pułku w twierdzy Kowno, na Litwie urodził się brat mój Wiktor, który według ostatnich wiadomości w latach czterdziestych był inżynierem chemikiem w Petersburgu, wtedy Leningradzie. W roku 1900 ojca znów przeniesiono do Jekaterynosławia, gdzie do 1904 roku dowodził 134. Teodozyjskim Pułkiem Piechoty. Pułk ten składał się prawie wyłącznie z Ukraińców. Ja całymi dniami, za pozwoleniem ojca, ale ku zmartwieniu mamy, przebywałem z żołnierzami, zaprzyjaźniłem się z wieloma, nauczyłem się ukraińskich pieśni i zacząłem mówić po ukraińsku. „Och, kakoj użas, rebionok po-chachlacki razgawariwajet” – biadała mama-Rosjanka… Że ród nasz jest ukraiński, wiedziałem od małego od ojca, który był dumny z tego, że „my szlachectwo zasłużyliśmy szablami…” – podsumowuje generał Krat, który dzięki książce swoich wspomnień powraca na swoją ojczystą ziemię z wieloletniego i niezasłużonego zapomnienia. Jak widzimy, Mychajło Mykołajowycz Krat pochodził z ukraińskiej starszyzny pułku hadziackiego. Odebrał wykształcenie w korpusach kadetów w Sumach i w Petersburgu. W roku 1911, po ukończeniu Pawłowskiej Szkoły Oficerskiej w Petersburgu, otrzymał rangę podporucznika 93. Irkuckiego Pułku Piechoty w Pskowie. Podczas I wojny światowej był cztery razy ranny i odznaczony orderami bojowymi, włącznie z orderem św. Jerzego 4. klasy (za bitwę pod Łodzią w 1914 roku, kiedy został ranny trzema kulami). Wtedy też otrzymał serbski order „Gwiazdy Karadziordziewicza” 4. klasy z mieczami. Za zasługi w walkach i po wysłudze lat Mychajło Krat był stopniowo awansowany w rangach. W grudniu 1916 roku, mając 24 lata, był już podpułkownikiem, a w 1917 roku – pułkownikiem. We wstępie do książki wspomnień Nina Krat-Czerniak i Hania Czerniak zaznaczają, że „…Różni autorzy wspominali go w prasie emigracyjnej jako wybitnego starszynę armii Ukraińskiej Republiki Ludowej w czasie walk wyzwoleńczych w latach 1918-1920. Później historyk Lew Szankowski zaliczał go do znanych autorów wojskowych, a pisarz i towarzysz broni generała Jurij Tys-Krochmaluk podkreślał, że jego artykuły to wartościowy materiał dla badaczy najnowszej historii Ukrainy. O młodości generała można krótko powiedzieć, że jako młody »małorosyjski szlachcic guberni połtawskiej« w tamtym czasie (początek XX wieku) nie myślał o swojej przyszłości inaczej, jak o służbie oficerskiej w rosyjskiej armii carskiej. Lecz, poczuwszy zew krwi swoich kozackich przodków, przeszedł w 1917 roku na służbę Ukrainie. I służył jej wiernie, sumiennie i z miłością do końca życia…”. Co więcej, generał Krat, według trafnego określenia Patriarchy Mścisława, przez całe życie był oddanym synem Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego. A ponadto, jak twierdzą, nie lubił określenia „zawody” zamiast „walka”, mówił, że o zawodach mówimy, gdy mowa o sporcie, a w walce przelewa się krew i poświęca młode życie za wielką, jasną ideę – za wolność Ukrainy. O tę samą ideę walczyli i ginęli nowi bojownicy-wojownicy Ukraińskiej Powstańczej Armii w latach II wojny światowej. Generał pozostawił po sobie wspomnienia o życiu – o wydarzeniach, tak jak sam je przeżył. Nazywa je ciekawymi, a przecież były one również niełatwe i często niebezpieczne. O burzliwych czasach ubiegłego wieku zachowały się liczne artykuły generała. Dobrym uzupełnieniem są pośmiertne wspomnienia jego współczesnych, którzy spotykali się z nim w warunkach wojennych lub na emigracji. 10 grudnia 1917 roku pułkownik Krat wstąpił do służby Ukraińskiej Republiki Ludowej. Podczas walk w Kijowie był pomocnikiem naczelnika wydziału operacyjnego sztabu Kijowskiego Okręgu Wojskowego. Później, w latach 1918–1920, służył na różnych stanowiskach w dywizjach: Jedenastej Piechoty, Drugiej Zaporoskiej, Trzeciej Żelaznej i Samodzielnej Konnej. Brał udział w powstaniu przeciwko hetmanowi Skoropadskiemu, w walkach przeciwko bolszewikom i tzw. „Ochotniczej” rosyjskiej armii generała Denikina. 12 października 1919 roku 8. pułk piechoty Czarnomorskiej pod dowództwem pułkownika Krata rozbił pod wsią Bałaniwka (okolice Berszadi na Podolu) 50. pułk białostocki. 50. pułk białostocki Denikina, wziął do niewoli. Na emigracji Po zakończeniu Walk Wyzwoleńczych przebywał w Polsce, gdzie pracował jako księgowy. Od 1944 do 1945 roku M. Krat był członkiem dyrekcji Związku Ukraińskich Spółdzielni w Chełmie. W 1946 roku z inicjatywy generała Krata (awansowanego w randze w 1945 roku) i przy jego aktywnym udziale zorganizowano w obozie w Rimini tzw. „Uniwersytet Ludowy”, w którym przez osiem miesięcy dla audytorium do 800 osób wykładano dyscypliny ukrainoznawcze. Mychajło Krat wykładał historię Ukrainy. Jeszcze z czasów swojej służby w moskiewskiej armii i później był wykładowcą w szkołach podoficerskich i oficerskich. Po zwolnieniu z niewoli, w latach 1948-1950, pracował jako księgowy Generalnego Zarządu Kościelnego w Anglii, a w grudniu 1951 roku przybył do USA, do Detroit, gdzie do 1959 roku pracował w fabryce, aż do przejścia na emeryturę. W Detroit nasz rodak był jednym z dyrektorów spółdzielni kredytowej „Samopomoc” oraz aktywnym uczestnikiem Rady Parafialnej ukraińskiej parafii św. Pokrowy. Przez cały czas od zakończenia Walk Wyzwoleńczych Mychajło Krat brał żywy udział w życiu społecznym. Wygłaszał referaty-przemówienia na zaproszenie ukraińskich organizacji oraz podczas narodowych świąt ukraińskich. Napisał wiele artykułów na tematy społeczno-polityczne i historyczne. Mychajło Krat zmarł 8 sierpnia 1979 roku, przeżywszy 87 lat, pochowany w South Bound Brook. Pora zadbać o uwiecznienie pamięci W swojej notatce z 6 grudnia 1943 roku Mychajło Krat zwracał się do swojej rodziny i bliskich: „…Na Chełmszczyźnie, jeden po drugim padają od wrogich strzał aktywni Ukraińcy. Są pogłoski, że i moja praca oraz skromna osoba nie wszystkim są w smak. Zatem trzeba być na wszystko gotowym. Po śmierci mojej, może zechce córka moja przekazać swoim dzieciom, jeśli je, da Bóg, będzie miała, o swoim rodzie oraz o Dziadku, a zresztą nawet najbliżsi mi mało wiedzą o mojej przeszłości. Dlatego, żeby nie było im wstyd, kiedy ludzie po mojej śmierci zapytają ich o ojca, a oni nie będą znali o jego życiu dokładnych danych, piszę oto swoją krótką biografię. A jak nie zapytają i nikt nie wspomni, niech tak będzie, w końcu jakiś ślad po mnie zostanie, a ciężko umierać, nie zostawiając po sobie zupełnie nic…”. Mam nadzieję, że ten artykuł stanie się skromnym wkładem w sprawę uwiecznienia pamięci o naszym sławnym rodaku, który wywalczył niepodległość od białych i czerwonych moskali. Mam nadzieję, że czytelnik teraz więcej dowiedział się o ukraińskim patriocie-wojskowym, słynnym urodzonym w mieście Hadziacz na Połtawszczyźnie Mychajle Mykołajowyczu Kracie, generale-chorążym Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, odznaczonym w swoim czasie Krzyżami św. Jerzego za męstwo, serbskim orderem – „Gwiazda Karadziordzia” 4. klasy z mieczami, a później – Żelaznym Krzyżem, orderem Symona Petlury i innymi odznaczeniami wojskowymi. Nadszedł czas, aby nazwać imieniem Mychajła Krata ulicę w Hadziaczu, ustanowić tablicę pamiątkową, stworzyć film dokumentalny. Pamięć narodowa to nasza broń o serca i umysły Ukraińców w tej stuletniej wojnie. Obecnie sprawę Krata i jego współpracowników kontynuują Siły Zbrojne Ukrainy, które niechybnie pokonają krwawych moskiewskich putinowskich najeźdźców. Minęło 140 lat od dnia urodzin Mychajła Krata (1892–1979) – urodzonego na Połtawszczyźnie, ukraińskiego działacza wojskowego. W 2010 roku ujrzała światło dzienne książka wspomnień i jego artykułów „Kozackiemu rodowi nie ma końca” w mieście Bethesda w północnoamerykańskim stanie Maryland. Opracowały ją córka Mychajła Krata – Nina Krat-Czerniak oraz wnuczka Hania Czerniak, które przesłały ją na mój łochwicki adres.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

„Swoje prace zapisuję narodowi, z którego wyszłam”

Petro SZWEC, dziennikarz 22 grudnia 1894 roku w osadzie Pohrebyszcze w wielodzietnej (trzynaścioro dzieci) rodzinie rolników urodziła się dziewczynka Nastia, która stanie się znaną zbieraczką twórczości ludowej Nastią Andrianiwną Prysiażniuk. Przeżywszy ciężkie, niemal stuletnie życie, pełne przygód i walki z systemem, miłości do pieśni ludowej i mądrości, zostawiła po sobie tysiące zadrukowanych arkuszy książek, artykułów, rękopiśmiennych notatek, zapisów pieśni ludowych, przysłów, powiedzeń, kołomyjek, humoresek, dowcipnych żartów. Już do swoich 75. urodzin Nastia Andrianiwna zebrała 31 000 przysłów, 3500 pieśni obyczajowych, żartobliwych, weselnych, kupałowych, szczedriwek, wiosenek, 3230 bajek, opowieści, humoresek, 1894 zagadki, 9548 lamentów. W dniu jubileuszu powiedziała: „…kontynuuję zbieranie materiałów i jednocześnie porządkuję stare zapisy… Ile jeszcze zapiszę, nie wiem, bo skarby twórczości ludowej są niewyczerpane... Będę pracować dla narodu i rodzinnego kraju, póki starczy sił. Wszystkie swoje prace zapisuję pracującemu narodowi, z którego wyszłam, którego chlebem się karmiłam, na którego ciężko zarobione kopiejki się uczyłam, za którego pieniądze teraz żyję”. Cały przebogaty materiał Wasyl KUZAN Kiedy my, mieszkańcy gór, przyjeżdżamy nad morze, to zachwycamy się pięknem przyrody tak bardzo, że aż dech zapiera. Ale to samo dzieje się z tymi, którzy przyjeżdżają do nas. A my, stale przebywając wśród niesamowitych krajobrazów, przyzwyczajamy się do nich i patrzymy jak na coś zwyczajnego. W nauce nazywa się to „zamazanym okiem”. To znaczy, kiedy stale żyjesz wśród piękna i nie masz możliwości porównania go z innym pięknem, przestajesz widzieć piękno, które cię otacza. Zakarpackim mieszkańcom wydaje się, że posiadamy wyłączne prawo do miłości do rodzinnego kraju. Bardziej i mocniej kochać Srebrną Ziemię, niż kochamy ją my, nie może nikt. Aż tu „przybysz” z obwodu dniepropetrowskiego Mychajło Maszkin przeprowadza się w 1954 roku do Dowhego i tworzy szlagier za szlagierem, wśród których hymn Zakarpacia „Werchowyno, matko moja”. Oczywiście, takiego być nie może! W kręgach twórczych, oprócz wszystkiego innego, istnieje jeszcze wyostrzone poczucie zazdrości. Dlaczego on, a nie ja? Dlaczego ktoś zrobił lepiej, a ja nie mogłem? Ja przecież o tym myślałem, ja tak samo układałem słowa i nuty, a on to zrobił pierwszy. Ja tak samo podśpiewywałem, a on to zapisał szybciej. Może to on nie sam? Może to on usłyszał lub przeczytał moje myśli? Ja też mam prawo do tej pieśni, bo on nie może kochać tak Werchowyny, jak kocham ją ja! Jeszcze za życia Mychajła Maszkina były próby przywłaszczenia jego arcydzieła. Na jednym z wielkich koncertów jeszcze na początku lat sześćdziesiątych prowadzący ogłosili innego autora pieśni „Werchowyno, matko moja”. Podali nazwisko już znanego zakarpackiego mieszkańca, nie chcę go wspominać tutaj. Ale kierownik chóru „Borżawa” poprawił prowadzących i obronił swoje prawo do własnego utworu. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych oraz już po tragicznej śmierci Nasti Prysiażniuk przechowywany jest w zbiorach Instytutu Sztuki, Folkloru i Etnografii im. M. Rylskiego Akademii Nauk Ukrainy. W m. Pohrebyszcze na ulicy Nasti Prysiażniuk w posiadłości, gdzie mieszkała, stworzono muzeum, które odwiedzają tysiące Ukraińców oraz zagranicznych gości. Zebrane przez Nastię Andrianiwnę pieśni brzmią na weselach, imieninach, koncertach, w rodzinnym gronie. Zbiory „Pieśni taneczne”, „Kolędy i szczedriwki”, „Pieśni żartobliwe”, „Pieśni Podola”, artykuły „Humoreski jako rodzaj ukraińskiej twórczości”, „Święta pracy i dostatku”, „Ukraińskie wesele w Pohrebyszczach” oraz wiele innych są wzorami doskonałych utworów, które inspirują miłośników ukraińskiej sztuki ludowej, uczonych, niepowtarzalne w swojej treści. Nasti nie było jeszcze dwudziestu lat, a już aresztowano ją za działalność rewolucyjną. W 1908 roku, kiedy jej starszą siostrę Motrię za udział w akcjach bojowych przeciwko carskim urzędnikom skazano na śmierć, na sali sądowej wykrzyknęła, że pójdzie jej śladem. W Odessie N. A. Prysiażniuk zorganizowała strajk w fabryce towarzystwa rosyjskich czarnomorskich fabryk lin, za co została poddana jawnemu nadzorowi policji. Wokół kompozytora zaczęto aktywnie rozpowszechniać plotki, że Maszkin kupił tę pieśń za wóz drewna od Petra Switłyka, kierownika chóru „Kukurudzowod” ze wsi Biłki. Ale żadnych dowodów nie było, Petro Switłyk nigdy nie pretendował do autorstwa, więc plotki umarły, zostały tylko echa. I oto na początku lat dwutysięcznych, kiedy Maszkina zaczęto znowu wspominać po długim, niemal trzydziestoletnim zapomnieniu, kiedy zaczęto przygotowywać się do osiemdziesięciolecia kompozytora, kiedy zaczęto przeprowadzać festiwale imienia naszego wielkiego rodaka, jeden aferzysta z Osy (wszystkie wymienione w tym artykule wsie należały do rejonu irszawskiego) wysunął nową wersję autorstwa pieśni „Werchowyno, matko moja”. Opisał swoją zmyśloną wersję tak przekonująco, że uwierzyło w nią bardzo wielu ludzi, nawet znawca ukraińskiej estrady Mychajło Maslij zacytował artykuł aferzysty już w przededniu dziewięćdziesięciolecia od dnia urodzin prawdziwego autora. Zacytuję go i ja, ale już z publikacji Mychajła Maslija. „Istnieje też inna wersja narodzin pieśni „Werchowyno, matko moja!” Jej pierwotne autorstwo przypisuje się Iwanowi Hryńce, który miał przydomek Batrynczyn i żył w siezgodnie z orzeczeniem odeskiej izby sądowej dziewczyna miała przebywać w kolonii poprawczej do 18 lat. Trzykrotnie siedziała w więzieniu, skąd uciekała i się ukrywała. Dwuletniej szkoły, którą Nastia ukończyła w Pohrebyszczach, brakowało. Kiedy gubernator nie pozwolił jej jako niepewnej politycznie zdawać egzaminu na wstęp do placówki edukacyjnej, postanowiła uczyć się samodzielnie. Wbrew zakazowi w przededniu rewolucji październikowej udało jej się w Kijowie eksternistycznie zdać egzamin i otrzymać prawo do pracy jako nauczycielka. Pracę pedagogiczną łączyła ze społeczną: była łączniczką czerwonych partyzantów podczas wojny domowej, rozwijała działalność folklorystyczną. Po ukończeniu Kamieniecko-Podolskiego Instytutu Oświaty Ludowej, do którego wstąpiła w 1927 roku, kontynuowała naukę na studiach doktoranckich przy katedrze języka ukraińskiego Kijowskiego Uniwersytetu Państwowego. Znajomość z wybitnymi ukraińskimi uczonymi-folklorystami zainspirowała ją do celowych badań wszystkich kierunków twórczości ludowej, studiowania kultury i obyczajów rodzinnego kraju. Spod jej pióra wychodzą oryginalne prace z historii kultury i zwyczajów Pohrebyszcza. Działalność dydaktyczną w Kijowskim Instytucie Pedagogicznym w okresie przedwojennym oraz w szkołach miasta Pohrebyszcze w latach powojennych Nastia Prysiażniuk łączyła ze zbieraniem pereł twórczości ludowej. Zapisane przez nią pieśni brzmią w radiu, w telewizji, piszą o niej artykuły, oklaskują ją na różnych konferencjach i spotkaniach. Przychodzi uznanie – nagrody państwowe: ordery i medale. W jednym z artykułów jego autor L. Myszanycz powiedział: „trudno uwierzyć, że jeden człowiek zdołał zrobić tak wiele”. To prawdziwe poświęcenie! Skierowane na długie życie! Nastia Andrianiwna często zaglądała do redakcji pohrebyszczeńskiej gazety rejonowej „Kołos”, gdzie wtedy kierowałem działem listów, przynosiła przygotowane przez siebie materiały, w szczególności o rzece Roś. Zawsze uśmiechnięta i życzliwa, zdążyła podzielić się jakąś zabawną historyjką. Jedna z nich: „W Hopczycy (to wieś niedaleko od centrum rejonowego) żył kiedyś pan, który lubił pić herbatę z pianką… Lokaj musiał pokonywać niemałą drogę z kuchni do pokoi. Podchodząc do drzwi sypialni, zobaczył, że pianka zniknęła, ale nie stracił rezonu i splunął do szklanki. I pan, i lokaj pozostali zadowoleni. Oto ona, chłopska mądrość!”. kolejne, ale nie pozbawione talentu łajno. I ja to udowodnię. Mieszkańcy Pryborżawskiego nazywają swoich sąsiadów z Dołhego „wierchowyncami”, a sąsiadów z Łukowa, to wieś w dół biegu Borżawy, – „lemakami”. Siebie zaś nie identyfikują nijak. To znaczy, że są unikalni i nie należą ani do wierchowynców, ani do lemaków. Żaden mieszkaniec tej wsi nigdy, pod żadnym pozorem nie nazwie siebie wierchowyncem. Czy mógłby więc urodzony w Zadnim Iwan Hrynkiw napisać: „Wierchowyno, matko moja”? Oczywiście, że nie! Ale tych niuansów mieszkaniec Osoju, który w tamtym czasie już od wielu lat mieszkał w Użhorodzie, nie znał. O tym w ogóle wiedzą tylko miejscowi. Dlatego on, niechby się śnił koniom, Iwan Petrowcij, nazwę wreszcie jego imię, nie uwzględnił tego w swoim opusie. I wpadł w kłopoty. Trzy. Drugi wers wymyślonej i przypisanej wersji pieśni Batrynczyna brzmi tak: „Od Kłobuka do Bużory z dziewczynką pójdę”. Tak mogła napisać tylko oderwana od wierchowynskiej rzeczywistości istota. Bo u nas jest: dziewczynka, dziewka, żona. Chodzić od Kłobuka do Bużory można z dwiema ostatnimi, a spacery po lesie z nieletnimi – to artykuł kodeksu karnego, a nie pieśń. Mychajło Maszkin był głęboko porządnym człowiekiem. Jeśli robił opracowania pieśni ludowych, to na koncertach właśnie tak to brzmiało. A jeśli pieśń była autorska, to tak ją i ogłaszano. Ten, kto potrafi tworzyć, nie ma skłonności do przywłaszczania cudzego. Twórca wyższego sortu nigdy nie skusi się na coś taniego i błyszczącego. Inna sprawa – zainspirować do stworzenia arcydzieła mogła go jedna jedyna nuta czy słowo. Całkiem możliwe, że to słowo wybrzmiało z ust Iwana Batrynczyna. Czy innego unikalnego mieszkańca Pryborżawskiego – bo jest ich we wsi setki. Chociaż… i w Dołhem talentów nie mniej.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Twórca i aferzyści

w Zadnim, nad rzeką Borżawą. Iwan, oprócz tego, że prowadził dziwaczny tryb życia, był straszny z wyglądu – prawdziwy ruski Kwazimodo. Jedynym zajęciem nieuczonego chłopa było pasienie krów w pobliżu góry Kłobuk (mówiono, że nawet wypędzał je zimą, a bydło znajdowało sobie paszę). Za każdym razem, gdy pasł bydło, śpiewał kołomyjki i różne zakarpackie piosenki, których znał mnóstwo. Wieści o starym, zapalonym zakarpackim śpiewaku Batrynczynie dotarły także do Michaiła Maszkina (nawiasem mówiąc, w tamtych czasach nazywano go nie inaczej, jak „przybłędą”). W latach pięćdziesiątych XX wieku Maszkin zaczął często odwiedzać wieś Zadnie. Pewnego razu „przybłęda” postawił butelkę wódki na stole i po kilku kieliszkach powiedział: „No, co wy tam, Iwanie Batkowyczu, potraficie?”. „Što mogu, to mogu, ajbo ацjakoje-m hoden” – spokojnie odpowiedział Iwan. I zaśpiewał piosenkę zupełnie nieznaną Maszkinowi: W trubetu ja zadiuwu, zadiuwu, zahuhu, Ud Kłobuka do Bużory z dziewczynami pidu. Wyrchowino, mamo moja, fajnota uszytka twoja, Fajnota uszytka twoja u ciebie na widoku... Zanim obalę doszczętnie bezpodstawną, wyssaną z palca lub z innego organu wersję osijskiego aferysty, powiem kilka słów o wsi Pryborżawske, która miała historyczną nazwę Zadnie. Leży ona pięć kilometrów od Dowhego w dół biegu Borżawy. Pryborżawske to najbardziej śpiewna wieś nie tylko na Ukrainie, ale i na całym świecie. Tutaj wszyscy śpiewają od urodzenia do śmierci. W Pryborżawskim wstydem jest nie umieć śpiewać. Jeśli nie będziesz tu śpiewać razem z innymi na weselu czy przyjęciu, z jakiejś okazji albo bez niej, to będą na ciebie patrzeć tak, jakbyś właśnie zeskoczył z palmy. Każdy chłopak na weselu, aby otrzymać z rąk panny młodej swój marynarkę z warkoczykiem (z kwiatkiem w klapie), musi zaśpiewać kołomyjkę. Na każdym weselu śpiewa się po kilka nowych kołomyjek, stworzonych w przeddzień lub dopasowanych do wydarzenia w trakcie jego przebiegu. Najbardziej udane kołomyjki się zapamiętuje i pozostają one ludowym dobrem, a muzycy wykonują je stale. Bo u nas taniec kołomyjka może trwać do dwóch godzin bez przerwy – w tym czasie można zaśpiewać bardzo wiele. Zatem, gdyby Iwan Hryńkiw (Batrynczyn) stworzył jakąś nową piosenkę, to podchwyciłby ją lud i śpiewałaby ją cała społeczność Zadniego przy każdej okazji. Tak się nie stało – to raz. Być może sam wymyślił jakieś swoje kołomyjki – stały się one ludowe. Autorstwa już nikt nie udowodni. Ale z piosenką „Wierchowino…” tak się nie stało. Batrynczyn zmarł w 1970 roku, rok przed śmiercią Maszkina. Piosenka była już śpiewana około piętnastu lat. Żadnych pretensji dotyczących autorstwa piosenki w tamtych latach nie zgłaszali ani Hryńkiw, ani jego krewni i znajomi, ani mieszkańcy unikalnej wsi Pryborżawske. Dwa. Twierdzę, że ruską wersję hymnu Zakarpacia, przytoczoną przez Maślija, sklecił na kolanie sam osijski aferzysta. W tamtych czasach aktywnie prowadził działalność separatystyczną, za popularyzowanie rusińskiego politycznego pobierał pieniądze z zagranicy, obrzucał błotem kolegów po piórze, pisał paszkwile i opusy przesiąknięte nienawiścią do Galicjan, za co w końcu został wykluczony z Narodowego Związku Pisarzy. Właśnie w tamtych czasach, całkiem możliwe, że i na zlecenie FSB wrogiego nam kraju, napisał on swoje

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

“Jestem pieśnią na ostrzu strzały!”

Julia JASINA, m. Odessa W “Greckiej Sali” Odeskiego Ukraińskiego Akademickiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego zebrali się wielbiciele talentu Hałyny Mohylnyckiej, aby wspomnieć o niej, jej sprawach, porozmawiać o śladzie w życiu naszego kraju oraz spadku, pozostawionym przez nią nam wszystkim. Spotkanie moderowały córka poetki Jarosława Riznykowa oraz kandydatka nauk filologicznych, docentka katedry literatury ukraińskiej w ONU im. I. I. Miecznikowa Iryna Neczytaluk. Na początku spotkania wybrzmiało wystąpienie wideo Pawła Hrycenki – dyrektora Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy, doktora nauk filologicznych, profesora, członka rzeczywistego Narodowego Towarzystwa Szewczenki. “Piękna, romantycznie wzniosła, o wspaniałym głosie” – taką znał Hałynę jeszcze w latach studenckich. “Ile na jej los przypadło trosk, ile było najróżniejszych podstępów. Ale ona pozostawała na wysokości... Na wysokości służenia ukraińskiej sprawie” – taką pozostała w jego pamięci później. “Pani Hałyna była wspaniałą poetką, nauczycielką, obrończynią praw człowieka, osobą, która pracowała na rzecz utwierdzenia Ukraińskiej Cerkwi Lokalnej, zrobiła niezwykle wiele, aby język ukraiński się rozwijał, aby go pielęgnowano w placówkach oświatowych, rozpowszechniano za granicą, gdzie wydawano jej książki” – tak wypowiedział się o H. Mohylnyckiej Pełnomocnik ds. ochrony języka państwowego, ukraiński polityk, naukowiec, działacz społeczny, deputowany ludowy Ukrainy VIII kadencji Taras Kremiń. Z jego ojcem – poetą, laureatem Nagrody Szewczenkowskiej Dmytrem Kremeniem – panią Hałynę łączyły ciepłe, koleżeńskie stosunki. On wraz z innymi członkami Mikołajowskiego oddziału Związku Pisarzy Ukrainy starał się podtrzymać jej wiarę w siebie i swój talent, pomóc w trudnym okresie jej życia. Ciepłym słowem wspominał H. Mohylnycką także dyrektor Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Mykoła Żułynski: “Kiedyś byłem poruszony talentem autorki, doznałem estetycznej przyjemności, ucieszyłem się, że odkryłem dla siebie jej utwory, chociaż stało się przykro, że nie wszystko, co utalentowane, “przyczajone” w skromności poza Kijowem, staje się widoczne dla szerokiego ogółu. ...Niestety, Hałyny Anatolijiwny Mohylnyckiej – prawdziwej bojowniczki, twórczej utalentowanej osoby już rok jak nie ma z nami. Była jedną z prawdziwych mądrych kowali ducha, których na Ukrainie nie ma tak wielu”. Emocjonalnym i szczerym było wystąpienie Wołodymyra Szołkoszytnego – znanego ukraińskiego poety, publicysty, działacza społecznego, politycznego i państwowego. Właśnie w jego wydawnictwie “Ukraiński priorytet” została wydana książka H. Mohylnyckiej “Imiona”, za którą otrzymała ona odznaczenie Międzynarodowej Akademii Literacko-Artystycznej Ukrainy – medal Iwana Mazepy. U niego też zaplanowano wydanie ostatniej książki “I stoi nad światem kobieta”, której pani Hałyna, jak nie przykro, zobaczyć już nie będzie mogła… Lubow Zadorożna – rektorka Odeskiej Akademii Kształcenia Ustawicznego, kandydatka nauk filozoficznych wspominała o ponad 25 latach życia Hałyny Anatolijiwny, które były związane z Odeskim Instytutem Doskonalenia Nauczycieli (obecnie Odesska Akademia Kształcenia Ustawicznego). Ta placówka stała się prawdziwym domem jej mądrego serca, tutaj zdołała zrealizować swoje profesjonalne umiejętności pedagogiczne i talenty, przekazać wiedzę całej plejadzie nauczycieli. Od razu trzech znanych historyków, profesorów, doktorów nauk historycznych – Hryhorij Honczaruk, który znał Hałynę od lat studenckich, oraz Ołeksandr Muzyczko mówili o tym, że H. Mohylnycka, nie będąc zawodowym historykiem, stała się autorką szeregu książek historycznych, które wpłynęły na formowanie całego pokolenia Ukraińców. Jej głęboka wiedza, umiejętność dostrzegania logiki wydarzeń i talent zgrabnego łączenia faktów w całościowy obraz, dawały możliwość prowadzenia tak potężnej pracy oświatowej. Dziekan wydziału historii i filozofii Jewhen BUKET, współredaktor książki W Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy odbyło się niecodzienne, jak na nasze czasy, wydarzenie – pięciogodzinna prezentacja książki “Taras Syłenko, śpiewak nieprzejednanej Ukrainy”. Wydanie, poświęcone pamięci wybitnego kobziarza, zasłużonego artysty Ukrainy Tarasa Syłenki – prawdziwy foliant, o objętości 512 stron, opracowany przez Klub Historyczny “Chołodnyj Jar” na czele ze znanym badaczem ukraińskiej przeszłości Romanem Kowalem. Do niego weszły wspomnienia ponad 150 osób, które przyjaźniły się z Tarasem, były wielbicielami jego twórczości i których los zetknął z tą nieprzeciętną osobowością. Także w osobnych rozdziałach podano autorskie artykuły Tarasa Syłenki oraz wywiady z nim, wspomnienia o poetce Łesi Syłenko – mamie Tarasa, wiersze poświęcone Tarasowi. Niektóre z nich w swoim czasie drukowano w “Słowie Proświty”. Kobziarz Taras Syłenko przedwcześnie odszedł w zaświaty 22 czerwca ubiegłego roku, a 29 grudnia bieżącego miałby skończyć 50 lat. Jak zaznaczył autor-redaktor książki, pisarz Roman Kowal: “wcale nie tak wyobrażał sobie swój jubileusz Taras”, ale wieczór wyszedł całkowicie w jego stylu – liczny i nieograniczony w czasie i przestrzeni. Przyjaciele często nazywali Tarasa Syłenkę “wieszczym Bojanem”, “śpiewającym filozofem”, był on Odeskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. I. Miecznikowa, przewodniczący zarządu Odeskiej organizacji obwodowej Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy Wiaczesław Kusznir podzielił się swoimi wspomnieniami o wspólnej pracy nad dwiema książkami z serii „Patriota”, gdzie był redaktorem naczelnym. Zaznaczę, że do pracy nad nimi zaangażowano wielu utalentowanych naukowców, a pomysł zapoczątkowania serii należał do pani Haliny i jej najbliższej przyjaciółki Sofii Szerengowej – działaczki społecznej, kulturoznawczyni, jednej z założycielek organizacji społecznej „Forum Intelektualne”. Ołeksandr Muzyczko, który znał H. Mohylnycką prawie 18 lat, podkreślił jej talent jako oświeceniowca, pryncypialność oraz umiejętność bronienia swoich przekonań. Zaproponował zapoczątkowanie odczytów im. H. Mohylnyckiej oraz obiektywizację pamięci o niej poprzez nazwanie jej imieniem placówki kultury lub oświaty w Odessie oraz ustanowienie tablicy pamiątkowej. Ciekawymi faktami o H. Mohylnyckiej wypełnione było wystąpienie wideo Ołeksandra Połecia – kierownika Stowarzyszenia Ukraińskich Inżynierów Dróg Komunikacyjnych USA, jednego z fundatorów Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego w Minneapolis, gorącego patrioty Ukrainy, którego wszystkie wysiłki skierowane są na rozwój swojej historycznej Ojczyzny. Opowiedział on o tym, że w USA w 2004 roku stworzył komitet zbiórki funduszy na wznowienie książki H. Mohylnyckiej „Litos, albo kamień z pracy nad rozbiciem metropolitalnego błądzenia”, w której bodaj po raz pierwszy w sposób przystępny, z odwołaniem do źródeł historycznych, religijnych i religioznawczych, uzasadniono konieczność stworzenia na Ukrainie jedynego Pomiestnego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego jako gwaranta pełnowartościowego duchowego i narodowego odrodzenia naszego narodu. Wrażenie robią nakłady, w jakich rozeszły się „Litos” oraz kolejna książka „Kronika wielkiego oszustwa” (wydane po raz pierwszy w wydawnictwie „Ukraińska idea” Marii Owdijenko) – do 100 tysięcy egzemplarzy w językach ukraińskim, rosyjskim i angielskim! O tym, co zrobiła H. Mohylnycka dla ustanowienia Pomiestnego Ukraińskiego Kościoła, mówił sekretarz eparchii odesko-bałckiej Prawosławnego Kościoła Ukrainy ks. Teodor (Orobeć). Opowiedział także o jej pracy przy odbudowie odeskiego Soboru Narodzenia Pańskiego na ul. Pastera, o organizacji szkoły niedzielnej dla dzieci, o jej książkach, które budziły ludzi. Dobrymi słowami wspominał również panią Halinę Iwan Melnyk – zasłużony dziennikarz Ukrainy, redaktor naczelny odeskiej obwodowej gazety społeczno-politycznej „Czornomorski nowyny”, która obchodziła w tym roku swoje 105-lecie. W gazecie drukowano artykuły Mohylnyckiej i materiały o niej nawet w tym czasie, gdy inni nie odważali się tego robić. Zasłużony artysta Ukrainy, działacz społeczny Serhij Sawczenko opowiedział o udziale pani Haliny w projekcie literacko-artystycznym „Łesia Ukrainka. Dedykacja”, który stał się, niestety, ostatnim w jej życiu. To właśnie z inicjatywy pana Serhija zorganizowano wystawę obrazów w Odeskim Muzeum Literatury oraz wydano zbiór artykułów o wybitnej ukraińskiej poetce z okazji 150. rocznicy urodzin. Łarysa Demianyszyna – artystka, uczestniczka ogólnoukraińskich i zagranicznych plenerów oraz wystaw, zaprezentowała ilustracje do dotąd niewydanego zbioru wierszy dziecięcych Haliny Mohylnyckiej i podzieliła się wspomnieniami o ich twórczej współpracy. Szistdesiatnyk, członek odeskiego oddziału Związku Pisarzy, pełny kawaler orderu „Za zasługi” Ołeksandr Riznykiw opowiedział o swojej pierwszej żonie Halinie Mohylnyckiej i przeczytał poświęcony jej fragment ze swojego poematu „Milczysz, Stryboże”. Poemat opublikowano dosłownie na dniach, choć został napisany w mieście Bałta w latach 1968-1969. W tamtym czasie Halina Mohylnycka, do momentu jej zwolnienia za „wyjałowienie komunistycznej ideowości z kursu literatury ukraińskiej oraz propagandę twórczości poetów nacjonalistycznych” (czyli Liny Kostenko, Wasyla Symonenki, Iwana Dracza, Mykoły Winhranowskiego), pracowała jako wykładowca bałckiego studium pedagogicznego, a Ołeksandr Riznykiw był dziennikarzem lokalnej gazety „Narodna trybuna”. Wiersze H. Mohylnyckiej przeczytali starszy oficer oddziału zabezpieczenia moralno-psychologicznego 122 brygady obrony terytorialnej major Diaczenko Wasyl oraz Aryna Ołeksandrowa, która zainteresowawszy się twórczością pani Haliny, napisała gruntowną pracę twórczą i stworzyła z przyjaciółmi stronę internetową poświęconą jej pamięci. Wydarzenie upamiętniające uświetniły swoimi występami recytatorka Ołena Kłymenko oraz laureatki międzynarodowych konkursów Złata Jasinowska i Lilit Mkrtczan, które wykonały piosenkę do słów Haliny Mohylnyckiej „Czar mojego serdecznego ciepła”. Łzy u obecnych wywołało poruszające pod względem emocjonalnym i dramatycznym wykonanie przez zasłużoną pracownicę kultury Ukrainy Ołenę Olijnyk wiersza H. Mohylnyckiej „Dwie matki”. Efekt wzmocniło wideo stworzone przez Julię Nezwinską – wnuczkę pani Haliny, z wykorzystaniem obrazów zasłużonego artysty Ukrainy Ołeha Szuplaka. Minął już rok, jak 12 grudnia 2021 roku odeszła w zaświaty Halina Mohylnycka – aktywna uczestniczka ukraińskiego ruchu obrony praw człowieka, ukraińska pedagog, znana publicystka i poetka, autorka „Słowa Proświty”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Taras Syłenko, który poruszał serca swoją bandurą. W Kijowie zaprezentowano książkę wspomnień o kobziarzu

uosobieniem miłości naszego narodu do wolności, sztuki i bohaterstwa przeszłości. Stworzył „śpiewaną historię Ukrainy” – cykl pieśni w autorskim wykonaniu, od dawnoruskich bylin po utwory narodzone na froncie obecnej rosyjsko-ukraińskiej wojny, który marzył wydać na kilku płytach kompaktowych, ale nie zdążył... Taras był znany i kochany w wielu zakątkach naszego kraju i za granicą. Był stałym uczestnikiem różnorodnych festiwali, uroczystości upamiętniających bohaterów Chołodnego Jaru i bohaterów Karpackiej Ukrainy, setek uroczystości i prezentacji, grał role kobziarza w kilku filmach fabularnych. Od 2014 roku Taras Syłenko wielokrotnie odwiedzał z koncertami strefę ATO/OOS. W 2015 roku został nagrodzony dyplomem Ministerstwa Obrony Ukrainy, a w 2017 roku – podziękowaniem dowództwa Brygady Lotnictwa Morskiego Marynarki Wojennej Sił Zbrojnych Ukrainy. Nie o każdym człowieku znajdzie się tylu chętnych, by podzielić się wspomnieniami. Co więcej, znaczną ich część zebrano podczas pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę – nie w najlepszym czasie na pisanie wspomnień. Ale Taras Syłenko, którego pieśni dawały Ukraińcom wewnętrzną siłę, umacniały świadomość narodową, przygotowywały do przyszłej konfrontacji z odwiecznym wrogiem – nie mógł nie pozostawić jasnych wrażeń, nawet po jednym jedynym spotkaniu! Dlatego wielu autorów wspomnień, a także zwykłych miłośników jego talentu, przybyło tego dnia do Muzeum Literatury – sala była wypełniona po brzegi. Ludziom, którzy znali i kochali Tarasa Syłenka, naprawdę ważne było choćby na kilka godzin zanurzyć się w atmosferze, w której był obecny w niezwykły sposób. Głos zabrali: legendarna dziennikarka radiowa Emma Babczuk, malarz, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Wołodymyr Prjadka, wirtuoz bandury, a obecnie granatnik Sił Zbrojnych Ukrainy Wasyl Lutyj, dyrektor Muzeum Rewolucji Godności Ihor Poszywajło, reżyser Iwan Kanywec, poeci Własłen Kowtun, Wasyl Kowtun, zastępczyni generalnego dyrektora Muzeum Iwana Hončara Tetiana Poszywajło, przewodniczący partii „Narodowładztwo” Jurij Lewczenko, kandydatka nauk filologicznych Maryna Hohula, nauczycielka Łarysa Hromadśka oraz inni wspaniali nasi współcześni. Tego wieczoru wystąpili syn Tarasa Syłenka, kobziarz, kompozytor i aktor Swiatosław Syłenko, przyjaciele Tarasa-bandziści: Narodowy Artysta Ukrainy Taras Kompanicz̆enko, Tetiana Łoboda, Jarosław Czornohuz, Jurij Fedynski (wraz z całą swoją wielką rodziną twórczą), Ołeksandr Honczarenko, Myjchajło Hriecz̆kin. Także córka Tarasa Syłenki, pianistka Myrosława Syłenko, Narodowa Artystka Ukrainy Switłana Myrwoda, Zasłużony Działacz Sztuki Ukrainy Wołodymyr Honski. Współredaktorka książki Lesia Kozenko zauważyła: „To więcej niż książka o kobziarzu Tarasie Syłence. Ta książka zachowała w sobie ogromną liczbę cennych wspomnień współczesnych Ukraińców, których Taras zjednoczył wokół siebie”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Książka o heroizmie: „Szpitalne notatki” Rity Dowhań

Oleh RARYCKYJ, doktor nauk filologicznych, profesor Kamieniecko-Podolskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Ohijenki Ta książka to nieustanny żywy ból i wysławienie heroiki naszych dni. To kronika świadków, którzy przebywali w piekielnym kraterze wojny albo patrzyli na niego z bliska. Oto jedna z wizji… „Widziałam, jak próbowałeś coś napisać lewą ręką, bo prawej już nie było, i nie pozwalałeś mamie sobie pomóc. Sam! Jak stopniowo w Twoich oczach pojawiało się światło powrotu do życia, jak uczyłeś się samodzielnie siadać na wózku. Tymczasem liczne operacje, oczyszczanie ran, bóle. A potem… Potem było tak: wchodzisz na teren szpitala i widzisz – powiewa, porusza się nad alejkami szpitalnego parku żółto-niebieska flaga – wiesz, że to Wasyl Stużenko wyjechał na spacer! Nie wyjeżdżasz z sali, dopóki nie przypniesz na oparciu naszej flagi!” „Szpitalne notatki” Rity Dowhań to niezwykłe zjawisko nowej prozy non-fiction. Powstały na podstawie własnego życiowego doświadczenia szestdziesiątnicy – wizyt w Kijowskim Wojskowym Szpitalu i niesienia pomocy wolontariackiej rannym ukraińskim żołnierzom. Zachwyt ich bohaterskimi czynami, odporność wobec prób, niezłomność ducha współczesnych pasjonarii skłoniły autorkę do utrwalania najbardziej charakterystycznych momentów doświadczenia wojskowego i szpitalnego życia. Przez kilka lat poszczególne materiały o przeżytym drukowano w czasopiśmie „Słowo Proświty”. Później autorka powzięła zamysł, by je uporządkować i wydać osobną publikacją, która ukazała się drukiem w kijowskim wydawnictwie „Klio” w 2018 r. Wolontariatem Rita Dowhań zajmuje się nie od dziś. W głuche czasy Breżniewa, narażając się na niebezpieczeństwo, wspierała materialnie i moralnie ukraińskich więźniów politycznych i ich rodziny, była aktywna w samizdacie, korespondowała z działaczami ruchu dysydenckiego, propagowała ich twórczość. Od pierwszych dni na Majdanie Pomarańczowym, brała czynny udział w Rewolucji Godności. Jej przytulne mieszkanie w tamtych czasach stawało się ośrodkiem wsparcia dla protestujących: tu odnawiały się siły, spragnieni Słowa odnajdywali pomoc moralno-psychologiczną. W dość poważnym wieku, wraz z początkiem rosyjskiej inwazji, Rita Dowhań nie pozostała obojętna i w pełni oddawała swe siły rannym ukraińskim żołnierzom. I. Dziuba, autor przedmowy do książki, ciepło wypowiada się o wysokim przeznaczeniu koleżanki, która niezależnie od okoliczności i czasu potrafi czynić dobro, pomagać tym, którzy potrzebują pomocy: „Serce wiecznej wolontariuszki prowadzi ją do tych, którzy potrzebują ciepłego słowa, szczerej rozmowy, a może i cichej spowiedzi. Odwiedza rannych żołnierzy w szpitalach, zapisuje ich opowieści o tragicznych wydarzeniach ich życia i o codzienności, wysłuchuje żalów i nadziei. I poznaje los każdego. I powstaje wyjątkowa kronika ludzkich losów, za którymi – los kraju, los narodu”. „Szpitalne notatki” obejmują okres od 21 lutego 2015 r. do 29 maja 2018 r. W tych ramach czasowych autorka przedstawia wzruszające historie męstwa i przeciwstawiania się żołnierzy moskiewskiemu agresorowi, charakteryzuje ich odwagę i siłę ducha. Obok żołnierzy jaśniejącymi obrazami pojawiają się członkowie rodzin – żony, matki, narzeczone, które na wszelkie sposoby wspierają i troszczą się o zdrowie bliskich. Jednocześnie bohaterami opowieści Rity Dowhań jest personel medyczny wojskowego szpitala, ludzie wielkiego serca, którzy z godnością i poświęceniem ratują ukraińskich wojowników. Pod względem gatunku „Szpitalne notatki” są złożonym tworem metagatunkowym. Autorka w tytule kodyfikuje takie teksty jako notatki. Jednak pod względem formalno-treściowych i komunikacyjnych wskaźników utwory te nie mieszczą się w ramach takiego określenia genologicznego, ponieważ łączą cechy twórczości wspomnieniowej, dziennikarstwa osobistego i tekstu ustnej opowieści. Rita Dowhań każdy swój zapis oznacza odpowiednią datą, co wskazuje na diarystyczne cechy utworu. Nietrudno tu także określić podłoże wspomnieniowe, ponieważ teksty przedstawione są w płaszczyźnie retrospektywnej. W książce obserwujemy tekstualne współistnienie czterech genologicznie pokrewnych dyskursów – notatnikowego, diarystycznego, pamiętnikarskiego i ustnej opowieści, co określa artystyczną jedność utworu. Mozaikowa struktura książki, dyskretność szkicowych tekstów, za pomocą których jest ona komponowana, świadczy o artystycznej dopracowaności wydania. „Szpitalnym notatkom” właściwe są wyraziste cechy publicystyczne. Rita Dowhań jest zawodową dziennikarką, pracowała jako korespondentka kijowskiego tygodnika „Drug czytacza”. Dociekliwy odbiorca wyczuwa jej fachowe podejście do rozumienia zjawisk społecznych i ważnych kwestii współczesności. Z własnego punktu widzenia autorka uogólnia i charakteryzuje życie polityczne w kraju, ocenia wydarzenia rosyjsko-ukraińskiej wojny, ujawnia je w retrospektywie historycznej. A przez pryzmat takich ocen kreśli złożone losy żołnierzy, ich bohaterskie czyny, wielką wolę i pragnienie życia. Tekst Rity Dowhań nie jest pozbawiony emocjonalnego oddziaływania. Śledzimy stany psychologiczne, przeżycia zarówno samej autorki, jak i bohaterów jej opowieści, które są wpisane w ogólnoukraiński kontekst przeciwstawiania się agresorowi. Podstawową ideową tendencją utworu jest akcentowanie uwagi na podstępności moskiewskiego wroga, jego zbrodniczej działalności i zaborczej istocie, dążeniu do poniewierania i unicestwienia narodu ukraińskiego. Duchowo-intelektualna wartość publicystycznego tekstu Rity Dowhań polega na maksymalnej obiektywizacji przedstawianych wydarzeń i zjawisk. „Rozumiem, moje teksty są bardzo skromne. – stwierdza autorka. – Jedno wiem – są żywe. To nie jest wszechogarniająca praca na ten temat, lecz obserwacje, myśli jednego człowieka”. Pisarka dąży do utrwalenia rzeczywistych wydarzeń dnia. Jej potrzeba pomagania skrzywdzonym jest odbierana jako wewnętrzne wezwanie, psychologiczna gotowość do czynienia dobra: „Dlatego, kiedy tylko mogę, idę z torbami i z Miłością w sercu do swoich obrońców – dzieci i wnuków. Idę do Kijowskiego Wojskowego Szpitala… Tam zaczęłam bliżej poznawać naszych obrońców, zbliżać się do nich duszą. Dzięki nim wyraźniej i głębiej czuję swój naród, którego nie zniszczyć ani Syberiami, ani Sołowkami, ani wojnami”. Rita Dowhań doświadczyła trudów II wojny światowej. Problem ludzkiej niedoli związanej z wojną, bólu psychicznego, odbija się echem w jej pamięci już od dzieciństwa: „Jako dziecko ciężko przeżyłam II wojnę światową. W 1944 roku w Kijowie, na Milionowym zaułku, obok domu, do którego wróciliśmy z ewakuacji, był szpital… dla bezrękich i beznogich żołnierzy … I my, dzieci, pomagaliśmy pielęgniarkom doglądać tych nieszczęśliwych ludzi, karmiliśmy ich kaszami, zupami. … A potem wszyscy zniknęli…”. Tę traumę autorka odczuwa w duszy przez całe życie. We wspomnieniach zwraca uwagę na rzucający się w oczy fakt fizycznego unicestwienia przez stalinowską władzę ciężko okaleczonych radzieckich żołnierzy, co stało się świadectwem totalitarnej samowoli wobec bezbronnej warstwy ludności. Notatki Rity Dowhań są cennym dokumentem nie tylko dla literaturoznawstwa, lecz także dla nauki historycznej. Autorka skrupulatnie dokumentuje ustne opowieści żołnierzy, szczegóły operacji wojennych, miejsca ich pobytu, ran, dołącza komentarz żołnierzy, dzieli się własnym. W swojej pracy nie jest sama: angażuje do odwiedzin i pomocy ciężko rannym swoich przyjaciół i krewnych, którzy stają się współtwórcami tekstu. Aktywnie współpracuje z artystą Serhijem Borysowskim, który na jej prośbę fotografuje wymowne kadry szpitalnego życia, utrwala trudne losy żołnierzy i ich rodzin w zdjęciach. Fotografie w książce R. Dowhań kwalifikowane są jako wstawki nieartystyczne, którzy ściśle współdziałają z tekstem, stanowią jego niewerbalny komponent i wizualne uzupełnienie. Rita Dowhań jest mistrzynią portretowania. Portret w książce tworzy wizualny obraz bohatera, a także przyczynia się do uwypuklenia charakteru przedstawianej osoby, jej stanu emocjonalnego w tej czy innej sytuacji, sprzyja dialogiczności, indywidualizacji/typizacji, które ujawniają się przez pryzmat subiektywnej reprezentacji obiektu przedstawienia. Za trafną uwagą K. Sizowej portret nie sprowadza się „jedynie do przedstawienia zewnętrznego wyglądu bohatera, takie uproszczone podejście jest nieproduktywne dla literaturoznawstwa, ponieważ pozostawia poza uwagą mnóstwo komponentów tekstowych, które niosą informacje o bohaterze i przyczyniają się do jego charakterystyki, tworzą obraz bohatera w wyobraźni odbiorcy”. W „Szpitalnych notatkach” Rity Dowhań proces wizualizacji często towarzyszy wewnętrznym opisom podmiotu narracji. Mimo widocznych oznak zewnętrznego portretowania dostrzegalne są autorskie intencje ku implicytnym charakterystykom podmiotu narracji, które odzwierciedlają się w odtwarzaniu jego indywidualnych cech, refleksjach nad wpływami społecznymi, stanami psychicznymi. Książka powstała dzięki zabiegowi portretowania. Cechy portretowe mają wszyscy bohaterowie opowiadań Rity Dowhań – oczywiście najwięcej uwagi autorka poświęca rannym żołnierzom. Jak na przykład ochotnik z „Kijowskiej Rusi” Ołeksandr Kuczeriawenko: „Podczas ostrzału falą uderzeniową odrzuciło wojownika i rzuciło o zmarzniętą ziemię. Wykręcona ręka. Krew z ucha… na miejscu opatrzyli, i dalej walczył, dopóki nie dopadł go zespół stresu pourazowego. Zaczęły drżeć ręce, wojenne sny nie dawały spokoju, aż łóżko stawało dęba, a przy tym lekarze stwierdzili, że z dawnego uderzenia są rozerwania mięśni w okolicy barku, odłamanie kości. Cały bukiet. Po poważnym leczeniu znów poszedł na front”. Takie portrety-opowieści są w książce niemal typowe, w ujęciu Rity Dowhań nabierają heroiczno-epickiego brzmienia. Opowieść Witalija Niczaja z Baturyna: „Kopaliśmy okopy pod wsią Bołotiane. Prawie zębami wygryzaliśmy – bardzo kamienista ziemia. Nie okopy – półokopki udało się wykopać. Zdarzało się rozmawiać słowami z moskiewskimi saperami. Głodni są. Rzucaliśmy im puszki z duszonką”. (Komentarz Rity Dowhań: Myślę sobie po cichu: nasi ludzie to dobrodusznie, czy aby nie za bardzo?) Z tej opowieści wyłania się psychoportret Ukraińca: w trudnej chwili pomagać nawet wrogowi, co szczególnie niepokoi – jesteśmy zbyt ufni w walce z podstępnym przeciwnikiem. Z opowieści Witalija Niczaja wyprowadzamy portret-wdzięczność traumatologa-ortopedy Wołodymyra Szypunowa: „Uratował mi nogę. Ma takie ręce, że wystarczy, że pomasuje, uciśnie tam, gdzie trzeba – i już nie boli. To lekarz od Boga. Wierzę, że postawi mnie na obie nogi”. Opowiadając losy obrońcy ze Sławutycza Ołeksija Bobczyńca, który został ranny pod Mariupolem, Rita Dowhań kreśli portret lekarki-emerytki, która na zasadzie wolontariatu dogląda żołnierzy: „To Wira Wasylowna Ankina, wojskowa lekarka. Ma 80 lat. Z tego przepracowała w szpitalu 36 lat. A kiedy zaczęło się to hybrydowe piekło, nie mogła stać z boku. I teraz jest tu od rana do wieczora. Na zasadach społecznych, jak to się mówi. A tak naprawdę – z wielkiej miłości do swojej Ukrainy i wojowników, którzy ją bronią”. „Szpitalne notatki” Rity Dowhań wymownie świadczą o tym, że każda wojna jest pozbawiona sensu. Jednak wojna o Wolność, o tożsamość narodową w walce z odwiecznym moskiewskim wrogiem stanowi sens istnienia Ukrainy, sens bytu Państwa. Jak twierdzi szістdziesiątnica Rita Dowhań, paralele historyczne między teraźniejszością a przeszłością są oczywiste, musimy obronić Wolność i Niepodległość, a sprawa każdego to na swój sposób wywalczać Ukraińską Państwowość – w tym właśnie sens istnienia Ukrainy.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ważne. Wszyscy pracujemy na Zwycięstwo. Do łez wzruszają historie. O tym, jak mężczyzna zaraz po udarze, uparcie, mimo zastrzeżeń bliskich, łuskał dla nas orzechy. Albo ludzie, których wcześniej nigdy nie znaliśmy, jak na przykład pracownicy Domu Kultury w Browarach (Brusyliwskiego), zbierają w gminie wszystko, co nam potrzebne. Albo koleżanka z klasy mojego syna Bohdana, która, wyjechawszy z rodzicami do Kanady z powodu wojny, robiła z młodszym braciszkiem lemoniadę, sprzedawała ją tam i w ten sposób latem przesłała nam dziesięć tysięcy hrywien pomocy. Wciąż zdumiewa zaufanie. Chociaż za każdą wydaną hrywnę jesteśmy zawsze gotowi zdać sprawozdanie, ludzie nigdy o to nie proszą. A pomagają coraz więcej. Batoniki zbliżyły tych, którzy je robią, dzięki którym one powstają i dla kogo. Wiecie, co jest najtrudniejsze? Kiedy wysyłasz paczkę ze smakołykami praktycznie prosto w piekło, a ktoś jej nie odbiera, długo nie odbiera. I wtedy przychodzi powiadomienie o odbiorze – wypuszczam powietrze. Znaczy, nasz obrońca, nasz bohater wyszedł z piekła żywy i odebrał adresowaną do niego przesyłkę. Często pomagają nam matki, żony, ojcowie obrońców. Czasem nawet ci, u których ta wojna, niestety, zabrała najdroższych. Często rozmawiamy z dziewczynami o tym, że kiedy usłyszymy o zwycięstwie dobra nad złem, zrobimy po raz ostatni mnóstwo batoników, przywieziemy je do centrum miasta i będziemy częstować w radosnym uniesieniu wszystkich przechodniów. A potem wrócimy już tylko do spraw rodzinnych i zawodowych. Najważniejsze, żeby nasze wspólne marzenie się spełniło. Bo pragnie się pokoju ponad wszystko. Niech nowy rok spełni to życzenie!

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

O batonach energetycznych

Batoniki energetyczne weszły w moje życie, kiedy po pełnoskalowej inwazji znalazłam się wraz z rodziną na Lwowszczyźnie wśród wolontariuszy ze Skolego. Tetiana Czerep-Perohanycz, m. Kijów. Byli tam zarówno przyjezdni, tacy jak my, jak i miejscowi. Codziennie ludzie zbierali się i pracowali, aby w czymś pomóc naszym obrońcom. Początkowo wyplatali siatki maskujące, potem przygotowywali smakołyki... Kiedy wraz z rodziną Szewczuków, Kostią i Olą, wróciliśmy po dwóch miesiącach do Kijowa, postanowiliśmy, że nie przestaniemy, bo zapytań o energetyczne łakocie wciąż mieliśmy niemało. Tak pojawiły się już nie skoleńskie, a stołeczne batoniki. Obok mnie dzisiaj robią je ludzie różnych zawodów i upodobań: Olha Husiewa – urzędniczka, Ludmyła Pasiczenko – nauczycielka, siostry Switłana Wasiuta i Julia Zachoża – pośredniczki w obrocie nieruchomościami, Wiktorija Buket – fotografka-retuszerka, Ołena Jurczenko – mistrzyni krawiectwa. Pomagają nam nasi mężowie, dzieci, przyjaciele. Wspiera nas cała Ukraina. Jest to tak potężne wsparcie, że chociaż batoniki energetyczne nie są tanie, gdyż składniki są dość drogie, to możemy pozwolić sobie na robienie ich co tydzień, a nawet częściej, jeśli są zapotrzebowania z linii frontu. Ktoś przelewa pieniądze, ktoś przysyła miód, suszone jabłka i gruszki, łuskane orzechy włoskie. Dodajemy także kandyzowane ananasy, różnorodne suszone owoce, takie jak żurawina, śliwki suszone, figi, daktyle, rodzynki, morele suszone, nasiona słonecznika i dyni, siemię lniane, sezam, czekoladę, owoce cytrusowe, płatki owsiane, placki miodowe, mąkę gryczaną, orzeszki ziemne, orzechy laskowe, wiórki kokosowe i jeszcze wiele innych. Czyli są one cenne tym, że są naprawdę bardzo pożywne i pełne witamin. Obecnie zrobiliśmy półtorej tony takich smakołyków, wysłaliśmy ponad 200 paczek. Najwięcej – w gorące punkty na froncie. Zawsze cieszą fotorelacje od chłopaków, komunikacja z nimi. Kiedyś opowiedziano nam, że trzech zwiadowców tej jesieni wyruszyło na zadanie. Kiedy wracali – wpadli w zasadzkę. Kilka dni zmuszeni byli spędzić pod wrogim ostrzałem i w zimnym deszczu. Zapasy jedzenia szybko się skończyły, ale w plecakach były nasze batoniki i właśnie one uratowały wojskowych przed głodem. Ze stołecznymi batonikami energetycznymi chłopcy lubią chodzić także na dyżury. Rzadko spotykamy wojskowych, którzy są na nie obojętni. Oczywiście są tacy, którzy są we wszystko zaopatrzeni i mówią, żeby wysyłać tam, gdzie jest bardziej potrzebne. Więc tak wychodzi, że najbardziej potrzeba tam, gdzie nie ma możliwości gotowania barszczu z powodu ciągłych działań bojowych. Często zamawiają też batoniki do szpitali polowych, gdzie przyjmują rannych. Zapytań jest bardzo dużo. Dlatego wyrabianie nie maleje, a wręcz przeciwnie. My z dziewczynami nie poddajemy się. Chociaż, nie wstyd się przyznać, w dni powszednie pracujemy w swoich pracach, w weekendy robimy batoniki... Jednym słowem, zmęczenie daje się we znaki. Ale rozumiemy, że tym, którzy czekają od nas na smakołyki, jest znacznie trudniej. I nie można zostawić chłopaków walczących bez wsparcia. Niezawodne zaplecze – to także bardzo

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Drodzy czytelnicy „Słowa Proświty”! Powitajmy nowy 2023 rok, który jest już w drodze do nas! Następny numer tygodnika ukaże się 4 stycznia 2023 roku. Bądźmy razem! Ukraina zwycięży!

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCZARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Halyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWIATA» IM. TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN Odpowiedzialna za wydanie Lubow HOŁOTA K o l e g i u m r e d a k c y j n e Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Halyna DACIUK Jewhen BUKET

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин