Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №50 за 2005 рік

16 с. · 34 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWIATA» im. TARASA SZEWCZENKI

Zdjęcia ze strony internetowej Prezydenta Ukrainy BOHDAN HORYŃ: «MISJA «PROSWIATY» NA UKRAINIE I POZA JEJ GRANICAMI JEST PRAWDZIWIE HISTORYCZNA» W złożonej i sprzecznej historii Ukrainy organizacja społeczna „Proświta” odgrywa szczególną rolę. Przezwyciężając przez ponad sto lat trudności, zakazy i prześladowania, budząc w narodzie świadomość narodową i poczucie godności narodowej, „Proświta” obecnie kontynuuje swoją pracę w warunkach niepodległej Ukrainy. Działalność „Proświty” w naszych czasach jest ważna i wprost niezbędna. Stan szkół w naszym państwie, zapewnienie uczniom podręczników, kontrola poziomu tych podręczników, komplETowanie bibliotek ukraińskimi książkami na wsiach i w miastach, walka z trwającą rusyfikacją, żądanie, zgodnie z artykułem 10 Konstytucji, stosowania języka ukraińskiego we wszystkich instytucjach państwowych i placówkach oświatowych — to daleko nie pełny wykaz zadań, które obecnie stoją przed „Proświtą”. Bardzo ważne jest, aby określić priorytety w działalności „Proświty” w obecnych warunkach okupacji informacyjnej Ukrainy. Komórkami organizacyjnymi „Proświty” powinna być objęta cała Ukraina. Pod warunkiem, że gazety, książki, czasopisma, produkcja audio, wideo i multimedialna, wydawana przez „Proświtę” w centrum i na poziomie regionalnym, obejmą całą Ukrainę, — takie działania są zdolne podnieść świadomość narodową Ukraińca do poziomu odpowiedzialności za utrwalanie tradycji, duchowości i języka jako ważnych atrybutów ukraińskiej państwowości. Jeśli do tego dodać, że od „Proświty” na Ukrainie oczekuje się również pomocy ze strony Ukraińców w diasporze, to misja „Proświty” na Ukrainie i poza jej granicami jest prawdziwie historyczna. 7 grudnia 2005 roku w Kijowie odbyła się sesja Rady Głównej OUT „Proświta” im. T. Szewczenki, która rozpatrzyła dwa pilne pytania: 1. O sytuację związaną z umocnieniem języka państwowego na Ukrainie. 2. O udział organizacji „Proświty” w wyborach do Rady Najwyższej Ukrainy. Materiały z sesji — w następnym numerze „SP”. Zamiast oczekiwanej „Prawicy” w wyborach startują UNP Kostenki-Pluszcza, „Pora”-PRP, „Partia Patriotycznych Sił” O. Zinczenki, WGO „Swoboda” O. Tiahnybokа, blok Karmaziny... Ukraińska idea narodowa a wybory 2006: kto zwycięży? „Gorący temat” w następnym, 51. numerze „SP”.

Машинний переклад

WOJSKOWE BUDOWNICTWO NA UKRAINIE MA STRATEGICZNĄ PERSPEKTYWĘ Orędzie radiowe Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki z 10 grudnia 2005 roku

Drodzy współobywatele! W tym tygodniu wydarzyły się dwa ważne wydarzenia dla naszych wojskowych, dla całej ukraińskiej społeczności, dla mnie osobiście — zarówno jako kapitana rezerwy, jak i Najwyższego Dowódcy Sił Zbrojnych Ukrainy. Pierwszym wydarzeniem było świętowanie 14. rocznicy powstania Armii Ukraińskiej. Ten dzień, 6 grudnia, spędziłem w Białocerkiewskiej Brygadzie Wojsk Lądowych. Jest to jeden z najlepszych naszych związków taktycznych, wchodzący w skład Zjednoczonych Sił Szybkiego Reagowania. Rozmowy z żołnierzami i oficerami potwierdziły, że z każdym dniem nasza armia się umacnia. Rośnie jej duch bojowy i poziom przygotowania. Drugie wydarzenie miało miejsce 9 grudnia. Na posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy podjęto strategicznie ważne decyzje, które określą przyszłość naszej armii na kolejne sześć lat. Są to Państwowy program rozwoju Sił Zbrojnych oraz projekt ustawy o maksymalnej liczebności Sił Zbrojnych. Oba dokumenty obowiązują do 2011 roku. Od teraz wojskowe budownictwo na Ukrainie ma wyraźnie określoną strategiczną perspektywę. Mijający rok nie był dla armii prosty. Ale ja, jako Główny Dowódca Sił Zbrojnych, mam wam co zreferować. Rok temu obiecałem społeczeństwu, że okres służby zasadniczej w armii zostanie skrócony do 12 miesięcy. I to zostało zrobione. W listopadzie do domu wrócił ostatni żołnierz, powołany do szeregów Sił Zbrojnych jesienią minionego roku. Obiecałem wycofać ukraińskich żołnierzy-pokojowców z Iraku. Na dziś 800 naszych żołnierzy już wróciło na Ukrainę. Resztę — a to kolejne 800 wojskowych — powitamy w Ojczyźnie w okresie od 20 do 30 grudnia. Nowy rok wspólnie z rodzinami. Wycofujemy kontyngent z Iraku, robimy to planowo i odpowiedzialnie. 1600 ukraińskich żołnierzy-pokojowców przygotowało 2700 wojskowych irackich — to pełnowartościowa brygada w składzie trzech batalionów. Chcę podkreślić — jedynie ukraiński kontyngent zdołał od zera przygotować dla sił zbrojnych Iraku całą brygadę. Tej brygadzie przekazano już strefę odpowiedzialności, którą wcześniej chronili ukraińscy żołnierze-pokojowcy. Rok temu mówiłem, że ministrem obrony na Ukrainie będzie nie generał, lecz osoba cywilna. I to zostało zrealizowane. Zatem europejska praktyka stała się na Ukrainie normą. Nowa władza przywiązuje szczególną wagę do ochrony socjalnej ludzi w mundurach. Przytoczę tylko kilka przykładów. Już w lutym trzykrotnie zwiększono finansowe zabezpieczenie żołnierzy służby zasadniczej, kursantów i uczniów liceów wojskowych. Od kwietnia 2005 roku wszyscy oficerowie Sił Zbrojnych otrzymują dodatki za szczególne warunki służby. Tak samo jak przyzwoitą pomoc wypłacaną przy zwolnieniu do rezerwy. Na dziś o 50 % zlikwidowano różnicę w emeryturach wojskowych, którzy odeszli z wojska w różnych latach. Od 1 stycznia 2006 roku dysproporcje w emeryturach wojskowych zostaną wyrównane w 100 %. Odpowiednie wydatki przewidziano w projekcie budżetu na przyszły rok. Niesprawiedliwość, która istniała przez wiele lat, zostanie ostatecznie usunięta. Obiecałem społeczeństwu przejście na zawodową armię kontraktową w 2010 roku. I w tym kierunku prowadzona jest poważna praca. Decyzją Prezydenta wyznaczono trzy eksperymentalne brygady, które jako pierwsze do końca przyszłego roku zostaną w 100 % obsadzone kontraktowymi żołnierzami. W Wojskach Lądowych — to Nowograd Wołyński, w Siłach Powietrznych — Starokostiantyniw, w Siłach Morskich — Symferopol. Plus duży okręt desantowy „Olszański”. Właśnie do tych związków priorytetowo kierowane są zasoby. Właśnie tutaj za dwa tygodnie zostanie ukończona budowa służbowych mieszkań dla kontraktowych żołnierzy — nowego, jakościowo odmiennego typu. Doświadczenia tych brygad zostaną rozciągnięte na wszystkie Siły Zbrojne. Dziś potrzebujemy kontraktowych żołnierzy nie w sztabach i na magazynach, lecz przede wszystkim przy maszynach bojowych. Przed ministrem obrony postawiłem główne zadanie: podnieść poziom szkolenia bojowego w armii, uczynić służbę wojskową naprawdę interesującą. Wszystkie brygady lotnicze dziś latają. Praktykę szkoleniową, w przeciwieństwie do poprzednich lat, mają również inne rodzaje wojsk. Ministerstwo Obrony i Sztab Generalny dziś zasadniczo zmieniają zasady planowania szkolenia bojowego. Rok 2005 jest ostatnim, w którym ćwiczenia dowódczo-sztabowe przeprowadzano według wymyślonych scenariuszy. Zakończenie na s. 2 Kosmaccy budowniczowie „Tarasowej cerkwi”

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

KOMU KORZYSTNA JEST SPRAWA „GENPROKURATORÓW”?

sprawami pracy, wynagrodzenia za pracę i wypoczynku, kwestiami ulg oraz innymi, które są regulowane przez prawo pracy. Miał on prawo zwracać się do zwykłego sądu we wszystkich sprawach, aż do żądania zwrotu jakiejkolwiek niedoliczonej do pensji kopiejki, ale nie miał prawa żądać uchylenia decyzji o własnym zwolnieniu. Przecież procedura i warunki mianowania Prokuratora Generalnego są jasno określone przez Konstytucję Ukrainy, której normy stoją wyżej niż jakakolwiek ustawa. W przypadku sprzeczności między artykułem Konstytucji a artykułem ustawy zawsze obowiązuje artykuł Konstytucji, w przeciwnym razie niweluje się autorytet Konstytucji jako Ustawy Zasadniczej, według której żyje naród, na której buduje się państwo. Zgodnie ze 122. artykułem Konstytucji Prokuratora Generalnego zwalnia z zajmowanego stanowiska Prezydent bez żadnych uzgodnień, przesłanek i wyjaśnień. Dodatkową przyczyną zwolnienia jest brak zaufania parlamentu, ale poprzez dymisję, to znaczy musi być oświadczenie prokuratora lub decyzja Prezydenta, lecz zawsze ostateczna decyzja należy do Prezydenta. Rada Najwyższa uzgadnia kandydaturę Prokuratora Generalnego, ale nie może ochronić go przed zwolnieniem, raczej może „pomóc”. W odróżnieniu od zwykłej umowy o pracę obywatela, procedura mianowania Prokuratora Generalnego przewiduje zgodę parlamentu oraz obowiązkową zgodę kandydata na warunki mianowania i zwolnienia, określone przez Konstytucję. W ten sposób kandydat zobowiązuje się do przestrzegania Konstytucji, w tym zgadza się z możliwością bycia zwolnionym bez wyjaśnień i przesłanek. Jest to prawo Prezydenta jako Gwaranta Konstytucji, które daje mu możliwość zrównoważenia ogromnych uprawnień Prokuratora Generalnego konkretną możliwością zastąpienia go inną, nie mniej godną kandydaturą. Dlatego kwestia zwolnienia Prokuratora Generalnego nie tylko nie powinna być rozpatrywana przez żaden sąd, ale też nie może być poddawana w wątpliwość jako wykonana norma Konstytucji. Oto dlaczego były prokurator generalny może skarżyć się do sądu w jakichkolwiek sprawach, ale nie w kwestii własnego zwolnienia, nie ma prawa publicznie krytykować decyzji Prezydenta. Dlatego publiczne wyjaśnienia pana Piskuna, że Prezydent nie może go zwolnić, już mogły być dla Prezydenta przekonującym motywem, by jednak go zwolnić. Z drugiej strony, jako człowiek wolny w podejmowaniu jakichkolwiek decyzji, pan Piskun miał prawo zarówno składać skargę na swoje zwolnienie do sądu, jak i krytykować konstytucyjną decyzję Prezydenta. Ale sąd nie miał prawa podejmować decyzji w tej sprawie, dając odpowiedź, że dotrzymano artykułu bezpośredniego działania Konstytucji Ukrainy. Chodzi o szacunek dla instytucji Prezydenta i Konstytucji. Jest to zrozumiałe nie tylko dla profesjonalnych prawników, ale i dla zwykłych obywateli. Uświadamiając to sobie, było mi jakoś przerażająco słuchać niektórych wystąpień w tym programie „Swoboda słowa” i pomyślałem, że na coś takiego na próżno odważyli się zainteresowani politycy. Wybory wyborami, ale Konstytucją bawić się nie wolno nikomu. Konstytucja zbudowana jest tak, aby naród ją czytał i sam rozumiał bez pomocy prawników. W przypadku mianowania i zwolnienia Prokuratora Generalnego Konstytucja mówi jednoznacznie i zrozumiale dla każdego obywatela: zwalnia Prezydent na podstawie absolutnego prawa konstytucyjnego, które nie podlega wątpliwości, tak jak sama Konstytucja. Jeśli już poddają w wątpliwość konstytucyjną decyzję Prezydenta, myśląc, że naród nie zna Konstytucji, to jest to komuś bardzo na rękę. Szef prezydenckiego Sekretariatu radzi poczekać, aby dowiedzieć się, na czyjej liście wyborczej będzie pan Piskun. Moim zdaniem polityków, którzy rozdmuchują sprawę „dwóch prokuratorów generalnych”, bardzo mało interesuje kariera polityczna pana Piskuna. Najprawdopodobniej o bardzo zainteresowanej sile można dowiedzieć się po tym, na jakich listach będą obrońcy prawa jego przywrócenia na stanowisko. Przecież tak zwany „upadek prawny” nie sprzyja autorytetowi Prezydenta i szkodzi kampanii wyborczej jego siły politycznej. To, że podważa to fundamenty ukraińskiej państwowości, która jeszcze nie okrzepła jak należy, jest zrozumiałe dla wszystkich, ale pokusa władzy bierze górę — trwają wybory. Oni myślą, że elektorat nie umie czytać Konstytucji i nie zrozumie, o co chodzi, zagłosuje za obietnicami i przysięgami w imię Majdanu. Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk

Машинний переклад

BUDOWNICTWO WOJSKOWE NA UKRAINIE MA PERSPEKTYWĘ STRATEGICZNĄ

Zakończenie. Pocz. na s. 1. www.prezident.gov.ua. Od przyszłego roku wszystkie jednostki wojskowe będą przygotowywać się do wykonywania zrozumiałych i realistycznych zadań. To podejście jest pozytywnie odbierane przez wojskowych. Przy tym wymagam od kierownictwa armii wysokiej odpowiedzialności w kwestii przygotowania żołnierzy. Oficerowie odpowiadają za życie każdego żołnierza. Chłopcy nie powinni ginąć na ćwiczeniach. Poziom zdolności bojowej ukraińskiej armii i przygotowania wojskowych musi odpowiadać europejskim standardom. Dzięki współpracy z NATO w ramach programu „Partnerstwo dla pokoju” ukraińscy wojskowi z powodzeniem współpracują z armiami państw partnerskich. Doświadczenie udziału w operacjach pokojowych zdobyło ponad 28 tysięcy naszych żołnierzy. Ukrainę szanuje się na arenie międzynarodowej za jej wkład we wzmacnianie pokoju i bezpieczeństwa. Możemy być słusznie dumni ze swoich żołnierzy, którzy także dzisiaj wykonują ważne zadania pokojowe w Kosowie, Liberii, Libanie. A jednak główna praca nad wzmocnieniem ukraińskiej armii jest jeszcze przed nami. Bardzo pozostaliśmy w tyle w technologicznej modernizacji systemów uzbrojenia. Współczesne operacje wygrywają intelektualiści, wyposażeni w najnowsze systemy łączności, dowodzenia wojskami i ogniem, potężną broń precyzyjną. Opracowanie takich systemów musi zapewnić krajowy kompleks obronno-przemysłowy w ścisłej kooperacji z innymi państwami. W ubiegłym tygodniu podpisałem dekret o utworzeniu Państwowej Komisji ds. Reformy Sił Zbrojnych, innych formacji wojskowych oraz kompleksu obronno-przemysłowego Ukrainy. Ten międzyresortowy organ musi jasno określić kierunki i priorytety reformowania całego sektora bezpieczeństwa, przygotować projekty odpowiednich decyzji państwowych. Jestem pewien, że rok 2006 stanie się rokiem prawdziwego przełomu w rozwoju Sił Zbrojnych. Budżet wojskowy w przyszłym roku wzrośnie o 51%. Takiego budżetu — 8,9 miliarda hrywien — ukraińska armia nie miała nigdy. Jestem wdzięczny Parlamentowi za ustawodawcze wsparcie kursu na wzmocnienie ukraińskiej armii. Ważne, że kwestiami budownictwa wojskowego zajmują się wszystkie frakcje Rady Najwyższej. Po raz pierwszy od 14 lat państwo zwraca się twarzą do swojej armii! Bo armia nie jest nam potrzebna do parad i pokazowych ćwiczeń. Każdy obywatel musi być pewien, że ukraińscy wojskowi są zabezpieczeni w odpowiednie zasoby, mają wysoki poziom profesjonalny i niezawodnie chronią swój naród: w czasie pokoju i na wypadek zagrożenia. Ukraińska armia ma dawne tradycje. Odwaga i zorganizowanie wojska zaporoskiego są opiewane w pieśniach, historii ukraińskiego kozactwa poświęcono setki książek. Nasi dziadowie i pradziadowie uważali za zaszczyt służenie Ukrainie, cenili prawdziwą męską przyjaźń, znali się na broni. Ale twardo uświadamiali sobie, że w najbardziej zaciętych bataliach zwycięża nie broń, a rozum. Życzę wszystkim ukraińskim żołnierzom — od szeregowego do generała — by byli godni swojego narodu, służyli mu uczciwie i godnie. Sam byłem żołnierzem — służyłem jako pogranicznik na granicy w pobliżu Leninakanu. I dzisiaj największym zaszczytem dla mnie jest służba Ukrainie.

Машинний переклад

NA ARENĘ WYCHODZĄ STARZY GRACZE

KOMENTARZ OD CZYTELNIKA Słuchając profesjonalnych prawników, przekonujesz się o ich rzekomym monopolu na komentowanie ustaw. Iluzja rozwiewa się, gdy zaczynają polityczne spory, demonstrując prostym ludziom absolutnie różne, a nawet przeciwstawne komentarze tych samych ustaw. Jak gdyby obywatel nie był zdolny sam przeczytać ustawy czy Konstytucji i zastosować prostej logiki. Oto niedawno zmusiła do zdenerwowania dość ostra telewizyjna dyskusja na kanale „ICTV” z udziałem prawników, polityków w sprawie Piskuna. Stanowisko obecnego tam Swiatosława Piskuna nie było nowe i zrozumiałe. Mimo wszystko dyskusja uczestników programu telewizyjnego „Swoboda słowa” nie bardzo wyjaśniła sytuację, gdyż naród przyzwyczaił się krytycznie postrzegać stanowisko władzy, a jasnej fachowej odpowiedzi ze strony neutralnej tak i nie usłyszano. Wszyscy z zainteresowaniem słuchali wystąpienia przewodniczącego parlamentarnej Komisji ds. prawnych pana Onopenki. W tej sytuacji opinia ustawodawcy miała ogromne znaczenie. Przecież każdy odczuwa różnicę między stosunkami pracy prostego obywatela a tego, kogo mianuje sam Prezydent. Argumenty pana Onopenki sprowadzały się do tego, że zwolniony Prokurator Generalny, stając się jednym z obywateli, miał takie samo jak wszyscy prawo bronić własnego prawa pracy w zwykłym sądzie. Mówiąc, że stając się prostym obywatelem bez pracy, nie miał prawa zwracać się do Sądu Konstytucyjnego. Jeszcze raz przeczytawszy Konstytucję, zwątpisz w to, że została powiedziana cała prawda o prawie. Rzeczywiście, po zwolnieniu ze stanowiska pan Piskun jako prosty obywatel miał prawo rozwiązywać problemy, związane z umo- POGLĄD>KOMENTARZ OD DZIENNIKARZA Oczywiście, nie bez wpływu twierdzeń opozycji, że władza ukrywa prawdę, gwałtownie wzrósł poziom poparcia dla partii Janukowycza w społeczeństwie. Jeśli we wrześniu deklarowano, że zagłosuje na niego 20 procent wyborców, to w listopadzie — 27,8 procenta. Przy czym szczególnie gwałtowny wzrost poparcia dla tej struktury notuje się obecnie na Krymie oraz w południowo-wschodnim regionie Ukrainy, czyli tam, gdzie wybuchło ognisko ptasiej grypy. Jednak czy można mówić o celowym ukrywaniu prawdy przez władzę? A może mamy do czynienia ze zjawiskiem jawnego sabotażu? Przecież wyjazd na miejsce zdarzenia Prezydenta Ukrainy oraz ministra spraw zagranicznych i dymisja głównego lekarza weterynarii Ukrainy — Petra Werbyckiego oraz osób odpowiedzialnych za służbę weterynaryjną na Krymie pokazały, że Prezydent jest nastawiony zdecydowanie i nie jest zainteresowany ukrywaniem prawdy. Jednak czy społeczeństwo dowie się, gdzie nastąpiło zerwanie informacyjne — to już inny problem. Przecież praktycznie każde zwolnienie z pracy osób, które pracowały przed inauguracją Wiktora Juszczenki, jest traktowane przez jego oponentów jako represje polityczne. Jaskrawym przykładem tego może być zwolnienie ze stanowiska Prokuratora Generalnego Ukrainy S. Piskuna. Obecnie fakt jego zwolnienia nie tylko przez samego byłego prokuratora, który stał się inicjatorem polityczno-prawnej komedii, ale i przez takie osoby jak Taras Czornowił, traktowany jest jako przykład męczeństwa politycznego. I jako nagrodę za to męczeństwo, Swiatosława Piskuna wpisano na miejsce biorące listy wyborczej bloku Wiktora Janukowycza. W polemice (oczywiście przez prasę) z ministrem spraw wewnętrznych powiedział on, że nie pozwolił otworzyć szeregu spraw karnych przeciwko niektórym osobom. A byli to ludzie powiązani z fałszerstwem wyborów prezydenckich, z ruchami separatystycznymi — których ujawnienia domagał się minister spraw wewnętrznych. Z kolei dało to władzy materiał do odpowiedzi na kardynalne obecnie pytanie Ukraińców: dlaczego bandyci nie siedzą w więzieniach? Odpowiadają: bo prokurator Piskun zrobił wszystko, co możliwe, aby bandyci nie siedzieli w więzieniach, a mieli możliwość zasiadać w organie ustawodawczym państwa. I realizować politykę, którą po wyjazdach do Moskwy ogłosił Wiktor Janukowycz, a mianowicie przekształcenie Ukrainy w państwo federacyjne, czyli w kraj z dwoma tuzinami autonomicznych parlamentów i rządów oraz nadanie językowi rosyjskiemu statusu państwowego. Wszystko to niepokoi miliony Ukraińców. Deklarują oni, że pomimo szeregu kroków Wiktora Juszczenki, które wywołują sprzeciw, pomimo szeregu jawnie odrażających nazwisk, które znajdują się na liście partii władzy, są gotowi głosować na blok „Nasza Ukraina” lub na blok Julii Tymoszenko. I mają zamiar aktywnie walczyć o te 24 procent ukraińskiego społeczeństwa, które według danych socjologów albo jeszcze się nie określiło, albo jest gotowe głosować na te partie, które nie mają szans na przekroczenie trzyprocentowego progu. Oczywiście, będzie to niełatwa walka, bo stawka jest bardzo wysoka. To wybór nie tylko składu parlamentu. To próba Rosji utrzymania Ukrainy w swojej orbicie. Każdy dzień przynosi na to nowe dowody. Jest to w szczególności próba wyprowadzenia rosyjsko-ukraińskiego sporu gazowego na orbitę europejską. A dokładniej — „przekonania” europejskich konsumentów rosyjskiego gazu, że mogą bardzo wiele stracić na ukraińskiej „nieustępliwości”. Jednak tę nieustępliwość, czyli odmowę płacenia Rosji trzy razy więcej za gaz, niż określono to w umowie z Rosją, która obowiązuje do 2009 roku, zarówno prezes spółki „Naftohaz Ukrainy” Ołeksij Iwczenko, jak i była premier Julia Tymoszenko nazywają obroną interesów narodowych. Ta ostatnia, już w randze lidera bloku wyborczego, oświadczyła, że przed każdymi wyborami na Ukrainie upolitycznia się kwestię dostaw rosyjskiego gazu. Obecnie mało kogo na Ukrainie dziwi, że komuniści i blok Janukowycza w sporach gazowych oskarżają obecną władzę, ponieważ ich głównym atutem stała się karta rosyjska. Jednak kiedy w Kijowie rok 2005 nazywa się rokiem poszukiwań wzajemnie korzystnych stosunków partnerskich z Rosją, a Władimir Putin nazywa go rokiem straconych możliwości, to nie powstają dwie opinie, kto naprawdę upolitycznia sytuację, kto rozdaje kartę rosyjską. A jeśli chodzi o oświadczenia o stratach Europejczyków z powodu „nieustępliwości” Ukraińców w negocjacjach gazowych z FR, to wiele wskazuje na to, że tym razem wypróbowany przez stronę rosyjską chwyt nie przyniósł oczekiwanego przez Rosjan rezultatu. Komisarz Unii Europejskiej ds. stosunków zewnętrznych Benita Ferrero-Waldner 6 grudnia oświadczyła, że UE nie zamierza ingerować w spór między Ukrainą a Rosją dotyczący warunków dostaw gazu i tranzytu. Chociaż nie ukrywa, że negocjacje gazowe Kijowa i Moskwy są rzeczywiście trudne, ale prowadzić je powinny właśnie te dwa kraje. I dodaje: „W kwestii energii i gazu, moim zdaniem, poszukiwania rozwiązania zależą od samych Ukraińców i Rosjan”. W grze na ukraińskim polu wyborczym nie tylko stosuje się szulerskie chwyty, ale i do stołu powracają starzy gracze. Do nich chcę zaliczyć także poprzedniego prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmę, który po dziewięciomiesięcznym milczeniu ponownie ogłosił swoje polityczne istnienie. W typowym dla siebie stylu wypowiedział się na temat przyszłych wyborów parlamentarnych, deklarując, że jeszcze nie wiadomo, jaki będzie ich wynik. Czyli ma nadzieję na zwycięstwo sił prorosyjskich. W zwycięstwie Wiktora Janukowycza ma swój bezpośredni interes, może dojść do powrotu do władzy kuczmiowskiej oligarchii. Dlatego Leonid Kuczma demonstruje „zainteresowaną neutralność” w podejściu do wyborów. Powstaje uzasadnione pytanie, jak do tego rewanżu odnosi się obecny Prezydent Ukrainy, którego otoczenie do ostatniego dnia nie traciło nadziei, że Wiktor Juszczenko stanie na czele bloku wyborczego „Nasza Ukraina”. Jednak Prezydent wykonał bardzo ważny krok: oświadczył, że chce mieć możliwość obrony interesów wszystkich sił demokratycznych na Ukrainie, a zatem nie będzie stał na czele żadnej z nich. Jest to bardzo znamienne — zważywszy na triumfalne wejście w kampanię wyborczą Julii Tymoszenko, którego dokonała w Pałacu „Ukraina”. Myrosław ŁEWYCKYJ

Машинний переклад

JULIA TYMOSZENKO: «SOLIDARYZM TO IDEOLO-

NOWE ZJEDNOCZENIE …Chciałabym teraz opowiedzieć wam o tych ideach, którymi żyje nasz silny zespół polityczny, i ogłosić manifest, który może stać się nowym impulsem zarówno dla życia politycznego, jak i społecznego w kraju. Opiera się on na tym, że mocno uświadamiamy sobie: skrajności ideologiczne, które istniały na świecie — zarówno socjalizm, który udowodnił swoją nieprzydatność do życia, jak i skrajny fundamentalizm rynkowy, który dzisiaj zrodził na świecie cynizm, pełne panowanie pieniądza, całkowitą amoralność, kiedy zysk stał się ważniejszy od ciepłych ludzkich relacji, od miłości, od wszystkiego, co kiedyś było w człowieku najcenniejsze — wszystkie te skrajności są właściwe młodości ludzkości. Musimy budować harmonijną drogę miłości. Chciałabym, aby wreszcie nasza ukraińska idea nabrała określonej treści. I dlatego dzisiaj, być może po raz pierwszy na tak wysokim zgromadzeniu, mogę wymienić słowo “solidaryzm” — to ideologia, która narodziła się na początku XX wieku i która potem została przyniesiona społeczeństwu na rękach najlepszych filozofów świata, w tym również Ukraińców. Właściwie mówiąc, solidaryzm w czystej postaci to harmonia i sprawiedliwość. …Od czego trzeba zaczynać? Bez wątpienia — od edukacji dzieci. Nigdy nie będziemy w stanie przewychować czy przerobić człowieka, który przeżył całe życie z określonymi zasadami. Dlatego edukacja duchowa — dobrowolna, zaczynając od dzieciństwa — musi stać się przewodnikiem odrodzenia duchowości. Bez wątpienia nasza siła polityczna będzie wytrwale walczyć przeciwko propagandzie okrucieństwa, amoralności, cynizmu. I na pewno uda nam się to zrobić. Teraz słyszymy, jak państwo znów próbuje ingerować w prawo człowieka do wyznania. I jeśli duchowość oraz wiara są naszym głównym priorytetem, to musimy stworzyć wszelkie warunki, aby człowiek mógł swobodnie wybrać swoją drogę do Boga. Musimy bez wątpienia uczynić to wiodącą ideą. …Inny kolosalny system przemocy to podatki. …Nasza siła polityczna jest gotowa zbudować metodykę i całościową koncepcję po to, aby w ogóle uwolnić społeczeństwo od takiego okrucieństwa. System podatkowy musi być organiczny. …Zrobimy tak, aby pieniądze, które są potrzebne na uzyskanie edukacji, podążały za dzieckiem. I pieniądze przydzielone dziecku nie będą mniejsze od tych, które dzisiaj kosztuje prywatna nauka. Dokądkolwiek pójdzie to dziecko, do jakiegokolwiek przedszkola — te pieniądze będą podążać za tym dzieckiem. Jeśli dziecko nie ma rodziców i musi trafić do jakiejś placówki lub do rodziny, która chce wychowywać to dziecko — pieniądze będą podążać za nim. I żadne dziecko nie będzie pozbawione jakościowej edukacji i jakościowego wychowania. Następna rzecz, o której chcę powiedzieć w odniesieniu do naszej z wami ideologii: trzeba zrozumieć, że wiele w naszym życiu zależy od tego, jak wyglądają środki masowego przekazu. …Dlatego jest to jeden z największych priorytetów — uczynić informację adekwatną, taką, która nie niszczy moralności człowieka, która nie niszczy odczucia człowieka co do tego, jakim jest świat. Kolejny element naszej z wami polityki jest nie mniej ważny — to związek narodu i władzy. I dlatego chcę, żebyście wiedzieli, że solidaryzm to harmonijne połączenie działań władzy i narodu. Jak to będzie stosowane? Przede wszystkim — wybieralność wszystkich możliwych urzędników, którzy dzisiaj są w państwie. W tym tych administratorów, którzy siedzą na miejscach, w regionach. A jeszcze — prawo ludzi do ich odwoływania. Powiedzcie mi, proszę, kto dzisiaj może odwołać siłę polityczną z parlamentu przedterminowo, jeśli robi ona absolutnie nie to, czego oczekiwaliście? Kto dzisiaj może odwołać mera, który robi nie to, czego oczekiwali wyborcy? Chcę, aby nasz naród zyskał możliwość szybkiego i jakościowego odsunięcia od władzy tych, którzy, niestety, mogą nie spełniać waszych oczekiwań. Wiodącą ideą solidaryzmu jest budowa harmonii w społeczeństwie. To usuwanie wszystkich konfliktów, wszystkich problemów, z którymi niemożliwe jest życie człowiekowi. To doskonalenie życia człowieka w czasie rzeczywistym. Aby zrozumieć, jakimi problemami żyje człowiek, co mu przeszkadza budować swoje życie, stworzymy system, który wszystkie konflikty wydobywa na powierzchnię. Myślimy o tym, że nowa władza, nowy rząd stworzą taką instytucję, która będzie analizować konflikty, zbierać od ludzi wszystkie problemy, którymi żyją, a potem wydawać rozwiązania dla różnych koncepcji i projektów ustaw. Stworzymy specjalny rejestr problemów i konfliktów naszego społeczeństwa, bo to nie tylko nasze problemy, cały świat żyje z problemami. Ale oni przy tym mówią, że u nich wszystko jest wspaniale, a my mówimy, że chcemy odkryć wszystkie niepowodzenia, podnieść je i zrozumieć, i powiedzieć uczciwie, że oto tak należy je rozwiązać, a nie ukrywać je pod pięknymi hasłami. Jeśli przetłumaczyć słowo “sprawiedliwość” na język angielski, to otrzymamy słowo “wymiar sprawiedliwości”. Właśnie dlatego nieodłączną częścią solidaryzmu jest święte przestrzeganie rządów prawa, jest budowa niezależnych, uczciwych, nie skorumpowanych sądów. Jeszcze jedno pytanie — to rola i miejsce władzy wykonawczej. Mamy cel — władza wykonawcza musi stać się arbitrem. Wypracować harmonijne rozwiązanie, jak budować życie kraju, można tylko w tym przypadku, jeśli władza jest neutralna. Dlaczego walczymy o rozdzielenie władzy i biznesu? Bo władza nie może być elementem zarabiania pieniędzy i ona sama nie może być biznesem. Inaczej harmonii od takiej władzy nie ma co oczekiwać. Dlaczego władza nie jest sprawiedliwa i dlaczego za każdym razem, kiedy zmienia się na kolejnych wyborach, jest podobna do poprzedniej jak bracia bliźniacy? Dlatego, że u nas brakuje kontroli nad władzą i brakuje odpowiedzialności władzy. I dlatego główna zasada budowy władzy w naszej koncepcji ideologicznej jest taka: nie istnieje władza wykonawcza i opozycja jako oddzielne składowe. Będziemy łączyć władzę i opozycję w jednolity system. Władza podejmuje realne działania, a opozycja, której nadamy specjalny status instytucji państwowej — opozycja parlamentarna — będzie pełnić funkcję kontroli nad władzą. Kto lepiej skontroluje władzę niż opozycja? Jeszcze jeden element składowy naszej ideologii — właściwy podział uprawnień między władzą centralną a regionalną. U nas zawsze jest w tym przechył. Solidaryzm to harmonia, w tym również między władzą lokalną a centralną. I oprócz naszej siły nikt nie będzie w stanie uczciwie podzielić uprawnień i finansów. Dlatego że, niestety, lokalne organy samorządu są odizolowane od władzy. Pokażemy, jak mogą wyglądać rozsądne i absolutnie solidarne stosunki między władzą centralną a lokalną. Naszym zadaniem jest uformowanie dochodu człowieka godnego i wystarczającego, aby mógł on efektywnie budować swoje życie materialne. Będą trzy składowe. Bez wątpienia godna płaca. Po drugie, prawo pracownika najemnego do części zysku przedsiębiorstwa. Wiemy: socjalizm deklarował, że zysk jest własnością tylko państwa. Kapitalizm deklaruje, że zysk jest własnością tylko kapitału. Ale przecież nie tylko zasoby państwa rodzą zysk, nie tylko kapitał formuje zysk, a jeszcze i pracownik najemny, i dlatego musimy część zysku przerozdzielić na korzyść pracownika najemnego. I trzecie — to drobna akcja właściciela. 12 milionów ludzi ma akcje po-voucherowe, praktycznie są oni małymi właścicielami przedsiębiorstw. Naszym zadaniem jest, aby pracownik najemny, tak samo jak przedsiębiorca, czuł się przedsiębiorcą, ponieważ on z ducha także jest przedsiębiorcą. Ale pytanie — jak w tym przypadku uczynić naszymi współmyślicielami samych przedsiębiorców? Odpowiedź jest bardzo prosta: dla przedsiębiorców musimy radykalnie zmniejszyć podatki. Pierwszy krok — znieść podatek od wartości dodanej. Znamy taką formę opodatkowania i wcielimy ją w życie, gdzie podatek nie będzie tak niszczycielski. Wiemy, jak wyprowadzić z cienia podatek od wynagrodzeń i zminimalizować podatek od funduszu płac. I wiemy, jak wyprowadzić z cienia podatek dochodowy. I zastąpić to normalnym podatkiem, który będzie płacony. Następne — co dotyczy sprawiedliwego podziału dochodów. Istnieją takie kategorie jak emeryt, student i osoby niezdolne do pracy. Kolejny element naszej ideologii to równość wszystkich ludzi na starcie biznesu. Naszym celem jest zbudowanie potężnej i materialnie zabezpieczonej klasy średniej. Dla każdego człowieka, który zechciał rozpocząć swoją sprawę, muszą być otwarte wszystkie drogi. Co zrobimy? Kto jest organicznym pomocnikiem w tym? Bez wątpienia, bank. System bankowy Ukrainy ma dzisiaj nadmiar pieniędzy. Dlatego, jeśli bank otwiera w swoim składzie specjalny departament, który zajmuje się tym, że przyjmuje ludzi chcących otworzyć swoją działalność, zapewnia pieniądze — dla takiego banku zrobimy niezwykle ulgowy system opodatkowania w zależności od wolumenu kredytu, którego udzielili początkującym przedsiębiorcom. I, być może, ostatnia rzecz, którą chciałabym wymienić jako składową część naszej ideologii: nie może być takich koncepcji reformowania kraju, które ograniczałyby dostęp do systemu ochrony zdrowia ludzi pieniędzmi. Nie istnieje dzisiaj na świecie taki model, gdzie człowiek miałby dostęp do wszystkich bez wyjątku usług ochrony zdrowia, a przy tym model finansowy zapewniałby mu taką możliwość. My z wami zbudujemy taki model. Zatrzymam się na naszej koncepcji budowania stosunków Ukrainy z całym światem. Buduje się ona na harmonijnej, wzajemnie korzystnej podstawie. Nasze interesy narodowe, które jednocześnie są interesami każdego człowieka, w naszej polityce międzynarodowej są głównymi i my ani na krok nie odstąpimy od naszych interesów narodowych. Na tych podstawach będziemy współpracować z całym światem. Droga Ukrainy leży do Unii Europejskiej i będziemy godnym uczestnikiem tej rodziny, jak tylko będziemy odpowiadać wymaganiom, a Europa będzie mogła otworzyć dla nas drzwi. W tym samym czasie będziemy absolutnie przyjaźnie budować nasze stosunki ze wszystkimi sąsiadami. Będziemy budować nasze stosunki tak, aby każdy kraj, w tym także Federacja Rosyjska, czuł, że jesteśmy jego partnerem, że jesteśmy przyjaźni, że musimy budować wspólne życie w godny i wzajemnie korzystny sposób dla każdego. Ostatnie — rozwój sektora agrarnego. Ukraina w jakości naszych ziem ma taki skarb, którego nie ma żaden kraj w Europie. Trzeba po prostu zrobić godne biznesplany na konkretne programy, które włączałyby dwie składowe — przetwórstwo produkcji rolniczej i ekologiczną czystość naszej produkcji. Zrobiliśmy około 300 biznesprojektów i postawiliśmy zadanie, że finansować będziemy nie pod zasiewy, a pod zakończony biznesprojekt. Konieczne jest zdjęcie na koszt państwa 20% kredytu, które są wydawane przedsiębiorcom. Dzisiaj opowiedziałam wam małą część naszej z wami nowej, godnej koncepcji ideologicznej. Chcę, żebyście wiedzieli, że idea, istota, treść tej ideologii — to bez wątpienia sprawiedliwość, która musi stać się podstawą naszego życia. Chcę was zapytać, czy może sprawiedliwość prawdziwa być zrodzona po prostu tak, czy może ona na nas spaść z nieba? Nie! Takiego nie może być. Sprawiedliwość się ustanawia. I ustanawiają ją ludzie, którzy u władzy mają honor, sumienie i moralną duchowość. To będzie sformułowane w manifest. Chcę, żebyśmy z wami poparli naszym wspólnym głosowaniem nasz manifest. Kto za tym, żeby to, co teraz powiedziałam, zrobić podstawą naszego życia politycznego? Kto przeciw? Kto się wstrzymał? Przyjęto jednogłośnie! Kijów, 7 grudnia 2005 roku. Od redakcji: styl przemówienia zachowano, gdyż właśnie w takiej postaci przemówienie podano na stronie internetowej J. W. Tymoszenko. W końcu „język władzy” to nasza stała rubryka i nie redagujemy tego, co powiedzieli politycy. JEDNA Z NAJWPŁYWOWSZYCH Kolejną międzynarodową nagrodę wręczono byłej premier Ukrainy Julii Tymoszenko podczas Eurośródziemnomorskiego forum (Euro-Mediterranean Forum), którego druga doroczna sesja odbyła się 7—9 grudnia w Monako. Według słów organizatorów forum, Tymoszenko uznano za godną nagrody Prix de la Foundation za „wybitne cechy przywódcze, osiągnięcia gospodarcze podczas kierowania Gabinetem Ministrów oraz politykę antykorupcyjną, a także za walkę z zagrożeniami dla demokracji, które pojawiają się we współczesnym świecie”. „Julia Tymoszenko jest bez wątpienia jedną z najważniejszych figur na Ukrainie. Warto także przypomnieć, że rząd Julii Tymoszenko rozpoczął walkę przeciwko przestępczości gospodarczej i korupcji na Ukrainie” — zaznaczono na oficjalnej stronie forum. Prix de la Foundation stała się już drugą międzynarodową nagrodą przyznaną byłej premier Ukrainy w ciągu ostatnich pół roku. Tak, w dniu dymisji ze stanowiska szefa rządu we wrześniu tego roku Julia Tymoszenko została uznana „Człowiekiem Roku Europy Środkowo-Wschodniej” decyzją 15. międzynarodowego Forum Ekonomicznego w Krynicy-Zdroju (Polska). Wcześniej Julia Tymoszenko zajęła trzecie miejsce w rankingu stu najbardziej wpływowych kobiet planety według wersji autorytatywnego amerykańskiego magazynu „Forbes”.

Машинний переклад

ZAREJESTROWANO UKRAIŃSKI LUDOWY BLOK KOSTENKI I PLIUSZA

O rejestracji Ukraińskiego Ludowego Bloku Kostenki i Pliusza w Centralnej Komisji Wyborczej oficjalnie ogłoszono 11 grudnia, podczas drugiego etapu VII nadzwyczajnego Zjazdu Ukraińskiej Partii Ludowej. Do Bloku weszły: Ukraińska Partia Ludowa, Partia Wolnych Chłopów i Przedsiębiorców, Republikańska Partia Chrześcijańska, Partia „Ukraina Soborna”. Zjazd międzypartyjny, na którym zostanie ustalona lista wyborcza UNB Kostenki i Pliusza, zaplanowano na 16 grudnia 2005 r. w Domu Ukraińskim. Jak poinformował Jurij Kostenko, w przeddzień zjazdu Iwan Pliusz spotkał się z nowo wybranym Prezydentem Polski Lechem Kaczyńskim, który przekazał pozdrowienia zjazdowi Ukraińskiej Partii Ludowej. Lech Kaczyński jest jednym z liderów prawicowo-centrowej partii „Prawo i Sprawiedliwość”, która zwyciężyła także w ostatnich wyborach parlamentarnych w Polsce. W maju 2004 r. między UNP a partią „Prawo i Sprawiedliwość” zawarto porozumienie o współpracy. Jednym z rezultatów współpracy międzypartyjnej było zaangażowanie międzynarodowych obserwatorów podczas wyborów prezydenckich 2004 w Ukrainie. Ponadto zjazd Ukraińskiej Partii Ludowej, który odbył się 11 grudnia 2005 roku, zatwierdził partyjną listę wyborczą na wybory 2006 roku. Komentując listę, Jurij Kostenko zaznaczył: „Na tej liście nie ma ani jednej skalanej osoby: za to odpowiadam honorem partyjnym i przewodnictwem partii”. Nazwał ją „ukraińską listą, patriotyczną listą, listą profesjonalistów”. Pierwsza piątka wygląda następująco: 1. Jurij KOSTENKO — przewodniczący UNP. 2. Ołeksandr SŁOBODIAN — zastępca przewodniczącego UNP, prezes ZAT „Obołoń” (na zasadach społecznych). 3. Iwan ZAJEC — pierwszy zastępca przewodniczącego UNP, deputowany ludowy Ukrainy. 4. Hanna SKRYPNYK — dyrektor Instytutu Historii Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. Rylskiego NAN Ukrainy, członek-korespondent NAN Ukrainy. Przewodnicząca Kongresu Inteligencji Ukraińskiej. 5. Ołeksandr KŁYMENKO — zastępca przewodniczącego Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej. z Olga DAWID

Машинний переклад

JĘZYKOWE BEZKULTURZE DOKUMENTÓW URZĘDOWYCH

PROBLEM Wiele problemów, takich jak problemy terminologii naukowej, problemy transliteracji pisma ukraińskiego, problemy pisowni języka ukraińskiego, problemy tworzenia podręczników użycia języka ukraińskiego oraz inne problemy o charakterze społecznym i gospodarczym, można połączyć w jedną grupę: problemy rozwoju ukraińskiej kultury narodowej. Do pewnego stopnia problemy te są naświetlane w dokumentach urzędowych — aktach normatywno-prawnych organów władzy ustawodawczej i wykonawczej. Ponieważ język jest najważniejszą, determinującą cechą narodu i jego kultury narodowej, zatrzymajmy się dokładniej nad charakterystyką językową dokumentów urzędowych. Niedawno jeden z autorów tej notatki miał okazję uczestniczyć w przygotowaniu do druku zbiorów przepisów technicznych, zarejestrowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości i opublikowanych w Oficjalnym Biuletynie Ukrainy, które zostały zharmonizowane (uzgodnione) z dyrektywami Unii Europejskiej. Wrażenie jest przygnębiające: w dokumentach urzędowych, które mają status aktów normatywno-prawnych organów władzy wykonawczej, obowiązkowych do wykonania, dopuszczono mnóstwo błędów gramatycznych, stylistycznych i terminologicznych, które mogą spowodować błędną interpretację poszczególnych zapisów. To samo można powiedzieć o dokumentach urzędowych innych kategorii: dekretach Prezydenta Ukrainy, ustawach Ukrainy, uchwałach Rady Najwyższej Ukrainy, uchwałach i dekretach Gabinetu Ministrów Ukrainy, aktach normatywno-prawnych innych organów władzy wykonawczej itp. Jeśli braki językowe można wybaczyć autorom czy twórcom dokumentu urzędowego, to redaktorom tych braków (z niewielkimi wyjątkami) się nie wybacza. Zatem albo dokumentów urzędowych w ogóle się nie redaguje, albo redaguje się je bardzo źle. W obu przypadkach nie jest to ozdoba ukraińskiego społeczeństwa w ogóle, a jego elity administracyjno-politycznej w szczególności. Dokumenty urzędowe (jeden mniej, drugi bardziej) są nasycone terminologią surżykową i wyrażeniami surżykowymi. Zapewne nie znajdzie się na świecie inny przykład, aby przywódcy narodu w dokumentach urzędowych tak drwili z języka narodowego. Aby nie męczyć czytelników, podano tutaj tylko cząstkę surżykowych przykładów z dokumentów urzędowych. Przykłady: Powirka (ustawa Ukrainy „O metrologii i działalności metrologicznej” oraz szereg norm państwowych). Powinno być „wywiriannia” (zob. Słownik języka ukraińskiego w 11 tomach (SUM, t. 1, s. 365), ponieważ „powirka” to „spis osób w celu sprawdzenia obecnych” (SUM, t. 6, s. 674). Ale zrusyfikowani metrolodzy byłego ZSRR kategorycznie odmówili przyjęcia terminu narodowego. Postanowka na wyrobnyctwo (powinno być „zaprowadzenie do produkcji”). Enerhozberezhennia (powinno być „enerhooszczadnist”). Jednist wymiriuwan (powinno być „odnakowist wymiriw”). A co dopiero wyrażenie „...koło posudyny powynno wymiriuwatycia iz hranycznoju pohrisznistiu...” (zob. „Oficjalny Biuletyn Ukrainy”, nr 15. — 2004, s. 177). Dokumenty urzędowe to twarz narodu: w nich, jak w lustrze, odbijają się wszystkie osiągnięcia i wszystkie bolączki społeczeństwa. A w życiu często zdarza się, jak w anegdocie: językiem kierują nie prawa języka, a język praw. I użyte w dokumencie urzędowym wyrażenie surżykowe, nawet jeśli jest jedno, jest powielane w tysiącach i milionach egzemplarzy. Czyżby na Ukrainie nie było wysoko wykwalifikowanych redaktorów, aby redagować dokumenty urzędowe? Jeśli tak, to najwyraźniej nie działa (nie rozwija się, a zatem degraduje) szkoła wyższa. A może tych redaktorów nikt nie szukał, przesiąknięty obojętnością wobec kultury narodowej? Możliwe, że redaktorzy wydań urzędowych i oficjalnych organów władzy to przeważnie „swoi” ludzie, rosyjskojęzyczni w życiu codziennym, którzy nie wiedzą, że „ne wprawi” — to nie jest ukraińskie wyrażenie (zob. „Oficjalny Biuletyn Ukrainy”, nr 17. — 2004, s. 208), a zawiadamia się nie kogo, a komu (tamże, s. 217). Ale kiedy z głośnika radiowego czy z ekranu telewizora z ust wysoce autorytatywnych dziennikarzy czy lektorów padają wyrażenia w rodzaju „składaje 10 %” czy „zhidno zakonu”, człowiek przeraża się na myśl: języka nie znają kierownicy, języka nie znają dziennikarze, języka nie znają redaktorzy. Albo każdy na swoim miejscu stał się obojętny wobec kultury narodowej, w końcu wobec swojej Ojczyzny, która go zrodziła. A znajomość języka to ich obowiązek zawodowy! A co dopiero mówić o takich subtelnościach tekstów naukowo-technicznych, jak „deformiwnyj”, „deformowanyj”, „deformownyj”, „deformuwalnyj”, „zdeformowanyj”, „zdeformownyj”, które wyrażają różnorodne właściwości materiałów i pracy z tymi materiałami oraz wyrobami z nich, a których nie zawsze można odszukać w obowiązujących słownikach wyjaśniających czy ortograficznych, a tym bardziej nie odszukać zaleceń dotyczących użycia tych słów. Redaktorzy i niektórzy specjaliści-językoznawcy, wychowani w czasach radzieckich, boją się jak ognia takich słów i tekstów z tymi słowami. Dla nich bardziej przyzwyczajone są prorosyjskie formy „deformuiuczyj” (surżykowa kalka z ros. „deformirujuszczij”) i „deformowanyj” (od „deformirujemyj”), które wykorzystują wszędzie niezależnie od kontekstu. I od takich „normatywnych” wyrażeń (zgodnie z ustaloną wśród oficjalnych językoznawców terminologią i tradycjami) gubi się głęboka struktura i osobliwości języka ukraińskiego oraz jego środków wyrazu. Pracownicy — redaktorzy i eksperci Instytutu Standaryzacji (IS) Derżspożywstandartu Ukrainy (DSSU) często zwracają się do Instytutu Języka Ukraińskiego NAN (IUM) w sprawie potwierdzenia zasadności lub obalenia tych czy innych językowych „nowacji” — niezwykłych dla ogółu społeczeństwa słów lub wyrażeń, używanych w standardach krajowych. Jednak w ostatnim czasie kierownicy placówek naukowych DSSU, a także kierownicy samego DSSU, zaczęli metodami administracyjnymi ograniczać używanie w standardach krajowych leksyki, która choć trochę nie wpisuje się w normy polityki „zlania się języków” byłego ZSRR. I wysuwana jest bardzo „poważna” z ich punktu widzenia podstawa: język i jego rozwój — to nie zadanie placówek DSSU; my nie jesteśmy Instytutem Języka Ukraińskiego. Ale przecież i IUM nie jest placówką, która ma tworzyć czy chociażby w jakikolwiek sposób regulować ukraiński język naukowy. I wpadliśmy w błędne koło. Kto zatem ma dbać o język naukowy — język dokumentów naukowych, język dokumentów oficjalnych? Chyba tylko Instytut Ukraińskiego Języka Naukowego (IUNM), zlikwidowany jeszcze w latach 30. XX wieku. Jeszcze jeden problem ukraińskiej kultury: oddawanie ukraińskiego pisma innymi alfabetami, alfabetami innych światowych pism. Już od 10 lat toczą się spory wokół stworzenia krajowego standardu transliteracji ukraińskiego pisma alfabetem łacińskim. Dwie szkoły transliteracyjne — słowiańska (zorientowana na alfabety łacińskojęzycznych języków słowiańskich) i angielska (zorientowana na angielski wariant alfabetu łacińskiego) — ugrzęzły w niekończących się sporach, jak oddawać łacinką słowa w rodzaju „Kyjiw”: Kiev, Kiew, Kyiv, Kyiw, Kyjiv, Kyjiw, Kyїv czy wreszcie Kyїw — wariant, zgodnie z opinią uznanych ukraińskich fonetyków, najbliższy ukraińskiej fonetyce, który można przekazać alfabetem łacińskim. (Dla informacji: w niektórych językach łacińskojęzycznych, na przykład angielskim, francuskim, literę „ї” używa się do dokładnego odtworzenia w piśmie słów obcego pochodzenia; ponadto litera „ї” jest również w alfabecie łacińskim zgodnie z międzynarodowym standardem ISO 9 dotyczącym transliteracji cyrylicy literami alfabetu łacińskiego). A póki mężowie uczeni tłuką się między sobą czołami, Ministerstwo Sprawiedliwości Ukrainy podjęło arbitralną decyzję, by pisać „Kyiv”. Lecz ta decyzja pozostała tylko decyzją, czyli zamiarem rozwiązania problemu, a nie jego rozwiązaniem. Poczta elektroniczna poprzez pajęczynę międzynarodowych sieci elektronicznych informuje cały świat, że w Kijowie mieszkają „kijawianie” (od adresu e-mailowego Kiev). Doprowadzić sprawy do końca Ministerstwu Sprawiedliwości albo się nie udało, albo nie wystarczyło cierpliwości, intelektu i środków. Ale środki się znajdują! Znajdują się, bo mnożą się standardy resortowe. Na dzień dzisiejszy obowiązują resortowe dokumenty normatywne dotyczące transliteracji Ministerstwa Sprawiedliwości, Państwowego Komitetu Łączności, MSW, Ministerstwa Transportu, nie mówiąc już o oficjalnych standardach (międzypaństwowe GOST 16876, GOST 7.79 oraz międzynarodowy ISO 9). I wszystkie te standardy ustanawiają w odniesieniu do języka ukraińskiego różne normy. A w oficjalnych dokumentach panuje nieład! Kto na Ukrainie będzie zajmował się rozwojem ukraińskiej kultury narodowej? Przecież wiadomo: rozwój i upadek (po angielsku — degradation, degradacja) — to dwa przeciwieństwa, które określają historyczny los każdego narodu: albo naród żyje i rozwija się przez wieki, albo upada (degraduje) aż do całkowitego zniknięcia. Całkiem niedawno z ust zastępcy dyrektora placówki naukowo-badawczej DSSU ds. pracy naukowej przyszło usłyszeć: „A zacziem Institutu standartizacii tierminologija? Pust nieju zanimajutsia razrabotcziki standartow, a Institutu standartizacii ona nie nużna”. Tak oto otwarcie w obcym języku kierownik z ukraińskim nazwiskiem nakreślił niedaleką przyszłość terminologii jako jednego z elementów języka, języka jako jednego z elementów kultury i kultury jako przyszłości narodu: ukraińskiemu narodowi i jego administracyjno-politycznej elicie ukraińska kultura w ogóle, a język ukraiński w szczególności, nie są potrzebne. I on, być może, ma rację: państwu ukraińskiemu ukraińska kultura nie jest potrzebna, nie ma ono na to środków. Na Ukrainie, jak się okazuje, nie ma środków na utrzymanie nie tylko placówek w rodzaju Instytutu Ukraińskiego Języka Naukowego, ale nawet na utrzymanie działów terminologii naukowej w Instytucie Języka Ukraińskiego i Instytucie Standaryzacji: problemami terminologii naukowej zajmują się w ramach dodatkowych obowiązków tylko niewielkie grupy w tych placówkach, a problemami ukraińskiego (państwowego!) języka naukowego — w ogóle nikt w żadnej placówce. Można wyciągnąć wniosek: jeśli nie rozwija się język naukowy — nie rozwija się nauka w całości. A społeczeństwo bez rozwoju nauki jest skazane na upadek. Kto na Ukrainie jest zobowiązany do rozwiązywania problemów rozwoju ukraińskiej kultury? Okazuje się, że nikt. Okazuje się, że na Ukrainie nie ma na to środków. Czyż to nie paradoksalne: na Ukrainie nie ma środków na rozwój ukraińskiej kultury, to znaczy języka, gospodarki i innych składników kultury narodowej! Administracyjno-polityczna elita nijak nie może zrozumieć, że rozwój gospodarki jest możliwy tylko wtedy, gdy rozwijają się wszystkie inne składniki kultury narodowej. Państwo musi ustanowić ustawodawstwo językowe i pilnie śledzić jego przestrzeganie. Państwo musi znaleźć środki na utrzymanie oddziałów terminologii naukowej w Instytucie Języka Ukraińskiego, Instytucie Socjologii oraz w innych ośrodkach naukowych. Państwo musi znaleźć środki na odnowienie Instytutu Ukraińskiego Języka Naukowego. Państwo musi dbać jednocześnie o rozwój wszystkich składników kultury narodowej: języka, jego pisowni, jego odzwierciedlenia w innych alfabetach; wszystkich rodzajów sztuki; sportu (nawiasem mówiąc, całkowicie zdenacjonalizowanego, czyli nieukraińskiego!); gospodarki i tak dalej. Czyż nie można zakończyć dostępu do kierowania państwem, jego instytucjami, zakładami, przedsiębiorstwami ludzi narodowo wyrodnych? Jeszcze nigdy działalność ludzi narodowo wyrodnych nie prowadziła do rozkwitu narodu, jego kultury i jego gospodarki jako jednego ze składników kultury narodowej. Właśnie dlatego pierwszym krokiem każdego narodowego kraju świata musi być ustanowienie narodowego ustawodawstwa językowego i odpowiedzialności za jego nieprzestrzeganie. Za przykład weźmy Czechy, Polskę, Francję, Szwecję, Rosję, a nawet poradziecki Kazachstan. Nawiasem mówiąc, do wyborów Prezydenta Kazachstanu z 18 kandydatów dopuszczono do udziału w wyborach tylko 5 osób, ponieważ reszta nie zdała egzaminu z państwowego języka kazachskiego! We Francji, której językowi państwowemu nic i nigdy nie zagrażało, przyjęto aż trzy ustawy o ochronie języka francuskiego. W Federacji Rosyjskiej na zebraniu Rosyjskiej Akademii Edukacji, które odbyło się niedawno, rozpatrywano jedno jedyne pytanie: „O roli języka rosyjskiego w życiu państwa i społeczeństwa”. A na Ukrainie ustawodawstwa językowego, skierowanego na ochronę i rozwój języka ukraińskiego, można uznać, że nie ma: nie jest wykonywana decyzja Sądu Konstytucyjnego dotycząca państwowego języka ukraińskiego, przez organy władzy, ich środki masowego przekazu, placówki oświatowe ignorowany jest dziesiąty artykuł Konstytucji Ukrainy. Jak podkreślił Prezydent Ukrainy W. Juszczenko, z 59 opublikowanych na Ukrainie książek tylko jedna jest w języku ukraińskim! A tymi skąpymi środkami budżetowymi, które powinny być kierowane na ochronę i rozwój języka ukraińskiego, Ministerstwo Kultury nie wie, którą dziurę załatać. I na tym tle jest wielu polityków, którzy deklarują jakieś uciski rosyjskiej mniejszości narodowej i języka rosyjskiego. Ukraina to geometryczne centrum Europy i bez Ukrainy Europa jest nie do pomyślenia. Ale światu potrzebna jest nie dzisiejsza Ukraina, a silne państwo z wyraźnie zaznaczoną kulturą narodową, której podstawą jest język narodowy. Państwo, w którym panuje obcy język, a co za tym idzie, obca gospodarka, obca kultura, Europie nie jest potrzebne! Jewhen KOZYR, Heorhij FILIPCZUK Oficjalne dokumenty to oblicze narodu: w nich, jak w lustrze, odzwierciedlone są wszystkie osiągnięcia i wszystkie nieszczęścia społeczeństwa. A w życiu często zdarza się, jak w anegdocie: językiem kierują nie prawa języka, a język praw. I użyte w oficjalnym dokumencie surżykowe wyrażenie, nawet jeśli jest jedno, jest powielane w tysiącach i milionach egzemplarzy.

Машинний переклад

PIEŚŃ BĘDZIE MIĘDZY NAMI

“Z chlebem, z solą” Grają, skrzypeczki, grają Nadiya Zhadyk: “Zaśpiewaj mi, polu” Uczestnicy otrzymują dyplomy i upominki. Koncert otworzyli mikołajowianie — Przybużski Zespół Pieśni i Tańca z “Naszą kozacką sławą” oraz “Oj trzy szlaki szerokie”, a także solistka Nadiya Zhadyk z pieśnią “Zaśpiewaj mi, polu”, do której muzykę napisał kierownik zespołu Anatolij Zaturian. Poeta z Chmielnickiego — Witalij Michalewski wystąpił z autorską poezją, a jego krajanka Rusłana Kowal z pieśnią “Cztery woły pasę” oraz arią Mozarta “Królowej Nocy” z opery “Czarodziejski flet”. Te pierwsze numery koncertu nadały mu jasny, świąteczny nastrój. Miasto Makiejewka, znajdujące się w obwodzie donieckim, zaprezentowało wspaniały zespół “Ukraińskie belcanto”, wykonując pieśń “Jeśli nie chcesz, moje serce” do słów Liny Kostenko oraz autorską “Makiejewską kolędę” kierownika tego zespołu Pawła Tiutiunnyka. Widzów koncertu nie opuszczało uczucie, że obwody Ukrainy “prześpiewują” jeden drugiego, demonstrując wysokie przygotowanie zespołów i solistów. Duet Tetiany i Walerija Korczyńskich z Żytomierza zagrzewał do twórczej rywalizacji uczestnika międzynarodowych, ogólnoukraińskich festiwali i konkursów z Chersonia — ludowy zespół folklorystyczny “Sławutyanka” (“Oj przy łące, przy łące”). Nawiasem mówiąc, wszyscy byliśmy świadkami jasnego debiutu Hanny Sawczenko, która przyjechała z niespodzianką “trzy w jednym” — własną pieśnią “Ścieżką”. Równe ucieszyło dziecięcym wzorowym chórem “Remisolka” (“O rodzinnej ziemi”), uczestnikiem i laureatem międzynarodowych oraz ogólnoukraińskich festiwali, zespołem folklorystyczno-etnograficznym “Wesnianka” z kompozycją “Ze drewlańskiego źródła”. Wykonując babcine pieśni “Brałam len”, “Oj wyjdę ja na stromą górę”, studentka Yana Kuriszko nadała im Tak tańczą “Czarnomorce” ostro współczesne brzmienie. Przyczyniła się do tego zarówno aranżacja utworów, jak i swobodne zachowanie solistki, laureatki “Czerwonej ruty” zwycięstwem. Miasto Buczacz w obwodzie tarnopolskim reprezentowały dziecięcy zespół folklorystyczny “Weseli hudaky” z kompozycją choreograficzną “Polka-piszczałka” i pieśnią “Gorlickie dziewczęta” oraz młody humorysta Mychajło Rybalt. Z Ługańska przyjechał kwartet “Cantabile” z czarującą jesienną pieśnią, a solo Natalii Kołomojcewej — “Modlitwa” (poezja M. Sarmy), poświęcona ofiarom represji politycznych, odebrana została jako wysokie słowo pamięci wszystkich prośwician o swoich poprzednikach. Laureat międzynarodowych i ogólnoukraińskich festiwali oraz konkursów, męski ludowy zespół wokalny Ługańskiego Państwowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych “Łuhari” ze “Słobożańską marszową” oraz pieśnią “Mówił mi ojciec” zapewnił: jest kozacka moc na wschodzie Ukrainy! Z miasta Rohatyn w obwodzie iwanofrankiwskim przyjechał kwartet “Proświcianie” z pieśniami o “Proświcie” “Gdzież ty, nasza słowo” oraz “Niech żyje wolna Ukraina”. Ta ostatnia podniosła salę — wykonawców żegnano na stojąco. Z miasta Kowel w obwodzie wołyńskim występował szlachetny duet wokalny w składzie Oksany Mularczuk i Switłany Osokinej “Tęcza” (“Jesienna Madonna” oraz “Głęboka studnia”), a z miasta Nikopol w obwodzie dniepropetrowskim — kozacka grupa “Wielki Ług” z pieśnią strzelecką “Oj na górze, na Makówce”. Miasto Putywl w obwodzie sumskim reprezentował dyplomant ogólnoukraińskich festiwali, żeński zespół wokalny “Nadija” pieśnią “Zielony klon”, wieś Makoszyne w obwodzie czernihowskim — ludowy zespół “Krynycia” (“Wianek z ukraińskich pieśni ludowych”, “Polisjanoczka”). Z miasta Jużne w obwodzie odeskim przyjechał kozacki zespół “Czarnomor”. Wykonał on “Czarnomorscy kozacy”, “Nalej, szynkareczko”. Iwano-Frankiwsk może szczycić się młodymi wykonawcami — reprezentowali ich laureatka ogólnoukraińskich i międzynarodowych festiwali Oksana Andrusyszyn (14 l.) z pieśnią “Mój amulet” oraz laureat ogólnoukraińskich i międzynarodowych festiwali Bohdan Sawczuk (11 l.) z pieśnią “Graj, moja skrzypko”. Z Winnicy — młody kobziarz Jurij Fil z autorską pieśnią “Wyprawiała siwa matka”. Do słów Szewczenki pieśń “Nasz ataman Hamalija” oraz ukraińską pieśń “Oj w polu zagon” wykonywał Stritiwski Zespół Bandurzystów. A z Kijowskiego Pałacu Dzieci i Młodzieży, gdzie właściwie odbywał się festiwal, uczestników i widzów witali “Kwiaty Ukrainy” “Marszem kozaczków” i “Hopakiem” oraz “Pierwiosnek” numerem instrumentalnym “Melodie rodzinnego kraju” i pieśnią “Oj zagrajcie, dudaryki”. Zarówno ilością, jak i jakością zachwycił obecnych WARTO WIEDZIEĆ W jej głębinach — niezgłębiona delikatność i niewyczerpana siła, w jej czystości — najbardziej złożone i najsubtelniejsze obrazy, w lustrze jej wód — nasza historia i kultura. Wzbogaca ona i poi swojego słuchacza, inspiruje i czaruje uważnego artystę. Jest ona — pieśnią ukraińskiego narodu. Przekazać i zachować dla przyszłych pokoleń to bogactwo postawiła sobie za cel ukraińska “Proświta”, kiedy planowano i realizowano projekt Ogólnoukraińskiego festiwalu-przeglądu proświciańskich zespołów. Nic więc dziwnego, że świętować 8 grudnia swoją 137. rocznicę Towarzystwo postanowiło koncertem finałowym IV Ogólnoukraińskiego festiwalu zespołów artystycznych “Proświty”: przyjechali artyści amatorzy z prawie wszystkich obwodów Ukrainy. Reżyserem koncertu został ludowy artysta Ukrainy, członek zarządu “Proświty”, przewodniczący jury przeglądu Mykoła Burawski.

Машинний переклад

DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ PROŚWIECIANINA

I. Ja jestem „Proświta”, która wyprowadziła Ciebie i wyprowadza innych z ostępów ciemności, niewoli ducha. Pomóż dobremu dziełu! II. „Proświta” nigdy nie pozostawiła bez odzewu wołania duszy, która szuka wyjścia z ciemności. III. Pamiętaj, że dzień 8 grudnia jest dniem urodzin „Proświty”. Ten dzień wspomnij darem dla niej! IV. Oświata i wiedza pozwalają Tobie lepiej żyć. Pamiętaj, że są miliony Ukraińców, którzy również tego pragną i czekają na Twoją pomoc. Wstępuj w szeregi członków „Proświty”! V. Nie zabijaj ducha Narodu swoją obojętnością! Przyłóż rękę do przebudzenia go, a zrobisz to jako członek „Proświty”! VI. Nie bądź pasożytem na ciele Narodu, który Cię wychował. Kiedy już masz wykształcenie, daj je drugim. Bądź członkiem „Proświty”! VII. Bierz od innych narodów i kultur wszystko, co dobre, piękne i dawaj swojemu Narodowi. Czyń oświatowe Dzieło! VIII. „Proświta” — to najlepszy strażnik Ukraińskiego Ducha. I jej, jako członek, stań w jej szeregach! IX. „Proświta” — armia wielka. Kto nie jest w jej szeregach — ten dezerter! X. Niech nie będzie ani jednego Ukraińca, który nie byłby członkiem „Proświty”! „Gdzie ty błądzisz, mój losie?” dziecięcy teatr ukraińskiego folkloru „Berehyńka”. Wszyscy uczestnicy festiwalu otrzymali dyplomy i specjalne prezenty od „Proświty”: książki oraz płyty kompaktowe. A obecni napełnili się energią ukraińskiej pieśni i niezapomnianymi wrażeniami. z Olga SKRYPKINA Zdjęcia Iwana PYŁYPĘKI KU PAMIĘCI PROŚWIECIANINA...

Машинний переклад

NA 63. ROKU ŻYCIA ODESZEDŁ W WIECZNOŚĆ WIKTOR PANTELEJOWYCZ SZCZERBYNA

Wykładowca muzyki Mikołajowskiego Państwowego Wyższego Kolegium Kultury. Przez wiele lat owocnie i twórczo pracował jako koncertmistrz-bajanista Prybuskiego Ludowego Zespołu Pieśni i Tańca Ukraińskiego. Utalentowany muzyk, wspaniały człowiek, pedagog. Swoją sztukę wykonawcy-muzyka prezentował w składzie zespołu wśród narodów świata na Międzynarodowych Festiwalach Twórczości Ludowej: w Irlandii, Indiach, Grecji, Bułgarii, Turcji, we Francji. Niestrudzony pracownik — do końca swojego życia pracował w zespole z młodzieżą. Zmarł, jak prawdziwy artysta, na scenie, podczas występu na IV Ogólnoukraińskim Festiwalu zespołów twórczych Proświt w Kijowie 08.12.2005 roku o godz. 17.30. Świetla pamięć prawdziwemu proświaninowi. Składamy szczere kondolencje rodzinie i bliskim. Proświtianie

Машинний переклад

POJEDNANIE, POROZUMIENIE, UZNANIE

Temat pojednania weteranów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej oraz żołnierzy UPA pozostał trudnym dziedzictwem przeszłości. Czy w ogóle możliwe jest pojednanie dwóch antypodów, dwóch wrogów w minionej walce i czy jest ono potrzebne w takiej formie, w jakiej jest proponowane? Metodami, które są w tym celu stosowane, problemów nie da się rozwiązać, ponieważ istnieją głębokie sprzeczności w postrzeganiu wydarzeń historycznych, naszej teraźniejszości oraz dalekiej przeszłości. KONTYNUACJA TEMATU HISTORYCZNE ŹRÓDŁA PROBLEMU Sprzeczności są wpisane w same podstawy naszej rzeczywistości. Od czasów rozpadu Rusi Kijowskiej terytorium Ukrainy przez długie lata było podzielone na oddzielne regiony z często przeciwnym ustrojem, odmiennymi zwyczajami i tradycjami, gdzie każda nowa władza wprowadzała swoje porządki, kształtowała swoją wizję historii. Jak sprowadzić tę wizję do wspólnego mianownika? Szukając obecnie prawdy w kwestiach wzajemnych relacji między weteranami Wielkiej Wojny Ojczyźnianej a żołnierzami UPA, możliwości ich pojednania, logicznie byłoby zlecić historykom przeanalizowanie dokumentów archiwalnych i zaproponowanie własnej wizji problemu. Ale cały problem w tym, że te dokumenty historyczne pisane były przez zwaśnione strony, a obraz przeciwnika w nich jest czarniejszy od smoły. Jak, jakimi barwami śledczy NKWD, który urodził się nie wiadomo gdzie poza Ukrainą i nie ma najmniejszego pojęcia o historii Ukrainy Zachodniej, mógł malować w protokole przesłuchania obraz żołnierza UPA? Tak samo, jakimi epitetami mógł obdarzać tego śledczego represjonowany rodowity mieszkaniec Ukrainy Zachodniej? Dlatego przy całym szacunku do dokumentów archiwalnych, tutaj lepiej kierować się ogólnymi przesłankami historycznymi i prostą logiką. Po rozpadzie Rusi-Ukrainy na oddzielne posiadłości praktycznie w każdym rdzennym Rusinie, pomimo polityki okupacyjnej, żyła idea ukraińskiej jedności. Jej tak i nie udało się wytępić kolejnym władcom, choć w ruch szło wszystko: od broni po łapówki, zdradę i kłamstwo. Tę praktykę kontynuowali, każdy na swój sposób, nowi gospodarze. Kultywowano stworzony obraz wroga, naród rozbijano i dzielono według różnych cech — na swoich i obcych, wschodniaków i zachodniaków, przyjaciół i wrogów. Szkalowanie i zombifikowanie rdzennej ludności prowadzono metodycznie i celowo, byle tylko wytępić uczucia narodowe, miłość do rodzinnej ziemi, najmniejsze myśli o własnym państwie, narodowej Ojczyźnie. I metoda działała: znajdowano wrogów tyle, ile było trzeba. Wróg był potrzebny jako cel do wyrzucenia energii. Historia podzieliła Ukrainę na oddzielne regiony, które dostały się różnym władcom. Pierwszą złamaną gałęzią z naszego wspólnego drzewa stała się Ruś Zakarpacka, która prawie dziewięć wieków była pod obcym panowaniem. Nowi władcy zajęli tutaj najlepsze, urodzajne ziemie, wypierając rdzenną ludność w góry, zaczęli zachowywać się jak prawowici gospodarze. Kraj poddał się madziaryzacji, językiem urzędowym stał się węgierski. Urzędnicy, szkoły, armia stały się węgierskimi, po ukraińsku rozmawiali tylko drwale i pasterze wysoko w górach. Czas pracował na nowy reżim, zmieniały się pokolenia, postępowało rozwarstwienie społeczeństwa: jedni otwarcie wspierali nowe porządki, drugim było nie do tego, a trzeci — wahali się, w zależności od okoliczności. Tak, nawiasem mówiąc, było podczas wszystkich zmian. Rdzenni Rusini Zakarpacia, pozbawieni swoich praw, byli zmuszeni przetrwać, ale nie zapominali o swoim. I kiedy w 1939 roku zaistniały odpowiednie warunki, proklamowali swoje niepodległe państwo — Ukrainę Zakarpacką. Lecz z tym nie mogli pogodzić się ani hortyści, ani faszyści, ani bolszewicy. I utopili młode państwo we krwi. Radziecka Ukraina nie wstawiła się za swoimi jednokrwistymi braćmi, nie podała ręki pomocy. Wyzwalając podczas wojny Zakarpacie od Niemców, bolszewicy jednocześnie prowadzili poszukiwania Augustyna Wołoszyna — Prezydenta Ukrainy Zakarpackiej, którego należało zniszczyć jako wroga ludu. Oto jak brat „wspierał” brata. A weźmy inne regiony — Galicję i Wołyń, które również przez stulecia były okupowane przez sąsiadów. Wydawało się, że po brutalnej polonizacji i pacyfikacji lat trzydziestych nic ukraińskiego tutaj nie zostanie. Prowadzono aktywną ofensywę na ukraińskie organizacje społeczne i stowarzyszenia, na ukraińską szkołę i ukraiński Kościół. Na próżno siły lewicowe spoglądały z nadzieją za drugą stronę Zbrucza. Nie domyślały się, że po traktacie ryskim kierownictwo bolszewickie zawarło z Piłsudskim tajne porozumienie o walce z przeciwnikami politycznymi. Niemniej jednak, kiedy w 1939 roku zgodnie z paktem Mołotow-Ribbentrop wojska radzieckie wkroczyły na terytorium Ukrainy Zachodniej, witano je — kto czerwonymi, kto niebiesko-żółtymi flagami; a kto — przyglądał się, co z tego wyjdzie. Ludzie oczekiwali zmian i nie mogli sobie wyobrazić, że zaledwie po dwóch latach zostanie tu represjonowanych 10% ludności, cały kwiat ukraińskiej inteligencji znajdzie się w kazamatach, na zesłaniu. Odwiecznym marzeniem miejscowych chłopów była własna ziemia i każdy z nich dorobił się w swoim życiu swojego, choćby niewielkiego, skrawka ziemi, a władza radziecka wszystko to zabrała. Do przechowywania zbiorów i utrzymania inwentarza zamożniejsi chłopi mieli solidne budynki, duże stodoły pod blachą, a teraz wszystko to bezbożnie skonfiskowano, a ich zrobiono parobkami lub wysłano na Sybir. Ludzie żyli w strachu. U wielu pojawiła się nostalgia za Austro-Węgrami, za starymi porządkami. A zagraniczne stacje radiowe, jak na złość, podrzucały oszałamiające projekty nowego porządku i to robiło swoje. Kiedy zaś po odwrocie wojsk radzieckich otworzyły się drzwi więzień i ludzie zobaczyli morze krwi oraz zamordowane ciała, to przerazili się. SPOTKANIE z wielu obwodów Ukrainy, czołowe miejsce wśród których zajmował pułkownik Wasyl Łewkowycz (Woronyj). Mówiono o rozwoju patriotycznego wychowania współczesnej młodzieży, historycznych przesłankach rozwoju ruchu patriotycznego na Ukrainie oraz drogach współpracy organizacji Bractwa Żołnierzy UPA, Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów i Wszechukraińskiej Młodzieżowej Organizacji Społecznej „Młoda Proświta”. Przy dźwiękach bandury wszyscy razem śpiewali liryczne, żartobliwe, kozackie i powstańcze pieśni. To spotkanie bardzo spodobało się zarówno organizatorom, jak i gościom, i pojawiła się propozycja organizowania częściej takich spotkań nie tylko w zachodnich regionach Ukrainy, ale i na wschodzie. Bohdana ZASTAWSKA Zerwała się ostatnia nić zaufania do braci ze Wschodu. Nieprzypadkowo część obywateli powitała Niemców kwiatami. Pewną rolę odegrał tu wizerunek niemieckiego porządku z czasów wspólnego przebywania w monarchii austro-węgierskiej. Część mieszkańców Galicji kształciła się w Wiedniu i Berlinie. Co więcej, znaczna grupa członków OUN i innych ukraińskich organizacji, którzy w 1939 roku uciekli przed bolszewikami za San, teraz wraz z Niemcami wracała do Lwowa. To oni właśnie proklamowali we Lwowie 30 czerwca 1941 roku państwo ukraińskie. Lecz kiedy do Lwowa wkroczyli Niemcy, zwłaszcza gdy nie uznali samoproklamowanego państwa ukraińskiego i wysłali jego kierownictwo do obozów koncentracyjnych, ludzie zrozumieli, że między okupacyjnymi wojskami niemieckimi a tymi Niemcami, na których swego czasu z podziwem patrzyła cała Europa, jest kolosalna różnica. Ludzi po raz drugi oszukano. Stosunek do Niemców radykalnie się zmienił i z czasem przerodził w zbrojną walkę. Weźmy jeszcze jeden region. Największa część Ukrainy przez prawie 350 lat była w składzie Rosji i ZSRR. Prowadzono tu politykę rusyfikacji, a w czasach radzieckich — jeszcze dodatkowo internacjonalizacji: ojczyzną dla wszystkich obywateli, niezależnie od przynależności narodowej, był Związek Radziecki. Nie można pominąć tego, że przez lata władzy radzieckiej, w wyniku wielkich głodów, kolektywizacji, industrializacji, wyniszczenia ukraińskiej inteligencji oraz odpowiedniej pracy politycznej, znacznie zmienił się tu skład ludności, jej mentalność, jej reagowanie na wydarzenia polityczne. Sprzyjała temu również migracja ludności jako składowa polityki państwowej, mieszanie się narodów, utrata przez wielu z nich tożsamości narodowej. Część zdegradowanych Ukraińców już nie obrażała się, gdy nazywano ich chochołami. Sami też tak siebie nazywali. To również pogłębiało różnice między mieszkańcami Wschodu a mieszkańcami Zachodu. NA WOJENNYCH ROZDROŻACH W przededniu wojny naród ukraiński był rozszarpany nie tylko terytorialnie, ale i pod względem orientacji politycznej. W każdym regionie prowadzono własną politykę, kultywowano własne poglądy, własną postawę obywatelską. I jeśli w Radzieckiej Ukrainie młode pokolenie kształtowało się pod wpływem panujących melodii tamtych czasów „Szirokaja strana moja rodnaja” czy „Z piesniej o Stalinie naczinajem my dień”, to na Zachodniej Ukrainie były to motywy „Boże Wielki, Jedyny, nam Ukrainę chroń” oraz „Szcze ne wmerła Ukraina”. Właśnie te dominujące melodie na wschodzie i zachodzie Ukrainy kształtowały pojęcie ojczyzny, synowskiego obowiązku. Były one różne na tych rozdzielonych rzeką Zbrucz ziemiach. Historia wyraźnie podzieliła Ukrainę na regiony i uformowała dwa typy Ukraińców, z których każdy kochał swoją ojczyznę, ale na zachodzie Ukrainy tą ojczyzną była Ukraina, a na wschodzie — „nieobiatnyj Sowietskij Sojuz”. Wojna i czasy niemieckiej okupacji były wielką próbą dla całego narodu. „Przygotowawcze” dwa lata (1939—1941) nie zdołały w krótkim okresie zmienić mentalności mieszkańców Zachodu i zjednoczyć ich z mieszkańcami Wschodu w jeden bratni naród. Przeciwnie, pogłębiły one konfrontację. Innej odpowiedzi na ówczesną politykę bolszewików nie można było oczekiwać. I dlatego reakcja na niemiecką okupację, zwłaszcza na początku wojny, okazała się różna. Z czasem na całej Ukrainie rozpoczęła się wojna partyzancka. Obie siły walczyły z Niemcami, ale pod różnymi sztandarami. I wielkim błędem kierownictwa ZSRR, zwłaszcza kierownictwa USRR, było to, że nie potrafili zjednoczyć tych dwóch antyfaszystowskich nurtów w jeden wielki strumień. Miejscami sytuacja układała się tak, że dwa przeciwstawne zgrupowania partyzanckie znajdowały między sobą porozumienie (pochód Kowpaka na Karpaty przez terytorium UPA nie mógłby się odbyć bez takiego porozumienia. Przypomnijmy, jak dotkliwie odczuwał to komisarz Rudniew i przypłacił ostatecznie za to życiem), ale wyższe kierownictwo tego nie rozumiało. Nie mogło postąpić inaczej, gdyż podejmując negocjacje z UPA, trzeba było przepraszać za represje z lat 1939—1941 na Zachodniej Ukrainie. Bojowników UPA wzywano jedynie do poddania się. Nie pomogło też kilkaset oddziałów fałszywej UPA, przerzuconych na terytorium Zachodniej Ukrainy, zwłaszcza przeprowadzane przez nich akcje prowokacyjne. Było jasne, że poprzednia polityka będzie kontynuowana. Potwierdziły to już pierwsze działania władzy radzieckiej na wyzwolonym od Niemców terytorium. Dlatego walka toczyła się do ostatniego naboju. Siły były nierówne. Bojownicy UPA zdawali sobie sprawę, że wygranie zbrojnej walki przy tak nierównym stosunku sił jest niemożliwe. Lecz nie zdradzili idei, nie złamali przysięgi, którą każdy pamiętał jak „Ojcze nasz” — zdobyć państwo ukraińskie albo oddać za nie życie. Związek Radziecki wygrał i tę wojnę. Wszyscy, którzy pozostali przy życiu z bojowników UPA lub ich krewnych, zostali surowo ukarani za „zdradę Ojczyzny”. Radziecka propaganda zrobiła z nich wrogów, przestępców i ten obraz wszedł „w krew i kości” łatwowiernych obywateli. Wydawałoby się, że w niepodległej Ukrainie można by na drodze sądowej przejrzeć sprawy oraz przywrócić honor i godność bojownikom o wolność Ukrainy, ustalić wreszcie, czy zdradzali oni Ojczyznę. Jeśli chodzi o państwowe rozumienie treści tej konfrontacji, to tutaj nie ma żadnych problemów, ponieważ Niepodległa Ukraina nie jest w nią zaangażowana. Co więcej, w pewnym stopniu narodziła się ona na tle tych konfrontacji. A każdy uczestnik konfrontacji sam powinien zdecydować dla siebie, jak ma odkupić przed Bogiem swoje grzechy. On jest Najwyższym Sędzią i Jemu sądzić, gdzie jest prawda, a gdzie zmyślenie. Pojednanie oczywiście pociąga za sobą wzajemne wybaczenie obu stron i obietnicę, że podobne wydarzenia nigdy więcej się nie powtórzą. Kto, za co i przed kim powinien przepraszać? Weterani Wielkiej Wojny Ojczyźnianej za to, że wypełniali przysięgę wojskową, czy żołnierze UPA, którzy również wypełniali przysięgę wojskową i walczyli o niepodległość Ukrainy? Zrozumiałe, że żadna ze stron nie zgodzi się na takie pojednanie i takie wybaczenie, ponieważ główna wina nie leży po ich stronie. Należy szukać innej drogi wyjścia z tej zagmatwanej sytuacji. Decydującym krokiem do osiągnięcia zgody w społeczeństwie na tym i kolejnych etapach jest wcielenie w naszym państwie idei narodowej, bo tylko ona może pogodzić i zjednoczyć naród wokół sprawy utwierdzenia i budowy Sobornej Niepodległej Ukraińskiej Państwowości. Byłoby dobrze, gdyby Prezydent, kontynuując chwalebne tradycje ukraińskich hetmanów, wzniósł w złotogłowym Kijowie świątynię Zmartwychwstania Ukrainy ku czci Jerzego Zwycięzcy lub Matki Bożej Opiekunki — świąt czczonych przez wszystkich Ukraińców, jako pamięć o wszystkich tych, którzy walczyli, bronili naszego państwa przed wrogami, którzy oddali swoje życie za niepodległość Ukrainy, i pojednał w ten sposób społeczeństwo. Ta świątynia mogłaby stać się początkiem Ukraińskiego Panteonu, o którym marzyły światła narodu, gdzie należy uczcić wszystkich budowniczych Ukraińskiego państwa, poczynając od czasów książęcych. Problem jedności narodu jest stary. Wszystkie nasze nieszczęścia, jeszcze od czasów Rusi Kijowskiej, zaczynały się właśnie od braku jedności, który powstawał czy to spontanicznie w postaci wojen domowych, czy był świadomie inspirowany z zewnątrz. Zrozumiawszy wielką niszczycielską siłę niezgody, z czasem wybrano ją jako instrument polityki państwowej. Drogo kosztowały nas takie podziały. Wszyscy rozumiemy, że głoszona „polityka bratnich narodów” była bardziej hasłem niż treścią życia. Bo skąd wzięły się GUŁAG-i, Bykownia, Demianowe Łazy i inne Pola Marsowe? Obecnie to historia. Ale historię piszą żywi ludzie, każdy dla siebie, dla swoich potomków, dla ich świetlanej przyszłości. Przeczytajmy więc swoją historię właśnie pod tym kątem i wznieśmy się choćby o stopień wyżej ponad oszczerstwa, plotki i nieprawdę. Nie dla sławy. A dla dobra. Walentyn JABŁONSKI, deputowany ludowy Ukrainy drugiej kadencji, profesor. Jeśli w Radzieckiej Ukrainie młode pokolenie kształtowało się pod wpływem panujących melodii tamtego czasu „Szirokaja strana moja rodnaja” czy „Z piesniej o Stalinie naczinajem my dień”, to w Zachodniej Ukrainie były to motywy „Boże Wielki, Jedyny, nam Ukrainę chroń” i „Jeszcze nie umarła Ukraina”. Właśnie te panujące melodie na wschodzie i zachodzie Ukrainy kształtowały pojęcie ojczyzny, synowskiego obowiązku.

Машинний переклад

SZLAKAMI WSPÓŁPRACY

Pomnik przywódców OUN-UPA w Morszynie 27 listopada w ośrodku rehabilitacyjno-leczniczym weteranów OUN-UPA „Howerla” odbyło się spotkanie weteranów OUN-UPA z bandurzystą i śpiewakiem, przewodniczącym Ogólnoukraińskiej młodzieżowej organizacji społecznej „Młoda Proświta” Witalijem Morozem. Na sali obecni byli weterani z

Машинний переклад

POMNIK KLUSKI CZY PRYMITYWIZMU I BEZDUCHOWOŚCI „OJCÓW MIASTA”?

OSTRYM PIÓREM Połtawianie zdążyli już ochrzcić pomnik kluski, który „ojcowie miasta” za wszelką cenę postanowili wznieść, mianem miski z kamieniami. Dla niewtajemniczonych wyjaśniamy, że wyrażenie „ojcowie miasta” to eufemizm zastępujący słowa „urzędujący deputowany lub Anatolij Tychonowycz Kukoba, były mer”. Teraz, gdy doprecyzowaliśmy główne terminy, porozmawiajmy o kamiennym owocu „twórczości ludowej” pod wodzą urzędującego deputowanego. Zaraz po tym, jak do prasy przedostała się informacja o oczekiwanej ozdobie miasta, społeczność przyjęła ją z pobłażliwością: mówiono, czymkolwiek by ojciec się nie cieszył... Wkrótce stało się jasne, że radni miejscy podczas wprowadzania zmian do budżetu na ten rok odmówili przeznaczenia środków na kluskowe zachcianki. Jednak „ojciec miasta” się nie poddał, oświadczył, że 170 tysięcy hrywien się znajdzie. Tutaj już zamarli ze strachu przedsiębiorcy: czyżby znów miały się zacząć dobrowolno-przymusowe zbiórki? I czyż ta miska z kamieniami i wielką łyżką może tyle kosztować? Lecz wkrótce usłyszeliśmy, że kluskowy projekt będzie kosztował nie 170, a 300 tysięcy hrywien! Tę cyfrę na moją prośbę potwierdzili również w służbie prasowej miejskiego komitetu wykonawczego, zauważając, że dokładny koszt pomnika będzie zależał od tego, czy będzie on z marmuru, czy z granitu. Wszystko to były kwiatki. Prawdziwie zatrzęsło miastem wtedy, gdy „pod kluskę” zaczęli „kopać” na Iwanowej Górze, obok posiadłości Iwana Kotlarewskiego i Soboru Katedralnego Zaśnięcia Matki Bożej, dopiero co odrodzonego po siedmiu dekadach niebytu. Orły z gniazda Kukoby, tłumacząc się przed społecznością, wyjaśniają wybór miejsca tym, że misa ze skamieniałym narodowym produktem będzie podpisana cytatami z utworu Kotlarewskiego. Tymczasem połtawska inteligencja swój stosunek do tego, co się dzieje, wyraziła w oświadczeniu „Nie narzucajcie społeczności swoich prymitywnych gustów”, którego fragmenty warto zacytować: „Większego drwiny z uczuć połtawian, a zwłaszcza wierzących, trudno sobie wyobrazić. Przecież Iwanowa Góra to święte miejsce, przychodzą tu ludzie, aby poczuć aurę wieków, pokłonić się w głębokim szacunku naszym przodkom, którzy właśnie tutaj założyli nasze miasto i wielu z których kośćmi legło w tę świętą ziemię. To miejsce wymodlone przez wiele pokoleń naszych dziadów i pradziadów. Tutaj Połtawa rozmawia z Bogiem. Tutaj Połtawa PO SĄSIEDZKU O Białorusi dzisiaj wiedzą niewiele. Zbyt mało informacyjnego powodu. Ciężki szlak historycznego dziedzictwa zakończył się sowiecką skostniałością na czele z Łukaszenką. Zwykły samodur na początku rządów, bardzo szybko wbił się w tyranopodobne piórka. Przyszłość pokaże, jak ściśle przylgnęła do jego szalonych zbrodni „ręka Moskwy”... Na razie, jak śpiewali Hadjukiny, na białoruskiej ziemi panuje „ład i spokój”. Ot, chyba że niedawno podjęto kolejną próbę rozbicia Związku Pisarzy. Scenariusz mało różni się od niesławnego ukraińskiego buntu. Wynająwszy w stolicy całkiem spory pałac kultury, przeprowadzono zebranie założycielskie i wybrano nowe stowarzyszenie społeczne „Związek Pisarzy Białorusi”. W wystąpieniach na wspomnianym zebraniu ministra informacji W. Rusakiewicza, ministra kultury L. Hulaki mowa była o tym, że „poprzednia organizacja „Związek Białoruskich PROWOKACJA Jako akt wandalizmu, wyzwanie rzucone ruchowi kozackiemu Krymu, ocenia społeczność zniszczenie znaku pamięci, niedawno ustawionego w Zatoce Kozackiej w Sewastopolu ku czci Ukraińskiego Kozactwa Rejestrowego, które prowadzi na półwyspie znaczącą pracę patriotyczną na rzecz odrodzenia kultury, historii narodu ukraińskiego, języka ojczystego, wychowania młodzieży w najlepszych tradycjach kozackich. Dla stworzenia kozackiego Centrum w Sewastopolu władze miejskie obiecują przydzielić miejskiej organizacji UKR, która zrzesza ponad tysiąc kozaków, niemało młodzieży, 4 ha ziemi. Należy zaznaczyć, że działalność Centrum będzie rozszerzać się również na inne ośrodki UKR: na Krymie oddziały kozactwa rejestrowego aktywnie działają w Symferopolu, Dżankoju, Kerczu, Ałuszcie, Sudaku i mają w swoich szeregach ponad 6 tysięcy kozaków i Berehyni. W sumie zaś Ukraińskie Kozactwo Rejestrowe, kierowane przez znanego uczonego i działacza społecznego Anatolija Szewczenkę, liczy ponad 50 tysięcy patriotów. Na początku listopada w Zatoce Kozackiej, gdzie podczas wojny rosyjsko-tureckiej pokłoniła się Słowu, które samo jest Bogiem i które wyprowadziło naród ukraiński z mroków niewoli i bezpaństwowości. Tutaj nie ma miejsca na połykanie klusek i opijanie się samogonem. I dlatego proponowana budowla jest tutaj zbędna, obca i niestosowna. Stanie się symbolem prowincjonalności, bezduchowości i prymitywizmu myślenia „ojców miasta”, ale cień tego „chłopskiego” prymitywizmu będzie padał na całą społeczność, która na to w żaden sposób nie zasługuje, bo dawno przerosła swoich sterników. Ciekawie wiedzieć, jakimi argumentami kierowali się urzędnicy, wyznaczając właśnie to miejsce? Czyżby w Wydziale Kultury miejskiego komitetu wykonawczego nie było mądrzejszych pomysłów niż ślepe małpowanie projektów innych miast, na przykład Odessy? Dlaczego tak uczepił się tego pomysłu urzędujący deputowany? Miejsce dla rzeźby ogrodowo-parkowej „Połtawska kluska” jest na podwórku jakiejś restauracji czy w dawnym ogrodzie miejskim (obecnie park „Peremoha”), gdzie zazwyczaj organizuje się święta smakoszy w rodzaju święta piwa. Wszystko powinno być stosowne i na swoim miejscu. Żeby potem nie przerabiać i nie przenosić”. Tym, zdaje się, wszystko powiedziano. Pozostaje retoryczne pytanie: dokąd? Na wyborach zaufany „brat” Janukowycza gwałcił miasto bilbordami, teraz ze świętego miejsca chce zrobić szopkę. Jezus, który wyganiał handlarzy ze świątyni, pokazuje nam przykład tego, jak trzeba działać w tym przypadku: brać bicz i gnać „ojców miasta” z Iwanowej Góry razem z ich kamiennymi kluskami. z Hanna DENYSKO, dziennikarka JUBILEUSZ

Машинний переклад

Nestor Machno: od przeszłości do współczesności

Z okazji 117. rocznicy urodzin Nestora Machny do miasteczka Hulajpole zjechali się członkowie stowarzyszenia Nestora Machny „Hulaj-Pole” (przewodniczący zarządu Ołeksandr Prytula), Ogólnoukraińskiego Stowarzyszenia „Afgańcy Czarnobyla” (przewodniczący zarządu Ołeksandr Riabeka), Ogólnoukraińskiej Federacji „Spas”, czemu sprzyjała Hulajpolska Rejonowa Administracja Państwowa (przewodniczący — Ołeksij Własenko). Odpowiedzi na trudne pytania szukano podczas naukowego „okrągłego stołu” „Nestor Machno: od przeszłości do współczesności”. Poruszano następujące tematy: Nestor Machno — ojciec ukraińskiego samorządu; cele i działalność Ukraińskiej Powstańczej Armii Rewolucyjnej (machnowcy); źródła mitów i legend wokół postaci Nestora Machny; sekrety wpływu Nestora Machny na masy ludowe; spuścizna literacka Nestora Machny; lekcje historii ruchu ludowego pod przewodnictwem Nestora Machny, ich aktualność dla współczesności. W dyskusji wzięli udział profesor ZNU Fedir Turczenko, doktorant ZNU Wołodymyr Czop, profesor MAUP Jurij Szyłow, Wasyl Majboroda, Nazar Fiłatow, Leonid Hopanczuk, Stanisław Stetsenko, Ołeksij Własenko. Szczególną uwagę zwróciło wystąpienie profesora MAUP Jurija Szyłowa „Machno i Lenin — dwie drogi komunizmu”. W ramach festiwalu odbył się Ogólnoukraiński turniej Ukraińskiego Narodowego Rukopaszu „Spas”, który świadczy o tym, że współczesna młodzież pamięta i czci swojego sławnego rodaka, dla którego jedną z zasad była nie tylko moralna siła Ukraińca, lecz także jego hart fizyczny. Hulajpolanie szczególnie czczą pamięć zmarłego rodaka, posła ludowego Anatolija Jermaka, który był założycielem stowarzyszenia Nestora Machny „Hulaj-Pole”. Dlatego też, dzięki wsparciu stowarzyszenia Nestora Machny, Ogólnoukraińskiego Stowarzyszenia „Afgańcy Czarnobyla” oraz posła ludowego Hryhorija Omelczenki, otwarto w miejscowym muzeum krajoznawczym ekspozycję: „Życie — Ukrainie, honor — nikomu”. Nie wszystko, co zaplanowano, udało się zrealizować. Zapowiedziane otwarcie ulicy Nestora Machny nie odbyło się, pomnika do dziś nie ma, a hulajpolanie wciąż dyskutują na ten temat, przechadzając się główną ulicą miasta im. Lenina obok czarnego, złowieszczego pomnika „wielkiego wodza”. z Iryna OLIJNYK

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

NIEPRAWIDŁOWE PSZCZOŁY...

pisarzy” w ciągu ostatnich lat nie zaspokaja potrzeb społeczeństwa”. O uczestnikach tego zjazdu, zwołanego z woli Batki, opowiedzieli nam białoruscy przyjaciele. Niedawno odwiedzili Ukrainę. Ze słów Ales Paszkiewicza, przewodniczącego Związku Pisarzy Białoruskich, zrozumiałam, że cały ten zjazd pisarzy można określić słowami kreskówkowego Kubusia Puchatka: „Nieprawidłowe pszczoły i robią nieprawidłowy miód...” Bo fałszywe. Bo do uczestników rzekomego zjazdu pisarzy wkradli się wszyscy, komu się chciało (czytaj: ci, którzy już dawno przyłączyli się do lizania łysin Łukaszenki)... Redaktorzy gazet rejonowych, prorządowi dziennikarze, grafomani, degeneraci... Tylko nie pisarze. Ale grosz do grosza, głos do głosu — i tak przyjęto Statut Związku i wybrano organy kierownicze. Formalne i nieżywotne. Ryhor Baradulin, Hienadz Buraukin, Siarhiej Zakonnikau, Uładzimir Niakliajeu, którzy przyjechali na Ukrainę, wywarli niełatwe wrażenie. Są przeciwko Łukaszence, są za zmianami. Ale czuć, że ludzie zasiedzieli się w informacyjnej próżni. Nawet w ustach młodszego pokolenia — słowna wystawność... U nas tę odwieczną tradycję komunikowania się podtrzymuje chyba tylko ukraińska diaspora i artyści w podeszłym wieku... Zrozumiałe, że w sąsiednim państwie niewiele dobrego. Władza — „dурrzy”, lud — „dostatkuje”. A pisarze wegetują... Choć jakoś udaje im się wydawać książki. W SPU białoruscy koledzy zaprezentowali pierwsze trzy tomy wydania Wasila Bykaua oraz zbiór poetycki Ryhora Baradulina „Kszty”. Baradulina Związek Pisarzy Białoruskich zgłosił na kandydata do Nagrody Nobla. Oby mu się udało... z Uliana HLIBCZUK

Машинний переклад

NA OJCZYŹNIE PREZYDENTA NISZCZĄ SCYTYJSKIE KURHANY

GORĄCY TEMAT „Wziąłem szczątki miecza, złotą pektorał i wyniosłem potajemnie do muzeum” — powiedział nasz odległy przodek wierszem Borysowi Olijnykowi. Ale ci nasi przodkowie, których pochówki już Herodot uważał za odległą historię, dziś wołają ze swoich mogił w pobliżu wsi Pustowijtiwka w rejonie romeńskim obwodu sumskiego. Ponad czterysta kurhanów w urocze Stajkin Wierch, które wraz z Kerczeńskimi i Nikopolskimi grupami kurhanowymi są najwybitniejszym na świecie kompleksem grobowych budowli okresu scytyjskiego, dziś, i to właśnie w tej chwili, doznają druzgocącej profanacji ze strony ZAT „Słobożańska Budowlana Ceramika”. Romeński oddział Ukraińskiego Funduszu Kultury wraz z naukowcami-archeologami podniósł alarm, gdyż ani ekolodzy, ani prawnicy, ani nawet ustawodawcy nie słyszą uporczywie konkretnych czarnych wandali, którzy zaczęli wydobywać glinę na terenie historyczno-kulturowego rezerwatu. Sumskie zjednoczenie ziemiackie w Kijowie zwróciło się do środków masowego przekazu z prośbą o ochronę krajobrazu świętego dla Ukrainy i świata. Bo historia, o siedem wieków młodsza od tych scytyjskich mogił, dowodzi, że zysk z targu zdrady mimo wszystko prowadzi do zguby. Ile milionów hrywien by nie zarobiło ZAT „Słobożańska Budowlana Ceramika”, dostarczając cegłę z ziemi grobowej dla nieszczęśników, którzy zamieszkają w nowych domach z niej zbudowanych, to i tak w istocie są to — 30 srebrników, które ostatecznie prowadzą jedynie na konkretny grób dla każdego, kto przyczynił się do zniszczenia kurhanów pustowijtiwskich. Złoże gliny wzdłuż Sули ciągnie się na wiele kilometrów, jak wykazali geolodzy. Można ją wydobywać nieco dalej, nie zajmując rezerwatu, tym bardziej że właśnie tam zaplanowano międzynarodowy szlak do tzw. Starszej Mogiły, zbadanej jeszcze w 1889 roku przez wybitnego uczonego D. Samokwasowa. Już wtedy „czarni archeolodzy” zdążyli ograbić z kosztowności pochówek, dziś zaś z czarnymi duszami budowniczowie ściągają na własne rodziny klątwę, rozgrzebując ziemię grobową koparkami, aby dokończyć zniszczenie erozją gruntów. I wszystko to dzieje się na ojczyźnie obecnego Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki. ZAT „Słobożańska Budowlana Ceramika” nie ma państwowej licencji na tę nowo utworzoną kopalnię, a póki papiery w obronie historyczno-krajobrazowego rezerwatu wędrują po urzędowych korytarzach, setki ton pamiątkowej gliny z zdewastowanego krajobrazu tworzą nowy grób dla nieświadomych, bezwstydnych bezojcowszczyzn, którzy hańbią zarówno zawód budowniczego, jak i prestiż Ukrainy w oczach światowej wspólnoty kulturalnej. A przecież w Biblii jest powiedziane, że nasze uczynki nas osądzą. z Hanna KOZACZENKO, członkini zarządu Ukraińskiego Funduszu Kultury

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Komu przeszkadza kozacki krzyż?

stała wartownicza placówka ukraińskich wojaków, w uroczystej oprawie ustawiono krzyż jako symbol chwalebnej historii ukraińskiego kozactwa, niezłomności i jedności narodu. W ceremonii wzięli udział hetman URK Anatolij Szewczenko, kierownik aparatu Sewastopolskiej Rady Miejskiej Mykoła Huz, ataman Sewastopolskiej organizacji URK, dyrektor miejscowej dyrekcji „Ukrposzta” Rostysław Konopacki, przewodniczący miejskiej organizacji Ogólnoukraińskiej Partii Duchowości i Patriotyzmu, dyrektor kancelarii prawnej „Dzierło” Anatolij Żernowyj, kozacy rejestrowi z Kijowa, Doniecka, Zaporoża, wielu miast Krymu, uczniowie Ługańskiej Szkoły Kozackiej nr 7, przedstawiciele społeczeństwa i mediów. Jednak już drugiego dnia czyjaś cyniczna ręka rozbiła krzyż. Po ponownym ustawieniu pamiątkowego znaku akt wandalizmu powtórzył się: pod osłoną nocy kozacki krzyż znów zniszczono. Co się stało w Kozackiej Zatoce Sewastopola – chuligaństwo, wandalizm, barbarzyństwo? Komu rzucają wyzwanie ci, którzy niszczą kozackie symbole – ruchowi kozackiemu jako sile, wiernie służącej Ukrainie, czy narodowi Ukrainy i jej Prezydentowi, który latem na spotkaniu z kierownictwem kozackich związków oświadczył, że ruch kozacki powinien stać się jednym z punktów polityki państwowej? Być może kozakom rejestrowym i zaniepokojonej społeczności pomogą udzielić odpowiedzi na to pytanie organy ochrony porządku prawnego, do których skierowano odpowiednie zawiadomienia i materiały o fakcie zniszczenia kozackiego znaku. z Switłana CZORNA, redaktor naczelna gazety „Ukraina kozacka”

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

— Jest optymista i jest pesymista. Ale rzadko tak, żeby: Juszczence wierzą. Ktoś go skompromitował, do jego zespołu weszli ludzie wierni dawnym ideom: chcę mieć tekę po rewolucji, a jak coś nie tak, to wychodzę z partii, z bloku. Jesteśmy mistrzami w dzieleniu się, a tego nie wolno robić. — Mówią, że Karpaty wyłysiały... Jak reagują ludzie? — Bardzo dużo lasów wycięto nielegalnie. Ale sami ludzie rąbali. I patrzę ja, słyszycie, inaczej przeżyć nie mógł — nikt z ludzi nigdzie nie pracował. Władza rozkradała wszystko, co można było ukraść. Ale już bardzo barbarzyńsko niszczyli. W Kosmaczu jest osiem tartaków — one muszą pracować i tną. Chociaż to już trochę ustaje. Stworzyli w naszym rejonie kosowskim park narodowy, jeszcze on dobrze nie działa. Ale, jak mawiał Polak: byl lias, nie bylo nas, bкd- zie lias, ne bкdzie nas. (Był las — nie było nas, będzie las — nie będzie nas). — Teraz z czego przeżywa wasza wieś? w Kosowie. U nas nie ma bazy na to: w naszej wsi taka droga, że nikt nie chce jechać, choć przyroda piękna. Teraz Gabinet Ministrów wydzielił 5,4 mld hrywien na remont dróg na Ukrainie. Czy trafi jakaś część do nas? — Czy za Związkiem u was płaczą? Porównując tamte czasy i obecne, kiedy ludzie lepiej żyli? Skrajnej biedy nie ma? — Żadnej biedy! Jaka może być bieda?! A jak był Hołodomor, to ucztowali? Obecnie żyją lepiej. Są starzy ludzie, mówią: ja emerytury nie miałem, a teraz mam — mi jest wspaniale. Ziemię oddali, wszystko jest gdzie kupić, ludzie już rozumieją, jak sami sobie radzić, emerytura — do każdego domu. Czego jeszcze chcieć?! Ja komunistom, kiedy chwalą się, że tak wszystko było dobrze, że chleb kosztował 15—25 kopiejek, przypominam, że kołchoźnik, biedak, — ani urlopu dla niego, nic — pensji miał 18—19 rubli; a emerytury — kopiejki. Oj, co tu mówić! A świniarka czy dojarka, czy przy piekielnej pracy przy burakach, czy na lnie, — otrzymywała mizerne wynagrodzenie. A obecnie kobieta ma emeryturę prawie taką jak ja, który przepracowałem 55 lat. Teraz — robił nie robił — emerytura jest. Prawda, jak nie ma zaświadczenia, że pracował, to otrzymuje 46 hrywien — na chleb i na cukier jest. — Wszystko można kupić we wsi? — Tatę i mamę. Wszystko jest na miejscu. A za chlebem — jakie kolejki były u nas za sowietów? A za odwilży chruszczowskiej — z grochem i z kukurydzą piekli chleb. A teraz wyroby piekarnicze dowożą — wszystko, czego dusza ludzka zapragnie, tylko żeby były pieniądze. A pieniądze trzeba robić: zakasać rękawy, tworzyć biznes — i będą ludzie bogaci, będzie nasze państwo bogate. — Młodzież tradycję utrzymuje? Śpiewają na weselach? Młodzi — w strojach ludowych czy współczesnych? — Na weselach śpiewają. A stroje — różnie, kto jak chce. — A muzycy u was jacy? Ludowi? — Wiecie, przeważają już współcześni. Chociaż grają i ludowe. A ja bawiłem się cały czas przy „hucułce”, „arkana” my, chłopcy, tańczyliśmy. Wtedy byli muzycy ludowi — cymbały, bęben, skrzypce i sopiłka — taka muzyka, że choćbyś był głodny, to tak się bawiłeś, że zapominałeś, iż jesteś głodny. — Na święta religijne zakładają stroje ludowe? — Ubierają. Na Wielkanoc dziewczyna czy młoda mężatka piękna idzie, jak pisanka — cała w kolorach. Kierpce wyrobione, ozdobione, zapaska ze srebra, koszule wyszywane, keptary piękne z ozdobami, chusta obowiązkowo czerwona we wzory. Ja teraz wnuczce robię strój, ona nie wie nawet, ani synowa, ani syn. Chcę wręczyć, może na Piotra, może na Trójcę. Wszystko już jest, oprócz kierpców: skóry na kierpce nie ma. Dowiedziałem się, że jest w Wozniesieńsku, mają mi przysłać. — Czy macie u siebie molfarów? — Nie ma. To w Wierchowinie, daleko. Jest tam w Jasienowie jeden molfar... Ale ja w to nie wierzę. — Ale i u was jest pewnie jakaś kobieta, która zlewa wosk? — Jest. Jak człowieka albo krowę żmija ukąsi, odmawia — i lżej się robi. — Możecie określić jakieś cechy, przynależne tylko Hucułom? — Hucuł... — on jest taki natarczywy. Hucułowie bardzo gościnni. Chociaż, jak wszędzie, są różni ludzie — wsi bez błota nie ma. — To człowiek podróżny pod niebem w nocy nie zostanie na nocleg? — Nigdy w życiu! — A czym by częstowali? Co u was przeważnie jedzą? — Ziemniaki — to pierwsze. Kulesza z mąki kukurydzianej, banosz z bryndzą, śmietaną — wszystko rzucicie, a to będziecie jeść. — Banosz od kuleszy czym się różni? — Kulesza tylko na wodzie zagotuje się, a banosz — na śmietanie, musi puścić taki tłuszcz, jakbyście masła dali. Najlepiej gotować w żeliwnym lub aluminiowym garnku. Zrobić pieczeń, czy duszonkę wieprzową w piecu, albo barszcz ukraiński z pieczonym mięsem — aż pachnie! Na gazie czy na płycie takiego nie zrobicie. — Kijów jak postrzegacie? — Tak, jak samego siebie. Kijów dla mnie — najdroższy: „Widzę Kijów złotogłowy i te pułki, co idą w bój”. Przyjeżdżałem do stolicy na różne pikiety, strajki, zjazdy. Na Stadionie Republikańskim na ogólnoukraińskim strajku śpiewaliśmy ze lwowianami „Jeszcze nie zginęła Ukraina” i „O, Ukraino, o matko rodzona...”. Ja wtedy jeszcze młodszy byłem, mocno ciągnąłem, teraz już tak nie potrafię. Kiedyś mogłem zaśpiewać, a tańczyłem — aż latałem. Jestem uczestnikiem VI Światowego Festiwalu Młodzieży i Studentów w 1957 roku w Moskwie — w składzie Amatorskiego zespołu pieśni i tańca wsi Kosmacz. Ołeksandr Kusznirczuk. Rozmawiała Lesia TKACZ

Машинний переклад

ABY MIEĆ PORZĄDNE PAŃSTWO

DOBROCZYNNOŚĆ — Wcześniej już składaliśmy się. A teraz zebraliśmy — wychodzi średnio po hrywnie na całą populację. Gdyby tak po całej Ukrainie składano, to mielibyśmy za co rozpocząć i zakończyć budowę oraz zrobić wewnątrz wszystko, co niezbędne. — Kiedy zbieraliście pieniądze, czy ludzie nie mieli wątpliwości, że te pieniądze pójdą na niewłaściwy cel? — Mieli. Niektórzy żartują: a może wy te pieniądze przepijecie-przehulaszczycie, inni mówią: ot, gdyby to budowało się w naszej wsi... — A w waszej wsi jest cerkiew? — Dwie: greckokatolicka i prawosławna. Ja uczęszczam do greckokatolickiej — tylko dlatego, że nabożeństwo prowadzone jest w języku ukraińskim i że greckokatoliccy księża zawsze stali za Ukrainą. Nasze greckokatolickie duchowieństwo wysłano na Sołowki, kopać Kanał Białomorski, mało kto wrócił. A prawosławne duchowieństwo wyraziło zgodę na współpracę z KGB... A tak dla mnie nie ma różnicy. Bóg jest jeden. — Czy były w waszej wsi spory międzywyznaniowe? — Były silne. To komuniści rzucili między ludzi kość, żeby rozbijać nas duchowo. A to jest najgorsze: jak będziemy się duchowo gryźć, to już niedobrze. Ale Bóg tak dał — i prawda wzięła górę. Już ludzie zmądrzeli, już wiedzą, że nasze państwo jest jedno, niepodzielne, będzie, musi być potężne, najlepsze w Europie. I my tego doczekamy, daj Boże, żebyśmy doczekali. To jeszcze musi upłynąć trochę wody. Dopóki będzie u nas partia komunistyczna — dobra nie będzie, żebyście dobrze mnie, starego, zapamiętali. Ukraina zasługuje na to, aby mieć porządne państwo. Ileż poległo za nią. Tylko Ukraińska Powstańcza Armia czego jest warta. Mówili, że to banda. Jaka banda? W bandzie jest 20—50 osób, 100 — najwięcej. Ołeksa Dowbusz miał do 200 opryszków i on jest bohaterem narodowym. A Stepan Bandera miał kilkusettysięczną armię! Nastawili wschód, że my jesteśmy tacy czy owacy, że młode nauczycielki, które przysyłali ze wschodu, tutaj u nas bili, wieszali. Kłamstwo jawne! — Co pamiętacie jako świadek tamtych czasów? — Za swoją wieś mogę świadczyć, bo pamiętam... Nikogo tak po prostu nie zlikwidowali. Kwaterowały tutaj dwie nauczycielki. Przyszli do nich nasi chłopcy: “Co, dziewczyny, uczycie? Patrzcie, uczcie dzieci w duchu oddania naszemu państwu, uczcie kochać Ukrainę — i nikt wam nic nie powie”. Mam wypisane z nazwiska, kto i skąd tutaj nauczał — nikt im krzywdy nie zrobił. — Co jeszcze o UPA pamiętacie? — Przed wojną u nas działało kółko chóralne, dramatyczne, młodzieżowe organizacje OUN. UPA formowała się głównie z młodzieńców i dziewcząt, którzy dopiero zaczynali wchodzić w dorosłe życie, nikt nie miał średniego wykształcenia (była szkoła podstawowa). Ale to byli wielcy ludzie, oczytani, oddani idei ukraińskiego nacjonalizmu ludzie. I na to wezwanie: “Zdobędziesz ukraińskie państwo albo zginiesz w walce o nie” — oni powstali. I ginęli. UPA broni swojej nie złożyła, nie skapitulowała. Część poszła na przełaj na zachód. Reszta została nie na życie, a na śmierć. — W waszej wsi… — Osądzili wszystkich, zginęło w boju bardzo wielu, zostały już rozdrobnione, małe oddziały, one do ostatka wykonywały wskazania kierownictwa OUN i jeden po drugim umierali. — Miejscowi mieszkańcy wspierali ich, czy było tak, że sprzedawali władzy? — UPA nie miała pomocy z zewnątrz. Broń zdobywali w boju, a odzież i żywność otrzymywali od ludności. Było szerokie wsparcie ludności. No, oczywiście, gdzie jest organizacja, tam są i zdrajcy. Było i tak, że wydawali, ktoś połakomił się na czekistowskie pieniądze. Ale w czekistowskich zarządach byli nasi oficerowie. I jeśli ktoś wyraził zgodę na współpracę z KGB, to znaczy, że wieczorem w kierownictwie już o tym wiedzieli. I likwidowali za to, a jakże. To nie mogło być inaczej. Zdrajcę — tylko tak. Ale cywilnych ludzi, jeśli nie czynił zła żadnego, nie patrząc na to, jakiej byłby narodowości — nikt nie ruszał (szczera prawda). Kto targnął się na życie, ten otrzymał według zasługi. Opowiem przykład. Ot, nasz sąsiad Puliuk Wasyl. Służył za Uralem. Kiedy wrócił do domu, wezwali go do KGB: “Gdzie pracujesz?” — “A nigdzie”. — “Chcesz pracować?” — “Chcę”. Kadebista wyjmuje nagan, położył przed Wasylem paczkę pieniędzy: “Oto — mówi — na pierwszy raz. Musimy łapać banderowców żywcem, w ostateczności — damy środki nasenne, jak nie, to truciznę rzucicie, unieszkodliwicie Sztajera i Muchę”. (To była bojówka służby bezpieczeństwa UPA). Wasyl mówi: “Ja tego robić nie będę. Bo w nocy gadam, a chodzę do dziewczyn, to jak z dziewczyną będę spał i będę gadał — siebie sprzedam i was”. Ten zrugał go przekleństwem: “Idź las rąbać”. To było wiosną, a latem Puliuk idzie na grzyby. I słyszy (fiu-fiu — świst), widzi — Sztajer, tam jeszcze pięciu stoi z boku. “Chodź tutaj, Wasylu. Ty czemu nie brałeś pieniędzy i nagana?” A on mówi: “Mychajle, to wy diabła macie? Co mam, to mam”. — “Gdybyś wziął, to widzisz ten ogromny buk, wisiałbyś na nim, kołysał się”. — To mogła osoba odmówić współpracy z KGB? — Mogła śmiało. Musiała być zgoda. Jakże to tak mnie mają zmusić? Kiedy napiszę książkę, tam będzie o tym wszystkim. — Piszecie książkę? Jaki tytuł? — “Kosmacz w wirze walki wyzwoleńczej”. Zaczynam od 1934 roku. Jak “Proświta” budowała Szkołę Ojczystą (u nas były dwie Szkoły Ojczyste), jak ludzie dobrowolnie dawali ziemię na szkołę, las dawali. Były u nas różne organizacje: “Kamieniarze”, “Płast”, Klub narciarski... To byli aktywni, mądrzy ludzie, choć prawie niepiśmienni, ale świadomość narodowa była — niech się schowa ten, co niektórzy z wyższym wykształceniem. — A w okresie radzieckim — co się stało? Mówią, że Huculi stali się giętcy, zaczęli płaszczyć się przed obcym? — Niektórzy za Związku robili suweniry, zarabiali duże pieniądze i stali się bierni wobec kwestii narodowych... Jak wspomnę, jakie było nieprzyjęcie, jak robiliśmy ekshumację żołnierzy UPA... Oj, co ja przeżyłem, Matko Boska! — Opowiecie o tym? — My ekshumowaliśmy 13 osób, dowódców UPA, którzy podczas starć bojowych, w kryjówkach zginęli i zostali pochowani tak, wybaczcie za brutalne wyrażenie, jak psy, w krzakach. — Ktoś wiedział, że oni tam są pochowani? — Ja wiedziałem, ludzie podpowiadali... My zbieraliśmy szczątki, ja robiłem trumny... 9 listopada 1990 roku, na Dymitra, my to ponowne pochowanie robiliśmy — jeszcze Ukraina nie była niepodległa. — Mówią, że Hucułów mocno zastraszyli, aby złamać wolnościowego ducha... — A wszystkiego było. Mówili ludziom: kto za Ukrainę powstanie — temu będą gułagi, więzienia. A jak będzie Związek — pieniądze wam zwrócą. A jak biednego wieśniaka zastraszyć? — Zatem, zadziałał czynnik materialny i strach? — Takie było, nie ma gdzie się podziać. Nasza wieś, cała Zachodnia Ukraina ucierpiała mocno od sowietów... Ale teraz już widzą, co jest co. — Obecnie młodzi ludzie stają się bardziej świadomi? — Tak. U mnie najmłodszy w organizacji — student, rocznik 1982, a najstarszy — uczestnik działań wyzwoleńczych Karpiuk Iwan Wasylijowycz, z 1920 roku. U nas we wsi działają: URP (42 członków), NRU (39), NSNU (17), “Batkiwszczyna” (7), komunistycznej i socjalistycznej partii u nas teraz nie ma. Jest towarzystwo “Proświta”, Związek Ukrainek. Jest dom ludowy na 350 miejsc. Mamy chór. — Po rozłamowych wydarzeniach w tzw. pomarańczowym obozie ludzie nie stracili wiary? — Bardzo dużo ludzi pracuje w handlu, mamy wielu rzemieślników, przedsiębiorców. — A jakie to rzemiosła, co robią? — Haft, pamiątki z drewna. A w zasadzie — jadą do budowlanki, do Kijowa, do Doniecka, do Polski, do Włoch. Do Rosji — bardzo mało. Inni przeżywają, kto jak może: ma swoją tołokę, swoją trawę, sprzedaje bydło. — Niektóre huculskie wsie jeszcze za czasów Związku dobrze zarabiały na owocach. — To w Kosowie, w Kutach jabłka są takie, że nie mają ani plamki. Kupujący jest wybredny: chce, żeby jabłuszko było czyściutkie. A w naszej wsi, choć klimat ładny, to jabłka dobrze nie rosną. — Zbierają rośliny lecznicze? Oddają do skupu? — Ludzie zbierają dla zdrowia, ja sam zioła zbieram. Kiedyś oddawali, dzisiaj tego nie ma. — Słyszałam, że obcokrajowcy skupują grzyby w górach... — Niektórzy ludzie na tym po 4 tysiące hrywien zarabiają za jesień. Idzie w połoniny, zbiera grzyby — i niesie do punktu skupu. — Co to za punkty? — Przychodzi skupujący do kogoś z miejscowych: wynajmujesz dom, dajesz zgodę na prowadzenie skupu? Piszą ogłoszenie, że przyjmują po takiej a takiej cenie. Wybierają, żeby nie były robaczywe; nazbierali, ile mają opakowań, wywieźli — i znowu przyjeżdżają. Niemcy brali, Polacy brali, do Kołomyi — nie wiem, komu wieźli. Niemcy lubili skupować kurki. Wiecie, jakie to kurki? Żółciutkie, jasny kolor taki, jak na Majdanie. — Jakie grzyby u was cenią? Słyszałam, że Huculi biorą tylko prawdziwki (białe). — Wszystkie biorą: białego, koźlarza, gołąbka, kurkę. Z wyjątkiem trujących — muchomorów i innych. Biorą też siniaki, ale ja nie biorę, bo od nich głowa boli — ja bym tego nie jadł. A gołąbka ładnego, rydze, mleczaje — o-o! Marynują, suszą... Przyjedziecie — poczęstuję. Bieda — nikt z naszych za sprawę skupu dobrze się nie bierze. Wiemy tartak otworzyć, sklep ze słodyczami. A takie, żeby zrobić mini-zakład konserwowania dziko rosnących owoców i jagód, mini-mleczarnię, żeby człowiek mógł sprzedać mleko — na to nikt nie zwraca uwagi. — I gdzie ludzie podziewają produkty mleczne? — Każdy ma dla siebie. Albo niesie na bazar. A niektórzy dzielą się z sąsiadami. — Kosmacz to duża wieś? — 6200 osób — 2115 gospodarstw. — Teraz wsie pustoszeją, młodzież wyjeżdża... — U nas tego nie ma, bardzo rzadko zdarza się, żeby ktoś wyjechał gdzieś do pracy i nie wrócił. — W obwodzie iwanofrankiwskim zaczyna rozwijać się biznes turystyczny... — Turysta chce komfortu, on płaci — i musi mieć wszystko. To już trochę jest w Szeszora, Do redakcji “Słowa Proświty” zawitał posłaniec z huculskiej wsi Kosmacz, która leży na Iwano-Frankowszczyźnie. Przyszedł z szlachetną misją — przyniósł środki (6108 hrywien), które zebrali jego współmieszkańcy na budowę cerkwi Tarasa w Kaniowie. Ołeksa KUSZNIRCZUK kieruje miejscowym oddziałem Ukraińskiej Partii Republikańskiej “Sobór”, w przeszłości przewodniczący, a obecnie zastępca przewodniczącego rejonowej organizacji UPR “Sobór”, uczestnik walk wyzwoleńczych, członek “Proświty”. Rozmawiając z panem Ołeksą, uświadamiasz sobie: gdyby nasi państwowi liderzy tak przejmowali się ogólnonarodowym interesem, jak dba o sprawy narodu ten starszy pan z górskiej wsi, to już dawno mielibyśmy Ukrainę — najlepsze w Europie państwo, o którym marzy nasz gość. A o cerkwi Tarasa dobrodziej z Karpat mówi nie jak osoba postronna, a jak osobiście zaangażowany. P.S. Zachowujemy styl wypowiedzi naszego rozmówcy.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Iwanczuk M. P., Kosmacz-Grun 5,00 Semczuk I. D., Kosmacz-Grun 5,00 Kozurak P. D., Kosmacz-Grun 5,00 Borczuk W. M., Kosmacz-Grun 5,00 Podoliak H. W., Kosmacz-Grun 10,00 Hawryszczuk W. I., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Hawryszczuk O. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Rybczuk W., Kosmacz-Grun 5,00 Poliak W. W., Kosmacz-Grun 5,00 Łanewycz H. D., Kosmacz-Grun 5,00 Nykorak H. W., Kosmacz-Grun 2,00 Dowhaniuk S., Kosmacz-Grun 10,00 Danyszczuk O. W., Kosmacz-Zawojely 20,00 Łyndiuk W. W., Kosmacz-Stawnyk 6,00 Knyszuk S. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Semczuk P. P., Kosmacz-Stawnyk 3,00 Jusybczuk W. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Warcabiuk M. P., Kosmacz-Stawnyk 20,00 Warcabiuk M. W., Kosmacz-Stawnyk 10,00 Warcabiuk M. M., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Łyndiuk H. I., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Petrowanczuk H. M., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Czontuliak M. P., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Mochnatczuk D. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Warcabiuk H. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Czorniak M. K., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Kiraszczuk P. M., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Bobiak N. T., Kosmacz-Stawnyk 1,00 Wintoniak M. T., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Semczuk H. H., Kosmacz-Stawnyk 3,00 Luciak W. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Łyndiuk M. S., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Łyndiuk S. M., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Łyndiuk M. S., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Iwasiuk W. Ju., Kosmacz-Stawnyk 1,00 Isajczuk P. W., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Hawryliuk W. W., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Hawryliuk W. T., Kosmacz-Stawnyk 3,00 Poliak P. I., Kosmacz-Stawnyk 10,00 Kusznirczuk O. I., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Isajczuk M. Ju., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Kiraszczuk H. O., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Prytuliak H. W., Kosmacz-Stawnyk 1,00 Warcabiuk H. D., Kosmacz-Stawnyk 10,00 Plytorak W. M., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Bojczuk M. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Berbeniczuk P. I., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Dudiuk M. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Jusypczuk M. D., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Łyndiuk K. K., Kosmacz-Stawnyk 10,00 Łyndiuk H. W., Kosmacz-Stawnyk 3,00 Łyndiuk H. H., Kosmacz-Stawnyk 3,00 Wardzoruk H. W., Kosmacz-Stawnyk 3,00 Dowiriak W. M., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Łyndiuk D. K., Kosmacz-Stawnyk 10,00 Łyndiuk L. M., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Bojczuk W. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Robkaliuk W. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Robkaliuk H. D., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Czupirczuk W. K., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Nykorak M. K., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Tysiaczna M. I., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Tysiaczna P. I., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Bojczuk H. L., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Kusznirczuk N. W., Kosmacz-Stawnyk 4,00 Wereżak P. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Hawryszczuk H. S., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Hawryszczuk W. S., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Kusznirczuk M. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Bezgura W. I., Kosmacz-Stawnyk 1,00 Kusznirczuk M. W., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Łyndiuk K. M., Kosmacz-Stawnyk 10,00 Łyndiuk H. W., Kosmacz-Stawnyk 10,00 Hawryliuk Je. D., Kosmacz-Stawnyk 1,00 Hawryliuk M. H., Kosmacz-Stawnyk 5,00 Łyndiuk L. H., Kosmacz-Stawnyk 3,00 Kiraszczuk W. M., Kosmacz-Stawnyk 10,00 Petrowanczuk M. W., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Petrowanczuk M. W., Kosmacz-Stawnyk 2,00 Knyszuk W. W., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Czupirczuk M. I., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Plytorak M. K., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Czupirczuk W. W., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Łyndiuk H. A., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Krawczuk M. W., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Krawczuk W. W., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Zwarycz I. D., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Kostiuk M. H., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Knyszuk W. P., Kosmacz-Wibczanka 8,00 Palijczuk O. P., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Knyszuk W. H., Kosmacz-Wibczanka 2,00 Petriw W. W., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Doliszniak H. M., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Makijczuk M. D., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Kusznirczuk H. I., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Kiszczuk M. I., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Petriw H. W., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Derenowycz M. T., Kosmacz-Wibczanka 5,00 Czupirczuk I. I., Kosmacz-Zapoharycia 2,00 Dudiuk H. L., Kosmacz-Zapoharycia 2,00 Czupirczuk W. S., Kosmacz-Zapoharycia 5,00 Robkaliuk M. K., Kosmacz-Zapoharycia 10,00 Siredżuk H. M., Kosmacz-Zapoharycia 5,00 Warcabiuk H. O., Kosmacz-Zapoharycia 5,00 Czorniawski W. W., Kosmacz-Zapoharycia 10,00 Warcabiuk P. I., Kosmacz-Zapoharycia 10,00 Waheliuk P. O., Kosmacz-Zapoharycia 10,00 Plytorak H. D., Kosmacz-Zapoharycia 2,00 Melnyczuk P. W., Kosmacz-Bukoweć 20,00 Melnyczuk H. P., Kosmacz-Bukoweć 5,00 Zakończenie na s. 10

Машинний переклад

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

Darowizny społeczności wsi Kosmacz w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego (przez O. I. Kusznirczuka)

Jakibczuk M. M., Kosmacz-Centrum 5,00 Lyndiuk H. K., Kosmacz-Centrum 10,00 Lyndiuk M. W., Kosmacz-Centrum 4,00 Kusznirczuk D. D., Kosmacz-Centrum 5,00 Bobiak M. D., Kosmacz-Centrum 5,00 Semczuk P. W., Kosmacz-Centrum 5,00 Semczuk H. W., Kosmacz-Centrum 5,00 Rybczuk W. M., Kosmacz-Centrum 5,00 Hawryszczuk F. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Dutka W. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Semczuk P. D., Kosmacz-Centrum 10,00 Ostafijczuk N. I., Kosmacz-Centrum 5,00 Hudymiak M. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Semczuk H. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Petriw P. I., Kosmacz-Centrum 10,00 Krawczuk H. T., Kosmacz-Centrum 5,00 Palijczuk L. W., Kosmacz-Centrum 5,00 Ostafijczuk W. T., Kosmacz-Centrum 5,00 Dużak H. L., Kosmacz-Centrum 7,00 Bojczuk M. D., Kosmacz-Centrum 10,00 Polak H. M., Kosmacz-Centrum 10,00 Kusznirczuk W. D., Kosmacz-Centrum 10,00 Polak W. D., Kosmacz-Centrum 10,00 Krawczuk H. W., Kosmacz-Centrum 2,00 Palijczuk M. J., Kosmacz-Centrum 5,00 Palijczuk M. L., Kosmacz-Centrum 10,00 Krawczuk H. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Warcabiuk M. D., Kosmacz-Centrum 10,00 Kusznirczuk P. L., Kosmacz-Centrum 5,00 Horhaniuk J. M., Kosmacz-Centrum 10,00 Swysz M. O., Kosmacz-Centrum 5,00 Hawryszczuk M. P., Kosmacz-Centrum 10,00 Pożodżuk H. I., Kosmacz-Centrum 10,00 Czorniak H. M., Kosmacz-Centrum 15,00 Kifiak O. L., Kosmacz-Centrum 10,00 Kot H. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Siredżuk M. J., Kosmacz-Centrum 10,00 Kifiak M. P., Kosmacz-Centrum 10,00 Berbeniczuk W. D., Kosmacz-Centrum 10,00 Wintoniak W. L., Kosmacz-Centrum 10,00 Rybczuk M. W., Kosmacz-Centrum 10,00 Rewedżuk H. O., Kosmacz-Centrum 10,00 Wintoniak M. T., Kosmacz-Centrum 10,00 Siredżuk M. M., Kosmacz-Centrum 20,00 Krawciw M. S., Kosmacz-Centrum 5,00 Uperuk H. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Czupirczuk L. A., Kosmacz-Centrum 5,00 Kłapcuniak M. O., Kosmacz-Centrum 5,00 Dzwinczuk W. L., Kosmacz-Centrum 5,00 Harasymiuk M. P., Kosmacz-Centrum 10,00 Siredżuk M. D., Kosmacz-Centrum 50,00 Rewedżuk W. K., Kosmacz-Centrum 5,00 Prodaniuk M. D., Kosmacz-Centrum 1,00 Wardzaruk J. M., Kosmacz-Centrum 10,00 Wereżak P. D., Kosmacz-Centrum 10,00 Bezgura H. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Kusznirczuk O. I., Kosmacz-Centrum 10,00 Kusznirczuk J. W., Kosmacz-Centrum 2,00 Kostiuk W. W., Kosmacz-Centrum 3,00 Kusznirczuk O. O., Kosmacz-Centrum 5,00 Prodaniuk M. T., Kosmacz-Centrum 2,00 Kostiuk P. O., Kosmacz-Centrum 5,00 Krawczuk I. J., Kosmacz-Centrum 10,00 Kiszczuk O. H., Kosmacz-Centrum 3,00 Berbeniczuk D. W., Kosmacz-Centrum 3,00 Iwasiuk H. D., Kosmacz-Centrum 2,00 Isajczuk D. J., Kosmacz-Centrum 5,00 Petryciuk N. M., Kosmacz-Centrum 5,00 Stefaniuk M. J., Kosmacz-Centrum 2,00 Kostiuk B. D., Kosmacz-Centrum 5,00 Dzwinczuk M. L., Kosmacz-Centrum 5,00 Berbeniczuk D. D., Kosmacz-Centrum 15,00 Berbeniczuk H. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Dzwinczuk M. W., Kosmacz-Centrum 5,00 Dzwinczuk W. W., Kosmacz-Centrum 10,00 Dudiuk M. M., Kosmacz-Centrum 2,00 Bobiak W. I., Kosmacz-Centrum 5,00 Slusarczuk M. I., Kosmacz-Centrum 5,00 Polak P. I., Kosmacz-Centrum 10,00 Horhaniuk H. D., Kosmacz-Centrum 20,00 Robkaliuk B. M., Kosmacz-Centrum 1,00 Kiraszczuk M. D., Kosmacz-Centrum 2,00 Slusarczuk J. W., Kosmacz-Centrum 2,00 Rybczuk M. P., Kosmacz-Centrum 12,00 Handzijczuk H. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Kostiuk M. J., Kosmacz-Centrum 5,00 Isajczuk H. M., Kosmacz-Centrum 20,00 Isajczuk W. K., Kosmacz-Centrum 20,00 Isajczuk M. K., Kosmacz-Centrum 20,00 Rybaruk M. I., Kosmacz-Centrum 20,00 Kostiuk S. W., Kosmacz-Centrum 3,00 Kostiuk N. W., Kosmacz-Centrum 3,00 Kapuliak M. M., Kosmacz-Centrum 6,00 Koszuk J. S., Kosmacz-Centrum 5,00 Polak D. D., Kosmacz-Centrum 10,00 Bobiak H. W., Kosmacz-Centrum 9,00 Biłokryłeć W. W., Kosmacz-Centrum 5,00 Petrowanczuk W. D., Kosmacz-Centrum 10,00 Polak N. M., Kosmacz-Centrum 7,00 Polak M. P., Kosmacz-Centrum 10,00 Krawczuk D. K., Kosmacz-Centrum 10,00 Bobiak D. W., Kosmacz-Centrum 10,00 Berbeniczuk H. M., Kosmacz-Centrum 2,00 Berbeniczuk O. D., Kosmacz-Centrum 5,00 Ołeksiuk H. I., Kosmacz-Centrum 5,00 Siredżuk D. M., Kosmacz-Centrum 5,00 Palijczuk D. M., Kosmacz-Centrum 5,00 Laskowski R. P., Kosmacz-Centrum 12,00 Iwasiuk A. I., Kosmacz-Centrum 5,00 Palijczuk H. I., Kosmacz-Centrum 2,00 Kiszczuk W. W., Kosmacz-Centrum 5,00 Kniszczuk M. M., Kosmacz-Centrum 10,00 Hawryłkiw O. A., Kosmacz-Centrum 5,00 Kob’juk H. K., Kosmacz-Centrum 20,00 Nahirniak M. I., Kosmacz-Centrum 5,00 Nahirniak M. T., Kosmacz-Centrum 5,00 Pawluk M. W., Kosmacz-Centrum 5,00 Kob’juk H. L., Kosmacz-Centrum 5,00 Iwasiuk W. W., Kosmacz-Centrum 10,00 Mozoluk I. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Horhaniuk O. A., Kosmacz-Centrum 5,00 Horhaniuk H. W., Kosmacz-Centrum 5,00 Palijczuk H. K., Kosmacz-Centrum 5,00 Palijczuk O. D., Kosmacz-Centrum 5,00 Kostiuk Ju. O., Kosmacz-Centrum 5,00 Dowhaniuk W. S., Kosmacz-Centrum 20,00 Hawryluk M. H., Kosmacz-Centrum 2,00 Palijczuk M. P., Kosmacz-Centrum 5,00 Moskohłow M. T., Kosmacz-Centrum 5,00 Mochnatczuk W. Ju., Kosmacz-Centrum 5,00 Henyk Ja. I., Kosmacz-Centrum 5,00 Lisko A. A., Kosmacz-Centrum 10,00 Rewedżuk P. O., Kosmacz-Caryna 100,00 Krawczuk W. P., Kosmacz-Caryna 2,00 Kostiuk W. I., Kosmacz-Caryna 5,00 Kif’jak P. L., Kosmacz-Caryna 10,00 Soroka H. P., Kosmacz-Caryna 10,00 Nedobijczuk W. F., Kosmacz-Caryna 5,00 Bojko M. M., Kosmacz-Caryna 4,00 Pysarenko P. I., Kosmacz-Caryna 6,00 Bojczuk M. W., Kosmacz-Caryna 6,00 Rewedżuk H. M., Kosmacz-Caryna 10,00 Berbenyczuk O. S., Kosmacz-Caryna 10,00 Kif’jak I. I., Kosmacz-Caryna 5,00 Petrowanczuk P. I., Kosmacz-Caryna 5,00 Kostiuk D. M., Kosmacz-Caryna 5,00 Semczuk H. S., Kosmacz-Caryna 2,00 Kusznirczuk D. L., Kosmacz-Caryna 2,00 Kłymowycz O. W., Kosmacz-Caryna 2,00 Łuciak Ju. P., Kosmacz-Caryna 3,00 Polak H. M., Kosmacz-Caryna 2,00 Ostafijczuk Ju. T., Kosmacz-Caryna 2,00 Wardzaruk Ju., Kosmacz-Horisznie 25,00 Isajczuk M. M., Kosmacz-Horisznie 100,00 Polak M. D., Kosmacz-Horisznie 10,00 Ołeksiuk M. I., Kosmacz-Horisznie 50,00 Kłapcuniak I. M., Kosmacz-Horisznie 5,00 Kif’jak I. I., Kosmacz-Horisznie 10,00 Kostiuk W., Kosmacz-Horisznie 2,00 Warcab’juk D. I., Kosmacz-Horisznie 10,00 Semczuk Ju. M., Kosmacz-Horisznie 20,00 Warcab’juk D. M., Kosmacz-Horisznie 20,00 Czupirczuk M. M., Kosmacz-Horisznie 10,00 Pocichowycz D. W., Kosmacz-Horisznie 10,00 Zyzatczuk W. M., Kosmacz-Horisznie 5,00 Sekret L. M., Kosmacz-Horisznie 5,00 Czorniak M. D., Kosmacz-Horisznie 5,00 Isajczuk H. K., Kosmacz-Horisznie 5,00 Polowa Je. B., Kosmacz-Horisznie 4,00 Mochnatczuk S. I., Kosmacz-Horisznie 20,00 Siredżuk O. D., Kosmacz-Horisznie 20,00 Siredżuk W. O., Kosmacz-Horisznie 10,00 Ostafijczuk L. T., Kosmacz-Horisznie 10,00 Semczuk M. K., Kosmacz-Horisznie 20,00 Kłapcuniak W. D., Kosmacz-Horisznie 10,00 Pocichowycz W. O., Kosmacz-Horisznie 20,00 Nedobijczuk W. O., Kosmacz-Horisznie 10,00 Siredżuk P. T., Kosmacz-Horisznie 10,00 Isajczuk Je. P., Kosmacz-Horisznie 6,00 Czupirczuk D. M., Kosmacz-Horisznie 5,00 Tatarczuk P. W., Kosmacz-Horisznie 5,00 Karp’juk I. W., Kosmacz-Horisznie 5,00 Siredżuk O. O., Kosmacz-Horisznie 10,00 Łynduk S. M., Kosmacz-Horisznie 10,00 Janko szczuk W. W., Kosmacz-Horisznie 20,00 Dzwinczuk M. K., Kosmacz-Horisznie 10,00 Dzwinczuk O. T., Kosmacz-Horisznie 10,00 Harasymko B. A., Kosmacz-Horisznie 20,00 Kob’juk I. I., Kosmacz-Horisznie 10,00 Herczuk H. P., Kosmacz-Horisznie 10,00 Dowhaniuk P. W., Kosmacz-Horisznie 10,00 Chromejczuk P. P., Kosmacz-Horisznie 5,00 Chromejczuk P. Ju., Kosmacz-Horisznie 5,00 Polak W. W., Kosmacz-Horisznie 10,00 Kiselyczuk W. W., Kosmacz-Horisznie 10,00 Kiszczuk M. T., Kosmacz-Horisznie 10,00 Płytorak W. D., Kosmacz-Horisznie 10,00 Rewedżuk W. Ju., Kosmacz-Horisznie 10,00 Ryżuk W. K., Kosmacz-Horisznie 10,00 Łynduk M. I., Kosmacz-Horisznie 10,00 Isajczuk P. H., Kosmacz-Horisznie 10,00 Semczuk O. T., Kosmacz-Horisznie 10,00 Waheluk L. W., Kosmacz-Horisznie 10,00 Nykorak A. O., Kosmacz-Horisznie 20,00 Iwanczuk W. D., Kosmacz-Horisznie 10,00 Kłapcuniak M. W., Kosmacz-Horisznie 10,00 Płytorak M. D., Kosmacz-Horisznie 10,00 Bezuch D. A., Kosmacz-Horisznie 10,00 Poluk W. I., Kosmacz-Horisznie 10,00 Hołowczuk P. M., Kosmacz-Horisznie 20,00 Semczuk P. P., Kosmacz-Horisznie 5,00 Chromejczuk I. M., Kosmacz-Horisznie 10,00 Weryha P. A., Kosmacz-Horisznie 20,00 Kusznirczuk M. W., Kosmacz-Horisznie 10,00 Błaszczuk W. W., Kosmacz-Horisznie 5,00 Kobjuk B. W., Kosmacz-Horisznie 10,00 Berbeniczuk P. A., Kosmacz-Horisznie 5,00 Lyndiuk M. M., Kosmacz-Horisznie 5,00 Topuziak W. D., Kosmacz-Horisznie 5,00 Prodaniuk Ju. F., Kosmacz-Horisznie 10,00 Wiwczar W. B., Kosmacz-Horisznie 10,00 Kusznirczuk D. W., Kosmacz-Obłaz 10,00 Berbeniczuk P. W., Kosmacz-Obłaz 5,00 Berbeniczuk O. W., Kosmacz-Obłaz 5,00 Nedobijczuk I. T., Kosmacz-Obłaz 4,00 Dudiuk O. T., Kosmacz-Obłaz 10,00 Warcabjuk H. Ju., Kosmacz-Obłaz 5,00 Rybaruk W. D., Kosmacz-Obłaz 10,00 Dowhaniuk H. M., Kosmacz-Obłaz 5,00 Krawczuk D. D., Kosmacz-Obłaz 3,00 Krawczuk W. M., Kosmacz-Obłaz 3,00 Czupirczuk K. D., Kosmacz-Obłaz 10,00 Nedobijczuk W. T., Kosmacz-Obłaz 10,00 Berbeniczuk M. L., Kosmacz-Obłaz 5,00 Kiraszczuk W. W., Kosmacz-Obłaz 3,00 Stasiuk M. I., Kosmacz-Obłaz 5,00 Dudiuk U. I., Kosmacz-Obłaz 5,00 Dudenczuk H. W., Kosmacz-Obłaz 5,00 Słoczak H. T., Kosmacz-Obłaz 5,00 Dudiuk P. Ju., Kosmacz-Obłaz 5,00 Berbeniczuk M. I., Kosmacz-Obłaz 5,00 Siredżuk H. S., Kosmacz-Obłaz 5,00 Siredżuk S. M., Kosmacz-Obłaz 5,00 Jurjak H. W., Kosmacz-Obłaz 5,00 Kusznirczuk W. P., Kosmacz-Obłaz 10,00 Kniszuk M. I., Kosmacz-Obłaz 5,00 Lyndiuk M. O., Kosmacz-Obłaz 10,00 Siredżuk W. H., Kosmacz-Obłaz 5,00 Stasiuk M. O., Kosmacz-Obłaz 5,00 Sliwczuk O. O., Kosmacz-Obłaz 10,00 Petriw L. W., Kosmacz-Obłaz 5,00 Berbeniczuk W. I., Kosmacz-Obłaz 5,00 Hudij M. W., Kosmacz-Obłaz 5,00 Dudenczuk H. W., Kosmacz-Obłaz 10,00 Kusznirczuk M. W., Kosmacz-Obłaz 5,00 Mochnatczuk Je. P., Kosmacz-Obłaz 5,00 Łewyćka P. K., Kosmacz-Obłaz 5,00 Bobjuk D. D., Kosmacz-Obłaz 5,00 Warcabjuk M. L., Kosmacz-Obłaz 5,00 Kniszuk T. M., Kosmacz-Klyfa 10,00 Kniszuk H. W., Kosmacz-Klyfa 5,00 Hudymjak H. D., Kosmacz-Klyfa 5,00 Dudiuk M. L., Kosmacz-Klyfa 5,00 Czontuliak W. T., Kosmacz-Klyfa 10,00 Ożyniak M. D., Kosmacz-Klyfa 10,00 Siredżuk M. M., Kosmacz-Klyfa 10,00 Suchodoliak I. O., Kosmacz-Klyfa 4,00 Plytorak M. D., Kosmacz-Klyfa 5,00 Kiraszczuk M. D., Kosmacz-Klyfa 10,00 Kłapcuniak D. W., Kosmacz-Klyfa 5,00 Wereżak M. D., Kosmacz-Klyfa 5,00 Kłapcuniak H. S., Kosmacz-Klyfa 5,00 Poliak W. I., Kosmacz-Klyfa 10,00 Mochnatczuk M. Ju., Kosmacz-Klyfa 5,00 Poliak Ju. Ju., Kosmacz-Klyfa 5,00 Kostiuk M. M., Kosmacz-Klyfa 5,00 Semczuk K. Ju., Kosmacz-Klyfa 5,00 Semczuk M. K., Kosmacz-Klyfa 5,00 Ołeksiuk M. P., Kosmacz-Klyfa 10,00 Mochnatczuk M. I., Kosmacz-Klyfa 10,00 Mochnatczuk M. W., Kosmacz-Klyfa 5,00 Krawczuk Ju. Ju., Kosmacz-Klyfa 5,00 Roszkaniuk W. T., Kosmacz-Klyfa 5,00 Kiceliuk Ju. Ju., Kosmacz-Klyfa 10,00 Poliak Ju. H., Kosmacz-Klyfa 10,00 Krawczuk O. Ju., Kosmacz-Klyfa 5,00 Samokiszczuk M. L., Kosmacz-Klyfa 20,00 Kłapcuniak P. D., Kosmacz-Klyfa 15,00 Lyndiuk H. S., Kosmacz-Klyfa 10,00 Kłapcuniak H. Ju., Kosmacz-Klyfa 5,00 Luciak M. M., Kosmacz-Klyfa 10,00 Czupirczuk I. M., Kosmacz-Klyfa 5,00 Kiszczuk N. M., Kosmacz-Klyfa 10,00 Kłapcuniak N. I., Kosmacz-Klyfa 5,00 Jankoszczuk O. W., Kosmacz-Klyfa 10,00 Suchodoliak P. I., Kosmacz-Klyfa 10,00 Wintoniak W. Ju., Kosmacz-Hrun 5,00 Nedobijczuk B. W., Kosmacz-Hrun 10,00 Nykorak I. W., Kosmacz-Hrun 5,00 Lyndiuk M. K., Kosmacz-Hrun 5,00 Plytorak W. M., Kosmacz-Hrun 5,00 Plytorak O. D., Kosmacz-Hrun 5,00 Lyndiuk W. H., Kosmacz-Hrun 20,00 Kiraszczuk O. M., Kosmacz-Hrun 5,00 Krawczuk H. M., Kosmacz-Hrun 2,00 Dudiuk H. M., Kosmacz-Hrun 10,00 Kusznirczuk T. T., Kosmacz-Hrun 10,00 Kusznirczuk I. H., Kosmacz-Hrun 10,00 Fedorczuk P. W., Kosmacz-Hrun 5,00 Lyndiuk M. P., Kosmacz-Hrun 5,00 Lyndiuk W. M., Kosmacz-Hrun 5,00 Kifjak M. A., Kosmacz-Hrun 10,00 Melnyczuk H. D., Kosmacz-Hrun 5,00 Kiszczuk M. Ju., Kosmacz-Hrun 2,00 Kusznirczuk Je. H., Kosmacz-Hrun 10,00 Lyndiuk H. O., Kosmacz-Hrun 5,00 Iwanczuk P. I., Kosmacz-Hrun 5,00 Nedobijczuk M. W., Kosmacz-Hrun 10,00 Kostiuk M. D., Kosmacz-Hrun 10,00 Lyndiuk P. D., Kosmacz-Hrun 5,00 Rewedżuk W. O., Kosmacz-Hrun 5,00 Łachmajuk W. D., Kosmacz-Hrun 6,00 Kostiuk H. M., Kosmacz-Hrun 10,00 Berbeniczuk H. P., Kosmacz-Hrun 5,00

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

Darowizny społeczności wsi Kosmacz w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego (przez O. I. Kusznirczuka) Zakończenie. Początek na s. 9 Warcabiuk J. W., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Berbeniczuk D. I., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Berbeniczuk H. D., Kosmacz-Bukowiec 3,00 Moskogłow M. T., Kosmacz-Bukowiec 10,00 Warcab’iuk W. W., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Feliszczuk P. S., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Berbeniczuk H. T., Kosmacz-Bukowiec 15,00 Berbeniczuk M. T., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Abram’iak W. W., Kosmacz-Bukowiec 10,00 Ołeksiuk P. M., Kosmacz-Bukowiec 10,00 Warcabiuk P. H., Kosmacz-Bukowiec 6,00 Hawryszczuk D. O., Kosmacz-Bukowiec 10,00 Kiszczuk I. P., Kosmacz-Bukowiec 20,00 Kiszczuk I. I., Kosmacz-Bukowiec 20,00 Isajczuk W. Ju., Kosmacz-Bukowiec 10,00 Krywulczak D. K., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Krywulczak P. D., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Płytorak D. I., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Płytorak I. W., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Płytorak M. K., Kosmacz-Bukowiec 3,00 Melniczuk D. F., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Hawryszczuk A. A., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Hawryszczuk W. A., Kosmacz-Bukowiec 5,00 Robkaliuk P. O., Kosmacz-Bukowiec 10,00 Bohdaniuk W. M., Kosmacz-Bukowiec 10,00 Bojczuk W. W., Kosmacz-Bukowiec 10,00 Lyndiuk W. S., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Abram’iak P. W., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Wardzoruk W. Ju., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Semczuk Je. P., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Siredżuk W. S., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Hawryszczuk L. I., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Lyndiuk P. I., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Januszewska M. K., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Jusibczuk M. P., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Warcobiuk H. W., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Warcobiuk H. O., Kosmacz-Zawojeły 2,00 Ryżuk P. P., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Kostiuk H. W., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Siredżuk M. K., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Ołeksiuk D. M., Kosmacz-Zawojeły 2,00 Sanduliak S. S., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Kniszuk P. W., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Semczuk D. K., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Melniczuk H. W., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Semczuk W. B., Kosmacz-Zawojeły 3,00 Siredżuk M. D., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Hawryszczuk M. B., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Sanduliak P. W., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Melniczuk P. Ju., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Siredżuk Ju. W., Kosmacz-Zawojeły 20,00 Siredżuk P. I., Kosmacz-Zawojeły 2,00 Korżuk M. I., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Łabaczuk M. T., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Isajczuk H. I., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Siredżuk P. I., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Lyndiuk M. K., Kosmacz-Zawojeły 20,00 Sanduliak M. S., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Siredżuk L. M., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Wardzoruk M. S., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Warcabiuk Je. S., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Łuciak H. P., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Semczuk W. P., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Semczuk P. O., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Warcabiuk H. P., Kosmacz-Zawojeły 2,00 Druczkiw I. N., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Horhaniuk P. P., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Warcabiuk D. W., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Hawryszczuk W. I., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Warcabiuk O. F., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Wardzoruk M. I., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Wardzoruk I. P., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Wardzoruk I. F., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Warcabiuk P. P., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Dudiuk M. D., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Jusibczuk P. M., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Tyron N. W., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Sanduliak S. S., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Warcabiuk M. M., Kosmacz-Zawojeły 7,00 Derenowicz H. D., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Hawryszczuk H. O., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Rewedżuk O. Ju., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Rewedżuk D. O., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Warcabiuk Je. O., Kosmacz-Zawojeły 2,00 Warcabiuk O. P., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Warcabiuk P. W., Kosmacz-Zawojeły 2,00 Skwarycz M. P., Kosmacz-Zawojeły 2,00 Warcabiuk I. W., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Hawryszczuk W. I., Kosmacz-Zawojeły 10,00 Kostiuk M. O., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Ryżuk M. W., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Jusibczuk P. T., Kosmacz-Zawojeły 5,00 Denysiuk M. O., Kosmacz-Prokireci 1,00 Chłystun H. W., Kosmacz-Prokireci 5,00 Denysiuk K. O., Kosmacz-Prokireci 5,00 Hawryszczuk W. T., Kosmacz-Prokireci 5,00 Petriw P. W., Kosmacz-Prokireci 2,00 Kusznirczuk I. P., Kosmacz-Prokireci 5,00 Hawryszczuk K. H., Kosmacz-Prokireci 5,00 Dzwinczuk O. I., Kosmacz-Prokireci 2,00 Derenowicz O. F., Kosmacz-Prokireci 2,00 Iwanczuk D. D., Kosmacz-Prokireci 2,00 Derenowicz M. T., Kosmacz-Prokireci 2,00 Petriw W. I., Kosmacz-Prokireci 10,00 Petriw P. I., Kosmacz-Prokireci 5,00 Kiceliuk Je. I., Kosmacz-Prokireci 1,00 Warcabiuk W. P., Kosmacz-Prokireci 10,00 Dzwinczuk M. W., Kosmacz-Prokireci 2,00 Warcabiuk M. P., Kosmacz-Prokireci 3,00 Petriw H. A., Kosmacz-Prokireci 1,00 Hawryszczuk D. M., Kosmacz-Prokireci 5,00 Warcabiuk H. M., Kosmacz-Prokireci 2,00 Dzwinczuk I. I., Kosmacz-Lisziw 5,00 Berbeniczuk M. M., Kosmacz-Lisziw 1,00 Janko szczuk H. O., Kosmacz-Lisziw 1,00 Rewedżuk H. H., Kosmacz-Lisziw 1,00 Rewedżuk M. Ju., Kosmacz-Lisziw 1,00 Kłapcuniak H. L., Kosmacz-Lisziw 3,00 Pły torak M. D., Kosmacz-Lisziw 10,00 Kusznirczuk M. P., Kosmacz-Lisziw 5,00 Berbeniczuk W. W., Kosmacz-Lisziw 5,00 Nykorak H. H., Kosmacz-Lisziw 2,00 Nykorak P. M., Kosmacz-Lisziw 2,00 Warcabiuk W. L., Kosmacz-Lisziw 1,00 Janko szczuk P. D., Kosmacz-Lisziw 5,00 Janko szczuk O. O., Kosmacz-Lisziw 1,00 Kłapcuniak M. T., Kosmacz-Lisziw 5,00 Bobiak M. M., Kosmacz-Lisziw 2,00 Berbeniczuk O. I., Kosmacz-Lisziw 1,00 Bojczuk M. M., Kosmacz-Lisziw 2,00 Janko szczuk H. K., Kosmacz-Lisziw 4,00 Mochnatczuk W. M., Kosmacz-Lisziw 1,00 Krawczuk H. P., Kosmacz-Lisziw 2,00 Kłapcuniak M. M., Kosmacz-Lisziw 5,00 Prokopjuk M. M., Kosmacz-Lisziw 10,00 Janko szczuk M. D., Kosmacz-Lisziw 5,00 Kusznirczuk O. Ju., Kosmacz-Lisziw 5,00 Jusybczuk W. T., Kosmacz-Plajuci 20,00 Szapert M. M., Kosmacz-Plajuci 10,00 Lyndiuk M. O., Kosmacz-Plajuci 10,00 Kusznirczuk W. D., Kosmacz-Plajuci 10,00 Kob’juk H. I., Kosmacz-Plajuci 10,00 Kiraszczuk Ju. M., Kosmacz-Plajuci 10,00 Wintoniak O. B., Kosmacz-Plajuci 10,00 Kob’juk I. I., Kosmacz-Plajuci 5,00 Popowycz P. Ju., Kosmacz-Plajuci 20,00 Lyndiuk M. I., Kosmacz-Plajuci 5,00 Biłowusiak M. W., Kosmacz-Plajuci 10,00 Biłowusiak P. S., Kosmacz-Plajuci 5,00 Kob’juk P. T., Kosmacz-Plajuci 10,00 Skwarycz W. M., Kosmacz-Plajuci 5,00 Kob’juk N. T., Kosmacz-Plajuci 10,00 Warcabiuk M. P., Kosmacz-Plajuci 5,00 Stefanko W. M., Kosmacz-Plajuci 5,00 Stefurak P. I., Kosmacz-Plajuci 10,00 Siredżuk H. M., Kosmacz-Plajuci 5,00 Polak Ju. D., Kosmacz-Plajuci 5,00 Polak M. H., Kosmacz-Plajuci 5,00 Hawryluk B. B., Kosmacz-Plajuci 10,00 Polak O. H., Kosmacz-Plajuci 5,00 Kłapcuniak D. P., Kosmacz-Plajuci 5,00 Siredżuk M. D., Kosmacz-Plajuci 5,00 Polak W. W., Kosmacz-Plajuci 10,00 Tatarczuk M. K., Kosmacz-Plajuci 10,00 Polak W. W., Kosmacz-Plajuci 10,00 Janko szczuk H. L., Kosmacz-Plajuci 10,00 Bojczuk W. I., Kosmacz-Plajuci 5,00 Juriak M. M., Kosmacz-Plajuci 5,00 Isajczuk M. O., Kosmacz-Plajuci 10,00 Isajczuk K. H., Kosmacz-Plajuci 5,00 Kusznirczuk M. S., Kosmacz-Plajuci 10,00 Berbeniczuk M. C., Kosmacz-Plajuci 5,00 Sorohan I. O., Kosmacz-Plajuci 5,00 Tatarczuk P. W., Kosmacz-Plajuci 5,00 Skwarycz M. S., Kosmacz-Plajuci 5,00 Siredżuk D. T., Kosmacz-Plajuci 5,00 Hawryłko I. Ju., Kosmacz-Plajuci 5,00 Rybczuk H. M., Kosmacz-Plajuci 7,00 Dowiriak W. B., Kosmacz-Plajuci 5,00 Juriak M. I., Kosmacz-Plajuci 5,00 Pły torak D. D., Kosmacz-Plajuci 5,00 Hołowczuk O. T., Kosmacz-Poczosa 10,00 Luciak P. M., Kosmacz-Poczosa 10,00 Warcabiuk W. S., Kosmacz-Poczosa 5,00 Semczuk M. T., Kosmacz-Poczosa 10,00 Horhaniuk M. W., Kosmacz-Poczosa 10,00 Jusybczuk B. W., Kosmacz-Poczosa 5,00 Knyszuk P. P., Kosmacz-Poczosa 20,00 Prodaniuk B. W., Kosmacz-Poczosa 20,00 Prodaniuk M. A., Kosmacz-Poczosa 10,00 Prodaniuk P. O., Kosmacz-Poczosa 5,00 Iwanczuk I. O., Kosmacz-Poczosa 5,00 Zyzatczuk W. I., Kosmacz-Poczosa 10,00 Kukuciak M. D., Kosmacz-Dił 10,00 Czupirczuk P. A., Kosmacz-Dił 10,00 Dowiriak D. B., Kosmacz-Dił 10,00 Bahrijczuk P. H., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Ferczuk M. A., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Struk H. L., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Rewedżuk M. M., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Hudym’iak M. M., Kosmacz-Doszczanyj 2,00 Horhaniuk W. K., Kosmacz-Doszczanyj 10,00 Roszkaniuk I. S., Kosmacz-Doszczanyj 2,00 Palijczuk K. M., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Borczuk O. M., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Malynowska M. M., Kosmacz-Doszczanyj 3,00 Uperuk T. W., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Wintoniak O. M., Kosmacz-Doszczanyj 15,00 Uperuk W. W., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Bob’iak M. P., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Harasym’iuk M. M., Kosmacz-Doszczanyj 2,00 Lyndiuk W. K., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Danyliw H. D., Kosmacz-Doszczanyj 10,00 Ostafijczuk L. Ju., Kosmacz-Doszczanyj 2,00 Pawluk L. I., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Horczaniuk W. M., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Kusznirczuk O. D., Kosmacz-Doszczanyj 2,00 Lyndiuk W. C., Kosmacz-Doszczanyj 5,00 Tatarczuk I. A., Kosmacz-Doszczany 5,00 Petryciuk D. W., Kosmacz-Doszczany 5,00 Kusznirczuk W. M., Kosmacz-Doszczany 2,00 Czorniak H. K., Kosmacz-Doszczany 5,00 Czupirczuk Je. A., Kosmacz-Doszczany 4,00 Osiadło A. M., Kosmacz-Doszczany 5,00 Skwarycz P. S., Kosmacz-Doszczany 5,00 Zyzatczuk O. W., Kosmacz-Doszczany 5,00 Czorniak I. P., Kosmacz-Doszczany 4,00 Siredżuk M. M., Kosmacz-Doszczany 5,00 Kob’juk W. W., Kosmacz-Doszczany 5,00 Hołowczuk W. K., Kosmacz-Doszczany 2,00 Czorniszczuk D. M., Kosmacz-Medweżyj 20,00 Palijczuk B. M., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Bob’jak M. D., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Iljuk H. T., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Ożyniak P. T., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Palijczuk D. Ju., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Palijczuk P. W., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Bahrijczuk W. D., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Krawczuk M. M., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Szczerbatiuk H. W., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Kusznirczuk P. P., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Kłapcuniak M. K., Kosmacz-Medweżyj 4,00 Rybczuk P. M., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Palijczuk K. M., Kosmacz-Medweżyj 8,00 Trutiak N. K., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Woroniuk M. W., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Polak W. L., Kosmacz-Medweżyj 10,00 Krawczuk M. P., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Berbeniczuk L. D., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Arsenicz M. P., Kosmacz-Medweżyj 10,00 Skwarij H. W., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Hudym’jak W. W., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Kiszczuk H. P., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Zyzatczuk M. O., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Petrowanczuk M. P., Kosmacz-Medweżyj 1,00 Petrowanczuk P. P., Kosmacz-Medweżyj 4,00 Hanusewycz L. S., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Zyzatczuk W. C., Kosmacz-Medweżyj 15,00 Bob’jak N. M., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Palijczuk Ch. P., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Nahirniak M. W., Kosmacz-Medweżyj 1,00 Kłapcuniak I. F., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Bahrijczuk M. D., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Hryniuk I. M., Kosmacz-Medweżyj 1,00 Hryniuk M. W., Kosmacz-Medweżyj 1,00 Berbeniczuk M. I., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Mocak M. H., Kosmacz-Medweżyj 1,00 Hudym’jak M. I., Kosmacz-Medweżyj 4,00 Bob’jak L. W., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Łachmaniuk M. I., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Łachmaniuk D. M., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Zyzatczuk D. S., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Zyzatczuk M. I., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Zyzatczuk W. I., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Bahrijczuk W. Ju., Kosmacz-Medweżyj 5,00 Warcabjuk W. M., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Rewedżuk M. K., Kosmacz-Medweżyj 4,00 Palijczuk H. H., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Skwarycz H. I., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Skwarycz D. I., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Prokop’juk M. B., Kosmacz-Medweżyj 3,00 Bob’jak M. D., Kosmacz-Medweżyj 2,00 Hudym’jak O. M., Kosmacz-Bani 5,00 Trutiak H. W., Kosmacz-Bani 5,00 Ostafijczuk W. F., Kosmacz-Bani 5,00 Isajczuk O. M., Kosmacz-Bani 5,00 Zyzatczuk M. W., Kosmacz-Bani 2,00 Rebedżuk M. P., Kosmacz-Bani 3,00 Pożodżuk W. O., Kosmacz-Bani 5,00 Zyzatczuk M. D., Kosmacz-Bani 2,00 Pożodżuk M. Ju., Kosmacz-Bani 5,00 Zyzatczuk O. M., Kosmacz-Bani 2,00 Krawczuk O. O., Kosmacz-Bani 5,00 Kiszczuk N. D., Kosmacz-Bani 2,00 Iwasiuk H. W., Kosmacz-Bani 10,00 Kłapcuniak N. W., Kosmacz-Bani 1,00 Roszkaniuk W. S., Kosmacz-Bani 10,00 Bob’jak M. M., Kosmacz-Bani 3,00 Iwasiuk D. Ju., Kosmacz-Bani 5,00 Mochnatczuk M. H., Kosmacz-Bani 12,00 Topuzyak N. I., Kosmacz-Bani 5,00 Mykytiuk O. D., Kosmacz-Bani 10,00 Topuzyak O. D., Kosmacz-Bani 20,00 Zyzatczuk I. H., Kosmacz-Bani 5,00 Bob’jak W. M., Kosmacz-Bani 10,00 Rebedżuk M. H., Kosmacz-Bani 5,00 Machnatczuk P. D., Kosmacz-Bani 3,00 Krawczuk H. M., Kosmacz-Bani 5,00 Połohniak L. M., Kosmacz-Bani 3,00 Semczuk M. Ju., Kosmacz-Bani 5,00 Kusznirczuk D. O., Kosmacz-Bani 10,00 Kiszczuk I. Ju., Kosmacz-Bani 10,00 Rybczuk H. W., Kosmacz-Bahna 5,00 Maszyn M. Ju., Kosmacz-Bahna 10,00 M’jazga M. D., Kosmacz-Bahna 5,00 Kusznirczuk M. D., Kosmacz-Bahna 5,00 Berbeniczuk W. O., Kosmacz-Bahna 10,00 Semczuk N. T., Kosmacz-Bahna 5,00 Warcob’juk H. M., Kosmacz-Bahna 5,00 Palijczuk Ju. Ju., Kosmacz-Bahna 5,00 Chromejczuk M. D., Kosmacz-Bahna 5,00 Bob’jak P. I., Kosmacz-Bahna 5,00 Maszyn L. P., Kosmacz-Bahna 10,00 Palijczuk W. M., Kosmacz-Mel 10,00 Szkodiak P. P., Kosmacz-Mel 10,00 Tojanko H. M., Kosmacz-Mel 10,00 Bojczuk A. I., Kosmacz-Mel 10,00 Krawczuk R. M., Kosmacz-Mel 5,00 Palijczuk M., Kosmacz-Mel 10,00 Sanduliak M. S., Kosmacz-Mel 10,00 Palijczuk L., Kosmacz-Mel 10,00 Petryciuk L. M., Kosmacz-Mel 10,00 Polak P. H., Kosmacz-Pohir 5,00 Kiszczuk M. L., Kosmacz-Pohir 5,00 Czorniak H. Ju., Kosmacz-Pohir 10,00 Palijczuk Ju. M., Kosmacz-Pohir 10,00 Lyndiuk H. L., Kosmacz-Pohir 10,00 Semczuk P. P., Kosmacz-Pohir 10,00 Skworycz P. L., Kosmacz-Pohir 3,00 Isajczuk M. P., Kosmacz-Pohir 10,00 Berbeniczuk W. D., Kosmacz-Pohir 5,00 Berbeniczuk P. P., Kosmacz-Pohir 5,00 Nykorak W. W., Kosmacz-Pohir 5,00 Bojczuk H. M., Kosmacz-Pohir 10,00 Zwarycz W. D., Kosmacz-Pohir 10,00 Bojczuk O. P., Kosmacz-Pohir 10,00 Bojczuk M. I., Kosmacz-Pohir 11,00 Krawczuk P. M., Kosmacz-Pohir 5,00 Uhrak Ju. J., Kosmacz-Pohir 5,00 Bojko L. O., Kosmacz-Pohir 5,00 Tysiacznyj O. W., Kosmacz-Pohir 5,00 Wardzaruk P. T., Kosmacz-Pohir 5,00 Isajczuk Ju. W., Kosmacz-Pohir 5,00 Krawczuk D. D., Kosmacz-Pohir 5,00 Stefaniuk O. L., Kosmacz-Pohir 1,00 Stefaniuk M. I., Kosmacz-Pohir 5,00 Polak H. H., Kosmacz-Pohir 10,00 Struk M. H., Kosmacz-Pohir 5,00 Nedobijczuk N. D., Kosmacz-Pohir 5,00 Proszczuk I. M., Kosmacz-Pohir 10,00 Palijczuk N. W., Kosmacz-Pohir 10,00 Chromejczuk H. F., Kosmacz-Pohir 10,00 Prokop’iuk Ch. H., Kosmacz-Pohir 10,00 Bojczuk Je. I., Kosmacz-Pohir 10,00 Bojczuk W. W., Kosmacz-Pohir 5,00 Nykorak P. F., Kosmacz-Pohir 5,00 Nykorak W. F., Kosmacz-Pohir 5,00 Brusturniak H. L., Kosmacz-Pohir 10,00 Bojczuk P. L., Kosmacz-Pohir 5,00 Bojczuk D. W., Kosmacz-Pohir 2,00 Palijczuk R. W., Kosmacz-Pohir 5,00 Sorycz O. D., Kosmacz-Pohir 5,00 Sorycz T. H., Kosmacz-Pohir 10,00 Krawczuk W. T., Kosmacz-Pohir 5,00 Prokop’iuk N. T., Kosmacz-Pohir 10,00 Zyzatczuk H. I., Kosmacz-Pohir 5,00 Kapuliak L. O., Kosmacz-Pohir 10,00 Isajczuk M. W., Kosmacz-Pohir 5,00 Isajczuk N. I., Kosmacz-Pohir 5,00 Kusznirczuk N. I., Kosmacz-Pohir 10,00 Kniszuk M. A., Kosmacz-Pohir 10,00 Kusznirczuk P. K., Kosmacz-Pohir 10,00 Struk D. P., Kosmacz-Pohir 5,00 Kusznirczuk T. P., Kosmacz-Pohir 2,00 Krawczuk H. K., Kosmacz-Pohir 10,00 Palijczuk P. Ju., Kosmacz-Pohir 5,00 Polak P. W., Kosmacz-Pohir 10,00 Dzwinczuk O. W., Kosmacz-Pohir 10,00 Nedobijczuk W. I., Kosmacz-Pohir 10,00 Chromejczuk M. F., Kosmacz-Pohir 5,00 Kiszczuk W. I., Kosmacz-Pohir 5,00 Rylczuk W. Ju., Kosmacz-Pohir 10,00 Skworycz P. M., Kosmacz-Pohir 5,00 Siredżuk M. T., Kosmacz-Pohir 5,00 Berbeniczuk P. M., Kosmacz-Pohir 5,00 Prokop’iuk D. L., Kosmacz-Pohir 5,00 Warcab’iuk H. W., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Wintoniak L. I., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Nykorak O. P., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Nykorak M. K., Kosmacz-Ruszyr 15,00 Nykorak P. H., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Czontuliak W. D., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Czontuliak D. I., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Diaczuk Ju. W., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Rybczuk W. I., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Wintoniak P. W., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Jusybczuk W. I., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Hermatiuk H. W., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Kusznirczuk M. W., Kosmacz-Ruszyr 20,00 Kiceliuk H. P., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Kiszczuk W. W., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Kiraszczuk F. D., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Symaszko R. P., Kosmacz-Ruszyr 3,00 Symaszko D. W., Kosmacz-Ruszyr 4,00 Petrowanczuk M. Ju., Kosmacz-Ruszyr 3,00 Pożodżuk M. P., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Haborak A. H., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Polak K. W., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Kniszuk M. W., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Kiraszuk K. D., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Kiraszczuk Je. M., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Prodaniuk O. W., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Słoczak P. Ju., Kosmacz-Ruszyr 4,00 Słoczak W. Ju., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Wardzaruk I. W., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Dużak L. B., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Czupirczuk Je. P., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Tomaszczuk M. K., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Symycz H. W., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Kiraszczuk D. P., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Kiraszczuk P. W., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Kiraszczuk W. L., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Płytorak I. D., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Dużak P. K., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Dużak P. P., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Kusznirczuk W. M., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Brusturniak H. M., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Hawryliuk D. T., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Kiraszczuk D. L., Kosmacz-Ruszyr 10,00 Bahrijczuk W. K., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Polak D. L., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Dużak I. W., Kosmacz-Ruszyr 5,00 Dużak L. M., Kosmacz-Ruszyr 5,00 RAZEM: 6108,00

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

WIELKI ČIURLIONIS: OD LITWY DO UKRAINY

OSOBOWOŚĆ Prawdziwym wielkim świętem dla kijowian i gości stolicy było otwarcie w Narodowym Muzeum Sztuki Ukrainy wystawy „Fantastyczny świat symboli, światła i harmonii Mikalojusa Konstantinasa Čiurlionisa”. Dwie wielkie sale faksymilowych odbitek prac artysty (oryginały prawie nie są eksponowane poza murami Narodowego Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa w Kownie, ponieważ wykonane zostały nieutrwaloną pastelą i farbami temperowymi na papierze) po prostu oczarowały obecnych. I zdziwiły tym, że te faksymilowe odbitki nie tylko swoimi rozmiarami, jak mówił dyrektor Domu Čiurlionisa w Wilnie Stasys Urbonas, ale i subtelnością gamy kolorystycznej są maksymalnie zbliżone do oryginałów. Zaznaczył on również, że wystawa jest skierowana do szerokiego grona odbiorców, do ludzi, którzy pragną lepiej zrozumieć fenomen tego wybitnego artysty, kompozytora, myśliciela, w którego twórczości tak wyraźnie przejawia się synteza sztuk: plastyki i muzyki, a także jego głębokie filozoficzne myślenie, wyrażone językiem symboli. A ja u podstaw wszystkich gatunków jego twórczości widzę poezję. Dlatego też wydałem jeszcze w 1996 roku jego poezję w swoim przekładzie („Droga Čiurlionisa”, wydawnictwo „Etnos”). I oto na wystawie w Kijowie znów zobaczyłem genialną baśń „Zamek”, „Sonatę wiosenną”, „Sonatę morza”, a także pełne drżenia „Dziewicę”, „Strzelca” (ze „Znaków Zodiaku”), monumentalnego „Rexa”, słynną baśń „Królowie”, którzy trzymają w swoich rękach całą Litwę, i sam już marzę, by nasi królowie utrzymali w rękach Ukrainę. Prawdziwie wielkim Poetą jest on we wszystkich sztukach (tutaj dowiedzieliśmy się, że i w sztuce fotograficznej). WARTO WIEDZIEĆ ...Teraz często wspomina się tę postać, gdy w świetle ostatnich badań naukowych mówi się o bioenergetycznych możliwościach człowieka, o jego wszechogarniającej zdolności rozumienia i widzenia świata. Tak, on widział kolory dźwięków, on słyszał melodie barw, on odczytywał poezję wszystkiego, co istnieje — żywego i nieożywionego, on mógł odczytać informację z kalendarza aury kraju... On widział to, czego nie widzieli inni (i w sensie materialnym, i w duchowym), on słyszał muzykę, której nie słyszeli inni, on odczuwał to, czego nie odczuwali inni. Tworzył symfoniczne obrazy malarskie, kolorowe płótna muzyczne, poezje pełne czarownych barw i dźwięków, a wszystko spowijał przejmującymi rozmyślaniami o swoim litewskim narodzie. Tę potężną legendę, której na imię Čiurlionis, przechowuję w duszy i wyznaję przez całe życie. Już nawet nie pamiętam, kiedy po raz pierwszy dotknąłem jej czarownej głębi i głębokiego uroku. Ale znamienne dla mnie były dni (27 i 30 grudnia 1970 r.), kiedy twarzą w twarz spotkałem się z tym niezrównanym cudem — najpierw w Wilnie, potem w Kownie. Po pięciu latach — w Druskiennikach. Wychodzę z Galerii Čiurlionisa i świat mi się zmienił: jest zupełnie nie taki, jakim był dotąd. Teraz jest bogatszy, szczodrzejszy, mądrzejszy i bardziej rozważny. On skłania do zachwytu i rozmyślań, myślenia i pragnienia. Są oto i inspiratorzy — M. K. Čiurlionis i K. Šimonis. Mówią, że drugi z nich żyje i mieszka w Kownie. O, jaka to była rozkosz rozmawiać ze starym, mądrym mistrzem, który od razu przypomniał sobie pamiętne miejsca Kijowa, gdzie odbywał na początku wieku służbę wojskową. Nawet rysować uczył go artysta o nazwisku Szewczenko... A o Čiurlionisie Kazys Pietrowicz mówił jednocześnie jak o swoim bogu i jak o pobratymcu. Przecież nie raz wystawa ich prac była wspólna. Miałem szczęście spotkać w życiu tak miłego rozmówcę, który był do głębi duszy zakochany w Čiurlionisie i sam był wielkim artystą i poetą. On też otworzył mi w pewnym stopniu kluczyk do tej wielkiej i czarownej legendy, której na imię Čiurlionis. Wyobraziłem to sobie wyraźniej, gdy zobaczyłem jego, Šimonisa, wspaniały obraz „Idę w baśń”. Kazys Pietrowicz mawiał: „Čiurlionis rozumiał baśń, on w niej żył”. A ja dodałbym jeszcze: „Čiurlionis rozumiał baśń i wyznawał przypowieść, proroczą przypowieść”. Przekonałem się o tym, gdy w godzinach smutku i zwątpienia przychodziłem do niego po rozmyślania i radę. Do niego, bo właśnie on mógł zrozumieć moją nostalgię, żal i rozpacz, które sam przeżył jeszcze na tym świecie, bo właśnie on przemawiał do mnie i dźwiękami, i barwami, i słowem. U nas mówią: do wszystkiego miał talent. A mnie się wydaje: był poetą we wszystkich przejawach, dlatego też syntetyzował swoją osobowością, swoją twórczością i muzykę, i malarstwo, i poezję. Przemawiał jako poeta i swoimi płótnami, i sonatami, i utworami literackimi, nawet badaniami i listami. Czując się swobodnie we wszystkich sztukach, tak samo swobodnie korzystał z instrumentarium tych sztuk, ale energetyczną siłą wszystkich jego dzieł była jego dusza — dusza wielkiego Litwina, który wiedział, po co przyszedł na świat. W jego baśni-przypowieści „Zamek” uderza nas śmiałe spojrzenie w przyszłość swojego narodu. Artysta widzi zamek (czytajmy: miasto, Litwę) w powodzi promieni Słońca, wolności. Chociaż stroma droga do tych szczytów wiedzie przez ciężkie próby. Oświetlone tą wiarą, płyną nad morzem do rodzinnego kraju statki-chmury, statki-marzenia. I oto od marzycielskich słonecznych statków autor przechodzi do wyrazistego obrazu słonecznego jeźdźca (starodawny i — wreszcie — współczesny herb Litwy!), który nad dawnym miastem pędzi w przyszłość. Dynamikę postępu podkreśla wieloplanowość obrazu („Jeździec”), zhiperbolizowany obraz konia i jeźdźca z mieczem. Kiedy ktoś wyrzucał mu domy na drzewach w baśni-przypowieści „Królowie”, artysta powiedział: jeśli na gałęzi mieści się całe miasto, to jakież to drzewo, jaki las, co z takich drzew? Zapewne wtedy i królowie nie są zwyczajni, a olbrzymi, i w ich rękach nie zabawka, a cała wieś, cały litewski wszechświat. W tryptyku obrazów M. K. Čiurlionisa „Moja droga” czytamy: wyrastał na baśniach, legendach, potem — rodzinne krajobrazy, architektura Europy, natarczywe poszukiwania samego siebie, i dwie jego gwiazdy (gwiazda artysty i kompozytora; trzecia — poety — nie zapłonęła) wzeszły na niebo z ojczystej ziemi, bogatej w czarowny świat sztuki, niepowtarzalne piękno i czystość duchowego sumienia. I teraz tworzy artystyczny pomnik, w którym połączyła się historyczna przeszłość i wywalczona przyszłość. Postać wielkiego litewskiego artysty zawsze przyciągała uwagę ukr... Sonata morza. Andante ukraińskich pisarzy, malarzy, pedagogów. Zwracano się do niego jak do śmiałego twórcy w dziedzinie syntezy sztuk, jak do odważnego obrońcy idei narodowej i twórcy fundamentów sztuki litewskiej, jak do dobrego inspiratora i szczerego rozmówcy. I sam Čiurlionis wiedział, że Ukraina interesuje się nim. Wiosną 1910 roku jego dzieła „Bajka” oraz „Ballada” były eksponowane w Kijowie. W tym samym roku żona Zosė Čiurlionienė pisała do Mścisława Dobużyńskiego: „Ostatni Pański list, wysłany 28 marca, otrzymałam. Pisał Pan tam o wysłaniu obrazów do Paryża i Kijowa oraz o sprzedaży „Bramy egipskiej” za 100 rubli...”. Teraz dowiadujemy się z Druskienik, że jeden z tych obrazów, które były eksponowane w Kijowie, to „Ballada (lub Czarne Słońce)”... Niestety, nie wiadomo, gdzie on jest. Čiurlionis bywał na Ukrainie (Krym). I jego arcydzieła sztuki były tutaj, właśnie w Kijowie. Bóg raczy wiedzieć, może one gdzieś tutaj są do dziś. Przybyła na Ukrainę także jego poezja. Čiurlionis jest bliski Ukraińcom zarówno jako artysta, jak i jako strażnik duchowego kodu narodu. Ukraina szanuje litewskiego klasyka, przenika w tajemnice jego wieloaspektowego świata, poszukuje jego jeszcze nieodkrytych stron. Poeci, malarze i kompozytorzy dedykują mu swoje dzieła, aktorzy czytają go po ukraińsku, studenci jadą do Druskienik czy do Kowna, by zrozumieć, zainspirować się, wzbogacić Čiurlionisem. A mądrzy królowie uczą się od niego, jak trzymać w rękach swoją Ojczyznę.Dmytro CZEREDNYCZENKOzZoja ŻUK go na wejściu do komnat małżeńskich. Jednak inny mit – o jabłku niezgody, które spowodowało wojnę trojańską – powoli zmienił symboliczne znaczenie tego owocu. I już w późnej antyczności gałązka z jabłkami była atrybutem Nemezis, bogini zemsty. Tak samo z późnej antyczności przyszło do nas „jabłko królewskie”: złota kula, na której stała bogini Wiktoria, od czasów Augusta była oznaką rzymskich cesarzy. Potem, kiedy chrześcijaństwo wyszło z katakumb, postać Nike-Zwycięstwa zastąpił krzyż, i takie „jabłko” wraz ze berłem symbolizowało władzę monarchy. Tak oto dwa łacińskie paronimy i europejskie mity nałożyły się na biblijną opowieść: i jabłko stało się symbolem grzechu. Takim weszło nawet do ikonografii: Dzieciątko Jezus trzyma w dłoniach jabłko, jako symbol tego, że bierze na siebie grzech świata. A w dobie baroku zyskał rozpowszechnienie taki obraz Śmierci: szkielet, który wyciąga jabłko, mówiąc: „zapłatą za grzech jest śmierć”. Właśnie w czasie baroku kozackiego, wraz z pojawieniem się szkolnictwa i szerszym zastosowaniem łaciny, ten symbol przyszedł także na Ukrainę i tak samo mocno wrósł w naszą kulturę, jak w całej Europie. Być może stąd prawosławny zwyczaj niejedzenia latem jabłek aż do święta Przemienienia Pańskiego? Oto taka prawdziwa historia o tym, jak para paronimów i jedna przypadkowa pomyłka wpłynęła na rozwój kultury.Każdy, komu zdarzyło się widzieć ilustracje do biblijnej historii o upadku człowieka, koniecznie zauważył, że na tych obrazach wąż-kusiciel zazwyczaj proponuje pramatce Ewie skosztowanie jabłka. Jest to odzwierciedlone także we frazeologii, wyrażenia „grzeszne jabłko”, „jabłko grzechu” są zwyczajne dla naszego ucha. Jednak jeśli otworzyć Pismo Święte, to w Księdze Rodzaju nie znajdziemy żadnej wzmianki o jabłku. W opowieści o pierwszym grzechu mowa jest po prostu o „owocu”. I w ogóle w Biblii nie ma żadnych wzmianek o jabłkach czy jabłoni. Nie jest to dziwne, bo zdaniem uczonych na Bliskim Wschodzie w czasie pisania Historii Świętej jabłka po prostu nie były znane. Symbolicznymi owocami w tym regionie kulturowym uważano granat (właśnie on często figuruje na stronach Starego Testamentu), pigwę oraz figę (drzewo figowe i jego owoce niejednokrotnie wspomniano w Nowym Testamencie). Jakże stało się, że jabłko, ten smaczny i pożyteczny owoc, stało się symbolem zła i śmierci? Stało się to w średniowiecznej Europie gdzieś w VIII—IX wieku. Pewnego razu jakiś mnich, przepisując po łacinie Pismo Święte, zrobił pomyłkę: zamiast malum (zły, grzeszny) napisał malus (jabłoń). Któż wie, dlaczego pomylił się skryba: może był zmęczony, może czymś odwrócił uwagę od pracy... Kiedy zaś błąd zauważono, współbrzmienie słów malum-malus stało się powodem do głębokich rozmyślań.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

SKĄD EWA WZIĘŁA JABŁKO? Detektyw lingwistyczny

Wszak w całej Europie jabłka były znane od dawna. Ci sami uczeni, którzy zaprzeczają istnieniu sadów jabłoniowych w Palestynie, twierdzą, że pierwsze odmiany jabłek na terytorium Europy zostały wyhodowane jeszcze w późnym neolicie. Nic więc dziwnego, że w wielu europejskich kulturach jabłoń oraz jej czerwono-żółty owoc weszły do mitologii i folkloru. Tak u dawnych Skandynawów jabłka były pokarmem bogów, dawały wieczną młodość i były pilnie strzeżone przez boginię Idunn. W religiach celtyckich jabłko symbolizowało przekazywanie wiedzy i mądrości, a Avalon — kraina błogości — uważany był za hojnie pokryty sadami jabłoniowymi. Często wspomina się drzewo jabłoniowe oraz złote lub odmładzające jabłka w słowiańskich bajkach, legendach, pieśniach obrzędowych i zaklęciach. Lecz najbardziej znane są nam opowieści o jabłkach z mitologii antycznej. One najbardziej wpłynęły na znaczenie symbolu. Właśnie ten złocisty owoc podarowała Gaja-Ziemia bogini Herze w dniu jej ślubu z Zeusem. Dlatego przez długi czas w Grecji jabłko było symbolem miłości; nowożeńcy dzielili na pół jabłko i zjadali. Hans Memling. Madonna z Dzieciątkiem. 1487

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

ARTYSTA I PROWINCJA: KTO JEST WINNY?

— Mimo że dzisiaj wydanie książki nie stanowi problemu i niektórzy uważają, że jest to nawet łatwe, podsumowaniem Pani 30-letniej działalności na niwie literackiej stało się dopiero czwarte wydanie Pani poezji. Co, Pani zdaniem, jest niezbędne, aby publikować? — Nie jest tajemnicą, że aby wydać choćby niewielki tomik poezji w nakładzie tysiąca egzemplarzy, potrzebne są znaczne środki. Moje nazwisko, na przykład, ani razu nie trafiło na listę czy do programów, które przy wsparciu władz gwarantowały ukazanie się książek naszych bukowińskich autorów. Co prawda, pewnego razu władze obwodowe wyasygnowały mi 800 hrywien na wydanie tomiku, ale pieniądze zniknęły na szczeblu obwodowego zarządu kultury. Dla mnie do dziś pozostaje tajemnicą ich zniknięcie. Drogi zaś zdobywania funduszy na wydanie książek dzisiaj mogą być różne. Można skutecznie „usiąść na ogonie” jakiejkolwiek partii albo wyjechać z prowincjonalnych miast i wsi. No, można jeszcze wyjechać do pracy do Włoch czy Hiszpanii. Być może komuś uda się własnymi siłami wydać jedną książkę, ale na prowincji z tą jedną książką debiutant może nawet zginąć jako pisarz. Bo w prasie nie pojawi się ani jeden odzew na jego dorobek. — Czy zniknęli u nas krytycy literaccy? — Dzisiaj wydrukowanie komunikatu, odzewu, artykułu czy recenzji o nowej książce również kosztuje pieniądze. I jest to niemały problem, bo w regionach nikt dzisiaj nie śledzi procesu literackiego. Cała warstwa współczesnej literatury pozostaje poza uwagą krytyki, a co za tym idzie — i szerokiego ogółu, i może zostać utracona. — Czym więc dla pisarza na prowincji jest wydanie nowej książki? — Stwierdzeniem faktu, że coś zrobił w określonym przedziale czasu i że w sensie twórczym wciąż żyje. Nie chodzi tu ani o zysk finansowy (bo na tysięcznym nakładzie się nie zarobi), ani o twórczy, ponieważ recenzje czy odzewy pisze się przeważnie za pieniądze. — Kto pomógł Pani w wydaniu tego tomiku? — W ubiegłym roku obwodowa administracja państwowa przeznaczyła na wydawnictwa książkowe 120 tysięcy hrywien. Do tego czasu w obwodzie przeznaczano, z reguły, w granicach 20 tysięcy hrywien. To jedyny rok w mojej pamięci, kiedy tak duża suma została przeznaczona na wydawnictwa książkowe. I, na szczęście, trafiłam do tego programu. Książka ujrzała światło dzienne dzięki byłemu gubernatorowi Mychajle Romanowiwi i merowi Czerniowiec Mykole Fedorukowi. W tym roku przeznaczono tylko 24 tysiące na wydanie książek współczesnych autorów, klasyków i dla dzieci. Znowu stoją w kolejce do wydania J. Fedkowycz, O. Kobylańska... Co prawda, w ostatnich dniach przy doprecyzowaniu budżetu rada obwodowa podjęła decyzję o przeznaczeniu 40 tys. hrywien z budżetu regionu na wydawnictwa książkowe. U bukowińskich autorów pojawiła się nadzieja… — Pomimo znacznej liczby wydawnictw, czy sytuacja w dziedzinie wydawniczej nie jest lepsza? — Jeśli w czasach radzieckich pisarze zachodnich obwodów latami stali w kolejce do wydania książek w jedynym regionalnym wydawnictwie „Karpaty” w Użhorodzie, to dzisiaj tylko w Czerniowcach mamy ponad 10 wydawnictw o wysokim poziomie technicznym i dobrej poligrafii. Ale pomimo znacznej liczby wydawnictw, które pojawiły się w latach niepodległości na Ukrainie, Wiktor Juszczenko stwierdził, że dzisiaj na Ukrainie przypada na jednego ukraińskiego czytelnika 0,8 ukraińskiej książki, podczas gdy w Rosji — 8 książek, w Polsce — 20. Co daje podstawy, by mówić o normalnym, zarówno literackim, jak i wydawniczym procesie u naszych sąsiadów. Biorąc pod uwagę nasze realia, mamy podstawy, by mówić o tym, że sytuacja nie tylko znacznie się pogorszyła, ale i o tym, że wciąż nie mamy polityki państwowej wobec wydawnictw książkowych. — Dzisiaj w ukraińskim społeczeństwie obserwuje się prognozowany przez politologów jeszcze podczas rewolucji odwrót, ogólne niezadowolenie z nowej władzy i jej działań w dziedzinie kultury. Pani również odczuwa coś podobnego? — Chyba nie, bo nie miałam co do tego szczególnych złudzeń. Rozwiała je swoim błyskotliwym przemówieniem w Radzie Najwyższej przyszła premier Julia Tymoszenko. Proszę sobie przypomnieć, wtedy nie usłyszeliśmy merytorycznego programu dotyczącego polityki humanistycznej… Przez 15 lat niepodległości żadna ekipa rządząca nie miała zrozumienia, co to jest! A nowa ekipa rządząca to profesjonaliści w sferze politycznej i ekonomicznej, ale kultury to nie dotyczy. — Dlaczego? — Bo nasza ukraińska władza do tej pory nie wie, co robić z własną polityką kulturalną. Zrozumienia, czym jest kultura narodowa, narodowe pole informacyjne, jakie jest jego strategiczne znaczenie dla rozwoju kraju, jak państwo powinno je chronić, jak w ogóle z nim pracować — nasi urzędnicy nigdy nie mieli. Dlatego ludzie, którzy doszli do władzy prawie rok temu, w wielu kwestiach działali po omacku. I, moim zdaniem, oni z jakiegoś powodu boją się ludzi twórczych. Być może dlatego kultura jeszcze dzisiaj finansowana jest według zasady rezydualnej, a związki twórcze skutecznie kończą swoje istnienie. One dzisiaj nie wypełniają nawet funkcji socjalnych. A o bronieniu interesów członków związków, ustalaniu reguł gry, na przykład na rynku wydawniczym czy rynku sprzedaży ukraińskiej książki, w ogóle nie ma mowy. Jednym słowem: jeśli inne państwa mają już wielki kapitał właśnie z intelektu, to my wciąż szukamy z jakiegoś powodu zysku w handlu, do tego cudzym towarem. I to jest chyba główna przyczyna naszego upadku, im dalej, tym bardziej. Nawet radzieccy urzędnicy dobrze rozumieli, że elitę trzeba zachować. — Co, Pani zdaniem, stoi za ludzkim niezadowoleniem i za takim upadkiem w sferze humanistycznej? — Brak polityki narodowej w państwie. Dzisiaj rezygnuje się z niej na wszystkich szczeblach. Jeśli w latach 90., o których mówiliśmy, Ruch, słowa „narodowy”, „patriotyczny” brzmiały jak hymn narodu, jak oda do naszych oczekiwań, to dzisiaj partie polityczne boją się w swojej nazwie używać słowa „narodowy”... Ruch obecnie jest gdzieś na peryferiach ukraińskiej polityki. A przecież to ludzie, którzy tę ideę narodową prowadzili jeszcze na długo przed naszą niepodległością i bronili jej od pierwszych jej dni. Czornowoła zniszczyli, partie narodowo-patriotyczne rozbili. Dzisiejsi zaś politycy skupieni są, z reguły, na ekonomii, na podziałach własności. I są pewni, że państwo można zbudować tylko za pomocą dźwigni ekonomicznych i wpływów. I to jest jedna z przyczyn, dlaczego wciąż nie mamy polityki narodowej w państwie, a współczesne nowo powstałe partie polityczne nie mają podstaw ideologicznych. Chce się zacytować słowa Bohdana Stupki z jego wywiadu: „Nieszczęśliwy jest ten naród, który na łamach gazet czyta tylko o politykach, a nie o artystach”. — Jakie są pozytywne osiągnięcia nowej ekipy rządzącej? — Podoba mi się otwartość tej władzy i to, że stało się więcej wolności słowa. — Bukowinę opuszczają talenty. Co to jest? Tradycja czy konieczność, aby zaistnieć? — Migracja i redystrybucja intelektualnych sił wytwórczych w kierunku centrów administracyjnych i dużych miast odbywają się nieprzerwanie i wszędzie. Tylko w ciągu ostatnich dziesięciu lat Kijów powiększył się prawie o ćwierć miliona intelektualistów, którzy w ukraińskich prowincjach, z reguły, egzystowali na prawach wyrzutków. Jeden po drugim w swoim czasie opuścili Bukowinę Dmytro Hnatiuk, Mychajło Tkacz, Stepan Sabadasz, Iwan Mykołajczuk, Sofija Rotaru, Mykoła Mozhowyj, Sofija Majdanśka, Taras Unhurian, Lilija Sandulesa, Ivo Bobul, Aurika Rotaru, Karolina Kujek (Ani Lorak), Kateryna Bużynśka, Wasyl Wowkun, Lidija Żuk, Marija Matios, Petro Maha, Mychajło Wojczuk, Hałyna Tarasiuk, Dmytro i Nazarij Jaremczukowie, kilkudziesięciu naukowców, polityków. Wtedy, pięć lat temu, kiedy Wasyl Wowkun powiedział, że „Czerniowce to akwarium bez wody”, jego wyznanie nie tylko mnie zdziwiło, ale i zszokowało. Jednak dzisiaj przekonałam się: Wasyl miał trzykrotną rację. — I to przekonanie zrodziło takie wersy? Ten kwiat, co jeszcze został w Czerniowcach, Jest go garstka – kwiatu z czeremchy. Nadchodzi mróz i wbija w serce gwóźdź – Cienki i długi – jak nocne godziny. To ostrze bije tam, w głębi, Gdzie, może, jest duszy pręcików wczesność, Gdzie lodem pokrywa się na dnie Wiosny w kryształowych żyłkach czekanie. Ten kwiat, co jeszcze został w Czerniowcach, Go wiatr unosi za ogrodzenie, Gdzie chodzą białe cienie w rudnikach, Gdzie czarne ręce wiekowego sadu... Dokąd nam przychylić ten kolaż – Czeremchę w mroźnej woalce? Tu dyszy on – bezceremonialny strażnik Poetyckiej pieśni na sztylecie. – Raczej od uświadomienia sobie tej atmosfery akwarium, w którym my tu żyjemy. Przecież artyści – to ludzie z obnażonym nerwem, którzy zawsze boleśnie reagują na swoją zawodową niepotrzebność. A w Czerniowcach do dziś święcie zachowuje się tendencja do wyznaczania “niezbyt pożądanych nazwisk”. I naturalnie, że artyści ją stale odczuwają i odpowiednio uwalniają terytorium. Przecież dla nich ważne jest bycie usłyszanymi, przeczytanymi, zrozumianymi, dlatego jadą tam, gdzie ich i usłyszą, i przeczytają, i zrozumieją. Dzisiaj od nas do Kijowa pojechał Pawło Dworski. Dlatego dusza i rodzi takie wiersze: POŻEGNANIE Z BUKOWINĄ Układają cenniki wszystkim, Kto jest jeszcze w mieście. A na placu głośnym Pieśni troiste. Skwierczą cymbały, jak w ogniu Niedźwiedzie sadło. My tu w tłumie sami – Nas skrajnie mało. Jak dobrze być pośród tych Rzeźbionych liści, Sercem czystym, złotym, Drobnym naszyjnikiem... Tam, gdzie nie piszą cenników Dwaj supości, Gdzie nie przypisują grzechów Trzej marnotrawcy. Gdzie nas tak mało, jak szarotek, I te zrywają. Nad cichym zmierzchem jodeł Cymbały grają. – Dzisiaj ukraińska stolica przejęła inicjatywę Moskwy. Jaki będzie w takich realiach przyszły los regionalnych centrów i małych miast? – Stolica pochłania cały prowincjonalny potencjał intelektualny. Ona koncentruje u siebie wszystko co najlepsze i kosztem tego rozwija się ekonomicznie, naukowo, a także wzbogaca się na poziomie kultury i sztuki. W stolicy wielka przyszłość. Ale straszna przyszłość czeka ukraińską prowincję. Już dzisiaj mamy smutną statystykę, która świadczy: co roku na Bukowinie znika jedna wieś. Jeśli zaś prowincja jeszcze straci regionalną inteligencję, która jest zdolna formować ideę narodową oraz normy moralno-etyczne w społeczeństwie, to zamieni się ona jeszcze w duchową pustynię. Rozmawiała Maria WYSZNEWŚKA, m. Czerniowce z * * * Bierzcie tę broń. Ja ją oddam, Ja – nie żołnierz, ja – scytyjska kobziarka, Ja chcę z polem być sam na sam, Ja chcę z niebem być ptakowi równa. Skrzydłem dotknąć chmurę do czoła, Skrzydłem przewracać promienie i wody I upaść w aksamitki kraj wsi Albo na przechylone ogrody. I chwilę nasycić się. I wchłonąć chwilę. Bierzcie tę broń, ja do niej nie pasuję, Za mną las wierzchołkami szumi, Ze mną dwie doby głosi chmura. ROMANOWI SZYCHEWICZOWI Ci bohaterowie już stali się trawą, Ścięgnami jesiennych grzybni, Jedynie dzięcioł stuka: “Do boju!” Pod świerkowym suknem całunów. Odpływa historia honoru, Odlatuje niepokorności klin: I sterczy na górskim rozstaju Siwy sotnik. To – brzoza jedna. W ziemiankach zgasły płuca, W kryjówkach – spróchniały kości. Gdzie wy, dzieci huculskie, zielone, Gdzie szybkich przewodniczek warkocze? Ukradkiem ktoś wspomni was cicho, W zapiecku, w zabitej wsi, I zaszlocha w strychu wichura, I zapłacze łza w popiele. Kto jeszcze płacze – ten duszy nie zgubi. Kto smuci się – ten pamięci nie zatraci. Ten bez zysku Ukrainę kocha, Ten bez niej ani raz nie odetchnie. 06.09.05. Czerniowce * * * Uciekać, uciekać, uciekać, Od szarych murów i marności, Lecz jak zostawić Karpaty, Tyś przecież niby karpacki poeta. I niby z czarnych jagód twoja krew, I mowa twoja od otaw, Gdzie w październiku parzą się owce, Gdzie księżyc gwiazd połknął. Uciekać, uciekać, uciekać! Za morze, za góry, za las I chmurę za grzywę złapać, I upaść z nią w zacier. Gdzie bełta gliną żaba, Gdzie mokną snopki trzody, Gdzie konik ze szczytów Perkałaby Napić się chce wody. Uciekać i schronienia szukać, Zaryć się w ziemię, jak kret, I tam, między korzeniami poznać, Jak dobrze urządzony świat. Wira KYTAJHORODŚKA “Czerniowce – to akwarium bez wody”, – właśnie tak jeszcze pięć lat temu scharakteryzował atmosferę miasta w wywiadzie dla gazety obwodowej “Bukowinśke wicze” obecnie zasłużony działacz sztuki Ukrainy Wasyl Wowkun. O tym i nie tylko prowadzimy rozmowę z redaktor naczelną gazety, członkinią Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy oraz Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, poetką Wirą KYTAJHORODŚKĄ. A powodem spotkania stała się prezentacja jej nowego tomiku poetyckiego “Łowienie wiatru”, która odbyła się pod zasłonę jesieni w stołecznym Domu Pisarzy.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

FENOMEN WASYLA ILLIASZENKI

OSOBOWOŚĆ czy to już ta szczęśliwa pora nauki we Wszechzwiązkowym Państwowym Instytucie Kinematografii — WGIK-u?! Odleciała już na poetycki Olimp i w Noosferę — Świat Ducha, Mądrości i Miłości — wysokopoetycka Dusza niezapomnianego, burzliwego Mykoły Winhranowskiego — współmyśliciela, przyjaciela i druha Wasyla Illiaszenki. Byli oni, świadomi Ukraińcy, w nauce u różnych sławnych mistrzów. Winhranowski u Ołeksandra Dowżenki, a Illiaszenko — u Serhija Gierasimowa. Do pracy dyplomowej Wasyl Illiaszenko upodobał sobie scenariusz Liny Kostenko „Sprawdźcie swoje zegarki”, który zwyciężył w republikańskim konkursie na najlepszy scenariusz. Takiego filmu nie ma, ale on był. Najdokładniej świadczy o tym sam Illiaszenko: „Był nakręcony i zmontowany materiał — 2000 metrów. Potem było w 1966 roku Biuro Polityczne KC KPU. Po czym już niczego nie było. Materiał filmu — 25000 metrów — został spalony przez kagebistów na terenie studia Dowżenki w specjalnych beczkach na oczach reżysera, a 2000 metrów zmontowanego filmu nikt więcej nie widział. Zagadkowo zniknął też znany tryptyk A. Fużenki — „Golgota”, który rzeźbiarsko przedstawiał trzech ukrzyżowanych ukraińskich poetów: Wołodymyra Bułajenkę, Fedora Szwindina oraz Łeonida Łewyckiego. Ze wszystkim było skończone jednocześnie: ze scenariuszem znanej poetki, z reżyserem i filmem. Co prawda, Łeonid Osyka, ratując jednostkę produkcyjną, nakręcił na tym materiale film „Kto wróci — do kocha”, ale Lina Kostenko nie uznała go za swój, a Iwan Mykołajczuk odmówił tam grania, ponieważ stylistyka filmu nie była jego… Serhij Gierasimow, który przyjeżdżał do studia oglądać materiał swojego ucznia, początkowo dobrze przyjął materiał, lecz po wyjeździe w towarzystwie zastępcy przewodniczącego Komitetu ds. Kinematografii O. Łewady do KC KPU, ze łzami w oczach powiedział swojemu uczniowi, że już niczego nie da się uratować, film zginął… Scenariusz był poetycki. Była w filmie niezwykle ciekawa „odyseja ducha” o poetach, którzy poszli na wojnę i nie wrócili. O losie poezji na Ukrainie. O wojnie. O miłości. O znęcaniu się władzy nad poetami. Scenariusz zawierał w swojej tkance i poezję, i mistycyzm, i ciekawe wygięcia formy, i niezwykły wątek: wszak po wojnie martwi poeci wrócili do Kijowa żywi, przyszli do Związku Pisarzy z prośbą o przyjęcie ich do Związku. Były tam i nowatorskie poszukiwania, zwłaszcza w scenie „Trendelenburg”, gdzie faszyści przetaczali krew z jeńców wojennych do specjalnych naczyń przez strzykawki. W scenie „Golgota” każdy poeta, zabity na wojnie, przychodził i stawał na swój krzyż. Brzozowe szubienice z powieszonymi płynęły obok Kijowa, i ci powieszeni byli jeszcze żywi. W scenie „Czytanie wierszy” poeta Wołodymyr Bułajenko — grał go Iwan Mykołajczuk — czytał poezje o wieczności na cmentarzu przy grobach M. Hruszewskiego i strzelców siczowych. A w „Domu obłąkanych” poeci z krzykiem „Niech żyje Stalin!” wyskakiwali przez okno w dół na bruk. Niezwykłe były także postacie filmu: „Człowiek, który zamiata Kulę Ziemską”; „Człowiek, który jest za tą władzą, która jest u władzy”; „Jarema Jaskażuk. Młynarz. Z tego kozackiego rodu, czyj pradziad jeszcze, kiedy Turcy sadzali go na pal, wykrzyczał: „A ja jednak powiem!” I jego żona, która zarżnęła koguta”. I był w scenariuszu równy, bezstronny głos obiektywnego czasu: „Towarzysze, sprawdźcie swoje zegarki. Widzieliście ludzi, zaangażowanych w historię narodu...” WARTO WIEDZIEĆ zamek w Olesku, co na Lwowszczyźnie, — wybitny zabytek architektury XIV— XVII wieków, który wznosi się na stromym wzgórzu, przyciągając nie tylko turystów i Stylistyka poetyckiego, nowatorskiego, dość skomplikowanego i w słowie, i w dramaturgicznej konstrukcji scenariusza dawała możliwość reżyserowi dla artystycznych objawień, dla realnych poszukiwań w formie i eksperymentów, dla stworzenia filmu-requiem, filmu-poemu. Czym reżyser i skorzystał w pełni. Za co i zapłacił. Nie trzeba myśleć, że Biuro Polityczne chciało rozprawić się z buntowniczym filmem po prostu tak, od niechcenia, że niczego kramolnego, niedozwolonego metodą socjalistycznego realizmu tam nie było, i decyzja została przyjęta w pośpiechu, bezmyślnie, na próżno. Wszystko tam było. I forma, która przeważała nad treścią, i treść, która nie była dozwolona w tamtych czasach. I poszukiwania, eksperymenty. I wyrafinowanie języka filmowego. I poetyckie zaszyfrowania: metafory, symbole, tropy. To na co liczyli autorzy filmu? Na to, że takiego filmu nikt już zabronić nie będzie mógł, że sztuka sama przebije sobie drogę. Że zwycięzców się nie sądzi. Wszak nie było zdrowego rozsądku w tym, żeby zniszczyć taką pracę, spalić ogniem i puścić z dymem… Takie wrażenie, jakby wszystko zabrał sam diabeł! Chcieli na zawsze zakopać reżysera, uczynić ogólnoukraińskie pośmiewisko, zemścić się na wybitnej poetce za nieakceptowalny dla nich światopogląd, że film nie jest charakterystyczny dla Ukrainy i dla studia. Autorzy niczego się nie bali, mając nadzieję, że film sam się obroni, postoi za sobą — nie bywa inaczej… Bywa! Jeszcze jak bywa! W imię totalitarnej ideologii, w imię ideologicznej stabilności i niezawodności kierownictwa sztuką można poświęcić i niezwykły film, i ludzkie losy. Lina Kostenko na zawsze, niestety, odeszła z kina. Jak nie ciężko w poezji, to w kinie jeszcze ciężej. Strata dla nowej ukraińskiej sztuki filmowej, która dopiero zaczynała się w latach 60., jest ogromna. Wszak właśnie scenariusz „Sprawdźcie swoje zegarki” był najbardziej poetycki dla „poetyckiego kina”, które właśnie się odradzało. Reżyser po tej katastrofie tak i nie podniósł się z kolan… Była jeszcze jedna strata: rola Wołodymyra Bułajenki, niezagrana przez Iwana Mykołajczuka. Rola, która była mu bliska duszy i sercu, bardzo bliska duchem. Co działo się w duszy Wasyla Illiaszenki w tamtym czasie, a i później, mało kto może pojąć. Tylko przypadek, a raczej Boża Opatrzność uratowała go od samobójstwa… Nie od urażonej dumy, a od twórczego losu, zacisnąwszy zęby, napisał kilka książek dobrej prozy artystycznej, — przy tych książkach miałem szczęście być redaktorem, — i został członkiem Związku Pisarzy. Potem w wieczną niewolę wzięła go Poezja. Wszak, w istocie, i poetyckie kino zaczynał od poetyckiego scenariusza „Zegarków”. Kino, które jakoby się nie odbyło, bo zniszczone. To później pojawił się Paradżanow z „Cieniami zapomnianych przodków” według powieści naszego miłośnika słońca Mychajła Kociubynskiego, przez co i srogo zapłacił, chociaż film zdobył najwyższe międzynarodowe nagrody. Jeszcze w czasie — nieprzemijająca twórczość Jurija Illenki, Iwana Mykołajczuka… Dalej Illiaszence także, uważaj, Bożą Opatrznością przyszło być już tolerancyjnym sekretarzem komitetu partyjnego i głównym redaktorem studia Dowżenki i, co wyjątkowo ważne, wykładowcą i kierownikiem katedry sztuki filmowej w Instytucie Teatralnym imienia Karpenki-Karego. W dopiero co wydanej poetyckiej książce „Łzy słońca” Illiaszenko sam świadczy o sobie: „Po wąsatej dyktaturze nastąpił feudalizm Chruszczowa i Breżniewa, kiedy poddani kochali kraj zwycięskiego socjalizmu, jak swoją własną chatę, i pracowali w kołchozach jako państwowi chłopi pańszczyźniani, a my, dzieciaki, zbieraliśmy kłosy, oddawaliśmy państwu, głodowaliśmy i cieszyliśmy się. Aż do zwycięstwa „demokracji”… Takie istnienie na świecie wyciosało ze mnie fenomen dziwny: odlew niewolnika i buntownika, mieszankę pokory i niepokory, co, między innymi, zapewne, jedno i to samo. Kadr z filmu „Sprawdźcie swoje zegarki” (Wołodymyr Bułajenko — I. Mykołajczuk, narzeczona — T. Koroluk) Fenomen okazał się tragicznie śmieszny. I niepowtarzalny, bo w tak durnowatym odcinku historii raczej nie przyjdzie żyć żadnej innej istocie. A dlatego całe życie czułem, że istnieję w jakimś dziwnym, widmowym świecie i w jakimś nieprawdopodobnym kraju. Całe życie o coś pytałem i szukałem, buntowałem się i klęczałem, próbowałem znaleźć prawdę i poznać świat, zasłonięty przede mną to żelazną kurtyną, to wąsami wodza… Tylko mój dobry nauczyciel Serhij Gierasimow oraz jeszcze kilka duchowych osób — M. Winhranowski, H. Szpalikow, Klara Łuczko — zaszczepili we mnie wiarę i poczucie artysty. Reszta przekonywała, że jestem po prostu przypadkowym w sztuce wieśniakiem, który dziwnie oderwał się od swoich kur i krów oraz zajął się nie swoją sprawą… Dlatego też moje najbardziej chimeryczne i zdumiewające poszukiwania oraz odkrycia w filmach zawsze odbierano jako przypadek, ze złośliwym zdziwieniem i irytacją. Na moje obrazy mało kto zwracał uwagę, — częściej je cięto, szarpano, znęcano się nad nimi, jak nad bezbronnym kaleką… Nie obrażam się, orzę swoją niwę, bo tak mi wychodzi, bez tego nie mogę, a co wydaje się z boku — Bóg jeden święty wie…” Drogi Wasylu Wasylowyczu! Taka już niwa przez Pana zaorana, że padnę na kolana! Przecież wszystko, co Pan zrobił do tej pory, — to nieogarniony ciężar artystyczny nadludzkiej siły! Ogromny instytut powinien był stworzyć obiektywną i patriotyczną „Historię ukraińskiej sztuki filmowej”, „Teorię sensów kina światowego” w siedmiu tomach, a Pan zrobił to sam! A przecież jeszcze — filmy fabularne, książki prozy, poezji… Fenomen twórczej natury na tym właśnie polega, że nie da się jej zniszczyć, zakopać, zatkać jej ust. Motywy z „Zegarków” powtórzyły się po wielu latach w filmie „Obietnica”, ale nie było już obok Liny Kostenko… Twórcze siły Iljaszenki wybuchły w czymś innym. Po raz pierwszy wyszła „Historia ukraińskiej sztuki filmowej”, która obejmuje cały okres (1893—2003 lat) ukraińskiego kina. Książka ma swoją oryginalną koncepcję, traktowanie wydarzeń, odkrywa wiele nieznanych dotąd dokumentów, powołuje się na istotne źródła, co czyni opowieść, podsumowania i uogólnienia naukowo-historycznymi, poznawczo niezbędnymi, społecznie dojrzałymi. Autor niezwykle odpowiedzialnie i systemowo obejmuje i przemyśliwuje złożony proces rozwoju sztuki filmowej na Ukrainie, opowiada o losach poszczególnych ludzi i filmów, prowadzi czytelnika przez złożoną, momentami dramatyczną drogę, którą przebyła nasza kinematografia w swoim stuletnim okresie… A co dopiero mówić o siedmiotomowej „Teorii sensów kina światowego”! Tego nie ma żadna kinematografia świata! Każdy kraj mógłby szczycić się takim dorobkiem, gdyby go posiadał. Bo gdzie jeszcze spotkacie pod jedną okładką cały modernizm XX wieku i jego teoretyków, estetykę i filozofię kina, a do tego jeszcze to, jak ono powstaje (tom „Księga reżyserii”). Tytuły tomów mówią same za siebie: „Awangarda kinematograficzna”; „Filozofia światowych społeczeństw i kinematografii”; „Estetyka kina i sztuk składowych kina: malarstwa, muzyki, literatury”; „Szczytowe osiągnięcia kina światowego” (analiza najlepszych filmów światowej sztuki filmowej); „Praktyka kina: „Księga reżyserii”; „Praktyka kina: „Filozofia i estetyka sztuk ekranowych”... Nie będę tutaj mówił o poezji i prozie Wasyla Iljaszenki, kilku jego książkach „Etiud o kinie”, ponieważ i tak widać fenomenalność tej artystycznej osobowości w naszej Ukrainie… Mykoła STEBLINA, m. Kijów

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

OLESKA TWIERDZA I DZIESIĄTKA

krajoznawców: jeszcze u zarania naszej kinematografii kręcono tu zdjęcia i montowano kadry do filmów „Janko Muzykant i tajemnica królewskiego zamku”, „Dzikie łowy króla Stacha”. Jeśli chodzi o ten ostatni film przygodowy, to jego twórcą było studio „Białoruś-film”. I co ciekawe: autorzy filmu zaprosili do zdjęć młodych dżokejów ze szkoły jeździeckiej ówczesnego kołchozu „Prawda” w rejonie brodzkim. Przez kilka tygodni, ubrani w starodawne żupany, czapki, uzbrojeni w pistolety i szable, galopowali na rasowych koniach miejscowi jeźdźcy. O czułej i dramatycznej historii miłości dwóch już nie najmłodszych serc opowiada film „Błąd Honoriusza de Balzaka”. Francuski powieściopisarz i polska hrabina Ewelina Hańska pragnęli połączyć swoje losy. Lecz dopiero po siedemnastu latach od czasu ich pierwszego spotkania w końcu wzięli ślub w kościele Świętej Barbary, który znajduje się w Berdyczowie na Żytomierszczyźnie. Pamiętacie epizod z filmu, kiedy w wieczornym zmierzchu obok starodawnej twierdzy przejeżdża kareta, w której pisarz śpieszy do ukochanej do wsi Wierzchownia, gdzie znajdował się jej rodzinny majątek? Prototypem tej twierdzy był zamek w Olesku. Równo ćwierć wieku minęło, odkąd pracownicy Kijowskiej Studii Filmowej imienia Ołeksandra Dowżenki przystąpili do pracy nad wieloodcinkowym filmem na podstawie powieści Ethel Lilian Voynich „Szerszeń”. I planem zdjęciowym był również zamek w Olesku. Do roli głównego bohatera zaproszono w tamtym czasie studenta Kijowskiego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej imienia I. K. Karpenki-Karego, Andrija Charytonowa. Postać kardynała Montanellego, złożoną i pełną tragizmu, wcielił na ekranie znany reżyser, aktor ukraińskiego pochodzenia Serhij Bondarczuk, znany nam przede wszystkim jako twórca epopei filmowej „Wojna i pokój”. Pamiętacie, za ten film artysta został uhonorowany prestiżową nagrodą „Oscar”. Zarówno kino, jak i muzea to świat duchowego życia człowieka, to nasza historyczna pamięć, którą trzeba zachować. Ihor BIDIUK, wieś Josypiwka na Lwowszczyźnie

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

przez Dniepr”, “Ulica na wsi” — zaprezentowane na wystawie płótna artysty demonstrują nie tylko ówczesną malowniczą Ukrainę (co już samo w sobie jest interesujące), dają one możliwość prześledzenia procesu ewolucji malarza, w którego twórczości nie tylko rozwiązywane są adekwatne dla epoki problemy perspektywy, ale jednocześnie dokonuje się przejście od klasycystycznego traktowania światła, od światłocieniowych kontrastów, właściwych romantykom, do zupełnie nowej jakości: równomiernego rozproszenia światła i cienia, co nadaje krajobrazom wewnętrzny ruch. Światło (lub światło odbite w kolorze), jego źródło, zawsze było najważniejsze dla najbardziej utalentowanych. Swego czasu J. Constable pisał, że niebo jest źródłem światła w przyrodzie i dominuje nad wszystkim. A jeszcze wcześniej, według wniosku U. Eco, estetyka proporcji nie mogła wyjaśnić istnienia doświadczenia jakościowego, tego, co średniowiecze czuło w odniesieniu do koloru i światła. Tak św. Bonawentura pisał: “O! Jakie promieniowanie rozlewa się wtedy, gdy czystość wiecznego słońca oświeca dusze, otulone chwałą...”. Wielki przyjaciel Szternberga i wielki artysta Szewczenko pragnął oświecić tym światłem ludzkość, swoją Ukrainę. Oświecić. W jeden sposób jako malarz, w inny — jako Poeta. Było to światło najwyższej jakości, estetycznej, humanistycznej. Z okresu włoskiego zaprezentowano obraz “Okolice Rzymu” (“Akwedukt w Tivoli”): przez łuk starożytnego akweduktu widać błękitną dal. Niedaleko stąd, w Rzymie, odleciała dusza artysty, wznosząc się w powietrzną perspektywę, którą tak wspaniale potrafił odczuć i oddać w dziele. A Taras Szewczenko, przeżywszy zesłanie i zachowawszy w sobie światło słońca pośród piekła, nie raz zwracając wzrok ku niebu, które, jak wiadomo, jest kluczem do zrozumienia wszystkiego, powrócił. Tylko na kilka lat. Zachodził do wspólnego przyjaciela Apolona Mokryckiego (wówczas wykładowcy Moskiewskiej Szkoły Malarstwa), gdzie w tamtym czasie przechowywano wiele dzieł Wasyla Szternberga. Zachodził, aby popatrzeć na to, w czym zostawił swoje światło, jak mawiał sam poeta, “prawdziwy artysta”, “aniołopodobny Wila”. “Niedawno malowałem pewnego chłopca... kiedy się uśmiechnie... jakby cały świat uśmiechnął się wokoło”, — dociera do nas z XIX wieku. Niech uśmiechnie się świat. „Wielkanoc w Małorosji”), otrzymując złoty medal I stopnia oraz rzadkie wyróżnienie — diamentowy pierścień. W ekspozycji wystawy zaprezentowano także kilka dzieł (akwarele, rysunek oraz litografię według akwareli) artysty, które poświadczają jego umiejętność oddania nie tylko osobliwości kraju, etnograficznej barwności i kolorytu, ale także ducha narodu. Nie bez powodu w jednym z ówczesnych wydań zaznaczano: “Możliwe, że będzie on naszym Teniersem, ale Teniersem współczesnego świata i oświaty..., zdoła oddać głębię duchowego świata narodu”. Demokratyzm, humanistyczny kierunek, właściwie głębokie człowieczeństwo i szacunek do człowieka jako równoprawnego i, rzec można, równie odpowiedzialnego składnika szeregu: człowiek—przyroda—wszechświat pociągały Briułłowa, Szewczenkę, Szternberga w dziełach artystów–poprzedników, zwłaszcza XVII w. Łączyło ich pragnienie terminowego, należytego przemyślenia warstw kultury. Briułłowowi otworzyć się jeszcze pełniej. Autoportret. 1838—1840 r. Tetiana Czuiko

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

NA PAMIĄTKĘ SZTERNBERGOWI

ARTYSTYCZNE ROZDROŻA „...wartość każdej cywilizacji i każdej nauki polega na tym, że zwracamy się do nich w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania teraźniejszości” — zauważył Umberto Eco. Spróbować znaleźć takie odpowiedzi w dorobku XIX wieku można na wystawie „Na pamiątkę Szternbergowi”, która, zbudowana na eksponatach z kolekcji Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki oraz Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy, została otwarta w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki. 8 listopada, 160 lat temu, przerwało się życie wybitnego artysty, któremu wróżono wielką przyszłość, w którym pokładano nadzieje, między innymi jako w twórcy szkoły malarstwa w ówczesnej Ukrainie. Wasyl Szternberg miał 27 lat. Etniczny Niemiec, urodzony w Petersburgu, w wieku 17 lat zostaje uczniem Akademii Sztuk Pięknych (właśnie zreformowana klasa malarstwa pejzażowego Maksyma Worobjowa, który w istocie połączył oddzielne klasy — malarstwa perspektywicznego i krajobrazowego — w jedną). Pod koniec września 1838 roku Szternberg blisko zaprzyjaźnił się z akademikiem Tarasem Szewczenką. Przyszli artyści nawet zamieszkali razem. Świadectwem tej wzruszającej przyjaźni są przedstawione w ekspozycji wystawy wizerunki poety, wykonane przez Szternberga. Są to głównie szkice portretowo-rodzajowe, nacechowane zarówno subtelnym humorem, jak i karykaturalne. Wiadomo, że młodego artystę malarstwo rodzajowe pociągało na równi z pejzażowym. Rzadką zdolność do gatunku rodzajowego zdradzały rysunki i karykatury, które tworzył od momentu wstąpienia do Akademii (zadziwiał tym swoich przyjaciół i wykładowców). Jeśli chodzi o przyjaciół, Szternberg przyjaźnił się głównie ze starszymi. Przynajmniej poważna przyjaźń łączyła go z Karłem Briułłowem, a później, we Włoszech, z Aleksandrem Iwanowem; tam też często rozmawiał z Mikołajem Gogolem. Wśród rówieśników najbardziej zaprzyjaźnił się właśnie z Szewczenką, starszym zaledwie o cztery lata. Zapewne zbliżyły ich nie tylko młodzieńcze zabawy, takie jak „karykaturalne tańce z maskaradą, w której zawsze wyróżniał się Wasyl Iwanowicz Szternberg” (według wspomnień rzeźbiarza Mikołaja Ramazanowa). Nie tylko wspólne życie, o czym opowiada na przykład rysunek „Zamiast herbaty ogoliliśmy się” (obaj przyjaciele zawzięcie golą się przed lustrem). I nawet nie tyle to, że wyróżniali się poziomem talentu i rozumieniem sztuki. Ten sam Mikołaj Ramazanow tak wspominał rozmyślania młodego Szewczenki: „Czego on tylko nie przegadał o sztuce, czego on nie wyjaśniał nam w tych niezapomnianych rozmowach, po których spojrzenie każdego z nas jaśniało i pragnienie tworzenia ściskało pierś?”. Łączyło ich podobne odczuwanie świata, które było podstawą do różnicowania sztuki przeszłości, „wypracowania” poglądów na drogi rozwoju sztuki, wizji jej w przyszłości. Bo był jeszcze, jak powiedziano, trzeci — wielki Karł. Właśnie z Briułłowem zanurzali się w świat sztuki XVII wieku, pilnie wypatrując odpowiedzi dla twórców XIX wieku. Mieli mądrego przyjaciela, który również nie tylko czerpał życiową inspirację z takiego kontaktu. Zapewne jemu też było ciekawie pielęgnować te młode talenty. A jeszcze Szternberg, jak i Szewczenko, miał swoją Ukrainę, w jego życiu także były trzy lata. Trzy właściwie lata w Kaczanówce u G. Tarnowskiego, gdzie utalentowany uczeń pracował na zlecenie Akademii — w 1836, 1837, 1838 roku. Za wykonane tam dzieła artysta został wyróżniony najpierw srebrnym medalem, później — złotym medalem II stopnia. Akademię (1838 r.) Szternberg ukończył z błyskotliwymi sukcesami (pod obrady Rady Akademii przedstawiono obraz „Oświęcenie” przeszkodziły pewne okoliczności. Szternberg, jak Szewczenko, potrafił w krajobrazie wyczuć życie przyrody, oddech kosmosu. Zresztą sztafaż w jego dziełach nie tyle służy ozdobie kompozycji, co jest tym samym uczłowieczeniem, bez którego Szewczenko nie postrzegał krajobrazu jako gatunku. Stąd słynne skrzyżowanie gatunków w dorobku W. Szternberga. Było to doprawdy nowatorskie podejście, które stało się tradycją ukraińskiego malarstwa. Dwa imiona — współbrzmienie dusz, zgodność dwóch osobowości, którym pisane było czuć ostrzej, widzieć dalej, rozumieć głębiej. Zatem nie dziwi, że w lipcu 1840 r. (przed wyjazdem przyjaciela — jako stypendysty Akademii — do Włoch) Szewczenko napisze na egzemplarzu „Kobziarza” (w którym Szternbergowi dedykowano poemat „Iwan Pidkowa”), znany wiersz-dedykację: „Pojedziesz daleko, Zobaczysz wiele, Zapatrzysz się, zatęsknisz — Wspomnij mnie, bracie!”. Bo to wydanie było jednak także Szternberga: właśnie jemu przypada jedyna oprawa graficzna zbioru — akwaforta — frontyspis „Kobziarz z przewodnikiem”. Ale przed Włochami jeszcze — do Ukrainy: „Kaczanówka”, „Przeprawa przez... PAMIĘĆ Autoportret. Drzeworyt W listopadzie na terenie Muzeum-Rezerwatu „Cmentarz Łyczakowski” we Lwowie odbyło się ponowne pochowanie prochów wybitnego ukraińskiego artysty Jakowa Hnizdowskiego. W ceremonii uczestniczyli znani działacze sztuki Ukrainy, przedstawiciele społeczeństwa, władz, krewni i mieszkańcy wsi artysty. Jakow Hnizdowski — wybitny ukraiński grafik, malarz i autor prac z zakresu historii sztuki — zmarł w Nowym Jorku 8 listopada 1985 roku w 70. roku życia. Urna z jego prochami przechowywana była w kolumbarium Katedry Episkopalnej św. Jana Teologa. Podczas ponownego pochówku na Cmentarzu Łyczakowskim wystąpili przewodniczący podkomitetu

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

POWROT JAKOWA GNIEZDOWSKIEGO

Verkhovnoi Rady Ukrainy z pytań kultury Mykoła Żulynskyj, poseł na Wiec Ukrainy Myhajło Kosiw, poeta Ihor Kałynec… Wzruszające słowo wygłosił także bratanek artysty pan Jakiw Gniezdowski, na zaproszenie którego do Lwowa przybyli rodacy ze wsi Pyłypie na Tarnopolszczyźnie. Może to brzmi zbyt dosłownie, popraw się poprawnie: poprawka niżej. Wywodzi się z prawdy, że poseł Ukrainy Myhajło Kosiw i pisarz Ihor Kałynec zabrali głos w podniosłej atmosferze. Nieprawidłowe zdanie powyżej zostaje w tekście jako pomyłka i poniżej pełny tekst poprawny. Kwitnące irysy. Akwaforta pochówku należy do autora tych słów, który został współwykonawcą testamentu wielkiego artysty. Ostatecznie te starania uwieńczyło sukcesem przede wszystkim dzięki niestrudzonym wysiłkom dyrektorki Kancelarii UKKA w Kijowie Wiktorii Hubskiej. Musimy jednak przyznać, że nawet teraz nie mamy możliwości godnego upamiętnienia niezapomnianego wizerunku Jakowa Gniazdowskiego, gdyż pomnik na jego grobie jeszcze nie został ustawiony. Planujemy zainicjować przed Ministerstwem Kultury Ukrainy przeprowadzenie konkursu na stworzenie pomnika Jakowa Gniazdowskiego na jego grobie, a także organizację wystaw jego dzieł w różnych regionach Ukrainy, aby zapoznać szerokie kręgi ukraińskiej opinii publicznej, zwłaszcza młodzież, z chwalebnym dorobkiem znanego artysty. Gniazdowski kontynuuje tradycję wielu innych amerykańskich imigrantów, którzy połączyli artystyczne tradycje swoich krajów z energią Nowego Świata, by utkać gobelin, który wzbogaca nas wszystkich i zbliża nasze narody. „Było dla mnie prawdziwym zaszczytem osobiście znać wielkiego i zasłużonego artystę, który w moich oczach był jednym z najszlachetniejszych ludzi, jakich spotkałem w życiu” — napisał w swoim liście z Rzymu Arcybiskup UGKK kardynał Lubomyr Huzar. z Roman FERENCEWICZ

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

…Najpierw wyobraźcie sobie kontekst: rok 1919, kraj gorączkuje od wojny domowej, nowo powstałe państwo dopiero staje na nogi. A przewodniczący Dyrektoriatu Symon Petlura zleca Kyryłowi Stecence i Ołeksandrowi Koszyciowi pilne zorganizowanie… Ukraińskiej Republikańskiej Kapeli z najlepszych śpiewaków Ukrainy i wyjazd w tournée koncertowe po krajach Europy i Ameryki. Aby pokazać światu, „że na kuli ziemskiej jest państwo — Ukraina”. Mądry przywódca, znając siłę sztuki, rozumiał, w czym tkwi największa siła Ukrainy. Uważamy, że obecnym sternikom państwa warto byłoby się zastanowić… Lecz kapela po prostu zagrzmiała na cały świat. Mówią, że do tej pory żaden zespół artystyczny Ukrainy nie odniósł takiego sukcesu. Ale los chóru ułożył się tragicznie: nie mógł wrócić do państwa, bo… państwa już nie było. Nasi sławni artyści wracają dopiero teraz, gdy wspominamy ich w związku z jubileuszem Ołeksandra KOSZYCIA. Proponujemy Państwu artykuł muzykolog Ołeksandry TYMOSZCZUK o drodze życiowej i twórczej kompozytora. Minęło 130 lat od dnia urodzin i sześćdziesiąt lat, odkąd przestało bić serce wielkiego syna Ukrainy, genialnego dyrygenta, wybitnego kompozytora i uczonego etnografa, utalentowanego pedagoga, założyciela i kierownika Ukraińskiej Republikańskiej Kapeli — Ołeksandra Koszycia. Jego imię, jak i większości tych, którzy w czasach radzieckich z woli niełatwego losu znaleźli się za granicą, przez dziesiątki lat w Ojczyźnie było pod surowym zakazem. Utwory kompozytora, przepiękne opracowania pieśni ludowych, przez długi czas nie były wykonywane, a jeśli nawet brzmiały, to nigdy nie podawano prawdziwego nazwiska autora. Nie zważając na ciężkie czasy wygnania, Ołeksandr Koszyc nie złamał się. Jego bezgraniczna miłość do sztuki Ukrainy, do pieśni, żarliwe i szczere pragnienie pokazania jej w całym pięknie i bogactwie jak największej liczbie narodów i krajów świata dodawały artyście sił, aby nie tylko wytrzymać owe straszne tortury bolszewickiego reżimu, ale i pewnie wytyczyć ukraińskiemu imieniu drogę w przyszłość. Niestety, prawdziwe odrodzenie kolosalnego dorobku twórczego Ołeksandra Koszycia w Ojczyźnie rozpoczęło się dopiero pod koniec XX wieku w już odnowionej Niepodległej Ukrainie. Począwszy od 1995 roku, dzięki kijowskiemu wydawnictwu „Rada”, wychodzą na światło dzienne trzy autobiograficzne książki artysty: „Wspomnienia”, „Za pieśnią przez świat” oraz „Listy do przyjaciela”. Wreszcie nadszedł ten długo oczekiwany czas, kiedy pełnym głosem zabrzmiały czarujące utwory Ołeksandra Koszycia w wykonaniu znanych narodowych zespołów chóralnych. Kimże on jest — ten „czarodziej ukraińskiej pieśni”? I skąd pochodzi? Ołeksandr Antonowycz Koszyc urodził się 30 sierpnia 1875 roku we wsi Romaszki w powiecie kaniowskim na Kijowszczyźnie. W krainie, która dała światu wielkiego Tarasa Szewczenkę i słynnego Iwana Neczuja-Łewyckiego. Ojciec — Antin Hnatowycz — ksiądz, matka — Jewdokija Mychajliwna — z rodu Majakowskich. Uczył się Sasza najpierw w bursie w Bohusławiu, gdzie „zaczął cichutko komponować”, potem — w seminarium, a z czasem w 1890 roku wstąpił do Kijowskiej Akademii Duchownej, gdzie stanął na czele chóru studenckiego. Trzyletnia praca Ołeksandra Koszycia z chórem KAD jest znamienna nie tylko triumfami artystycznymi, ale przede wszystkim wypełnieniem wielkiej misji przywrócenia imienia Wedela i jego twórczości, zakazanej przez Synod, do dóbr kultury Ukrainy i żywego procesu muzycznego. „Postawiłem sobie za zadanie wskrzesić w Akademii naszego wielkiego Wedela, — pisze we wspomnieniach Ołeksandr Koszyc. — Cała jego twórczość opiera się na ukraińskich melodiach, choć opracowanych w stylu szkoły włoskiej XVIII wieku, ale z wyrazistym, czysto ukraińskim charakterem”. Do ostatnich dni swojego życia artysta zachował miłość do muzyki Wedela. Uzyskawszy dyplom akademii i stopień naukowy kandydata teologii, Ołeksandr Koszyc nie poszedł śladem ojca i nie został księdzem. Wyjeżdża do Stawropola, gdzie pracuje najpierw jako nauczyciel w Duchownym Seminarium Żeńskim, a potem — jako wykładowca historii w Instytucie Nauczycielskim. Tamże, w Stawropolu, rząd kozaków kubańskich zaproponował mu (za radą Mykoły Łysenki) odbycie podróży po stanicach Kubania w celu zapisania jak największej liczby pieśni ludowych. Niestety, zeszyty z zebranym materiałem (ponad pięćset pieśni), za które autor został uhonorowany Złotym Medalem na wystawie etnograficznej i gospodarczej Kubania, wkrótce bez śladu zaginęły. Po powrocie do Kijowa Ołeksandr Koszyc, czując wielki pociąg do muzyki, a zwłaszcza do kompozycji, podejmuje pracę w Instytucie Muzyczno-Dramatycznym Mykoły Łysenki i prowadzi klasę śpiewu chóralnego, jednocześnie ucząc się w klasie kompozycji profesora Lubomirskiego. Z czasem staje na czele towarzystwa „Bojan”, założonego przez Mykołę Łysenkę. Od 1909 roku Koszyc kieruje chórem studentów Uniwersytetu Kijowskiego św. Włodzimierza, z którym objechał niemal całą Ukrainę, występował też w Moskwie. Dwa lata później Ołeksandr Koszyc jest dyrygentem teatru Mykoły Sadowskiego, gdzie wystawia opery „Utopiona” i „Noc wigilijna” M. Łysenki, „Roksolana” D. Siczyńskiego, „Rycerskość wieśniacza” P. Mascagniego, wznawia „Halkę” S. Moniuszki oraz „Eneidę” M. Łysenki, a także wystawia szereg operetek i pisze muzykę do sztuk „Daj sercu wolę, zaprowadzi w niewolę” M. Kropywnyckiego, „Bajka starego młyna” S. Czerkasenki i innych. Od 1916 roku Ołeksandr Koszyc pracuje jako dyrygent Opery Kijowskiej, a już rok później Centralna Rada wybiera go na przedstawiciela muzycznego Komitetu Teatralnego i Muzycznego, który później został przekształcony w Wydział Muzyczny Ministerstwa Oświaty Ukrainy, a Koszyc został mianowany jego przewodniczącym. Od 1919 roku, na polecenie przewodniczącego Dyrektoriatu Symona Petlury oraz Ministerstwa Oświaty Ukraińskiej Republiki Ludowej, Ołeksandr Koszyc pilnie organizuje Ukraińską Republikańską O. Koszyc, M. Łysenko, K. Stecenko kapelę i w tym samym roku wyjeżdża w wielkie tournée koncertowe po krajach Europy, a potem — Ameryki Północnej i Południowej, aby, według słów inicjatora stworzenia tego zespołu, pokazać światowej opinii publicznej, że na kuli ziemskiej istnieje państwo — Ukraina. Swoją misję Ołeksandr Koszyc i kierowany przez niego chór wypełnili z honorem. Po bolszewickiej okupacji ten wspaniały zespół zakończył swoje istnienie. Ołeksandr Koszyc osiedlił się niedaleko Nowego Jorku, gdzie kierował różnymi chórami, a przede wszystkim — pisał swoje utwory duchowne i świeckie, tworzył opracowania pieśni ludowych. Nawiasem mówiąc, firma „Witmark i syn” wydała z angielskim tekstem czterdzieści dwie ukraińskie pieśni ludowe w opracowaniu Ołeksandra Koszyca i rozeszły się one w milionach egzemplarzy. O charakterze działalności twórczej Ołeksandra Koszyca za granicą najdobitniej opowiadają recenzje i własne notatki artysty, w których skrupulatnie zapisywał najważniejsze wydarzenia, fakty, nazwiska ludzi, nazwy krajów i miast, w których przyszło mu przebywać z występami koncertowymi. Oto kilka z nich: „Znamy chóry: każdy z nas słyszał ten czy inny zespół śpiewaczy, jednak z pewnością nikt i nigdy nie słyszał czegoś podobnego, takiego, co choćby z daleka mogłoby zbliżyć się do Ukraińskiego chóru lub osiągnąć taki stopień piękna i doskonałości. Nigdy nie mogliśmy nawet pomyśleć, że samymi tylko głosami można stworzyć tak błyskotliwe efekty muzyczne, tak harmonijne i delikatne, nigdy nie myśleliśmy, że można tak delikatnie i subtelnie manipulować ludzkimi głosami oraz że z poszczególnych kombinacji dźwięków można osiągnąć tak porażające i cudowne rezultaty” (Veracruz, Meksyk). „Jak bardzo nie szanowalibyśmy naszych wielkich chórów, równego temu nie mamy. Z chórem i w chórze żyje jego dyrygent Ołeksandr Koszyc. To właściwie nie dyrygent w powszechnie przyjętym znaczeniu tego słowa, on jest prawdziwym czarodziejem” (Berlin). „Byliśmy po prostu oszołomieni, zachwyceni i dosłownie odurzeni bogactwem barw i doskonałością dynamiki. Niewysłowiony zachwyt ogarnął nasze dusze, które jakby kąpały się w kryształowych źródłach nieskazitelnie czystej słowiańskiej twórczości. Byliśmy pełni dumy z tego, że Słowianie mają czym pochwalić się przed światem: tournée Szalapina, Rosyjski Teatr Wielki i Ukraiński Chór Narodowy otworzyły Ameryce wielki skarbiec słowiańskiej kultury. Ale Ukraiński Chór pod tym względem oddaje największą przysługę przede wszystkim dlatego, że reprezentuje sztukę chóralną, w której Ukraińcy uznawani są za najwybitniejszych, a po drugie — że zaznajamia świat z wielkimi oryginalnymi wartościami ukraińskiej muzyki narodowej, która nie tylko może równać się, ale bez wątpienia przewyższa najlepsze ludowe dzieła Zachodu. Posłuchawszy Ukraińskiego chóru, przekonujesz się o prawdziwości twierdzenia jednego krytyka, że „Słowianie przewyższają w muzyce Włochów!”, co dotyczy melodii ludowych — bez wątpienia przewyższają. Ukraiński Chór Narodowy jest jednym z tych potężnych czynników, które zaznajamiają cywilizowany świat z jego ojczyzną — Ukrainą” (Pittsburgh, USA). We wspomnieniach Ołeksandr Koszyc z wielkim bólem w sercu mówi o ciężkich próbach, które przeżywał wraz z kapelą w czasach wygnania. Nie zważając na brak jakiegokolwiek wsparcia materialnego i moralnego, na problemy natury politycznej i bytowej, wewnątrz samego zespołu, Ukraiński Chór pewnie brzmiał w salach koncertowych wielu krajów świata, zdobywając magiczną siłą naszej pieśni serca milionów słuchaczy. Na Ukrainie podczas tegorocznego jubileuszu — 130-lecia od dnia urodzin wielkiego śpiewaka ukraińskiego narodu Ołeksandra Koszyca — pamięć artysty została uczczona na zorganizowanej Ogólnoukraińskiej Asamblei Chóralnej, która odbywała się w salach Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego. Do uczczenia pamięci Ołeksandra Koszyca wezwał dyrektor artystyczny i główny dyrygent kapeli „Dumka” Jewhen Sawczuk. Ogólnoukraińska Asambleja Chóralna odbyła się z udziałem ponad dwudziestu zespołów chóralnych kraju, wśród których Narodowy Chór im. H. Werowki, kapela „Dumka”, Chór Kameralny Filharmonii Charkowskiej, zespół muzyki klasycznej im. B. Latoszynskiego (Kijów), Chór Kameralny im. D. Bortniańskiego (Czernihów), chór Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego... W programie koncertów zabrzmiały utwory Koszyca, Łeontowycza, Latoszynskiego, Berezowskiego, Skoryka i wielu innych. Nieśmiertelne dzieło Ołeksandra Koszyca, który przyszedł do sztuki z wysoką misją własnego bytu na ziemi — „czynić świat i ludzi nie tylko lepszymi, życzliwszymi, ale i siać ziarna prawdy o swojej pradawnej i zarazem młodej Ojczyźnie, — pisze biograf artysty Mychajło Hołowaszczenko, — na zawsze pozostało w pamięci współczesnych i następnych pokoleń... Życie jest krótkie, a sztuka wieczna!”. Ołeksandra TYMOSZCZUK

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

ŚWIĘTY MIKOŁAJU, LUDZIOM POMAGAJ

ZAPRASZAMY * * * Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki zaprasza na artystyczną prezentację książki Iwana Dracza „Przeciwne strofy”, która odbędzie się 16 grudnia o godzinie 18:00 w Pałacu Sztuki „Ukraiński Dom”. W wieczorze biorą udział Lubow Hołota, Ludmyła Wojnarowska, Wiktorija Żadźko, Jurij Illenko, Wałerij Matiuchin, Wiktor Skoromnyj, Mykoła Szopsza. Pieśniami uraczą trio „Złote klucze”, zespół solistów „Kijowska Kamerata”, siostry Telniuk, artyści Stritiwskiej Szkoły Kobziarskiej, chór i orkiestra Ukraińskiego Radia. Zabrzmią utwory M. Łeontowycza, O. Biłasza, W. Baleja, L. Kołoduba, Ju. Laniuka, Je. Stankowycza, W. Syłwestrowa, W. Stepurka. * * * Główny Zarząd ds. Rodziny i Młodzieży Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej oraz Ogólnoukraiński Festiwal „Czerwona Ruta” prezentują teatralizowane widowisko folklorystyczne „Święto Mikołaja” w wykonaniu kijowskiego dziecięcego autentycznego zespołu folklorystycznego „DAJ BOŻE” (kierownik — Olha Melnyk) dla dzieci z rodzin ubogich oraz dzieci osieroconych z miasta Kijowa. Widowisko odbędzie się 17 grudnia 2005 roku w Wielkiej Sali Studia Operowego Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego (adres: ul. Architekta Horodeckiego 1—3/11). Początek o 11:00 i o 13:00. Uczestnicy zespołu „Daj Boże”, dzieci od 4 do 18 lat, same wierzą w dobre cuda, w Świętego Mikołaja, który dba o wszystkich i nagradza za ich czyny. Dlatego też przedstawienie, owiane szczerością, wesołością, radosnym oczekiwaniem na ulubione święto, nie pozostawi nikogo obojętnym i poprawi nastrój zarówno dzieciakom, jak i dorosłym. W przedstawieniu wykorzystywany jest materiał muzyczny, poetycki i choreograficzny. Zapomniane pieśni, obrzędy i tradycje dawnego ukraińskiego święta Mikołaja zostały odnalezione i zebrane w ciągu wielu lat podczas ekspedycji folklorystycznych po całej Ukrainie i są wykonywane wyłącznie przez zespół „Daj Boże”. * * * 18 grudnia Ziemiaństwo Iwanofrankiwców w Kijowie organizuje ŚWIĘTO KARPACKIEGO STROJU. W programie, oprócz innych atrakcji, zostaną zaprezentowane wzory stroju ludowego ze zbiorów muzeów Przykarpatia. Organizatorzy zachęcają gości do przybycia w strojach ludowych lub wykorzystania elementów narodowego ubioru. Wydarzenie odbędzie się w Ukraińskim Domu (Plac Europejski) o godz. 15:30. Szczegółowe informacje o warunkach uczestnictwa w wydarzeniu można uzyskać pod numerem telefonu: 482-02-19. * * * Teatr „Dzerkało” oraz referatura ds. ukrainoznawstwa Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów zapraszają na akcję charytatywną — prezentację bajki „Złoty piernik” (autor i reżyser — Wołodymyr Petraniuk), która odbędzie się 19 grudnia (w dniu Świętego Mikołaja) o 12:00 w specjalnej szkole z internatem nr 17 pod adresem: m. Kijów, ul. Uszynskiego 15 (obok targu radiowego na Karawajewych Daczach, dojazd trol. nr 8, 19, autobusem nr 69, 17). z z Lesia TKACZ Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA Jarema HOJAN Pawło MOWCZAN Anatolij POHRIBNYJ Ołeksandr PONOMARIW Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego Marija ŁYTWYN 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK 278-63-69 Dział języka Ołeksandra TKACZ 270-55-57 Dział literatury Ulana HLIBCZUK 270-55-57 Dział pracy oświatowej Olha SKRYPKINA 279-49-47 Redaktor literacki Tamara MART 279-49-47 Dział korekty Tetiana MYCHAJŁENKO Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http:// slovo.prosvita.com.ua Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301250 Nakład ogólny — 30800 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,29 hrywny, na 3 miesiące — 9,59 hrywny, na 1 rok — 37,86 hrywny. O tej porze zima ostatecznie wkracza w swoje prawa. „Mikołaj brodą potrząsa — mówi znane przysłowie — drogę ściele”. Zatem dla rolnika jest to najhojniejsza pora: zebrano zboże, zrobiono na zimę odpowiednie zapasy. Kto zaś nie zdążył lub nie zdołał do tego dnia oddać długów, o tym mówiono: „Jeśli ty mi nie oddasz do Mikołaja, to już nie oddasz nigdy”. Uważa się, że ten święty jest obrońcą wszystkich biednych i pokrzywdzonych. Lecz najbardziej kochają go dzieci, dla których jest on honorowym opiekunem. Istnieje nawet legenda o tym, że Mikołaj ratował dzieci na środku morza. W ogóle o świętym ułożono bardzo wiele ludowych opowieści. 19 grudnia — to święto przede wszystkim dla dzieci, gdyż jest związane z wychowaniem poczucia sprawiedliwości i dobra. Święty Mikołaj pomaga w trudnej godzinie, i poradzi, i pocieszy. Do każdego dziecka dotrze i pomoże. W przeddzień święta, 17 grudnia, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki tradycyjnie przeprowadza w Kijowskim Teatrze Operetki świąteczne widowisko dla dzieci, które rozpocznie się o 11:30. Święty Mikołaj w towarzystwie aniołów pojawi się przed dziećmi z powitalnym słowem. Zapyta, jakie dobre uczynki czyniły w ciągu roku. Czy dobrze się uczyły, czy kochały Ukrainę, swoich rodziców, czy słuchały ich i nie wyrządzały szkody… Na pamiątkę spotkania Towarzystwo „Proświta” każdemu dziecku podaruje „Mikołajczyka” i kasetę z pieśniami o świętym. Po uroczystościach odbędzie się przedstawienie „Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków”. Mykoła NESTERCZUK, sekretarz odpowiedzialny „Proświty” 7 grudnia w Kijowskim Teatrze Operetki została zaprezentowana nowa propozycja teatru „Berehynia” — misterium folklorystyczne „Zimowe święta Ukraińców”. Aktywnie zaangażowana jest tu także młodsza generacja twórców — młodzi artyści z „Berehynky”. W przedstawieniu (reżyser-chórmistrz — Mykoła Burawski) odzwierciedlono cały cykl świąt zimowych: od świętego Andrzeja aż do Szczodrego Wieczoru. Barwne kostiumy (autorka — Anżela Łysycia), bogata oprawa muzyczna (dyrygent orkiestry — Jurij Milewski), autentyczne dźwięczne głosy śpiewaków, numery taneczne (baletmistrz teatralny — Mychajło Zawarzin), scenki folklorystyczne — przenoszą widza w bogaty, kolorytny świat tradycji ludowej, gdzie obok motywów chrześcijańskich wytworzona została magia pogańska. Scenki są nasycone treścią i akcją. Ludowa gra Kałyta, wieczornice z wróżbami dziewcząt o przyszłym mężu „w noc na Andrzeja powróżę”; przyjście Świętego Mikołaja z Aniołem; scenka rodzinna w Wigilię z 12 potrawami, z rytuałami, zaklęciami; chóry kolędników; taniec zadziornej Mełanky z miotłą; prowadzenie kozy, chór szczedriwnyków itp. — pozostają jako osobne żywe, barwne obrazki w pamięci widza. Nawet tradycyjnie statyczne przedstawienie — Bożonarodzeniowa szopka (reżyser-inscenizator, zasłużony działacz sztuk Wasyl Wowkun) — zostało rozwiązane oryginalnie: wprowadzono tu tańce (choreograf-inscenizator — Wiaczesław Witkowski), które organicznie wplatają się w kanwę opowieści o prześladowaniu przez Heroda nowo narodzonego Jezusa Chrystusa. Pojawienie się tej nowości kierownik kolekty- „Berehynka”, która brała udział w spektaklu wystawionym w Teatrze Operetki, nie weźmie udziału w tournée, ponieważ nawet dla dorosłych artystów codzienne przejazdy z jednego miasta do drugiego to zbyt ciężka praca. Wyjaśniając, dlaczego w spektaklu pominięto święto Chrztu Pańskiego, Mykoła Ołeksandrowycz zaznacza: „Obrzędów kościelnych na scenie nie odtwarzamy, ale co roku bierzemy udział w uroczystości poświęcenia wody na Dnieprze. W ogóle jesteśmy jakby »teatrem ulicznym« — żaden teatr nie pracuje na placach, a my — zawsze. Na śniegu, w deszczu, mokną stroje sceniczne, często artyści przemarzają, chorują. Taki nasz los... Ale cieszymy się, że otrzymaliśmy tę propozycję — prezentowania naszej sztuki na Ukrainie”. Pan Burawski opowiedział również legendę o Świętym Mikołaju: „Pytają Pana Boga: dlaczego Świętego Mikołaja tak kochają ludzie? — A zaraz wyjaśnimy — odpowiada Pan Bóg i prosi, by zawołano do niego Świętego Mikołaja. Lecz nie mogli się dowołać Świętego — bo on to sierotom pomaga, to rybakom, to chorym. Wreszcie przychodzi Święty Mikołaj do Boga — cały w błocie. — Co się stało? — pyta Pan Bóg. — A pomagałem biednemu wieśniakowi wyciągnąć wóz z dołu... — Oto wam odpowiedź, dlaczego ludzie kochają Świętego Mikołaja”. A dlaczego ludzie tak kochają „Berehynię”, że na koncertach zespołu nie ma gdzie szpilki wcisnąć? Bo ci artyści nie są salonowi, nie są rozpieszczeni, nie boją się wyjść do ludzi i być wśród ludzi — tam, gdzie ich potrzebują. Mykoła Burawski wyjaśnia to tym, że teatr folklorystyczny dopuszcza twórczą fantazję, nie wychodząc poza ramy gatunku. Nie sposób pominąć barwnej oprawy sceny (scenografia — Ludmyła Nahorna), w szczególności takiej scenograficznej ciekawostki, jak wyplecione z wikliny figurki zwierząt (wikliniarstwo — Tamara Babak). Dyrektor zespołu folklorystycznego „Berehynia” Mykoła Ołeksandrowycz Burawski opowiada o programie twórczym zespołu na najbliższy okres: „Przed nami niekomercyjne tournée w ramach projektu długofalowej trasy, która obejmie południe, wschód, północ Ukrainy. Pomysł tournée należał do Fundacji »Ukraina-3000«, a realizację tego zamierzenia wzięło na siebie Ministerstwo Kultury. Skrócony wariant misterium »Zimowe święta Ukraińców« jest obliczony na pokaz przed dziecięcą publicznością. Planuje się, że w każdym z centrów obwodowych wyżej wymienionego regionu pokażemy po dwa spektakle. Naszymi widzami będą wychowankowie placówek dziecięcych, sierocińców, wszyscy chętni. Tak więc 18 grudnia występujemy w Czernihowie. 19 grudnia, na polecenie Prezydenta, odbędzie się wielki spektakl na centralnej scenie, na Majdanie Niepodległości w Kijowie, mniej więcej w południe. I tego samego dnia wyruszamy do Czerkas, tam prezentujemy nasze misterium 20 grudnia. I tak — przez cały miesiąc. I chociaż ten projekt jest charytatywny i teatr nie będzie zarabiał na spektaklach pieniędzy, to jesteśmy wdzięczni organizatorom projektu za kostiumy i elementy rekwizytów, dekoracje wykonane dla tego programu, które pozostaną własnością teatru”.

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин