STYCZEŃ, nr 1 (31), 1997 ROKU
KOMU PROWADZIĆ BRÓZDĘ DO WIELKANOCY?!
Drodzy Czytelnicy!
Pierwszy numer «Słowa Proświty» w 1997 roku trafi do was wtedy, gdy za nami pozostaną wszystkie piękne noworoczne święta, przebrzmią bożonarodzeniowe dzwony, życie wkroczy w swoją codzienną bruzdę, a każdy z nas ruszy swoją codzienną drogą, polegając na sobie i na Bożej opatrzności.
Otóż przyszliśmy do was, do tych, którzy nas wybrali albo pozostali z nami, aby pomóc wytrwać w codziennych troskach, aby pracować tak samo, jak pracujecie wy – wytrwale, cierpliwie, konsekwentnie, twardo niosąc wiarę w to, że słowo ojczyste zdolne jest tworzyć pokój i dobro.
W każdym z naszych czytelników, który wsparł nas swoją ciężko zarobioną hrywną, który przyszedł do nas, uświadamiając sobie, że jest proświtianinem, widzimy swojego potencjalnego autora, rozmówcę, twórcę stałego dialogu. My, gazeta «Proświty», marzymy o takim nastroju u swoich wartościowych czytelników: redakcja zawsze podziela zdanie swoich autorów. Bo tylko jednomyślnym wielkie sprawy są pod siłę, wielkie przemiany.
A zadania, jakie stoją przed «Proświtą», wymagają niemałego wysiłku: to i nieustanna praca, ukierunkowana na realizację Konstytucji Ukrainy, zwłaszcza tych jej artykułów, które dotyczą sytuacji językowej w państwie; praca kulturologiczna i oświatowa, a także konsekwentna obrona państwowej przestrzeni informacyjnej, tworzenie przez nią nowych form działalności społecznej, ukierunkowanej na ideologię państwowotwórczą, na ideę narodową.
Nie zapominajmy, że według najnowszych horoskopów rok 1997 to rok Czerwonego Byka. Zadbajmy o to, by czerwone hasła przestały migotać przed oczami ludzi wymęczonych przełomowymi latami, by wreszcie opadła czerwona zasłona z oczu ogłupionych.
A ten, kto wierzy w horoskopy, niech sobie przypomni, że Ukraina rzeczywiście leży pod znakiem Byka, że ukraińskie woły, siwe, połowe, długorogie, potrafiły orać, wozić mażę i na swoich rogach kołysać zorze i księżyc. «Ryczą woły, jak żłoby pełne?» – pytał klasyk swoich rodaków. Pytamy i my, wierząc, że cierpliwi Ukraińcy potrafią wyrwać się z przeklętego kręgu. Przypomnijmy więc, że wśród pracowitych i cierpliwych Wołów, Woleńków, Czornowołów, Biłowołów, Wołodeńków mamy wielu takich, którzy noszą nazwiska Byk, Buhaj, Tur, Turiwnyc, a z nimi związane skojarzenia to nie tylko cicha, pokorna, mozolna praca.
Ukraina już idzie przemarzniętą, ciężką bruzdą 1997 roku. Kto idzie za pługiem? Kto jest siewcą? Kto nad zielonymi wschodami zrywa się do lotu wiosennym skowronkiem? My, proświtanie! Więc: siej się, rodź się, na wiele lat, na dobro, na dzisiejsze, na ten ukraiński rok…
Wielkanoc!
Ljubow Hołota
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert
ню си --- т т т т о
| ува - рержива зідизоилльна | (Ну) РІЙ
ж -
й вітали діти та вихователі. Оте Дніпропетровської «Просвіти»: «Не зак За овій про добродійні аб ЗР має стати сприяння вживаймо до можновладців слоки чудотворця Миколая, його РІРУВОЕНИ Незалежної делократичної національної Української держави поліпшення Ї ва | « просимо», говорім - || жертовну любов до ближнього. А далі 1 умо життя людей, становлення громадянського с «вимагаємо!» було свято. Вихованці читали вірші,
Р співали, веселились. Святий Миколай, був у нас козак Дія. Він заснував свій
. п ун з роллю якого прекрасно впорався ЗзиміВвник Діївку, який відійшов до меж
просвітянин Микола Мовчан, роздав нашого міста. 1989 року ми без великих подарунки. Приємно було бачити ве-
зусиль домоглися рішення міськвиконкому | селі дитячі усмішки, бо в багатьох з
| | ВИБОРОЄ г ректора заводу, який має тебе за ніщо І прРОСВІТЯНОСОЬКІ НЮХВМВАРА СО пймі ОБ ЄДНАННЯ може кожної миті викинути за двері І ми 5 з, і Мб мусимо подбати про утвердження Кон- | АТВЕРДИТЬ ВСЕНАРОДНЕ ВВ ПЗУ) бе ституції у нашій лекційно-пропа- | ; У гандистській справі. Тоді національна ідея МИКОЛАЙ ПРО СИРІТ ДБАЄ І вам стане ближчою. І я сподіваюся також НАМ ВЕЛИТЬ. а |. """чїмя кризова ситуація в Україні пов'язана з багатьма причинами. | 3 Часом почути від презадента, ща бе -ии ко. о терете о ох і чаї вищих , бо-серед їх чле ти, З У гоакіі СР , розроблених по чічнаєона демократичними організаціями. Щоб ротьба зі злочинністю, і це можна робити, подарунками до школи-інтернату М» | пи | зтілит пилити їх у життя, необлідна влада. Для перемоги на виборах національно-якщо є залізна державна воля Саме вона || вденьсвятого Миколая з настоятелем р | демократичні реформаторські сили мають об'єднатись. потрібна Україні А ми тоді зможемо Миколаївської церкви, що належить, їм | 26 грудня 1996. р. за ініціативою керівників КУЇНу, «Просвіти», НРУ, підтримати Президента повністю Іі всім до Київського Патріархату Просвітян - | Вс аїнського об'єднання ветеранів, провіднитг учениг | громадських діячів | Серцем і душею підтривюли яляцем З лрй знОдІ М . і пе, а отордеталь». У свят м. України Т вирішено утворити виборче Об'єднання. Офіційне оформлення Об'єднання чани соді ЗУаійннА ОР баз 1 | "ропонується на Всенародному Вічі 22 січня ц. р., що відбудеться в Національній Володимир ЗАРЕМБА, голова приор
| спері в м. Києві до чергової річниці УНР. 3 | х Концептуальними засадами виборчого Об'єднання
Р Р Че
ро унно устальства, розвиток ринко-
7 оно во економіки, тнтеграція в європейську та світову системи економічної та
з с кваєютивної безтеки, духовне відродження української нації, розвиток української рови та культури, формування української політичної нації.
| (Обов'язковою умовою має стати погодження єдиної кандидатури для балоту-
У про теЛії » п ог черги | - вання в одномандатнит округаг, підтримка виборчиг списків від Об'єднання, ро назву станції «Діївська» першої! Ре них за плечима багато ри Адже Ре го ції, а рівноправних засадах фінансової своїм вольовим рішенням скасувала по- || вевоїм батькам. Багато з них не знають пу
таідтримки. Обрані депутати формують єдину фракцію у Верговній Раді.
переднє : присвоїла станції назву
своїх прізвищ... УК| «Комунаровская». Інтернат зараз у скрутному станоли
Голова КУТН І ДРАЧ | Або гастролі, що обрушилися на наше ВИЩІ, Тож 1 радились шефи з рою, то тих гастролерів проганяв, а потпм могти дітям. Просвітяни теж планують сте Голова НРУ В. ЧОРНОВІЛ за цег мене прогнали Вони вивозять наші всіляко допомагати інтернату газ гроші, переводячи іх у «зелені» | оськоли т раї оон товариства «Просвіта» П.МОВЧАН гине єдиний театр юного глядача, що має , Зоя ШАЛІВСЬКА, 3 статус українського, коли люди не отриголова Конотопської «Просвіти» У КІ мують зарплати, у наспід охороною міліції зви Всеукраїнське об'єднання ветеранів І ЮХНОВСЬКИЙ відбулося шоу, яке прозвучало всюди як зет
т
Микола КУЛЬЧИНСЬКИЙ, голова Полтавської «Просвіти»:
можуть. Топчуть у церкві, підпорядкованій Московському патріархові, топчуть
благодійна акція «Діти України». Але діти дивилися Абдулова, «Бременських музикантів», а не «Котигорошка» чи «Телесика» Зате ми зібрали гроші, привезли 2 автобуси дітей з віддаленого селища, Вони дивилися виставу «Мазепа, гетьман
СВЯТО ПОДВІЙНОГО ІОВІЛЕЮ В БЕРЕГОВОМУ
12-го грудня 1996 року приміщення Берегівського муздрамтеатру букваль-
з -
СПО
Від
в | | но ожило молодими обличчями Д( «Питання культури і мови -- за- ВІДСУТНІСТЮ патріотичного виховання у України», ЩО є, вважаю, нормальним. глядачів та радістіо спілкування вжди політичні» школах, серед учителів зчаста панує Наша «Просвіта» відзначила цього року представників українських культурросіиськийм дух, дух совдепії, дух радянсьсвоє 90-річчя. Відновлена Спчеславська но-просвітніх організацій - товариства . і й ких часів. Директор школи не має снаги «Просвіта» була третьою після Львова І «Просвіта» імені Тараса Шевченка, п 1987 року в Полтаві був утворений клуб звільнити вчителя, який Відвертозневажає Полтави Ми свого часу виступили жіночого товариства імені Олени Теліги укр «Українське слово», І від того часу ми українське, заявляючи таке «Не читали Ініціаторами створення всеукраїнського та Союзу Українок. Нагодою став спіл почали збирати ПІДПИСИ ПІД вимогою на-не буду читать на украйнском язьке». Товариства української мовиїмені Т. Шевювілейний вечір, присвячений 140- юзо! дання статусу державної українській мові Ми мусимо собі сказати і поводитись у ченка Вяких умовах працюємо, самізнаєте. річчю з дня народження Івана Франка, вив Першими поставили свої піДдПИСИ ЖИТТІ Так: або люби Україну, абозабирай- | Алеотихаїм куль вночі, якими стріляли по та 130-м роковинам від дня народженоста робітники. Минуло декілька років і неодся геть | це повинне стати державною вікнах «Просвіти», -- Головна відзнака ня Михайла Грушевського між! норазово протягом 1994--19956 ДОКІВ ІЗ полтТИКОЮюЮ нашої! роботи. Листи з погрозами фізичної На дбайливо виконаних запрошен- ПІ різних трибун всеможливих конференцій У Полтаві маємо певні здобутки, СтВорозправи, які отримуємо регулярно, -- це нях організаторами вечора зазначені омМІ чуємо волання про те, що українська рили відДПОВІДНУ українську атмосферу теж відзнака нашої! роботи Я міг би назва- Берегівське районне об'єднання грам мова не впроваджується в життя, не Все, що пов'язане з відродженням ти низку тих заходів, які ми проводимо Всеукраїнського товариства на ж виконується мовне законодавство. Це на-українського духу в Полтаві, справді відзначити те, що упущено, але ж хочу «Просвіта » імені Гараса Шевченка та Самі гадує мені плач людей слабких, які не | пов'язане з нашою працею в Говаристві б
мають твердої волі до дії, залізної дисципліни, державної волі, яка була в Ольжича чи Симона Петлюри, Євгена
оти під червоними прапорами? і Слуз Коновальця чи Степана Бандери А саме лекцій ВІЙСЬКОВИМ, Проводимо літературно- У нас у Чортомлику, яким комуністи частини вечора порадували присутніх ен це СЬОГОДНІ для нас є украй необхідним. мистецькі вечори Але найбільше перехрестили на Орджонікідзе, серед 52 красою українських народних строїв ж Менше волання, менше прохань, кожен гордимося тим, що нам вдалося створити тисяч мешканців знайшовся один добродій Про Івана Франка як вірного учня ка » хай змусить себе самодисциплінуватися, на Полтавщинідитячу юнацьку організацію | | почав зривати ті прапори Він учинив га послідовника геншльного Тараса ги. алмовитися від спокус сучасного життя, а | «Пласт». Маємо оренду на г гектари землі громадянський подвиг Його заарешту- Шевченка розпоюла доцент кафедри вро ити своїм шляхом просто, як ішов Кобзар, над Ворсклою І організували там табір вали, про що я писав У нашій ав Це української літератури Ужгородсько- РК. В яким сказав. «У нас нема зерна неправди «Січ на Ворсклі». З цього табору діти | дико мІЛІЦІОНери плювали тому чоловіко го. держуніверситету Наталія ті за собою» І сьогодні, коли я почув Звервиходять зовсаіміншими | хочемо,абицей в обличчя, казали с ча З Вигодованець Про першого великого ренні нення Президента, я вперше за всі ці 5 | пластовий табір слугував для всього «незалєжность». Ось як люди «охо - історика України, академіка-держа"- пд оч років українсько! державності зміг зіВвсіма | Східного репону Це чудесна місцевість з ють» Українську державу роня вотворця і Президента Української коша тими словами погодитись, внутрішньо їх неповторними краєвидами. Вишкіл, який Або ще У нас комуністичний обк Народної Республіки, а загалом добро" маючі спримняти, бо це було те, чого ми очікували проходять діти, не з легких, бо іх виховупоставив біля свого «храму» ве - Ком го Франкового сусіда, доповідали | Украї вс ті роки -- попри заяви про офіційність ють там суворо, як колись козаків Ми стелуз барельєфом, де нап у личезну доцент-історик Василь Пальок ТВ | занной мови | Такеїнше. ніби національна ідея не виховали поки що небагато, всього 35 да коммунизма і 6 зано «Побепрофесор Василі Х уданич | вони збувається, ніби вона не потрібна Україні | дітей, але вони готові до громадської Рада народних пувн мита чедер там в Вир З : "ле о Інтересби світов Р продвузало ЗАМЕТеНЩО пра г мають почуття відповідальності жавна адміністрація | Ленін кети зро сприйнятим присутніми був анс іа Е - 2 євнас хор,керівник якого заслуговує погрожує «Победа коммунизм бе історика Миколи Гриця про ще одної неодні оуття нашої! нації Але я собі думаю,чи в давно звання заслуженого на» То в якій Україні - Я пооала сі українського письменника вченого Бо" | Цьо моти Полтаві почує ці слова представник Маємо відпОВІДНИЙ ВПЛИВ На владу,ївін | треба рішення рр ний ориради мое риса Грінченка, який, як ВІДОМУ; | оргені Президента Микола Іванович Залудяк чи може стати вагомішим ТОДІ, коли розпорядження кати М потрібне народився п грудні | Ні, року | М ОМОМ почує їх голова Котелевської рай віДЧУВатиметься наша сила | нема чого тур, | через дві годи о9ласних струк Ж отонени чн. гину вечора відкраю'? поки держадміністрації, який каже «Я тобітут цуратися ні РУХУ, ні УРП, треба розуміти, стели не буде Ми ТЯМ б Леніна, ні і вела директор Будинку вчителя Оль" інмтенсі президента Чи почує мер міста Полтави ці що тільки жертовна праця національних говоримо, організуємо різ а агат га Радик | й гривач яю ми мали в 1991 1992 р 72 ч - / рія | Ук ЧУ "99 2ИММ ОДНИМ Своїм розпоря же! тноріп Гоана Франка Пи гупиияме Ак "анен , - роках, коли в Дуже гостро стоять перед Україною ЦО Вс стояли б струнк Ж | дженням, Арутюнова. Олек: андр Ковтун, ! Л ебнагайці МОТИ Полтаві знову 3 ЯВИЛИСЯ проблеми сошальні Усім очевидно, що перед мініс гром у лканну ЧАРред ЧИМ, Як Коба лі, Олек и Кадачигов си | бе росиськомовні написи, а тепер додалися ПіІДнесСсення українського духу, Ми готуємо рі Заг н ю Український гопак та акарпато "і и англійською мовою, аби лише не національної само: ВІДОМОСТІ, утверджен були наші, вони б прислука якби власті кий народний танок риЖОМи | ог у"Региською (змову Відкриваються няукраїнської мови де в парізвирішенням | думок але МИ Ім не отлися до наши» ганцювальний ансамбль під керівний кутьой РОСІЙСЬКІ ШКОЛИ Й російські класи б сошальних пробле м ГІколисі ОГОДНІ наш Думати, які форми Ми потрібні Давайте вом Маргарити Ткач те подруже і , ч украеїнських школах, а ЦЬОГО ще не оуло народ настільки знервованим і приниже ЩО нам робити їед апров іДити Бундаши вокальний ансамі» рер' ран 4 роки тому Отже причина наших ний тим, що відбулось у державі готальне ПД|шої | итуації вже п» МТ тому що прав 5 колл Кун коїтімна ат (дир Ктої кв негараздів саме в нас, у нашій слабког ї розкрадання, Він розг ублений. особлипо повернулися до 1984 5 МОЖ бути Ми ПІ ор "- щ. | Ма ем голоме жар чи | Питання культури г мови це завжди на Сході шукає опертя в національній де! був примти Горбач "ОКУ, коли "Овинен речи режи . ; ар У Українок) й бі політичне питання для українців. І коли | це мусить відбутися Патрютична ідея за | п ри будову Ми а Розпочати свою керійниї -. й іп Муси Те чі - | політики бачать, що українська сила сла 2--3 роки завоює Україну, і це наш гене Бездуховні Р / | ЗІДКОТИЛИ, й туди - б - їм середньої ШКОЛИ мо - | я ба, вони починають гиснути з іншого ральний шлях І кожний громадянин діяти би полі «ЧУ Давайте | "ІЛЬНО їзери | | 1 | М бий Попович п ях ?? бок /, починають звіІДНОВЛЮВати мусить побачити в цій державі власним Я на зд а «мПтуацію в Державі ро з з ї пямовитим викона» зровійщення це відДдбуваєтьс й 8 кожНніИ тра" Та | не ЛиИШе соціальним ПИ И ВІД СЬОГОДНІ повто ИСЬмМІ ТРИ и Говорив | Р миркрчУДд ти зАНД Фр унокя суспільній кліТині Нас топчуть скрізь, як бандита, державного чиновника, від ди «просимо» рЮюЮ Не ву иваймо «'МеСнь й слова
-о р и 0 сп лю РР р і РУ
кю, з
«Просвіта». Це близько десятка різних видань, які розвінчують імперські міфи І стереотипи, підручники Читаємо десятки
розглянути проблему з іншого боку Є Державне свято незалежності України, тож хіба такі великі князіті, що виводять людей
греб і вим. ПОГ |
районний Будинок учителя Сцену прикрашав портрет Івана
Франка, прибраний гарним руши: ком, а ведучі та учасники концертної
ВРеВЕМ
) льт;
срусАТі
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
Na święcie swoje mistrzostwo zaprezentował zespół sopilkarzy Domu Twórczości (dyrektor pan Nina Żoihuc) pod kierownictwem Switłany Maćkiw.
Nie mniej oklasków publiczności niż poprzedni występujący otrzymał przewodniczący rejonowego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, lekarz z zawodu, pan Fedir Sawur. Zakończył występ wspomnieniami z 31 lat szkolnych oraz mistrzowską recytacją nieśmiertelnych «Kamieniarzy».
Switłana CZYRYBAN-ŚWYDKA,
członkini Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta», aspirantka studiów zaocznych, nauczycielka języka i literatury ukraińskiej Berehowskiej SSz/Me 3
GŁOS Z ODLEGŁEJ UCHTY
W 1996 roku w mieście Uchta w Komi otwarto Centrum Kultury, poświęcone pięcioleciu działalności Towarzystwa Ukraińców. Właśnie to wydarzenie zapoczątkowało Dni Kultury Ukraińskiej.
Jak poinformowała nas przewodnicząca Towarzystwa Ukraińców Halina Unkowa, w Uchcie powstał ukraiński chór, ukazują się gazeta «Promień» oraz czasopismo «Ukraiński Wisnyk».
Ale, pisze pani Halina, brakuje ukraińskich książek, zwłaszcza o historii, obyczajach naszego narodu, śpiewników, gazet i czasopism z Ukrainy. Dlatego liczymy na pomoc rodaków.
W grudniu Republika
POMOŻEMY OPANOWAĆ JĘZYK ANGIELSKI
Prawie sześć lat temu Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» wspólnie z Ukraińskim Związkiem Narodowym w Ameryce zapoczątkowało kursy nauki języka angielskiego. W ciągu ostatnich lat ten program wspiera Międzynarodowy Fundusz «Odrodzenie».
Dotychczasowy system nauki języka obcego zakładał znajomość gramatyki i tłumaczeń. Porozumiewać się, niestety, jak się okazało, nie potrafimy. Właśnie nasze kursy dają możliwość nauczenia się mówionego języka angielskiego. Przez pięć lat udoskonaliło się ponad 5 tysięcy naszych studentów. Słuchaczami byli ludzie w różnym wieku, od 8 do 60 lat, o różnych zawodach i stopniach naukowych, uczniowie i studenci. Program obejmuje 20–25 miast Ukrainy i zdobywa dobre opinie zarówno od ukraińskich słuchaczy, jak i od zagranicznych gości. Profesjonalni nauczyciele z Ameryki i Kanady dobrowolnie, podczas swojego urlopu, za własne pieniądze przyjeżdżają do nas, czasem nie mając żadnych wspólnych korzeni z Ukrainą, ale wiedzą, że jesteśmy niepodległym państwem «byłego imperium». I chcą nam pomóc wejść we wspólnotę światową. Wielu z nich już pokochało Ukrainę i wraca tu wielokrotnie.
Tego roku po raz szósty w oddziałach «Proświty» będą organizowane kursy języka angielskiego na trzech poziomach (niskim, średnim i wysokim). To intensywny 80-godzinny kurs, który potrwa miesiąc (20 dni po 4 godziny), z wykorzystaniem amerykańskich podręczników i kaset. Oddziały, które organizują takie kursy, zapewniają nauczycielom zakwaterowanie i warunki do prowadzenia zajęć.
Tego roku kursy będą organizowane od 26 maja, 9 czerwca, 23 czerwca, 30 czerwca, 7 lipca. Jeśli Państwo zainteresowali się tą informacją, proszę zwracać się do oddziałów «Proświty» w Państwa miastach lub do Sekretariatu Towarzystwa «Proświta» w Kijowie (zaułek Muzejny, 8, tel. 228-45-80).
ти. І
мяфіє» го -
жив зе - . ії РРЧОИ чи -г - - отой МО сич"
емо Тжнноао і чи її ч'ово
ЧІ и
-- ьо зиції б.
зал Рей
ній наван здоне
й и ран шин. До
-- щи ї енанннннн и р ні
ям її ни не ВВР о
Andrij Dowhaniuk, przewodniczący Iwano-Frankiwskiej organizacji «Młodej Proświty»: «Młodzież nie chce stać z boku życia społecznego».
Słuchając wszystkich mówców na zjeździe, przekonałem się, że przed nami wszystkimi, zarówno przed starszymi, jak i młodszymi pokoleniami proświtan, stoją wspólne zadania. Żyjemy teraz w tych samych warunkach, więc łączą nas także wspólne problemy. Wśród młodych są one odczuwane znacznie ostrzej. Minęło już 5 lat od chwili, gdy Ukraina stała się niepodległym państwem. Po raz pierwszy Ukraina otrzymała realną szansę, by wywalczyć swoją niepodległość, umocnić się, zbudować własny dobrobyt i pomyślność. Wiele zrobiono, minęło też sporo czasu, lecz Ukraina jest ogarnięta głębokim, długotrwałym kryzysem, który dotknął wszystkich dziedzin życia społecznego i nadal narasta. Ta sytuacja zmusza do wystąpienia na arenie politycznej takiej siły jak młodzież, która zawsze była bezkompromisowa, zawsze dąży do reform, do wszystkiego nowego, bardziej postępowego. Niechęć do bycia zwykłymi obserwatorami tych wydarzeń, pragnienie, by samemu wziąć jak najaktywniejszy udział w życiu państwowym, skłoniły nas do zjednoczenia się w kręgu «Młodej Proświty». Poprzedził to długi etap poszukiwań: jaką siłę polityczną poprzeć, do jakiej organizacji się przyłączyć. Wybraliśmy «Proświtę», jedną z nielicznych organizacji, której udało się zachować jedność, tak bardzo nam dziś brakującą. Zorganizowana ponad sto lat temu, «Proświta» zawsze skupiała wokół siebie młodzież, skutecznie rozwiązywała problemy, które stawały przed społeczeństwem ukraińskim w warunkach reżimu kolonialnego. «Proświta» działa aktywnie także dziś, potwierdzając swoją żywotność.
«Młoda Proświta» jako samodzielna organizacja postawiła swój pierwszy krok z Prykarpacia, ze sławnego miasta nad Prutem,
Kołomyi, gdzie odbył się pierwszy Sobór Duchowej Ukrainy, gdzie urodziło się wielu czołowych działaczy «Proświty».
Uczestnicy konferencji założycielskiej Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Organizacji ČITKO określili cel, który jeszcze bardziej nas zjednoczył i który stał się podstawą do wyznaczenia dalszych kierunków naszej działalności. Głównym celem «Młodej Proświty» jest zjednoczenie świadomej ukraińskiej młodzieży w jednej organizacji, zdolnej pozytywnie wpływać na sytuację polityczną, społeczno-ekonomiczną, duchowo-kulturalną w państwie, zaangażowanie jej w aktywny udział w budowie i utwierdzaniu młodego niepodległego państwa Ukraina, wychowanie wysokiej aktywności obywatelskiej, świadomości narodowej, kultury POLITYCZNEJ I prawnej, stworzenie niezbędnych przesłanek do kształtowania elity narodu ukraińskiego.
«Młoda Proświta» stawia sobie za cel pomóc młodzieży w samoafirmacji, wybrać właściwą drogę życiową, jest powołana do kształcenia przyszłych polityków, działaczy społeczno-politycznych, profesjonalistów biznesu. Chcemy zapobiec odczuwaniu przez młodzież obcości wobec polityki i kultury, odrodzić obywatelską dumę, szacunek i oddanie Państwu Ukraińskiemu. Samodzielna działalność MŁODZIEŻY w naszej organizacji sprzyjać będzie jej strukturyzacji. Już teraz trzeba zaszczepiać młodzieży poczucie obowiązku i odpowiedzialność za swoje czyny i uczynki.
My, młodzi proświtianie, dość niedawno zorganizowani w naszej organizacji, a już teraz mamy wyraźną orientację i swoje widzenie rozwiązania dojrzałych problemów. Dziś na politycznej arenie Ukrainy wyraźnie widoczna jest wielopartyjność, i chociaż wybory do Wyższej Rady oraz rad wszystkich szczebli odbędą się za półtora roku, jestem przekonany, że już teraz powinniśmy dążyć do zjednoczenia, do tworzenia bloków. Swoje ważne słowo dotyczące zjednoczenia wszystkich narodowo-patriotycznych sił ma powiedzieć sama «Proświta».
Ku wielkiemu żalowi, obecnie w Ukrainie odczuwa się brak narodowo świadomych wysokoprofesjonalnych kadr na wszystkich szczeblach administracji państwowej. Być może w tym tkwi główna przyczyna wszystkich naszych niepowodzeń. Polityka kadrowa nie może być realizowana bez systemu edukacji, bez p[...] reformowania. [...] nie były przypadkowe, zapewne negatywne słowa pod adresem
obecnego ministra oświaty pana Zgurowskiego. Reformowanie oświaty u zarania państwowości, przypomnijmy, było odczuwalne.
Negatywnie wpływa na stan spraw w państwie także brak państwowej ideologii. Nadideologią totalitarnego państwa zajmowała się cała armia wysoko opłacanych urzędników państwowych. Dziś na niwie ideologii ukraińskiego budowania państwa nikt nie pracuje profesjonalnie. Dlatego «Proświta» wraz ze swoim oddziałem «Młoda Proświta» powinna wypełnić tę lukę.
Wzywam wszystkich do poparcia idei utworzenia ogólnoukraińskiej organizacji «Młoda Proświta». Jej zjazd można by zorganizować już na początku przyszłego roku. Przy aktywnej współpracy «Proświty» i «Młodej Proświty» jestem przekonany, że zdołamy zbudować państwo prawne, demokratyczne, cywilizowane, wywalczyć dla narodu ukraińskiego lepszy los.
Wołodymyr KOWTUNIEC, przewodniczący równeńskiej «Proświty»: «Jesteśmy skazani na współpracę z władzą, jakakolwiek by ona była».
W ostatnim czasie nasza organizacja zapoczątkowała wiele ciekawych przedsięwzięć. W szczególności regularnie ukazuje się nasza gazeta «Dzwin». Tworzymy centrum ukraińskiego kina. Umacniamy nasze zrzeszenie organizacyjnie. Chciałbym jednak poruszyć dwa kierunki naszej działalności, które zapewne są interesujące dla innych organizacji i dla «Proświty» w ogóle. Przede wszystkim musimy mówić o umacnianiu duchowych podstaw naszego narodu. Dobrze, że wszystkimi siłami dążymy do tego, aby na Ukrainie istniał jeden Kościół Prawosławny. Ale nie możemy nie brać pod uwagę tego, że różnorodność Kościołów na Ukrainie w żaden sposób nie sprzyja rozwiązaniu jednego problemu: umocnieniu jedynej prawdziwej wiary chrześcijańskiej.
Wielu naszych ludzi tradycyjnie chodzi do cerkwi, ma ikonę w domu, modli się jak należy, lecz przy pierwszej nadarzającej się okazji łamie zasady chrześcijańskiej moralności, ponieważ prawdziwej wiary nie ma. Tymczasem bardzo często nie wiadomo, co dzieje się także na szczycie władzy państwowej. Przypomnijmy, z jakimi trudnościami udało się wpisać do KONSTYTUCJI słowa o naszej ODPOWIEDZIALNOŚCI przed Bogiem. Kiedy analizowano dane imiennego głosowania, okazało się, że przeciw głosowali ci, którzy podpisem poparli oświadczenia za „kanoniczną” ukraińską cerkwią prawosławną, czyli za cerkwią moskiewską na Ukrainie. Ta rozdwojenie naszych ludzi – nie mówię o politykach, którzy często rozstrzygają inne zadania – w sensie duchowym dzieje się także na poziomie codziennym. Dzieje się tak dlatego, że bezbożna władza komunistyczna nie przeszła bez śladu. Musimy w tym kierunku pracować, jeśli uświadomimy sobie, że gdy w społeczeństwie zapanuje prawdziwa wiara w Boga w każdej duszy, wtedy nie będzie problemów z tworzeniem prawdziwego ukraińskiego chrześcijańskiego Kościoła i nie pojawią się nieporozumienia między różnymi chrześcijańskimi Kościołami na Ukrainie. Dla nas wystarczy pracy w państwie i w społeczeństwie. Kiedy nasz zarząd próbował omówić te problemy, zapraszając przedstawicieli wszystkich Kościołów, okazało się, że mamy dobre podstawy i dobry grunt do pracy. Musimy poszerzyć sfery swojego wpływu – nie tylko działalność kulturoznawczą, nie tylko ukrainoznawstwo. Ponieważ krąg ludzi, których jesteśmy w stanie objąć swoją pracą, jest ograniczony, praktycznie wyczerpaliśmy swoje możliwości; musimy bliżej zbliżyć się do inteligencji naukowo-technicznej. Mam na myśli przede wszystkim nauki przyrodnicze, ponieważ właśnie tym kierunkiem możemy dotrzeć do młodzieży, która – dzięki Bogu – jeszcze interesuje się tymi zagadnieniami, i w ten sposób przekazać jej ideę ukraińską. Musimy wypełnić lukę, która powstała, gdy towarzystwo „Znanie” zaprzestało wszelkiej działalności popularyzatorskiej naukowej w tych dziedzinach.
Nie będzie zbyteczne także oświecenie prawne i ekonomiczne. Dobrze rozpoczęły się nasze rządy. Ale ważne jest, by dotrzeć do najdalszych wsi, aby ludzie nie czuli się bezradni przy rozwiązywaniu kwestii ziemi i zakładaniu nowych przedsiębiorstw, których jest pilna potrzeba. Ludzie po prostu nie mają jednak ani wiedzy, ani doświadczenia, by rozpoczynać działalność w nowych warunkach rynkowych, według nowych zasad.
I wreszcie o naszych stosunkach z władzą. Jesteśmy skazani na współpracę z władzą, jaka by ona nie była, musimy na nią wpływać, aby ukraińska idea przenikała do korytarzy władzy państwowej. Bo inaczej, gdybyśmy mieli naprawdę cywilizowane, przestrzegające prawa społeczeństwo, to, przyjąwszy Konstytucję, moglibyśmy uważać, że swoje zadanie wykonaliśmy. Urzędnik państwowy byłby zobowiązany czcić Ustawę Zasadniczą i uczyć się języka państwowego. Dziś spotykamy się z rzeczami paradoksalnymi, o tym będziemy mówić także z Prezydentem, gdy omawiany jest projekt ustawy i zapis w nim: urzędnik państwowy powinien władać językiem państwowym, a przedstawiciel administracji Prezydenta oświadcza, że to będzie naruszeniem praw człowieka. Dopóki tacy ludzie będą mieli stanowiska w administracji Prezydenta lub w Gabinecie Ministrów, dopóty będzie nam bardzo trudno pracować.
MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH UKRAINY
232024 Kijów-24, ul. Bohomolca, 10, tel. 291-33-23, faks Ме 291-17-23
2
MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH UKRAINY
252024 Kijów-24, ul. Bohomolca, 10, tel. 291-33-23, faks Ме 291-17-33
W SPRAWIE ZGODNOŚCI UKRAIŃSKIEGO PASZPORTU Z WYMOGAMI KONSTYTUCJI UKRAINY
Przewodniczącemu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki
Panu P. M. Mowczanowi
MSW Ukrainy starannie rozpatrzyło Pana list dotyczący wystawiania paszportu obywatela Ukrainy.
MSW popiera Pana propozycję dotyczącą konieczności wypełniania paszportu obywatela Ukrainy wyłącznie w języku ukraińskim.
Zgodnie z artykułem 10 Konstytucji Ukrainy MSW Ukrainy przesłało już Gabinetowi Ministrów Ukrainy propozycje dotyczące wprowadzenia niezbędnych zmian w obowiązującym ustawodawstwie o wystawianiu wspomnianego dokumentu wyłącznie w języku państwowym.
Zostały one poparte 31 sierpnia p.r. Rząd przekazał do Wierchownej Rady Ukrainy projekt ustawy w tych sprawach.
W odniesieniu do Państwa propozycji dotyczących umieszczenia w paszporcie łacińskiego odpowiednika ukraińskiej fonetyki, w celu ułatwienia przekraczania granic państwowych, podjęto już decyzję o wypełnianiu paszportu obywatela Ukrainy do wyjazdu za granicę w językach ukraińskim i angielskim, zgodnie ze światowymi standardami i zaleceniami Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO, Doc 9303/1). Z poważaniem,
Minister Spraw Wewnętrznych Ukrainy
Ju. Krawczenko
Od redakcji
Cóż, odpowiedź Ministra Spraw Wewnętrznych Ukrainy napawa nadzieją i chciałoby się wierzyć, że paszport Ukraińca będzie rzeczywiście ukraiński. Ale jest jedna drobnostka, która uwiera, jak gwóźdź w bucie: odpowiedź pana Ministra Krawczenki wydrukowano na blankiecie, na którym nazwa kierowanego przez niego ministerstwa zdublowana jest w języku rosyjskim».
Maschinelle Übersetzung
ŚWIĄTECZNE POSŁANIE PATRIARCHY KIJOWSKIEGO I CAŁEJ RUSI-UKRAINY
Drodzy Bracia i Siostry! Chrystus się narodził!
Co roku, obchodząc Boże Narodzenie, Święty Kościół przypomina nam o tym, że Bóg nie opuścił i teraz nie opuszcza świata ani każdego człowieka z osobna, pozostawiając go bez swojej miłości i opieki. Święto Narodzenia Chrystusowego powinno umacniać w naszych sercach wiarę w to, że «Bóg tak umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne» (J 3, 16). To święto powinno budzić w nas, chrześcijanach, siły duchowe, abyśmy, zgodnie ze słowami Chrystusa, byli prawdziwie światłem świata i solą ziemi.
Syn Boży, który narodził się z Przenajświętszej Dziewicy w betlejemskiej jaskini, usunął truciznę z ludzkiego życia. Wlał w serce człowieka, w jego sumienie i w ogóle w życie ludzkie nowe, potężne siły dla jego uspokojenia. Dlatego apostoł Paweł mówi: «On bowiem jest pokojem naszym» (Ef 2, 14). Rzeczywiście, jedynie w Chrystusie Jezusie, Zbawicielu naszym, znajdujemy spokój sumienia, pokój z Bogiem i zadatek pokoju na całym ŚWIECIE.
Chrystus rzeczywiście zburzył wszystkie mury i przeszkody, które dzieliły ludzi i narody. Nazwał Siebie Synem nie tego czy innego narodu, lecz Synem Człowieczym. Ale chrześcijanie, zwłaszcza ich pasterze, zbudowali swoje wysokie mury, które podzieliły Kościół Chrystusowy na wrogie obozy.
Czy mogą teraz te wrogie chrześcijańskie obozy powiedzieć, że Chrystus jest pokojem naszym, że zniszczył wrogość i zjednoczył wszystkich w jedno? Czy możemy uznać, że ten Kościół, który określa swoich prawosławnych braci-Ukraińców tak zwaną kanonicznością, buduje się na fundamencie apostołów i proroków, mając Głową Samego Jezusa Chrystusa? Nie! Nie możemy tego w żaden sposób uznać. Jak można głosić, że Chrystus zburzył wszystkie mury i jest pokojem naszym, a jednocześnie na nowo budować nowe mury? Ta sprawa jest sprzeczna z Chrystusem. Podczas Nabożeństwa wszystkie Kościoły zanoszą modlitwy do Boga o zjednoczenie wszystkich, ale jaka to jest daremna, faryzejska i bogobójcza modlitwa, skoro ci tak zwani kanoniczni Kościoły nie czynią ani jednego kroku ku temu zjednoczeniu,
Wręcz przeciwnie, za każdym razem rozrastają się mury i umacniają się
Zatem pierwszym krokiem, który powinny zrobić tak zwane kanoniczne Cerkwie, jeśli naprawdę chcą należeć do Cerkwi Chrystusowej, jest zburzenie własnych murów, które oddzielają je od Chrystusa, oraz spojrzenie na Pomiesną Ukraińską Cerkiew, Cerkiew narodu ukraińskiego, nie okiem wroga, lecz okiem brata, i uznanie za każdym narodem prawa do budowania własnego życia cerkiewnego. Cerkiew każdego narodu powinna szanować drugą i jednoczyć się w Duchu Świętym, a nie zewnętrznym podporządkowaniem «młodszego brata» tak zwanemu «starszemu».
Nasza Ukraińska Prawosławna Cerkiew Patriarchatu Kijowskiego już zrobiła swój krok. Ogłosiła apel do Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi Patriarchatu Moskiewskiego o zjednoczenie w celu stworzenia na Ukrainie jednej Cerkwi Prawosławnej, równej innym Pomiesnym Cerkwiom Prawosławnym.
Naród ukraiński czeka na to od dawna. To zdjęłoby wiele problemów w państwie ukraińskim. Skonsolidowałoby jego siły duchowo-moralne w tworzeniu dobrobytu zubożałych ludzi.
Czy nasi prawosławni bracia Patriarchatu Moskiewskiego odpowiedzą na ten apel? Znajdują się w mocnym uścisku Cerkwi Moskiewskiej. Hierarchia moskiewska dba o władzę nad swoimi ukraińskimi braćmi, a nie o Królestwo Boże. Ale zjednoczenie prawosławnych Ukraińców w jednej Pomiesnej Ukraińskiej Cerkwi prędzej czy później na pewno nastąpi, bo bramy piekielne nie przemogą nie tylko Cerkwi Chrystusowej w ogóle, lecz także Ukraińskiej w szczególności.
W ten świąteczny dzień Narodzenia Chrystusowego serdecznie pozdrawiam całą prawosławną ukraińską owczarnię Patriarchatu Kijowskiego z wielkim świętem chrześcijańskim. Pozdrawiam z Narodzeniem Chrystusowym także prawosławnych braci i siostry Patriarchatu Moskiewskiego na Ukrainie, a także naszych współobywateli greko-katolików i wszystkich chrześcijan Ukrainy. Serdecznie pozdrawiam ŚWIĘTEM cały naród ukraiński, Prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmę, Rząd, wojsko ukraińskie, a także naszych
rodaków Ukraińców, rozproszonych po całym świecie, lecz tych, którzy są ukochani w kraju. Niech Syn Boży, Pan nasz Jezus Chrystus, który narodził się w Betlejem, błogosławi pokojem i dobrobytem naszą wieczną Ukrainę.
Chrystus się narodził! Chwalmy Go! FILARET, Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy
ORĘDZIE SOBORNE BOŻONARODZENIOWE HIERARCHII POMIEJSCOWEJ
Wszystkim Czcigodnym Duchownym Ojcom, Wielebnym Mnichom i Mniszkom, Wszystkim Drogim Wiernym Świeckim Pomiejscowego Greckokatolickiego Kościoła w Ukrainie i na emigracji
Pokój w Panu wam i nasze arcypasterskie błogosławieństwo! Chrystus się narodził! Drodzy w Chrystusie!
Pan nasz, Jezus Chrystus, rozpoczął swoją ziemską misję od ogłoszenia kilku krótkich sentencji o swoim własnym planie odkupienia ludzkości na przyszłe tysiąclecia. Jezus ogłosił takie wyjątkowe postulaty, których przed Jego pojawieniem się na ziemskiej arenie dziejowej nie ogłosił żaden prorok, filozof czy ideolog: «Wypełnił się czas i bliskie jest Królestwo Boże; nawróćcie się i wierzcie w Ewangelię».
Drodzy Bracia i Siostry! Zastanówmy się nad tym, co właściwie otrzymała ludzkość od Chrystusa przez dwa tysiące lat, od Jego planu odkupienia. Przypomnijmy sobie także, jak ludzie odnieśli się do tego Bożego daru. Niestety, nie przyjęliśmy adekwatnie słów Chrystusa: «Nawróćcie się i wierzcie w Ewangelię», to znaczy: odmieńcie się gruntownie. Nie przyjęliśmy Jezusowej Radosnej Nowiny, bo dostrzegliśmy w niej ograniczenie naszej swawoli, ograniczenie niekontrolowanej żywiołowości stosunków międzyludzkich. Co więcej, moralny kodeks Kazania na Górze przyjęliśmy przez pryzmat wyimaginowanego ciężaru, jarzma i innych tutejszych, bezsensownych pojęć. Nie pozbywszy się pychy i samolubstwa, ludzkość tak dotąd nie zdołała uniknąć sieci duchowego zniewolenia i niewolniczej zależności od grzechu pierworodnego.
Musimy przyjrzeć się bliżej, drodzy Bracia i Siostry, jeszcze jednemu aspektowi historii Ukrainy. Naszym węgielnym grzechem zawsze był brak jedności. Jak często, a dziś szczególnie, postępujemy jak ewangeliczni koryntianie: «Ja jestem Pawła, a ja Apollosa, a ja Kefasa, a ja Chrystusa» (1 Kor 1, 12). Święty apostoł Paweł również mógłby nas upomnieć: «Czy Chrystus jest podzielony?» (1 Kor 1, 13). Wreszcie, i sam...
Bogumiłym pasterzom, najczcigodniejszemu zakonnemu stanowi i wszystkim wiernym Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego! Chrystus się narodził! Chwalmy Go!
Wszystkich Was, drodzy ojcowie, bracia i siostry, pozdrawiam z wielkim świętem Bożego Narodzenia! To wielki dzień dla całego świata. Bo dla nas, ludzi, i dla naszego zbawienia przyszedł Syn Boży. To wielki dzień dla wszystkich narodów świata, bo On wzywa nas do samoświadomości, do jednego Kościoła. Żadne wydarzenie na ziemi nie dokonało takiego przewrotu jak narodzenie Zbawiciela, nie odcisnęło piętna na całej historii ludzkości. Narodzenie Jezusa Chrystusa stało się wyzwoleniem z niewoli grzechu i kajdan śmierci. Chrystus swoim narodzeniem przyniósł nam pokój Boży,
W ten wielki dzień narodzenia Chrystusa Zbawiciela nie będziemy niepokoić Jego świętego spokoju, nie będziemy zaciemniać sporami z wrogami Chrystusa i Jego świętej nauki. Zjednoczmy się w jednym świętym Kościele, zjednoczmy się dla Jego chwały, dla zwycięstwa Jego niebiańskiego światła nad ciemnością. Wierzymy, że nasza Ukraina wyjdzie z tego kryzysu – duchowego, politycznego, gospodarczego – że nasze państwo stanie się kwitnące i potężne, (mamy nadzieję, że nasze ukraińskie Kościoły zjednoczą się w jeden Kościół).
Tak będzie, bo tak nakazuje nam historia. Musi istnieć jeden centralny ośrodek duchowy – jeden Patriarcha. Musimy przezwyciężyć tę próbę. Nie możemy dopuścić, byśmy zamiast się zjednoczyć... czynili wszystko, by zjednoczyć się dla dobra...
Pan nas przestrzega: «Królestwo rozdwojone w sobie nie ostoi się» (Mk 3, 24). Pamiętajmy, jak często brak jedności niszczył nasze królestwo i osłabiał nasze...
posłuszeństwa cerkiewnym władzom w swoich liturgicznych i kanonicznych [...] brak narodowego [...] przed Bogiem [...] w nowoczesnym czasie wystawiamy się na pokusy, które [...] życia, odpowiedzialności przed narodem [...] doprowadzić do narodowej tragedii i nieszczęścia wśród młodzieży! Niedawno Ojciec Święty ponownie ogłosił obchody wielkiego Jubileuszu 2000-lecia Chrześcijaństwa, a Paweł ogłosił wezwanie do wszystkich nas, by przede wszystkim dokonać szczerej pokuty.
Pokuta to nie tylko wyznanie szczerego żalu za przeszłe, zmarnowane grzechy, za zmarnowane Boże dary i łaskę. Jeszcze – ponad wszystko – stanowcze postanowienie, by nie powtarzać wcześniej popełnionych grzechów.
Wzywamy was wszystkich, nasi wierni, którzy mieszkacie na Ukrainie i w osadach na obczyźnie, do rozpoczęcia dokładnego wewnętrznego przygotowania do obchodu ważnego jubileuszu 2000-lecia przyjścia Jezusa Chrystusa-Odkupiciela do naszego doczesnego, zmaterializowanego społeczeństwa. Wzywamy naszych prawosławnych Braci i Siostry, przedstawicieli innych wspólnot religijnych, by przywitali nadchodzące Boże Narodzenie w jednym duchu, jednym sercem, z jedyną modlitwą Pańską na ustach i w sercach, jak jedna Boża rodzina, i by uczynili to w ramach ogłoszonego jubileuszu.
Drodzy Bracia i Siostry! Przyjmijcie to nasze świąteczne życzenie z okazji Pierwszych Świąt Bożego Narodzenia w ramach przygotowań do 2000-letniego jubileuszu. Niech Pan Bóg pomoże nam wszystkim godnie doczekać i przeżyć w radości i zgodzie. Niech Bóg Ojciec, Jedyny w Trójcy Świętej, błogosławi wszystkich Was dobrem, a Bogarodzica Maryja niech roztoczy nad nami swoją matczyną opiekę. Błogosławieństwo Pańskie na Was!
CHRYSTUS SIĘ NARODZIŁ!
Kardynał Myrosław Iwan Ljubacziwski
Ojciec / Zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego
Batkiwszczyny
W dzień Bożego Narodzenia jeszcze raz przypomnijmy, że tylko człowiek poświęcony Duchem Świętym, który żyje wielkimi myślami dla innych, jest godny Bożej łaski. Najmilsi Ojcowie! Bracia i siostry! Serdecznie witam Was z wszechradosnym świętem
Bożego Narodzenia Chrystusowego. – Niech Boże Dzieciątko z betlejemskiego żłóbka ześle Wam radość, noworoczne szczęście, jordańską dolę, pobłogosławi Was zdrowiem i szczęśliwym długim życiem.
Biskup Rówieński i Żytomierski Ioan, zarządzający sprawami Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
o z
,
ŻE
|
słowo PROŚWITY
pismiennik... ... Б57
| і (| 'Ї І) ІЬ| | | З3Т1ім іс» ВЕР '1і | ІТНІ |ДЯЧІ | | 1 їя Кі | 1 и! рІрЕрАЛОЇ 1 АГеТ І Її І го Ч і П''Ь із ПІ їі І йо р»і їі 11) ПРА РАМАО Ір ТТ ГПпІібекН ІС ТАК | ба Іс» Ом ГАУРу||)1|10хХ І ТОМІЄМ ГОЇ Г() Жі н. . | і І|РБиЄЕ ПЧ І ІСОМОЮІ ІісчІа "СЬкОмМ ) Кавури вур Іру Є НМ Я МО і 2 | Таві і napisano pro nie inaczej, tak że wielu ... wspomina o ... Iwana Szewelewicza (?) — historia «Okitumu» Manjawskiego (Lwów, 15357), dzieło „Treprodobnyj” Pocz... (?) ... «Ko... (Tasza wira, 199, nr 5). Także podajemy jeszcze niektóre
ZIDDOMEN ... ... POBIŻNE ZGA... ...
Kim więc był Job Poczajowski, co... świętych? Jak ...
rodziny,
literaturze,
...chno «ATISEES» ... pochodził ... która mieszkała w Ugorniku na Kołomyjszczyźnie. Niektórzy z ... (?) ... ... (?)
... ... nowosiłki. Prawdziwe Żelazo. Urodził się on w 1552 roku,
nazwany imieniem Iwan od ... i ... w ... celach ... sąsiadów, mając często z nimi chłopca ... Ugornickim ... oddali. Na ... ... skle ... ... tobto
... na ... nawet ... Ugornickij ... Nowa ... Poczajowskiego nazwisko Iwan, rok ... rodziców ...
«...» ... ...
nazwisko
... stało się bywać także w ...
klasztorze ... lat ...
nauk. Tak
mnicha-klucznika ... poddał porządkowi służb Bożych. W dwudziestotrzyletnim wieku młodzieniec przyjął ... ... Jego ... wdzięk połączony z ... smutkiem ... dom ...
mógł wspiąć się wysoko po szczeblach, i zawdzięcza to Jowowi, który założył Ugornicki monastyr, a z czasem brał udział w budowie Manjawskiego monastyru ... (1607) oraz słynnego Manjawskiego skitu (1612), a także monastyru w Dermaniu. Prawdą jest jednak, że biografowie w czymś się jednak mylą, gdyż czasem założenie Ugornickiego monastyru podają jako rok 1605. A zatem w tym czasie Jowowi Poczajowskiemu było już ponad 29 lat; jak więc mógł w trzydziestoletnim wieku zostać pomocnikiem mnicha-kluczownika. Podobnie jak Jow Kniahynycki, urodzony w Tłumenicy na dzisiejszym Iwano-Frankowszczyźnie, Jow Poczajowski był służbą Bogu nie ślepo oddaną, lecz samodzielnie myślącą. Dlatego znamy go jako gorliwego pisarza-polemistę. Był to czas swoistej walki ideologicznej, która powstała jako reakcja na książkę polskiego publicysty-jezuity P. Skargi «O jedności Kościoła Bożego», napisaną w 1577 roku. Stąd też bierze początek literatura polemiczna, z której najlepsze utwory posłużyły temu, by na pewnym etapie historycznym ukraińska duchowości ... stanęła do walki przeciw polonizacji.
Ogólnie mamy dwa okresy życia i działalności ...
monastyru ... do dziś ... ... (na terenie ...)
na stromym zboczu rzeki ślady. Tu stała cerkiew i dzwonnica, kamienice ... zabudowania gospodarcze. Dzwonnica z połowy XVI wieku przetrwała do dziś. Otwory strzelnicze w ścianach świadczą o tym, że oprócz bezpośredniego przeznaczenia monastyr miał również znaczenie obronne. Jak świadczą krajoznawcy, monastyr przetrwał straszliwy pogrom turecki w 1626 roku, dokonany w Otyni i Ugornikach. Potwierdzają to również pozostałości dwóch ogromnych mogił na dawnym cmentarzu – to ofiary pobojowiska: leżą tam zarówno świeccy, jak i mnisi.
Drugi okres w życiu Hioba Poczajowskiego to życie ascetyczne i praca w Poczajowskim monastyrze, który znajduje się w obecnym rejonie krzemienieckim obwodu tarnopolskiego i który w 1333 roku przemianowano na ławrę. Założony w XVI wieku, monastyr był jednym z ośrodków ideologicznej walki w tym kraju przeciwko polonizatorom. Nawiasem mówiąc, tutaj założono jedną z najstarszych ukraińskich drukarni, w której jeszcze w 1618 roku wydrukowano dzieło Kyryła Tranquilliona Stawrowieckiego «Zercało Bohosłowija». Później od nazwy monastyru przydomek otrzymał Hiob Poczajowski.
Jak o Hiobie Poczajowskim pisze w «Autobiografii» znany historyk Mykoła Kostomarow, który w 1845 roku odwiedził monastyr: w wielkim, pięknym korytarzu, prowadzącym od głównej cerkwi, na ścianie napisana jest historia cudu wyzwolenia Poczajowa od tureckiego najazdu. Monastyr był wtedy jeszcze prawosławny, igumenem był tam Hiob Zalizo. Turecki basza dokonał napaści na stronę polską, wielu okolicznej szlachty uciekło do Poczajowskiego monastyru, wahając się, czy odeprzeć wroga. Wkrótce oblężeni zaczęli cierpieć z powodu braku żywności i w rozpaczy postanowili wyjść, by, wstąpiwszy do boju z wrogami, polec w walce. Ojciec Hiob odprawiał ostatnią służbę, przygotowując oblężonych do ich stanowczego czynu.
Dalej autor opowiada, jak stał się cud: na krzyżu monastyrskiej świątyni pojawiło się wizerunek Matki Bożej, która ręką groziła tureckiemu wojsku. Pocisk armatni, wystrzelony przez oblężonych w kierunku tego obrazu, zawrócił do Turków. To właśnie stało się przyczyną paniki wśród wrogów, a więc także przyczyną szybkiego zwycięstwa wojska polskiego. Tu też Mykoła Kostomarow pisze: «W tym samym monastyrze pokazują jamę wykutą w skale, dokąd czcigodny Hiob czasami wchodził, pragnąc odosobnienia dla rozmyślań».
(Kostomarow M. J. Autobiograficzne. - K., 1992, - S. 125).
Literacki dorobek Jowa Poczajowskiego jest słabo zbadany, jednak badacze zaznaczają, że pisał on prosto i zrozumiale, posługując się ówczesnym językiem literackim ukraińskim. Dzisiejsi badacze są zmuszeni powoływać się na cudze zdanie o tych próbkach literatury polemicznej, a nie wyrażać własnego, z tej prostej przyczyny, że około osiemdziesięciu dzieł Jowa Poczajowskiego, które mogłyby nam uchylić jeszcze jedną stronicę jego życia i twórczości, zginęły w Warszawie, dokąd wywieziono je w 1932 roku wraz z archiwum Poczajowskiej Ławry. Jednak Jowowi Poczajowskiemu, być może jak nikomu innemu spośród pisarzy, szczęściło się. Za zasługi przed Cerkwią kanonizowano go. 19 maja według kalendarza prawosławnego obchodzi się dzień pamięci błogosławionego Jowa Poczajowskiego.
Mykoła WASYLCZUK
W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego! Poświęcony Archijerejski Sobór Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, po starannym zbadaniu życia i świątobliwej posługi Kijowskiego Metropolity Piotra Mohyły, pełnego gorliwości w Bogu i łaski Ducha Świętego, uznaje obecnie, w roku 400-lecia jego urodzin, za stosowne kanonizować go i dołączyć do grona wielkiego Kijowskiego Metropolity
CZYNY POŚWIĘCONEGO ARCHIJEREJSKIEGO SOBORU UKRAIŃSKIEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO PATRIARCHATU KIJOWSKIEGO „O KANONIZACJI ŚWIĘTEGO PIOTRA MOHYŁY (1596–1647), METROPOLITY KIJOWSKIEGO”
Święty Piotr Mohyła jest ozdobą Kościoła Chrystusowego, gorliwym obrońcą prawosławia, podwижnikiem pobożności i wzorem archipasterskiej posługi. Swoją uczonością i trudami na rzecz oświaty w Ukrainie Święty Piotr Mohyła przewyższał wszystkich współczesnych mu hierarchów nie tylko w Ukraińskim i Ruskim Kościele, lecz także w całym Kościele Wschodnim. Założył Akademię Kijowsko-Mohylańską, która stała się rozsadnikiem i wzorem dla szkół duchownych w Rosji i innych krajach prawosławnych. Pan zapalił ten świecznik w czasie, gdy po unii brzeskiej z 1596 roku prawosławie w Ukrainie znajdowało się w upadku. Przez cały okres archipasterskiej posługi Święty Piotr mężnie bronił świętego prawosławia, umacniał dyscyplinę kościelną, odnawiał życie duchowe i moralne swojej pasterskiej trzody, zalegalizował Ukraiński Kościół Prawosławny i tym samym dał mu możliwość pełnienia jego zbawczej służby.
Dla całego Wschodniego Kościoła Prawosławnego ułożył on „Prawosławne Wyznanie wiary”, przyjęte i zatwierdzone przez wszystkich patriarchów prawosławnych, które do dziś pozostaje jego księgą symboliczną. Zasługą Świętego Piotra jest wydanie „Trebnika” i „Służebnika”, które położyły podwaliny jednolitości i właściwego porządku prawosławnego nabożeństwa i które stały się wzorem dla kolejnych wydań tych ważnych ksiąg liturgicznych Kościoła Prawosławnego.
Święty Piotr Mohyła wiele włożył pracy w dzieło odnowy i budowy świątyń Bożych: odbudował świętą Sofię Kijowską po jej zniszczeniu, odnowił cerkiew Zbawiciela w Berestowie, zbudował świątynię na miejscu Cerkwi Dziesięcinnej, wzniesionej przez świętego równego apostołom księcia Włodzimierza, oraz inne. Dzięki trudom Metropolity Kijowskiego zostali kanonizowani święci Boży, którzy podwizali się w Ławrze Kijowsko-Peczerskiej.
Cały swój majątek, który otrzymał od rodziców, Święty Piotr przeznaczał na sprawy Boże: oświatę, budowę świątyń i klasztorów, wydawanie książek, pomoc potrzebującym. Święty Piotr wkładał wiele wysiłku w zjednoczenie Kościoła Wschodniego i Zachodniego na gruncie nauki wiary jednej, świętej, soborowej i apostolskiej Cerkwi.
Współcześni Świętemu Piotrowi Mohyle porównywali jego dzieła z trudami i czynami św. Bazylego Wielkiego, arcybiskupa Cezarei Kapadockiej (IV w.).
Przekonany o ascetycznym życiu i niestrudzonej działalności dla dobra świętego prawosławia i Ukraińskiego Prawosławnego Kościoła, a w szczególności Metropolity Kijowskiego Piotra Mohyły, Poświęcony Sobór postanawia:
1. Zaliczyć Metropolitę Kijowskiego Piotra (Mohyłę) w poczet świętych do czci kościelnej i wpisać jego imię do prawosławnego kalendarza kościelnego.
2. Czcigodne szczątki Świętego Piotra, które zginęły podczas wysadzenia w powietrze Soboru Uspieńskiego Ławry Kijowsko-Peczerskiej, oddać woli Bożej.
3. Jego pamięć obchodzić 1 stycznia według nowego stylu, w dniu jego śmierci.
4. Namalować nowo wsławionemu świętemu czcigodną ikonę do kultu zgodnie z postanowieniem Siódmego Soboru Powszechnego.
5. Wydrukować żywot Świętego Piotra, Metropolity Kijowskiego, oraz ułożyć dla niego nabożeństwo, a do tego czasu odprawiać służbę według Ogólnej Minei.
6. Pobłogosławić budowę cerkwi ku czci Świętego Piotra Mohyły, Metropolity Kijowskiego, w mieście Kijowie.
7. W imieniu Archierejskiego Soboru ogłosić ukraińskiej prawosławnej pasterce o kanonizacji Świętego Piotra Mohyły i zawiadomić o tym Prymasów Miejscowych Cerkwi Prawosławnych.
Wstawiennictwem i modlitwami Świętego Piotra niech Pan zjednoczy prawosławnych ludzi na Ukrainie w jeden Miejscowy Kościół Prawosławny.
Maschinelle Übersetzung
«У СРОСВЯЧІ
ь: 1868-199/
п -
Oto już niedługo minie rok od pierwszego oderwanego listka kalendarza na 1997 rok, a Ogólnoukraińskie Towarzystwo im. T. Szewczenki za rok obchodzić będzie swój dziesięcioletni jubileusz.
Bardzo możliwe, że 8 grudnia, dzień założenia „Proświty”, zostanie wpisany do kalendarza naszych narodowo-państwowych świąt. Nie na darmo Prezydent L. D. Kuczma w swoim powitaniu dla zjazdu wyraził przekonanie, że spośród wszystkich społecznych organizacji to właśnie „Proświta” odgrywa wyraźną rolę konsolidującą. Także wicepremier I. F. Kuros, jakby powtarzając słowa Prezydenta, mówił o naszej organizacji jako o takiej, która od chwili swego założenia i w czasie obrony niepodległości „generowała idee narodowego odrodzenia”, a dziś może łączyć działania wszystkich organizacji obywatelskich, z wyjątkiem antypaństwowych. Podstawą tego jest m.in. jej konstruktywna współpraca z organami władzy państwowej. Cieszy również to, że i Jego Świątobliwość Filaret, Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy, w swoim błogosławieństwie dla zjazdu zaznaczył konsolidującą rolę Towarzystwa, jego obronę w sprawach cerkiewnych idei jednej Pomiestnej Cerkwi Ukraińskiej.
Nic więc dziwnego, że ta konsekwentna postawa Towarzystwa ku konstruktywnej współpracy znajduje odpowiednie zrozumienie i poparcie organów władzy. Świadczy o tym m.in. ostatnie polecenie Prezydenta, zgodnie z którym premier Pawło Łazarenko zobowiązany został do 1 lutego rozstrzygnąć kwestię przekazania Państwowemu Komitetowi ds. Narodowości i Migracji kontrolnych i koordynacyjnych funkcji w dziedzinie polityki językowej, wprowadzenia stanowiska zastępcy przewodniczącego Komitetu oraz utworzenia odpowiedniego wydziału w tych sprawach. Ponadto zostaną opracowane nowa redakcja Ustawy o językach oraz kompleksowy program rozwoju języka ukraińskiego.
Do tego samego szeregu działań ze strony głowy państwa możemy zaliczyć zarządzenie o obowiązkowym informowaniu ludności w kraju, bez czego obecnie niemożliwy jest proces kształtowania świadomości obywatelskiej, nie mówiąc już o wychowaniu narodowo-patriotycznym.
Jednak tutaj mamy prawo zapytać siebie: czy z tymi nowymi rządowymi działaniami nie stanie się to samo, co z poprzednimi – tą samą Ustawą o językach i Programem jej realizacji, którego wykonanie w naszym regionie powinno już dawno się zakończyć? Takie rzeczy rzeczywiście mogą się zdarzyć. Szczególnie w tym przypadku, jeśli podjęte działania nie zostaną należycie poparte jak najszerszą i konsekwentną pracą wszystkich organizacji narodowo-patriotycznych, jak najściślejszą konstruktywną współpracą z instytucjami państwowymi i administracyjnymi, a wreszcie szerokimi warstwami społeczeństwa.
Ta obawa wynika z obecnego stanu ukraińskiego odrodzenia narodowo-duchowego i patriotyczno-oświatowego ruchu na Ukrainie w ogóle. Jego niedostateczność jest całkowicie oczywista. A wśród ważniejszych przyczyn takiego stanu, oprócz ekonomicznej ruiny, która wywołała zubożenie i obojętność znacznych warstw ludności, była narastająca partyjno-polityczna dyferencjacja i związane z nią polityczne przeciwstawienie się. A także zwykła rywalizacja o partyjno-grupowe interesy, w której zapominano o uwadze (nie mówiąc już o owocnej współpracy) wobec Towarzystwa, które w swoim czasie było ogniskiem wszystkich naszych narodowo-patriotycznych ruchów i które reżim bolszewicko-prorosyjski nie tylko niszczył, ale i samą pamięć o nim systematycznie dyskredytował. Wreszcie skutki tej dyskredytacji i obecne rozwarstwienie sił spowodowały w naszym regionie to, że struktury władzy były bardziej zaabsorbowane nawiązywaniem stosunków z partiami niż z taką organizacją jak „Proświta”. W rezultacie, w przeciwieństwie do sąsiednich obwodów, u nas jeszcze do niedawna wszystkie szczeble władzy w istocie odsunęły się od bezpośredniego udziału w tym. A przypomnijmy sobie, jak to kiedyś bywało niemal…
własne przetrwanie, bardziej opłacalne jest uzależnianie się. Stąd staje się zrozumiałe, dlaczego w większości rejonów obwodu do dziś nie ma oddziałów «Proświty», a w Chotynie dał o sobie znać – pisze po tym, jak z piedestału spadł «wódz» i został zwolniony z funkcji głowy administracji rejonowej.
Stają się także zrozumiałe przyczyny, dla których członkami Towarzystwa «Proświta» są przeważnie nauczyciele, mimo że przez pół roku nie otrzymują wynagrodzenia. Tak, są zmuszeni uciekać się do strajków, domagając się choćby częściowej spłaty zaległości.
Ale ci nauczyciele-proświtianie są świadomi tego, że święta sprawa utwierdzenia naszej państwowej niepodległości wymaga nie tylko ich pracy jako fachowców oświaty, ale także ich energii obywatelskiej i inicjatywy.
Czyż nie dziwnie wygląda panująca dotąd logika, zgodnie z którą to święte uczucie patriotyzmu ma przejawiać zwykły nauczyciel czy jakiś inny prosty zapaleniec, a pracownikowi zarządu, administracji państwowej, deputowanemu rad, kierownikowi przedsiębiorstwa, redaktorowi gazety, proboszczowi świątyni już nie przystoi, bo on, rzekomo, i tak wykonuje ważną państwową sprawę? A czyż zwykły nauczyciel nie wykonuje jej, codziennie siejąc rozumne, dobre, wieczne?
Ta «nowonomenklaturowa» logika w podejściu do udziału w organizacjach obywatelsko-patriotycznych wyraźnie podsyca ironiczne traktowanie ich przez bardziej pasywne, nie mówiąc już o wrogich, warstwy społeczeństwa, sprzyjając rozpowszechnianiu antypatriotycznych
Przecież czas nam wszystkim uświadomić sobie, że wrogiem naszej państwowości jest nie tylko rak na ubóstwo jej obywateli, lecz także narzucona przez rosyjski caryzm, a następnie bolszewizm ta dwujęzyczność, która od wieków w arsenale imperialistów była narzędziem rozłamu i rozmywania duchowych sił narodów podbitych.
Zatem sprawa polega tu właściwie jeszcze na moralności. Przestrzeganie praw państwa i ich wypełnianie to nie tylko obowiązek prawny, lecz także moralny obowiązek każdego obywatela. Dlatego tutaj powinna obowiązywać także inna zasada. Jeśli nie chcesz przyjąć tego prawa, które chroni duchowe podstawy rdzennego narodu tej państwowości, to powinieneś skorzystać z gwarantowanego Konstytucją prawa wyboru innego miejsca zamieszkania, a nie podporządkowywać sobie praw. I to będzie czyn naprawdę dobrego człowieka.
2. O symbolach, moralności i polityce
Zacznę od paradoksu epoki: jednych praw nam brakuje, inne lekceważymy. Szczególnie przykro, gdy czynią to władcze osoby o upadkowych poglądach na życie w ogóle i na nasze państwo w szczególności, sprzyjając ogólnikowym oskarżeniom o wszystkie dzisiejsze trudności właśnie jego, jego „niezależności”. Ostro i trafnie o tym ostatnim powiedział poeta, przewodniczący Proświty Chersońszczyzny Mykoła Bratan:
U filistra „zasada” jest,
Tak się dotąd dzieje:
Do studni najpierw pluje,
Potem... wodę z niej się napije.
Do rezultatów istniejącego klimatu moralno-politycznego zalicza się także nierzadkie przypadki lekceważenia przez władze propozycji i inicjatyw narodowo-patriotycznych towarzystw, a nawet samych przepisów prawnych i konstytucyjnych.
Przede wszystkim dotyczy to wykonania Ustawy o językach, a obecnie także art. 10 Konstytucji Ukrainy. Prawda, w systemie oświaty nasza pięciojęzyczna (ukraińska, rumuńska, rosyjska, żydowska, polska) obwód osiągnął nieporównanie lepsze wyniki niż, powiedzmy, zaporoski, gdzie miałem okazję być na konferencji naszego Towarzystwa, w wyniku doprowadzenia statusu językowego placówek oświatowych do zgodności z narodowym składem ludności. Jednak teraz potrzebna jest dalsza wytrwała i konsekwentna praca. Bo nie jest tajemnicą, że i w szkołach, i na uczelniach miasta daleko jeszcze nie wszystko jest w porządku. Są nauczyciele i wykładowcy, którzy dotąd nie przeszli na prowadzenie swojego przedmiotu w języku państwowym. W pozalekcyjnej pracy często dominują tzw. „prestiżowe” języki, byle nie ukraiński. Jako przykład podam popularne studia czy kółka tańca towarzyskiego, gdzie nasze dzieci, nawet w Ukraińskim Domu Ludowym w Czerniowcach, uczą się tańczyć przy angielskiej i rosyjskiej muzyce piosenkowej. Dzieje się tak przy obecnym rozpowszechnieniu ukraińskich awangardowych zespołów
Ale co już mówić o artystycznej samodzielności dzieci, skoro odpowiednie komisje przy organach władzy de facto nie pracowały, a jeśli już rozpatrywały stan spraw, to zbyt ospale i, co najważniejsze, nieefektywnie. Bo gdyby dbać o efektywność, to realizację polityki językowej trzeba by zacząć bezpośrednio od Rad (Najwyższej, obwodowych, miejskich) i przeanalizować, jaki przykład wykonania ustawy i Konstytucji dają deputowani, a z czym ma się zmierzyć i jak ma działać nasza prokuratura, powołana do nadzorowania i aktywnego wspierania przestrzegania ich
Przekonany jestem, że w takim przypadku problem
Kolejny przykład dotyczący likwidacji symboli totalitaryzmu. Setki ulic do dziś w obwodowych i rejonowych centrach noszą nazwy rozmaitych jego „bohaterów”, od wiernej towarzyszki łasego na pochlebstwa „wodza” po „legendarnego komdywa”, który stał się bohaterem anegdot już w tamtych samych totalitarnych czasach. A rejon leninowski i pomniki Lenina? W Chotynie wprawdzie już ten pomnik upadł, ale rzecz znamienna, że milicja natychmiast zabrała się za poszukiwania tego, kto dokonał tego bezprawnego czynu. Czyż nie ważniejsze byłoby, żeby na czas pociągać do ODPOWIEDZIALNOŚCI tych „ODPOWIEDZIALNYCH”, którzy swoją zwłoką, czy to w likwidacji zaległości płatniczych ludności, czy w likwidacji antypaństwowych symboli, tworzą napięcie społeczne, grożące nie tylko pojedynczymi bezprawnymi czynami, ale też nową kolejną kolijwszczyzną, co bardzo ucieszyłoby różnej maści łużkowców. Przecież to ich taktyka: burzyć „do fundamentów”, a „potem budować” wciąż tę samą imperię.
Skoro już mowa o pomnikach „wodza”, warto wspomnieć również o sprawie budowy pomnika Szewczenki w Czerniowcach. Trwa ona już siódmy rok, a w rezultacie wyznaczono puste miejsce pod jego wzniesienie, które na dodatek nie odpowiada ani wymogom historyczno-architektonicznym zabudowy miasta, ani znaczeniu Kobzarza dla naszego narodowo-państwowego odrodzenia. Zamiast tego na alei Niepodległości (przy dziecięcej przychodni wielospecjalistycznej) przeznaczono miejsce pod budowę cerkwi, zależnej od Patriarchatu Moskiewskiego. Projekt jej opracowuje ten sam architekt, który wszystko to zrobił (nie bez wsparcia odpowiedniego zarządu), by ten pomnik odsunąć dalej od ratusza, za granice placu, w ów zafontannowany skwer. Związek być może przypadkowy, lecz wymowny w odniesieniu do tendencji do „profanacji” narodowo-państwowych symboli, MOŻLIWIE DŁUŻSZEGO utrzymywania totalitarnych… Oczywiście istniejące obecnie czynniki społeczne
narodowe problemy splątały się w trudny, do tego jeszcze czarnomorski węzeł. I nie da się go rozwiązać od razu, siłami samej tylko władzy. Dopiero wtedy, gdy, jak mówiło Kobzarz, «i carowie, i żebraczęta» zaczną stawiać sobie pytanie: «Kim jesteśmy w Ukrainie: jej świadomi obywatele czy obywatele-filistrzy?», zechcą być pierwszymi, a nie ostatnimi.
Tu Towarzystwu «Proświta» można śmiało powiedzieć: karty w ręce. Bo to jego własne.
Słowo Proświty
-
narodowości jako jednego Narodu Ukraińskiego. «Wszyscy jesteśmy Ukraińcami» — ma się stać hasłem naszego szerokiego obywatelskiego zjednoczenia. Tę rolę Towarzystwo odegra, jeśli jego ogniwa będą funkcjonować nie tylko w zakładach oświatowych, lecz także w przedsiębiorstwach, w instytucjach, a w nich zgromadzą się przedstawiciele najszerszych warstw społeczeństwa. WSZYSCY razem dołożymy starań, aby stopniowo i nieustannie wychodzić ze stanu duchowej amnezji, jakkolwiek by to dla kogoś nie było bolesne. Bo bezpamięć znacząco wpływa na los nie tylko odrębnej osoby, lecz także CAŁEGO SPOŁECZEŃSTWA. Oczywiście, przedmiotem szczególnej uwagi tych szerokich warstw proswitjan powinna stać się młodzież uczniowska i studencka, sprawa zgromadzenia jej w organizacjach «Młodej Proświty». Bo, jakkolwiek by to było przykre, w naszym kraju mamy jej rejonowe zrzeszenie tylko na Wyżnycy. Co znamienne, przyczyna takiego stanu rzeczy znów polega na błędnym rozumieniu ruchu proświtiańskiego nie w terenie, lecz w Ministerstwie Oświaty. Czy nie o tym świadczy, na przykład, «Koncepcja edukacji humanitarnej na Ukrainie», w której stwierdza się, że ma ona «mieć zdepolityzowaną orientację», a jednocześnie podkreśla się, że zakładom edukacyjnym «zapewnia się swobodę nauczania», a do tego także pełną swobodę obstawania przy «światopoglądowym stanowisku nauczyciela». Sądzę, że szkodliwość tych tez dziś szczególnie oczywista, ponieważ nasza epoka z szeroko reklamowanym kultem konsumpcjonizmu, jak słusznie twierdzi Ju. Szewelow (Szerech), «wychowuje człowieka z pustą duszą, człowieka bez osobistej i narodowej dumy». «Proświta» powinna dziś jak najściślej połączyć swoją pracę z systemem oświaty, także ze względu na jak najskuteczniejsze realizowanie prezydenckiego programu «Dzieci Ukrainy». My, bukowińscy proświtianie, powinniśmy być zadowoleni, że nasze wysiłki na rzecz wznowienia wydawania czasopisma «Jaskółka», które ukazywało się w czasach obcego panowania w tym kraju, mają z nim bezpośredni związek. Ale muszę wyjaśnić, że większość rejonów i wiele szkół miasta jeszcze nie przyłączyło się do jego tworzenia, bo nie rozliczyły się nawet za wydane poprzednie numery. Za każdym razem czasopismo znajduje się pod groźbą wstrzymania wydawania. I tylko wsparcie sponsorów (w większości sporadyczne i nieoperatywne) pozwoliło wydać dziewięć jego numerów. Zatem powtórzę: nasze zadanie najpierw i przede wszystkim to iść z POMOCĄ szkołom, przychodzić do dzieci z tym wszystkim, co najlepsze, najszlachetniejsze, co jest w Człowieku, w uniwersalnych wartościach ludzkich. A wśród nich — uczucia patriotyczne, miłość do ojczystej ziemi, mowy, narodu, ojcowizny i Ojczyzny. To wartości moralne, a zarazem polityczne — słusznie powiedział w swoim wystąpieniu na zjeździe delegat-młodoproświtianin: «Wybraliśmy «Proświtę» jako najbardziej stabilną organizację także dlatego, że nie chcemy być odcięci od polityki, kultury, duchowości narodu». Wyrażając solidarność z mówcą, zjazd przyjął zgłoszoną przez niego propozycję — już w maju 1997 roku zwołać «Młodą Proświtę» na jej pierwsze forum. Tak więc, jeśli naprawdę chcemy dobra dla naszego państwa, musimy szeroko rozwinąć konsekwentną patriotyczno-oświatową pracę nie tylko w granicach każdego obwodu z osobna, lecz także w związkach z diasporą, z innymi obwodami Ukrainy, organizując, na przykład, wymianę dzieci w okresie wakacji (jak zapoczątkowujemy obecnie z Chortyckim rejonem m. Zaporoża), udzielając wsparcia pomocy dla szkolnictwa wschodnich obwodów (Doniecka i Sewastopola) oraz bliskiego zagranicznego sąsiedztwa (powiat Suczawa w Rumunii) i tym podobnych. Budując państwo, musimy budować siebie w nim. A w tej sprawie nie pomogą mitingi ani zaprzeczanie nabytemu doświadczeniu, nie tylko oświatowemu, lecz także tak zwanej «partyjnej demokracji» — przypomnijmy zarządzenie Prezydenta o obowiązkowym informowaniu ludności. Bo nie formy odegrają decydującą rolę, lecz treść, którą się je wypełnia; nasze zadanie polega na tym: aby napełnić je realnymi sprawami, nie tylko rozmowami, lecz żywą pracą. Bo tylko w niej można zahartować wolę, zdolność do
...co wymaga pokonywania trudności, wychowywać wszystko to, co przynależy prawdziwym obywatelom-patriotom swojego niepodległego państwa.
Wiktor KOSIACZENKO, przewodniczący Czerniowieckiej Obwodowej Proświty, docent UDU, członek Związku Pisarzy, zasłużony nauczyciel Ukrainy.
20) kierownicy ... z inicjatywy partyjnej wierchuszki | JĘZYKIEM ... w ukraińskim państwie w tamtym czasie odegrał ogromną rolę w procesach ... wychodzili do towarzystwa «Znannia» ... i znalazłby największe urzeczywistnienie ... całej narodowej samoświadomości ... rozdzielali składki członkowskie. W tym numerze język zaczyna się od świadomości, to znaczy od głowy ... za imperialnymi granicami naszego ...
... media, ale tutaj ... ... wydawnictwa, które warunkowo mówiąc, byle tylko człowiek był «dobry» — podają o narodowo-państwowych ... ... To ... pojęcie «dobrze samoświadomych obywateli Ukrainy» ...
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
...pojawiły się publikacje, których autor twierdził, że [...] z niepodległością [...] od razu pociąga za sobą [...] odpowiedzialność w państwie [...] Konstytucję, wszyscy [...] taki paradoks, nie [...] tendencję.
PRZEKRĘCAJĄ LICZNE [...]
[...]
W pewnej części publikacji, które pojawiły się w naszych [...] rosyjskich [...] powtarza się tezy o [...] „niepodległość” [...] jak ość w gardle.
Aleksa Drowycka
MIT | Twórcy mitów. KRACH ... 20 LIPCA 1996 (nr 74) ... Ukraina ogłosiła deklarację o suwerenności (w rocznicę dnia niewoli: „Ukraińskie Słowo”, sierpień 1996, nr 83).
Mamy na myśli autorów publikacji, którzy pretendują do ... aktywności, a także takich, dla których „niepodległość” trwa nadal także po święcie. Nie pozostają w tyle również uczeni Uniwersytetu Charkowskiego. Tak więc docent Wiaczesław Pyż-Hontczarow wystąpił z dość obszernym artykułem „Gorzki posmak ... zależności”, który z trudem zmieścił się w dwóch numerach gazety „Wieczorny Charków” (19 i 21 listopada 1996 r.). Od samego początku autor podkreśla konieczność przestrzegania wysokich zasad moralnych we wszystkim, jako jednego z głównych filarów stabilności społeczeństwa. Nie może tu być wyjątku również dla nauki, do której autor omawianego artykułu ma bezpośredni związek. Paradoks polega na tym, że, wzywając wszystkich do przestrzegania wysokich zasad moralnych, Pyż-Hontczarow sam je łamie. Już pierwszy paragraf artykułu („Nacjonalizm i komunizm – dwie strony jednego medalu”) ujawnia niezgrabną tendencyjność autora – grube konstruowanie wygodnych dla siebie aforyzmów. Przecież docentowi, a nawet historykowi, dobrze znana jest nauka klasyków marksizmu-leninizmu (dla Pyża-Hontczarowa będąca niezachwianym autorytetem; we WSTĘPIE nie przypadkiem cytuje K. Marksa), zgodnie z którą nacjonalizm i komunizm są zjawiskami dalekimi od zgodności. Pyż-Hontczarow nie mógł nie być świadomy udowodnionej przez życie i naukę prawdy o tym, że komunizm okazał się najwygodniejszą maską dla rosyjskiego szowinizmu w jego dążeniu do światowej dominacji, że to właśnie rosyjski szowinizm stworzył klasyczną parodię samej idei komunistycznego raju. Gdyby autor omawianego artykułu rzeczywiście kierował się wysokimi zasadami moralnymi, pierwszy paragraf jego opusu nosiłby tytuł „Szowinizm i komunizm – dwie strony jednego medalu”. Wtedy jeszcze bardziej oczywisty stałby się pseudonaukowy charakter artykułu, pragnienie obrony za wszelką cenę zmarłego imperium. „Rozpad ZSRR nie był koniecznym następstwem upadku ideologii” – nie wstydzi się twierdzić Pyż-Hontczarow. Jakiej ideologii? Nacjonalistycznej czy szowinistycznej? Sądząc z tytułu paragrafu – nacjonalistycznej. Ale przecież w ZSRR, jak w każdym imperium, panującą była ideologia szowinistyczna, ideologia narodu panującego. W „naukowym” badaniu Pyża-Hontczarowa panującą ideologią radzieckiego imperium okazuje się, jak się wydaje, ukraiński nacjonalizm, który później przeradza się nawet w nazizm. Autor zapomniał, że nazizm mimo wszystko wyrósł z narodów imperialnych. A zresztą, według głębokich obserwacji Pyża-Hontczarowa (nie bez powodu przecież mieszka na Ukrainie), to Ukraińcy ponoszą największą odpowiedzialność za rozpad imperium. To właśnie Ukraina „sprowokowała paradę suwerenności”, to właśnie z jej winy zerwane zostały więzi gospodarcze z Rosją i tak dalej. Autor artykułu, podobnie jak twórcy tego pechowego aforyzmu, rzucając go, nawet nie zauważa cynicznego i lekceważącego stosunku, słabo ukrytego w nim, do naturalnego i powszechnego dążenia narodów do wolności i budowania własnego państwa. Szczególne oburzenie Pyża-Hontczarowa wywołuje świętowanie 25-lecia niepodległości naszego kraju, które nazywa nic innego jak „ucztą podczas zarazy”, wyrażając głębokie uogólnienie: „Wielu z tych, którzy pięć lat temu życzliwie witali «niepodległość», dziś nie są przeciwni, by ją cofnąć”. Tak, wielu, ale nie wszyscy. Większość jednak nie dała się oszukać złośliwej antyukraińskiej propagandzie, dobrze rozumiejąc, że kryzys nie zmienił ... społeczno-ekonomicznego systemu. Mimo trudnej sytuacji społeczno-ekonomicznej dzień niepodległości świętowali nie tylko Ukraińcy, ale i wszyscy obywatele Ukrainy,
PŁACZ PO IMPERIUM
[…]
SKRYTE I OTWARTE
…w tym również Rosjanie, Białorusini, Ormianie.
Właśnie tego nie spodziewał się Pyż-Hončarow, właśnie to najbardziej mu się nie spodobało. Wybrał ukarać przede wszystkim gazetę «Час/Time», a zwłaszcza autorów publikacji ukrainofilskich. Ogarnięty pafosem demaskatorskim, wyczerpawszy swój ubogi arsenał «naukowych» argumentów, płaczek po imperium nie zauważył, jak stoczył się na ścieżkę zastraszania wybuchem atomowym, zapominając, że broń atomowa znajduje się obecnie w Rosji i że nią energicznie wymachują wielkomocarstwowcy. Ciosy zadaje przede wszystkim w kierunku Ukrainy, a zwłaszcza ukraińskim nacjonalistom. Pyż-Hončarow walczy na polu imperialnym. Obiektem ataku, przepraszam, «naukowych» rozważań stał się artykuł doktora nauk historycznych Leonida Zaliznaka «Ruś Kijowska — produkt twórczości praukraińców dawnych czasów» («Час/Time», 02.08.96).
O głębokiej «naukowości» metodologii i wysokich zasadach moralnych prowadzenia polemiki przez Pyża-Hončarowa świadczy choćby taki akapit jego artykułu: «Co do «Słowa o pułku Igora», to osobiście nie znam ani jednego poważnego uczonego-badacza, który nazywałby ten unikalny zabytek «najdawniejszym dziełem staroruskiej kultury». Po pierwsze, «nie znam» nie jest argumentem, tym bardziej w tak poważnej polemice. Jeśli nie jest się popem, to nie wkłada się ornatu. Po drugie, płaczek po imperium kłamie. Owszem, twórczość akademika D. Lichaczowa dobrze zna, w tym także i takie dzieło jak «Słowo o pułku Igora» — bohaterski prolog literatury rosyjskiej» (Leningrad, 1967), gdzie zwraca uwagę, że chodzi właśnie o literaturę «rosyjską», a nie nawet o literatury trzech narodów braterskich.
Radzimy czytelnikowi sięgnąć do czasopisma «Berezil» (nr 7–5 z 1996 roku), na którego łamach profesor P.P. Ochriemenko w artykule «Do jakiego narodu należy «Słowo o pułku Igora»» demaskuje szowinistyczną wymowę nie tylko tytułu, ale całej pracy. Najwyraźniej dla Pyż-Hończarowa akademik D. Łychaczow nie jest poważnym badaczem, ale to już inna sprawa. Jego nazwisko nie pojawia się bowiem w artykule docenta Uniwersytetu Charkowskiego. Wspomniane jest nazwisko Karamzina, lecz znów celowo wypada z pamięci niewygodna dla Pyż-Hończarowa praca tego naprawdę wielkiego rosyjskiego historyka «Małoruś — kolebka Wielkorusi». Być może docent Pyż-Hończarow nie słyszał o tej pracy Karamzina. W naszych bibliotekach jej nie ma, a Petersburg jest daleko, a poza tym ukryta jest tam jeszcze od XIX wieku za dziesięcioma zamkami.
Jednak prace M. Kostomarowa — wybitnego ukraińskiego i rosyjskiego historyka, byłego wykładowcy Uniwersytetu Charkowskiego — obecnemu wykładowcy tegoż uniwersytetu należałoby przeczytać uważniej i również uwzględnić w analizie. Wtedy nie tylko słowo «Niepodległość» nie wywoływałoby alergii, ale i «Zaporoska Sicz», którą, nawiasem mówiąc, Karol Marks nazwał «republiką kozacką», a której wszyscy samowładcy bali się jak ognia. A zniszczywszy wolność podstępnie, zapowiadali następnym pokoleniom wykorzenianie z pamięci narodu ukraińskiego nawet zwrotu «kozacy zaporoscy».
Co zaś do prac M. Maksymowicza, K. Uszyńskiego, O. Ohonowskiego, O. Obnorskiego, S. Kotkowa, nie mówiąc już o I. France, którzy zauważali uderzające podobieństwo stylu, kompozycji i rytmo-melodyki «Słowa o pułku Igora» do ukraińskich dum ludowych, z czym zgadzał się nawet W. Bielinski, docent W. Pyż-Hończarow oczywiście ich nie czytał, zwłaszcza takich fragmentów o odrębności języka autora «Słowa»:
«...w jego mowie jest coś miękkiego, co przypomina dzisiejszą małoruską gwarę... Ale najbardziej przemawia za południoworuskim pochodzeniem «Słowa»» (Bielinski W.H., Pełne zebrane dzieła, t. 5, M. 1954, s. 348).
Zwolennik marksistowsko-leninowskiej nauki zapomniał nawet o tym, że publicznej rozmowy o zniesławianiu narodów, które przez długi czas znajdowały się w stanie kolonialnym, nie można prowadzić w oderwaniu od szowinizmu narodu panującego, że to właśnie ideologia wielkomocarstwowa, będąc najwyższym stopniem przerośniętych własnych idei narodowych, negatywnie
ерреі
рак ни Р р ооо сао нен ьо сь ПРО
przylepiała się i kształtowała ДРІВООКо)ПРВУНЕУНІВ) świadomość narodów uciskanych.
Ale jeśli przedstawiciele hiszpańskiego, angielskiego, niemieckiego ... uświadomili sobie niezgodność ... (demokracji z wielkomocarstwowymi ideami, przesiąkniętymi ... dążeniem do niepodległości kiedyś podległych im narodów), to tego, niestety, nie można jeszcze powiedzieć o wielu rosyjskich wielkomocarstwowcach istniejących na Ukrainie i poza Ukrainą.
Tak więc, stawiając diagnozę nacjonalizmowi w ogóle, a ukraińskiemu w szczególności, Pyż-Hončarow postawił diagnozę rosyjskiemu szowinizmowi w ogóle (a osobistemu w szczególności), którego główną cechą jest czarna nienawiść do wszelkich przejawów świadomości narodowej, stałe i staranne maskowanie swoich wielkomocarstwowych dążeń za pomocą humanistycznej leksyki i frazeologii («wolność», «pokój», «demokracja», «wysokie wartości moralne», misja cywilizacyjna i tym podobne), dążenie za wszelką cenę do sprowokowania konfliktów międzynarodowych. Szyderstwo z niepodległości, zwłaszcza w okresie obchodów tej dla każdego narodu świętej daty, nie jest niczym innym jak świadomym i bezprecedensowym pod względem bezczelności rozpalaniem wrogości narodowej. A dzieje się tak przez Pyża-Hončarowa «i towarzyszy» nie w imię nauki, sprawiedliwości i wysokich zasad moralnych, lecz w celu sprowokowania na Ukrainie «karabaski», «abchaski», «czeczeński» scenariusz kary rosyjskiego szowinizmu dla nacjonalizmu za jego dążenie do wolności.
Właśnie brak rozlewu krwi na tle międzynarodowym na Ukrainie wywołuje największe przeżycia lamentujących po upadłym imperium, pojawienie się złośliwej nienawiści nawet do słowa «niepodległość», a w konsekwencji także do tego, kto o nią zabiega. Widać to.
Cóż, jak widzimy z ostatnich wydarzeń w Charkowie, nic nie dzieje się przypadkowo: jakby na potwierdzenie artykułu O. Czuhuja, Charkowska Rada Miejska, na wniosek komunisty A. B. Perepelicy, przyjęła uchwałę «O realizacji postanowień Konstytucji Ukrainy i ustawy Ukraińskiej SRR „O językach w Ukraińskiej SRR”», która z prawnego punktu widzenia nie wytrzymuje żadnej krytyki, ponieważ sprzeciwia się Konstytucji i ustawom Ukrainy, a mianowicie:
1) wymyślone odwołania do „historycznych, kulturowych tradycji, geograficznych i językowych osobliwości miasta Charkowa” nie stanowią prawnej podstawy do przyjęcia wyżej wymienionej uchwały, ponieważ art. 3 ustawy o językach operuje pojęciem „większości obywateli innych narodowości”. Tymczasem zgodnie ze spisem ludności z 1989 roku w Charkowie większość mieszkańców stanowią Ukraińcy, a nie „obywatele innych narodowości”. Dlatego ta uchwała nie może opierać się na art. 3 ustawy o językach;
2) w punkcie 1 „Uchwały” nie wspomina się o „języku międzynarodowego porozumiewania się”, dlatego powołanie się na art. 4 ustawy o językach jest zupełnie zbędne i zostało dokonane dla wprowadzenia obywateli w zakłopotanie;
3) to samo dotyczy powołania się na art. 5 ustawy o językach, który reguluje wyłącznie język zwrotów obywateli i decyzji merytorycznych;
4) „Uchwała” sprzeciwia się art. 10 Konstytucji Ukrainy: „Państwowym językiem na Ukrainie jest język ukraiński. Państwo zapewnia wszechstronny rozwój we wszystkich sferach życia społecznego (w tym także w organach samorządu (przyp. red.) na całym terytorium Ukrainy”;
5) „Uchwała” sprzeciwia się art. 140 i 143 Konstytucji: „Samorząd terytorialny jest prawem wspólnot do samodzielnego rozstrzygania spraw o znaczeniu lokalnym w granicach Konstytucji i ustaw Ukrainy”. Język
Gołym okiem widać: imperium, choć umarło, wciąż ma włosy i pazury. Świadczą o tym nie tylko pojedyncze pogróżki Rosyjskiego Państwa, które grubą ingerencją w wewnętrzne sprawy Ukrainy godzą w jej integralność terytorialną,
a także fala antyukraińskich publikacji w środkach masowego przekazu.
Ksenofobia w Ukrainie to tylko jedna nitka potężnej propagandy Rosji, nakierowanej na odbudowę swojego imperium.
Wielkoderżawcy wszyscy są uszyci na jedno kopyto. Różnica tylko w tym, że walczą oni o imperium w różnych regionach, pod różnymi maskami. Wspomniany artykuł Pyż-Hončarowa bije w ten sam dzwon «czerwonej prasy» — w niepodległość Ukrainy.
Łatwo się o tym przekonać, przejrzawszy pierwszą stronę gazety «Krasnoje Znamja» (numer 8, 1996), gdzie oprócz wspomnianego artykułu W. Pojałkowa («24 sierpnia — dzień poniżenia»), zamieszczono wiersz A. Artamonowa «Uczta podczas zarazy, czyli święto «niepodległości»».
Z. Pyż-Hončarow nie przypadkiem zapożycza z tej i podobnych do niej gazet niemal cały arsenał środków wyrazu. Lecz płaczki nad imperium zapomniały o jednym. Im zajadlej atakują święte i odwieczne dążenie narodów byłego ZSRR do budowy własnych państw, im brudniejsze kalambury układają ze słowem «niepodległość», tym mocniejsze i bardziej przekonujące stają się te dążenia. Działa prawo odwrotnej propagandy: rośnie przejrzenie, narodowa świadomość.
Szkoda, że większość Ukraińców i uczciwych Rosjan nie czyta takich gazet. Jednak radzę wszystkim: nie wyrzucajcie tych gazet na śmietnik. Czytajcie je i przeczytujcie od początku do końca, a szybciej rozpoznacie prawdziwe oblicze swoich niezaproszonych obrońców, wilków w owczej skórze, «rycerzy» wymyślonego przez nich samych orderu Judasza. Trzydzieści srebrników muszą odrabiać, a nam — swoje robić!
O. CZUHUJ, docent Katedry Historii Literatury Ukraińskiej Charkowskiego Państwowego Uniwersytetu
RADA MIEJSKA CHARKOWA — ŁAMIE KONSTYTUCJĘ?
…pytanie to kwestia o znaczeniu ogólnopaństwowym, a organy samorządu lokalnego są zobowiązane zapewnić na odpowiednim terytorium obowiązywanie Konstytucji i ustaw Ukrainy, a nie ignorować ich wykonania ani zniekształcać ich treści.
W ten sposób charkowianie, wyrażając zdecydowany protest przeciwko noworocznej prowokacji zorganizowanej przez komunistów i popartej przez tak zwanych deputowanych-demokratów, uważają, że:
1. Przewodniczący Rady Miejskiej Charkowa lub jego zastępca nie powinien był podpisywać wyżej wymienionej decyzji, lecz powinien był zwrócić ją do ponownego rozpatrzenia z propozycją jej uchylenia jako sprzecznej z prawem.
2. Organy władzy państwowej w osobach Prezydenta Kuczmy L. D., Przewodniczącego Charkowskiej Obwodowej Administracji Państwowej Diomina O. A., prokuratora miasta Sławskiego S. M. powinny doprowadzić do uchylenia «Decyzji» w trybie ustanowionym prawem.
3. Charkowski Komitet Wykonawczy ma nadal zapewniać wykonanie swojej Decyzji nr 1018 z 23.10.96 roku «W sprawie działań dotyczących dalszego wprowadzania języka państwowego we wszystkie sfery życia miasta, zgodnie z wymogami art. 10 Konstytucji Ukrainy», ponieważ art. 60 Konstytucji daje prawo nie wykonywać «Decyzji» Charkowskiej Rady Miejskiej jako antykonstytucyjnej.
Liderzy organizacji społecznych i politycznych Charkowa zorganizowali konferencję prasową i wystąpili z protestem przeciwko bezprawnej decyzji rady miejskiej. Centralny Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» zwrócił się do Prezydenta Ukrainy L. Kuczmy oraz do Przewodniczącego Charkowskiej Obwodowej Administracji Państwowej O. Diomina z żądaniem uchylenia bezprawnej decyzji rady miejskiej.
СЯ сонній: зано. со сні зрчннни: 0Б0потіноя одао оро ашінео 0 Б о
Maschinelle Übersetzung
Jaki więc jest początek tego blasku, który po raz pierwszy zapłonął w jaskini w dalekiej betlejemskiej pustyni, a potem nad ziemią, światem, Wszechświatem, przegnał mrok ciemności, wyzwolił ludzki duch z niewoli grzechu i wręczył ludzkości klucz do Królestwa Bożego?
Był Dzień Pański, w którym Izraelici przynosili swoje dary. Wśród nich był bogaty mężczyzna Joakim, który postanowił: niech moje bogactwo będzie widoczne dla całego narodu, a dla mnie niech będzie odpuszczenie grzechów i łaska od Boga.
Lecz kapłan nie przyjął od niego tych darów, przypomniawszy o jakimś grzechu, przez który Pan nie dał mu dziecka. Nie wolno ci, Joakimie, rzekł, przynosić tych darów, bo nie obdarowałeś potomka. Ciężko zasmucony Joakim zaczął przeglądać swój rodowód aż do dwunastego pokolenia i odkrył, że ci prawi z tego rodowego drzewa pozostawili potomstwo dla swojego kraju.
Joakim poszedł na pustynię i oddalił się od swojej podeszłej w latach żony Anny oraz od licznego bogactwa. Rozbił namiot, pościł czterdzieści dni i nocy, mówiąc: «Nie będę ani pić, ani jeść, dopóki Pan się nade mną nie zmiłuje. A pokarmem i życiem będzie mi modlitwa».
Smutek rozdzierał serce także podeszłej w latach Annie. Ona wciąż opłakiwała swoje wymuszone wdowieństwo i swoją bezdzietność. Nie pocieszyło jej nawet nowe Pańskie święto. Służąca Judyta chciała pocieszyć swoją panią: «Ile będziesz płakać? Nadszedł dzień Pański, nie wolno ci płakać». — «Zostaw mnie w spokoju — rzekła Anna — czy nie widzisz, że Pan mnie upokorzył?» Na to Judyta odrzekła bezlitośnie: «Po co mam cię namawiać? Pan zamknął twoje łono, aby nie było u ciebie potomka w Izraelu».
Jeszcze większy ból ścisnął serce Anny, lecz ona umyła się, włożyła szatę ślubną i wyszła do ogrodu. Siadła pod wawrzynem i zaczęła się modlić, mówiąc: «Wysłuchaj mnie, Panie, jak wysłuchałeś Sarę i zesłałeś jej syna Izaaka».
Podniosła kobieta oczy ku niebu i zobaczyła na drzewie gniazdko ptasie. Ta spokojna, radosna scena tylko pogłębiła jej smutek i znów zalała się łzami: «Stałam się przekleństwem dla synów Izraela, z drwinami odsunęli mnie od świątyni. Nie jestem podobna do ptaków niebieskich, bo one mają dzieci, nie jestem podobna do zwierząt niemych, bo zwierzęta niemowy mają potomstwo przed Tobą, Panie. Nie jestem podobna i do ziemi, bo ziemia w swoją porę wydaje owoce i błogosławi Tobie, Panie».
Podczas gdy płakała i szeptała te słowa, nie zauważyła, jak obok stanął anioł Boży i powiedział: «Anno, Anno, Pan usłyszał twoją modlitwę. Staniesz się płodna i urodzisz dziecko. O twoim potomstwie będzie mówił świat».
Anna otarła zapłakane oczy i rzekła szczerze: «Jeśli urodzę dziecko, czy to chłopca, czy dziewczynkę, oddam je w dar Panu mojemu, a ono będzie Mu służyć przez całe swoje życie».
Anioł Boży ukazał się także Joachimowi i powiedział mu, że jego modlitwa została wysłuchana i że przekleństwo z nich obojga zostało zdjęte. Dopiero wtedy Joachim wrócił do domu i znów przyniósł dary Panu: dziesięć czystych owiec, dwanaście młodych cieląt, sto kóz dla całego narodu. Nieruchomym wzrokiem patrzył na złotą płytkę kapłana (złotą płytkę na błękitnej nici nosił na głowie, na czole, arcykapłan; za jej pomocą mierzono grzeszność lub sprawiedliwość). Tym razem złota płytka na błękitnej nici pokazała, że mężczyzna oczyścił się ze swojego grzechu i że jego dary zostaną przyjęte.
Podeszła w latach Anna zaszła w ciążę i urodziła dziewczynkę, którą nazwano Maria. Oko Boże spoczywało na dziecku już od poczęcia. Kiedy skończyło się sześć miesięcy, postawiła ją matka, by sprawdzić, czy zdoła stać. A dziewczynka zrobiła siedem kroków i wróciła do matki.
Matki były wtedy osłonięte pancerzem wiary i wiedzy, dokładnie rozumiejąc, gdzie przebiega granica między grzesznym a sprawiedliwym. Pilnie strzeżono czystości dziewczynki w grzechu... БЕР РР ни они - но що о Ж - - п
ŚWIATŁO CICHE
Według Protoewangelii Jakuba.
Anna przysięgła, że nie postawi stopy na ziemi jej dziecko, aż dopóki nie wprowadzi go do świątyni. Miejsce dla dziecka było wydzielone szczególnie, gdzie nic nieczystego nie było wnoszone, a nad dzieckiem czuwały dziewice-niewinne.
Rocznicę dnia narodzin świętowano hucznie. Joachim przywołał kapłanów, uczonych w Piśmie, starszych i cały prosty lud. I kapłani pobłogosławili dziecko, arcykapłani pobłogosławili je, a lud witał ją.
Anna zaś zaniosła dziecko do poświęconej komnaty sypialnej, zaczęła je karmić, śpiewać radośnie i wielbić Pana, który wybawił ją od szyderstw i drwin wrogów. Niech więc usłyszą radosny śpiew matki dwanaście pokoleń Izraela, bo ona, niedawno bezpłodna, przeklęta przez Boga, wyśmiewana przez lud, karmi piersią dziecko.
Gdy zaś dziewczynka miała trzy lata, jak było obiecane, zaprowadzono ją do świątyni Bożej. Sama wstąpiła po stopniach do ołtarza, a kapłan wniósł ją za carskie wrota. Zstąpiła na nią Boża Łaska i wszyscy to zobaczyli, gdy dziecko weseliło się, szczebiotało i podskakiwało z radości. Dlatego nie płakało za rodzicami, nie rwało się do nich, gdy opuszczali świątynię.
Od tej pory wzrastała przy świątyni pod opieką aniołów. Nawet pokarm przyjmowała z ich rąk. Strzeżono ją i trzymano w czystości i świętości. Kapłani zaczęli się radzić, co mają z nią zrobić, aby nie upadła i nie skalała świętości. Najwyższy kapłan przez modlitwę zapytał Pana, co
ke. Ale kapłan wstrzymał go, surowo przypominając, że przed tymi, którzy ośmielili się znieważyć Boga, rozwarła się ziemia.
Przestraszony Józef wziął Marię i zaprowadził do swego domu, mówiąc, że zostawia ją w nim, i sam będzie pracował jako cieśla. Wróci zaś, gdy Bóg go wezwie.
Maria zaczęła przędzić. Pewnego razu, idąc z dzbanem po wodę, usłyszała nagle głos, który przemówił do niej: „Witaj, łaski pełna! Pan z tobą, błogosławiona jesteś między niewiastami”.
Dziewczyna się przestraszyła, wróciła do domu i znów zajęła się przędzeniem. Wtedy stanął przed nią anioł i przemówił: „Nie bój się, Mario, bo otrzymałaś łaskę Bożą i poczniesz według Słowa Jego”.
Ona zaś w myślach odpowiedziała: «Czyż ja mam począć od Boga żywego i urodzić, jak każda kobieta rodzi?» – «Nie tak, Mario – usłyszała w odpowiedzi – lecz moc Najwyższego okryje Cię, dlatego i Ten, który narodzi się z Ciebie, będzie nazwany świętym, Synem Najwyższego. Nazwiesz Go Jezus, bo On zbawi swój lud». Na to Maria odpowiedziała: «Oto ja – służebnica Pana, niech się stanie, jak powiedziałeś».
Maria poszła do swojej kuzynki Elżbiety, która nosiła pod sercem przyszłego poprzednika Zbawiciela – Jana Chrzciciela. Elżbieta była oświecona, była prorokinią, podobnie jak wielu w tym rodowodzie, który mnożył sprawiedliwych. Powitała krewną z zachwytem: «Skąd mi taki zaszczyt, że przychodzi do mnie Matka mojego Pana? Oto bowiem dziecko, które we mnie…
znów ukazał się anioł
i mnie, jakby zatańczyło z radości,
odpowiedział: «Zachariaszu, Zachariaszu, idź…
…
Maria jeszcze w pełni nie pojęła,
pokaże znak, oznajmił archanioł Gabriel…
Tylko zdziwiona powiedziała…
Wśród tych, którzy przyszli do świątyni, był wdowiec, cieśla…
…
Józef zaprotestował, że jest stary i ma już dorosłe dzieci, i nie chce…
…
W szóstym miesiącu jej ciąży…
…
by nie wystawiać jej na pośmiewisko…
…
zobaczył Marię…
Słowo Proświty
Zakrył Josyp twarz dłońmi, upadł na ziemię i długo płakał, mówiąc: «Jak ja teraz będę zwracać się do Boga mojego, jak będę się za nią modlić? Przecież przyprowadziłem ją ze świątyni niepokalaną, a nie zdołałem jej ustrzec. Kto mnie oszukał? Kto wyrządził zło mojemu domowi i zhańbił Dziewicę? Czy nie stało się ze mną to samo, co stało się z Adamem? Gdy ten wielbił Pana, pojawił się wąż, zobaczył Ewę samą i ją uwiódł. To samo stało się i ze mną».
Mówił zaś z wyrzutem do Maryi: «Byłaś pod opieką Bożą, cóż więc uczyniłaś? Zapomniałaś o Panu Bogu swoim! Po co splamiłaś swoją duszę, ty, która wychowałaś się w świętym przybytku i przyjmowałaś pokarm z ręki anioła?»
Wtedy zapłakała Maria i rzekła: «Jestem czysta, nie znam męża». — «Skąd więc owoc w Twoim łonie?» Ona zaś odpowiedziała szczerze i z sercem: «Przysięgam na Boga, że nie wiem skąd».
Te słowa przeraziły Josypa. Zaczął myśleć, co ma robić: jeśli zataję grzech, stanie się przestępcą Prawa, a jeśli opowie o tym synom Izraela, odda na śmierć niewinną krew. Co zrobić z nią? Postanowił ją wypuścić. Niech idzie, dokąd chce.
W nocy zaś ukazał mu się we śnie anioł Pański i powiedział: «Nie bój się o Dziewicę, bo to, co się w niej poczęło, jest z Ducha Świętego. Urodzi Syna i nazwiesz Go Jezus, bo On wybawi lud twój od kary za grzechy».
Obudziwszy się, Josyp wielbił Boga i zatrzymał Marię u siebie. Rano przyszedł do niego uczony w Piśmie Anna i zapytał, dlaczego nie był na wieczornym zebraniu. Josyp odpowiedział, że zmęczony drogą chciał odpocząć. Anna zaś zobaczył brzemienną Marię, pobiegł do arcykapłana i powiedział, że Josyp wystąpił przeciw Prawu.
Wkrótce przybiegli słudzy i zaprowadzili Marię oraz Josypa na sąd. Arcykapłan zaczął pytać Marię, po co, jak mówił, splamiła swoją duszę i zapomniała o Panu Bogu swoim. Mieszkała przecież w świątyni, przyjmowała pokarm z ręki anioła, słuchała śpiewu z jego ust, radowała się, czując obok siebie jego światło.
Maria znów płakała, jak przedtem przed Josypem, i znów przysięgała, że jest czysta i nie zna męża. Wtedy arcykapłan zaczął wyrzucać Josypowi, a on także przysięgał, że nie miał grzechu z Dziewicą.
Sprawdzano ich grzeszność wodą, ale grzeszności nie stwierdzono i ich PUSZCZONO. Józef posadził Maryję na osiołku i wyruszył z nią na pustynię, aby ukryć jej grzech. Znaleźli jaskinię, cieśla rozłożył tam wapno ze swoimi synami, a sam poszedł szukać położnej na obrzeżach Betlejem.
Zdarzyło się cudowne, dziwne zjawisko w przyrodzie, w otaczającym świecie, o godzinie, kiedy miał pojawić się Syn Boży. Józef jakby szedł, ale się nie poruszał. Zdumiony rozejrzał się, CZŁOWIEK zobaczył, że i powietrze stało się jakieś inne: zamarło i nic w nim nie drgnie, jakby wstrzymało oddech! Ptaszki zatrzymały się w swoim locie. Oderwał wzrok od nieba i spojrzał na ziemię: zobaczył ludzi pracujących, którzy właśnie jedli obiad. Siedzieli wokół wielkiego dzbana, wykonywali rękami ruchy, jakby brali potrawę, ale jej nie brali i nie jedli, bo również znieruchomieli, patrzyli w niebo. Zobaczył owce, które jakby pędzono, ale stały w miejscu. Pasterz podniósł rękę, aby je pognać, ręka zawisła w powietrzu. Przeniósł wzrok na ... i ona też zamarła. A kozy, które przyszły do wodopoju i dotykały wargami wody, ale woda nie płynęła w ich pyskach.
Wszystko żywe zatrzymało się w tej chwili, w przeczuciu wielkiego przyjścia Zbawiciela.
Położna już szła z góry, ruszyła z Józefem do jaskini. Oboje, ujrzawszy obłok i blask, ... stare umarło.
Położna wykrzyknęła z podnieceniem: «Dusza moja…», bo ujrzałam cud! ... Z dziecięcia spłynęło światło... Dziecię przylgnęło do matczynych piersi.
Motria Kateryna
Maschinelle Übersetzung
Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert
(лово ПРОСВІТИ
МОСКОВСЬКОГО ПАТРІАРХАТУ У
ЗАПОРІЖЖІ -- ПОЛІТИЧНА, А НЕ РЕЛІГІЙНА
У січня, КОЛИ Весь Християнським Од
Україні "и поза ї1 Можами ск в ткував
свіТАиМ и празник М дра хриг гового, Мос-
гак звану міЖНАародну конференцію | підготовки ВвІіДдзначЧенбья друтого тисячохіття народження Сина Божого. Чому саме Украшту обрали «СПЯТІ ОТЦІ» з МОСкви місцем свого збору?! Татому, щоби вже вкотре засвідчити, що не збираються припиняти колонізаторську мисію на наших теренах продовжуючи бути своєрідними довцями душ зденаціоналізованої частини українців ад того, що живемо в нових реаліях -- нозалежній державі Україна, "" ВОНИ, здається, не збираються помічати
3 приводу ціє! обурливої анті пдержавної акци з ініщіативи Всеукраїнського Товариства «Просвіта» імені Тараса Шевченка у конференц-залі УНІАН відбулася прес-конференція «Підготовка до святкування 2-тисячоліття Різдва Христового: куди веде московська церква?» У ній узяли участь, крім представників засобів масової інформації, голова Говариства «Просвіта» Павло Мовчан, голова Державного комітету у справах релігії при Кабінеті МПпністрів України Анатолій Коваль, гохова товариства «Україна» Їван Драч, голова Народного руху України В'ячеслав Чорновіл, директор УНІАН Михайло Батіг. Відбулася посутня розмова, яка вийшла за рамки порушеної проблеми, оскільки релігійні питання для України с чи не найболючішими.
Голова «Просвіти» Павло Мовчан рідзначив, що Говариство стало ініціатором відзначення в Україт визначної дати в історії людства -- 2-Тисячоліття Різдва Христового й заручилося шатримкою Президента України щодо створення діЙйОВвВОГО ЮВІЛСейНнОоОгГО організаційного комітету. Натомість московська церква в Україні, оперта на ліві сили, творить свою систему міфів, церетлумачу ючи іс торію церкви Чи ведеться у нас своя державна церковна помтика ? -- пролунало далеко не риторичне запитання голови «Просвіти».
сною
підДдОувається "Тегативні нак ЛІДКИ нини ніх подій можуть не абари ГИСЯ В
України роацінив запорізьку конференцію і голова НРУ В'ячеслав Чорновіл Він нагадав також про вікопомПу дату в істори України -- День Соборності, яку відзначатимемо 22 січня, й запевнив, що до наступних виборів націонал-демократи матимуть єдину платформу, єдиний список кандидатів, виступатимуть єдиним блоком у парламенті. Московський Патріархат, па думку пана Чорновола, не був ніколи поза державою, це кагебістська структура. Акція ж, яку він спланував, є політиЧнНОЮ, ане релмігпиною.
Вершиною фарисейства назвав голова товариства «Україна» Іван Драч гасло, кинуте московськими «батошками» -- «Будьте в мире со всеми». Тож ми не можемо займати угодницьку позицію Не повинні стояти осторонь цих проблем владні структури всіх рівнів, вони перші повинні бити на сполох.
Ишлося 1 про порушення візового
режиму іноземними гостями так званої конференції, які прибули в Україну через Москву без дотримання належних візових процедур. Невиключено, що фінансувалася антидержавна акція з державного бюджету. Чимало питань пролунало на адресу голови Державного комітету у справах реліги при Кабінеті Міністрів України Анатомія Коваля, який запевнив, що очолювана ним структура «зробить усе можливе, аби для відзначення 2- тисячоліття Різдва Христового зібралися ті сили, які борються за єдність Правосхавної церкви», асаме святкування «стало віхою в поліпшенні реліпиної ситуації в Україні, яка впливатиме на об'єднання християнських Церков» Однак пан Коваль, як стало зрозумілим з його вистутту, не поділяє тривоги присутніх щодо московської церковної експанси, вважаючи, що спланована конференція не суперечить чинному законодавству
Всеукраїнське товариство «Просвіта» прийняло Звернення до громадян України
Белмо ЧА СТОЛОсХ!
|
и - ра Горариство «ІТростита» глибоко українського, дерясапри МОВИ, обурени (рактом проведеннии з УРТ107213 пашональних світочів, Нас глибоко за
січня цього року у місті «Запоріжжі
міжнародної конференції, присвяченої дО дру ГИСЯЧОЛІТТЯ христового
ПІДГОТОВЦІ ГОгГО
підзначення Різдпа
патріархату)? Василій та голова Запорізької міської Ради Олександр Го Очпкується, що в конференції візьмуть участь понад 150 представив Православної церкви з Північної та Поденної Америки, країн СІД, Європи та Япоші. Це ще одий черговий
ОВО)
смучує той (рака яка захопила
що імперська церива, україиські храми часів Мняжої та Козацької доби. оскве рияє ІХ| ІМСТОНГОМО Пп украшофобі тром, що є ТЯ
. недалекому маноутньому Р ЛСТОТНО ЗИЛИУ ( ургкомітет ;| проведення пи | кОМеРе ренції ким гріхом проти Гога | православна 'ркпас і МАТОМ
ковська І її р и |еї мч! Іспланувала кути на результати наступних виорорів очолили єпископ Запорі кий і проти хри гиянськогоО провех пиві 3 порі «мЖмІПт А ВЛласеною ет лою Як а! ро чу національній Ос роцовнй Ме птопольський ( УП Мо ковськогоО Кк ра ю |
Конференція це свідчення проімперської орієнтації так званої У ПИ Московського патріархату Пд ОрпимьОогм маскою підготовки до другого тисячоліття народин Спасителя проглядає такий знайомий великОоїмперський оскал невтомного й
НОВІТНЄ ФАРИСЕЙСТВО
Звернення Всеукраїнського Товариства «ПРОСВІТА» до громадян України
аптиукраїський випад УПЦ Московського патріархату, який чітко й послідовно проводить проімперську політику в суверенши державі
Ця церква давно зганьбила дух православ'я й перетворилась у державшицьке завойовницьке утворення, яке відігравало потужпу роль як ідеологічний есобиратель русских земель», а ниші чинить сатанинський опір природному прагнешию поневолених Російською імперією народів до волі, прикриваючись фарисейським лозупгом «єдиного Православия».
Московські ієрархи навіть пе прагнули втрутитись у жахливий варварський геноцид, який чинила Росія над гордим чеченським народом. Церква покірно мовчала, коли російські солдати безжально зшищували мирне населення вдень Різдва Христового та на Великдень. Російська Православна церква завжди прислужувала світській владі, одним перстом славлячи Бога, а другим -- двоголового орла.
Вона самовіддано служила безбожпому комупістичному режимові, спізпрацювала з НКВД-МГБ-КДЬ та ВКИ(О)-КПРС, проводила політику відвертого відвернення мирян од віри Христової, видавала таїнство сповіді, примножулочи тим самим кількість закатованих та зтищених.
послідОВНОГО пПОНеволювача, в арсеналі якого -- ненависть до волелюбного краю, відверта зневага до його суверенітету, прагнення принизити й показати свою великодержавну вседозволеність і зневагу.
Так діяли колись іудейські фарисеї, які за показною набожністю, добропорядністю та моральністю приховували свою жорстоку небожу суть
Тому Ісус був нещадний з ними 1 вигонив зі святого храму. Чинечас уже и нам, патріотам-християнам, попросити торгашів і фарисеїв із наших святинь?
Ми святобливо й урочисто чекаємо вселенського свята - другого тисячоліття Різдва Христового і приєднуємося до всього християнського світу. Але прагнемо це робити щирим серцем і чистими помислами, із сердечною молитвою та покаянням. Без ось такого фарисейства та лицедійства, про яке у Святому Письмі сказано: «Хто говорить, що він перебуває у світлі та ненавидить брата свого, той у темряві досі».
Саме це зібрання на нашій землі ми й розцінюємо як зневагу та ненависть до братів-християн, порушення християнської етики, моралі, в основі яких -- ліобов, пошанування волі, незалежності га глибокі моральні цінності.
Центральне Правління Товариства
Справа Державного комітету у справах зприводу антидержавних дій московсь- Проімперська церква й досі от- «ПРОСВІТА» реміги при Кабінеті Міністрів - небути кої церкви в Україні, яке подаємо в руює свідОмІСТЬ Наших людей, сіє поміж безстороннім спостерігачем того, що цьому числі газети ними розбрат, ненависть до всього З січня
4 - б
| КИЇВ ТАКИ БУДЕ
Як повід ЗВЕРНЕНН С м дозволи УКРАЇНСЬКОЮ СТОЛИЦЕЮ
ца о комуністам промити проїжджою частиною
- 1» центральної вулиці до свого ідола Леніна, Всьому світу ВІДОМО, ЩО кГатаї Хот тегу 47 т ери ОЇ ша візки ско
потріархат є неперебірпивим виконавцем ДОА) о своя комуністичного свого
загарбницьких планів Російської держави, й
копонізаторським овангардом на території
добре зрозуміпа Ми представники громадських | інших держав : працює в ТІСНОМУ КОНТОКТІ З ЗОСІЙСЬКИМИ спецслужбами | ЧОСТО ПІД іх
політичних Організацій, протестуємо проти о|е|
ЦІЄЇ антидержавної зО0 Пт норуги нод но-керівництвом прі І(ЗОодИтТь ТОКІ ДІЇ, Які ВИГІДНІ ЦІЙ
особи мосової інфор 199/ року В м
Р РІЇ яз з - й я УМПОроюю планується провести міжнародну
КА РОТА
початку січня
Відбулися перші після У з'"зду Всеукраїнського Товариства «Просвіта» збори просвітянського активу Києва 1 області ШПросвітяни ухвалили повніше інформувати громадськість про мету та зміст своєї діяльності, активізувати ство-
чоуково репігійну конференцію 3 проблем "ровослов'я присвячену двВОХхтТиИ: ячЧОЛІТНЬОМУ Ювілею із дня народження Ісус а Хрис то, Яку «кликає Московський патріархат, хоча у нас є Київський, і начебто з благословення самої
1 (0)є є дДніІдних Кіацій Зви анно, це
Гл З
-рганізо
шою Укроїнською провословною Церквою,
"МИТЬ Він через свою підставну структуру, бо тіп є є правс - рез свою | - 00 ьки воно одна має право проводити | Щщ і зу ЛИ - Б -'й 1 ь - жи" - я З () і З ж - о | ! 3 І О Кк М! Х ч - звОону Укроїнську правословну церкву, державі, і ця конференція ам міжнародні форуми на гериторії України, І Ло: зссредкав У КОТА 17, Зезумовно, нічого українського немає, як виИПОДКІВ но АлеА ) Так І вимагаємо відміІНИТИ ЗГадувану конференцію, науКОВОгдоСлІдний установах, нузнак ЧІЧОГО не бупо ук раїнського ії державного в На жаль, наше місцеве керівництво так залучаючи до просвітницької робо-
нехай її проводять в Росії, | просимо всіх| укроїтиських патріотів нас підтримати Оухремо "звертаємося до духовенства та
че зрозуміло цього чи не схотіпо Зрозуміти І дало втягнути себе у брудну історію, більше того, воно планує ще и фінансувати ге
ти вчених та педагогів, що підтримали курс на українське національне відродження.
"ЗЛишній державі УРСР Характерно ще и Є, ЩО цє іпє ва'дбутис я на терені Запоро 1Ь
ч-- - я | |
іІзацтва, яке московська церква Ток би | віруючих чотирьох гілок Українського ДІ ГПО - - Р - 7 і "аї"б. - "І « що но прак ТИЦІ означає г: Й - - - - Дай ЄЗзпоОрдонно опі ьовувала а коОЗОЦьКИХ ої, "г ренції г, СКОвІ че спеці зужб у їх провослав я Українс ькОї православної цер Найбільшу увагу на зборах було Її р» -іїо мок Т"Теії- - НАСОС нії - - І Раз Ре "ЬМОНИЙ підДдДавала аоанафем фінансува І Й кВи Киїрського потріархату, Української зосереджено на шляхах виконання
| ; чською державою і ; Ми. віг /Ючі християни, підтримуємо ідею боротьбі З Україн ькою держ: автоке ральної православної Церкви, просвітянської програми деруси-
- Б рова На зпорізький міськвикоюмком чогось би | | - | ; конференції то інші подібні "Терчедн Р наш зо 1! з церкву, а своя ук заїнскка У країніської греко католицької Шеркви та фіка ЦІЇ Києва. Вирішено терміново Р тота як о - - й Га 5 УГбить "и же -'б 1 ; У ч| РК ь Й з З і прославляють нашого Господа Одно дуже пком доба падчерка Так. 20 жов цо рядових віруючих | духовенства зЗздиснити реєстрацію усіх випадків Фе . Р . - . ре гг "їй і "ЬК | унадльнк( 1к« Ор чер чес оф зе ; «и парта нм - г і Уму провословна шє ерчгіє ПО ОСІМ( ЬКОЇ нНОШ но ПЛ У ско правос павна Украї! ІСЬКО)І Пправос павної Церкви Мос порушення чинного мовного законо-
поважає нія минупого року Укра
пу ен т. нія АР Аа чаї но | Церква Київського патріархоту проводила з чу ЗЛА НОТУ ооманутих щі бізацькі АВ СВ В У сфері державної 1 І. рок ТО ВОСїх ініших Державних націм | ба ініціативно група Православ 'єраорхаоми, давамте спільно ДОМО відсіч цим комерційної торгівлі, громадського ериторії іншо ації тобто української, яко Хр р : й екУвиконком Не виділив ДЛЯ непрохоним полпіТИЧНИМ московським За транспорту, реклами та домогтися заг. ЯвОоЮ тисячолітню національно РЕ у зі ЗАЙ як не виділив він, до речі, й | Дом, нехам ця спільна ношо акція буде| усунення всіх порушень. Активісти зОСпавну цегрокі / | єтаким жі іпеном ОСТ . ра у М По євіті» хоча для єврейського то початком об єЕдДноОння всіх українських пра Київської «Просвіти» обговорили | "ЮДИ гаку конференцію 2 Бупо Є У зоб ю і 7995 році знайшлися гроші зославних в одну єдину Помісну Право | план проведення акцій протесту ПО РАнИДуНИнМ просте шле ласо 00 млі зонів крб. Ну закомплексовані на | СЛОвну Церкву з Потріархатом у Києві, проти зухвалого нехтування телер черовому гпузду провести її но територ' г 'римці ужого! Далі ще прше, прохання з Рв ЕДНЯЧИМ, о рію Не за | компаніями «ТЕТ» та «Київ» мовним А єправо г отут інший: під | представників Церкви провести Хресний хід. т вої ряди | будамо непереможні Ребимом, дотримуватися ріякоговх пе б тім, що глузд ТУТ пости о тротуаромцентральної вулиці міськвиконком | убтото о т ЕН ОА ЛОРОМОЖЕМІЮ ообовінз УС Стан ОРЗОнЕ ВУ УВИнИ пе ПтимиИм прикриттям хочуті І б | ; з хипив мотивуючи тим, що є мого рішення, Уа о Зм я | М М УААЧТМЕ зАрРОСАГ лебачення та радіомовлення. от'ямиВ зУуговиськОо всіх антиукраїи чо жо Убороняє всякі маніфестації та демоност 5 ч | а го провославя, о значить, І "держовних су СКОНСОЇІ воОти їх, ІКРА М узи» вямпицею 1 пішла копона за рем зОвитися з незал й ою У, раною Для кі ас? , у | , КІ з вами по незас! | в Тетяна ФЕДІЄНКО, "ДМОвпецна кривавої Російської мПер'! вшрую ма б чАВЛаНИЯ окопишях І пустирях відповідальний сенретар Київського обі р ііі іо ломи не гребують а бої заід посиленим ескортом міпіції, Просвітями міста Запоріжжя кранового об єднаммя «Просвіта» о ММ, НІ ь святим ім'ям Іісусо Христо ІДНА ий ЛУ З . 5 "ріже ло - ж» ки
а Є нн чи жан зони он б
- реупурнни понос озстжииі понять ПР ПОР ч-- , - М. - о че МИ ана РАК Рв ри га -- РР УПаннійни з но о аокрченьнийие 7 опентвцанний - -г я вало -'ча - -ооу - Ж - и ні ньою з Вата ДЕР - рда ї що о ПТ сіра аль лю - Пи чі ах - б т- -
ЛОСУТ АЧІЯ
Słowo Proświty
w gazetach, spocha dom u Wierch zafascynował się na krawędzi, kozactwem, Chortycą.
gotowość wspierania go dobrym słowem.
Wczorajszy major, uczestnik wojny z Japonią, dziennikarz z zawodu, dużo pisze; jeśli na służbie wojskowej jego
i jego napełniła
pociągała poezja, to w domu
Ziemio rodzima, gdzie tylko nie byłem,
A według dawnego zwyczaju żołnierza
Z pochodów do ciebie przybyłem.
Topnieje śnieg po stepach, po jarach, znów widzę znajomą wiosnę,
Jak chciałbym chwycić za pług,
Z nieba pieśń usłyszeć donośną!
Może jutro wieś wyjdzie w pole
W dzień wiosenny, na siew wyjdzie na spotkanie.
Za wielkie, nowe szczęście
Będę ziemię ziarnem zasiewać!
Marzec, 1946 rok
W Zaporożu – epicentrum historii kozactwa – pisze na tematy krajoznawcze. Później wokół niego formuje się cała szkoła o patriotyczno-narodowym nastawieniu. To W. Peszanow, A. Szyriajew, Ju. Wołoczaj, W. Borysow, L. Kostenko, H. Marczenko, małżeństwo Witalij i Tamara Szewczenko oraz wielu innych. To oni przekazali sztafetę historycznej pamięci obecnemu pokoleniu.
„Chortycja w heroice i legendach” – tak nazwał swoją najlepszą książkę. Ona do dziś pozostaje najlepszą publikacją o Chortycy. Jego słowo zawsze było obrazowe, jakoś szczególnie ludowe; zdawało się, że płynie ono stamtąd, z dziedzictwa, z tej stepowej praojczyzny, skąd wyszli jego dziadowie, ojciec, wujowie. Szczególny wpływ na kształtowanie wrażliwej duszy Mykoły miał wuj Denys. Swego rodzaju fenomen ludowej twórczości, znał wszystko o historii kraju, zbierał folklor, znał wiele pieśni, które wykonywał pięknym głosem.
Ich prawdziwym kozackim przezwiskiem była „Kycia”, a dopiero ojciec, Petro Kycia, przepisał je, dodając zwyczajowe „enko”, aby dzieci w szkole nie drażniono „kyć-kyć”. Tak więc jego dzieci stały się Kycenkami, ale kozacka etymologia i tak się zachowała.
Ci, którzy go znali, twierdzą: nigdy się nie skarżył, był opanowany i skupiony, pełnił służbę zastępcy przewodniczącego obwodowego komitetu wykonawczego, prawdziwy kierownik szczebla obwodowego; potrafił stanąć do pojedynku z nieprawdą, rutyną, której nie brakowało ówczesnej partyjnej nomenklaturze.
I. Widłyha
18 września 1965 roku stał się dla Mykoły Kyczenki bożą łaską: ukazała się specjalna uchwała Rady Ministrów Ukraińskiej SRR (URSR) o uwiecznieniu (zamiary – uwaga nasza) pamiątkowych miejsc kozactwa zaporoskiego oraz ogłoszeniu wyspy Chortycia państwowym rezerwatem.
Pojawieniu się uchwały sprzyjali wraz z M. Kyczenką jego zwolennicy-naukowcy K. Husłystyj, O. Kompan, O. Apanowycz, pisarze O. Honczar, I. Drach, doświadczony działacz państwowy P. P. Tronko, przewodniczący zaporoskiego obwodowego komitetu wykonawczego M. Mokrous, a po nim M. Chorunżyj. Ale
w Hokmackiej, a zwłaszcza na Chortycy. Wtedy i zawsze historią rodzimej
, twórców, mistrzów, [...] ludzie wierzyli, wiejska [...] zawsze znajdowała w nim –
poziomu – uwagę i
rozwoju. Tymczasem rząd republiki
zobowiązał niezbędne ministerstwa i
resorty, naukowców i artystów Kijowa, Zaporoża, Lwowa do udziału w realizacji tej uchwały, i już latem 1971 roku M. Kyczenko przedstawił członkom Biura Politycznego KC KPU pierwszy etap projektu Kozackiego memoriału na wyspie
Chortycia.
P. Szelest uważnie wysłuchał i pod koniec dyskusji pochwalił zaporożców, cicho powiedział do nich: „Pospieszcie się, róbcie szybciej, tu zwlekać nie mamy prawa –
zaciągnęliśmy dług wobec narodu...”
Jego przepowiednie były proroczymi, zimne północne wiatry nie zwlekały. P. Szelesta przenoszą na stanowisko zastępcy przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR. Zrozumiałe. Odsuwają go od Ukrainy. Realizacja projektu chortyckiego, szeroko rozreklamowanego na cały świat, stała się problematyczna. Za rok, w 1973 roku, M. Kyczenko stracił stanowisko zastępcy przewodniczącego obwodowego komitetu wykonawczego. Odwilż okazała się zbyt krótka.
Po tych wydarzeniach wokół wspomnianej uchwały rozpoczyna się, według określenia jednego architekta, mysia krzątanina. Zaporoskie komitety miejski i obwodowy wykonawczy przyjmują dziesiątki uchwał i decyzji, rzekomo ukierunkowanych na uporządkowanie terytorium wyspy i realizację wymogów rządowej uchwały. W rzeczywistości była to jezuityzm. Na Chortycy pełną parą trwała budowa chlewni, kurników, [...] oraz resortowych dacz specjalnego przeznaczenia (o nich wspomnimy jeszcze dalej). Okupacja
Хортиці прикривалась «мнєнієм» знат- "жу них, але позбавлених національної |
гідності героїв праці -- «трудящімся гдєто надо отдихать». Хортицька трагедія
була відома всім, усі, від членів уряду Мі України до працівників культури, були є. налякані оцінками, які сипалися на Хор- |,
тицю, козацтво українське, нам тоді клеїли «чванство», Якщо вжеїі говорити про стійкість, то ця якість стосувалась небагатьох.
oczywiście było to wewnętrznym procesem placówki muzealnej; cały wydział propagandy i agitacji obkomu, zastępca naczelnika obwodowego zarządu kultury oraz jego służba kontrolowali (czytali) plan, a dopiero po tej czystce plan był „dowodzony” w innym urzędzie, w Ministerstwie Kultury.
Pamiętne archeologiczne wyprawy na Dolnym Dnieprze, ukryte przed okiem obkomu: Kamiańska, Oleszkiwska Siczy Zaporoskiej, Liman Dniprowski, Wielkopotiomkinska Wyspa, Kozackie Popielisko. Wśród licznych eksponatów przywieziono na wpół rozbity krzyż koszowego Kamiańskiej Siczy, Wasyla Jerofiejewa. Znaleziono go w strefie obrywu brzegu, a przywiozłszy do Zaporoża, jako najcenniejszą relikwię ustawiono przed administracją Rezerwatu. Ideolodzy obkomu przesłuchali mnie i mojego kierownika, naczelnika obwodowego zarządu kultury, Stepana Kyrychenkę i jakieś dzień-dwa później zwołano posiedzenie biura obkomu, które t- - znan
W grudniu zaporożanie obchodzili 75. rocznicę urodzin niezapomnianego Mykoły Petrowycza Kyczenki.
Na Zaporożu i daleko poza jego granicami ludzie starszego wieku pamiętają Mykołę Kyczenkę dzięki jego dobrym uczynkom, które hojnie krzewił na ziemi zaporoskiej.
Człowiek energicznej i twórczej natury, wzbogacał życie obwodu w wielu dziedzinach: oświaty, kultury, ochrony zdrowia.
Obok niego życie wydawało się większe
ra najn -
Wcześnie rozpatrywało śmieszną okoliczność: dyrektor Chortyckiego Zapowiednika rozpoczął na Chersońszczyźnie „rosyjsko-turecką wojnę”, wywozi kozackie krzyże, ustawia pod gołym niebem, w centrum miasta: «Ideologiczna ślepota, jak można?».
Historia ukraińskiego kozactwa, zwłaszcza Zaporoskiej Siczy, była rozpatrywana wyłącznie przez pryzmat klasowej, partyjnej ideologii, i to tak drobiazgowo, że nawet nie uznawano oceny własnego brodatego teoretyka: «chrześcijańska kozacka republika». Kamieniem węgielnym zbankrutowanej ideologii było podejście klasowe, które nie tylko istniało, ale i do dziś trwa na katedrach i wydziałach miejscowego uniwersytetu.
Obecnie nie sposób bez obrzydzenia wspominać bezwstydne, kłamliwe ataki różnego rodzaju «pseudohistoryków» na historię narodową. A także dziś miejscowi możnowładcy, pozbawieni narodowej odporności, starają się powiązać pochodzenie ukraińskich miast z imperialnym syndromem na Ukrainie. Ale to kwestia odrębnego rozpatrzenia.
W historii kozaczyzny przyjmowano jedynie to, co sprzyjało stosunkom z Rosją, wspólnej walce narodów «słowiańskiego pochodzenia» o wyzwolenie narodowe i społeczne. Uprzedzenia rozciągały się nawet na problemy kultury i sztuki Zaporoskiej Siczy.
Większość kozackich hetmanów i działaczy państwowych ogłaszano «najemnikami innych państw, zdrajcami interesów narodowych». Jedynie B. Chmielnicki pozostawał na tle swoich współpracowników jedyną pozytywną postacią: na tle trzech towarzyszy – Krzywonosa, Bohuna, Nieczaja. Wyrazisty odcisk w twórczości ludu zostawiały jego stałość, męstwo, patriotyzm i heroizm.
Decydującą rolę odegrało stanowisko pierwszego sekretarza KC KPU P.J. Szelesta, który w latach 60.–70. – jak można by powiedzieć – ulegał wpływom politycznej przesady i ówczesnej koniunktury ideologicznej. Jego zwolennicy i współpracownicy, z wyraźną proporcjonalnością do wysiłków ówczesnej ideologii, zrywali z iluzoryczną teorią zlania narodów w jedną wspólnotę etniczną. Nawet ideologiczny potwór, pozbawiony postępowego planu, wykorzystywał tematyczno-ekspozycyjne plany Chortyckiego rezerwatu, co ostatecznie zakończyło się w 1654 roku. Współpracowniczka i towarzyszka M. Kyceńki, Ola Michajłowna Apanowicz, mówiła: «…» – i w tym jej wypowiedzi kryła się ona w pełni. Suslow, który zawsze był przepełniony jakąś chorobliwą nienawiścią do kozactwa, na jego polecenie w Moskwie Driżynin, a w Kijowie Kotlar, napisali «zabójczą» recenzję książki Kyceńki «Chortycja w heroizmie i legendach». Ten autor-bibliograf pisze w «Ukraińskim Czasopiśmie Historycznym» nr 1, 1973, s. 139: «Główna wada książki M. Kyceńki to jednostronne przedstawienie stosunków Zaporoża z Rosją. Powstaje błędne wrażenie, jakby rząd rosyjski tylko uciskał i [...] kozactwo».
Bardziej interesowały ich wyczyny Kyczenki niż sama książka. Kyczenko, idąc za ideą narodową, budził ogromną warstwę duchowej pamięci narodu, rozpalał w zbolałej duszy Ukraińca dumę ze swojej ziemi, jej tragicznej, lecz wielkiej historii. Wszystko to podważało postulat „sowiecki naród — jedność etniczna”.
Wbrew oficjalnym ówczesnym kręgom Kyczenko szukał poparcia wśród wykształconych, patriotycznie nastawionych współczesnych. Pozostawał w bliskich twórczych stosunkach z wieloma ludźmi, szczególnie podobała mu się potężna, przepojona filozoficzną myślą, w swej istocie i formie ludowa poezja młodego Iwana Dracza, intelekt muzyczny Serhija Kozaka, znakomite wykonanie ukraińskiej pieśni przez Mykołę Kondratiuka. Twórczość najjaśniejszego zaporoskiego poety Mykoły Łychodida. Jeszcze za życia Kyczenki spod pióra Olesia Honczara wyszła wspaniała powieść „Ukraiński step”. Powieść o dwóch przyjaciołach — Mykole Kyczence i Stepanie Kyrychence — mocno rozdrażniła miejscową partyjną nomenklaturę, która postanowiła wysłać M. Kyczenkę na emeryturę.
3. ZIEMSKIE PRZYCIĄGANIE
Najbardziej charakterystyczną cechą osobowości M. Kyczenki była miłość do rodzimej ziemi, do chłopów, którzy swoją rolniczą pracą ratują ród ludzki. To był podstawowy punkt orientacyjny jego czynów, jego stanowiska. Rozstrzygając kwestie szkoły pedagogicznej czy medycznej, nie zapominał przede wszystkim, że są tam dzieci wiejskie. Do pracowników Zaporoskiego Tresttu Zieleni odnosił się szczególnie szanująco — oni upiększają ziemię, pielęgnują zaporoski dąb, dumę i honor Ziemi Zaporoskiej. Bez względu na to, jaką kwestię rozstrzygał, zawsze pytał, jak to zrozumieją na wsi, co powie wieś.
„Nigdy nie zapomni się postępowania M
Kycenki, gdy partyjna nomenklatura zorganizowała na Chortycy szaleńcze „budownictwo”, jakby chciała wyprzedzić czas, aby ostatecznie zniszczyć kozacką wielkość Chortycy. Wtedy, nie zważając na opór M. Kycenki i na pobłażliwe wobec tego stanowisko ówczesnego przewodniczącego obwodowego komitetu wykonawczego M. Chorunżego, sekretarz obkomu Wsiewołodski, jakby dobijał, osobiście, swoimi zarządzeniami, pozwalał na samowolę na Chortycy. Ten „sekretarz-przybysz” pozwolił na budownictwo
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert
п
жом
блово ПРОСВІТИ
Ж льної КОМСОмМОЛьЬСЬКО |! ШКОЛИ» "а чі -
ських об єктах МХП ст. Адирек гор
єї ШКОЛИ - мьота спочатку зніс бОуль- Ії
зером ЦІ ) кріплення, а потім тут А |
торудиилии ОО СКТО ДОМ О КОМСОМОЛЬЦІВ І комсомолок яким в народі відразу ох зєстили нецен урними епітетами НЕ шаконнс ОУДІВНИЦТВО На хортиці ВОЛІ керівники ВЄЛИКИХ ВПЛИВОВИХ ПІДприємс ти, вели недоречно, незграбно, а головне г! без потреби | |е запоріаький гитаномагнієвий комОінат (Галкін), Запоріжсталь» (|ЮпкоЇ! Феросплавний (Бойщов), «ЗапоріжтрансФорматор» (Гванов), Індустріальний інститут (Потебня) «Дніпроспецсталь» (Єльцов), Запоріжзалі зобетон (Передерій) гри останні відзначились Ох орливим хижацтвом, споруджуючи «злачниє места», знищували прекрасні хортицькі урочища Навіть заміську віллу обкому Всевохожський збудував поблизу балки Музичної, правда, дача була закамуфхьована під вивіскою «Ордєна Лєніна спортівноє общєство «Днамо»,
Не можна замовчати и те, що й сьогодні подібне має місце на Хортиці. Недавно тут була знесена група стародавніх курганів, зрубаний дубовий хрест, встановлений в 1993 році, можна також тд виглядом археологічних досліджень знищити культурні шари козацтва ХУЇ-ХМПІ ст. і, незаконсервувавши, не музеєфікувавши, - кинути все на руйнацію дощам 1 вітрам. Все можливо
Пригадується, як перший Кошовий відроджуваного козацтва в краї Володимир Мельник спромігся із Західної України добути 1000 м. куб. лісу (600 дуба 1 400 хвої) | що, його вже в 1994 році не стало. Подейкують, чи то пішов на дачі начальству, чи то пропили. А мала бути з того дуба козацька січова Церква Пресвятої Богородиці -- Покрови козацької. Взагалі, у мене складалося уявлення, що деструктивні 1 уявно конструктивт сили на Запоріжжі змагаються в руйнуванні легендарної Хортиці.
Нагадаю епізод, що характеризує постать М. Киценка. Було це влітку 1973 року. Відвідавши Кам'янську Січ |с. Республіканець Херсонської області), Микола Петрович був шокований баченим: зі сходу аж до горизонту плесо Каховського водосховища, ясне сонце скрадало застійну, гниючу поверхню величезного рукотворного «моря», ана мисі, утвореному річкою Кам'янкою 1 правим річищем Дніпра, покоїлись рештки Кам'янської Січі (1709--17ЇЇ, 1/28--1734), Супроти залишків Січі -- мальовнича гора Путач, а з напольного боку чудове урочище Отаманка, на північ від Січі чудом збереглися рештки козацького кладовища з величезним вапняковим хрестом на могилі славного й Оезстрашного Кошового Костя Горменка І|Головко,|
Минала середина літа. Трави - чебрець, деревій, звіробій 1 ще щось -- наповнювали навколишній простор козацького кладовища духмяною праною. Кущі шипшини, поодинокі дикі груші, корсткий типчак, що хрустів під ногами, -- все це дихало, звучало, віяло...
| уявіть собі, читачу, іншу ідилію. Навколо цього клаптика святої козацької землі -- звалища сміття, викинутого "Олишнього сільгоспреманенту, бите -КЛо, всякий непотріб. На надмогильному хресті Кошового К. Гордієнка ми не змогли розібрати ні тексту епітафії, НІ козацької арматури, які ще Яворниць- КИЙ застав цілими і доніс до нас. По тресту палили з рушниць, іншої ЗБрої, МІТИ з Мурманська, котрі тут відпочивали Щороку, колупали його хто чим МІГ Мовчки стояв Микола Петрович перед МОГИЛОЮ великого Кошового Ми теж відчули шяковіСтьЬ Перед побаченим, кар-
КА себе за безпомічність, нерішучість - Знаєте козаки, -- тихо промовив Микола Петрович, -- романтизм інколи приводить ло недисциплінованості Ч"ашональцої ідеї, люди перестають бут и самокритичними а без цього який МИ вроді двісті років пройшло, а тепер "Є Це знищу! гься Муляє декому око |! погодні козацька Січ. Колись тут про-ями Бійська запорозьк
-
а сни РР
шував найбільше тут Головко-Гордієнко,
хесь тут поховані інші кошові отамани Яким Богулти, Василь Дорофеїв, Григорій Яковенко, Петро Сорочинський й!
шнаєте, тут не раз бував Пилип Орлик, ще до того, як обрали його гетьманом Освічений був чех, не страждав держанп пицьким дальтошамом, розпізнав у центрі Європи той храм вом, яким була Січ, по демократію, республіканські форми управління -- мав намір все це черенести на всіо козацьку Україну
Гак і не знагюо, читав микола Петро- ВИМ У ті часи Конституціо, написану за авданням козацтва п Орликом (17/10 р)? Однак акценти розставляв точно 1 однозначно
На Запоріжжі є немало людей, ЯКІ пам'ятають його слово, особливо коливіІН починав про Хортицюо, розповідав годинами
Слухаєші ловиш себе на ДУМЦІ, ДІЙСНО, є щось у Хортиці вічне і незнищенне. Фізики і геологи вважають, що тут у гранітну масу Хортиці сходяться силові мни планети, їх вбирають високоенергетичні докембрійські граніти, з яких утворена Хортиця. Не дивно, що тут, де зливався предковічний український степ з найдавнішими геологічними породами Землі, зростали такі лицарі-козаки, ЯКІ насамперед готові були віддати життя за цю землю. Вчені кажуть, що на Хортиці є дуже активні енергетичні зони, як позитивні, так 1 негативні. Останні екранізуються великою масою води верхнього б'єфу через греблю Дніпрогесу ії пронизують Хортицю по діагоналі.
Так чи не так, а М. Киценко нерідко зізнавався, що все відчуває: Хортиця -- космічний азонатор, походжу по ній, і серце заспокоюється, в голові світлішає...
Пригадуються інші думки, висловлені П. Ю. Шелестом в останньому його одкровенні: «...Дане судими будете», що вийшла після його смерті на чужині, зокрема там ішлося: «Рассматривал вопрось, связанньие с созданиєм зтнографического музея Украйнь, а также мемориала в честь Запорожской Сечи на о. Хортица. Все зто крайне нужно для историй нашого народа, для поколения, для воспитания патриотических чувств. Очень плохо, что некоторье украйнцьг не знают историй своего народа и не хотят делать ничего по увековечению культурьїі, бьгта и борьбьюо своего народа». Правильні слова -- пророцтво, обернуте в майбутнє Бо 1 досі власні біомутанти, біофлюгери, манкурти і яничари переступають через нас, прямують до Хортицького дубового хреста, звалюють його 1 спалюють, а всохлий запорозький дуб повільно розвалюється під власною вагою, під ненависним, отруйним каїновим поглядом. І годі нашим мрійникам вірити, що мітингтовоОю «демократією» і парламентською демагогією вдасться врятувати українську державність, увійти до сучасних цивілізацій. Ні ж бо, аби вижити і вистояти, необхідно захищати головне землю, мову, духовність
«Віслюків 1 вчених -- на середину», вигукнув Наполеон під Час єгипетського походу, коли його військо почали оточувати війська противника. Славетний полководець вмить вибрав альтернативу. Нам би так. Нам би всім разом протистояти варварству та взяти національну ідею всередину нашого руху, як це заповідали такі, як М Киценко
Весна 1981 року була для нього останньою, 10 травня на своїй садибній ДІЛЯНЦІ ВІН повільно опустився долу, охопив рідну землю востаннє І затих
На фасадній СТІНІ Хортицького музею, з іріціативи иогОо друзів, встановлено меморіальну дошку М. ТП. Киценку, ана дого могилі покладені два гранітні валуни з Хортиці, через ята пророст ав дудрок, виведений від запорозького дуба. Через рік-два кащшова ручиця потам зрізала том дубок, та живі корені! дали нови, кущистий пагій, и рр СУК яко предковічному, що покину в зо! ку земмо услід за своїм покровителем
Арнольд СОКУЛЬС ЬКИЙ,
заступник голови Запорізького облас-
го об єднання товариства є Просвіта» є ім. Тараса Шевченка
ПОСТ ЯЧ9
Міитамим коала, письшемни м 1 жирнамот АШако - ла Аитвим фожа ме один десяток між роодляє «оІзалськіу тему б очаший лятсратжум У /99У році 7 видавлчицтж ві с Хесемка» вийшла шого ловбість-всю а Ст/иуми лалота їх біидзмачена МЖАату мою тремаєю сем Олени Учачки /7 /995 лош видавництво
«ЖЙшчо (еричолиль / битамо шого «Поні бом» У бидавчицт ві «Український письшенниюко лежижь лмототоблена до дики повість чьфбогутнам дух Ша - зетшио | алемький суишвок з щи побісти, акий маш полонуємо цвам нацшамх читачів. є мламогом до пісна лло Мана Шазелу жа до дими, авторство «кої лриимисується слабетному гетьманобі
(я пубикація -- дедоют нашої нової пудйшки
«Розкажи мені, Кобза/ицю», аку постиїно вестиме
лисьшенних І кода .Щикола Мижваин
На тому березі, якраз навпроти рибалки розіклали вогнище, вогонь шугав у небо і мінливі відблиски його творили на знервованій течії ріки щось подібне на кількабанний храм. Бані весь час мінялись місцями, то розсипаючись на безліч золотих скалок, то знову збираючись докупи.
-- Мій собор, -- мовив глухо, гетьман,
огу
мерзлякувато кутаючись у кирею -- Алеякий? ми,густообсадив рідну землю з краю в край. ТГрощький у Чернгові? Великий Микола, Ус- А ще як поталанить здійснити задумане! пенський, Богоявленський, Вознесенський у "Господи милосердний, -- молився. -- Зміни Києві? Преображенський у Мгарському монассвій гнів на милість, допоможи нам скинути тирі? Вознесенський у Переяславі? ненависне московське ярмо Якщо сьогодні
Вухо вловило ледь чутний шелест у не підняти Україну, то завтра шакали мосверболозах Від крайньої верби «відклеївся» ковські, турецькі, польські доберуться до її Дем'ян, дав знак рукою, нічого, мовляв, серця» загрозливого. Небавом почувся старечий кашель, стогін, зітхання, тенькання накручуваної на кілочок струни Кобзар! Встав з поваленої верби 1, намагаючись якомога тихіше ступати, пішов на таке рідне серцю тенькання
Справді кобзар "Торбину під себе гідмостив, поруч ліжбище з торішнього очерету Збавляс, вочевидь, тут ночі божий чоловік. Що ж це він, приграючи, наспівує у довгі, запорозькі вуса" Зупинився нагло, мов нахромився на стрілу, -- про нього, Івана Мазепу кобзарева пісня! Про нього та фастівського полковника Семена Палія.
Всі покою щире прагнуть, А не один гуж всі тягнуть; Той направо, той наліво -- А все браття: то-то диво! Немаш любви, немаш згоди, Од Жовтої взявши Води; През незгоду всі пропали, Самі себе звоювали.
Ей, братища, пора знати, Що не всім нам тановати, Не всім дано всеє знати
І речами керовати!
На корабель поглядімо, Много людей полічімо: Однак стирник сам керує, Весь корабель управує!
«Пише та пише та гетьман Мазепа Та до Палія листи
«Ой прибудь, прибудь, Палію Семене, Та на банкет до мене...»
Пчулка бідна матку має Гоної послухає!., Зжалься, Боже, України, Бо не в купі має сини! Єден живе із погани, Кличе: Сюда, атамани! Ідем матки ратовати, Не даймо 1й погибати!
Ой вже Семен, ой вже Палієнко На подвір'я в'жджає
А там його вельможчний Мазепа Вином з медом напуває
Ой вже Семен, ой вже Палієнко Меду-вина та й напився, Та своєму вороному коню
Та й на ериву схилився. Другий лятам за грош служит.ь,
На Вкраїні ії той тужить: -- Мати моя старенькая, Чом ти вельми слабенькая? Різно тебе розшарпали,
Кгди по Дніпр туркам дали, Весь їх фортель щоб зслабіла Г аж в конець сил не мала.
Ой як крикнув вельможний Мазепа Гей, на свої сердюки.
«Ой візьміть, візьміть Палія Семена, Та закуйте йому руки...»
А що мав робити? Допомагав Палієві і зброєю, і порохом, і свинцем. Робив спроби з ним порозумітись Чому переміг Хмельницький Бо зумів узяти в одні залізні руки владу і на Лівобережжі, ії на Правобережжі, громадив упродовж усього життя військову силу вкратнську, щоб сказати на повен голос «Сидіть і мовчіть, ляхи!» Палій же не хотів ити з «вельможним Мазепою» у спілку, марив не з 'єднаною на віки вічні Україною, а гетьманською булавою
«Вельможний Мазепа», чуєш батьку-кобзарю" -- прошепотів, розтираючи груди там, де серце, -- віддавши Палія цареві, зібрав-таки Вкраїну в один кулак, не сьогодні-завтра вдарить ним Петра під дихало і скаже еСидіть і мовчіть, москалі!»
Уже хотів було йти, коли це кобзар заграв-заспівав ИОГО думу, оту, з Кочубек ного доноса царері, під текстом якої "уда-кум згодзяв приписку «Дума гетьмана Мазепи, в которой значнос проти держави Великого Государя оказується противленіє »
Коли ж він створив цю думу? Боже, більш 111 с тридця гь років гому, під час служби п правобережного гетьмана Петра Дорошенка з надією, що рознесуть їі кобзарі
Третій Москві юж голадує,
І й впрно услугує.
Той на матку нарікає
І недолю проклинає:
-- «Мпше було не родити, Нежли в таких бідат жити! От всіх стором ворогують -- Огнем, мечем рутнують;
От всіх нема зичливости, Ані слушной учтивости, Мужиками називають,
А подданством нарікають. Чом ти синів не учила,
Чом од себе іт пустила!.. Ліпше було пробувати, Вкутпі лихо одбувати!
Я сам, бідний, не здолаю, Хіба тілько завалаю:
-- Ей, панове генерали, Чому єсте так оспалі?
Г ви, панство полковники, Без жодної політики -- Возьмитеся всі за руки,
Не допустить горькой муки
турецьког | московського У країнами, як Мат та б іро МпОСИЛТИ ЗОНИ колись Богданові утшпрерсали Н о ЦИ ен м льш ПТБОООНТЬНУ І почув Господь його молитви -- співають уте врагов, муте бити
Самопали мабивайтіє, Острих шабель добувайте, А за віру гоч умріте
Г вольностей бороніте! Пехай вічна буде слава,
Же през шаблі маєм права!
кобзарі на обох берегах Дніпра думу Івана Малепи Якби він уже шчого для України пе "робив, то все одно вмиратиме з легким серцем А ще, крім пісень та дум, житимуть його собори и церком, лкими, наче обереги -
- ні
знаю вози заяневнннаннй нання ОО нні
ол з
ззеннніваненнявеи ни
- ажннннніннитеннюмни
р
ж уиненнечНИИ Й щи
шо оізнннійя! 8-5 - ке --іа б-зви рака ьо ота тю яйшноя доро ня Кн сонній
с чалріджнчий інн
щі г . динь ції и нь, -- Пьі-й 1 вчалюьнойнйх й . ' нь ; РРУТРИИЧ Р На іони ЛЗРДИЮ
п он
т и
СПО он 0
Риб
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert
або
«ТРУ
Б о с-г
м.АС09
ій ві їй Середній вік головних дійових
ПОЛІТИКИ 8 основному
'КОли відчутним є пере-
СИФорії, але своєю
не знайде сил для усунення мдашевої сім'ї», то немину- ТЬСЯ на грані загибелі. В. , що Україна збудує свою
ОДІ, коли матиме власну еліту. Варто додати - молоду еліту, не Уражену бацилою рабства.
- Чи є СЬОГОДНІ достатні передумови для
" морального та | інтелектуального зростання? 2
У МОЛОДіжному середовищі почасти ви- РУЮТЬ різнополюсові настрої - розгубленість та агресивність, невизначеність та самовпевненість. існує значний психологічний дискомфорт, породжений «Ризовими процесами посттоталітарної дійсності. Сьогодні як ніколи гостро стоїть, поруч з проблемою формування інтелек- Туального потенціалу України, | проблема його збереження. Головне - не допустити витікання інтелекту за кордон.
За даними 1993 року Інституту соціології НАН України наша молодь не пов'язує свої професійні плани з економікою України: близько 6-1009/, респондентів, що уособлюють покоління 24--26-літніх, мають стійкі наміри емігрувати. Серед них Значна частка творчої, наукової, гуманітарної та інженерно-технічної інтелігенції. Коли ж взяти до уваги професійні спрямування молоді, то найвищии престиж отримала група виробничих професій: слюсар, токар, муляр- 7,79) від КіЛьКОСТІ Опитаних; телефоністка, секретар, офіціант, няня, продавець - 5 90/. Мінімальний престиж отримали професії груп: учений-гуманітарій - 0,069, агроном, модельєр - 0,9, ветеринар, учений-природник - по 0,49. Тривожна тенденція - крайня непопулярність наукової та викладацької діяльності. Такі дані є СВіДЧенням як впливу негативних аспектів ринку, так і повної кризи в системі освіти та інших виховних джерелах. Зменшився престиж не лише інтелектуальної праці, але и праці виробничої і будь-якої загалом. Відбувається переорієнтація на миттєву короткочасну працю: купив - продав, а там побачимо. Такий стан веде не лише до поглиблення економічної кризи, а й до деінтелектуалізації країни.
Дослідження соціальної служби молоді м. Рівного на предмет визначення рівня соціально-психологічного напруження серед різних категорій молоді свідчить, що серед респондентів почувають себе роз дратованими - 1490, не довіряють радикальним змінам в особистому житті - 63"/о, відчувають страх за своє майбутнє - 59,39, домінує втома, апатія - 44,49; гіевтішні Дані гі щодо використання молоддю дозвілля. 3070 опитаних респондентів свій ВвіЛЬНИЙ час використовують для зустрічей з друзями, 23, - для прослуховування музичних записів, 8,790 - для перегляду телепередач, 3,590 - для читання цікавої літератури, 7,296 - для занять спортом, 570 - нічого не роблять, просто відпоОЧИВають, і 2,49 - змушені працюва-: ти, займаючись бізнесом. Понад 8009/ опитаних вживають спиртні напої з друзями! приятелями
Щодо опитування на предмет вияву рівня національної свідомоСтТіІ у студентсь- КО! МОЛОДІ, можна констатувати, що студенти дев'яти досліджуваних ВУЗІВ України утворюють дві основні групи. Перша - респонденти з досить міЦцНИМ,
- айна р ці З дних 0 ль - з- --- - т
КОГО ЗАЗЛЕРЯ НЯЗВУТТЬ
«ДЕРМИ?
У Рівному досліджують МОЛОДІЖНИХ
я й пн ні па. А пря і Й б ню п ню ати пар ацяби соби , " рон, титр в лі" Уийанк нано | "рай .
усталеним у часі, національним переконанням; друга-респонденти, інтерес яких до національних проблем лише пробуджується під тиском подій сучасності. Їх співвідношення можна представити пропорцією 2:5.
Надзвичайно низький ВІДСОТОК МОЛОДІ, що пов'язана з діяльністю громадських організацій, | тому плекати ілюзії щодо реальної можливості тепер кардинально ЗмМІінИТИ СОоЦіІальні настрої в молодіжному середовищі на краще не доводиться. Але
--
и опускати руки не варто.
історія свідчить, що в усі періоди національного піднесення молодь ВІДІГравала чи не найвагомішу роль. Становлення та масовий розвиток найрізноманітніших громадських структур українського МОЛОДІЖНОГО руху спостерігаємо з кінця ХІХ ст. до середини 20-х років у радянській Україні і до кінця 30-х років ХХ ст. - у Західній Україні. До того ж це було характерним для всіх українських земель незалежно від того, до складу якої держави вони ВХОДИЛИ І упродовж всього періоду. Найактивнішу роль відігравала студентська та учнівська молодь. Розвивалися не лише українські МОЛОДіжнІі організації, але м ідентичні організації інших національностей. Чаичисленнішими були національні організації в Галичині. Це передусім «Сокіл»ь, «Січ», «Пласт», Багато молоді зиховала ! загартувала в національному дусі! «Просвіта».
Сама історія свідчить про їхню величезну роль щодо формування в молоді
роль
і а п б. ї я ж Дж б - - ай в'я - би би ш мі і ов ся вриягргаа фу чия п т пін анна чик ли и и ли ни " з РЕЧИ я і и "
| ні
Ума,
|
Зуь щу КИ чена» би нки во фйнвивою око Гм но о Щ М й. Б дк й ар Че і мох ол о о чо ї - ч " т а воно і ь і 4 г чи " Ю о .- "и "я нн Ж - "и ок. : м і я й й Р У и о ак я з
й ї "и - | " чо кока ой г
національної свідомості, бо інакше 6 не було героїв Крутів, базару, Українських Січових Стрільців. У 30-х роках свідомою українською молоддю були переповнені сталінські | польські тюрми. Їх судили |і розстрілювали за національні переконання. Під час національно-визвольної боротьби 40-х років переважала в УПА знову ж таки молодь.
В умовах тоталітаризму молодіжний рух мав і свою чорну сторінку: створено КСМ (пізніше ВЛКСМ), яка разом з каральними органами повела активну боротьбу з національними молодіжними структурами.
Сьогодні у посттоталітарну спадщину чам залишено опісля усіх жовтенятськотонерсько-комсомольських «гартівь повну зневіру, апатію | байдужість до будь-яких громадських рухів. Прочиніть двері на засідання «Просвіти» або Союзу Українок, Чи багато побачите молодих облич?
Процес залучення молоді До активної учас "пов громадсько-політичній ДІЯЛЬНОСТІ иде не так активно, як би того ХОТІЛОСЯ, незважаючи на певні потуги в полІПШеннІ
законодавчої бази стосовно МОЛОДІЖНИХ проблем. У вересні 1995 р, З'явився
| наказ Міністерства у справах МОЛОДІ та спорту «Про затвердження «Положенн
дання державної
місцевих організацій
громадських
точ
Нова хвиля українського молодіжного руху, що на першому етапі свого розвитку характеризувався появою найрізноманітніших «неформальних об'єднань молоді», зародилася в середині 80-х років. «Неформали» були в той час альтернативою здеградованому ! розкладеному зсередини комсомолу. В ряді міст такі об'єднання нараховували від 500 до 3 тисяч осіб. Ці молодіжні об'єднання масово займалися проблемами зростання політичної культури молоді, пробудження національної самосвідомості, підвищення інтересу до історі України, етнографії українського народу.
Незважаючи на складну політичну ситуацію, важке економічне становище, складнощі періоду розбудови українсько! державності, процес відродження та становлення набув якісно нового МОЛОДІЖНОГО руху в Україні. Скажімо, на Рівненщині станом на 9 серпня 1996 р. зареєстровані та ДІЮТЬ такі молодіжні громадськ! організації;
Українська скаутська «Пласт? близько 400 членів в області.
Мета виховання ПОВНОЦІННИХ особистостей, всебічно розвинених громадян України.
Клуб української елітарної МО: лод! (КУЕМ), м, Рівне 50 членів.
Мета: об'єднання аздібної МО! ЛОДІ для професійно! орієнтації вивчення Основ економіки та іноземних мов
Дитяче козацьке товариство Рівненщини «Січ» (ДКТР «Січе) - 6 тисяч членів в області
ня о -,
|
НІ.
ІС те ну
2,
4( ПІ, дс ла ек ти Ст!
тр. пр
ТОЇ ОСІ
Słowo Proświty
Cel: sportowo-patriotyczne wychowanie młodzieży w duchu ukraińskiego patriotyzmu.
Klub Ukraińskiej Młodzieży «Biały» (KUJ) w Zdołbunowie – 30 członków. Cel: poszukiwanie i wybór najzdolniejszych, orientacja zawodowa, zapoznawanie z podstawami przedsiębiorczości.
Związek Ukraińskiej Młodzieży (SUM) – 30 członków. Cel: kierunek naukowo-badawczy, historia Ukrainy, literatura.
Młodzieżowy Klub Politologiczny (MKP) – 20 członków. Cel: zajęcia z politologii, poznawanie bankowości.
Związek Ukraińskiej Młodzieży „Wnuki Stepana Bandery” (WSUM-SUM) – 20 członków. Cel: kierunek sportowo-stosowany, podstawy publicystyki, prawa, poznawanie historii Ukrainy.
Liga Energicznych, Zdolnych Osobowości (LEZO) – 20 członków. Cel: kształtowanie wszechstronnie rozwiniętej osobowości, podnoszenie poziomu wiedzy z zakresu historii Ukrainy, bankowości, podstaw ekonomii.
Dziecięco-młodzieżowa organizacja «Dżura» – 40 członków. Cel: wychowanie w duchu tradycji kozackich, wycieczki turystyczne.
Młody Ruch. Cel: kształtowanie wyraźnej postawy obywatelskiej, znajomości prawa.
Klub Przyszłego Oficera (KPO) – 40 członków. Cel: orientacja zawodowa, podnoszenie prestiżu służby wojskowej.
Klub Ekologiczny – 60 członków. Cel: poznawanie problemów ekologicznych, badanie sytuacji ekologicznej w obwodzie, skromny wkład w rozwiązywanie problemów ekologicznych.
Związek Pionierów Rówieńszczyzny (SPR) – 11 tysięcy członków. Cel: wychowanie w duchu szacunku dla starszych, zachowanie i pomnażanie tradycji swojego narodu, poznawanie piękna przyrody.
Związek Młodzieży Rówieńszczyzny (SMR). Cel: wychowanie harmonijnie rozwiniętej osobowości, nauka języków obcych, podstaw przedsiębiorczości.
Klub «Harmonia». Cel: zapewnienie potrzeb młodzieży w twórczej samorealizacji, prowadzenie zajęć zgodnie z odpowiednim zezwoleniem, wspieranie rozwoju duchowego, intelektualnego i fizycznego młodych kobiet.
Organizacje działające można warunkowo podzielić na kilka typów:
– odrodzone, o historycznie ukształtowanych tradycjach: «Płast»;
– nowo powstałe, lecz orientujące się na historyczne tradycje kozaczyzny: DKTR «Sicz», «Dżura», OUN(r), WSB-SUM, SUM;
– nowo powstałe, współczesne: KUEM, ŁEZO, ekologiczny klub «Harmonia», TJA oraz INNE, niepolityczne młodzieżowe zrzeszenia.
Jakie charakterystyczne cechy wyróżniają wymienione organizacje?
Jedna z najistotniejszych osobliwości polega na tym, że podstawą do ich tworzenia często nie jest wyraźnie wyrażona postawa obywatelska czy patriotyzm, lecz potrzeba samorealizacji. Większość organizacji powstaje według zasady: jest lider – jest organizacja. Młodzież grupuje się wokół lidera.
Kolejną charakterystyczną cechą jest to, że każda narodowo zorientowana organizacja młodzieżowa ma kuratora w postaci konkretnej partii politycznej, co jest momentem pozytywnym, ponieważ prowadzi się świadome przygotowanie przyszłych liderów struktur partyjnych i państwowych: KUEM, MPK – kurator KUN; DKTR – DemPU; WSB-SUM, SUM, ŁEZO – UNA-UNSO; «Płast», Młodzieżowy Ruch – NRU; SMR, SPR (przekształcone organizacje pionierska i komsomolska) – KPU. Większość tych organizacji jest nieliczna, biorąc pod uwagę elitarny charakter niektórych z nich, i nie może być liczna.
Cechą charakterystyczną jest rozproszenie, właściwe w pewnym stopniu także partiom politycznym. Rzeczywisty stan rzeczy pokazuje jednak, że wpływ jednej, osobno wziętej organizacji MŁODZIEŻOWEJ na poprawę sytuacji w ruchu młodzieżowym jest niewystarczający. Wyjście widzi się w połączeniu wysiłków, w utworzeniu koordynacyjnego centrum młodzieżowego, które będzie alternatywą dla struktur państwowych. Analogicznie, aby nie przegrać kolejnych wyborów, partie polityczne również się konsolidują.
Ale czy to nie grozi znowu zbiurokratyzowaniem, formalizmem?
Sądząc po tym, jak pracują rówieńskie organizacje młodzieżowe, wierzy się, że będzie
кою а авя Р чи ть о о о о и Р Р о оо о оо о о р ОР Р В І ці дао шов'К В ноцош п ЧО Б
тевий яз вимо ою
чу чи о
балом
ЕІ м,С9
«Młodzież nie chce, aby jedna część Ukraińców znów zaczęła poniżać drugą; młodzież nie chce, aby ubierano ją w szarawary, młodzież nie chce, aby narzucano jej metody i zasady walki wzorowane na tych z lat 20. i 30. tego stulecia. Nie chcemy, aby rządzili nami „przemalowani” komsomolcy i bolszewicy. Nie wierzymy im. Jesteśmy przeciwko organizacjom stworzonym przez kagiebistów po to, by mieć kontrolę nad młodzieżą. My nigdy nie staniemy się sabatgojami, ale chcemy: opanować nowoczesne technologie, nauczyć się kilku języków obcych, podstaw gospodarki rynkowej, poznać zachodni styl życia i, podoba się to komuś czy nie, chce tego ktoś czy nie, jutro zastąpimy naszych nieudolnych przywódców. Dewiza naszego klubu: „Dziś młodzież, jutro liderzy!” Wierzymy, że staniemy się prawdziwymi liderami i nie zachorujemy na „atamanszczyznę”, która gubi Ukrainę już nie jedno stulecie. Marionetkami w niczyich rękach nie zamierzamy być! Ukraina będzie mieć swoje państwo wtedy, gdy pojawi się ukraińska elita. Obecnie jej jeszcze nie ma, ale my się nią staniemy». Ten fragment z wystąpienia na Ogólnoukraińskim Zjeździe KUN młodej mieszkanki Równego Oksany Nazarczuk, członkini KUEM, jest stanowiskiem całej narodowo świadomej ukraińskiej młodzieży.
Młodzież przeciwko narzucanemu „szarawarowemu” etnografizmowi, przeciwko powrotowi do lat 20.–30. Młodzież dąży do tego, by iść w ногу ze współczesnym światem. Młodzi ludzie są przekonani, że elita to przede wszystkim szlachetnie zdyscyplinowane dusze. I świadomie dążą do tego. Są wolni i swobodni, zadadzą wam setki niestandardowych pytań, ale nigdy nie zaakceptują pedagoga, który będzie czytał im długie i nudne monologi na tematy moralności. Są wyjątkowi we wszystkim — wśród nich są poeci i artyści, przyszli politycy i menedżerowie. Mają nieprzeciętne poczucie humoru: są dowcipni i wesołkowaci. Ale organizacja i dążenie do samodoskonalenia dyscyplinują ich. Stawiają sobie wysokie wymagania: znajomość języków, historii i etnografii, podstaw biznesu i prawa, ekonomii, literatury, sztuk. Młodzież dąży do opanowania zdrowego stylu życia, uprawia sport, turystykę. Główna idea to możliwie najpełniejsza samorealizacja. W ten sposób w ramach społecznych młodzieżowych, narodowo zorientowanych organizacji krystalizuje się naprawdę złoty ludzki fundusz Ukrainy.
Czy istnieje perspektywa wzrostu i rozszerzania ich wpływu? Według materiałów przeprowadzonego przez nas badania socjologicznego, wśród 36 ankietowanych studentów II kursu wydziału fizyczno-technicznego Równieńskiego Instytutu Pedagogicznego 24 studentom wiadomo o funkcjonowaniu choćby jednej organizacji młodzieżowej: 9 osób zna „Plast”, 6 — klub ekologiczny, 5 — KUEM i SMR, 3 — DKTR, — WSB-SUM. Członków tych organizacji wśród tej grupy studentów nie stwierdzono. Najpopularniejszymi nazwano SUM, KUEM, „Plast”, Klub Ekologiczny. Na pytanie, członkiem której organizacji chcieliby zostać, 7 osób odpowiedziało, że w ogóle nie chcą, 2 — „Plast”, 3 — KUEM, 9 — Klub Ekologiczny, 2 — SMR, — MPK. Zatem perspektywy wzrostu mamy, choć na masowość większość organizacji nie pretenduje.
Czego potrzeba do rozwoju i rozpowszechniania społecznego ruchu młodzieżowego? Przede wszystkim szerokie i wszechstronne wsparcie państwa, czyli ustawodawcza baza w sprawach młodzieżowych. Po drugie, baza naukowa. Temat struktur społecznych, zarówno w ujęciu historycznym, jak i współczesnym, jest słabo zbadany, a niedocenianie ich roli dzisiaj jest niedopuszczalne. Bo naród, który nie troszczy się o świadomość narodową młodzieży, nieuchronnie zmierza ku zagładzie.
Na odwrót
L. MARCZUK,
aspirantka Instytutu Sztukoznawstwa, Folklorystyki i Etnologii NAN Ukrainy
L. P. KARP'JUK, aspirant Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. H. Szewczenki
CZY UKRAINIE POTRZEBNA JEST ARCHEOLOGIA?
Stan myśli naukowej na Ukrainie jest obecnie żałosny: państwo gwałtownie ograniczyło finansowanie programów naukowych, a najbardziej ucierpiały te dziedziny nauki, które nie przynoszą natychmiastowych rezultatów w toku swojej pracy. Pasierbicą państwa pod tym względem stała się archeologia. Na nią nigdy nie przeznaczano wystarczającej ilości środków, 80 procent prac zawsze wykonywali studenci wydziałów historycznych, a specjalistów było coraz mniej, ponieważ nikła płaca zmuszała ich do szukania zarobku w innych sferach produkcji.
Ale kiedyś (jak mówią) będziemy gryźć łokcie. Ukraina zajmuje bowiem prawie 90 procent terytorium Północnego Nadczarnomorza, tu znajdują się najstarsze w Europie zabytki archeologiczne. Najważniejszymi wśród nich są uważane stanowiska epoki paleolitu na Krymie, scytyjskie kurhany (Kul-Oba, Czortomlyk, Sołocha, Tovsta Mohyla, Kamiana Mohyła), stolica późnej Scytii Neapol (w pobliżu Symferopola), wielkie miasta starożytnej Grecji i Rzymu: Chersonez, Olbia, Bospor i inne. Wiadomo, że słynna złota pektorał, która zachwyciła cały świat wyrafinowaną pracą jubilerską dawnych mistrzów (IV w. p.n.e.), została znaleziona u nas, na Dniepropetrowszczyźnie.
Niemało ciekawych zabytków mamy także na Słobożanszczyźnie – na Charkowszczyźnie i Sumszczyźnie. Wszystkie one odsłaniają bardzo interesujące i cenne karty z historii tego kraju. Najwięcej znalezisk przechowuje się w Muzeum Archeologicznym Charkowskiego Uniwersytetu Państwowego, w Charkowskim Muzeum Historycznym oraz w Muzeum Krajoznawczym miasta Sumy.
Dziś, gdy wykopaliska archeologiczne na Słobożanszczyźnie gwałtownie ograniczyły się z powodu braku środków, nadszedł sprzyjający czas dla rozmaitego rodzaju grabieżców. Ich tu bez liku! Ci dzikusi-archeolodzy, ludzie niezwiązani z archeologią w ogóle, korzystając z tego, że na Ukrainie panuje kryzys gospodarczy i polityczny, a zabytki archeologiczne nikt nigdzie nie chroni, rzucili się kopać, gdzie kto chce. W rezultacie z 500 scytyjskich kurhanów, znajdujących się w niewielkich pasach leśnych na północno-zachodnich obrzeżach miasta Łubotyn, co najmniej 150 zostało ograbionych już w ciągu ostatnich czterech lat. Znaleziska z tych kurhanów wyprzedano zagranicznym kolekcjonerom.
Zabytki historyczne są grabione również na Sumszczyźnie i na Krymie. Postawić tapę temu barbarzyństwu nikt nie może. Władze lokalne zupełnie przestały troszczyć się o nie. Gdy zwróciłem się w tej sprawie do łubotyńskiego komitetu wykonawczego rady miejskiej, poradzono mi, abym się nie wtrącał i nie robił grabieżcom uwag, ponieważ za ich życie nie mogą ręczyć.
Zachowanie archeologicznych wartości, które stanowią narodowy skarbiec Ukrainy, jest możliwe tylko dzięki rozwojowi nauki archeologicznej i zwiększeniu liczby wypraw archeologicznych, w których mogą brać udział nie tylko studenci, a także uczniowie szkół średnich i uczniowie szkół pedagogicznych pod kierunkiem specjalistów archeologów. Naturalnie, takie wyprawy muszą być wyposażone w określony sprzęt: łopaty, namioty, śpiwory itp., a także w artykuły spożywcze. Wszystko to nie są jakieś bardzo duże pieniądze, i w tym mogą pomóc archeologom dobroczyńcy, tym bardziej że wykopaliska, z reguły, prowadzi się mniej więcej od połowy czerwca do końca sierpnia.
W październiku 1996 roku przy Charkowskim Towarzystwie «Proświta» utworzono sekcję archeologiczną, która będzie zajmować się wykopaliskami na terenie Słobożańszczyzny. Sekcja działa w porozumieniu z Charkowskim Historyczno-Archeologicznym Towarzystwem i praktycznie jest jego filią. Latem tego roku sekcja archeologiczna będzie prowadzić wykopaliska na lewym brzegu Zbiornika Pieczeniskiego w rejonie wowczańskim obwodu charkowskiego. Archeologia jest potrzebna krajowi.
Towarzystwo «Proświta» zwraca się do wszystkich kierowników przedsiębiorstw i instytucji, którym nie są obojętne historyczne wartości Ukrainy, o wsparcie finansowe archeologów naszej sekcji, aby mogli w pełni pracować latem tego roku.
Nasz rachunek rozliczeniowy 000700316 w Oddziale Frunzeńskim UAK PIB m. Charkowa, MFO 351179, kod 22636307, z adnotacją: Na prace archeologiczne.
Andrij KRYHANOW, kierownik sekcji, archeolog, kandydat nauk historycznych
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
і Р | и
яні РО |: й
за ДЖ СТ
і Ге
чо оч
й /
Шо»
чо?
"ЛК т Ж Пь
ТКУ
5 і 1)
Len i jęczmień zostały zniszczone, bo jęczmień był w kłosach, a len był w kwiecie.
Księga Wyjścia, 9 : 31
I siedmiu aniołów wyszło ze świątyni, mających siedem plag, ubranych w czysty, lśniący len...
Apokalipsa św. Jana, 15 : 6
W opowiadaniu o siódmej plagie, którą zesłał Pan na faraona egipskiego, wspomnienie o lnie zamyka opis tych spustoszeń, jakie spowodował ciężki grad, jakiego nie było w Egipcie od dnia jego założenia. Wszyscy, którzy bali się słowa Pańskiego, zagnali swoje bydło do domów i sami się schronili, a ten, kto nie uwierzył Bożemu ostrzeżeniu, zginął: „Grad uderzył w całej ziemi egipskiej we wszystko, co było na polu, od człowieka po bydło!”. Zginęła też roślinność polna. Ocalały jedynie późne zboża, bo jeszcze nie utworzyły kłosu; a delikatny len, uszkodzony w czasie kwitnienia, przepadł. W czasach biblijnych uprawiano wyłącznie wysoki, długowłóknisty len przędzalny, który był podstawowym materiałem do tkania. W grobowcach faraonów znaleziono tkaniny, kunsztownie wykonane 5 tysięcy lat temu z półdzikiego wąskolistnego lnu. Odmiany zaś, uprawiane ze względu na nasiona bogate w olej, pojawiły się znacznie później. Dlatego łatwo wyobrazić sobie pole ściętego lnu, pokryte topniejącym, ogromnym gradem wielkości orzecha włoskiego, wymieszanym z delikatnymi niebieskimi płatkami stłuczonych kwiatów..
Wiele zabytków starożytnej kultury egipskiej odzwierciedla uprawę lnu, przędzenie i tkactwo z jego włókien. Rysunki, które dotrwały do naszych czasów, świadczą o tym, że len uprawiali i zbierali mężczyźni, natomiast przędzeniem i wytwarzaniem tkaniny zajmowały się kobiety. Z lnu wytwarzano nie tylko odzież, ale także sznury, liny, a przede wszystkim żagle do żeglugi. Zapożyczywszy len od Egipcjan, starożytni Grecy i Rzymianie przede wszystkim wykorzystali go do wyposażenia swoich okrętów; ten przykład naśladowali Słowianie. Nasz len i konopie uchodziły za najlepsze w Europie, nie bez powodu na jarmarki Siewierskiego Nowogrodu, Starodubu, Deb-
dzisiejszego
...ryjska już na początku wieku zjeżdżali się niemieccy i skandynawscy kupcy. Bez dobrego płótna bowiem nie da się wyprodukować żagli, nie da się skręcić linek okrętowych, nawet mocnego sznura. Białe lniane płótno od dawna było symbolem czystości i moralnej nieskazitelności, dlatego też św. Jan Teolog widział anioły w białych szatach.
Uprawny len dotarł do nas przed początkiem nowej ery, od Scytów, którzy przywieźli go ze Azji Środkowej lub z Bliskiego Wschodu. Jest ozdobą Polesia, gdyż znakomicie rośnie nawet na ubogich glebach. Na całym świecie znane są ukraińskie ręczniki, obrusy i serwetki lniane. Lenek, lnianeczka, lniany kwiatuszek – tak czule nazywamy tę roślinę. Uprawiać, czesać, prząść len i wyrabiać z niego tkaninę umiała prawie każda druga wołynianka, podolanka czy Galicjanka. Sztuka lniarstwa na Ukrainie jest dawna, obyczajowa, o czym świadczy folklor przedmiotowy i pieśniowy, choćby ta żartobliwa pieśń, zapisana pod koniec ubiegłego wieku przez Borysa Hrinczenkę:
Ach za gajem, gajem, gajem zielonym,
Ach tam dziewczyna brała lenek drobniutki
Nie pominęła go uwagą także medycyna ludowa. Odwar z siemienia siewnego lnu pomaga pozbyć się rozmaitych zapaleń, a nawet sklerozy. Stosuje się go przy katarze gardła i oskrzeli, zapaleniach żołądka, zatruciach pokarmowych, nefrytach, bólach stawów. Olej lniany jest cennym produktem dietetycznym, który wydala cholesterol z krwi, a także pomaga...
Pozostaje przypomnieć, że błękitnooki len uprawny i jego dziki wąskolistny przodek nie są jedynymi przedstawicielami tego sławnego rodu na Ukrainie. U nas występuje jeszcze 25 gatunków dzikorosnącego lnu, które mają niebieskie, błękitne, sinoniebieskie, żółte, a nawet białe kwiatki. Ich nazwy świadczą o szerokim rozpowszechnieniu: besarabski, krymski, euksyński, jajlinski. Rosną bowiem na całej Ukrainie, z wyjątkiem Karpat i nadmorskich solniskow. A jeden, znaleziony ponad sto lat temu na stromych kredowych brzegach Siwerskiego Dońca i nazwany przez botanika z Charkowa Wasyla Czerniajewa bardzo prosto, jest znany w całym świecie naukowym jako len ukraiński.
Andrij Topaczewski
Z Bożego sadu
CIĄG DALSZY. Początek zob. nr /, 8, 7–10, 1.2 1996 roku
SYMBOL SPRZĄDNICTWA M MI
Ja wytraciłem przed nimi Amorejczyka, którego wzrost był jak wzrost wysokiego cedru, a był mocny jak dąb.
Księga proroka Amosa, 2:9
Abram przeszedł przez ten kraj aż do miejsca Sychem, aż do dębu More. I ukazał się Pan Abramowi i rzekł: «Dam ten kraj twemu potomstwu».
Księga Rodzaju, 12:6–7
Obok topoli wspomniany jest dąb spośród drzew, pod którymi w dniach zapomnienia Boga składano pogańskie ofiary. Demaskując zabobonność dawnych Żydów, Ezechiel prorokował: «I poznacie, że Ja jestem Panem, gdy ich zabici leżeć będą wśród swoich bożków, dokoła swoich ołtarzy, na każdym wzgórzu wysokim, na wszystkich szczytach gór, pod każdym zielonym drzewem i pod każdym gęstym dębem, tam, gdzie składali wonną ofiarę dla wszystkich swoich bożków». Mimo to pozostał do dziś szacunek dla gigantów królestwa roślin: dęby żyją wiek Metuszelacha, do tysiąca lat (Księga Rodzaju 5, 27), i czci się je przy chrześcijańskich i muzułmańskich świątyniach. Przecież wszystkie rośliny zostały stworzone dla dobra!
Właśnie pod wysokim dębem Pan zapowiedział Abramowi Ziemię Obiecaną. Według świadectw pielgrzymów do Ziemi Świętej, tego dębu Mamrego pilnie strzegli mieszkańcy okolicy Sychem, pokazując go pielgrzymom jeszcze przez wiele stuleci. Tak drzewo staje się świętym już w tradycji chrześcijańskiej. Liście dębu zaś, podobnie jak wieniec z cierni, symbolizują według opinii niektórych egzegetów cierpienie Chrystusa, symbolizu
badaczy historii chrześcijańskiej; z tego drzewa wykonano krzyż ukrzyżowania. Nasze dęby są jeszcze potężniejsze od palestyńskich. Dosięgają 40 metrów wysokości, oczywiście w lasach, gdzie stoją jak kolumny. Pojedyncze natomiast mają koronę rozłożystą, szeroką, a pień bywa niemal nie do objęcia dla trzech osób. Takie dęby zasługują na szacunek jako pomniki przyrody i historii, bo za ich życia zmieniło się kilkadziesiąt pokoleń ludzkich! Znany historyczny dąb we wsi Wierchnia Chortycia pod Zaporożem ma 700 lat; pod Kijowem, w Koncza-Zaspie, rośnie wprawdzie niewysokie, ale ogromne, 900-letnie drzewo. A w Czernihowie, na Górze Boldynej, nad jaskiniami, które założył święty Antoni, stoi przepiękny gaik starodawnych dębów; chroni on świętą miejscowość, umacniając swoimi korzeniami strome zbocza góry. 700 lat temu, dla księcia briańskiego Romana Michajłowicza, który po wyprawie zaczął tracić wzrok, z Kijowsko-Peczerskiego monastyru wieziono CUDOWNĄ IKONĘ, malowaną przez sławnego Alipija. Gdy już przepływali Debrjańską (tak nazywano ją, bo założona była w leśnych „ostępach”), nagle „łódź stanęła na jednej mieliźnie pośrodku rzeki Desny”. Wioślarze postanowili zanocować na szerokiej łące za rzeką, lecz rano ikona zniknęła. Rzucili się jej szukać, bili czołem i wezwali księcia. Wreszcie, o cudzie, natrafili – na stromym prawym brzegu, na pniu pięknego dęba! Wzruszony i przejęty, książę natychmiast upadł na kolana, odmówił modlitwę, a potem chwycił za siekierę i sam zbudował w tym miejscu świątynię. Tak powstał Swenski monastyr u ujścia rzeki Swinii, niedaleko Briańska. Chociaż od dawna nie ma już tej pierwszej drewnianej cerkiewki, nie raz przetoczyły się nad monastyrem fale niszczycielskich odrodzeń, a prastary dąb jak stał, tak stoi do dziś
W świadomości ludowej dąb pozostał, jak w Piśmie Świętym, uosobieniem dobroczynności, siły i niezawodności. Jeśli dziewczynę, zgodnie z tradycją, porównuje się do kaliny lub brzózki, to chłopca do młodego dębu: «aby dębki, a brzózki będą» (czyli: na parobków i dziewczyny się znajdzie). Przy tym uroda wielkiego drzewa kojarzy się z młodzieńczymi cnotami, jak w ludowej pieśni, którą zapisał Stepan Rudański:
Oj ty, dębie kędzierzawy,
Liść na tobie gęsty,
Ty, kozaku czarnobrewy,
Słowa zaś twe piękne
Wśród dębów ludzie wyróżniają nielinia, który nie zrzuca liści na zimę. Uczeni zbadali to zjawisko i wyodrębnili dwie odmiany zwyczajnego dębu: wczesną i późną, czyli letnią. Pierwsza zakwita i rozwija się dwa tygodnie wcześniej, a jej liście jesienią opadają. Letni natomiast kwitnie i zieleni się później, a suche liście utrzymują się na młodych pędach przez całą zimę. Rośnie gajami lub pojedynczo, często na zalewowych terenach rzek, tworząc nie zawsze wysoką, lecz rozłożystą, gałęzistą koronę.
Od dawnych czasów cenimy jego twarde drewno, które z wiekiem ciemnieje; przyzwyczailiśmy się nawet mówić po biblijnemu: «mocny jak dąb». Z dębu, a zwłaszcza z dębu morzonego, czyli czarnego, który przeleżał pod wodą długie lata, do dziś wyrabia się meble najwyższego gatunku, ule pszczele, klepki i dna, drzwi. Szczególnie ceniono
z dawnych dębowych lasów, z pni jednego, całego pnia najpiękniejszego drzewa, [...]
Już praslowianie wiedzieli, jak je obrabiać i przechowywać, a dąb nie psuł się w wodzie, co było ważne dla ludzi, którzy żyli nad rzekami i wiedli gospodarkę przez wieki, a potem w podaniach i pieśniach ludowych przekazywali wiedzę o dębie.
kronikarze nazywali je monoksylami, czyli jednodrzewkami. W ludzie zaś wielką łódź nazywano po prostu dębem. Podnosiła kilka ton ładunku i wytrzymywała morskie wyprawy aż do samego Carogrodu, gdzie czasem witano ją greckim ogniem (M. Psellos, „Chronografia”). Mniejszymi łódkami, zwanymi dubkami, po Dnieprze i jego dopływach pływali spokojni rybacy. Jeszcze w latach czterdziestych obecnego stulecia małe dubki wytwarzano w Ostrem nad Desną oraz w Buczaku, leżącym powyżej Kanewa. W porównaniu z nowoczesnymi metalowymi łodziami jednodrzewki miały istotną przewagę: choć się paliły, to nie tonęły!
Nie sposób zliczyć przejawów ludowej wiary w dobrą moc tego drzewa. Do dziś rozpowszechnione są lecznicze kąpiele dziecięce z młodej kory dębowej. A podobne do orzeszków galasy, powstające na dębowych liściach pod koniec lata, stosowano do gojenia ran postrzałowych i oparzeń. Nasi przodkowie używali do tego nawet „STU"rowinne” atrament, sporządzany z dębowych galasów (łac. galla to „atramentowy orzeszek”).
Kiedyś gaje wiekowych dębów bujnie porastały zbocza wysokich brzegów Dniepru i Desny w pobliżu Kijowa, Kanewa, Czernihowa i Siwierskiego Nowogrodu. Dziś dąbrowy, ta ozdoba prawobrzeżnych krajobrazów, stały się rzadkością. I choć ... zalega teraz pod betonem ... ale nawet ... drzewo ... już stuletnich dębów mniej: przemysł ... przyspieszone odradzanie. Nawet posadzone ... najlepszym ogrodnikiem ... rośnie dokładnie tyle czasu, ile przeznaczył mu Wszechmogący. Tak rośnie i patriarchalne ... podszytych lasów, pośród ... wśród ... ustarzałych drzew Saropi i.
w oparzeniach, ranach i wrzodach
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert
шин 4 ИН 0| "ЯЖЮНЕ» 0 АЛННЯ
- се - Р А
-
С ИДСТЯЛЬГІЧНО ВЕРБИ ВЯВИЛОНСЬКІ |
Вавилонськими -- там
| ад рачкам м
«цуіли та й плакали, коОЛи гадували чи" | І
- т нМЬьОмІі;) ПОСІСІСЛИ про! юна"! На вероах у |
чи свої арфи | Книга Псаллив, 136 : 1,е
він з насіння ТПІС ЗОМЛІ, 1
| пллмо посіяв цого до насіннедого поля, узяно І
шсадив ОГО над всликими водами, не-
мов ту вероу
»
Книга пророка ( "зектіля, ! / 5
| | Після 586 року до Г Х., коли цар | Навуходон: сор Дру ги зруйнував Єру- | салим, переселивши частинку иого жителів до Вавилонті, з'явилися 1 вори | про вавилонс ча» неволю «(Згодом вони | увійшли До Бібті Особрливою поєти"ч- | ною силою вражає 1306 псалом Годі шукати автора цієї щирої піст: серця, | позбавленого Вітчизни Та вважається | встановленим фактом, що верби за тих | Часів оерегами сі афрату не росли, Тому вчені, після деякої суперечки, дійшли | думки, шби малося на уваз інше воло- | голюбне дерево, а саме О СОКІР | Напевно, стародавим ізраїльтянам бракувало розлогих верб, що й досі в | достатку ростуть берегами Иордану, | Кедрону та інших річок Святої Землі, і верби були для них поетичним обрая у спогадах про рідний край. А вже | аначно пізтше великий давньоримсь- | кий поет Верплій у «Буколиках» писав | про пастухів, які, сидячи ПІД вербами, тужили за втраченим коханням Росли верби у давній Вавилоні, чит, але вони стали символом туги за батьківщиною Особливо одна з них, | широковіта, розложиста, чиє гілля по-
| никає до само! землі гарним зеленим
маІСКАОаДдОМІ Гому М
АДАМ ПОТ СІ КО,
дістала вона назву Битаю. Ця південна верба не витримува-
схрестити 11! 331 нашою СО1ЛОТО
Вийшов міциий пОрид, що росте тепер по всій Україні і зветься прегарноло, або плакучоїо вербою Та ще до цього Тарас Шевченко присвятив імперським в'язням рядки 4 Псалмів Давидових»
Ша ріках круг Вавилона,
Под вербами, В ПОЛІ,
Сиділи ми і плакали
В далекій неволі
Гаша згадка про вербу теж стосується Вавилонського полону, куди священик Сзекіїль потрапив 3і своїм народом. Там вій був покликаний до пророчого служіння. У притчі про великого орла, яка є частиною його заповітної книги, Сзекиль радить бути терплячими 1 витриманими заради самозбереження Лише тоді народ зростатиме, наче верба, посаджена над річкою
Зацвітає верба однією з перших. В їй білих пухнастих бруньках, «коТтИКкаХ»?, квітки ховаються від приморозків. Коли ж суцвіття скинуть своє захисне вбрання, легко помітити, що з одних дерев летить жовтий пилок,інші ж мають лише жіночі квіти Отже, про вербу можна сказати, що це він або вона; такі рослини звуться роздільностатевими, або дводомиитми Надвесняними вербами завжди сновигають бджоли, добуваючи перший нектар В цей час прилітають до нас 1 співочі птахи. Вербова ж пілочка швидко пускає коріння, і тому всі верби легко розмножуються живцями -- кажуть, верба з тички росте. Та й до землі вона не перебірлива: полюбляє важкі, піскові,
гетри -
І взяв собі Яктв сирого кия тотолево-
|2о, і мигдалового, 1 кацітановогоці налутив: знит білит луштинм, вакрива очи білість, що на киятг була
| Книга Буття, 30 : 37
| Незвичну заплату вигадав собі Яків | за службу вдядька Лавана, до якого він утік від гніву брата свого, Ісава. Яків запропонував Лаванові, що йому дістануться з отари лише чорні вівці та | плямисті и крапчасті кози Коли ж Лаван охоче погодився на таку скромну "пропозицію, хитромудрий Яків захо- - о до покращення породи саме цих тварин Книга Буття твердить, що він, карізавши кийків з різних дерев 1 злупивши з них пасма кори, примусив кращих тварин з отари під час паруванчя дивитися на рябі кілки И таким пром одержав хоч 1 рябе, але міцне плем'я, яке, за угодою, забрав собі- Не | піддаючи сумніву генетичні заходи Яко- РА можна припустити, що йдеться про звичайні позначки, що ними користу- СТЬСЯ кожен селекціонер, аби відрізнити в отарі кращих особин від решти, де він провадить відбір Серед найбільших дерев, під якими рнараїля приносили свої боговідкуд ВАНичницькі жертви та вчиняли опоєя тая ря ня тинь», на звана й сія, 4 13) Мабуть, мається на Увазі саме біла тополя, бо лише о розповсюджена на півдні Близько- Бон ду, росте розлого й досягає |цього рової височини Стовбур та ГІЛКИ ва вкриті ясно-сірою а0ро ШО гладенькою корою, | лише У сіра ори стовбура кора темно" зісподу пРАРа ка Округлі, зубчасті, О1лікують г истки тополі грайливо виблис ри сильному подиху вітру ! Всє
Дегж СН
я виглядає. наче келих, повний ""ЯчЧого напою
| У за пла лука
і
Іси
ах наших річок біла топПОЛЯ че укремими групами ПО писоких Х ТИМ часом як її сусіда - ОСОКІР,; або чорна тополя "7 Чиренма і утворює суці тні ГАЇ
70 по Се ри | совах Ь пьта гах та пісковихХ ОСТ от маг
| осика
Прес»
лижЖча родичка О1ІЛОЇ гопоОЛлІ 7"
народі називають Іще
С ч ТО ТУ Лю , инсіт.кОою»' мМОВОГМО
| листки рем у ли, потиоля три мтича) 00 ПП и те нії з ри МТИТІ НиВвіті ВІД пепомітного
тн
зво -. вишойньньь ПО знкржинннння» 00040 закиююютетню пані ей
-ч--
о
РР ін ни нн
нання -и
р нн нні
жнив: | ИЮНЯ?
ПРИ ТОПОЛІ 7 СЕСТІРЯ ОСИКЯ
вітерця. Осика досить часто утворює з білою сестрою гібридну тополю спрувату, що має цікаве округле, Іноді фігурно вирізьблене кількалопатеве листя, зісподу струвато-повстисте, густо опушене Воно, як 1 в білої тополі, буває зовсім різне на одному дереві! Угледівши таке, мимоволі пригадаєш дивовижні генетичні експерименти старозаповітного Якова, його рябі
тополеві кілочки Образ тополі, тополини,
присутній у народних піснях і старовинних романсах («Їхав козак на війнонНЬьку»), є сумним, а часомі таємничим Він уособ-
лює гірку жіночу долю. Іноді дівчина
позбувається земних страждань, ставши тополею; це перетворення завжди трагічне, бо несумісне з християнським світоглядом. Тарас Шевченко розвинув цей сюжет у баладі «Тополя»:
«Рости ж, серце-тотоленько,
Все вгору та вгору;
Плавай, плавай, лебедонько,
По синьому морю!»
Таку тасні0 чорнобрива
В стетл застівала.
Зілля дива наробило --
Тополею стала.
Не вернулася додому,
Не діждала пари; Тонка-тонка та висока --
До самої хмари. Идеться про особливе дерево, не схоже на ті ТОПОЛІ, ЩО споконвіку ростуть в
Україні. Яке ж саме? Тут нема великої сталійська, або
таємниці 7- Це | пірамідальна тополя. Листки в неї загострені, майже трикутні, гілки при-
тиснут До стовбура и спрямовані угору Струнка Й гнучна, хитається вана ой вітром, шумить 1 виграє своїм Те .
зеленим листям Власне, спочатку тільки з й називали у нас тополет» (латинською мовою 7- попултос, що зкрлите народна або поширена) Вивезена 2 анти це У 15 СТОЛІТТІ, стала вона прикрасою мастків: залишилася Суто декоративним деревом | ДОСІ Та спочатку була рІідкІСнНОЮ,
вр іуужала У яву красою, що и
відображено У "7 ворчості народити: Н сно коли тополеві Ооруньки о ),
Й "рмияВвиої Ї» стають липкими И п ши єї ) ' і | |
приємний пркуватий запах, іх Потім сушать у затінку ! вико"
У відзарах ДЛЯ лікування | івипаданни м волосся Як
своєто
рюють
збирають ристовують | упежні?, опи
при
шани | им 0 яти 0 ДМ
-- - - -- РВЕ
р
иамулиєті перезположеті грунти 1 не до вподоби іншим деревам Ось воно спрапжеє дерево жити, провісник Пробудження природи!
Радиочи вербовому квітові, наши предки шанували иого У своїх весняних обрядах За гиждень перед Пас хою, у День в'їзду Ісуса Христа до Єрусалима, вербові гілки несуть перед храмовою процесією, це свято зветься у нас Вер бомою Неділею. Цього дня, повернувшися з утрені, наші дідусі й бабусі приносили додому вербіння. Ним жартома били лінивих, а надто тих, що заспали, примовляючи
Не я б'ю, верба б'є,
За тиждень -- Великдень,
Будь великий, як верба,
А здоровий, як вода,
А багатий, як земля
Свячену гілку садять перед хвірткою чи ворітьми, доглядають 1. аж поки виросте у дерево Його височина залежить від того, якого виду верба освячена Найвища в світі біла верба, заввишки 30 метрів, росте по всій Україні, цвіте у травні, коли її довге, загострене и зубчасте листя вже добре розвинеться Зісподу воно біле, шовковисто опушене Це помітно за раптових подихів вітру, особливо перед грозою. Кажуть-бо верби побіліли -- буде дощ! Височенькою буває й козяча верба, яка зустрічається на сухіших місцях, по лісових галявинах. Її листя ширше, а сірувате гілля -- товстіше. Інші види розрізняються важче! зростають удвічі нижчими. Це верби ламка, тритичаинкова, п'ятитичинкова, що дістали в народі збірну назву верболоз На верхівках старих прабатьківських верб, що біля садиб, люблять влаштовувати свої гнізда хранителі родинного вогнища -- білі лелеки.
тонізуючий і жарознижуючий засіб використовуються також саліциди и глюкозиди, що містяться у корі тополь.
Всі тополі, як і верби, -- дводомні рослини, тобто кожну окремо можна назвати «він» або «вона». Якщо чоловічі тополі навесні гублять свої сережки, встваючи ними дороги й бруківки, то
жіночі на початку літа сходять пухом У
"'кьицачнінин ою м м що ою ноя, - "и
се ко о поко» щої чо» у є
б нич
и,
чо що пи подо р о В ен нн
Р нн нкнаавалевидчноюч т
жо ошо то той ьо Зі и з ель Янь ньційь?бьійсйинний оз й в й Водою бо тод о і Ж
- г . чі б | Г 2 чо б, М Р ва. -
тонод ож йо я, оо чу роми ВО зо ЧИ я РУШ
п Й, Нр Р дн
лі ль мими хі . й "гово в ша о
п Чо б
(У -очз
мн Рон пор о п ПР у у бан нн МО РР поданьньйь я поточ о вч Р" Дю,
ан У - "и -. ін и чн ні и ери «о и чи М льно 1 оон 2 ж ух ця пс п У ЦИ о « ель вч ГТ іно чи Ра чи
- фон що бю
і п'я й - "м че - "аю 1 "о Я
нь
- ЯР РА
чом.
ч, Ч - ч, б ч з - Учи -
ваз'яМ '
з, о ХУложих Василь
Пи РЕ
Зо о у 1
Вік цього дерева можна порівняти з | подським, У 25 літ верби вже дорослі, біля 70-ти с гариоть, рідко ясивуть по- | над 100 рОКІВ Та скільки добра | встигають вони зробити! Зростаючи уздовж річок ставків, кОрінням сСВвоОІм | верби закріплюють бері ги, а КкОроною | густого бпіТття Ззахишаютюь воду спекот- | ного дня від перегрівання. Весняного водопілля зовсім не бояться -- тижня- | ми стоять затоплені, яка по коліна, яка | до попереку, а в якої лише верхівка, | наче чуб, на поверхні. Під водою пускає схоже на сиву бороду коріння, поміж | яким нерестяться щі знаходять приту- | лок риби та їнши річкові тварини. А як | виде вода -- знову пишається над річкою зелена верба! Віддавна з неї | роблять тарілки, ложки, ночви, барильця -- адже м'яка, пластична вербова деревина не боїться води -- не гниє Кора ж містить дубильні речовини та глюкозид саліцин, який широко застосовується у медицині Товченою вербовою корою козаки з Великого Лугу після бою посипали свіжі рани, зупиняли кровотечі
Ну, а з тоненьких плочок 1 досі плетуть кошики, меблі, іграшки, тини, рибальські верші й безліч інших речей. Все це виробляють переважно з пруття тих верб, що цвітуть до появи листя й ростуть кущами. По піщаних берегах -- червона верба, або шиелюга, на Поліссі та у Карпатах -- кошична, або прутовидна, по болотах 1 торфовищах -- низенька розмаринолиста, або ницелоз. Уявіть собі: в Україні росте до 30 різних верб, від маленьких кущиків до високих дерев. Хай всі вони нічого не родять -- та, за прислів'ям: «Дарма верба, що груш нема -- аби зеленлла»! Ми любимо вербу безкорисливо, по-християнськи. |
кожній пушинці мале насіннячко, яке за сприятливих умов може залетіти дуже далеко й вирости там у високе дерево | Та на відміну від інших, італійська опо | ля у нас не пушить, бо в культурі використовуються лише чоловічі екзем- | пляри. Це не заважає їй швидко рости, | де й розмножуватися живцями -- як, | зрештою, і всім іншим тополям.
го че ЛЬ
пек а Мчч
о ЇЇ
в
чу чи
чо
нини | ЗИНИННОО си
РР і занннниитт
Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert
Людина так створена, що три чверті всієї інформації , вона отримує завдяки очам І
. Яякещастя, щосвіт ми бачимо
. різнобарвним! Без цього життя втратило б значну частину привабливості, а наше буття доволі плинуло б буденно та сумно.
Кольорове розмаїття з прадавніх часів привертало увагу людей. І вони з часом змогли помітити та зрозуміти певні ознаки цього явища, зовні приховані від очеїї непосвячених. З давніх часів прийшла традиція кожному кольору надавати цілком певного значення.
- / Виокремилася її існує мова барв, яка дещо відмінна у різних народів, культур та змінюється у часі. Відродження власної національної ідеології, поновлення мети власного національного життя 1 цілеспрямоване продовження
СВОГО ТИСЯЧОЛІТНЬОГО ПОСТУпу вимагає повернення національних симрволів, одним їз яких є барва. Зв'язок СВІТЛОВОЇ енергії | кольору більш доступний безпосередньому сприйманню |і розумінню, ніж зв'язок енергії ї графіки чи будь-якої іншої форми. Вражаюча тисячолітня активність національних СИМВОЛІВ, очевидно, грунтується на їх неабиякому енергетичному потенціалі Розповідь про національні барви почнемо з того, що
ру
Рі яти
22 ОСС
й
т
тя чії
ин
«Слово Просвіти»
Засповник - Всеукраїнське "Просніта" Гараса Шіенвченка
Говариство імені
У 0 тя р РИ 79 п ЕМО
б Й и, чі я. фе "р ПИКА ОКОЛО СГ РРУЙ ор Рг а, РАЙ З я й тая Ти Ризі а
найпоширенішими кольорами староукраїнського образотворчого мистецтва є блакитний, жовто-золотий, зелений і червоний (малиновий), тобто саме ті кольори, які символізують різні іпостасі Трійці. Золоте й блакитне - це кольори двох породжуючих начал: о астрального вогню (сяйва, енергії) і блакитної астральної води Кольорове вираження символу Трійці характеризує подальший єтап світостворення.
ЗАГАЛЬНЕ ПРАВИЛО: кожний колір та його ВІДТІНКИ мають цілком певне значення Але будь-яке замутнння барви, її сірість 1 забрудненість - це привернення уваги до загублених якостеїї, які цей колір озпачав. Особливе значення посідає логіка сполучення барв.
Відповідь на запитання, чому не всі барви зачіпають нашу душу, ховається у знаннях, за якими жодна активність у нашому фізичному світі не можлива без певного енергетичного забезпечення, без енергетики барв.
Слово «барва», навідміну від однозначного слова «колір», багатозначне В старовину воно означало не лише певний колір, 2 її уніфікований одяг, тобто належність до певної групи
я я
Ж ій п
и Й Р руди , "ЯГА
и
пи
з че з "й яні, "Я "я тб 3 М
людей Кожіа група символізувалась своїм кольором 1 тому називалась словом «барва» або його діалектийм варіантом «варна». Варіант «варна» мав лише друге значення терміну - належтисть до певної групи людей Ще донедавна в українській мові зберігався релікт тих часів - слово «варник», яке визначало соціальну приналежність до варни правителів і вживалось у значенні «єкняЯЖжа людина», «посадник» Відомо, у давніх аріївбуло три барви (варни) БІЛА - старшина, жреці-правителі, яких звали рахмани (брахмани), ЧОРНА - сіячі та скотарі (вайш'ї і шудри), ЧЕРВОНА (малинова) - воїни (шатри, кшатрії). Малиновий утворювався внаслідок того, що до червоного, який вважався земним (третя ілостась Т рійш), додавався синій (блакитний ), що здавна вважалося кольором духовності (неба). Малиновий колір, на відміну від чистого червоного, вважався барвою духовності, які блакитний та синій Збереглись в українській мові ї старі назви варн-барв, правда, в дещо змінених значеннях (шудро, рахманний, каш, кошовий, шатро та інше). Гетьман мав срібно-білий прапор, хоча міг користуватися й шими УвіЙСЬКОВО-Магнатських загонів - червоно-білий ; військові загони народу - червоно-чорний
ГУ яв ще Ло. ча ні, «Р ЕРТРИ. Р й, Р тн і я, п Р РВЕ РВС РН З ї тва чі и покажи оди п РН а КО Ж ни У ; "/ и ж РРО й
Шеф-редактор Павло Мовчані
Реєстраційне стідоцтно /Мо 1007
від 16021993 р Відповідальний ЛЮБОВ ГОЛОТА
пні сн
нини г счо о - нини ла
Олександр ІГІономарій, редактор
Анатолій
Редколегія: Ярема Гоян, |
Журавський, Погрібний, | ІОщук
ДЗнатолім
Пам
| | |
й -
Козацьке військо мало боповий черооно-'малиновий стяг
Іа могилах молодих козаків ставили червоні пралорці, атак званих «січових дідів» вшановували білими прапорцями
ДУХИ СХОДУ І КОЛІР Сім духів стоять перед
Вічністю; Дух життя - червоний Дух святості - оранжевнії Дух мудрості - жовтий Дух вічності - зелениїї Дух істини - блакитний Дух спли - синіїї Дух самопожертрії фіолетовий
БІЛИЙ КОЛІР
Це колір чистоти, цнот- ЛИВОСТІ, СсвІТЛа, легкості, свіжості, прохолоди, спалаху. Означає також блиск, срібло, правдивість, Європу (часом Європі приписують зелений колір)
Білий колір - це символ свіТЛОНОСНОСТІ, ЯСНОСТІ Западто пристрасним людям треба частіше копцентруватися на чисто-білому кольорі
Білий - це колір Місяця, день тижня - понеділок (колір Місяця - білий, часом фіолетовий, який частіше надають Нептуну) Тьмяно-білий - це символ скверни сопіту Богів (схильність до захоплень, насолод життя).
Білий шлях - дорога очищення з усіх планів буття
Ддреса ф,
"Слова Просшти" Всеукрашське Товариство «Просвіта» ІМ. , А | гел.228-01-30: Е-таїй: ЗІОУ0О (? РКОЗУЇГТА. іпісгсот. КІЕУ СА |
р З Зам. Мо 0315012 Наклад 2000 | Індекс ЗОБІ Зам
х ни» | Виготовлено з готових фотоформ на комбінаті «Преса Украї
Іо СЕРЦЕМ
Кінчився грудень попереду 199/-и! Новий Рік - це не просто пора заміни календарів, різних, мов людські устремління, грунтовних, заснованих на глибоких знаннях про зоряне небо, космос і Сонце, чи спрощених, символічних, ВІРНІШ би сказати, поетичних Приміром, отаких, якими «Слово Просвіти» поздоровляє СВОЇХ читачів: як усмішкою, новорічним жартом, дотепом, таких доречних у свято Календар, який упродовж віків вкарбовує ритм життя православного Світу, має назву - Юпіанський Епоха його створення 46 р до Р Х, тобто задовго до Копернико. Згадаймо, з-від епохи Птоломеїв і аж до Пізнього Середньовіччя вважалося, що нерухома Земля є центром світобудови, довкола якого рухається Сонце й інші небесні тіла. Хто не відає того, що не Сонце рухається довкопа Землі, а навпаки, Земля рухається навколо Со- НІЦЯ. Та на віІВТОр цих наших знань поклали свої життя І Коперник, І їнші Диво дивне! Календар засновано на ідеї повного оберту Землі новколо Сонця! Ось вони, справжні глибокі знання, відомі острономам Древньо- ГО Єгипту 365 Днів б ГОДИН, 9 хвилин і 9 секунд потрібно було матінці Землі, щоб павою обернутися вкруг Сонця 30 ВСІХ кЛлІМОТИЧНИХ СеЗОНІВ - весна, літо, Осінь то зима Заснований на цій вепичині юліанський рік має 365 днів б годин
Римський паопо Григорій ХІЇ вводить-каопендар, за яким рік має 365 днів, 5 годин, 48 хвилин, 46 секунд Григоріанським календарем звІДТОДІ ПОСЛУГОВУЄТЬСЯ КаТО- ЛИЦЬКИЙ СВІТ
Ну а що ж ми? Що - Україна? 3 17/00 року піточислення по указу Петра Першого ведеться від Різдва Христового. Тож з Новим 199/ роком!
Поворот стався. Земля зайшла но новий свій танок, почав збільшуватися день Мовлено не нами: нове Сонце! молоде Сонце! Іще всього буде І снігів, 'МОРОЗІВ Але ж з-під снігу - проліски З-під талих вод червонющі дикі тюльпани або ж тюпьпани ЖОВТІ, НІЖНОСТІ нечуваної, про які кажуть - кольору сонця! Протряхнуть бапки, давні всохлі річки, дибись, да на шляху ГОМІНКИХ вод -- камінь. Біл камінь ле: жить! Той, той! який трапляється майже повсюди, де тільки люди живуть. Той, з ЯКОГО перший скрібок, щоб чинити шкури но Одні 3 якого камінінійи ніж ЧОГО ТІЛЬКИ з того біп каменю, кременя, не бувало Тай взагалі, чому біле Кремені усіжо кольорів звід мамже прозорого свіТПпОГО, До оаморантового копи б хто не знав, кольору щириці, рудого бул цьому каменю ДІСТОПОСЯ ПО ЗОСЛУгох, ологородним! Скільки чудесного каміннія у світі, 'ДОрОГОЦІННОГО, | самоцйдрітів, ! Оудівельніого, а
МАОВИЯЙ, ТОГО
НІХТО Не може пе»: ревершити звичайну срому, "7 Ь голоту серед апмазів, рубінів. смарагдів, сапфірів . усіх не перелічити. Він, І тільки він спровжній друг людям, бо спровжнє ім'я його Вогненосець! 3 його іскри - полумя, о з попум'я - жар. Ось вам | п'янке, запашне аж духмяне, Освітлення вашої оселі, коли у вас попереду велике свято - Різдво Згадаймо в святко- ВУ тодину царя-простеця, адже своє імя Він поклов но ПЛечі ЦІЛОГО Історичного періоду, найвіддаленішого від НОС, Вік Кам'яний Він про-отець одного з наикрасСивіших самоцвітів, либонь дід ону- КОВІ. 3 іскри полум'я, а з попум'я мінкиЙ, усіх кольорів роидуги, жар втіЛленнЯяМм ЦЬОГО у холодному камені сердолік Червоний, мов жарі Червонющий, МОВ дикмИ тюльпон з південної бапки Або китиці зрілої калини на вижовклому кущі десь улісі 2 від вогненосця, кременя люди бували уважними до каміння Синє, зелене, прозоре, і непрозоре, різне, мов пюди, які прийшли но світ за певної пори у косовицю чи СіножЖоТть, за жнив чи в хурделицю: і дивно було б, якби на щастя не прирекликожнім іншій Душі ій, Тільки їй, притаманний оберіг, запоруку щастя
Отож, з вогню бажання родості, поволі, упродовж ДОВГИХ ВІКІВ, |! СКЛОВСЯ КОПендар, який «Слово Просвіти» нагодує нині, у переддень Нового року, в переддень Свято
| Гаоздика, гранат
2. Фіалко, аметист
3. Нарцис-жонкіль, аквамарин
4 Квіт-тгорошок, алмаз
9. Конвалія, смарогд
6. Роза, перлини
7. Сокирки Ідельфінія),
рубін 8
ОЛІВін
9. Айстра, сапфір | .
І0 Календула, опал
І). Хризантема, топаз
12 Норцис, бірюза
Добра Вам!
Радості відкриттів і з епохи каменя В ТОму числі
Штомпуванню протистоїть мистецтво, мистецтво Вашого квітнико також! Животворящао сило кременя знамденого Вами, Вашого Споконвіку кремень ваожовся родючості, приплоду Го де ж имОму міг це? В порохах музеїв? У сім? Вроду Всьому народу поро жити не пишень мудро, аепеи красиво! 3 відчуттям радості з відчуттям пюбові, різновидів
Гладіолус, перидот-
Життя
богом
ПІЛльки ж. як СОМОЦВІІТІВ, ЯК отих квіток, згаданих у нашому просорітянському календар!
ЯКОЇ (
жОорті
ЗДОЇ ОВ л! Успіхів! Усього що покладає усмішку мо губи Щасти Вам!
Порадившись із серцями, просаітяни бОожають усім ЦОорим ПОЮДдЯмМ у Гіопвому 109/ ногню ра
БОЦІ единого Сказати 6
ДОСТІ Зло в'я вит ятоПпТетке; року Будьмо!
252001, Київ-І, завулок Музейний,
Тараса Шевченка,
- ш