GORĄCY TEMAT Petro ANTONENKO Zdjęcie Olesia Dmytrenki O wielce cierpiącym losie dawnej świątyni nasza gazeta pisała niejednokrotnie. Jedną z takich publikacji jest wywiad, którego udzielił „SP” historyk Ołeksandr Palij — „Cerkiew Dziesięcinna — moskiewskim potomkom Batu-chana?” („SP”, nr 5, 2011 r.). Zaniepokojenie opinii publicznej wywołuje nie tylko to, że szczątki Cerkwi Dziesięcinnej już drugi rok znajdują się pod gołym niebem i niszczeje bezcenne archeologiczne źródło naszej historii, nie tylko to, że wstrzymano dalsze badania tego terenu. Oburzenie wywołują natarczywe zamiary Patriarchatu Moskiewskiego, jego ukraińskiego oddziału, by wznieść na miejscu naszej narodowej świętości swoją moskiewską cerkiew. To już nie jest po prostu bezczelność, to bluźnierstwo. Wszak przypomnijmy, że pod koniec 1240 roku właśnie Cerkiew Dziesięcinna stała się ostatnim bastionem obrony Kijowa przed mongolsko-tatarskimi najeźdźcami, miejscem śmierci ostatnich obrońców stołecznego grodu, kijowian, którzy ratowali się w świątyni. I oto na miejscu śmierci naszych przodków pragną postawić cerkiew właśnie ci, którzy są potomkami napastników i niszczycieli. A to, że Rosja, a wcześniej Moskiewszczyzna, wyrosła z ułusu Złotej Ordy, od dawna już nie jest kwestionowane przez historyków. Miejsce świątyni, jej szczątki, ruiny, a obecnie to ogromne wysypisko śmieci w centrum stolicy, na jej historycznym Detyńcu, kilka dni temu stało się sceną kolejnej prowokacji „batu-chanowców”. W noc poprzedniego czwartku, w mroku, jak przystało na „nocnych złodziei”, nieznani w tamtym momencie napastnicy przywieźli na Górę Starokijowską, pod sam płot Cerkwi Dziesięcinnej, nowiutkie baraki budowlane. Zdjęli je dźwigiem z ciężarówek i postawili między Narodowym Muzeum Historii Ukrainy a płotem, którym ogrodzono Cerkiew Dziesięcinną. Najwyraźniej przewidując podobne prowokacje, na miejscu zdarzenia JEŚLI KOCHASZ NASZE KINO... ZAGADKOWE ENERGIE KSIĘŻYCA I SŁOŃCA
Traducción automática
W nocy z 25 na 26 maja, 770 lat po pierwszym szturmie dokonanym przez Mongołów i Tatarów, Cerkiew Dziesięcinna w Kijowie, pierwsza kamienna cerkiew Rusi Kijowskiej i jej główna świątynia, ponownie została zaatakowana, tym razem przez potomków Ordy. Ciekawe, czy data została wybrana przypadkowo? Przecież 25 maja 996 roku miało miejsce poświęcenie Cerkwi Dziesięcinnej. A 26 maja tego roku na szczeblu państwowym rozpatrywano koncepcję rozwoju stolicy Ukrainy. Czy szturm został przypadkiem zaplanowany na jedną z tych dat?
pojawili się przedstawiciele miejskiej społeczności, którzy walczą przeciwko zamiarowi wzniesienia tu moskiewskiej świątyni. Na ich poparcie przybył poseł parlamentu Swiatosław Olijnyk. Wybuchł konflikt między ludźmi, którzy chcieli przeszkodzić w wyładunku przyczep kempingowych lub przynajmniej dowiedzieć się, co to wszystko znaczy, a nieznanymi „budowniczymi”. Od piątku posypał się potok chaotycznych i sprzecznych informacji dotyczących nocnego incydentu. Swiatosław Olijnyk oświadczył w eterze kanału TVi, że prowokacyjny wyładunek budowlanych przyczep nie mógł odbyć się bez zgody przewodniczącego miejskiej administracji państwowej Ołeksandra Popowa, ponieważ trzeba mieć silne poparcie, by bezczelnie wdzierać się na teren Narodowego Muzeum. Oznacza to również, że w rzeczywistości mamy do czynienia z jawnym pobłażaniem miejskich władz wobec moskiewskich „deweloperów”. Jednak Popow oświadczył, że na miejscu Dziesięcinnej nie planuje się żadnej budowy. To samo potwierdził główny architekt miasta Serhij Celowalnyk, dodając, że przyczepy zostały przywiezione prawdopodobnie dla archeologów, którzy będą tu prowadzić dalsze badania. Natomiast przedstawiciele Instytutu Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy oświadczyli, że badania archeologiczne na tym obiekcie od dawna nie są prowadzone z powodu braku środków i że nic nie wiedzą o „dostarczonych im” przyczepach. Z kolei przedstawiciele Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi Patriarchatu Moskiewskiego pośpieszyli z oświadczeniem, że nic nie wiedzą ani o sprowadzeniu tam przyczep, ani o rozpoczęciu jakiejkolwiek budowy. Następnie wygadali się, że wszystko to jest inicjatywą, czyli samowolą proboszcza tak zwanej „Cerkwi Dziesięcinnej”, ojca Hedeona, który najwyraźniej postanowił zająć to miejsce i „coś dobudować”. O takim zamiarze otwarcie mówił kijowskim protestującym także sam Hedeon. „Cerkiew Dziesięcinna”, o której mowa, to właśnie ta samozwańcza „kaplica” Patriarchatu Moskiewskiego, zbudowana samowolnie kilka lat temu obok Dziesięcinnej i muzeum. Słowem, tajemniczość i niepewność. Należy zaznaczyć, że wszystko to działo się zaraz po zakończeniu konkursu na najlepszą koncepcję dalszych losów pozostałości Dziesięcinnej cerkwi, przy czym bezskutecznego.
Notatki na brzegach „Rzeki Heraklita”
Traducción automática
14 Zakończenie na str. 4
Traducción automática
Petro ANTONENKO. Jurij Kostenko wyjaśnił, dlaczego ustawa o używaniu czerwonego sztandaru jest sprzeczna z Konstytucją Ukrainy. Naruszono artykuł 20 Ustawy Zasadniczej, gdyż czerwony sztandar nie jest symbolem państwowym ani symbolem wspólnot terytorialnych, lecz symbolem nieistniejącego państwa oraz jednej z partii politycznych. Artykuł 15 Konstytucji nie dopuszcza używania ideologii, której symbole jakiejkolwiek jednej siły politycznej byłyby obowiązkowe w państwie. Używanie symboli byłego imperium komunistycznego jest sprzeczne z postanowieniami artykułu 17 Konstytucji dotyczącymi ochrony suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy. Również przyjęcie wspomnianej ustawy nastąpiło z naruszeniem obowiązującego prawodawstwa. Wymaga ono, aby ustawy dotyczące opisu symboli państwowych Ukrainy oraz porządku ich używania były przyjmowane większością co najmniej dwóch trzecich konstytucyjnego składu Rady Najwyższej, a ta ustawa została przegłosowana zwykłą większością głosów parlamentu. Jeśli chodzi o aspekt czysto polityczny, to UNA (Ukraińska Partia Ludowa) ocenia niedawne wydarzenia związane z czerwonym sztandarem jako scenariusz zagranicznych polittechnologów, którzy rozgrywają kartę regionalnego separatyzmu. I jeśli Trybunał Konstytucyjny nie uchyli tej ustawy, to 22 czerwca, w rocznicę rozpoczęcia wojny ojczyźnianej, możliwe jest kontynuowanie wydarzeń, które miały miejsce 9 maja, zaznaczył Kostenko. Nasz kraj wciągany jest w ostre starcie obywatelskie. I to zaniepokojenie jest w pełni uzasadnione. Polityk przypomniał zarówno okres rozpadu ZSRR i początki niepodległości, kiedy sytuacja była dość napięta, jak i ostre starcie polityczne z 2004 roku, zwłaszcza w momencie pomarańczowej rewolucji, oraz ciągłe gry polityczne wokół Krymu. Teraz zagraniczni scenarzyści polityczni wzięli się za Galicję, podsycając tam konflikty społeczne. Scenariusz starcia 9 maja w Galicji, zaznaczył polityk, przygotowywany był z wyprzedzeniem, kiedy w parlamencie zaczęto mówić o ustawie o czerwonym sztandarze, kiedy w mediach specjalnie podgrzewano emocje. „W dalszej realizacji scenariusza zostali zaangażowani parlamentarna większość, administracja prezydencka, neofaszystowskie prorosyjskie organizacje oraz ukraińscy praworadykałowie” — zaznaczył przewodniczący UNA. Teraz ukraińscy komuniści i ich rosyjscy protektorzy przygotowują podobny scenariusz na 22 czerwca, dążąc pod hasłami „federalizacji” do rozpalania regionalnego separatyzmu. Należy natychmiast uchylić ustawę o czerwonym sztandarze, gdyż poniża ona godność Sztandaru Państwowego Ukrainy, wybiela czerwony kolor sowieckiego komunistycznego terroru, kiedy to zgładzono ponad 10 milionów Ukraińców. Odpowiadając na pytania dziennikarzy o motywacje kolejnej ingerencji Rosji w ukraińskie sprawy wewnętrzne, Kostenko przypomniał, że jest to, oprócz stałej polityki naszego sąsiada, również dawno znana metoda odwrócenia uwagi własnego społeczeństwa na czynnik zewnętrzny. Wszak w tym roku odbędą się wybory do Dumy Państwowej Rosji, a w przyszłym roku odbędą się tam wybory prezydenckie. I oto władze rosyjskie, które coraz bardziej tracą poparcie w kraju ciągłych kryzysów i problemów, pragną odwrócić od nich uwagę społeczeństwa, wyszukując wrogów, faszystów i neofaszystów w sąsiednich państwach. Przy czym w samej Rosji neofaszyzm rozprzestrzenia się coraz bardziej i to za przyzwoleniem władz. Od naszej gazety w kontynuacji tematu symboliki państwowej zadano pytanie dotyczące przejawów separatyzmu, kiedy w niektórych regionach przygranicznych władze lokalne wywieszają, obok państwowego ukraińskiego, sztandary sąsiednich państw, na przykład węgierski, motywując to tym, że tutaj, rzekomo, mieszka wielu przedstawicieli tej mniejszości narodowej. Takie fakty Jurij Kostenko ocenił jednoznacznie jako niedopuszczalne, zaznaczając: „To dodatkowo świadczy, że na Ukrainie przez te wszystkie dwie dekady niepodległości nie ma prawdziwej ukraińskiej władzy państwowej. Dlatego też niektórym przedstawicielom władz lokalnych jest obojętne, jaki wywieszać sztandar — ukraiński, były sowiecki czy sąsiedniego kraju”. Mówiąc o mechanizmie uchylenia wspomnianej ustawy przez Trybunał Konstytucyjny, przewodniczący UNA zaznaczył, że jedną z dróg jest wniosek do TK co najmniej 45 deputowanych parlamentu, co UNA obecnie inicjuje poprzez swoich deputowanych. Jednocześnie dla aktywnego poparcia społecznego UNA rozpoczyna zbiórkę podpisów obywateli za uchyleniem ustawy o czerwonym sztandarze. Partia zwraca się również do wszystkich państwowotwórczych sił politycznych z apelem o dążenie do uchylenia tej odrażającej ustawy. Ukraińska Partia Ludowa inicjuje wniosek do Trybunału Konstytucyjnego Ukrainy z żądaniem uchylenia ustawy dotyczącej porządku oficjalnego używania kopii Sztandaru Zwycięstwa. Oświadczył to na konferencji prasowej w UNIAN przewodniczący UNA, deputowany ludowy Ukrainy Jurij Kostenko. Zaznaczył on, że Prezydent 21 maja podpisał tę ustawę, naruszając Konstytucję Ukrainy. I stosowanie tej ustawy stanowi zagrożenie dla niepodległości i integralności terytorialnej państwa ukraińskiego.
Traducción automática
Natalia ANTONIUK W stołecznej agencji informacyjnej „UNIAN” dyrektor „Siajwa” Ałła Łazutkina, jej zastępczyni Ałła Reszetnikowa, adwokat księgarni Ołeh Korol oraz społeczny obrońca Kostiantyn Klimaszenko z ulgą wypowiedzieli: „Wreszcie!”. Ołeh Korol zaznaczył, że przeciwnicy wykorzystywali wszystkie możliwe niuanse procesowe, aby przeciągnąć rozpatrzenie sprawy: „Zmieniano strony, wyjaśniano prawdziwych właścicieli, jednak wyszliśmy na prostą. Będzie apelacja ze strony przeciwników, którzy wykorzystają cały możliwy i niemożliwy zasób, aby uchylić decyzję sądu pierwszej instancji. Oprócz tego, w decyzji Sądu Gospodarczego nie wzięto pod uwagę tego, co najważniejsze — zwrotu pomieszczenia na własność wspólnoty terytorialnej rejonu szewczenkowskiego oraz zobowiązania BTI do zarejestrowania tego pomieszczenia na wspólnotę terytorialną rejonu szewczenkowskiego. Bardzo ważny etap to zakończenie procesu zwrotu skradzionego mienia, dlatego przed nami jeszcze korekty prawne”. Ołeh Korol zaznaczył, że odbędzie się jeszcze osiem rozpraw sądowych. Ałła Reszetnikowa podkreśliła, że obrona księgarni, w której przepracowała 36 lat, to sprawa całego jej życia. „Walka o „Siajwo” zaczęła się jeszcze w 2003 roku. Wiaczesław Suprunenko, Denys Komarnycki, Anatolij Czub, Denys Bass… — wszyscy ci ludzie terroryzowali nas i nasze rodziny od 2003 roku. Przeżyłam dwa przejęcia „Siajwa” — 8 i 19 lutego 2010 roku. Dwukrotnie wyrzucano mnie bez odzieży wierzchniej na mróz, dlatego obiecałam, że położę życie, ale ci ludzie zostaną ukarani” — powiedziała. Kostiantyn Klimaszenko zaznaczył, że skargi składano do Prezydenta Ukrainy, Premiera, Prokuratora Generalnego, Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministra Spraw Wewnętrznych, deputowanych ludowych. Podkreślił również, że księgarnia płaciła państwu podatki, w odróżnieniu od tych biznesmenów, którzy teraz na głównej ulicy Kijowa zarabiają do własnej kieszeni: „Wejdźcie do jakiegokolwiek butiku na Chreszczatyku: 90% to prywatni przedsiębiorcy. A księgarnia „Siajwo” rocznie płaciła do skarbu państwa 600—700 tysięcy hrywien”. Ałła Łazutkina zaznaczyła, że ostatni raz pracownicy księgarni byli w pomieszczeniu 19 lutego ubiegłego roku. „Teraz drzwi i zamki są wymienione. Wiemy, że pomieszczenie jest całkowicie zdewastowane i okradzione. Kiedy trafimy do „Siajwa” — to pomieszczenie jednoznacznie będzie księgarnią. Myślę, że nasz przykład zainspiruje inne instytucje do walki o sprawiedliwość, bo samowolę urzędników da się pokonać” — jest pewna dyrektor placówki. Uczestnicy konferencji podkreślili, że w celu informowania kijowian o przestępczej działalności deputowanych Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej (KMAP) dotyczącej rozkradania i sprzedaży pomieszczeń, w których jeszcze za czasów radzieckich działały znane ukraińskie wydawnictwa, biblioteki i księgarnie, została stworzona grupa inicjatywna „Kijowski Trybunał Kulturalny”. W jej skład wchodzą przedstawiciele środowiska kulturalnego, wydawcy, pisarze, artyści, organizacje społeczne. Cóż, KTK ma przed sobą mnóstwo pracy — stolica roi się od przybłędów-złodziei. Przypomnijmy, że w kijowskiej prokuraturze rozpoczęto kontrolę działalności zespołu mera stolicy za okres 2007—2010 lat. Cóż, rządy Czernoweckiego dobiegły końca: miejscowi mieszkańcy jeszcze długo będą pamiętać marsjańskie kroniki szefa KMAP, ataki raiderskie „młodego zespołu” i to, jaką cenę zapłacili kijowianie za darmową kaszę gryczaną… W tym kontekście pojawia się pytanie: czy księgarnię „Siajwo” obroniono dzięki wspólnym wysiłkom społecznym, czy na decyzję sądu wpłynęła zmiana władz stolicy? Obie Ałły są jednak pewne — księgarnia otworzy swoje drzwi pod koniec tego roku. 18 miesięcy pracownicy księgarni „Siajwo” i działacze społeczni wytrwale i celowo bronili kulturalnej wizytówki miasta, którą przejęli raiderzy ze „sławnego” zespołu mera stolicy Czernoweckiego. „Słowo Proświty” śledziło rozwój wydarzeń od lutego 2010 roku, odkąd bandyci bezwstydnie wyrzucili na ulicę pracowników „Siajwa”, wejście do księgarni zagrodziły „KrAZ-y”, a wkrótce bezczelni goście wymienili zamki i zburzono ściany w pomieszczeniu. I oto pierwsze zwycięstwo „Siajwa” — Sąd Gospodarczy Kijowa uznał za nieważne wyniki aukcji sprzedaży pomieszczenia księgarni oraz umowę kupna-sprzedaży pomieszczenia, a także umowę, na mocy której pomieszczenie zostało odsprzedane na korzyść osoby trzeciej.
Traducción automática
Na pytania naszej gazety odpowiada przewodniczący Połtawskiego Obwodowego Zjednoczenia Towarzystwa „Proświta”, deputowany ludowy Ukrainy (frakcja NU-NS) Mykoła Kulczynski.
— Jaka obecnie jest sytuacja z ustawieniem w Połtawie pomnika hetmana Ukrainy Iwana Mazepy? — Rada miejska zablokowała tę sprawę. Jedna z wcześniejszych decyzji rady była pozytywna: ustawić w mieście ten pomnik. Potem jednak je anulowali. Obecnie rada miejska kieruje nas, społeczną aktywistów, którzy domagają się odsłonięcia pomnika, albo do obwodowej administracji państwowej, albo do Prezydenta. Ale my działamy. W czerwcu zbierzemy połtawczyków na wiec z żądaniem odsłonięcia pomnika. Będziemy naciskać zarówno na szefa administracji obwodowej, jak i na Prezydenta. W końcu, kogo oni reprezentują? Czy są tu, w Ukrainie, może władzą okupacyjną, może słuchają komunistów? Niech nam to wyjaśnią. Sam pomnik jest już wykonany z ludowych pieniędzy, które my, prosvitianie, zbieraliśmy. Poprosiłem dyrektora kombinatu w Kijowie, gdzie obecnie znajduje się ten pomnik, aby go przechowywał, aby wytrzymał, bo myślę, że mimo wszystko zwyciężymy.
— Proszę powiedzieć, a dlaczego władze miejskie, miejski głowa „przerzucają” was do administracji obwodowej, skoro chodzi o ustawienie pomnika właśnie na terenie miasta, a to całkowicie leży w kompetencjach władz miejskich?
— Bo miejski głowa jest zależny od partii władzy. Wprowadzili go na stanowisko, tworząc taką sobie partię „Sumienie Ukrainy”. Mają 40 deputowanych na 55 w radzie miejskiej. A teraz głowa mówi, że rzekomo „tylko w sferze gospodarczej”. Ale to nie godne miejskiego głowy. To terytorium miasta, rada miejska ma wszelkie uprawnienia. Wreszcie jest Dekret Prezydenta Wiktora Juszczenki, którego nikt nie anulował. Głowa miasta jest zobowiązany wykonać ten dekret, ustawić pomnik. W kompetencjach rady miejskiej leży przydział ziemi, miejsca pod pomnik. Rada przeprowadza też odpowiednie konkursy. Poprzednia rada przeprowadziła taki konkurs, pomnik jest gotowy. Pozostało zebrać sesję i przydzielić pod niego miejsce. Ale także poprzedni miejski głowa nie wypełniał swojego obowiązku, i ten nie wypełnia.
— Jakie nazwisko nosi ten głowa?
— Ołeksandr Mamaj. Z tak pięknym ukraińskim nazwiskiem, ale jakiś taki „żywiołowy” Ukrainiec. Ma energię, ale ona nie jest skierowana tam, gdzie trzeba, nie na budowę własnej ukraińskiej państwowości.
Rozmawiał Petro ANTONENKO
Traducción automática
Rankiem 27 maja 2011 roku członkowie „Proświty” oraz innych organizacji społecznych, a także politycznych Ługańszczyzny pikietowali sesje ługańskich rad obwodowej i miejskiej. Jakaż przyczyna wyprowadziła ludzi pod ściany pomieszczeń, gdzie obradowali „przedstawiciele narodu”? Jest ona bardzo prosta i codzienna — właśnie tego dnia obwodowi „parlamentarzyści” szóstej kadencji na swojej piątej sesji, pragnąc po raz kolejny udowodnić, że „król nie jest nagi”, znów próbowali odwrócić uwagę ludności regionu od porażek w sferze społeczno-ekonomicznej drażliwą kwestią językową. Zasłaniając się fałszywymi hasłami o „obronie interesów naszych wyborców i prawie ziomków do korzystania z języka rosyjskiego”, „wielonarodowości ludności obwodu ługańskiego”, „wspólnych słowiańskich korzeniach” oraz konieczności ochrony tak zwanego „rosyjskojęzycznego” ludności, szerząc otwarte kłamstwa o rzekomo historycznie uwarunkowanej „rosyjskości” regionu i próbując wylać swoją obrazę na społeczność Ługańszczyzny, która jeszcze niedawno wraz z organami prokuratury i sądu doprowadziła do uchylenia „regionalnego” statusu języka rosyjskiego, tym razem obwodowi deputowani — neostaliniści, breżniewowcy, wałujewcy — po raz kolejny zaatakowali Konstytucję Ukrainy i obowiązujące ustawodawstwo państwa w sferze językowej. Ceniąc „twórczość ustawodawczą” swojego „najjaśniejszego” poprzednika — rosyjskiego imperatora Aleksandra II, który właśnie 135 lat temu wydał osławiony ukaz emski, deputowani rady obwodowej, pragnąc tak samo, jak wspomniany samowładca, być „Europejczykami”, przyjęli decyzję „O realizacji konstytucyjnych gwarancji na swobodne używanie języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych w obwodzie ługańskim”. Lecz przy tym nie zapomnieli skłamać, zaznaczając, że „przegięcia”, które rzekomo czyniono na Ukrainie wobec języka rosyjskiego, znajdują zrozumienie w samej Europie. Tego samego dnia analogicznie zachowywała się również Ługańska rada miejska. Na swojej kolejnej sesji jej deputowani, działając bardziej przebiegle i podstępnie niż w poprzednich latach, przyjęli cyniczny apel „O projekt Ustawy Ukrainy „O językach na Ukrainie”, adresowany do przewodniczącego Rady Najwyższej W. Łytwyna oraz jego autorów — pana O. Jefremowa i towarzysza P. Symonenki. W ten sposób „miejscy” deputowani Ługańska pokazali się jako „wtórujący” swoim „starszym towarzyszom” z rady obwodowej, co nie dziwi, wszak w obu tych „przedstawicielskich” organach większość to przedstawiciele dwóch „kierujących i prowadzących” partii — „regionałowie” i komuniści. O „demokratyczności” wyrażania woli „przedstawicieli narodu” świadczy fakt, że żadnego z aktywistów Proświty do sal obrad rad obwodowej i miejskiej nie dopuszczono. To o jakimż „europejskim wyborze”, uporczywie deklarowanym przez władze obwodu, może być mowa?! Znamienne, że oficjalnie deklarując funkcjonowanie języka rosyjskiego na Ługańszczyźnie obok państwowego, miejscowi deputowani jednocześnie uporczywie „proponują” używać w pracy instytucji państwowych, w szczególności oświatowych, właśnie języka sąsiedniego państwa. Charakterystyczne jest wystąpienie telewizyjne przewodniczącego komisji rady obwodowej ds. oświaty i nauki, młodzieży i sportu (a jednocześnie rektora obwodowego państwowego instytutu kultury i sztuki) pana W. Filippowa, który oświadczył, że wyższych uczelni wspomniana decyzja, rzekomo, nie dotyczy, a przy tym swoim wykładowcom „nienachalnie” zaleca stosować „rodnoj i poniatnyj”. Taką samą pozycję zajmują również inni deputowani-kierownicy. Skutki takiej „działalności” ługańskich deputowanych przejawiają się coraz wyraźniej — coraz częściej w odpowiedzi na język ukraiński w Ługańsku można usłyszeć: „Jedź do swojej chachłandii, idź na swoją banderowszczyznę”, sam zaś język państwowy szkalują różnymi zoologizmami w rodzaju „cielęcy”, „psi”, „wielbłądzi” itd. Jednocześnie na Ługańszczyźnie ani w przedstawicielskich organach władzy, ani w instytucjach państwowych, ani w strukturach siłowych opanować języka państwowego nijak nie mogą. W szczególności w korpusie dziennikarskim obwodu językiem roboczym jest tylko rosyjski. Na tym tle już nie sposób dziwić się treści niektórych pytań, które są wynoszone do „naukowych” badań socjologicznych na Ługańszczyźnie, które rzekomo są prowadzone przez znany... Od czystego serca przyjmijcie szczere słowa podziękowania wszystkim proświcianom za nieobojętny stosunek do losu naszej szkoły, za wsparcie i pomoc, które okazywali nam w ciągu ostatnich miesięcy. Od końca grudnia 2010 roku my, rodzice uczniów szkoły średniej nr 15 w mieście Krasnyj Łucz w obwodzie ługańskim, broniliśmy prawa naszych dzieci do nauki w tej szkole, którą wybrały, u tych nauczycieli, którym powierzają swoje najskrytsze marzenia, i w tym języku, który jest nie tylko ojczystym dla wielu, ale i językiem państwowym naszego kraju. Dzięki Bogu, obroniliśmy naszą szkołę, władza wreszcie poszła na negocjacje, osiągnięto porozumienia, dzięki którym 1 września nasze dzieci spotkają w rodzinnej szkole. Ale czekają nas jeszcze liczne trudności, budynek nie był remontowany przez wiele lat, trzeba odnawiać okna, drzwi, schody. Malować, kleić tapety, remontować dachy, piwnice. W zbiorach bibliotecznych brakuje podręczników, encyklopedii, przez wiele lat nie jest odnawiany księgozbiór. Wszystko to jest skutkiem gospodarki dyrektora szkoły. W miejscowym budżecie środków nie ma, sponsorów w naszym mieście nie znajdziesz. Wszystko znów spada na barki rodziców, ale wszyscy zgadzają się pracować na korzyść szkoły, na korzyść naszych dzieci. Jeszcze raz dziękujemy „Proświcie”, deputowanym ludowym Pawłowi Mowczanowi, Iwanowi Zajcowi, Jurijowi Hnatkewyczowi, profesorom Iwanowi
Traducción automática
Centrum Razumkowa – „Czy będzie Pan/Pani bronić Ukrainy, jeśli zajdzie taka potrzeba?”, „Jak odniesie się Pan/Pani do tego, że na Ukrainie będzie drugi język państwowy?”, „Jak odnosi się Pan/Pani do możliwości oddzielenia południowego wschodu od Ukrainy?”, „Jak patrzy Pan/Pani na podział Ukrainy na trzy jednostki narodowo-państwowe?”, „Czy opowiada się Pan/Pani za federalizacją Ukrainy?” itd. Rozumiemy, kto i co za tym stoi – zarówno na Ukrainie, jak i poza jej granicami. Ale czy rozumieją to ci, którzy rządzą państwem? I dlaczego milczą struktury siłowe – Prokuratura, sądy, SBU? Jakie jest stanowisko gwaranta Konstytucji w tej kwestii? Pytania wydają się retoryczne. Członkowie Proświty z Ługańszczyzny są przekonani, że ukraiński naród może zjednoczyć tylko język ojczysty, odwieczne matczyne słowo. Dlatego obwodowy oddział „Proświty” jest jedyną organizacją społeczną na Ługańszczyźnie, która natychmiast zwróciła się do prokuratora obwodowego M. H. Beskiszko z apelem o przywrócenie porządku konstytucyjnego w działalności Ługańskiej Rady Obwodowej i zaskarżenie jej destrukcyjnej „językowej” decyzji. Centrum Prasowe Ługańskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Od redakcji: Wczoraj wieczorem, jak nam wiadomo, reakcja rady obwodowej i miejskiej, która została ogłoszona w radiu obwodowym, była skrajnie lekceważąca: „Ukraińscy nacjonaliści blokują decyzję rady obwodowej”. Nasuwa się pytanie, kim są radni rady obwodowej i czyje interesy reprezentują? 30 maja kierownik Fundacji Charytatywnej „Wspierania Ukraińskich Inicjatyw” D. Sniehyrow zwrócił się do Sądu Leninskiego z pozwem o uchylenie decyzji Ługańskiej Rady Obwodowej z dnia 27.05.2011 r. „O realizacji gwarancji konstytucyjnych dotyczących swobodnego używania języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych w obwodzie ługańskim”. W pozwie D. Sniehyrowa mowa o tym, że „Decyzja Ługańskiej Rady Obwodowej z dnia 27.05.2011 r. jest sprzeczna z postanowieniami art. 1 Europejskiej karty języków regionalnych”. Użycie terminu „regionalny” w odniesieniu do języka rosyjskiego nie odpowiada postanowieniom Europejskiej karty języków regionalnych. Zgodnie ze spisem ludności obwodu ługańskiego według kryterium narodowościowego – 64,9% stanowią Ukraińcy, a 30% Rosjanie. W związku z tym język rosyjski nie może być uważany za regionalny ani za język mniejszości narodowych. Decyzją Ługańskiej Rady Obwodowej naruszono normy art. 10 Konstytucji Ukrainy, gdzie jasno określono, że językiem państwowym na Ukrainie jest język ukraiński. Kompetencja do uznawania tego czy innego języka za regionalny należy wyłącznie do państwa. Dlatego decyzja Ługańskiej Rady Obwodowej z dnia 27.05.2011 r. została podjęta z przekroczeniem uprawnień władczych. Na tej podstawie żądam na drodze sądowej uchylenia decyzji sesji Ługańskiej Rady Obwodowej z dnia 27.05.2011 r. „O realizacji gwarancji konstytucyjnych dotyczących swobodnego używania języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych w obwodzie ługańskim”. Komentując złożenie pozwu sądowego przeciwko Ługańskiej Radzie Obwodowej, D. Sniehyrow podkreślił: „Przyjęta decyzja sesji Ługańskiej Rady Obwodowej nie odpowiada normom obowiązującego ustawodawstwa i jest skierowana na dalszy rozłam państwa na tle językowym. Według wszystkich wskaźników społeczno-ekonomicznych obwód ługański znajduje się w stanie stagnacji i upadku. Kiedy brak jest realnych dźwigni wpływu na gospodarkę w celu wyjścia z kryzysu i poprawy dobrobytu mieszkańców obwodu, elita rządząca stosuje brudne manipulacje na spornych aspektach językowych i historycznych rozwoju Ukrainy”. * * * Ukraińska Partia Ludowa zaskarża decyzję Ługańskiej Rady Obwodowej „O realizacji konstytucyjnych gwarancji dotyczących swobodnego używania języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych w obwodzie ługańskim”. Przewodniczący Ługańskiej Organizacji Obwodowej UPL Wałentyn Tkacz złożył pozew do Ługańskiego Okręgowego Sądu Administracyjnego z żądaniem uznania za nieważny pkt 1 cz. 1 tej decyzji rady obwodowej z 27 maja bieżącego roku, informuje służba prasowa partii. „Ługańska Rada Obwodowa wyszła poza granice delegowanych jej przez ustawodawstwo uprawnień i podjęła decyzję, w której usankcjonowała swobodne używanie przez osoby pełniące funkcje w organach władzy państwowej i samorządu terytorialnego, swobodne używanie języka rosyjskiego w obrocie urzędowym, co jest sprzeczne z obowiązującym ustawodawstwem Ukrainy” – oświadcza W. Tkacz. UPL uważa decyzję Ługańskiej Rady Obwodowej „O realizacji konstytucyjnych praw obywateli do swobodnego używania języka rosyjskiego i języków innych mniejszości narodowych” za prowokację i domaga się jej przedterminowego rozwiązania. W 2006 roku Ługańska Rada Obwodowa już podejmowała próbę zatwierdzenia języka rosyjskiego jako „regionalnego”, jednak decyzja została zaskarżona w sądzie. „Teraz radni podjęli decyzję z innym sformułowaniem prawnym” – oświadczają w UPL.
Traducción automática
Zdjęcie Olesia Dmytrenki. To zdjęcie z archiwum redakcji. My pierwsi wszczęliśmy alarm i przeprowadziliśmy konferencję prasową na początku lutego 2011 r. Juszczence, Ołeksandrowi Ponomariwowi, redaktor naczelnej „Słowa Proświty” Lubow Hołocie, obrońcy praw człowieka Iwanowi Makarowi, pisarce Zirce Menzatiuk, a także wszystkim, którzy się troszczyli, pomagali, wspierali nas. Niech Bóg Was strzeże, niech żyje i rozkwita nasza Ukraina! Z poważaniem, rodzice uczniów szkoły ogólnokształcącej nr 15, nauczyciele szkoły oraz społeczność Krasnego Łucza
Traducción automática
Oksana LEWKOWA
Niedawno minęło 135 lat od Ukazu Emskiego. Było to zarządzenie cesarza rosyjskiego Aleksandra II, mające na celu wypchnięcie języka ukraińskiego ze sfery kultury i ograniczenie go do użytku domowego. Dokument zakazywał wwożenia na terytorium Imperium Rosyjskiego z zagranicy książek napisanych po ukraińsku, wydawania w tym języku oryginalnych utworów i tłumaczeń, tekstów do nut, przedstawień teatralnych, publicznych czytań. Po ukraińsku dozwolono wydawać jedynie historyczne zabytki piśmiennictwa oraz utwory artystyczne, lecz pisane rosyjską ortografią i pod warunkiem uzyskania wcześniejszego zezwolenia na publikację. Lokalnej administracji nakazano zaostrzyć nadzór, aby w szkołach nie prowadzono nauczania w języku ukraińskim, a z bibliotek usunięto książki ukraińskie. Rozpoczęły się masowe represje wobec ukraińskojęzycznej inteligencji. W Kijowie przypomniano sobie azjatycką dzikość kolonizatorskiej polityki Moskwy. Członkowie organizacji społecznej „Nie bądź obojętny!” w oryginalny sposób „uczcili” jeden z wielu zakazów ukraińskiego słowa. Foma (zespół „Mandry”), Ołeksandr Jarmoła (zespół „Hajdamaky”), Fahot (zespół „TNMK”), Wadym Krasnooki (zespół „MAD HEADS XL”), piosenkarka i pisarka Iryna Karpa rozdawali przechodniom książeczkę, którą niedawno wydali muzycy rockowi. Zawierała ona porady, jak „bezboleśnie” przejść na język ukraiński. Gwiazdy oferowały błyszczący poradnik psychologiczny tym kijowianom, którzy właśnie (w tym momencie) przechodzili z ulicy Ławrskiej na ulicę Iwana Mazepy (jeszcze niedawno cała ta ulica nosiła imię Mazepy. Ale na radę rzecznika „russkiego miru”, patriarchy Cyryla, jej część została przemianowana. Akcja odbywała się zaś nieopodal Ławry Peczerskiej Kijowskiej — twierdzy Patriarchatu Moskiewskiego). Przechodnie mieli możliwość wybrania najlepszego dla siebie wariantu przejścia na język państwowy. W tym celu muzycy wykorzystali swoistą grę: od używania słów wyłącznie „dla zabawy” po powszechne porozumiewanie się w ojczystym języku. A poza tym „oddali historii” wszystkie rosyjskojęzyczne książki, czasopisma, gazety, ulotki, teksty do nut, libretta do przedstawień, którymi pod koniec XIX wieku władza rosyjska „zastąpiła” drukowane materiały ukraińskojęzyczne.
Traducción automática
Oto jak wygląda narodowa świętość... Co stoi za prowokacją rozpoczętą w zeszłym tygodniu? Co w ogóle dzieje się wokół naszej świętości — Cerkwi Dziesięcinnej? Komentarza naszej gazecie udziela przewodniczący Komisji Rady Miasta Kijowa ds. kultury i turystyki Ołeksandr BRYHYNEĆ: — Panie Ołeksandrze, czy wyjaśniło się wreszcie w ciągu tych dni, kto i po co przywiózł wtedy, w nocy, budowlane wagony pod Dziesięcinną? — Przywiózł je jeden z pododdziałów Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej. Po co? Myślę, że to wspólna prowokacja jakichś urzędników władz miejskich i moskiewskiej cerkwi. — Bo w rzeczywistości budowa nie może rozpocząć się tak bezczelnie, samowolnie? — Oczywiście. Cel był inny: zademonstrować, że może być realizowany i ten wariant — wzniesienie świątyni na miejscu Dziesięcinnej. Najwyraźniej istniał spisek między władzą a duchownymi. Ale potem, kiedy sytuacja nabrała rozgłosu, został zrealizowany „plan B”, zaczęto mówić, że wagony, rzekomo, dla archeologów. — I wszystko to dzieje się w momencie określania dalszych losów Dziesięcinnej. Czy nie należy w ogóle zaprzestać rozmów o budowie nowej cerkwi na miejscu świętości, motywując to, rzekomo, „odrodzeniem” świątyni? — Żadna nowa budowa tutaj nie jest legalna. Jest to zabronione odpowiednią konwencją międzynarodową, podpisaną przez Ukrainę. I postanowienia tej konwencji zostały włączone do naszego ukraińskiego ustawodawstwa. Zabrania ono wznoszenia, tak zwanego „odbudowywania” zabytków historii, jeśli dokładnie nie ustalono, jakim właśnie ono było, jak wyglądał ten zabytek. — Czy dotyczy to także Dziesięcinnej? — Absolutnie. Przecież dokładnie nie ustalono, jaką była ta cerkiew. — Wtedy porozmawiajmy o właśnie zakończonym konkursie na najlepszą koncepcję dalszych losów Dziesięcinnej. Kto był inicjatorem stworzenia komisji konkursowej? — Kijowska Miejska Administracja Państwowa i Ministerstwo Kultury i Turystyki. I w warunkach tego konkursu zasadniczo wskazano, że żadna koncepcja, żadna idea dotycząca dalszych losów Dziesięcinnej nie przewiduje budowy w tym miejscu nowej świątyni. — Wyszło jednak inaczej... — Wyszło tak, że w projektach figurowała idea właśnie wzniesienia tutaj nowej świątyni. — Jak mogło dojść do takiego naruszenia warunków konkursu? — Najwyraźniej ci, którzy stali za tym konkursem, jeszcze raz chcieli podkreślić, że w społeczeństwie przeważa idea wzniesienia nowej Cerkwi Dziesięcinnej na miejscu starej. — I jeden z takich projektów wszedł do „dwójki” zwycięzców. — Niestety, właśnie tak. Jak wiadomo, konkurs zakończył się remisem, zwycięzca nie został ustalony, najlepszymi nazwano dwa projekty z absolutnie różnymi koncepcjami dalszych losów cerkwi. Jeden proponuje budowę nowej świątyni na ruinach starej. Inny — muzealizację tego miejsca. — Jest Pan absolutnym zwolennikiem drugiej idei? — Jednoznacznie. Przecież wzniesienie nowej cerkwi na miejscu starej po prostu zniszczy jakiekolwiek badania archeologiczne na Górze. A one są niezwykle ważne. Przecież tutaj nie tylko początki chrześcijaństwa na Rusi, tutaj ślady dawniejszych kultur, w tym i okresu trypolskiego. Badania naukowców mogą drastycznie zmienić nasze wyobrażenia dotyczące historii Kijowa, może się zdarzyć, że miasto nie ma półtora, a kilka tysięcy lat. Nie mówiąc już o czysto technicznych momentach budowy w tym dość skomplikowanym pod względem rzeźby terenu miejscu. Nowa świątynia, gdyby została wzniesiona, bardzo zmieniłaby architektoniczne zarysy tego miejsca, „naciskałaby” na położoną tuż obok Cerkiew św. Andrzeja. Optymalny wariant — muzealizacja tego miejsca. To znaczy, ustanowienie nad pozostałościami Dziesięcinnej kapitałowego przezroczystego zadaszenia, które chroniłoby wykopaliska, dałoby możliwość kontynuowania badań. I jednocześnie byłby to działający obiekt muzealny. Na przykład, jakaś część otwarta do zwiedzania, a na innej prowadzone są badania. To znana praktyka w wielu krajach świata dotycząca zabytków tego typu. Przy takim wariancie, oczywiście, zostanie zburzony ten haniebny płot, uporządkowany teren, i cała ta Góra przed muzeum stanie się także obiektem muzealnym. — Jak szybko wszystko to można by zrobić? Ołeksandr Bryhyneć udzielił dziesiątek wywiadów — Dosłownie w ciągu kilku miesięcy. Ale teraz, po tym, jak konkurs zakończył się niczym, trzeba szukać nowego rozwiązania, w istocie, przeprowadzać nowy konkurs. — A natychmiast trzeba, najwyraźniej, zaprowadzić tutaj elementarny porządek, żeby to nie był przechodni dziedziniec i śmietnik. Teraz odnośnie tej tak zwanej „kapliczki” Patriarchatu Moskiewskiego, którą nazwali Dziesięcinną świątynią. — Ustanowiona absolutnie nielegalnie i samowolnie. Ja, jako przewodniczący profilowej Komisji Rady Miasta Kijowa, nie widziałem ani jednego dokumentu zezwalającego na tę nawet nie cerkiew czy kapliczkę, a jak ją nazywam, tak zwaną budowlę cerkiewną. * * * Zatem oblężenie Dziesięcinnej, oblężenie naszej historycznej pamięci, duchowości trwa. Czy wytrzymają nasze mury przeciwko najeźdźcom? A droga na Górę Starokijowską — dokąd będzie prowadzić, do świętości czy do śmietnika? Szukajmy odpowiedzi. Petro ANTONENKO Zdjęcia autora Zdjęcia Olesia Dmytrenki Nie ma obojętnych wśród kijowian: oni dają pierwszeństwo zachowaniu zabytku historycznego
Traducción automática
Dokończenie. Początek na str. 1. …W poniedziałek rano stałem w tym świętym dla nas, dla naszej historii miejscu. Szczyt Góry Starokijowskiej, dokładnie tam, gdzie była Cerkiew Dziesięcinna, otoczony jest wysokim drewnianym płotem. Pusto. Tłumy kijowian, gości miasta jeszcze nie zalały Góry. Prawie nikogo przy Muzeum Historii Ukrainy. Nikogo przy „kapliczce” Patriarchatu Moskiewskiego. Ale jaka tam kapliczka, to prawdziwa i niemała drewniana cerkiew! Przyczółek do dalszej okupacji Dziesięcinnej. W kaplicy tylko milicjant, pilnuje czy to jej samej, czy muzeum, czy Dziesięcinnej. Dziesięć metrów dalej stoją na miejscu te dwa skandaliczne, nowiutkie, niebieskie wagony budowlane. Zielony płot wokół szczątków cerkwi w jednym z miejsc został przez kogoś rozchwiany, zrobiono przejście. Żadnych znaków ochronnych, napisów, że wstęp tutaj jest wzbroniony, że to zabytek historyczny, teren badań naukowych, nie widać. Spokojnie wchodzę za płot i trafiam na ogromne ruiny. Boli na nie patrzeć. Przedostatniej zimy zawaliło się tutaj, nie wytrzymawszy ciężaru śniegu, liche zadaszenie, ustawione nad szczątkami cerkwi, miejscem wykopalisk archeologicznych. Drugi rok wszystko to jest pod gołym niebem, pod śniegami, deszczami i wiatrami. Gigantyczne wysypisko śmieci. A to nie tylko miejsce badań naukowych, ale i święte miejsce śmierci ostatnich obrońców Kijowa przed hordami! Ołeksa RIZNYCZENKO, dwukrotnie represjonowany, pisarz. 27 maja 2011 r. w Odessie wydarzyło się nadzwyczajne zdarzenie: na ulicę R. Karmena 10 o godz. 5.30 przyjechała brygada milicji i rozpoczęła przeszukanie w mieszkaniu Bohdana Osińskiego, czterdziestoletniego ukraińskiego dziennikarza. Postanowienie o przeszukaniu podpisał sędzia Żurik Serhij Wołodymyrowycz, najwyraźniej na żądanie śledczego Babajewa, który prowadzi sprawę próby podpalenia 20 stycznia 2011 r. biura regionalnych przy ul. Prochorowskiej 17. Trzech „poszukiwaczy” na czele z porucznikiem Iwanowem Ołeksandrem Jurijowyczem przez trzy godziny prowadziło przeszukanie, angażując dwóch sąsiadów jako świadków. Zabrali komputer i wszystkie nośniki, wyszywaną koszulę (!). Na koniec Bohdana Anatolijowycza Osińskiego około 8.30 zabrano do Malinowskiego rejonowego oddziału milicji. Wiadomo, że w przeddzień dnia Zwycięstwa w bezpośredniej transmisji kanału telewizyjnego ATV Bohdan Osiński dowodził nieprawomierności wywieszania czerwonego sztandaru. Jego oponentami byli deputowany Rady Najwyższej Ukrainy, komunista Carkow, oraz krymski „rusnak-jedynyszcz”, który dwa dni później zawiózł sztandar do Lwowa. Tow. Carkow w bezpośredniej transmisji groził – słyszała cała Odessa – dziennikarzowi, że jeszcze za to zapłaci. Odescy dziennikarze stanęli w obronie kolegi. Mamy nadzieję, że wesprą nas wszyscy, którym nie jest obojętna wolność słowa na Ukrainie.
Traducción automática
Mykoła TABORYT Nie wszystko jest tak źle w królestwie ukraińskiego kina. Po raz piętnasty pod sąd jury i opinii publicznej trafił festiwal filmowy „Otwarta Noc”. Zaprezentował on „Czerwoną księgę współczesnego ukraińskiego kina”. Od 26 maja do 1 czerwca trwał retrospektywny pokaz wybranych filmów z jego kolekcji. Spośród ponad 500 obrazów, które przewinęły się przez ekrany festiwalu na przestrzeni tych lat, setka zwycięzców-laureatów pozostała w jego funduszu. Dlatego organizatorzy musieli wybierać spośród prac z ostatnich lat. Do wybranych trafiło zaledwie osiemnaście krótkometrażówek. Ale i one dały wyczerpujące wyobrażenie o naszej współczesnej, choć nieznanej szerokiemu ogółowi sztuce filmowej. Oprócz Centrum Kultury „Kino „Kijów” jednocześnie festiwal „Otwarta Noc” będzie prezentowany na ekranach kanału telewizyjnego ICTV. Z powodu braku możliwości finansowych geografia pokazów pozostaje bardzo ograniczona: takie są nasze realia, do których dawno już przyzwyczaiła nas „ukraińska” rzeczywistość. Jak dotychczas, główną platformą pozostaje kijowski Zjazd św. Andrzeja. Ale zaprezentowane filmy będą mogli obejrzeć także widzowie we Lwowie i Dniepropietrowsku. Miano nadzieję, że dołączą do nich Zaporoże, Mikołajów, ale… Festiwal poświęcono pamięci utalentowanego reżysera, działacza społeczno-politycznego Jurija Illenki, który niedawno obchodziłby 75. urodziny. — W naszej niedługiej historii mieliśmy kilka festiwali poświęconych znanym twórcom, w szczególności Iwanowi Mykołajczukowi — opowiedział na konferencji prasowej brat Jurija Herasymowycza, znany reżyser, profesor instytutu sztuk ekranowych Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. Karpenki-Karego, Mychajło Illenko. — Dla mnie i brata ta postać jest niezwykle bliska i droga. Jednak i dziś uznani profesjonaliści mają się od niego czego uczyć, tak jak i od Jurija Illenki. „Otwarta Noc — Dubel 15” odbędzie się w nocy z 25 na 26 czerwca w Kijowie na Zjeździe św. Andrzeja. Jak to już bywa, ogólny program festiwalowy ma dwie części — pozakonkursową i konkursową. Czas trwania tej drugiej to trzy godziny, a ogólnej — sześć godzin. Z obrazów mistrza ukraińskiego kina Jurija Illenki widzowie zobaczą osiem: „Cienie zapomnianych przodków”, „Studnia dla spragnionych”, „Wieczór wigilijny”, „Biały ptak z czarnym znamieniem”, „Legenda o księżnej Oldze” i in. Jako echo — obrazy studentów, debiutantów, autorów kina niezależnego. I każdy z własną wizją otaczającego świata, niepowtarzalnym tembrem brzmienia problemów społecznych, ekologicznych i moralno-etycznych. Wśród nich reżyserzy, którzy już zaistnieli i których dopiero przyjdzie nam odkryć: Taras Tkaczenko, Maksym Bujnycki, Julija Hohol, Dmytro Sucholytkyj-Sobczuk, Alina Hołowina, Andrij Marczenko, Serhij Marczenko, Alina Choroszyłowa. Krótkometrażówka Choroszyłowej nie będzie w stanie pozostawić obojętną żadną niezatwardziałą ludzką duszę. Bohaterka (rolę odgrywa córeczka reżyserki) — mała dziewczynka zostaje sierotą. Dziecięcym rozumem nie jest w stanie pojąć, gdzie podziała się mama. Od ojca-pijaka nie ma co oczekiwać ciepła i troski. Razem z pieskiem wyrusza na poszukiwania. W kadrze — miejskie ulice, wśród których kijowianie rozpoznają także miejsce przy Cmentarzu Bajkowym. Ale wszystko na próżno, wokół tylko brudno-biały śnieg. I chłód — zimowy i ludzki. Wróciwszy do domu, przytulona do drzwi, umiera… W przedśmiertnych majakach widzi swoją mamusię: „Mamuniu, wiedziałam, że cię znajdę!”. Ciekawa ze względu na swoją oryginalność, filozoficzne przemyślenia i walory poznawcze jest czarnobylska dokumentalistyka Serhija Marczenki. To mozaikowe płótno wyniósł z kilku ekspedycji krajoznawczych po Strefie, w których brała udział także pisarka Lina Kostenko. Przed widzem nieprawdopodobne historie-mozaiki, takie jak: „Makowiej w Łewkowyczach”, „Śpiewy w Teremkach”, „Śnieg w Ładyżynach”, „Rybak z Tynnego”, „Młócenie w Kopyszczach” i in., nakręcone w latach 2004—2006. Ale od tego aktualność i wzruszenie z czasem nie zbladły, energetyka ludzkiej duszy i, być może, na wieki utraconych zakątków ziemi przodków jest po prostu niepojęta. Można wspomnieć i inne prace, z których część była pracami dyplomowymi wychowanków wydziału reżyserii Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. Karpenki-Karego. Są to m.in. „Nie strasznie”, „Jak tata i mama rozstali się w trzech rundach”, „Mykoła i Niemiec”… Wspomniane, jak i reszta retrospektywnych krótkometrażówek, dają nadzieję na to, że ukraińskie talenty jednak istnieją. Inna sprawa, czy mają możliwość, by zabłysnąć. Nawiasem mówiąc, obecna zdobywczyni „Złotej Palmy” Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes w kategorii filmów krótkometrażowych (obraz „Cross”) Maryna Wroda przed swoim triumfem we Francji wielokrotnie brała udział w „Otwartej Nocy”. Była nawet laureatką. Tak więc szkoła Illenki (tym razem Mychajły), wbrew wszelkim okolicznościom, nie zmalała. Niestety, jak opowiadał członek komitetu organizacyjnego, przedstawiciel firmy „Wawilon” Andrij Rizol, przez wszystkie lata problem z finansowaniem festiwalu pozostaje. Państwowi mężowie nie mają dla nich czasu. Dlatego samodzielnie zabrali się do aktywnych poszukiwań „alternatywnych źródeł”. Podjęto decyzję o utworzeniu rady mecenasów. Środki nie będą pozyskiwane skądkolwiek i od kogokolwiek. Zrozumiałe jest bowiem, że ci, którzy są gotowi pomagać finansowo, muszą szczerze pragnąć odrodzenia ukraińskiego narodowego produktu filmowego, nie mając żadnych interesownych motywów. Co do pierwszych kandydatur do rady — Bohdana Beniuka, Mychajły Sokołowa, Ołeha Kochana, Mykoły Bohdanenki nie ma co wątpić. Na koniec warto zaznaczyć, że festiwalem opiekują się organizacja społeczna „Wreszcie”, firmy „Illenko Film” i „Wawilon”, agencja producencka „Zielony pies”. A wśród tych, którzy zapewniają wsparcie informacyjne, jest także nasz tygodnik „Słowo Proświty”. Cóż, jak to mówią, przyzwoite towarzystwo jest po prostu skazane na produkowanie przyzwoitej produkcji. Sukces uczestników „Otwartej Nocy” jest tego potwierdzeniem. Prosty scenariusz spodobał się publiczności. „Skrzydła” — obraz o lotniku, który już nie może latać z powodu kontuzji. Głęboki sens ukrywa się w krótkim scenariuszu. „Egzekucja” — „film-przypowieść o utraconej harmonii między człowiekiem a przyrodą”. W obrazie pokazano reakcję różnych ludzi na to, że w Kijowie, na ulicy Złotowrockiej ścinają klon. Przykro było obserwować, jak podczas oglądania filmu z sali wyszło troje widzów, którzy nawet nie próbowali zagłębić się w fabułę. „Tragiczna miłość do zdradzieckiej Nuśki” — ekranizacja opowiadania „Granat na dwoje” Jurija Wynnyczuka. W filmie opowiada się o dwóch chłopcach — Jurku i Hrycku, zakochanych w dziewczynie znacznie od nich starszej. Chłopcy nie mogą pogodzić się z tym, że u Nuśki pojawia się ukochany. W obrazie jest wiele zabawnych sytuacji związanych z Hryckiem i Jurkiem, którzy nie wiedzą, jak zaradzić nieszczęśliwej miłości. U widzów krótkometrażówka wywołała wesoły śmiech. Mnie szczególnie zapadły w pamięć słowa z wiersza: „Bez ciebie jestem jak kwiat bez łodygi.., bez ciebie jestem jak barszcz bez buraka”. Miłość… …Do końca ostatniej krótkometrażówki wysiedziało tylko sześcioro najbardziej cierpliwych widzów, w tym ja i moja przyjaciółka. A na Majdanie ludzie wytrzymują do ostatniej minuty. Każdemu według potrzeb, a głodnemu chleb na myśli.
Traducción automática
Wiktoria KRAWCZUK, studentka Ostatnimi czasy coraz częściej przychodzi słyszeć o tym, że Ukraińcy są dalecy od prawdziwej sztuki. Nie będę wymyślać kryteriów dyferencjacji tego, co Polacy nazywają „sztuką elitarną”, i kiczu, ale jeśli wierzyć własnym oczom, to ukraińskie gusta są rzeczywiście dalekie od ideału. Oto na przykład na bezpłatne koncerty na Majdanie Niepodległości przychodzą tysiące ludzi, zapalają ich bezsensowne popowe piosenki. Ta młodzież może cały wieczór podskakiwać i krzyczeć upojonymi głosami coś w rodzaju: „Tina, kocham cię!”. Takie nietrzeźwe eksponaty można zauważyć w każdy weekend w centrum stolicy. Natomiast na retrospektywnych pokazach filmów z kolekcji festiwalu filmowego „Otwarta Noc” „Czerwona księga współczesnego ukraińskiego kina”, na które 28 maja poszłam z przyjaciółką, udało się zobaczyć zaledwie dziewięciu widzów (nie licząc nas). Teraz rozumiem, co próbowała wyrazić jedna moja znajoma pytaniem: „A czy my w ogóle mamy ukraińskie kino?”. Tak, mamy. Ale my go nie znamy. Co więcej: nie rozumiemy i nie wspieramy. Gdyby istniała Czerwona księga ukraińskiej kultury, to musielibyśmy wpisać do niej naszą współczesną kinematografię. Na festiwalu udało mi się nie tylko zobaczyć filmy krótkometrażowe („Długi spacer — na zawsze”, „Po drugiej stronie tęczy”, „Dzieciństwo”, „Odpowiedź na modlitwę”, „Winda”, „O biegu”, „Skrzydła”, „Egzekucja”, „Tragiczna miłość do zdradliwej Nuśki”), ale i obserwować reakcję na nie publiczności. „Długi spacer — na zawsze” Maksyma Bujnyckiego — film krótkometrażowy o miłości na motywach opowiadania Kurta Vonneguta — wywołał śmiech audytorium. Powstawało wrażenie, że niektórzy widzowie nastawili się wcale nie na oglądanie prac studenckich. Ale jeśli szczerze, to mnie najbardziej poraziła nie sama fabuła, nie jej wcielenie. Język ukraiński — naprawdę czysty jak kryształ. Z jakiegoś powodu moje stereotypowe myślenie nastawione jest na odebranie go jako szczęśliwego wyjątku, który bardzo rzadko zdarza się na ukraińskim ekranie. „Po drugiej stronie tęczy” wywołało niejednoznaczną reakcję. Widzowie nie od razu ocenili zamysł reżysera — przedstawić życie niemego teatru. Ale kiedy wszyscy zrozumieli, o co chodzi, to siedzieli w milczeniu i starali się patrzeć. „Dzieciństwo” — film o wyborze życiowej drogi. Publiczność nie do- Kadr z filmu krótkometrażowego „Cross” Maryny Wrody, laureatki Festiwalu Filmowego w Cannes kończyła, aby ocenić autorski zamysł. Ogólnoludzkiego wymiaru nabierają słowa Szewczenki: „A wszystkim nam razem na ziemi // Jednomyślność daj // I bratomiłość ześlij”. „O biegu” — tytuł mówi sam za siebie. Chłopak i dziewczyna spotykają się na przystanku. Autor próbował pokazać ich zachowanie, reakcję, emocje. Przebieżki po mieście dodawały filmowi beztroski i swobody. Taką nie do końca poprawnie odebrała wcieloną przez Dmytra Sucholytkiego-Sobczuka ideę — trzeba było usłyszeć nie słowa, a głos emocji aktorów: matki, która modli się za dziecko, ojca, który odprowadza syna w nowe życie, dziewczynę, która jest gotowa jechać za ukochanym, chłopaka, który stara się uspokoić swoje serce i jednocześnie zrozumieć wszystkich. „Odpowiedź na modlitwę” trwała zaledwie minut ze trzy, ale tego wystar-
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
wydarzenie przeprowadzono na takim poziomie i z takim zapałem, że było czego pozazdrościć i od czego uczyć się zespołom pedagogicznym dużych miast przemysłowych obwodu. „Nad Swatowym świta Ukraina w swoim niezrównanym pięknie” — nie bez powodu tak wypowiedział się o tym mieście Ługańszczyzny znany poeta Iwan Nyzowyj. Następnego dnia uroczystymi wydarzeniami wyróżniło się centrum obwodowe. Rano odbyło się złożenie kwiatów u podnóża pomnika Tarasa Szewczenki przez przedstawicieli władz Ługańszczyzny. Znamienne, że pierwsi kierownicy wszystkich szczebli na tym wydarzeniu tak i się nie pojawili. Jak zawsze, szefowie obwodu i miasta postanowili „odbyć numer” wcześniej, na dwa dni przed wiekopomną datą, i to kosztem drobnych urzędników oraz nielicznych przedstawicieli niektórych organizacji społecznych — i z tego dobrze widać
Traducción automática
Na południowo-wschodniej Słobożanszczyźnie (a jest to północ obwodu ługańskiego) uroczystości rozpoczęły się jeszcze 19 maja przeprowadzeniem w osadzie Niżnia Dwanka w rejonie swatowskim IX obwodowego zjazdu szkolnych kółek pielęgnowania języka ukraińskiego. Zarząd obwodowego zjednoczenia proświtańskiego na tym już tradycyjnym patriotycznym wydarzeniu reprezentowała zastępczyni dyrektora Szkoły Ogólnokształcącej nr 21 w Ługańsku Iryna Masiutka. Jej zdaniem zjazd ten stał się wyjątkowy, ponieważ po raz pierwszy przeprowadzono go w samym sercu ługańskiej Słobożanszczyzny, w oddalonej stepowej osadzie, położonej niemal dwieście kilometrów od centrum obwodowego. Dzięki wysiłkom lokalnej administracji państwowej oraz proświtańskiej komórki szkoły w Niżniej Dwance na czele z Tamarą Smałko edukacyjno-wychowawczo, że w rzeczywistości Szewczenko ich nie bardzo interesuje. Świadczy o tym w szczególności tak wymowny fakt, że na dzień dzisiejszy faktycznie zaprzestał aktywnej działalności utworzony wspólnie jeszcze za czasów prezydenta Wiktora Juszczenki przez proświtańców Ługańszczyzny i kierownictwo obwodowej administracji państwowej obwodowy komitet szewczenkowski, któremu wówczas z powodzeniem przewodniczył poprzedni szef obwodu ługańskiego Ołeksandr Antipow. Natomiast prawdziwie twórczo do uczczenia wiekopomnej daty w życiu Ukrainy podeszli proświtańcy Ługańszczyzny, którzy zorganizowali jasne patriotyczne wydarzenie wraz z pracownikami obwodowego domu inteligencji twórczej „Switłycia” na czele z dyrektor panią Hałyną Marynkiną i jej zastępczynią Tetianą Szyszkałową, a także z dyrektor obwodowej biblioteki dla młodzieży Switłaną Aładżaljan. Wspólnie przygotowano wyraźnie patriotyczny, pełen ducha Szewczenki program kulturalno-artystyczny, w którym wiodącą rolę powierzono uczniom starszych klas centrum obwodowego. Oprócz nich w znamiennych wystąpieniach przewodniczącego obwodowego zjednoczenia „Proświty” Wołodymyra Semystiahy oraz członka Zarządu Jurija Kisełowa naświetlono niemal wszystkie aspekty nieprzemijającej aktualności twórczości Szewczenki w świetle obecnego etapu budowy państwa narodowego na Ukrainie. Wołodymyr Semystiaha podkreślił, że reprezentować Ukrainę na świecie należy poprzez monumentalne uwiecznienie postaci Wielkiego Kobzarza, a Jurij Kisełow przeczytał własny wiersz „Pomnik Szewczenki w Ługańsku”, poświęcony niełatwej historii sprzed trzynastu lat związanej z odsłonięciem w mieście pomnika Kobzarza na początku Międzynarodowego Święta Szewczenkowskiego „W rodzinie wolnej, nowej”. Wśród młodzieży najbardziej zapadły w pamięć ukraińskie pieśni i gra na bandurze Andrija Fedorczuka oraz wykonanie pieśni do poezji Tarasa Szewczenki przez Katerynę Szumakową. Prawdziwą ozdobą koncertu stało się dwukrotne wykonanie pieśni „Tarasowa góra” do słów ukraińskiej poetki z Ługańska Ołeksandry Samarcewej przez znany nie tylko na Ukrainie, ale i daleko poza jej granicami duet niewidomych ługańskich muzyków-gitarzystów — braci Wałentyna i Mychajła Zołotuchinów. W niedzielę 22 maja wielkie święto szewczenkowskie odbywało się w rejonie swatowskim, centrum obwodowym, a także w Kaniowie z udziałem ługańskich proświtańców. Wydarzenia na Swatowszczyźnie rozpoczęły się od uroczystego złożenia kwiatów pod pomnikiem Kobzarza we wsi Swystuniwka, gdzie uroczyście otwarto III obwodowy proświtański Swystuniwski Festiwal-Konkurs Szewczenkowski, który następnie kontynuowano w Swatowie. W kilku kategoriach konkursu rywalizowali młodzi ługańszczanie oraz zespoły placówek oświatowych. Zwycięzcy i laureaci konkursu, przeprowadzonego przy aktywnym wsparciu Zarządu Centralnego WUT „Proświta” i osobiście jego przewodniczącego, deputowanego ludowego Ukrainy Pawła Mowczana, Ukraińskiej Światowej Rady Spółdzielczej (Nowy Jork), Narodowego Stowarzyszenia Unii Kredytowych Ukrainy oraz szeregu organizacji społecznych Ługańszczyzny, otrzymali nagrody pieniężne, zostali nagrodzeni cennymi prezentami oraz wycieczką do Muzeum Tarasa Szewczenki w Kijowie. Wszyscy bez wyjątku uczestnicy konkursu otrzymali egzemplarze nieśmiertelnego „Kobzarza” Tarasa oraz najlepsze wzory produkcji Centrum Wydawniczego „Proświta”. W centrum obwodowym wysiłkami proświtańców oraz aktywistów innych stowarzyszeń społecznych i partii politycznych o kierunku narodowo-patriotycznym 22 maja przeprowadzono wiec społeczności, którego uczestnicy w swoich wystąpieniach projektowali twórczość Tarasa Szewczenki na czasy współczesne, wiążąc ją z naglącymi problemami faktycznej deukrainizacji naszego państwa (co przejawiło się w przedłużeniu terminu bazowania na Ukrainie obcej Floty Czarnomorskiej, usunięciu ze stron podręczników szkolnych do historii wzmianek o narodowo-wyzwoleńczych zmaganiach narodu ukraińskiego, przyjęciu przez Radę Najwyższą i podpisaniu przez „garanta” Janukowycza osławionej ustawy o czerwonych flagach itp.) oraz antykonstytucyjnego wyobcowania narodu nie tylko od udziału w zarządzaniu państwem, ale i od swojej własnej ziemi. „Na naszej — nie swojej ziemi” — tak ponad półtora wieku temu określił Taras Szewczenko położenie narodu ukraińskiego. Najwyraźniej przez ten czas niewiele się zmieniło, gdyż kolejnym antynarodowym krokiem dzisiejszej władzy stało się zniesienie moratorium na sprzedaż ziemi przeznaczenia rolniczego. Dlatego proświtańcy postanowili wziąć aktywny udział w zbieraniu podpisów za przeprowadzeniem ogólnoukraińskiego referendum w kwestii umożliwienia kupna-sprzedaży ziemi. Na ten problem kładło nacisk wielu mówców, a wśród nich proświtańcy Ołeksandr Kobziew, Serhij Kowalenko, Iryna Mahrycka i inni. W unisonie z innymi uczestnikami wiecu członek Zarządu obwodowego zjednoczenia WUT „Proświta” Jurij Kisełow podkreślił, że Dzień przeniesienia zwłok ukraińskiego wieszcza to nie dzień żałoby, a święto wypełniania testamentów Szewczenki. I niedopuszczenie do sprzedaży ukraińskiej ziemi stanie się pierwszym krokiem na drodze wyzwolenia narodu z jego wiekowych kajdanów. Przy skutecznym wsparciu finansowym Zjednoczonego Ukraińsko-Amerykańskiego Komitetu Pomocy, jego przewodniczącej pani doktor Łarysy Kij, wsparciu kijowskiej filii tego samego komitetu, kierowanej przez panią Wirę Pryńko, Zarząd Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia WUT „Proświta” zorganizował i przeprowadził wyjazd 19 laureatów obwodowego konkursu szewczenkowskiego „Idę z dzieciństwa do Tarasa” na pielgrzymkę do świętego grobu Szewczenki w Kaniowie. Udział w tym wydarzeniu wzięli najlepsi młodzi znawcy języka ukraińskiego i twórczości Wielkiego Kobzarza z centrum obwodowego, Ałczewska, Brianki, Rowieniek, rejonu biłowodzkiego, łutygińskiego oraz innych rejonów i miast obwodu. Dla zwycięzców tego konkursu taką samą wycieczkę obwodowe zjednoczenie „Proświty” wspólnie z Zarządem Oświaty i Nauki Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej zorganizuje w czerwcu bieżącego roku.
Traducción automática
Do tej pory zaporoska władza bała się Wielkiego Kobziarza jak ognia. Powiedzmy, były prokomunistyczny mer miasta Jewhen Kartaszow dziesiątki razy obiecywał siłom narodowo-patriotycznym, że już za chwilę, no, całkiem niedługo, w Zaporożu pojawi się monumentalny pomnik Ojca ukraińskiego narodu. Aby odwrócić uwagę opinii publicznej, ogłoszono nawet konkurs na najlepszy szkic. Wygrał go rzeźbiarz Władlen Dubinin: młody Taras Szewczenko patrzy w dal — na Chortycę, położył rękę na ramieniu starego kobziarza — bo stąd, z ludu, czerpał nasz geniusz i natchnienie, i tematy do utworów. Wydawałoby się, bierz szkic i buduj! Ale dwie kadencje mera upłynęły jak woda w Dnieprze, a wóz nadal stoi w miejscu. Obecnie nowy włodarz miasta Ołeksandr Sin obiecał, że pomnik Wielkiego Kobziarza jednak powstanie. Pan mówił: „Kożuch dam”, lecz słowo jego ciepłe. A jeszcze w takich przypadkach mówią: „Daj, Boże, naszemu cielęciu lwa rozedrzeć!”. Pyłyp JURYK, pisarz, członek „Proświty”. Zatem zaporoscy proświcianie (a jest ich większość — członków partii patriotycznych) postanowili, że nie warto czekać na łaskę władzy. Przy „Proświcie” już ponad dwie dekady działa wspaniały chór „Zaporoscy Kozacy”, którym obecnie kieruje uczeń Anatolija Awdijewskiego Jurij Iwczenko. Dlaczego więc oni, chórzyści, mieliby nie występować z koncertami charytatywnymi i nie zarabiać środków na monumentalny pomnik? Postanowili — zrobili. Przewodniczący Zaporoskiej Organizacji Obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Ołeh Tkaczenko i jego zastępca Wasyl Tymczyna porozumieli się z ternopolanami w sprawie koncertów. Tak jak dwie dekady temu, rozpoczęli „Zaporoscy Kozacy” swoją trasę od obwodu tarnopolskiego. Wtedy, na początku Niepodległości, właśnie ternopolanie wsparli ich, darując kozackie mundury i narodowe stroje kobiece. Niestety, większość chórzystów do dziś nosi tę odzież, łatając ją i podszywając — na nowe nie ma pieniędzy. …Idąc przez Tarnopol, dokąd pojechałem w sprawach osobistych, jeszcze z daleka usłyszałem wspaniałe kozackie pieśni. To obok greckokatolickiego soboru, naprzeciwko pomnika Josyfa Slipego, występowali „Zaporoscy Kozacy”. Kilkuset ternopolan otoczyło ich półkolem, wtórowali, podtupywali, a gdy tylko kończyła się pieśń — rozlegały się burzliwe oklaski, podchodzili do puszki i wrzucali do niej pieniądze. Kozackie pieśni zmieniały się w strzeleckie, powstańcze, potem — żartobliwe. A kiedy rozpoczął występ 82-letni bandurzysta Wołodymyr Diadenko, wszyscy widzowie zaśpiewali razem z nim pieśń „Dumy moje” do słów Tarasa Szewczenki. Niemal do upadłego śmiali się obecni na placu, słuchając żartobliwej pieśni w wykonaniu kobziarza „Tam, na ryneczku”, o tym, jak Moskal na bazarze kradł babie i raki, i gęsi, i słoninę, i nawet jajka… I znów śpiewał chór. Chłopcy z Tarnopola, gdy tylko zaczynała się szybka melodia, podchodzili, zapraszali chórzystki i przy oklaskach obecnych tańczyli z nimi. I wtedy przypomniało się autorowi tych słów, że wiecznie wczorajsi politycy wciąż jeszcze próbują dzielić Ukrainę na dwie, trzy lub nawet cztery części. Czy potrzebują tego sami Ukraińcy? Występ chóru „Zaporoscy Kozacy” na Tarnopolszczyźnie zaświadczył, że ukraiński naród był i pozostaje jednością i pragnie, aby Ukraina była zawsze sobornym, unitarnym państwem bez zagranicznych zarządców. A jeszcze przypomniały się słowa pierwszego prezydenta Białorusi Stanisława Szuszkiewicza, który powiedział Łeonidowi Krawczukowi: „Tobie łatwiej, bo masz Zachodnią Ukrainę”. Podczas Hołodomoru w 1933 roku tysiące uciekinierów ze wschodu, którym udawało się przejść Zbrucz, znajdowało na Zachodnim Podolu, Podkarpaciu, na Wołyniu, Bukowinie i Galicji nie tylko kawałek chleba, ale i schronienie u jednokrwistych braci. Gdyby nie Powstańcza Armia, która działała na zachodnich terenach pod koniec II wojny światowej, to
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
ponad sto komórek. Jednak ten kulturalny płomyk szybko zaczął przygasać, gdy tylko do władzy doszli bolszewicy. Na połowę 1923 roku przypada ten smutny czas, kiedy komórki Proświty zlikwidowano, zamiast bibliotek otwarto chaty-czytelnie, kursy likwidacji analfabetyzmu. Członkami podolskiej „Proświty” byli znani na Ukrainie działacze-językoznawcy Hryhorij Hołoskewycz (wieś Supruńkiwci), Stepan Dłożewski, Fedir i Anton Szumlanścy, Serhij Iwanicki, historycy sztuki Wiktor Prychodko, Wołodymyr Siczyński, ojciec admirała floty Mykyta Horszkow, pisarze Hryhorij Kostiuk, Wołodymyr Herasymenko, Mykyta Hodowanec. Podolskie Towarzystwo Krajowe „Proświta” kierowali: lekarz Kost Sołucha (1906—1917); nauczyciel Jewhen Szmankewycz (1918—maj 1919); nauczyciel Jewhen Kondracki (1919—1920); nauczyciel Anton Szumlanśki (1920—1923). Sekretarzami „Proświty” pracowali W. Styrankewycz, W. Siczyński. Pawło Butowśki był zastępcą przewodniczącego (1918—1920). Nowa fala ruchu oświatowego odrodziła się w 1989 roku, kiedy utworzono obwodowe towarzystwo języka ukraińskiego „Rodowid” (przewodniczącym w latach 1989—1990 był Mykoła Mahera). Później obwodową organizacją proświtańską kierowali Wasyl Horbatiuk (1990—1994), Witalij Maćko (1994—2004), Nina Szmurikowa-Hawryluk (od 2005 roku). Z okazji 100-lecia od czasu utworzenia „Proświty” na Podolu w grudniu 2005 roku przeprowadzono Ogólnoukraińską konferencję naukowo-praktyczną. W 2006 roku w obwodzie odbyły się jubileuszowe święta, uroczyste akademie, konferencje — szereg wydarzeń z okazji 100-lecia podolskiej „Proświty”. Obecnie podolska „Proświta” obchodzi swój 105-letni jubileusz. Osobliwością tegorocznego uroczystego zebrania było podsumowanie wyników czytań proświtańskich młodzieży szkolnej i studenckiej, które trwało od marca do maja. Na końcowym etapie przedstawiono 5 prac. Najbardziej zapadła w pamięć ze względu na naukowe podejście i gruntowność wywodu praca uczennicy Chmielnickiego Liceum Obwodowego Natalii Kydanczuk na temat „Działalność podolskiej Proświty w latach 1919—1923”. Na zebraniu byli obecni przedstawiciele prasy, radia i telewizji, bibliotek obwodu, obwodowych organizacji pisarzy, dziennikarzy, artystów i innych organizacji społecznych. Szczególne podziękowania dla zespołów Chmielnickiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej im. Mykoły Ostrowskiego oraz Chmielnickiego Archiwum Państwowego za przygotowane wystawy książkowe i archiwalne o działalności podolskiej „Proświty” przez 105 lat oraz jej pierwszego przewodniczącego Kosta Sołuchy. Wyrażamy głębokie współczucie kierownikowi działu języka, oświaty i pracy kulturalno-oświatowej Sekretariatu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Switłanie Wołodymyriwnie Feszczenko w związku z ciężką stratą — śmiercią matki Kateryny Iwaniwny Kuźmenko, która odeszła w zaświaty 26 maja 2011 roku w 74. roku życia. Wieczna jej pamięć i ziemia lekką! Sekretariat, Zarząd Centralny, redakcja
Traducción automática
Witalij MIHALEWSKYJ, zastępca przewodniczącego Chmielnickiego oddziału obwodowego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki. 16 maja 2011 roku w pomieszczeniu Chmielnickiego Obwodowego Muzeum Literackiego odbyło się uroczyste posiedzenie oraz odczyty proświtańskie, poświęcone tym datom. Posiedzenie otworzyła Nina Szmurikowa, przewodnicząca oddziału obwodowego, która powitała wszystkich uczestników uroczystości ze świętem i odczytała pozdrowienia od Zarządu Centralnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki, podpisane przez jego przewodniczącego — Pawła Mychajłowycza Mowczana, deputowanego ludowego Ukrainy. O działalności podolskiej „Proświty” w ciągu 105 lat istnienia, a zwłaszcza o ostatnich latach, z referatami i sprawozdaniami wystąpili: Witalij Mihalewskyj — zastępca przewodniczącego Chmielnickiego oddziału obwodowego; Witalij Maćko — honorowy przewodniczący oddziału obwodowego, doktor nauk filologicznych; Kateryna Czaban — główny specjalista Chmielnickiego Obwodowego Zarządu Kultury, Turystyki i Kurortów; Wasyl Horbatiuk — dyrektor Chmielnickiego Obwodowego Muzeum Literackiego, przewodniczący organizacji obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy; Ołena Bawarowska — zastępca dyrektora Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej im. M. Ostrowskiego; Łeonid Hrozian — przewodniczący Iziasławskiego rejonowego oddziału Towarzystwa „Proświta”; Ołeksandra Wanżuła — członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy; Lubow Serdunycz — przewodnicząca Starosieniawskiego rejonowego oddziału Towarzystwa „Proświta”; Wałentyna Bajtałuk — przewodnicząca Dunajowieckiego rejonowego oddziału Towarzystwa „Proświta”; Jewhenija Bohdan-Biełowa — przewodnicząca Podolskiego Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego im. Ferenca Liszta; Nadija Tarasowa — przewodnicząca Chmielnickiego oddziału międzynarodowego towarzystwa im. Johanna Sebastiana Bacha z centrum w Lipsku; Mindi Hainzon — przedstawicielka misji kulturalno-oświatowej USA na Ukrainie, muzyk (Yale University). Studenci Chmielnickiej Szkoły Muzycznej im. Władysława Zaremby podarowali obecnym kilka numerów artystycznych. Trio bandurzystek „Wohon” (nauczyciel Mykoła Bosenko) — Kateryna Jasenczuk, Jana Iłłarionowa i Marija Sudarczikowa wykonały ukraińskie pieśni „Oj u wyszniewomu sadu” oraz „Hucułka Ksenia”, a skrzypaczki Ołena Krawiec, Wiktorija Onił i Julija Sawczenko (nauczyciel Wałentyna Szczur) mistrzowsko zagrały „Cwite teren”, „Jakby meni ne tynoczky” oraz „Pisniu kochannia”. Mindi Hainzon wykonała na flecie utwór Claude’a Debussy’ego „Syrinx”. W prezencie artyści otrzymali płyty kompaktowe i książki, wydane przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” oraz lokalnych autorów. Oczywiście, największe słowa wdzięczności i dyplomy od oddziału obwodowego trafiły do najbardziej aktywnych proświtańców. Wśród nich są Ołeksandra Semeniwna Wanżuła, członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, oraz Raisa Semeniwna Mołczanowa, laureatka obwodowej nagrody imienia Tarasa Szewczenki, które jeszcze od lat 50. ubiegłego wieku niestrudzenie i niezłomnie propagują język ukraiński, kulturę i tradycje ludowe i stały się duchowymi nauczycielami dla obecnych proświtańców. Wspominając historię podolskiej „Proświty”, warto zaznaczyć, że jej założycielami byli szlachcice, nauczyciele, lekarze, księża: Juchym Sicinśkyj, Kost Sołucha, Serhij Iwanicki, Josyp Doronowycz, Kyryło Styrankewycz (pseudonim literacki Podolenko), Ołeksej Biłousow, Trochym Pawłowśkyj, Olimpiada Paszczenko, bracia Ołeksej i Wiktor Prychodkowie, Mychajło Zawojko, Witalij Karpowycz Styrankewycz. Zorganizowali się w październiku 1905 roku, a 4 maja (według nowego stylu) 1906 roku generał-gubernator zatwierdził statut organizacji. Pomimo wszelkich przeszkód, pierwszy okres działalności podolskiej „Proświty” (1905—1914) zaświadczył, że sprawa ukraińska nie ucichła, a jedynie nabiera tempa i siły. Te przedsięwzięcia, które w niezwykle trudnych warunkach prowadzili pierwsi proświtańcy (wieczory literackie i muzyczno-wokalne, masowe zabawy wprost na ulicy, przedstawienia teatralne, wykłady, rozpowszechnianie literatury ukraińskiej, propaganda języka ukraińskiego itp.) wywierały dobre wrażenie na publiczności, budziły świadomość narodową. Dla tego tytanicznego wysiłku dokładał pierwszy przewodniczący „Proświty” — lekarz Kost Hryhorowycz Sołucha, a także sekretarz Witalij Styrankewycz. Kostiantyn Sołucha urodził się 17 maja 1861 roku we wsi Korytne w powiecie bałckim guberni podolskiej w rodzinie biednego wiejskiego księdza. Rodzice pragnęli dać synowi wykształcenie świeckie, dlatego skierowali go do drugiej kijowskiej gimnazjum, którą z powodzeniem ukończył w 1879 roku. Następnie wstąpił na wydział medyczny Uniwersytetu św. Włodzimierza, po ukończeniu którego został lekarzem. Bez głośnych słów, bez zbędnego patosu sumiennie wypełniał wszystkie swoje obowiązki jako lekarz i jako obywatel, jego życiowym credo było: „Któż, jak nie ja, kiedyż, jak nie teraz”. Po 1917 roku ruch oświatowy na Podolu nabrał charakteru masowego. Tylko w powiecie kamienieckim w pierwszych latach rewolucji działało. Obecny maj jest szczególny dla proświtańców Chmielnicczyzny. Pomimo obchodów ogólnoukraińskich i światowych wydarzeń, uświęconych imieniem Tarasa Szewczenki, oddział obwodowy świętuje 105. rocznicę od czasu założenia „Proświty” na Podolu oraz 150. rocznicę od dnia urodzin pierwszego przewodniczącego podolskiej „Proświty” Kostiantyna Sołuchy. Prezydium robocze (K. Czaban, W. Maćko, W. Mihalewskyj, N. Szmurikowa)
Traducción automática
W tych samych dniach członkowie Proświty z obwodu wzięli udział także w innych wydarzeniach poświęconych Dniom Pamięci ofiar represji politycznych i ukraińskich bohaterów. W szczególności podczas upamiętniania rodaków, którzy zginęli z rąk komunistycznego reżimu, przewodniczący obwodowego zjednoczenia Proświty Wołodymyr Semystiaha zaznaczył, że tylko na Ługańszczyźnie bolszewicy represjonowali do półtorej setki osób o nazwisku Szewczenko. Choć znaczące rocznice od dnia powtórnego pochówku w Ukrainie Wielkiego Kobziarza już minęły, patriotyczne akcje członków Proświty na Ługańszczyźnie na tym się nie kończą — przed nimi organizacja i przeprowadzenie wydarzeń poświęconych 15. rocznicy uchwalenia Konstytucji Ukrainy oraz 20. rocznicy niepodległości naszego państwa, Dniowi Flagi Państwowej, a później także 200. rocznicy urodzin Tarasa i innym ważnym datom. Dlatego też cała dalsza działalność Ługańskiego obwodowego zjednoczenia towarzystwa „Proświta” będzie skierowana na utwierdzanie ukraińskiej idei państwowej, krystalizację ducha narodowego i budzenie etnicznej świadomości Ukraińców Wschodniego Kraju. Centrum Prasowe Ługańskiego obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wszystkich nas berie i żukowy wywieźliby do białych niedźwiedzi. Właśnie agitatorzy z Zachodniej Ukrainy na początku lat 90. zrobili wszystko, aby przekonać „wschodniaków” — Ukraina musi stać się niepodległa. I w czasach, gdy oligarchowie cenią zaporoską stal znacznie wyżej niż rodzimą kulturę, właśnie Zachodnia Ukraina, choć sama nie jest bogata, pomaga tworzyć na Południu i Wschodzie ukraińskie wartości duchowe, wznosić świątynie na wzór pomnika Wielkiego Kobziarza. — Odwiedziliśmy, oprócz Tarnopola, rejony trembowelski (w szczególności Zarwanicę), husiatyński, krzemieniecki, łanowiecki, buczacki, zbaraski, podwołoczyski — opowiedziała prowadząca koncerty chóru, członkini „Proświty”, Łesia Szewczenko. — Wrażenia są wspaniałe — nie tylko moje, ale całego zespołu. Cudowna przyroda, wspaniali i szczerzy ludzie. Nie zobaczyliśmy ani jednego pijanego na ulicach, nikogo niedbale ubranego — wszyscy są piękni. W miastach — ani jednego niedopałka pod nogami, ani jednego papierka czy plastikowej butelki. Jeśli porównać z naszym Zaporożem — to niebo a ziemia. Musimy uczyć się od tarnopolan. A jeśli chodzi o spotkania, to wszyscy będziemy radzi widzieć ich w naszym kraju. Bohdan KRYSCZUK, wykładowca Chmielnickiej Akademii Humanistyczno-Pedagogicznej Właśnie taki był temat II konferencji naukowo-teoretycznej, która odbyła się w Chmielnickiej Akademii Humanistyczno-Pedagogicznej. Jej organizatorzy, czyli wydział naukowy akademii oraz zarząd Chmielnickiego Towarzystwa „Proświta”, zadedykowali to wydarzenie 105. rocznicy podolskiej „Proświty” oraz 20. rocznicy Domu Ludowego „Proświty” w mieście Chmielnickim. W wystąpieniach, które przygotowali studenci 6. roku Natalia Lysak, Inna Tonenczuk, Inna Hrona, Kateryna Czeresznia, Witalij Sopruk i inni, głęboko zbadano i naświetlono tematy, które ukazują ważność działalności „Proświty” we wszystkich czasach jej istnienia. Zaznaczyli to rektor akademii Inna Szorobura, prorektor ds. naukowych Ołeksandr Hałus, przewodnicząca Chmielnickiej miejskiej „Proświty” Zoja Didenko. Materiały z konferencji zostaną opublikowane w zbiorze, który przyda się wszystkim zainteresowanym ruchem społecznym w Ukrainie, a na Podolu w szczególności.
Traducción automática
“Patrzę, jak przestrzeń wygina swe podkowy, mgłę galaktyk widzę za ramieniem. I ktoś straszny, nieznany, zagadkowy w kosmicznej ciemności chłosta biczem!”, — pisze poetka Lina Kostenko. Owe straszne i zagadkowe siły kosmiczne zawsze interesowały człowieka i kiedyś, zamiast nieudolnych programów telewizyjnych, patrzył on na niebieski ekran, obserwował słoneczną grę, liczył gwiazdy… Współczesny człowiek coraz rzadziej podnosi oczy ku niebu, ale zawsze interesuje się zaćmieniami Słońca i Księżyca, kiedy łączą się trzy siły — Księżyc, Słońce i Ziemia. Dzisiaj czytelnikom “Słowa Proświty” o naturze zaćmień Słońca i Księżyca, ich rodzajach oraz znaczeniu dla rozwoju wiedzy naukowej opowiada kandydat nauk fizyczno-matematycznych, pracownik naukowy obserwatorium astronomicznego Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki Wasyl DANYLEWSKI. — Wasylu Ołeksijowyczu, jak często na Ziemi zdarzają się zaćmienia Słońca i Księżyca? — Co roku zdarzają się co najmniej dwa zaćmienia Słońca, najbardziej możliwa liczba takich zaćmień to pięć. Zaćmień Księżyca może być w ciągu roku co najwyżej trzy, jednak może nie zdarzyć się żadne. Liczba i kolejność tych zjawisk określane są przez wzajemną orientację w przestrzeni orbit Ziemi i Księżyca, która na dodatek powoli się zmienia, głównie przez zmiany położenia płaszczyzny orbity Księżyca i jej parametrów, oraz przez prędkość ruchu Ziemi i Księżyca po swoich orbitach. Sumaryczna liczba zaćmień nie przekracza siedmiu — albo pięć słonecznych i dwa księżycowe, albo cztery słoneczne i trzy księżycowe. Najczęściej zdarzają się lata, w ciągu których dochodzi do czterech zaćmień — dwóch słonecznych i dwóch księżycowych, jak to było, powiedzmy, w minionym 2010 roku. — Jakie są rodzaje zaćmień i jaka jest ich natura? — Zaćmienia Słońca bywają całkowite, częściowe, obrączkowe i tak zwane hybrydowe. Zaćmienie całkowite zdarza się wtedy, gdy stożek cienia Księżyca całkowicie przecina powierzchnię Ziemi. Średnica tego cienia jest stosunkowo niewielka — nie więcej niż 300 km. Przemieszcza się on po powierzchni Ziemi mniej więcej z zachodniej części horyzontu ku wschodniej. Przebywając w granicach tego pasa, obserwator widzi ciemną tarczę Księżyca, która całkowicie zasłania tarczę Słońca. Jednak czas trwania fazy całkowitej zaćmienia w miejscu obserwacji jest niewielki — co najwyżej 7 minut, o wiele dłużej obserwuje się zaćmienie częściowe przed i po fazie całkowitej, to znaczy, kiedy tarcza Księżyca powoli “nasuwa się” na słoneczną, a potem “zsuwa” się z niej. Zaćmienie częściowe obserwuje się przy tym także poza granicami pasa fazy całkowitej, w strefie półcienia Księżyca, która jest o wiele szersza od pasa cienia całkowitego i może wynosić kilka tysięcy kilometrów. Ale znacznie częściej niż całkowite bywają “prawdziwe” zaćmienia częściowe, kiedy stożek cienia Księżyca tylko częściowo przecina powierzchnię Ziemi. Oprócz tego, ponieważ długość stożka cienia Księżyca nie przekracza w przybliżeniu 374 tys. km, to średnica cienia na powierzchni Ziemi zależy od odległości między Ziemią a Księżycem w czasie zaćmienia. Jak wiadomo, zmienia się ona wraz z ruchem Księżyca po jego orbicie mniej więcej od 360 do 410 tys. km, a dlatego zdarza się i tak, że cień całkowity nie przecina powierzchni Ziemi, i wtedy w wąskim pasie w pobliżu linii prostej, przechodzącej przez środki figur Słońca, Księżyca i Ziemi, obserwuje się tak zwane zaćmienie obrączkowe Słońca. Przy tym średnica kątowa tarczy Księżyca jest mniejsza niż słonecznej i podczas największej fazy takiego zaćmienia wokół tarczy Księżyca obserwuje się jasny pierścień tarczy Słońca. Oprócz tego, przez sferyczny kształt powierzchni Ziemi rozmiary cienia Księżyca na niej również zmieniają się przy przemieszczaniu stożka, dlatego zdarza się, że w jednej miejscowości zaćmienie obserwuje się jako obrączkowe, a w innej — jako całkowite. To przypadek zaćmienia hybrydowego. Całkowity czas trwania zaćmień Słońca nie przekracza 2—2,5 godziny. Zaćmienia Księżyca też bywają całkowite, kiedy Księżyc całkowicie zanurza się w cień Ziemi, i częściowe, kiedy albo część tarczy Księżyca, albo cała ona przebywa w półcieniu. Półcień przy zaćmieniach tworzy się dlatego, że rozmiary kątowe tarczy Słońca są mniej więcej takie same, jak tarczy Księżyca przy obserwacjach z Ziemi, lub tarczy Ziemi przy obserwacjach z Księżyca. Podczas całkowitego zaćmienia Słońca można obserwować koronę słoneczną. Widoczne rozmiary kątowe Księżyca są tylko nieco większe od rozmiarów kątowych Słońca i w przypadku całkowitego zaćmienia Księżyc całkowicie zasłania tylko tarczę Słońca, a rozmiar kątowy korony jest o wiele większy (stanowi kilka średnic Słońca). — Jaka jest naukowa wartość zaćmień? — Swoją rolę w rozwoju mechaniki nieba i kształtowaniu naukowego obrazu świata już odegrały. Jednak wciąż jest kilka kierunków badań naukowych, gdzie obserwacje zaćmień dostarczają użytecznych danych. Są to, po pierwsze, badania korony słonecznej podczas całkowitych zaćmień Słońca. Jej wygląd zewnętrzny zależy od rozkładu gęstości plazmy kosmicznej, czyli tak zwanego wiatru słonecznego, oraz od struktury pola magnetycznego wokół Słońca. Parametry tego “wiatru” — prędkość ruchu plazmy, rozkład koncentracji cząstek w niej, konfiguracja pola magnetycznego w przestrzeni międzyplanetarnej — to bardzo ważne parametry, które określają tak zwaną “pogodę kosmiczną”. Oprócz tego pewną wartość mają także zaćmienia obrączkowe. Obserwacje Księżyca na tle tarczy Słońca podczas zaćmień obrączkowych dają możliwość uzyskania danych dotyczących rzeźby jego powierzchni. — Pamięta Pan swoje pierwsze zaćmienie Słońca? — W dzieciństwie — 15 lutego 1961 r., kiedy pas całkowitego zaćmienia przechodził przez południowy wschód Ukrainy, a na pozostałym terytorium obserwowano je jako częściowe. Po tym najbliżej terytorium Ukrainy przebiegał pas całkowitego zaćmienia 11 sierpnia 1999 roku, także stosunkowo blisko 29 marca 2006 roku. Zaćmienia częściowe można było obserwować u nas znacznie częściej, ostatnie — 4 stycznia tego roku, chociaż wydaje się, że mało kto je zauważył — było pochmurno. — Jakie zaćmienie — księżycowe czy słoneczne — łatwiej obserwować? — Księżycowe, ponieważ obserwuje się je praktycznie z każdego punktu Ziemi. Jednak człowiek musi być wystarczająco spostrzegawczy, kolorowe szkło. My w dzieciństwie okopcaliśmy zwykłe szkło okienne nad lampą naftową lub świecą i mieliśmy niezły neutralny filtr świetlny do takich obserwacji. — Jakie zaćmienia zapadły Panu w pamięć? — W 1999 roku obserwowaliśmy zaćmienie Słońca w Rumunii. Wtedy przeszedł deszcz przed fazą całkowitą i po niej, a zaćmienie udało się zarejestrować. Te obserwacje wykonywaliśmy za pomocą specjalnych fotometrów w celu określenia średnicy Słońca. Miejscowi mieszkańcy też interesowali się tym zjawiskiem, nawet pracę porzucili i obserwowali, bo nastał gęsty zmrok na ponad pięć minut. A w 2006 roku obserwowaliśmy całkowite zaćmienie Słońca w Turcji — wtedy z sąsiedniej wioski dobiegały krzyki, uderzenia w bębny, lud walczył ze złymi siłami. — Jak osobiście Pan odbiera zaćmienia?
mie. Kiedy zaś wie, co dokładnie się dzieje, to i stosunek jest odpowiedni — jej to przynajmniej nie przeraża. Wiem z doświadczenia — przeważająca większość na zaćmienie reaguje z ciekawością. — Mówi się, że Księżyc w szczególny sposób wpływa na ludzi. — Na Ziemi każdej doby zachodzą przypływy i odpływy, uwarunkowane polem grawitacyjnym Księżyca. Jednak procesy te bezpośrednio wpływają tylko na zwierzęta i ludzi, którzy żyją na wybrzeżu Oceanu Światowego. Prawda, rzekomo istnieją świadectwa tego, że w żywej przyrodzie obserwuje się pewne procesy cykliczne, które w czasie zbiegają się lub są współmierne z synodycznym okresem obrotu Księżyca (czyli ze zmianą faz księżyca). Ludzkość istnieje nie od tysiąca lat, wiek Księżyca jest o wiele większy, ale mimo wszystko jego wpływ nie przeszkodził ludzkości stworzyć współczesną cywilizację. Oczywiście, że i Słońce, i Księżyc wpływają na człowieka, ale procesy te powinny być przedmiotem poważnych badań naukowych, a nie spekulatywnych. — Jaki jest Pana stosunek do astrologii? — Astronomia w pewnym stopniu zawdzięcza swoje powstanie astrologii. Najdawniejsze obserwacje sfery niebieskiej, ruchów ciał niebieskich, położenia gwiazd gromadziły się bardzo dawno właśnie przez tych kapłanów, którzy układali horoskopy, czyli astrologów. W rezultacie ta wiedza legła u podstaw astronomii. Oczywiście, nie wiemy dokładnie o prawdziwym światopoglądzie dawnych astrologów i o ich stosunku do wyników ich „produkcji”, ale wiadomo, że średniowieczni astrolodzy, na przykład Omar Chajjam, wykonywali obserwacje astronomiczne, w nowoczesnym rozumieniu, na wysokim jak na tamte czasy poziomie naukowym. Jeden z najwybitniejszych astronomów-teoretyków w historii ludzkości Johannes Kepler zarabiał na życie układaniem horoskopów, ale jego trzy znane prawa o ruchu ciał Układu Słonecznego — to jeden z kamieni węgielnych w fundamencie współczesnej astronomii. Ale w nowoczesnej epoce astrologia — to już poza granicami zdrowego rozsądku. Warto byłoby, aby zawodowi historycy zajęli się astrologią i obiektywnie zbadali, czy choćby kiedykolwiek sprawdzały się astrologiczne przepowiednie. Chociaż myślę, że i tutaj możliwe są spekulacje. — Przy okazji, astrolodzy mówią o szczególnej misji zaćmień Słońca i Księżyca. — Współczesny poziom wiedzy naukowej dowodzi absurdalności wszelkich astrologicznych „prognoz” i manipulowania terminami oraz pojęciami astronomicznymi. Ale na tę „produkcję” z jakiegoś powodu jest popyt. To, ku wielkiemu żalowi, świadczy o tym, że daleko nie wszyscy „uczą się tak, jak trzeba”, chociaż współczesne życie daje wszelkie możliwości do nauki i rozwoju osobowości. Astrologia — to nawet nie jest religia, bo religia, która też bazuje na wierze, — to mimo wszystko zjawisko kultury, ukształtowała ona zasady moralne życia ludzkiego społeczeństwa. A współczesna astrologia — to zorganizowane ogłupianie ludzi w celach komercyjnych. Rozmawiała Natalia ANTONIUK
Traducción automática
W ciągu tego roku nastąpi sześć zaćmień: cztery częściowe zaćmienia Słońca i dwa całkowite zaćmienia Księżyca:
— częściowe zaćmienie Słońca 4 stycznia — było widoczne w Europie, Afryce, w Azji Środkowej.
— częściowe zaćmienie Słońca 1 czerwca — będzie widoczne we wschodniej części Azji, w Ameryce Północnej, na Grenlandii, Islandii.
— całkowite zaćmienie Księżyca 15 czerwca — w Ameryce Południowej, Europie, Afryce, Azji, Australii.
— częściowe zaćmienie Słońca 1 lipca — w południowej części Oceanu Indyjskiego.
— częściowe zaćmienie Słońca 25 listopada — w najbardziej południowej części Afryki, w Antarktydzie, na wyspie Tasmania.
— całkowite zaćmienie Księżyca 10 grudnia — w Europie, w większej części Afryki, w Azji, Australii, na Pacyfiku, w Ameryce Północnej.
Całkowite zaćmienie Słońca na terytorium Ukrainy można było obserwować 30 lipca 1954 roku, 15 lutego 1961 roku. Kolejne całkowite zaćmienie Słońca nie nastąpi szybko — 20 kwietnia 2061 roku we najbardziej wschodniej części naszego państwa.
Aby zauważyć, jak zmienia się wygląd Księżyca. Ale zaćmienia Księżyca nie są tak uderzające jak zaćmienia Słońca. Bardzo piękne zjawisko to całkowite zaćmienie Słońca, gdy na niebie pojawia się korona słoneczna. Częściowe szczególnie nie robi wrażenia, nawet jeśli 90 % tarczy słonecznej jest zakryte — efekt nie ten. Gołym okiem obserwować zaćmienia Słońca jest niebezpiecznie — można uszkodzić oczy. Należy używać dostatecznie gęstych filtrów światła. Najlepsze, dziś dość dostępne — folie pokryte warstwą aluminium, są w sprzedaży. Nada się też ciemne ko-
— Dla astronoma jest to zrozumiałe i oczekiwane zjawisko, ale mimo to moment nastania fazy całkowitej, gdy bardzo szybko, niemal nagle zapada gęsty zmierzch, migoczą cienie, a potem zapala się korona — robi ogromne wrażenie, bardzo pasjonujące i piękne widowisko. Myślę, że tak samo wrażenie to robi na ludziach ddalekich od astronomii, dla których to zjawisko jest rzadkie, być może zdarzyło się raz w życiu. Całkiem prawdopodobne, że jego wpływ na szczególnie wrażliwych i skłonnych do wszelkiej mistyki może mieć także pewne niezdrowe skutki. Jeśli człowiek nastawiony jest, by odbierać zaćmienie dramatycznie, to tak je właśnie odbiera
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
ciśnienia tętniczego, nagły ból głowy, udar… Naukowcy przeanalizowali również wydarzenia społeczne w ciągu ostatnich 300 lat. W latach zwiększonej aktywności Słońca wybuchały wojny, występowały epidemie. Dlatego pesymiści twierdzą, że rozbłyski gwiazdy z czasem zniszczą wszystko, co żyje na Ziemi. Optymiści jednak nalegają, że takie gadanie to kompletna bzdura, ponieważ Słońce jest bardzo stabilną gwiazdą. Mimo to badanie procesów i ustalanie przyczyn, z powodu których rozpoczyna się rozbłysk słoneczny, jest jednym z głównych zadań współczesnej fizyki Słońca, która wciąż jest daleka od ostatecznej odpowiedzi. Natomiast dzięki nowoczesnym technologiom dzisiaj wszyscy chętni mają możliwość w trybie online przeglądać statystyki rozbłysków słonecznych albo według wersji Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej USA (sohowww.nas-com.nasa.gov), albo rosyjskiego projektu TESIS (www.tesis.lebedev.ru) i odkrywać dla siebie ukryte strony bytu.
Traducción automática
Jewhen BUKET Słońce — źródło ciepła i światła, bez których powstanie i istnienie życia na Ziemi byłoby niemożliwe. Wpływ Słońca na codzienne życie każdego człowieka jest znacznie większy, niż sobie wyobrażamy. Tak wysokie znaczenie Słońca to istotny bodziec do zrozumienia tego, jak ono działa, dlaczego się zmienia i jak te zmiany wpływają na nas z wami oraz na życie na Ziemi. Zgodnie z obliczeniami naukowców, w ciągu miliardów lat zachodzi stopniowy wzrost jasności Słońca. Ale oprócz tego nasze światło istotnie zmienia się także w krótszych odstępach czasu. Najbardziej znanym okresem zmiany Słońca jest 11-letni cykl słoneczny, podczas którego Słońce przechodzi przez minimum i maksimum swojej aktywności. Wszystkie te zmiany wpływają na nasze życie, ale fizyczne mechanizmy ich oddziaływania wciąż pozostają nieznane. — Mówią, że zaćmienie Słońca to szczególny czas, kiedy możemy zmienić swój los. Czy to rzeczywiście prawda? — Zaćmienie Słońca zdarza się podczas nowiu, kiedy Ziemia, Księżyc i Słońce znajdują się w jednej linii, a Księżyc zasłania (zaćmiewa) całkowicie lub częściowo Słońce przed obserwatorami na Ziemi. Połączenie energii słonecznej i księżycowej w tym okresie jest bardzo intensywne i prowadzi do ściskania oraz zagęszczania Ziemi i wszystkiego, co się na niej znajduje, w tym także waszych myśli. Myśli są materialne i mają większe szanse urzeczywistnić się właśnie w tym okresie. Praktyka zaćmienia Słońca daje możliwość pozbycia się lęków, negatywnych cech charakteru (niepewność, lenistwo, drażliwość itp.), które przeszkadzają w duchowym rozwoju człowieka. Uwalniając się od negatywów, wpuszczając do swojego życia pozytywne myśli i nastawiając się na dobro, możecie zmienić swój los. — Jak zachowywać się podczas zaćmienia Słońca? Czy warto przygotowywać się do niego psychologicznie? — Przed każdym zaćmieniem dobrze jest wytrzymać trzydniowy post, być spokojnym, nie warto podejmować ważnych decyzji. Na pół godziny przed zaćmieniem wskazane jest zapalenie świecy, obejście z nią mieszkania zgodnie z ruchem wskazówek zegara, czytając modlitwę. Ogień dobrze oczyszcza dom z negatywnej energii. Przed momentem zaćmienia zapiszcie na papierze to, co przeszkadza wam żyć i co chcecie zmienić w sobie (lęki, kompleksy, wątpliwości), wyspowiadajcie się przed samym sobą. Podsumujcie rok, wyśledźcie to, czego się boicie, o co się martwicie. Na przykład, strach przed samotnością prowadzi do samotno- Proporcjonalnie do 11-letniego cyklu słonecznego zmienia się liczba widocznych plam słonecznych. Plamy słoneczne to ciemne obszary na jasnej tarczy słonecznej, w których materia jest chłodniejsza, zatem widzimy ją jako ciemną, jak plamę na jasnej tarczy słonecznej. Im większa liczba plam na Słońcu, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia wyrzutów słonecznych, które wpływają na pogodę kosmiczną. Jedną z hipotez wyjaśniających rozbłyski na Słońcu jest zamykanie się linii sił pola magnetycznego na poszczególnych obszarach Słońca, co powoduje silne rozgrzanie plazmy (zjonizowanego gazu) do temperatur, przy których rozpoczyna się reakcja termojądrowa, prowadząca do wybuchu termojądrowego. Moc rozbłysków często określa się na podstawie jasności wytwarzanego przez nie promieniowania rentgenowskiego. Najsilniejsze rozbłyski słoneczne należą do klasy rentgenowskiej X. Do klasy M należą rozbłyski słoneczne, które mają moc promieniowania 10 razy mniejszą niż rozbłyski klasy X, a do klasy C — rozbłyski o mocy 10 razy mniejszej niż rozbłyski klasy M. Jeśli Słońce jest bardziej aktywne, to do atmosfery Ziemi po wybuchu trafia duża ilość naładowanych cząstek. W górnej warstwie atmosfery Ziemi — jonosferze — cząstki te powodują zniekształcenie pola magnetycznego Ziemi, prowadzą do jego nieprzewidywalnych zmian. W szczególności mogą powstawać zakłócenia w łączności radiowej, systemach nawigacyjnych statków i samolotów, satelitów orbitalnych. Znany incydent związany z awarią sprzętu w wyniku rozbłysku klasy X na Słońcu został odnotowany w 1973 roku. Wtedy burza magnetyczna wywołała masowe wyłączenia energii elektrycznej w Kanadzie. Bez światła pozostało około 6 milionów ludzi w prowincji Quebec. A 18 lutego bieżącego roku Chińska Administracja Meteorologiczna poinformowała, że na południu kraju z powodu aktywności słonecznej klasy X występowały zakłócenia krótkofalowej łączności radiowej. Jeszcze jeden silny rozbłysk miał miejsce w tym roku 9 marca. Ale naukowcy twierdzą, że nie mógł on stać się bezpośrednią przyczyną trzęsienia ziemi w Japonii… Dzisiaj dokładnie wiadomo, że po rozbłyskach na Słońcu samopoczucie niektórych osób z chorobami przewlekłymi i ciężkimi może się pogarszać, ponieważ występują burze magnetyczne. Udowodniono również, że dla zdecydowanej większości ludzi burza magnetyczna to stres. Może ona wywoływać także senność, szybkie zmęczenie, zmianę tętnic-
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
te, wątpliwości i niepewność do smutku i depresji. Przeżycia i strachy możecie przekształcić w pozytywne myśli, uświadamiając sobie płynące z nich lekcje. Jeśli jesteście szczerzy w swoich uczuciach, to wasze problemy się rozwiążą. Na 10 minut przed momentem zaćmienia weźcie prysznic naprzemienny, a potem „pożegnajcie się” ze swoimi negatywnymi programami za pomocą medytacji lub innej techniki. Spalcie papier, na którym napisaliście o własnych wadach. Astrolog międzynarodowej kategorii, współzałożycielka Związku Astrologów Ukrainy, przewodnicząca Kijowskiej organizacji obwodowej ZAU, założycielka i wydawczyni Ogólnoukraińskiego corocznego czasopisma popularnonaukowego „Kalendarz astrologiczny dla Ukrainy” Ołena OSYPĘKO jest przekonana, że zaćmienie to unikalna szansa dla każdego, by zmienić swój los. Po zaćmieniu Słońca w pierwszej godzinie pierwszego dnia księżycowego napiszcie konkretną listę życzeń na rok. — Czy zaćmienie Księżyca wpływa na naszą przyszłość? Czy bezpiecznie jest obserwować to zjawisko? — Zaćmienia Księżyca zdarzają się podczas pełni, kiedy Księżyc całkowicie lub częściowo wpada w cień Ziemi. W tym okresie emocje osiągają punkt kulminacyjny i domagają się uwolnienia. W okresie zaćmienia Księżyca najlepiej pozbywać się strachów i wątpliwości, kompleksów i słabości, a także szkodliwych nawyków (palenia, alkoholizmu, hazardu) oraz innych rodzajów uzależnień. Zaćmienie Księżyca to piękne zjawisko przyrody, obserwowanie go jest całkowicie bezpieczne. — Uważa się, że urodzenie się w dniu zaćmienia to znak fatalizmu. Czy może Pani doprecyzować, jaki los czeka ludzi, którzy urodzili się podczas zaćmień Słońca i Księżyca? — Ci ludzie mają mniej swobody wyboru w ciągu życia, mają skłonność do popadania w ekstremalne sytuacje. W ich życiu jest pewna miara fatalizmu. Zazwyczaj są to wyraziste osobowości, które często pozostawiają ślad w historii. I w zależności od tego, jakim siłom służą, taki ślad pozostawią. W okresie zaćmień urodzili się: rosyjski imperator Paweł I, teoretyk marksizmu Karol Marks, nieprzeciętny człowiek Grigorij Rasputin, zabójca prezydenta Kennedy’ego Lee Harvey Oswald, były minister spraw wewnętrznych Ukrainy Jurij Krawczenko, papież Jan Paweł II — Karol Wojtyła. — W wielu kulturach zaćmienia Słońca i Księżyca uważano za zwiastuny katastrof i nieszczęść. Czy rzeczywiście negatywne zjawiska w społeczeństwie są związane z zaćmieniami? — Energia Księżyca i Słońca w okresie zaćmienia Słońca i Księżyca negatywnie wpływa na psychikę, zwłaszcza ludzi nieoświeconych — możliwe są depresje, nieuświadomione strachy, wybuchy agresji. W tych okresach astrolodzy nie zalecają rozpoczynania nowych spraw, podpisywania umów i innych ważnych dokumentów. Testowanie reaktora jądrowego, które doprowadziło do awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, rozpoczęło się w okresie zaćmienia Księżyca. Według świadectw naocznych świadków, początkowi awarii sprzyjała nerwowa atmosfera w hali reaktora. Rozmawiała Natalia ANTONIUK. Armagedon Jana Latosza został zapisany na rok 3036 w księdze „Prognosticon” (Kraków, 1594 r.).
Traducción automática
W Narodowym Uniwersytecie „Akademia Ostrogska” rozpoczęto badania nad spuścizną twórczą Jana Latosza (1539–1608), znanego polskiego astrologa, matematyka, filozofa, osobistego lekarza księcia Wasyla Konstantego Ostrogskiego. Na początku tych badań naukowcy natrafili na nieoczekiwaną prognozę dla cywilizacji ludzkiej — koniec świata nastąpi w 3036 roku. Jewhen CYMBALIUK, obwód rówieński. Ta data została zapisana w księdze „Prognosticon” z 1594 roku, w której autor Jan Latosz (Latoszyński) próbował zajrzeć w przyszłość. Zresztą, nie bezskutecznie. Jak zaznacza doktor nauk filozoficznych, prorektor „Akademii Ostrogskiej” Petro Kraluk, który kieruje badaniami nad spuścizną polskiego naukowca, Latosz przepowiedział sukces militarny Persji w walce z Imperium Osmańskim na początku XVII wieku. Przewidział także zwycięstwo Cesarstwa Rzymskiego nad osmańskim, w wyniku czego to ostatnie około 1700 roku miało stracić Austrię i część Węgier, co rzeczywiście się wydarzyło. Na mocy postanowień pokoju karłowickiego (1699 r.) fakt ten rzeczywiście miał miejsce. Możliwe, że Jan Latosz jest autorem także innych proroctw. Dowiemy się o tym przy bardziej szczegółowym badaniu jego dzieł. W szczególności „Prognosticonu”, który planuje się w tym roku wydać ponownie, choć jest to dość trudne, ponieważ napisany został nie prostą łaciną, a tak zwaną „barbarzyńską”, jak już ochrzcili ją naukowcy. W „Prognosticonie” natrafili oni na fakt prawdopodobnego końca świata, który Latosz wyznaczył za pomocą obliczeń astronomicznych. Ciekawe jest również co innego — średniowieczny doktor medycyny, filozofii, matematyki, magister astronomii twierdzi, że apokalipsę poprzedzą katastrofalne wydarzenia, które rozpoczną się w 2511 roku. Wierzyć czy nie wierzyć w te fakty — to osobista sprawa każdego. Jan Latosz studiował na uniwersytetach w Krakowie i Padwie. Przez długi czas był dziekanem wydziału medycznego Uniwersytetu Krakowskiego. Właśnie wtedy otwarcie protestował przeciwko wprowadzeniu nowego kalendarza papieża Grzegorza XIII. Z powodu konfliktu zmuszony był opuścić Kraków i ostatnie dziesięć lat swojego życia spędził w Ostrogu. W Akademii Ostrogskiej wykładał medycynę i astronomię. Istnieje pogląd naukowy, że właśnie dzięki Latoszowi placówka edukacyjna w Ostrogu stała się pierwowzorem placówek medycznych wśród wschodnich Słowian. Zmarł w 1608 roku w Ostrogu. Do połowy XX wieku zachował się jego grób, ale w latach 60. XX wieku władze radzieckie zniszczyły stary cmentarz i obecnie znane jest jedynie przybliżone miejsce pochówku Jana Latosza — przy Akademii Ostrogskiej.
Traducción automática
Wiaczesław LEWYCKI
…Teraz, gdy wiadomo, że w etacie półrzeczywistej fabryki „Kwark” rzeczywiście figuruje Samaszedszy, warto przypomnieć o dawnym eksperymencie. Obmyślali go możnowładcy i inżynierowie, ale nie powiódł się z powodu nadmiernego racjonalizmu. Oddalał się od przestrzeni fantazji, a jednocześnie pretendował do doskonałości natury. W projekcie, ukierunkowanym na zmianę nurtów rzek, brakowało wrażliwości i życzliwej troski. Prawdopodobnie ostatnie cybernetyczne „notatki” L. Kostenko zrehabilitowały zarówno ścisłą naukę, jak i szereg wyobrażeń o odnowie. Powiedzmy, że zamiast iluzji o Dolinie Krzemowej prozaicznego narratora-programistę inspirowała rozmowa huraganów o ludzkich imionach. Prawo do przekształceń, do wytyczenia własnej, już aforystycznej „linii obrony”, przypadło szlachetnemu marzycielstwu. Ta idea nie bez powodu opierała się na dorobku szesdziesiątnicy poza epiką. Biorąc pod uwagę tytuł kolejnej książki, „zmiana nurtów” ma nastąpić w liryce i, świadomie czy mimowolnie, dokonuje jej sama autorka. Symbolem artystycznego ruchu, poświadczonego jej poetyckimi osiągnięciami, nie bez przyczyny została wybrana „Rzeka Heraklita”. Zapewne twierdzenie o przemianach w procesie literackim, które nastąpią wraz z powrotem klasyczki, jest jeszcze za wcześnie. Na razie charakterystyczna jest euforia czytelnika, niestety nie zawsze stosowna i umiarkowana. Mimo to jeden z możliwych artystycznych punktów odniesienia jest także oczywisty. Dominujące zainteresowanie retoryką ma szansę uzupełnić się uwagą poświęconą poetyce. Istotnie, kult ekspresji w ostatnim czasie w sztuce znacznie się zachwiał. Wzmianki dzisiejszych autorów o wzruszeniu, radości, pragnieniu coraz częściej okazują się stosowną figurą słowną. Umiejętność intuicyjnego odtwarzania, wnikania w sens rzeczy, niemal straciła na wartości. W takich okolicznościach więcej niż cenna jest obecność pisarki, która przewidywała, że kiedyś „poetów będzie jak maszyn, // one już nie będą chodzić nogami” („Kiedy poetów będzie jak maszyn…”). Wspaniały tom, wydany w 2011 r., przekonuje: wdzięk, z jakim „chodzą skrzypkowie” („Jak zimno! Akacja kwitnie…”), jest nadal widoczny, choć nie dla każdego osiągalny. Tom wierszy L. Kostenko zasługuje na to, by nazywać go nowym zbiorem. Taka myśl narzuca się nie tylko ze względu na liczbę utworów, które powstały w czasie „emigracji wewnętrznej” pisarki — wymowna jest sama struktura książki. W opracowaniu O. Pachlowskiej nieopublikowane dotąd wiersze przeplatają się z dobrze znanymi. W rezultacie pozornie znajome „ja”-poety, do którego ufnie zaglądają geniusze („Wczoraj w deszcz wszedł do mnie Błok…”), przymierza się do innej perspektywy. Wydaje się, że nigdy nie odmawiał sobie odwołań do historycznych atrybutów. „Megafony malw” („Ból jedynej broni”), „nektar deszczu w betonowym flakonie” („Nektar deszczu…”), hokeiści i „blatna kompania” („Spotkali się dwaj…”) i in. określały świat wcześniejszych zbiorów. Po dziesięcioleciach zauważone detale nie straciły swej osobliwości. Wręcz przeciwnie: rzeczywistości wyodrębnione przez pisarkę harmonijnie uzupełniły się wzmiankami o szkliwie szronu, któremu „Swarovski by zazdrościł” („I słońce, i śnieg, i gołoledź, wszystko razem…”), a obok tego — ironia wobec wron, „ostatnich Muz postmodernizmu” („Nadchodzi noc. Myśli ma obłoczne…”). Najbardziej przekonuje w tym spójna kompozycja zbioru. Tak, rezygnacja z podziału na rubryki według okresu powstania pozwala wyodrębnić odrębne punkty odniesienia obrazowego w uporządkowaną jedność. Dzięki uwolnionym podtekstom niektóre dawniejsze utwory nabrały prorockiego groteska, jak choćby w odniesieniu do „lwowskich gołębi”, które „rozmawiają… // O czym, nie wiem. O ciekawych sprawach” („Lwowskie gołębie”). W tej zgodności tkwi ważny dorobek. Wartości pozahistoryczne, na których opiera się niewidzialna „rzeka Heraklita”, wprowadzone przez autorkę w współczesny, pograniczny obrazowy wykład. Powstaje wrażenie, że liryczny podmiot, z dostojeństwem ustępując czasom, zamienił schimę na możliwość terminowego wyłączania telefonu komórkowego. Takie poczucie rzeczywistości zmusza do przemyślenia raczej nie poezji L. Kostenko w ramach pokolenia (w szerokim sensie), lecz tradycyjnych interpretacji szesdziesiątnictwa, z uwagi na jej nowe utwory. Istotnie, rodzimą kulturę połowy XX wieku przyjęto utożsamiać z afirmacją pełni bytu. Zamiast odwołania do pojęcia „Nic”, aktualnego w Europie Zachodniej, w naszej ówczesnej sztuce zaostrza się pytanie: „Wiesz, że jesteś człowiekiem?..” W tej perspektywie znamienny jest wiersz L. Kostenko „Był dzień jak dzień, jak dni wszystkie codzienne…” Autorka odwołuje się do postaci dość sprzecznej ze względu na „antropocentryzm” swoich poglądów: „Umarł Derrida. Ale wszystkim w nosie. // Bo każdy biegł i myślał o swoim”. „Ja”-poety wśród „niekończących się tras” minęło się ze znanym francuskim filozofem. J. Derrida, jeden z twórców nauki o dekonstrukcji, rozpuszczeniu pisma w mowie ustnej, zmienności sensów, sam staje się znakiem — znakiem przestrogi. Odejście humanisty nie tylko zilustrowało paradoksy w metafizyce obecności, którą badał. Myśliciel, krytykowany za podnoszenie różnic w rozumieniu, nieoczekiwanie uosobił prawdę… Najwyraźniej wspomniany utwór kryje szereg podpowiedzi dotyczących ciągłości między pokoleniami lat sześćdziesiątych i kolejnych dekad. Wieloznaczna dla pisarki jest także postać bardziej klasycznego Heraklita. Oświetlony portret Hellena towarzyszy czytelnikowi dzięki aluzjom poetki i grafice S. Jakutowycza. Autorzy we wstępie objaśniają odwołania do postaci Jończyka interpretacją czasu. Bez wątpienia problemy przemijania są konsekwentnie podejmowane przez szesdziesiątnicę. Jednak przewodni obraz uogólnia także kilka własnych cech stylistycznych. Jak wiadomo, Heraklit należał do filozofów przyrody — poszukiwaczy pierwotnej zasady w ładzie świata. Tradycyjnie wiązali oni źródło bytu z określonymi substancjami i żywiołami. Dla wspomnianego greckiego myśliciela, na przykład, decydujące były ogień i woda. Podobne skupienie na „materii” jest właściwe także L. Kostenko. Materialny początek wyróżnia obrazowy układ liryczki, w którym łączą się „zima…, szklana i perkalowa” („Śniegi zamiatają…”), „papierowy peron” („Lecą na ziemię gruszki jak z procy…”), „jesienna pirotechnika — mgły” („Jesienna pirotechnika…”). Ponadto przywiązanie zjawisk do przedmiotów jest często chwiejne, nastawione na zdumiewającą przemianę. „W taki kwitnienie, książę Włodzimierzu, // tobie nie jest ciężko być kamiennym?” — zwraca się podmiot liryczny do kijowskiego pomnika („Połyskuje noc perłą Rastrellego…”). Pomnik, odlany z metalu, staje się kamienny: albo tylko metaforycznie (cierpnie od zachwytu), albo naprawdę. (Epizodyczna uwaga o „kamiennym” księciu pojawia się zresztą także w „Notatkach ukraińskiego samaszedszego”). Z drugiej strony wiersz, który dał tytuł książce, nadaje się do „mniej filozoficznej” — kolorystycznej — interpretacji. „Kąpiel w rzece Heraklita”, która przywiduje się „ja”-poecie, zwiastuje narastanie ognistych barw — pierwotnej palety, według starożytnego Jończyka. Do wejścia w „jesienne… karnawały” skłania niechęć do ospałości: „Dusza zapatrzy się w mgłę i marzy o zarysach lata” („Marnowaliśmy lato…”). Stosunek pisarki do materialnego, pełnego plastycznych przejść, nieco różni się od oceny rzeczy. Jeśli na przykład A. Achmatowa wzmacniała wyrazistość samego przedmiotu, u L. Kostenko istotny jest dystans od niego. Zjawisko w większości poznaje się przez podmiot liryczny pośrednio, za pomocą czegoś sąsiedniego lub pośredniego: odbicia, pejzażu pod balkonem, dźwięku. Tym jest określona autorska metaforyka. Przestrzeń artystyczna buduje się podobnie jak zaciemniony pokój, na którego ściany padają sylwetkowe refleksy z lampionu. Atmosferę takich terenów można wyjaśnić dopiero, składając „mozaikę” z wszystkich konturów. Dzięki rysunkowi na zasłonie jesień może stać się skrzyżowaniem, na którym spotykają się wenecka portale, kominek za pagórkiem, „jak nastolatek… palący skręta”, i Sinobrody. Półbajkowe miraż wywołuje scenka obyczajowa — sentymentalne oddalenia i zbliżenia, gdy „do szyby przytulił się gołąbek… // Moja firanka, papierowy łubok, // kołysze surowe kontury loggii” („Do szyby…”). Podobnie malowniczość osiąga się dzięki pogłosom. Obserwując przeliczenia znaczących wewnętrznych form przez zasłonę czystej onomatopei, podmiot „ja”-poeta opowie o jaszczurce-„prapraprzodkini” („Jaszczurka Iwaszkewicza”). Jakby kwestionując mazutowe ornamenty na powierzchni morza, podmiot liryczny dosłownie proklamuje: „Po dziś dzień Posejdon zasiada na swym tronie” („Po dziś dzień…”). Ale świat w „Rzece Heraklita” to nie tylko kontemplacja — to czytanie. Warunkowe „cykle kalendarzowe”, zarysowane w wyborze, pokrywają się z wyobrażeniami o „przyrodzie jako tekście” i „tekście jako przyrodzie”. Sztuczne i nieziemskie w dorobku poetki przesiąknięte jest istotną wzajemną odpowiedniością. Wszystko, co żywe i niecywilizowane, wyszukanie się ucywilizowuje. Co więcej, to wynika nie z ogólnych paraleli, lecz z głęboko zindywidualizowanych utożsamień, łącznie z nazwami zabytków, nazwiskami artystów. Całkiem spodziewanie „wschodzi dzień jak pędzel Pirosmaniego” („Nocowały ptaki nad limanem…”). Nawet w Czarnobylu „sady kwitną. W brzozach krąży sok. // To operowy śpiew słowików, La Scala!” („Ten deszcz — jak prysznic. Ten dzień tak czuły…”). Jednocześnie ludzka działalność zbliża się do kryteriów pierwotności. Jak głosi już skrzydlate powiedzenie: „są wiersze — kwiaty. // Wiersze — dęby” („Są wiersze…”). Stacja metra przypomina salę między „stalaktytami… jaskini” lub muszlę — tak zapewnia „mała księżniczka Metra” w nowym wierszu „Szare miasto, betonowa maro…”. W odpowiednich „cytatach natury” jest nawet wspólna interpunkcja: „… Młody księżyc nad pasmem lasów // postawi pozłacany apostrof” („Polesie niesie w koszach grzyby…”). Upodobnienie otoczenia do wersów uwieńcza symbol, przenikający wiersze po raz pierwszy wydane. W niedawnej liryce autor często odwołuje się do aluzji do Czerwonej księgi. Tak wielokrotnie uwidacznia się niepełnowartościowość, a nawet żałosna ograniczoność człowieka bez natury: „Jest mi samotnie, jak w Czerwonej księdze // ostatniemu żurawiowi na niebie” („Kocham twój step i oddech twojego stepu…”). Nieoswojony i nieujarzmiony świat ma prawo nie tyle uosabiać się w obrazach artystów, ile zmuszać człowieka do wiary w swoje twórcze powołanie. Chociaż czasem tragiczny tekst natury rozpisuje się jak tablica Mendelejewa: „Rzeki wiją się jak węże. Cez gęstnieje we krwi. // Zardzewiałe dinozaury pasą się w trawie” („Czarne wierzby nad stawem…”). Widać, że na tle czarnobylskiego zapomnienia obraz Kijowa nabiera dwoistości. Niemal w unisonie z J. Pługnikiem pisarka twierdzi w wierszu o tym samym tytule: „Po ulicach chodzą umarli…” Jednak przewaga motywów śródziemnomorsko-adriatyckich w nowym dorobku nieuchronnie kojarzy się z rodzinnym miastem literatki. Gdy L. Kostenko pisze o życiu w Syrakuzach („Ktoś jest we mnie…”), o pojawieniu się Sycylii („Nagle natchnienie…”), o śpiewie gondoliera („Gondole — czarne…”), przypominają się wiersze: „Wyrosłam w kijowskiej Wenecji. // Pod oknami kwitły nam akacje. // A powódź przybywała z bezwładności // i zalewała wszystkie instalacje” („Wyrosłam…”). Być może zupełnie przypadkowo niektóre z właśnie przytoczonych wierszy pochodzą z „sąsiednich” pór roku i działów książki… Na szczęście rzeka wzdłuż „jesiennych karnawałów” — z kanałami i progami — z pewnością nie trafi do żadnego z załączników do Czerwonej księgi. Dzięki szeregowi jej „dopływów” zmieniły się już kierunki gustu artystycznego. Pozostaje mieć nadzieję, że fale z odbiciami Heraklita okażą się nie do udźwignięcia dla żadnego z piractw: ani wydawniczego, ani czytelniczego.
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
właśnie zaproszono ich do Kijowa do telewizji — i jeszcze chcieli sfotografować się z nim na pamiątkę. Na zakończenie uroczystości odbyło się wręczenie nagród zwycięzcom konkursu twórczego im. P. H. Tyczyny „Dobry dzień tobie, Ukraino moja!”, który niezmiennie organizuje się już od 10 lat z rzędu. Razem z dyplomami i odznaczeniami członkowie zrzeszenia rodaków wręczyli każdemu zwycięzcy konkursu nagrodę pieniężną od przewodniczącego Bobrowyckiego regionalnego oddziału Czernihowskiego zrzeszenia rodaków w stolicy Pinczuka A. M. Jeszcze i „zagrozili” rodakom świetnym pomysłem — wydać wszystkie utwory zwycięzców osobną książką. Dzięki wysiłkom wielu ludzi oraz młodej wiejskiej sołtys Piesok pani Walentyny atmosfera uroczystości przemieniła się w święto otwartego serca, którym obdarzony był także sam Paweł Hrehorowycz. Mówią, że aby zrozumieć twórczość pisarza, trzeba koniecznie odwiedzić jego ojczyznę. Przyznaję się, że po odwiedzinach w Pieskach i ja na wiele rzeczy spojrzałam innymi oczami, a wracając do domu, z nowymi odczuciami przerzucałam tomik poezji Pawła Tyczyny. A na moim biurku stały wazoniki z orzecha i czereśni — prezenty utalentowanego i wesołego mistrza z Nowej Basani Wasyla Wasylowycza Sawczenki — niech będzie zdrów i silny!..
Traducción automática
Natalka POKŁAD, członek NSPU
Ten sobotni dzień, 14 maja, wypadł wyjątkowo pogodny i słoneczny. Malownicza droga przez wsie i lasy Kijowszczyzny, potem kawałek przez Czernihowszczyznę – i oto cel naszej wędrówki: rodzinna wieś Pawła Hryhorowycza Tyczyny Piski. Już z głośnika dzwoniły uroczyste melodie, wesoły śmiech i rozmowy ludzi: stoją gromadkami, odświętni, napięci, w oczekiwaniu cudu. Obok tria bandurzystek dzieci biorą pierwsze lekcje mistrzowskie, a oczka – ani drgną. „W pokoleniach ja odezwę się…” – mówił poeta. Rozglądasz się dookoła, łapiesz pojedyncze frazy, intonacje – jak że jednak brzmi ta piskowska gwara, tak melodyjna i niepowtarzalna!.. Z czcią przykuwasz wzrok do twarzy starszych kobiet – jak do ikon: tyle w nich znużenia, mądrości, proroctwa i przestrogi. I w każdej twarzy rozpoznajesz swoją mamę, jakąś jej cechę, nieuchwytną obecność. W końcu wszystkie wiejskie kobiety niosą w sobie głos naszej ziemi… I rzeczywiście trudno nawet sobie wyobrazić, że 28 grudnia 1942 roku to spore wieś Niemcy doszczętnie spalili. Ocalały tylko ci, którym udało się uciec do lasu. A ponad 300 mieszkańców Pisków jako zakładników zamknięto w wiejskim kościele i tam spłonęli żywcem. Cudem ocalała tylko wiekowa lipa, o której pisał poeta: „Wiecie, jak lipa szeleści w księżycowe wiosenne noce…” Stoi ona dziś na skraju placu i po młodzieńczemu zagląda na nowe, wygodnie i bardzo ładnie urządzone podwórze kościelne, na którym wznosi się już nowy piękny ceglany kościół: Niemcy zbudowali go według swojego programu „Spojrzenie na Wschód”, chcąc choćby w ten sposób zrekompensować Ukraińcom nieodwracalne straty wojenne. Budowano kościół kilka lat i w 2004 roku wreszcie go konsekrowano. Należy on, na szczęście, do Kijowskiego Patriarchatu, a młody proboszcz, ojciec Petro, jest ucieleśnieniem mądrości i roztropności.
Pieskiwski plac wypływa w różne strony świata pięcioma drogami. Naprzeciw cerkwi przylega do niego wiejskie muzeum historyczno-krajoznawcze oraz rodzinny dom poety, odtworzony taki, jaki był kiedyś (obecnie jest to muzeum memorialne, eksponaty do niego zebrano z różnych źródeł, bo „prawdziwe” zginęły podczas tamtego strasznego pożaru). Stojąc w nim, bardzo, bardzo małym, i słuchając przewodnika, mimowolnie pomyślałam: jak ty, chato, mieściłaś i pielęgnowałaś całą dużą rodzinę Tyczynów, przecież było w niej aż dziewięcioro dzieci!.. Tego świątecznego majowego dnia pieskiwski plac witał swoich rodaków i gości portretem Pawła Hryhorowycza Tyczyny i wierszem z jego poezji: „Żywych własnym ogniem ogrzewam…” A bujna zieleń i zapach wiosennej zieleni i kwiatów podkreślały wieczną młodość poetyckiego słowa. Aby uczcić pamięć wybitnego rodaka, który w tym roku obchodziłby 120. rocznicę urodzin, przybyła delegacja Czernihowskiej Obwodowej Administracji Państwowej na czele z zastępcą przewodniczącego Wiktorem Tkanko; a także z Bobrowyckiej Rejonowej Administracji Państwowej, której przewodził p.o. przewodniczącego Iwan Zachareczenko; z Kijowa przyjechali przedstawiciele Bobrowyckiego regionalnego oddziału Czernihowskiego Zrzeszenia Rodaków w składzie: dyrektorka szkoły Nadija Hołota, pisarze Dmytro Hołowko, Iwan Sydorenko, Wasyl Kostiuk, znany lekarz Iwan Marczenko oraz literatka Kateryna Senko; przybyli goście z rejonów niżyńskiego, nosiwskiego, kozelećkiego, borzniańskiego Czernihowszczyzny oraz przedstawiciele wielu wiejskich rad samego rejonu bobrowyckiego. Program uroczystości był bardzo bogaty: przedstawiciele władz obwodowych i rejonowych wygłosili słowo powitalne, następnie wszyscy goście odwiedzili muzea P. H. Tyczyny i historii wsi Piesok; wspólnie pomodlili się w cerkwi; złożyli kwiaty pod pomnikiem ofiar tragedii pieskowskiej oraz na grobach rodziców poety (są pochowani tu, niedaleko cerkwi); zapoznali się z ekspozycją wystawy twórczości ludowej z całą różnorodnością wyrobów rzemiosła ukraińskiego: na zielonej murawie wprost na placu (jak u P. Tyczyny: „Na placu koło cerkwi…”) artyści rozwiesili wystawę obrazów, rzeźbiarze prezentowali unikalne wyroby z różnych gatunków drewna, hafciarki zachwycały obecnych sztuką haftu, garncarze proponowali wyroby z gliny, a piekarze zapraszali do skosztowania pachnących bułeczek, które po prostu rozpływały się w ustach. Obok doświadczonych mistrzów swoje umiejętności demonstrowali początkujący: plecenie z koralików, rysunki, wycinanki — śmiała fantazja autorów zdumiewała. I bardzo chciało się wierzyć, że dusza nasza nie umiera… A na samym placu, pod gołym niebem, rozłożyła się spora widownia, jednak nie mogła pomieścić wszystkich chętnych do wysłuchania występów profesjonalnych artystów z obwodowej filharmonii, i wielu musiało postać po kilka godzin. Bo, szczerze mówiąc, było czego słuchać, ponieważ koncert był naprawdę wspaniały. A w ogrodzie przy muzeum miłośnicy autentyku delektowali się śpiewem sławnej „Berehyni” — ludowego zespołu folklorystycznego ze wsi Kozaćke, który
Traducción automática
Lidia KUPczyk, przewodnicząca Lwowskiej Miejskiej Ligi Ukraińskich Kobiet
15 maja we Lwowie uroczyście odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą wybitnemu działaczowi Strzelców Siczowych, aktywiście Czynu Listopadowego, wojskowemu Ukraińskiej Armii Halickiej i Ukraińskiej Organizacji Wojskowej, współorganizatorowi dywizji „Galicja”, redaktorowi i wydawcy patriotycznych czasopism Dmytrowi Palijewowi. Całe swoje świadome życie Dmytro Palijew (1896—1944) poświęcił walce o wolność Ukrainy. I swój talent publicysty, literata i redaktora również złożył na ołtarzu tej idei. Warto przypomnieć, że odsłonięciu tej tablicy poprzedziło wydanie obszernej monografii „Dmytro Palijew”, wydanej we Lwowie przez Towarzystwo Naukowe im. T. Szewczenki, a prezentację tego wydawnictwa przeprowadziła Lwowska Liga Ukraińskich Kobiet. Odpowiedzialnym redaktorem tego wydania był Oleh Kupczynski, a główną bazą informacyjną książki jest praca Natalii Iszczuk-Pazuniak. Na kartach tej obszernej monografii przed nami wyłania się niezwykle barwna postać setnika Dmytra Palijewa, człowieka o różnorodnych zainteresowaniach, który całe swoje życie podporządkował idei służby Ukrainie. Dmytro Palijew rozpoczął karierę w szeregach Strzelców Siczowych w wieku 18 lat. W wieku 22 lat był jednym z inicjatorów Ukraińskiego Centralnego Komitetu Wojskowego we Lwowie, który później pod przewodnictwem setnika Dmytra Witowskiego dokonał zbrojnego wystąpienia 1 listopada 1918 roku. W wieku 24 lat Palijew był adiutantem generała Myrona Tarnawskiego, wodza Ukraińskiej Armii Halickiej, uczestnikiem ważnych narad państwowych jesienią 1919 roku. Po nieudanych zmaganiach o wyzwolenie D. Palijew został współzałożycielem UWO, która miała na celu kontynuację walki o ukraińską państwowość. Za proukraińską działalność Palijewa prześladowały i aresztowały polskie władze, a w 1932 roku został skazany na trzy lata „za zdradę państwa”. Czyż mógł jednak ukraiński patriota być wierny państwu-okupantowi? W okresie międzywojennym, między pierwszą a drugą wojną światową, Palijew był aktywny w Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UWO), w Ukraińskim Narodowym Demokratycznym Zjednoczeniu (UNDO), był posłem w polskim parlamencie, założył nową partię „Front Jedności Narodowej”. Równocześnie z działalnością polityczną wiele pracował jako dziennikarz, redagował różne czasopisma. A dziś setnik Dmytro Palijew patrzy na nas z pięknej tablicy pamiątkowej, umieszczonej na budynku przy ulicy Winniczenki, gdzie w latach 1935—1939 mieszkał, pracował i gdzie mieścił się Zarząd partii „Front Jedności Narodowej” oraz wydawnictwo „Ojczyzna”. Przedstawiciele współczesnego kozactwa, weterani dywizji „Galicja” i zmagań o wyzwolenie, naukowcy i młodzież zebrali się w niedzielę, aby uczcić pamięć sławnej osobistości. Rozbrzmiewały wzruszające wspomnienia i opowieści o burzliwych dniach, w których uczestniczył Dmytro Palijew.
Traducción automática
Do niedawna obywatel Holandii Henri Bierens nawet nie myślał, że los połączy go z Ukrainą. Spotkał piękną, szczerą Ukrainkę i za podszeptem serca postanowił: z nią choćby na koniec świata. A pani Halyna (teraz już Bierens) zaproponowała: „Po co na koniec świata… Lepiej do domu, do rodzinnych Jałowyczów na Rówieńszczyźnie. Tam i przyroda wspaniała, i ludzie szczerzy, i pracy dużo”. Tak oto Holender został ukraińskim zięciem. A także ukraińskim rolnikiem i ukraińskim pułkownikiem kozackim Rówieńskiej Siczy Wojska Zaporoskiego, gdyż tutejsze zwyczaje i tradycje go przyciągnęły i skłoniły do aktywnego ich wyznawania. Jewhen CYMBALUK, obwód rówieński. We wsi Jałowyczi Halyna i Henri Bierensowie stworzyli firmę „Jałowyćki ahrotechnolohiji”, która specjalizuje się w uprawie wysokowydajnych holenderskich odmian ziemniaków. Dla nich ta firma to fundament zapewniający utrzymanie. A duchowym wzlotem ukraińsko-holenderskie małżeństwo nazywa tradycje kozackie, które od dawna były charakterystyczne dla jałowyckich terenów. Choćby dlatego, że kiedyś osada stała się schronieniem dla hetmana Ukrainy Bohdana Chmielnickiego, że z minionych wieków pozostały tu nasypowe kurhany, że do dziś legendy niosą sławę o ziomkach, którzy polegli śmiercią walecznych w walce o wolność. — Choć jestem obywatelem Holandii — mówi Henri Bierens — to z ukraińskimi genami. Dlaczego? Odpowiedź na to pytanie znalazłem, studiując historię wojen napoleońskich. Wtedy, w 1813 roku, z francuskiej ziemi wracało do domu trzystu kozaków. Zatrzymali się na odpoczynek w Holandii właśnie tam, gdzie mieszkali moi przodkowie. I tak się stało, że część obozu upodobała sobie tę okolicę i została tam na stałe. Z czasem zamiast obozu powstała duża osada. Potem wieś rozrosła się w miasteczko. Po jednym pokoleniu przyszło następne, więc przekazywano z rodu do rodu ukraińskie geny. One, te geny, są i w naszej rodzinie — Bierensów. Obecnie w Jałowyczach Bierensowie na tyle ożywili ruch kozacki, że, jak wyraził się przywódca Rówieńskiego obwodowego towarzystwa kozaków „Rówieńska Sicz Wojska Zaporoskiego”, ataman koszowy Wołodymyr Nesterczuk, uczynili prowincję prawdziwym centrum duchowego odrodzenia. Tylko nadchodzi jakieś święto — czy to Iwana Kupały, czy Dzień Matki, czy Dzień Niepodległości Ukrainy — w Jałowyczach nieodmiennie ludzie zbierają się w gromadę, przyjeżdża wielu gości z różnych organizacji kozackich obwodów rówieńskiego, wołyńskiego, tarnopolskiego, z Kijowa; rozbrzmiewa ukraińska pieśń, zachwycają swym pięknem wyszywanki, czci się tradycje narodowe. Jałowyczi zmieniają się w wielkie zgromadzenie kozackie i stają się tak ludne, jakimi od zarania dziejów nie były, choć kiedyś uważano je za przysiółek książęcy. I wszystko to dzięki inicjatywie Bierensów i wsparciu materialnemu „Jałowyćkich ahrotechnolohiji”. W szczególności małżeństwo Bierensów pomogło materialnie wyremontować wiejski klub, który po długim „milczeniu” ożył i stał się miejscem uroczystości i koncertów — nawet z udziałem wielu zasłużonych i ludowych artystów Ukrainy. Znamienne, że za swoje szlachetne starania na niwie krzewicielstwa małżeństwo Bierensów dostąpiło zaszczytu wysokich stopni kozackich. Henri został pułkownikiem, a Lubow — generałem-esaulą Wojska Zaporoskiego. Tak więc prowincjonalne Jałowyczi, w których mieszka 171 osób, mają obecnie i swojego pułkownika, i swojego generała. Bierensowie udowodnili, że i ukraińska ziemia jest najurodzajniejsza na świecie. Na niej, stosując najnowsze technologie, zabrali się do uprawy ziemniaków. Materiał siewny przywieźli z Holandii. Co prawda, przez celne udręki mało co nie zrezygnowali ze swojego przedsięwzięcia. Rzecz w tym, że nasion holenderskich wysokowydajnych ziemniaków nie można było w żaden sposób przewieźć przez granicę. Za każdym razem znajdowały się jakieś przeszkody. W końcu 22 tony ziemniaków sadzeniaków przywieziono do Jałowyczów i z roku na rok ich plon jest coraz większy. W ubiegłym roku, na przykład, otrzymali prawie po 50 ton bulw z każdego ze 120 hektarów. Marzą o rekordowych 75—80 tonach — jak w Holandii. Uważają, że taka wydajność jest całkowicie możliwa, gdyż ukraińskie gleby są niezwykle żyzne.
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
ku szlachcica. „Będzie pan grał na pianinie” — mówi hrabiemu Zoja. „Wybacz pani, przecież zaczną mi dawać napiwki…” — sprzeciwia się Paweł Fiodorowicz. Ileż w tym sprzeciwie u Bułhakowa, a w ogóle nic u Brylowa… I nawet otwarcie ostre i śmiesznie aktualne słowa o tym, „że współczesna władza stworzyła takie warunki życia, w których porządnemu człowiekowi istnieć nie sposób”, nie wydały się aż tak bolesne, choć wywołały szczerą reakcję widowni. Żywą i barwną wydała się gra Aliny Kolesnyk (Lizonka), Olhy Szełkunowej (Mymra), a zwłaszcza Switłany Fewralowej (madam Iwanowa) oraz zasłużonej artystki Ukrainy Ołeny Kaczan (krawcowa). Numery taneczne zostały wystawione mistrzowsko i wykonane technicznie, ale nieco przeładowywały drugi akt i tworzyły niepożądany efekt obecności na koncercie estradowym. Luksusowo zdobione kostiumy i dekoracje cieszyły oko i pomagały lepiej poczuć atmosferę rozpusty. Muzyczne „repliki” czekały na widza tego wieczoru już w foyer teatru w wykonaniu zespołu instrumentalnego, którego muzyka na żywo towarzyszyła inscenizacji. …Po ponad 3 godzinach akcji scenicznej nie udało się znaleźć pozytywnych postaci. „Dawni” rozkładali się na oczach, „nowi” — nijak nie mogli pozbyć się przeżytków starego… Ale każdego z osobna można było zrozumieć i chciało się żałować. I tragedia Zoi w ostatniej scenie, w pełnej samotności i ciemności, w niewysłowionym żalu za przeklętą miłością do Oboljaninowa, subtelnie i dokładnie podsumowywała egzystencję wszystkich gości mieszkania Zoi. Ostatecznie, doprawdy dobrze, że 120-letni jubileusz M. A. Bułhakowa stał się powodem do zwrócenia się wiodącego ukraińskiego teatru ku dramaturgii wybitnego pisarza.
Traducción automática
Do sztuki „Mieszkanie Zojki” Bułhakow zawsze miał szczególny stosunek, gdyż praca nad nią zbiegła się z okresem wzmożonej uwagi poświęcanej twórczości pisarza oraz jego uznania w kręgach elity teatralnej. Napisana na zamówienie teatru imienia Wachtangowa w 1925 roku i wystawiona po raz pierwszy na tej scenie, sztuka stanowiła, według słów autora, „tragiczną bufonadę, w której w formie masek pokazano szereg działaczy typu nepmańskiego w naszych dniach w Moskwie”. Fabuła „Mieszkania Zojki” jest prosta: główna bohaterka — 35-letnia wdowa Zoja Denisowna Pelc marzy o ucieczce za granicę ze swoim kochankiem, „byłym hrabią” Pawłem Fiodorowiczem Oboljaninowem. W drodze do marzenia Zoja, z pomocą awanturnika Aleksandra Tarasowicza Ametystowa, postanawia otworzyć w swoim mieszkaniu pracownię krawiecką, atelier dla bogatych nepmanek. Jednak atelier to tylko zręczny parawan. Wieczorami mieszkanie Zojki zmienia się w „dom schadzek” dla zamożnych klientów, a modelki — w „kapłanki miłości”. W mieszkaniu Zojki wieczorami bywają wszyscy: i awanturnik Ametystow, gotowy „sprzedać się” każdemu i za cokolwiek, i „były hrabia” Oboljaninow, ratujący się morfiną przed koszmarami radzieckiego życia, i miła, romantycznie nastawiona Ałła, która wpadła w długi i dla ratowania się z nich gotowa jest płacić sobą, ale, rzecz jasna, żeby nikt o tym nie wiedział, i Chińczyk Cheruwim, który codziennie z pralni przynosi nie tylko wypraną bieliznę, i Maniuszka — młoda i już nauczona przez życie ciągłego przystosowywania się i podlizywania, służąca Zoi Denisownej, i kobiety, których marzenia o pięknym życiu wyprowadzają je na drogę sprzedaży swojej miłości, i młodzi poeci, i zmęczeni rozpustą nowoobjawieni radzieccy inteligenci… Bachanalia rozpusty i samowoli trwają w „niedobrym” mieszkaniu, dopóki przebiegły Chińczyk, który wydawał się swoim gospodarzom cichym i posłusznym sługą, w pogoni za łatwym zyskiem nie zabija stałego klienta „atelier” — Gusia-Remontnego (nepmana, dyrektora handlowego trustu metali trudnotopliwych). Przedsięwzięcie Zoi ginie, wraz z marzeniem o szczęśliwym życiu z hrabią oraz nim samym. Wystawienie przez teatr „Mieszkania Zojki” na podstawie redakcji scenicznej zasłużonego działacza sztuk Ukrainy Ołeksandra Arkadina-Szkołnyka z odwołaniem się do pierwotnego, zakazanego z powodów politycznych tekstu autorskiego, przypominało kalejdoskop miniatur-etiud: dozorca Aliluja (artysta ludowy Ukrainy Petro Raczyński) oraz Zoja Denisowna (zasłużona artystka Ukrainy Oksana Stecenko), pokojówka Maniuszka oraz Chińczyk Cheruwim (Serhij Husiew), damy na przymiarce w atelier, wieczory-„imieniny” pani Pelc. Główna bohaterka spektaklu — Zoja Denisowna w wykonaniu Oksany Stecenko — to luksusowa, wyrazista kobieta, zuchwała i zawzięta, pomysłowa i precyzyjna w rachunkach. Jedno tylko może uczynić panią Pelc kobietą wrażliwą i usłużną — miłość do swojego cywilnego męża Pawła Oboljaninowa (aktor Wałerij Brylow). Aktorka po mistrzowsku prowadziła prawie wszystkie sceny parzyste, jednak nieco przerysowana fundamentalność w decyzjach i działaniach tak jeszcze młodej kobiety pozbawiała postać lekkości i świeżości, co być może należy tłumaczyć premierowym zdenerwowaniem i niedostatecznym zgraniem z partnerami. Królem publiczności bez wątpienia tego wieczoru stał się aktor Eduard Bezrodny — Aleksander Tarasowicz Ametystow. I chociaż artysta w interpretacji postaci dopuszczał momentami nieco zbyt dużą krzątaninę i bezkształtność działania, ogólnie rzecz biorąc, postać „czarującego łotrzyka” mu się udała, o czym przekonująco świadczyły wielokrotne owacje widzów. Ametystow Bezrodnego przy wszystkich swoich negatywnych cechach posiada niezwykłą atrakcyjność, niemal benderowską lekkość w obchodzeniu się z ludźmi i umiejętność filigranowego wyplątywania się z każdej patowej sytuacji. Nie na darmo postać artystycznego oszusta Ametystowa, zdaniem niektórych literaturoznawców, w dużej mierze stała się pierwowzorem Ostapa Bendera dla Ilfa i Pietrowa (warto wspomnieć tylko, że obaj rozpaczliwie marzą o lazurowych brzegach: jeden Nicei, drugi — Rio de Janeiro). Całkowicie niespodziewanie już od końca pierwszego aktu główna uwaga widza zostaje przykuta do dalekiej od głównej postaci sztuki Bułhakowa Borysa Siemionowicza Gusia-Remontnego w głębokim odczytaniu i charyzmatycznym wykonaniu artysty ludowego Ukrainy Wołodymyra Malara. Właśnie z pojawieniem się tej postaci na scenie w spektaklu pojawia się sam Michaił Afanasjewicz Bułhakow, a widzowi na sali staje się i niewymownie śmiesznie, i niezwykle smutno jednocześnie. Komedia staje się tragikomedią. Już nie sposób odwrócić uwagi od genialnego aktora choćby na minutę — nawet mara szalonego fokstrota nie jest w stanie przyćmić codziennego nieszczęścia prostego nepmańskiego dyrektora handlowego. I tragedia bogatego człowieka, który, pomyśleć tylko, nie jest w stanie kupić miłości, okazuje się tak aktualna i dokładnie po bułhakowsku tragikomiczna. A oto były hrabia Oboljaninow (artysta Wałerij Brylow) otwarcie rozczarował. Niestety, nie udało się aktorowi utrzymać mar- Niedawno Charkowski Państwowy Akademicki Teatr Dramatyczny imienia Tarasa Szewczenki zaprezentował własną wersję tragikomedii M. A. Bułhakowa „Mieszkanie Zojki”. Przez całą swoją prawie 90-letnią historię, szewczenkowcy sięgnęli po dramaturgię Bułhakowa po raz pierwszy.
Traducción automática
Ołeksandr Szchetyński należy do tych postaci ukraińskiej kultury muzycznej, o których więcej wiedzą za granicą niż w Ojczyźnie. O wybitnym rodaku, który od wielu lat mieszka w Europie i jest tam dobrze znany słuchaczom, przypomniano sobie na Ukrainie w związku z premierą na scenie Charkowskiego Narodowego Akademickiego Teatru Opery i Baletu im. M. W. Łysenki opery „Bestiariusz”, która została napisana przez kompozytora we współpracy z autorem libretta, rosyjskim teatrologiem, poetą i krytykiem muzycznym Ołeksijem Parinem. Nazwę opera otrzymała od łacińskiego słowa bestia, czyli „zwierzę”, a sam bestiariusz to średniowieczny zbiór artykułów zoologicznych (z ilustracjami), w których w formie prozatorskiej lub poetyckiej szczegółowo opisywano różnorodne zwierzęta w celach alegorycznych i pouczających. Po raz pierwszy opera została przedstawiona szerokiej publiczności w Niemczech, w ramach programu festiwalu „Sacro Art” w 2004 roku (po niemiecku opera nazywa się „Verwandlung”, czyli „Przemiana”). Swoje odczytanie opery prezentowano także w Rosji (miasto Perm oraz Teatr Narodów w Moskwie). Literackimi pierwowzorami utworu muzycznego stały się opowiadanie Franza Kafki „Przemiana”, baśń sceniczna Carlo Gozziego „Król Jeleń” oraz baśń Hansa Christiana Andersena „Córka króla moczarów”, które łączy fabuła przemiany człowieka w zwierzę. Choć komiwojażer stał się wstrętnym owadem, król — jeleniem, a dziewczyna — żabą, to duchowo pozostali ludźmi, zdolnymi nie tylko działać w fantastycznych okolicznościach, ale także kochać i cieszyć się sztuką. Ludzie to nie zwierzęta, przynajmniej nie powinni nimi być. O tym właśnie opowiada opera „Bestiariusz”. Utwór ten jest rzadkim dla ukraińskiej przestrzeni muzycznej gatunkiem współczesnej opery i składa się z prologu (występ śpiewaków, którzy przedstawiają postacie zwierzyńca), dziewięciu epizodów, w których „dusze ludzkie musiały przyzwyczajać się do zwierzęcych ciał” oraz epilogu, który podsumowuje walkę bohaterów o prawo do bycia ludźmi. Na scenie charkowskiego teatru reżyserowi inscenizacji Armenowi Kałojanowi udało się stworzyć dynamiczne widowisko, organicznie łącząc trzy nowele w jeden zamknięty spektakl, nie zmieniając go przy tym w eklektyczny alogizm. Reżyserska wizja, minimalistyczna oprawa przestrzeni scenicznej (scenograf — zasłużona artystka Ukrainy Nadija Szweć), wspaniały śpiew i utalentowana gra aktorska młodych profesjonalistów (Serhij Łedenow, laureaci międzynarodowych konkursów Ołesia Miszarina, Wiktorija Żytkowa oraz Ołeksandr Łapin) zostały zbudowane na podstawie precyzyjnie odtworzonych stylistycznych cech opery Szchetyńskiego. I jeśli epizody „Dziejów o Żuku”, w których zastosowano ekspresyjne kolory współczesnego języka muzyki i słowa, podane są przesadnie schematycznie, a nawet teatralnie sztucznie, to w scenach z epizodów o Królu Jeleniu, które w sposób zdystansowany przypominają romantyczną operę klasyczną i są wypełnione głęboką zmysłowością, aktywnie wykorzystano środki wokalnej ekspresji emocjonalnej. Duchowe cierpienia Helgi — bohaterki baśni Andersena — przekazano za pomocą symboli i półtonów dramatycznych wewnętrznych przeżyć bohaterów. Szczególnie celna była decyzja reżysera dotycząca przemian ludzi w zwierzęta, które zaprezentowano za pomocą środków plastycznych i ruchowych z wykorzystaniem minimalnych dodatkowych narzędzi, co nastawiało widzów na filozoficzne refleksje nie nad formą, a nad treścią metafory. Wykorzystanie przestrzeni sali do poszczególnych mise-en-scène oraz pojawiania się bohaterów tym razem było nadzwyczaj udane i tworzyło pożądany efekt włączenia widzów w akcję sceniczną. Nieprzerwalność akcji i szybkie przeobrażanie się aktorów w różne postacie równolegle z funkcjonalną zmianą dekoracji odbywały się w zgodnej i precyzyjnej współpracy z muzykami pod kierownictwem dyrygenta-inscenizatora Jurija Jakowenki. „Bestiariusz” był anonsowany w Charkowie jako próba stworzenia „opery reżyserskiej”. Po premierze stało się oczywiste, że charkowskim profesjonalistom się to udało. Pozostaje mieć nadzieję, że ta pierwsza jaskółka nie będzie ostatnią na drodze budowania współczesnej sztuki operowej w kulturalnej stolicy Ukrainy. Materiały przygotowała Natalija ZAWGORODNIA, m. Charków
Traducción automática
Wydawałoby się, że różnorodność ruchu festiwalowego na Ukrainie jest ogromna: chcesz drive’u, proszę bardzo, czekają na ciebie festiwale rockowe, adrenaliny i widowisk — odwiedź festiwale rekonstrukcji bitew. Etno? Zakładaj wyszywankę, weź w garść dobry nastrój i naprzód… Słowem, występy zespołów muzycznych, warsztaty, konkursy, show… Jednak po odwiedzeniu kilku różnorodnych festów przekonujesz się, że za sporą częścią takiej „fajerii święta” kryje się banalna statystyka i powierzchowność. To tak, jakby zarzucić wędkę na martwym morzu… Dyletanctwo, i tyle. Bardzo chciałem „dokopać się głębiej” w rozmowie z Ołeksandrem ŁYTOWKĄ, który zna istotę sprawy „od wewnątrz”. I taka okazja się nadarzyła… — Ołeksandrze, festiwali na Ukrainie jest jak ryb w wodzie. Na jakim poziomie, Pana zdaniem, jest organizacja festiwali muzycznych na Ukrainie? I które z nich są najpopularniejsze? — Obecnie istnieje tendencja do wzrostu liczby festiwali muzycznych. Ale jeśli mówić o wskaźnikach jakościowych, to u nas w ogóle nie ma festiwali, które w pełni odpowiadałyby europejskim standardom. Nie ma takich, gdzie byłaby pełna równowaga we wszystkim. Nieco można wyróżnić etnofestiwal Ołeh Skrypki „Krajina Mrij” (Kraina Marzeń). Wszystkie inne… Pod względem formatu czasowego unikalny jest festiwal „Park Kijowska Ruś”. Odbywa się przez kilka miesięcy. To bardzo interesujące. W Europie takie rzeczy są bardzo popularne. Bardzo mi przykro, że zamyka się festiwal sztuki współczesnej „Gogolfest”, którego założycielem jest Wład Troicki. Dla Ukrainy to silny cios w jej wizerunek jako kraju, który chce uważać się za kulturalny w Europie. — Z jakimi problemami najbardziej zmagają się krajowe festiwale muzyczne? — Jednym z głównych problemów festiwali jest brak jednolitego centrum ruchu festiwalowego, stowarzyszenia, które mogłoby koordynować działalność ruchu festiwalowego na Ukrainie. Bo u nas jest albo bardzo gęsto, albo pusto. Tutaj, na przykład, jednocześnie w jednym regionie odbywa się 5 festiwali rockowych, a w innym — nie ma nic. Trzeba, żeby był stały ruch. Mamy bardzo duży kraj, różnobarwny zarówno mentalnie, jak i kulturowo, tu tyle wszystkiego można by zrobić. Wschód jedzie na Zachód, Zachód na Wschód, wymiana kulturowa — to zbliżenie. I o tym powinni myśleć przede wszystkim minister kultury, młodzieży i sportu, a nie o czerwonej fladze, którą wiozą do Lwowa… — A koncepcja wydarzeń? Często uderza to, że jeden festiwal jest po prostu kalką drugiego… — O koncepcji festiwali nawet nie ma mowy. Słowa takiego nie znają. Naszym festiwalom brakuje jasnej koncepcji, która określałaby ich oryginalność. Jeśli jeden festiwal ma jedną nazwę, cele, format, to u innego, zrozumiałe, wszystko powinno być inaczej. A u nas co? Zazwyczaj tylko nazwy są różne i odbywają się w różnych miastach, a wypełnienie jest jednakowe. O jakiej koncepcji może być mowa? U nas nie potrafią rozstrzygnąć elementarnych rzeczy. Proszę przypomnieć sobie festiwal „Świrz”. Ten festiwal to głośny skandal doby niepodległości. Organizatorzy liczyli mniej więcej na 300 000 ludzi. Na tym wzgórzu nie można było rozmieścić tylu namiotów. To po pierwsze. Po drugie, żadnych udogodnień bytowych. Wodę przywożono raz dziennie, a potem w ogóle zaczęto ją sprzedawać… To o czym tu mówić? U nas albo obsługa serwisowa jest nieudolna, albo dźwięk kiepski, albo scena… A my mówimy — europejskość… Jaki byśmy festiwal nie wzięli, nie przeznacza się na niego środków państwowych. A przy tym wszędzie zaznacza się Ministerstwo Kultury i Turystyki Ukrainy, Ministerstwo Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy… Oni niby wspierają, ale wcale nie finansują. — Wykonawców, którzy zazwyczaj biorą udział w takich wydarzeniach, nie słyszymy w radiu i nie widzimy na ekranach telewizorów… Jak być z zapewnieniem medialnym? — Po prostu żyjemy w dwóch równoległych światach. Jedna płaszczyzna — wykonawcy, których znają i na których czekają na festiwalach, a druga — wykonawcy, których słuchamy w radiu i widzimy w telewizorze. Telewizja, radio nie wspierają działalności festiwalowej. U nas z jakiegoś powodu zielone światło mają popowcy, rosyjscy wykonawcy. Swoich — na boczny tor. Gdziekolwiek na Zachodzie ludzie mediów szukają talentów, pomagają takim ludziom. A naszym mediom jest to nieciekawe i wszystko to, niestety, świadczy o naszej niższości, nieeuropejskości. Każdy fest musi współpracować z mass mediami. Na przykład w Polsce spodobała mi się gazeta festiwalowa na „Heineken Open’er”. Pierwszymi na feście występowali znani zagraniczni wykonawcy. A na średnich scenach — polskie zespoły. Tam codziennie wychodziła polska gazeta festiwalowa. Co znamienne — o zagranicznych wykonawcach wszystko było napisane w języku polskim, a o polskich zespołach — w języku angielskim. Dlaczego? A dlatego, że oni wspierają swoje. Nam do tego jeszcze rosnąć i rosnąć… — Jakie są różnice ruchu festiwalowego u naszych europejskich sąsiadów, gdzie tradycja ich przeprowadzania jest starsza? — Jeśli mówić o jakimkolwiek rozwiniętym państwie europejskim, to w Europie właśnie poziom kultury określa się przez liczbę i jakościowe wypełnienie ruchu festiwalowego. Na Ukrainie — odwrotnie. Na przykład w państwach nadbałtyckich, skandynawskich w ciągu sezonu odbywa się 100—150 festiwali każdego rodzaju. A u nas? Jeśli nawet są jakieś festiwale, to przeprowadza się zazwyczaj trzy-pięć festiwali jednocześnie w jednym regionie z tymi samymi wykonawcami. Oni dzisiaj występują w jednym mieście, a jutro jadą do innego. Ale przecież widzowie chcą zobaczyć różnych wykonawców… W Polsce odbywają się przynajmniej dwa wspaniałe duże festiwale — „Woodstock” i „Heineken Open’er”. Jeździłem na „Heineken Open’er” — wszystko jest tak profesjonalnie zrobione, że nie da się opisać słowami. To po prostu uderza! Polska — państwo, które jest obok nas, i oni robią wszystko, aby wspierać ruch festiwalowy. — Wydaje mi się, że właśnie etnofestiwale — to „twarz” naszej kultury. Wkrótce odbędzie się ósma „Krajina Mrij”. Jak Pan uważa, co zmieniło się przez lata jej przeprowadzania przez Ołeha Skrypkę? „Orkiestra Janki Kozyr” — Właśnie etnofestiwale — to jest to, czym możemy o sobie powiedzieć. Ludzie, którzy przyjeżdżają do nas, popu nie będą oglądać. Oni chcą zobaczyć to, czego nie mają u siebie. To język, pieśń, oni chcą zobaczyć naszą ukraińską duszę. „Krajina Mrij” — po prostu wspaniały festiwal. Wśród pozytywów — to, że festiwal rozwija się infrastrukturalnie. To i miasto mistrzów, inne towarzyszące wydarzenia, które obejmują festiwal… Dobrze też, że zaczynają płacić pieniądze. Wśród negatywnych momentów chciałbym zaznaczyć to, że zmniejsza się w formacie (zamiast czterech dni — trzy, teraz tylko dwa dni). Jeśli zaczniemy analizować uczestników, którzy stale występują na „Krajinie Mrij”, to są to wciąż ci sami. Chce się zapytać: „A co, innych nie ma?!”. Nasz kraj jest tak bogaty w talenty, i my możemy to prezentować w Europie. „Krajina Mrij” — jedyny na Ukrainie festiwal europejskiego poziomu, ale znowuż on sam siebie ogranicza. A każde ograniczenie prowadzi donikąd… Proszę przypomnieć sobie „Czerwoną Rutę” — festiwal, który dał impuls współczesnej ukraińskiej estradzie. I gdzie on teraz jest?! — Był Pan organizatorem fes-
tywału „Rock w twoim mieście”. Jakie są osobliwości pracy producenta przy nim? — Najważniejsze to zebrać pieniądze na festiwal. Bardzo trudno jest coś robić, kiedy nie ma żadnego wsparcia. Kiedy robiłem ostatni festiwal „Rock w twoim mieście”, to chodziłem do Ministerstwa Kultury i powiedziano mi: „Przeprowadźcie festiwal, a my potem was wesprzemy. Pokażcie, co potraficie”. Przeprowadziłem, pokazaliśmy. W Kijowie był dwudniowy finał. I co dalej? Żadnego wsparcia. Sponsorzy niechętnie finansują rodzime produkty, bo potrzebują albo gwiazdy, albo popowej dziewczynki, którą można zaprosić na imprezę firmową… Jeśli spojrzymy na jakikolwiek festiwal rockowy, to z reguły jest na nim scena world music, muzyki folkowej. Bardzo ważne, aby na festiwalach były wydarzenia towarzyszące, w szczególności warsztaty, wystawy… Im więcej takich wydarzeń, tym większa atrakcyjność festiwali. — W jakich wydarzeniach planuje brać udział „Orkiestra Janki Kozyr”, którą Pan produkuje? — Mieliśmy jechać na festiwal w Polsce „Ukraińska Wiosna”, ale ten wyjazd nam nie wypalił. Wystąpiliśmy w Słobodzie na festiwalu pieśni patriotycznej imienia Kosti Jerofiejewa, przed nami — festiwal „Taras Bulba”. Na „Krainie Marzeń” powiedziano nam, że „Orkiestra Janki Kozyr” to nie ten format. Dziwne, bo u nas wszystko bazuje na folku. Trzeba wspierać swoje, bo to unikalne. — Na jakim poziomie jest obecnie współpraca, w szczególności wymiana utalentowanymi wykonawcami z zagranicznymi festiwalami? — Gdybyśmy tylko mieli scentralizowaną politykę. Takie kwestie powinno rozwiązywać albo Ministerstwo Kultury, albo jakieś stowarzyszenie ruchu festiwalowego, które mogłoby, jednocząc wszystkie te festiwale, wychodzić na zagraniczne festiwale. Można by jakieś festiwale konkursowe (ten sam „Taras Bulba”, który ma już 20 lat), gdzie są zwycięzcy, wysyłać za granicę, żeby reprezentowali tam Ukrainę. To bodziec dla młodych zespołów, by rozwijały się dalej. Wszystko wiemy o Rosji, ale nie mamy pojęcia o Białorusi, Polsce, Austrii. Tam jest mnóstwo wspaniałych zespołów! Każdy fest ma odkrywać nazwiska, powinien ogłaszać te nazwiska. Im więcej odkrywa nazwisk, tym więcej widzów przyjedzie po to, żeby zobaczyć jeszcze coś nowego. Ci, których odkrył, mają występować jako headlinerzy. To cykl, który musi stale się rozwijać. Ale mimo wszystko jestem optymistą. I wierzę w to, że wszystko musi być dobrze. A impuls do produktywnej działalności festiwalowej na Ukrainie ma dać „Euro-2012”. Rozmawiała Uliana WOLIŁOWSKA
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
Gościem „Słowa Proświty” jest 56-letni Kostantyn Stasiuk — znany rehabilitant ze Lwowa, autor metody biograwitacji, przewodniczący Centrum Rehabilitacji Ciężko Chorych i Niepełnosprawnych. Począwszy od 1993 roku, Kostantyn Wasylowycz swoim masażem biograwitacyjnym wyleczył i postawił na nogi niejednego pacjenta, wśród nich były dzieci z dziecięcym porażeniem mózgowym, które zaczęły chodzić po długich latach życia na wózku. Prawie wszystkie ukraińskie kanały telewizyjne nagrywały i pokazywały materiały o Kostantynie Stasiuku jako ludowym uzdrowicielu i człowieku o kolosalnych możliwościach, które wykorzystuje w leczeniu. Wielokrotnie demonstrował wysokie możliwości ludzkiego organizmu, gdyż sam ustanowił unikalne rekordy, przebiegając 43 km z ładunkiem 46 kg, z łatwością pokonując setkę z ładunkiem 20 kg na jednej nodze. Swoich osiągnięć dokonywał pod czujnym okiem medyków, którzy odnotowali minimalne przyspieszenie pracy układu sercowo-naczyniowego, zważywszy na takie obciążenia organizmu. Obecnie Kostantyn Stasiuk jeździ po Ukrainie, pomagając chorym. Nasze spotkanie odbyło się w czasie, gdy przygotowywał się do sesji leczniczych w obwodzie kijowskim. Czy charakternicy potrafili chodzić po wodzie, latać, łapać kule? — Ludzie czasami przesadzają, gdy opowiadają o jakichkolwiek niezwykłych zdolnościach. Ustanowiłem 12 rekordów siły i wytrzymałości. Jeśli wymyślę jeszcze jeden — łatwo mi uwierzą, bo w takie rzeczy już nie można nie uwierzyć. Dlatego słowom nie warto w stu procentach ufać. Jeśli charakternicy posiadali prawa grawitacji, to nie znaczy, że nie trafiały ich kule — oni po prostu od nich uchylali się. Charakternicy poruszali się inaczej niż zwykli ludzie. Posiadali „kręcony bieg” — kiedy kierunek ruchu zmieniał się w powietrzu, a nie przy dotknięciu ziemi, jak zazwyczaj. To w większości pozwalało unikać trafień. — Czym Pańska szkoła różni się od ówczesnych charakterników? — Charakternik i dawniej, i teraz musi obowiązkowo posiadać takie zdolności: filozoficzny, analityczny sposób myślenia, siłę fizyczną i wytrzymałość znacznie większą niż inni ludzie oraz dar uzdrowiciela. Takich jest garstka. Nie było i nie może być żadnych „pułków charakterników”, ci ludzie rzadko pojawiali się nawet na Siczy, bali się ich zwykli kozacy. Ale mogli pomóc wygrać bitwę, uzdrowić rannych itp. Wtedy wszystkie umiejętności wypracowywano do prowadzenia działań wojennych, leczenia ran. Dzisiaj tę wiedzę przystosowaliśmy do osiągnięć sportowych i rehabilitacji ciężko chorych. Siły niebieskie dały wiedzę, by leczyć i chronić. Technikę biograwitacji posiada dzisiaj na Ukrainie tylko 12 osób. — Czy można w perspektywie, doskonaląc zdolności, nauczyć się chodzić po wodzie? — Ja jeszcze nie opanowałem techniki tak doskonale. Ale kiedy jest droga rozwoju — w perspektywie nie ma nic niemożliwego. Teoretycznie jest to możliwe. Kiedy jakiekolwiek ciało podrzuci się do góry, w pewnym momencie zawiśnie ono w powietrzu. Jeśli w tym momencie przyłoży się wysiłek, to można poruszać ciałem jeszcze zanim zacznie ono spadać. — Czy inne nadprzyrodzone zdolności, na przykład ekstrasensoryczne, są powiązane z biograwitacyjną formą pracy organizmu? — Świat to suma energii. Ciało to energia, myśli to energia, czyli wibracja o określonej częstotliwości. Kiedy człowiek posiada umiejętności pracy z wibracjami, orientuje się w częstotliwościach, może czytać myśli innych ludzi, wpływać na nich zarówno pozytywnie, jak i negatywnie. Władanie wibracjami to już zupełnie inny poziom wiedzy. — Co może zarekomendować Kostantyn Stasiuk zwykłym ludziom? — Człowiek powinien chodzić po ziemi miękko, niczym kociak, starając się mniej stąpać na piętę. W tym celu warto zrobić krok krótszy tylko o dwa centymetry. To będzie mógł zrobić każdy. Oprócz tego trzeba spożywać więcej płynów i mniej stałego pokarmu. Ciało człowieka powinno być elastyczne, gdy jest rozluźnione, a gdy napięte — twarde niczym kamień. Kiedy w rozluźnionym stanie ciało jest twarde — człowiek jest chory, tylko być może jeszcze o tym nie wie. Rozmawiał Jewhen BUKET, zdjęcie autora
Traducción automática
— Kostiantynie Wasylowyczu, proszę powiedzieć, co leży u podstaw Pańskich osiągnięć? — U podstaw leży tylko fizyka, żadnej mistyki. Rzecz w tym, że przy powierzchni ziemi środek ciężkości i środek masy się pokrywają, w stanie nieważkości mogą się nie pokrywać. Poruszając się, człowiek przemieszcza środek masy i może stać się nieważkim. To niewiarygodne, ale w warunkach ziemskich reżim częściowej nieważkości realizuje się poprzez właściwe sterowanie konstrukcją układu ruchu. Istnieje inna forma pracy organizmu — biograwitacyjna, która pozwala w procesie ruchu znacząco zmniejszyć ciężar ciała względem ziemi w momencie kontaktu stopy z powierzchnią. Właśnie w tym momencie, gdy stopa zbliża się do ziemi, ciało od niej się odpycha, w rezultacie nacisk na powierzchnię jest minimalizowany, tak samo jak obciążenie ciała. Okazuje się, że układ ruchu człowieka może w naturalny sposób neutralizować działanie ziemskiego przyciągania. Każdy może opanować nową fizykę ruchów, dokładnie znać punkty koncentracji siły, nauczyć się prawidłowo poruszać w codziennym życiu. Możemy mówić o różnych rzeczach: rehabilitacji ciężko chorych, nadmożliwościach człowieka, ustanawianiu rekordów sportowych. Ale co najważniejsze w metodzie, którą proponuję: praca organizmu się zmienia. Podstawą doskonalenia pracy organizmu jest zmiana jego stanu fizjologicznego. Odbywa się to na poziomie wibracji komórki, na poziomie stanu cząsteczki płynu, na poziomie energetyki komórki. Po tym płyn w organizmie nabiera nowych właściwości, przyspiesza ruch krwi i limfy, w wyniku czego aktywizuje się reakcja człowieka na to czy inne działanie. Elastyczność mięśni zwiększa się trzykrotnie, trzykrotnie zwiększa się też ruchomość stawów. I tego może nauczyć się każdy! Więc nie jestem fenomenem! — Czy serce aktywizuje się podczas obciążeń organizmu? — Bez wątpienia aktywizuje się, ale znacznie mniej niż zwykle. Po prostu kiedy jest obciążenie, serce pracuje więcej, a kiedy go nie ma — nie ma potrzeby angażowania dodatkowych zasobów serca, i nie tylko serca. Jeśli minimalizuje się nacisk na ziemię, minimalizowane są zaangażowane w to zasoby organizmu, zmniejsza się obciążenie mięśni, kości, stawów, układu sercowo-naczyniowego i oddechowego. To unikalna droga dla rozwoju sportu. Sportowiec, który porusza się zgodnie z prawami grawitacji, będzie wygrywał w każdej dyscyplinie sportu, ponieważ obciążenia organizmu są minimalne. — A jak biograwitacja pomaga w leczeniu? — Ta metoda otwiera drogę do ogólnego uzdrowienia. Proszę sobie wyobrazić, kiedy w szkołach na lekcjach wychowania fizycznego będą uczyć, jak należy prawidłowo się poruszać, nigdy nie będzie przypadków śmiertelnych, uczniowie nie będą mdleć na lekcjach. Dlaczego tak dzieje się teraz? Podczas ruchu, zgodnie z prawami fizyki, ciężar ciała zwiększa się, następuje nacisk na organizm, zwężają się naczynia. Podczas ruchu według nowej metody wszystko jest odwrotnie: naczynia rozszerzają się, nacisk na organizm i ciężar ciała zmniejszają się. I to tylko dzięki prawidłowej pracy układu ruchu. Jest mnóstwo ludzi, którzy chorują na nieuleczalne choroby. Biograwitacyjna forma pracy organizmu pozwala inaczej spojrzeć na naturę ich powstawania. Prawie wszystkie choroby powstają w związku z zagęszczeniem ciała przez nieprawidłową dynamikę ruchu, pogorszenie cyrkulacji krwi, odwodnienie organizmu. Zagęszczają się nie tylko tkanki miękkie, ale i kości. W rezultacie ciało stopniowo ulega atrofii. Nowa metoda ruchu minimalizuje obciążenie kości, naczyń, mięśni. Ja, oprócz sportu, zajmuję się leczeniem dzieci chorych na dziecięce porażenie mózgowe. Zgłaszają się do mnie rodzice i nie mogę im odmówić, ponieważ wiem, że mogę pomóc. Ale ja nie uzdrawiam. Ja pokazuję rodzicom kierunek rehabilitacji dziecka, pomagam wejść na tę drogę. Trzeba ciężko pracować, aby pokonać porażenie mózgowe, ponieważ to nie tylko fizjologiczna, ale i psychologiczna choroba. Dlatego moim celem nie jest wyleczyć, a pomóc. I są wyniki. Nazywam swój system rehabilitacji, treningów sportowych systemem mnicha. Ponieważ wierzący modli się tylko wtedy, gdy coś się stanie, a mnich modli się stale. Ten system doskonali ciało nie tylko przez godzinę rano i wieczorem, a stale. Ci, którzy mnie znają, potwierdzą, że nie stoję w miejscu, ja stale się poruszam. Takie, aby pokonać chorobę, trzeba dołożyć wysiłków. I im cięższa choroba — tym więcej wysiłków. — Czy to nowa wiedza, czy dobrze zapomniana stara? Czy ludzie wiedzieli o biograwitacyjnej formie pracy organizmu wcześniej? — Żadna wiedza nie jest nowa. Wiemy, że istnieje lewitacja, w różnych krajach istnieją klanowe zamknięte szkoły, gdzie ludzie demonstrują nadzwyczajne zdolności — grawitacyjne szkoły walki. Ludzie także w minionych czasach aktywnie wykorzystywali grawitację do własnych potrzeb, w tym wojskowych. Na przykład japońscy ninja. Znana jest również na świecie chińska szkoła qigong. Ale najdawniejszymi nosicielami tej wiedzy byli ukraińscy charakternycy. Wiedza tych tajnych szkół na Ukrainie, w Indiach, Japonii i Chinach uważana jest za utraconą. — Czy potomkowie członków tych szkół mogą dzisiaj odtworzyć utraconą informację na poziomie genetycznym? — Możliwe. U mnie, na przykład, zdolności, które posiadam teraz, przejawiały się jeszcze w dzieciństwie. Teraz robię cztery kroki na pionowej powierzchni ze zmianą kierunku ruchu. — Czy prawdziwe są, Pana zdaniem, pisemne wzmianki o możliwościach... Aby przekonać się o możliwościach K. Stasiuka, niedawno do kompleksu sportowego Dziecięco-Młodzieżowej Szkoły Sportowej w Wyszogrodzie przyszło kilkaset osób. Oponował Kostiantynowi Wasylowyczowi 25-letni mistrz sportu w biegu na orientację Artem Stryżak. Zawody w biegu koordynowanym postanowiono przerwać po 40 minutach. Tym razem zwyciężył sport — i Kostiantyn, i Artem wciąż pewnie się trzymali. Ale, jak zaświadczyli obecni sportowcy oraz ich trenerzy na pokazowych zawodach, technika biegu K. Stasiuka jest rzeczywiście unikalna i wymaga dodatkowej analizy, testowania. O tym, że opanowawszy biograwitacyjną technikę biegu, sportowcy są w stanie osiągnąć znaczące wyniki, przekonany jest także Artem Stryżak. Życzmy więc Kostiantynowi Stasiukowi wychowania jeszcze nie jednego dziesiątka uczniów.
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
no. Do tego masz jednego słuchacza i doradcę — Anioła Stróża. Nie pędź koni. Idź przez życie miarowo, spokojnie. I tam, dokąd masz dotrzeć, dotrzesz na czas. Nie czytaj niszczycielskich książek, nie oglądaj takich filmów. Choć uchodzą za modne. Poza zamętem duszy i śmieciami dla rozumu, niczego nie wnoszą. Zwłaszcza dzieciom. * * * Nie trzeba daleko chodzić po lekarstwa. Natura przygotowała je dla nas w sąsiedztwie. Wierzba — jedna z pierwszych roślin, ona po potopie jako pierwsza zazieleniła się na brzegach. Nie sposób zliczyć, na co pomaga wierzba: ból głowy, nerwobóle, nerwice, reumatyzm, choroby wątroby i żołądka, dna moczanowa, przeziębienie… Stołową łyżkę rozdrobnionej wierzby zalać 0,5 l wrzątku i gotować na słabym ogniu przez około pięć minut. Zaparzyć. Pić po łyżce stołowej trzy razy dziennie. Świeże liście przykłada się do odcisków. Proszkiem z kory zasypuje się rany i tamuje krwawienia. Z wywaru z kory lub gałązek robi się kąpiele dla nóg przy żylakach, a także przy egzemach, czyraczności, potliwości, łysieniu. Chcecie długo pozostawać młodzi i długo żyć? Raz w tygodniu urządzajcie sobie dzień orzechowo-jabłkowy. Rano przygotujcie 8 jabłek i 8 orzechów. Mniej więcej co 2 godziny zjadajcie po jednym jabłku i orzechu. Żeby przez cały dzień żołądek był zajęty. W arbuzie znajduje się lecznicza biała warstwa między miąższem a skórką. Nią można wypędzić wszelkie kamienie. Kalinę trzymam nad belką stropową przez cały czas. Żeby za każdym razem wrzucić kilka jagód do ust. Leczniczą moc ma od grudnia do kwietnia. Nic tak nie pomoże na ból zęba, zapalenie wątroby, nerek, jelit, jak kwiaty i jagody czarnego bzu. Diabetycy powinni jeść dużo kapusty. Przy bólach i stanach zapalnych bardzo pomocna jest tarnina. Przy bezpłodności pomogą ogórki, szczaw, róża. Zęby mam mocne i zdrowe, bo nieustannie żuję jałowiec, suszone poziomki. * * * Aby wzmocnić serce, miód spożywa się po łyżce stołowej trzy razy dziennie z kwaśnym mlekiem, twarogiem, owocami. Na miażdżycę: sok z cebuli wymieszać z miodem w stosunku 1:1, pić trzy razy dziennie po jednej łyżce stołowej przez miesiąc. Na wysokie ciśnienie — 100 g malin lub konfitury malinowej zaparzyć w szklance przegotowanej wody, następnie dodać łyżkę stołową miodu. Spożywać przed snem. * * * Dla mnie istnieją 2 symbole: krzyż — pokuta, jabłko — owoc życia. Nie przynoś kłopotów do swojego domu. Jeśli jesteś tylko dla siebie, to ile jesteś wart? I jeśli nie teraz, to kiedy? Dziecko wchodzi w świat ze zaciśniętymi piąstkami: cały ten świat jest mój i ma być w moich rękach. Człowiek opuszcza świat z otwartymi dłońmi: oto niczego ze sobą nie zabieram. Wiem: kiedy zamkną się moje oczy, serce moje pozostanie otwarte. Nie chodź niechlujny i w niedbałym ubraniu. To brak szacunku do siebie i drażnienie innych. Pamiętaj, że i Jezus był z niezamożnej rodziny, a chodził wśród biedoty w drogich białych szatach.
Traducción automática
* * * Posłuchaj tego, co nam przykazano: „W pocie czoła będziesz jadł chleb swój”. To nie kara, to wymóg, przepis. Codzienny chleb (pożywienie) trzeba zasłużyć. Każdego dnia podjąć jakiś wysiłek — do potu. Czy to praca, czy szybki chód, bieg. Z potem wyjdzie niedobra sól i niedobre nerwy. Zauważyliście, że kiedy jesteśmy chorzy lub bardzo wzburzeni, oblewa nas pot? Ciężką pracę niemocni mogą zastąpić postem. Ta sama pomoc. Naucz się widzieć wokół wszystko, co żyje, i radować się nim — źdźbłem, drzewem, ptakiem, zwierzęciem, ziemią, niebem. Wpatruj się w nie dobrymi oczami i uważnym sercem — a otworzą się przed tobą takie wiedze, których nie znajdziesz w książkach. I zobaczysz w nich siebie — ukorzonego i odnowionego. Weź za zwyczaj choćby kilka minut o każdej porze postać boso na ziemi. Dawaj ciału ziemię, póki ona sama go nie zawołała. Szukaj okazji, by pobyć przy wodzie. Woda zdejmie zmęczenie, przemyje myśl. Z wodą trzeba rozmawiać, bo i ona mówi do ciebie. Każdego ranka dobrze jest oblewać się wodą. Najpierw gorącą — rozgrzać uśpioną krew. Potem zimną — hartować żyły i nerwy, rozbudzić serce. Przy tym proś: „Zmyj ze mnie wszystko, co grzeszne, chorobliwe, zamyślone i przewrotne. Daj mi siłę, zdrowie i spokój”. * * * Pij często czystą wodę, nie czekając na pragnienie. To pierwsze lekarstwo. Dokądkolwiek los mnie prowadził, najpierw szukałem studni, źródła. Nie pij słodkich i słonych (mineralnych) wód z butelek. Pierwsza niszczy wątrobę, druga zamuruje naczynia. Piwo długo będzie fermentować w tobie, jak w beczce. Soli, cukru i białego chleba nie używaj nadmiernie. Niektórzy straszą nimi, uważają za największe białe szkody dla człowieka. Jest jeszcze czwarta — wódka, jeśli weźmie górę nad nim. W ziemskich płodach i zieleninie dość jest soli i słodu. Ale jeśli chce się coś jeść i jest to dla ciebie smaczne, to trzeba jeść. To dla ciebie i pożyteczne, i pożywne. Miód spożywaj z radością. Na czczo z wodą. I zobaczysz, że głowa twoja będzie jasna, a ciało lekkie. Niechęć do tytoniu pojawia się, jeśli żuć gorzki tatarak. I w ogóle — we wszystkich ziołach leczy gorycz. * * * Zatem sól spożywać z umiarem. Ale dobrze jest trzymać ją tam, gdzie śpisz. Całe życie pod moim łóżkiem, gdzie wezgłowie, leży woreczek szarej soli. Dobrze się oddycha i są ładne sny. Tego nauczył mnie niemiecki doktor w obozie. Codziennie na twoim stole powinny być warzywa. Najbardziej pożywne są te, które najbardziej napojone są słońcem. Pierwszy — burak, nie ma na ziemi lepszego pożywienia. Za nim — fasola, dynia, jagody, marchew, pomidory, papryka, szpinak, sałata, jabłka, winogrona, śliwki… Złe pożywienie — kiełbasa, smażone ziemniaki, ciastka, słodycze, konserwy, marynaty. Moje pożywienie to kasze, fasola, zielenina. Obserwuj zwierzęta. Drapieżnik najadł się mięsa — ledwo się wlecze, leniwy. A koń z owsa cały dzień wóz ciągnie. Sarenka z trawy aż lata. Jeśli na stole ryba — jesteś panem. Ryba oczyszcza i odmładza, jak i woda, skąd przyszła. Znak ryby nosił Jezus. Ryba, suchy żytni chleb, warzywa — najlepsza dla ciebie gościna. Wszystko, co rośnie w twoim ogrodzie, — tobie na zdrowie i pożywienie. Każde ziele, które pielęgnowała twoja ręka, jest dwa razy bardziej pożywne niż kupione. Cieszę się nimi jak dziećmi. I one to czują. Roślinka daje to, czego brakuje naszemu organizmowi. Wszystko na ziemi, co potrzebne naszemu ciału. Wszystko w Niebie — co potrzebne duszy. Jakoś do mojej biblioteczki trafiła zdumiewająca książka, która przeżyła 21 wydań. W 2010 roku weszła do szóstki najpopularniejszych wydawnictw według rankingu „Książka Roku”. Jednak, moim zdaniem, prawdziwie szerokiego uznania z jakiegoś powodu nie zdobyła, choć ma wszelkie szanse stać się ludowym bestsellerem. Mam na myśli książkę „Wiele lat. Błogie lata. Przykazania 104-letniego Andrija Worona”, którą przygotował zakarpacki dziennikarz Myrosław Doczyneć. Ta książka może pretendować do statusu lektury obowiązkowej dla każdego Ukraińca, ponieważ zawiera ważne życiowe rady, skierowane na harmonizację duchowej i fizycznej przestrzeni. Przynajmniej dla większości może być bardzo pożyteczna, po- Posty — największa łaska. Nic nie krzepi i nie odmładza mnie tak, jak post. Kości stają się lekkie, jak u ptaka. A serce wesołe, jak u chłopca. Z każdym wielkim postem jakbym młodniał o kilka lat. Ale nie jeść mięsa — to jeszcze nie post. Nie „jeść” swojego bliźniego — oto pierwszy krok do postu. Post — to nie tradycja, nie biblijny przepis, nie ofiara Bogu. To wyraz miłości do Boga. Jeśli ona jest większa niż miłość do smacznych potraw, napitków i rozrywek… * * * Słońce wschodzi i zachodzi — dla ciebie. Praca idzie sprawnie po wschodzie słońca. Przyzwyczaj się do tego — i będzie mocne ciało i zdrowy duch. A mózg najlepiej odpoczywa i jaśnieje w wieczornym śnie. Tak czynią mnisi i wojownicy. I mają siłę służyć. * * * Posłuchaj swojego serca — i otworzy się przed tobą to, do czego zostałeś „powołany”, w czym miara twojego przeznaczenia. Może przysłużysz się jednemu człowiekowi, może — światu, a może — Bogu. Wychowuj wolę rozumu i spokój duszy. To — szczęście. To, co ci się należy, samo przyjdzie. Tylko naucz się pokornie czekać. Tego, czego nie należy mieć, i czekać nie warto. Niech dusza będzie lekka. Nie wierz w zabobony, nie oddawaj się wróżbiarstwu. Trzymaj duszę i serce w czystości. Mnie też bywało nazywano znachorem, ale to z niewiedzy, małowierności, z oczekiwania cudu. Rozpoczynaj i kończ dzień z wdzięcznością. A przed snem ufnie powierzaj Panu swoją duszę do nowego dnia. Przyjmuj radości i niedole z wdzięcznością. Wszystko to łaska Boża. Nawet próby. Bóg nigdy nie zsyła więcej, niż możemy wytrzymać. Im większe próby, tym więcej od ciebie chcą. Przez pole pokorne przyjdziesz do cichej wody. Łaska będzie najwyższą dla ciebie zasługą. Każda poranna zorza dla mnie jest jakby nowym życiem. Pragnę, aby każdy dzień zostawił po sobie z miłością wykonane dzieło, nabytą wiedzę, jakiś dobry wysiłek nad sobą. Tak przez lata, dziesięciolecia przekroiłem siebie na nowo, zrodziłem w sobie nowego człowieka. Chociaż za młodu nie było grzechu, który by mnie nie obciążał. * * * Nie narzekaj na niedostatki, nieszczęścia i niepowodzenia. To twoi najlepsi nauczyciele. Zauważyłem, że w obozach, gdzie było głodno i zimno, modlący się ludzie czuli się zdrowi i mocni duchem. Bądźcie — jak woda. Nie ma przeszkód — ona płynie. Tama — ona się zatrzymała. Przerwała się tama — znowu popłynie. W okrągłym naczyniu jest okrągła, w czworokątnym — czworokątna. Dlatego jest najsilniejsza. I drzewo żyje tak długo, dopóki się zgina. Bądź i ty elastyczny i miękki. I ciałem, i duszą. Przyjmuj wszystko, co wypada ci w udziale, jak chorzy przyjmują lekarstwa. Uzdrowienie ciała — oto sens tych lekarstw. Przyjmuj pokornie wszystko, co z tobą się dzieje, nawet najgorsze, bo sensem gorzkich przykrości jest duchowe zdrowie i integralność życia. Więcej się ruszaj. Kamień, który się toczy, mchem nie porasta. Kłopoty nas trzymają na ziemi. Nie uchylaj się od nich, ale i nie daj im panować nad tobą. Nigdy nie bój się zaczynać i uczyć nowej sprawy — i odnowisz się sam. Ale ruszaj się — z sensem. Dziwimy się, dlaczego tak łatwo pływa ryba w wodzie… Dlaczego tak łatwo lata, prawie nie machając skrzydłami,
Ile w naszych czasach ciągłych stresów i pośpiechu zmusza człowieka do zastanowienia się nad zdrowiem. A przecież to właśnie zdrowie jest najcenniejszym skarbem, bez którego i praca zamieni się w mękę, i siły intelektualne będą słabnąć. U Rosjan co roku ukazuje się niemało analogicznych książek. Większość z nich trafia także na ukraiński rynek księgarski, oczywiście bez tłumaczenia na język ukraiński. Można wejść na dowolną stronę agencji rozprowadzającej takie książki, wysyłającej tysiącom Ukraińców różnorodne, przebiegłe reklamy, że niby kupując jedną książkę o odżywianiu, będą mogli wygrać mannę z nieba. Oprócz tego często te wydania to tylko piękne opakowania, ponieważ w środku nie zawierają niczego pożytecznego, właściwego właśnie tradycjom kuchni ukraińskiej. Książka, której podstawą są dość proste rady (ale ileż w nich mądrości!) 104-letniego Andrija Worona, to nie tylko książka z przepisami czy poradami dotyczącymi odżywiania. To książka o filozofii życia, gdzie dbanie o ciało jest tylko jednym z ważnych ogniw wspierania zdrowego ducha. To wydanie zwraca człowieka ku naturze, bez jedności z którą cywilizacja jest skazana na zagładę. Antyczni Grecy rozumieli, jak ważne jest na świecie utrzymywanie balansu między pracą a odpoczynkiem. Rady Andrija Worona chwilami przypominają rady człowieka zupełnie nie z naszych czasów — człowieka, który wynalazł swój wieczny silnik zdrowia: fizycznego, duchowego, moralnego. Dlatego wydało mi się, że przynajmniej niektóre z tych rad mogą być bardzo interesujące dla czytelników “Słowa Proświty”. Doczyneć M. Mnohiji lita. Błahiji lita. Zapowidi 104-ricznoho Andrija Worona — jak żyty dowho w szczasti i radosti. — Mukaczewo: Karpatśka weża, 2011. Książkę można zamówić pod nr tel.: (03131) 2-20-02, kom.: [kontakt ukryty] lub pod adresem elektronicznym: [kontakt ukryty]
Dmytro DROZDOWSKYJ, czasopismo “Wseswit”
ptak w powietrzu. Dlaczego tak zwinny kret w twardej ziemi… Dlatego, że oni znają swój rytm — naprzemienność siły i spokoju. Całe życie trzeba się tego uczyć i nam, świadomie wsłuchując się w każdą komórkę — czego ona chce. A najlepiej robić to podczas chodzenia pieszo. Nauczysz się władać swoim rytmem — i będziesz jak ryba w wodzie, jak ptak na niebie. I wszystko zamierzone się spełni, a życie będzie lekkie. Nigdy nie byłem w kurorcie. Mój odpoczynek to zmiana zajęć. Nerwy odpoczywają, kiedy pracują ręce. Ciało odzyskuje siły, kiedy pracuje głowa.
* * * Bądź przywiązany do tej ziemi, gdzie się urodziłeś. Gdzie się urodziłeś, tam się przydałeś. Łodyga tam najlepiej rośnie, gdzie upadło nasiono. Tak i człowiek. Nie zapominaj, że w tobie rośnie wielkie drzewo rodu, kręgosłup ducha twojego narodu. Przenikaj wewnętrznym wzrokiem w jego korzenie i podnoś się z żywymi sokami w górę i w górę… Wspominaj zmarłych i poległych krewnych oraz bliskich, prosząc dla nich o błogosławiony spokój i odpuszczenie grzechów, które popełnili na tym świecie. I oni pomogą ci stamtąd. Komunikuj się z młodzieżą — i sam młodszy będziesz. Nie osądzaj ich, a rozumiej. Nie pouczaj, a nauczaj, kiedy masz czego… Gdyby to była moja wola, do rządzenia dopuszczałbym tylko młodych. Za nimi i starym żyłoby się lżej.
* * * Od błędu i nieszczęścia zawsze ostrzeże cię coś lub ktoś. Tylko umiej to rozpoznać i nie wyśmiewaj. Trzymaj buzię na kłódkę. Nie chwal się sukcesami. Nigdy i nikomu nie mów o poważnych planach głos-
Traducción automática
Jewhen BUKET, zdjęcia Ołeksandra ŁYTWYNENKA Czy płynie w moich żyłach buntownicza hajdamacka krew? Dokładnie nie wiem, wszak nie zachowały się przekazy o udziale moich bezpośrednich przodków w Koliszczyźnie. Chociaż wiem, że już trzy stulecia mój ród żyje we wsi Hruzke na Kijowszczyźnie, a w 1772 roku, cztery lata po zakończeniu słynnego powstania, opiewanego przez Tarasa Hryhorowycza Szewczenkę, dziedzic Harlinski prosił Kodeńską komisję sądową, aby nie karać za masowy udział w Koliszczyźnie mieszkańców Hruzke, „bo nie będzie komu uprawiać ziemi”. Pochodzącym z mojej rodzinnej wsi był słynny hajdamacki watażka Iwan Bondarenko. Dzisiaj ja tak samo, jak i on, „przyjechałem do Hruzke, do matki w gości” i piszę te słowa. W 1768 roku, właśnie w samym rozkwicie powstania, moją wieś chcieli spalić moskiewscy huzarzy, ale hajdamacy odparli atak i zniszczyli wrogów w lesie, który od dawna nazywa się „Obidne”. Pamięć o tym wydarzeniu współmieszkańcy do dziś przechowują w pieśniach, a oprócz tego starają się w inny sposób uczcić najwybitniejszego człowieka, urodzonego tutaj, „między jarami głębokimi”. Od 2004 roku we wsi działa organizacja społeczna „Hruzeckie Ziemiaństwo imienia Iwana Bondarenki”, a od 2009 roku w każdą czwartą sobotę września rozgrywany jest puchar piłkarski imienia słynnego współmieszkańca. Nie tylko mieszkańcy Hruzke, ale i mieszkańcy prawie wszystkich wsi na terytorium współczesnego rejonu makarowskiego podczas Koliszczyzny byli w kilkutysięcznym hajdamackim wojsku 22-letniego pułkownika Bondarenki. Ale podczas święta parafialnego w Makarowie, w przeddzień ataku na jedną z największych twierdz Polesia Kijowskiego — Czarnobyl, watażkę schwytali zdrajcy — kornińscy kozacy nadworni na czele z Danyłem Szczerbyną, przekupieni przez Polaków. Dlatego nie jest przypadkiem, że właśnie tutaj, w Makarowie, obecnym centrum rejonowym, 27 maja odbyło się nagrodzenie zwycięzców konkursu literackiego z okazji 265. rocznicy urodzin hajdamackiego watażki Iwana Bondarenki. Przeprowadzenie konkursu jeszcze na początku lutego zainicjowały Kijowska obwodowa organizacja Narodowego związku krajoznawców Ukrainy, kijowskie obwodowe zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Ogólnoukraiński tygodnik kulturologiczny „Słowo Proświty”, Makarowski rejonowy ośrodek twórczości dzieci i młodzieży imienia Danyła Tuptała oraz gazeta rejonowa „Makarowskie Wiści”. Do 1 maja komitet organizacyjny przyjmował prace na adresy pocztowe organizatorów oraz skrzynkę elektroniczną. Zważywszy na trudny temat, który wymagał nie tylko talentu pisarskiego, ale i zbadania losów mało znanej postaci historycznej, na konkurs wpłynęło tylko 17 prac. Jury, któremu przewodniczyła redaktor naczelna tygodnika „Słowo Proświty”, laureatka Narodowej nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Lubow Hołota, wyłoniło zwycięzców. Zostali nimi: Pasza Gran ze wsi Leonówka rejonu makarowskiego (I miejsce), żytomierzanin, student drugiego roku Kijowskiego narodowego uniwersytetu im. T. Szewczenki Serhij Czapla (II miejsce), Ołena Szczerbij, uczennica 10 klasy ze wsi Sytniaky rejonu makarowskiego (III miejsce). Jury wyróżniło także nagrodami zachęcającymi Aję Stecenko i Irynę Palamar ze wsi Hruzke, Oksanę Fiłatenko ze wsi Koroliwka rejonu makarowskiego oraz Juliję Bojko (Diaczyszczenko) z miasta Biała Cerkiew. Z ich pracami możecie zapoznać się na naszej stronie internetowej. Co ciekawe, dzięki tygodnikowi „Słowo Proświty” konkurs stał się prawdziwie ogólnoukraińskim. Bowiem oprócz Kijowszczyzny, wzięli w nim udział mieszkańcy Autonomicznej Republiki Krymu, Charkowa, obwodów donieckiego, żytomierskiego, ługańskiego, rówieńskiego. Na uroczyste wspólne posiedzenie studia literackiego „Suzirja”, klubu krajoznawczego „Poszuk” i koła etnograficznego „Dywokraj”, poświęcone ogłoszeniu wyników konkursu literackiego z okazji 265. rocznicy urodzin hajdamackiego watażki Iwana Bondarenki, w Ośrodku twórczości dzieci i młodzieży im. Danyła Tuptała zebrali się zaproszeni uczestnicy konkursu, uczniowie szkół, przedstawiciele społeczności Makarowszczyzny, a także goście. Jeszcze przed rozpoczęciem wszyscy chętni mieli możliwość obejrzeć ekspozycję muzeum Świętego Dymitra z Rostowa, które znajduje się w ośrodku twórczości. Posiedzenie rozpoczęło się „Modlitwą do Świętego Dymitra za Makarów”, którą wykonała Natalija Syłakowa. Wiersze uczestników konkursu Iryny Palamar i Paszy Gran czytali wychowankowie koła „Dywokraj” — uczniowie drugiej klasy, prawdziwą kozacką pieśń podarował bandurzysta Ołeksandr Tretiak — uczestnik znanego zespołu „Kozackie źródła”. Członkowie Narodowego związku krajoznawców Ukrainy Ihor Hodenkow — dyrektor Ośrodka twórczości dzieci i młodzieży im. Danyła Tuptała, Dina Netreba — kierownik klubu „Poszuk” i Petro Sucheńko — redaktor naczelny gazety „Makarowskie Wiści” otrzymali podziękowania od przewodniczącego NSKU, akademika NAN Ukrainy, Bohatera Ukrainy Petra Trońki. Dyplomy i prezenty — książki od Centrum wydawniczego „Proświta” oraz nagrody pieniężne od związku krajoznawców zwycięzcom konkursu wręczyła przewodnicząca jury Lubow Hołota. A prowadzący wydarzenie Ihor Hodenkow wręczył legitymacje członkowskie WGO „Kongres literatów Ukrainy” Paszy Gran, Hałynie Herasymenko i Switłanie Chodakiwskiej. Zwycięzców, uczestników i organizatorów konkursu powitał także zastępca przewodniczącego rady osiedla Makarów Wołodymyr Krupoderia. Wyróżnił on Ośrodek twórczości dzieci i młodzieży im. Danyła Tuptała dyplomem rady osiedla Makarów za organizację i przeprowadzenie konkursu. Pozytywne emocje przepełniały wszystkich obecnych. Duch hajdamackiej walki o prawdę i wolność zadziwiająco wpłynął na każdego uczestnika posiedzenia w Makarowskim ośrodku twórczości. Jakie miejsce w historii Ukrainy zajmuje Koliszczyzna? Za co oddali życie dwudziestoletni watażkowie-powstańcy w dalekim XVIII wieku? Chcieli, aby Ukraińcy byli gospodarzami na swojej ziemi, aby nie było ani ucisku społecznego, ani religijnego, ani narodowego. Młodzież zawsze wierzy, że może zmienić świat. Dlatego właśnie 28-letni pułkownik Maksym Zalizniak mówił moskiewskiemu generałowi Kreczetnikowowi: „O nas jeszcze będą śpiewać pieśni!”. I miał rację! Jestem przekonany — gdyby wtedy nie było Koliszczyzny, dzisiaj nie byłoby ukraińskiego państwa. Po dwutygodniowych torturach i przesłuchaniach w Korninie Iwana Bondarenkę, zakutego w kajdany, prowadzono przez wsie i miasteczka jego niedawnej wolności do Czarnobyla. Tam, między wsiami Zalissia i Zapillia, Polacy „wyprowadzili Bondarenkę na wysoką mogiłę. Teraz patrz, Bondarenko, na swoją Ukrainę!” i publicznie go poćwiartowali. Po tym „rozleciał się Bondarenko, jak białe pierze”. Jak trafnie zauważyła w swoim wystąpieniu Lubow Hołota, właśnie w tym ostatnim wersie pieśni lud zawarł najgłębszy sens: Iwan Bondarenko i jego bracia-hajdamacy zasiali białym pierzem wśród ludu wiarę w sprawiedliwość, w możliwość przyszłego zakończenia bezprawia. Dlatego duch Koliszczyzny będzie unosił się nad Ukrainą zawsze, a zwłaszcza wtedy, gdy nowocześni „magnaci”, zapomniawszy lekcje historii, znów zechcą zaprząc w jarzmo wolny kozacki naród. Lubow Hołota i Jewhen Buket wręczają nagrodę zwyciężczyni konkursu Paszy Gran
Traducción automática
1 1 0 2 2
Traducción automática
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KV № 4066 z 02.03.2000 r.
(z dostawą i kosztami pocztowymi)
Indeks pocztowy — 30617, strona 63 w „Katalogu”
Traducción automática
Texto dañado en el reconocimiento — lea la página original
Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA
Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK
Zastępcy redaktora naczelnego
Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55
Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)
Sekretarz odpowiedzialny
Iryna SZEWCZUK
Traducción automática
Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział literatury Marija KUCZERENKO 270-55-57 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondenci Natalija ANTONIUK, Ulana WOLIKOWSKA Redaktor dyżurny Ulana WOLIKOWSKA Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301222 Nakład w czerwcu — 25 500 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powoływanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 4 820095 780016
Traducción automática