Zdjęcie: O. Łytwynenko
„SŁOŃCE — ZAWSZE NOWE!”
„PROŚWITA” W REGIONACH
Traducción automática
Ołeksandr FEDORUK
Historia ukraińskiego muzealnictwa rozpoczęła się, jak wszędzie, od prywatnych kolekcji artystycznych. Ambicje rodzinne ukraińskich rodów szlacheckich i kozackich dynastii pułkowniczych przez cały XVIII wiek przyspieszały gromadzenie wartości kulturalnych. Już wtedy powstawały galerie sztuki, biblioteki i archiwa znanych na Ukrainie kozacko-magnackich rodzin Wschodniej i Centralnej Ukrainy (Kocubejów, Halaganów, Miloradowyczów, Małkowyczów, Sulimów, Poletyków), a także Podola, Wołynia i Galicji. W tych majątkach gromadzono rodzinne portrety i obrazy europejskich mistrzów. Podstawy działalności muzealnej zostały jednak położone w XIX wieku. Historia kultury ukraińskiej pozostawiła szereg błyskotliwych nazwisk, które sprzyjały rozwojowi kolekcjonerstwa, mecenatu i przyspieszały tworzenie muzeów: Wasyl Tarnawski w Czernihowie, Dmytro Jawornycki i Ołeksandr Pol w Katerynosławiu, Kateryna Skarżyńska w Połtawie, rodziny Terszczenków i Chanenków w Kijowie — wszyscy wymienieni i wielu innych żyło myślą o potrzebie otwarcia muzeów. Faktycznie działalność rodziny Terszczenków oraz małżeństwa Bohdana i Warwary Chanenków położyła podwaliny pod kijowskie państwowe muzea. A szlachetne inicjatywy metropolity Andrzeja Szeptyckiego doprowadziły do utworzenia we Lwowie narodowego muzeum sztuki. Pod koniec XIX wieku, w 1899 roku, poza Kijowem otwarto muzeum w Odessie. Ten ekskurs historyczny jest niezbędny do zrozumienia, że XIX wiek sprzyjał tworzeniu zbiorów muzealnych. Jednak w XX wieku los historyczny rozporządził inaczej. Już podczas I wojny światowej na Ukrainie dokonano wielkich grabieży wartości kulturalnych. Listy strat opublikowano jeszcze w latach 20. XX wieku. Straszliwych strat muzea Ukrainy doznały podczas bolszewickiego przewrotu w 1917 roku. Tragiczny okazał się los ukraińskiej kultury, gdy wojska bolszewickie wywiozły bezcenne skarby. Zniszczono dosłownie wszystkie prywatne kolekcje, część z nich zasiliła magazyny państwowych muzeów, a wiele po prostu zniknęło, zostało ograbione. Kolejne lata i dziesięciolecia również naznaczone były ogromnymi stratami. Walka ateistów z religią doprowadziła do tego, że niemal wszystkie klasztory i cerkwie zostały zamknięte, a dawne ukraińskie mozaiki, freski, ikony, dawne rękopiśmienne i drukowane księgi były niszczone lub wywożone poza granice Ukrainy. W latach 30.–70. XX wieku pomieszczenia o charakterze sakralnym (cerkwie, kościoły, budynki klasztorne) często oficjalnie przekazywano pod budynki gospodarcze, a także nierzadko pod pomieszczenia muzealne. W ten sposób obiekty kultu przekształcano w instytucje muzealne, wbrew logice i zdrowemu rozsądkowi, a wartości kulturalne, z reguły, wywożono do Rosji. Ogromnych strat ukraińskiej kulturze przysporzyła II wojna światowa: zlikwidowano wiele katalogów wartości kulturalnych, opisów i dokumentów z czasów przedwojennych, a zagrabione zabytki kultury Niemcy wywozili na Zachód. Ale pilne były również okoliczności ewakuacji wartości kulturalnych z Ukrainy do wschodnich regionów Związku Radzieckiego. Kierując przez lata Narodową komisją ds. zwrotu na Ukrainę wartości kulturalnych, uznałem za konieczne zbadanie skali strat, skierowałem uwagę uczonych na działalność Radzieckiej Administracji Wojskowej w Niemczech oraz na potrzebę zwrotu wykrytych obiektów kultury, które wywieziono do Rosji. Nadal nie dysponujemy informacją, ile wartości artystycznych, które w czasie wojny znajdowały się na radzieckim tyłach, nie wróciło do ukraińskich muzeów. A te straty są dość odczuwalne! W swoim czasie wydaliśmy naukowe opracowanie o kolekcjach archeologicznych Ukrainy, które znalazły się w muzeach Rosji. Obserwacje naukowe dowiodły, że kolekcje archeologiczne wywożono od 1763 do 1989 roku. Zebrane fakty dały pełny obraz wywiezionych 800 kolekcji, które obecnie znajdują się w Państwowym Ermitażu, Państwowym Muzeum Historycznym Rosji, różnych instytucjach Akademii Nauk i uniwersytetach. Kolekcje te należą do zabytków epoki scytyjsko-antycznej, zabytków północnego Nadczarnomorza, dawnej ukraińskiej i średniowiecznej archeologii. Mimo wymienionych historycznie obiektywnych okoliczności, które doprowadziły na Ukrainie do masowych strat, w muzeach przechowywana jest ogromna liczba eksponatów o znaczeniu ogólnoświatowym. Według danych oficjalnych, obecnie na Ukrainie funkcjonuje 400 państwowych i komunalnych muzeów, w których magazynach przechowuje się ponad 11 milionów zabytków. Perłami o znaczeniu światowym stały się ikony syjamskie, włoskie proto-renesansowe i renesansowe malarstwo, dzieła wielu mistrzów sztuki europejskiej wszystkich okresów i epok, zabytki kultury orientalnej. Dumą wielu muzeów, zwłaszcza Odeskiego Muzeum Archeologicznego, stały się liczne obiekty kultury antycznej, zwłaszcza z Olbii, Pantykapejonu, Niniwy, Chersonezu, Bosporu — dawnych starożytnych polis nadczarnomorskich. Ukraińscy artyści wpłynęli na rozwój światowej awangardy. Kolekcje artystów-awangardystów na Ukrainie w czasach radzieckich niszczono w muzeach. O tym również opublikowaliśmy artykuł. Ceną
Zakończenie na s. 13
BIBLIOTEKA ANTONOWYCZÓW W MOHYLJANCI
NASZ NIEPRZEWYCIĘŻONY SERHIJ WYNOHRADSKI
Dobrowolne ofiary „Na Kobzarewą Cerkiew”: Międzynarodowa Fundacja Charytatywna „Ukraińska Rodyna”, rachunek nr 26045200145101 w Podilskiej filii AKB „Kijów”, kod MFO 320401, kod ZKPO 21709106
ŁĄCZNIE NA RACHUNKU CERKWI TARASOWEJ — 816 943 hrywien 00 kopiejek
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
rozwoju społeczno-gospodarczego przyszłej niepodległej Ukrainy” — podkreślono w Apelu UNP. Ukraińska Partia Ludowa zwróciła się do wszystkich sił politycznych z apelem, by „przede wszystkim pamiętać o tym, że siły polityczne (bez względu na to, jakich poglądów ideologicznych by się trzymały) powinny stać na straży interesów państwa ukraińskiego i jego narodu”, i proponuje „naśladować doświadczenie naszych bohaterskich poprzedników”.
Służba prasowa Bloku „Ruch” Ukraińska Prawica
Traducción automática
„Skorzystać z doświadczeń założycieli Ukraińskiej Głównej Rady Wyzwoleńczej” – zaapelowała do ukraińskich sił politycznych o różnych orientacjach ideologicznych w dniu 63. rocznicy powstania UGWR Ukraińska Partia Ludowa.
Od 11 do 15 lipca 1944 roku we wsi Niedilne na Samborszczyźnie, pod ochroną UPA, odbyły się zjazd założycielski UGWR, który zapoczątkował proces tworzenia jednolitego organu kierowniczego zbrojnego ruchu wyzwoleńczego narodu ukraińskiego. UGWR
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
zjednoczyła przedstawicieli różnych nurtów politycznych, doszło do jedności ludzi, dla których najważniejsza jest niepodległość Ukrainy. Utworzenie takiej struktury poparło najwyższe kierownictwo OUN i UPA, mimo że wśród założycieli rady przedstawiciele nacjonalistów byli w mniejszości. „UHWR uchwaliła szereg ważnych dokumentów, które pozwoliły mówić o walce Ukraińców jako o ogólnonarodowym ruchu wyzwoleńczym narodu nie tylko na poziomie lokalnym, ale i międzynarodowym. W rezultacie rządy obcych państw oraz przedstawiciele koalicyjnych sił we Włoszech prowadzili rozmowy z emisariuszami UHWR jak z przedstawicielami niepodległego państwa. Faktycznie stworzono główne programowe podstawy budowy niepodległego państwa — strategię demokratycznego rozwoju politycznego,
Traducción automática
Julia Tymoszenko dementuje twierdzenia rządu, jakoby państwo nie miało pieniędzy na wykonanie wyroku Sądu Konstytucyjnego, który przywrócił ulgi wielu kategoriom obywateli. „Ten rząd dla ludzi zawsze nie ma pieniędzy. To już absolutnie znana prawda” – powiedziała J. Tymoszenko. Na pytanie o pieniądze liderka BJuT odpowiedziała: „Wiem, skąd wziąć pieniądze, ponieważ kiedy byłam premierem – w półtora miesiąca zwiększyliśmy budżet o 70% poprzez zamknięcie szarych stref. Ale obecny rząd, biorąc pod uwagę, że jednoznacznie jest szarą strefą w naszym kraju, nie będzie w stanie tego zrobić”. Julia Tymoszenko wezwała ludzi do przychodzenia do biur partii „Wszechukraińskie Zjednoczenie »Batkiwszczyna«”, do punktów przyjęć interesantów BJuT lub kontaktowania się pod numerem telefonu 8-800-50-40-400 w celu uzyskania pomocy adwokackiej w odzyskaniu swoich ulg. „Stajemy się waszymi wiernymi sojusznikami w tym, że Sąd Konstytucyjny przywrócił ulgi, a my pomożemy wam to zrealizować w prawdziwym życiu” – oświadczyła liderka BJuT. „Postaramy się, aby przez te 2 miesiące, póki rząd Janukowycza jeszcze pracuje, ludzie otrzymali maksimum. Ale od 30 września, jestem przekonana, nasza drużyna dojdzie do władzy i bez żadnych sądów wykonamy wyrok Sądu Konstytucyjnego” – podkreśliła Tymoszenko. Biuro prasowe BJuT. Przez dziesięciolecia z rzędu, od 1947 roku i niemal do samej śmierci, Kowpak niezmiennie zajmował fotel zastępcy Przewodniczącego Prezydium. Przed wojną Kowpak kierował miejskim komitetem wykonawczym w małym, starodawnym miasteczku Putywl na Sumszczyźnie. Pewnego wieczoru naczelnik miejscowego NKWD ostrzegł Kowpaka, że w nocy mają go aresztować. Kowpak włożył żywność do torby i zniknął. Choć jak go szukali, nie znaleźli. A poszedł on do tego samego legendarnego lasu spadszczańskiego, gdzie kilka lat później zacznie partyzantkę, gdzie zrodzi się jądro jego przyszłego zgrupowania. Kowpak w tych lasach miał kumę. Na chutorze, zagubionym w gęstwinie, u kumy przeczekał „jeżowszczyznę”, by powrócić. I jakby nic się nie stało, usiadł w swoim własnym, nie zajętym fotelu burmistrza. Tak oto jeszcze przed wojną trochę popartyzantował. Ale najważniejsze – ocalał.
Traducción automática
„Sprawa Zełeniaka w Rosji świadczy o wznowieniu procesów przeciwko dysydentom, które zapoczątkowano jeszcze za władzy radzieckiej” — oświadczył przedstawiciel Bloku „Ruch-Ukraińska Prawica” z Ukraińskiej Partii Ludowej, Stepan Chmara. W ten sposób polityk skomentował przebieg procesu sądowego w Nowosybirsku przeciwko etnicznemu Ukraińcowi Tarasowi Zełeniakowi, którego za komentarze do wydarzeń politycznych na Ukrainie i w Rosji na rosyjskojęzycznym forum ukraińskiej strony www.proua.com oskarża się o poniżanie godności narodowej Rosjan, a także o twierdzenie o „wyższości narodu ukraińskiego nad rosyjskim”. „Ta sprawa zbiega się z procesami dysydenckimi, które kwalifikowano z artykułu 190 KK RFSRR: „Rozpowszechnianie świadomie fałszywych sądów, które szkalują radziecki ustrój państwowy i społeczny” — komentuje sytuację Chmara. — Na podstawie tego artykułu dysydentów skazywano na więzienie, przymusowe leczenie w zakładach psychiatrycznych lub wysyłano z kraju. W ten sposób władza radziecka próbowała zastraszyć tych, którzy mieli osobiste zdanie, odmienne od oficjalnego. …Sprawa Zełeniaka po raz kolejny potwierdza, że w Rosji przejawia się coraz więcej oznak radzieckiego totalitaryzmu, — oburzający jest sam fakt naruszenia prawa do życia prywatnego bez decyzji sądu ze strony służb specjalnych Rosji”. Jak zauważa Chmara, „rosyjska prokuratura, strasznie zaniepokojona zniewagami wobec Rosjan na ukraińskich forach, z niewiadomych przyczyn nie zauważa grubych zniewag ze strony oficjalnych osób oraz rosyjskich mediów pod adresem Ukraińców, Gruzinów, Czeczenów i przedstawicieli innych narodów”. „W Rosji obserwuje się obecnie coraz większe przejawy ksenofobii i w tym kontekście należy rozpatrywać sprawę Zełeniaka” — uważa Stepan Chmara. „Jeśli wychodzić z logiki „sprawy Zełeniaka”, to rosyjska prokuratura powinna przede wszystkim zająć się dziennikarzem Leontiewem, deputowanymi Dumy Państwowej Zatulinem i Żyrynowskim, którzy celowo rozniecają waśnie narodowościowe” — podkreśla polityk. Fakt, że tego nie robią, świadczy: „Dzisiejsza Rosja to nieco zmieniona kopia ZSRR, gdzie organy ścigania zawsze służyły reżimowi w celu ustanowienia kontroli nad każdym obywatelem z osobna”. „Zadaniem Ukrainy i społeczności międzynarodowej jest wywieranie nacisku na rosyjskie kierownictwo, domagając się demokratycznych zmian” — podsumował Chmara. Biuro Prasowe UPL. ...zdaniem jego, „powstała paradoksalna sytuacja, kiedy struktury rządowe i organy ścigania, które mają wykorzeniać korupcję, same są nią przesiąknięte”. „Główną przyczyną wzrostu korupcji na Ukrainie, w odróżnieniu od innych krajów byłego obozu socjalistycznego, jest brak ustawy o lustracji. Właśnie za pomocą takiej ustawy kraje te usunęły od władzy komunistyczną skorumpowaną nomenklaturę i dzisiaj rozwijają się w szybkim tempie w składzie UE i NATO. A Ukraina wlecze się w ogonie Rosji” — podsumował polityk. Biuro Prasowe UPL. Rosjanie stanowili nieproporcjonalnie duży udział — 37%. W niektórych sowieckich pracach twierdzono, że liczba czerwonych partyzantów na Ukrainie sięgała 250 czy nawet 500 tysięcy, a inne podają liczbę około 50 tysięcy. Zachodni specjaliści trzymają się tej ostatniej liczby. W każdym razie przedstawienie ruchu partyzanckiego jako masowej patriotycznej walki narodu ukraińskiego przeciwko Niemcom nie odpowiada rzeczywistości. Podczas wojny ogromna część ludności Ukrainy pozostawała neutralna, bardziej dbając o to, by jakoś przeżyć. Kowpak był Ukraińcem unikalnym. Dwa Krzyże św. Jerzego za „wiarę, cara i Ojczyznę” oraz dwa medale św. Jerzego wręczał mu osobiście Mikołaj II. A dwiema Złotymi Gwiazdami Bohatera Związku Radzieckiego — wraz z dwoma orderami Lenina — nagradzał Stalin. W Radzie Najwyższej USRR przez dwie dekady
Traducción automática
„Wyniki badań socjologicznych potwierdzają niezwykle smutną tendencję — przekształcanie się demokratycznej Ukrainy w plutokratyczną, z oligarchami i skorumpowaną biurokracją na czele” — oświadczył przedstawiciel Bloku „Ruch-Ukraińska Prawica” z Ukraińskiej Partii Ludowej Wasyl Czerwonij. Tak polityk skomentował wyniki badania socjologicznego Fundacji „Demokratyczne Inicjatywy” oraz firmy „Ukrainian Sociology Service”, zgodnie z którymi 73% Ukraińców uważa poziom korupcji w państwie za wysoki lub bardzo wysoki. Socjologowie twierdzą, że wskaźniki te są najgorsze w całej historii niepodległej Ukrainy. Zdaniem Czerwonija takie wyniki wynikają z tego, że „praktycznie każdy Ukrainiec codziennie odczuwa na sobie poziom ukraińskiej korupcji w miejskich i centralnych organach zarządzania, placówkach oświaty, medycyny, w organach ścigania itp. …Sytuację może zmienić jedynie dojście do władzy sił demokratycznych, które mają na celu totalną reformę systemu władzy, w tym organów ścigania”. Obecnie, licząc na sztab dobrze wyszkolonych oficerów i dostawy broni, które szły przez tajne lotniska, stworzył wojsko liczące kilka tysięcy bojowników. Latem 1943 r. Kowpak rozpoczął wielki rajd w Karpaty. Operacja ta nie wykonała swojego głównego zadania wojskowego — zniszczenia przemysłu naftowego na Przedkarpaciu, a większa część jego zgrupowania zginęła. Jednak rajd ten wywarł znaczne wrażenie psychologiczne i polityczne. Swego czasu wiele pisano o tym, że komunistyczne podziemie na Ukrainie było masowym, międzynarodowym ruchem przedstawicieli 62 narodowości. Ale według oficjalnych danych Ukraińców w szeregach czerwonych partyzantów było nieproporcjonalnie mało. Stanowiąc prawie 80% populacji, Ukraińcy jednak stanowili 46% bojowników pięciu największych zgrupowań radzieckich partyzantów na Ukrainie (i tylko jedną trzecią zgrupowania Kowpaka).
Traducción automática
Rubrykę prowadzi Jurij Szapował, doktor nauk historycznych, profesor. Sydorowi Artemowyczowi Kowpakowi, dwukrotnemu Bohaterowi Związku Sowieckiego, stuknęło 120 lat. Urodził się na Połtawszczyźnie w 1887 roku, a z życia odszedł w grudniu 1967 roku. W czerwcu 1942 roku utworzono Ukraińskie Dowództwo Partyzanckie na czele z wysokim rangą oficerem NKWD Tymofijem Strokaczem. W Ukrainie jednak sowieccy partyzanci pod względem swojego znaczenia nigdy nie dorównali tym z Białorusi. Znaczna część otwartych terenów Ukrainy nie była zdatna do prowadzenia wojny partyzanckiej. A w Zachodniej Ukrainie, gdzie mocno zakorzeniła się OUN, czerwoni partyzanci nie mieli poparcia ludności. Dlatego większość ich operacji ograniczała się do części Wołynia i Polesia. Do najsłynniejszych dowódców partyzanckich należeli Sydir Kowpak, Ołeksandr Saburow oraz Petro Werszyhora. Kowpak zakotwiczył na Polesiu na początku 1943 roku. Opierając
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
stosunku. Zaśpiewali i zatańczyli… 9 milionów!!! Kiedy działacze Proświty oburzyli się, przebiegli kierownicy, rozdzielający państwową subwencję, postanowili im „dokuczyć”. Ogłosili konkurs wśród 16 książek przedstawionych do druku, połączyli z konkursem dziennikarzy „Złote Pióro Ukrainy” i dwie prace, moją i T. Diaczenko, zszyli w jeden zbiór, którego koszt wyniósł aż 29 hrywien. Kiedy zapoznałem się z tym dziełem, pociemniało mi w oczach. Drukowano je w jednym z wydawnictw Sewastopola, gdzie brakuje specjalistów znających język ukraiński. Od razu, na pierwszej stronie, rzuca się w oczy typowo rosyjski błąd w słowie „kращій”. Egzemplarz nie ma danych wyjściowych o autorach, redaktorach, korektorach, którzy uczestniczyli w przygotowaniu wydania, jego numeru, nakładu, daty, znaku praw autorskich. Jak w tym przysłowiu: „Masz, nieboże, co nam nie gorsze…” Żeby progi nie były obijane i usta zatkane. Bardzo przykre, że inne ukraińskie organizacje społeczne jedynie obserwowały, jak zakończy się ten benefis. Dopiero przewodnicząca miejscowego oddziału „Związku Ukrainek” Bohdana Procak pod koniec roku zadzwoniła i poinformowała, że noworoczne przedstawienia w Centrum Kultury i Sztuki odbywają się za pieniądze z subwencji w języku rosyjskim. Okazało się, że „Noworoczna bajka” w wykonaniu kijowskich aktorów była prowadzona w języku ukraińskim, a obok, w foyer, pokazywano w języku rosyjskim „Noworoczną atrakcję”, zorganizowaną przez miejscowych artystów. I wasze, i nasze… grosz w grosz!
Konferencja zjednoczenia „Proświt” 26 grudnia 2006 roku potępiła działania władz sewastopolskich. Uchwały i wystąpienia uczestników konferencji drukowano w „Dzwonie Sewastopola”, a wnioski o udzielenie informacji o wykorzystaniu środków kierowano do miejskiego Zarządu Kultury i Turystyki. Odpowiedź była niezadowalająca. Projekty, które przewidywały upowszechnianie języka ukraińskiego wśród przewodników turystycznych i bibliotekarzy, pozostały niezrealizowane. Dlatego „zaoszczędzono” 2,3 miliona subwencji, które w końcu 2006 roku podlegały zwrotowi do budżetu państwa, lecz styczniową decyzją rady miejskiej przeznaczono je na inny cel, i po raz kolejny ucierpiała ukraińska kultura. Nasuwa się wiele pytań o wrogi stosunek urzędników sewastopolskich do narodowej polityki językowej państwa, a przede wszystkim do organizatora tej antyukraińskiej akcji, czciciela fałszywego ukraińsko-rosyjskiego „tandemu”, pierwszego zastępcy przewodniczącego miejskiej administracji, profesora Kazarina. Przypominam sobie, że jeszcze w lutym 2006 roku na Głównym Zebraniu KUN, odbywającym się w Kijowie, padła informacja o możliwym mianowaniu prorosyjskiej kandydatury Kazarina pierwszym zastępcą przewodniczącego administracji sewastopolskiej, i zabrzmiał protest. Tego samego dnia przewodniczący Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów, poseł Ołeksij Iwczenko, zwrócił się do Sekretariatu Prezydenta Ukrainy z propozycją, by nie mianować Kazarina. Jednak porozumienia między Prezydentem a koalicją rządzącą wzięły górę. Jak mówił L. Krawczuk: „teraz mamy to, co mamy…” Sewastopolscy działacze Proświty mają nadzieję, że Sekretariat Prezydenta Ukrainy wyjaśni, na jakie szkody dla ukraińskiej kultury w Sewastopolu wydatkowano środki, i w końcu postawi kropkę nad „I” oraz kreskę na „K…”
GORĄCY TEMAT
Traducción automática
Wołodymyr PROCENKO, korespondent specjalny „Słowa Proświty”
LIST CZWARTY
NA TOBIE, NIEBOŻE, ŠCHO NAM NIEHOŻE — Budżet państwa na 2006 rok przewidywał subwencję na rozwój i wspieranie języka i kultury ukraińskiej w Sewastopolu we wszystkich sferach życia. Na początku 2006 roku komisja ds. humanitarnych i społecznych Rady Miejskiej Sewastopola rozpoczęła przygotowania projektu decyzji o wykorzystaniu środków i nawet zorganizowała publiczne dyskusje na temat: „Środki subwencji przeznaczyć na remont placówek kultury miasta i rozwój języka i kultury rosyjskiej”. To zaniepokoiło sewastopolskich Ukraińców. Na posiedzeniu miejskiej „Prosvity” 25 stycznia 2006 roku z udziałem 37 członków Proświty jednogłośnie przyjęto apel do Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki i Premiera Ukrainy Jurija Jechanurowa w sprawie racjonalnego wykorzystania subwencji oraz zakazu tego, by prorosyjskie władze miejskie zniekształcały ten ukraiński projekt. Oto pełny tekst jednego z listów:
Do Gabinetu Ministrów Ukrainy
Szczerze dziękujemy Premierowi Ukrainy Jurijowi Jechanurowi i wszystkim patriotom Ukrainy za przydzielenie subwencji na rozwój i wspieranie języka i kultury ukraińskiej w m. Sewastopolu. Prosimy o ustanowienie kontroli nad wykorzystaniem środków. Rada miejska oraz niektórzy kierownicy zakładów Zarządu Kultury proponują skierować środki na remonty pomieszczeń, zakup komputerów, rozwój języka i kultury rosyjskiej. My, członkowie Proświty w mieście, proponujemy projekt, który da impuls do dalszego rozwoju kultury ukraińskiej na długie lata: utworzenie Muzeum Etnografii Ukraińskiej z ukraińską biblioteką. Członkowie Proświty zebrali unikalną bibliotekę na 7000 książek, materiały z życia i twórczości wybitnych pisarzy miasta, historyczne eksponaty ludowej twórczości i obyczaju. Prosimy Państwa o pozytywne rozpatrzenie naszego apelu i zezwolenie na przeznaczenie części środków na zakup budynku muzeum. Odpowiedź prosimy kierować na adres: ul. Gogola 59, m. Sewastopol, 99007.
Członkowie Proświty ucieszyli się, gdy pojawiła się Uchwała Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 469 z 10 lutego 2006 roku, którą przyjęto do wykonania ten artykuł budżetu na wysokim szczeblu, a środki przekazano wykonawcy — Ministerstwu Kultury i Turystyki Ukrainy. Rozpoczęła się aktywna dyskusja o działaniach i propozycjach racjonalnego wykorzystania środków. Dwukrotnie na swoich zebraniach (26 kwietnia i 3 maja 2006 roku) „Proświta” podejmowała w tej sprawie decyzje zbiorowe, które przesłała do Zarządu Kultury i Turystyki. Stosunek administracji miasta do propozycji był negatywny, dlatego członkowie Proświty skierowali list do przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki Pawła Movczana:
Szanowny Pawle Michajłowiczu! Prosimy Pana o zwrócenie się z prośbą do Ministerstwa Kultury i Turystyki Ukrainy i zaproponowanie przewidzenia w kosztorysie wykorzystania subwencji budżetu państwa w kwocie 9 000 000 hrywien na rozwój i wspieranie języka ukraińskiego
ської kultury w m. Sewastopolu dla prydbannia budynku miskiy „Prosvity” z peredachею na balans WUT dlia rozmishchennia Muzeiu ukrainskoi etnohrafii, ukrainskoi biblioteky „Prosvity” ta Tsentru narodnoi tvorchosti. Nasha biblioteka narakhovuie ponad 7000 unikalnykh knyzhok, zibranykh vid metsenativ. Pry „Prosviti” na hromadskykh zasadakh pratsiuie dytiachyi dramatychnyi hurt „Chervona kalyna” (kerivnyk O. Khyzhyna), dytiacha literaturna studiia yunykh poetiv „Dzvonyk” (kerivnyk V. Protsenko), khudozhni kolektyvy (kerivnyky V. Kovalchuk, T. Petryk, T. Maslova). Vodnochas nadsylaiu kopiu na…
...ego zwrócenia się do prokuratury w celu zaskarżenia bezprawnej decyzji rady miejskiej. Załączniki: na 5 arkuszach. Dopiero po tym liście władze Sewastopola rzekomo zaczęły przysłuchiwać się opinii Ukraińców. Zgodnie z decyzją zarządu Zjednoczenia „Proświty” zainicjowano robocze spotkanie przedstawicieli władz miejskich z ukraińską społecznością w obecności zastępcy przewodniczącego administracji miejskiej D. Basiewa. Na spotkaniu naczelnik wydziału edukacji i nauki M. Czerbadżi oraz ze strony społeczności M. Własdzimirski i J. Witwicka zaczęli domagać się przerozdzielenia części subwencji wydziału nauki i edukacji na budowę kolegium, a to oznaczałoby ponowne skierowanie propozycji do ponownego zatwierdzenia przez Radę Najwyższą Ukrainy, aby zmienić artykuły budżetu. W tym czasie zmienił się rząd i ponowne rozpatrzenie tej kwestii przez prorosyjskich urzędników Janukowycza niewątpliwie uniemożliwiłoby wykorzystanie subwencji. Propozycja Własdzimirskiego i Witwickiej nie miała żadnego uzasadnienia i była prowokacyjna, ponieważ budowę ukraińskiego kolegium i przydział środków przewidywała inna uchwała Gabinetu Ministrów Ukrainy z 27 lipca 2005 roku nr 1017, która ukazała się znacznie wcześniej, a jej wykonanie zostało zablokowane (por. „SP” nr 24 z 2007). Spory, które toczyły się na spotkaniu, nie doprowadziły do wspólnego mianownika. Przedstawiciele wydziału administracji miejskiej, obecne kierowniczki Wydziału Kultury i Turystyki T. Zenina i L. Bohatyrowa na wszystkie propozycje powtarzały, że nie odpowiadają one zatwierdzonemu artykułowi budżetu. Jedną z propozycji — kupno pomieszczenia pod ukraińskie muzeum etnograficzne, którą zgłosił przewodniczący „Proświty”, rzekomo zaakceptowano, a potem odrzucono. Kilka projektów pro-
Otwarcie festiwalu filmowego „Aksamitna pora”
świtjan było takie wsparcie. Pełny wykaz propozycji działaczy Proświty zamieszczono na łamach gazety „Dzwin Sewastopola” (nr 3–5 z marca–maja 2006 roku). Proświtianie byli gotowi osobiście wziąć udział w tworzeniu dokumentalnych filmów, audycji radiowych (które, bez wątpienia, brzmiałyby w eterze do dziś), wydaniu 16 książek sewastopolskich autorów ukraińskich, wykonaniu strojów ludowych dla zespołów artystycznych, tłumaczeniu wycieczek na język ukraiński. Niemal miesiąc kierownictwo Proświty obijało progi Zarządu Kultury i w końcu zatwierdzono kosztorys na przeprowadzenie widowiska teatralnego w „Omezie” oraz wykonanie wideofilmu „Swiato Kupała”. W nagraniach wzięło udział ponad tysiąc osób. Kanał telewizyjny „Briz” Marynarki Wojennej nadał 30-minutowy wideofilm na Sewastopol i Krym. Inne prorosyjskie lokalne kanały telewizyjne odmówiły emisji wideofilmu. Proświtianie nadal nie przerywali swojej aktywności: zebrali utwory sewastopolskich literatów ukraińskich, przesłali je do stołecznego centrum wydawniczego „Proświta”, wcześniej uzgodniwszy ich druk, sporządzili kosztorysy wydawnicze i wraz z listem oraz egzemplarzami sygnalnymi zwrócili się do Zarządu Kultury i Turystyki. Zwrócenie się pozostało bez pisemnej odpowiedzi. Zastępca naczelnika Zarządu Kultury L. Bohatyrjowa odpowiedziała telefonicznie, że wszystkie książki zostały wysłane do Ministerstwa i tam zdecydują, co drukować. W tym czasie w Sewastopolu rozpoczęły się szeroko zakrojone imprezy, zaplanowane przez Ministerstwo Kultury i Turystyki Ukrainy. Na scenach miasta występowały profesjonalne zespoły z Ukrainy: Narodowy Akademicki Teatr Opery i Baletu im. S. Krusznelnyckiej, Narodowy Zespół Tańca im. Wirskiego, odbył się koncert galowy artystów Narodowego Pałacu „Ukraina”, retrospektywny festiwal kina ukraińskiego „Aksamitna pora” oraz otwarcie nieukraińskiej akcji — „Tobie, Niepodległa Ukrainо” z udziałem J. Kemerowskiego, Azizy, zespołów „Arzu” i „Kalinki”. To, co Ukraińcy Sewastopola zobaczyli i usłyszeli, nijak nie pokrywa się z granicami określonymi w Uchwale Gabinetu Ministrów: „…rozwój i wsparcie…” Zgódźcie się, że rozwijanie twórczości wymienionych zespołów było zbędne. Na swoje wsparcie oni sporo zarabiają za granicą. Do sewastopolskiej kultury ukraińskiej nie mają oni żadnego
Traducción automática
Nina HNATIUK
W gazecie „Hołos Ukrajiny” z 7 lipca bieżącego roku opublikowano projekt ustawy Ukrainy „O wprowadzeniu zmian do Konstytucji Ukrainy”, przygotowany przez przewodniczącego frakcji komunistów w Radzie Najwyższej V kadencji, P. Symonenkę. Na 8 stronach gazety zamieszczono tekst Konstytucji Ukrainy, jaką widzi jej lider komunistów. Publikacja ukazała się na prawach reklamy. Ściślej mówiąc, autoreklamy, bo wkrótce mają się odbyć wybory parlamentarne. Czym więc towarzysz Symonenko chce zwrócić na siebie uwagę, by znów wprowadzić komunistów do Rady Najwyższej? Przede wszystkim kwestią językową. W artykule 10 proponowanego projektu Konstytucji zapisano, że państwowymi językami na Ukrainie są ukraiński i rosyjski. Dalej następuje tekst obecnie obowiązującej Konstytucji, w którym mówi się, że państwo zapewnia wszechstronny rozwój i funkcjonowanie języka ukraińskiego na całym terytorium Ukrainy. Zatem o co chodzi, skoro dziś, przy jednym państwowym języku, słowa ukraińskiego prawie nie słychać, a ukraińskiej książki prawie nie widać ani na Krymie, ani w Doniecku i innych wschodnich obwodach Ukrainy? W wysokich gabinetach państwowych, a także na wyższych uczelniach, w szkołach i szkołach zawodowych, w szpitalach i w transporcie wszędzie panuje język dawnego imperium. Prawda, surżykowy, leksykalnie ubogi, lecz mimo to dążący do tego, by nazywać się wielkim językiem rosyjskim. Głęboko szanujemy język Puszkina i Tołstoja, ale przecież „język” odeskich i żmeryneckich, symferopolskich i troieszczyńskich mieszczan jest tylko z daleka podobny do tego języka, którym mówi się nad Newą czy Wołgą. Nikt nie zamierza przekreślać pragnienia wielu ludzi, by władać tym językiem i porozumiewać się nim, czytać w nim książki i gazety. Ale dlaczego ci obywatele Ukrainy, którzy uważają się za rosyjskojęzycznych, zapominają, w jakim państwie żyją? Kto jest rdzenną ludnością naszego kraju? Jeśli Rosjanie mają Rosję, to Ukraińcy mają Ukrainę, ziemię swoich przodków, historii, języka, kultury, odwiecznych tradycji. To największe bogactwo, dane nam przez samego Boga. Więc kto może pozbawić wielomilionowy Naród Ukraiński (piszę wielką literą, bo tak zapisano w obowiązującej Konstytucji) pozbawić nas tego prawa, wycierpianego przez wiele pokoleń? Dla Ukraińców kwestia języka to nie tylko wybór sposobu porozumiewania się czy przekazywania informacji. To kwestia samego życia. Bo przecież przez wieki naszemu narodowi odbierano język, a dopiero potem ziemię i życie. Bo z wieku na wiek, z epoki w epokę wbijano ludziom do głowy, że ten, kto mówi po ukraińsku, to człowiek wiejski, zastraszony, drugiej kategorii. Niestety, to przekonanie pozostaje wciąż przekonaniem wielu polityków, dziennikarzy rosyjskojęzycznych wydawnictw i stacji radiowych, którzy nie mogą pogodzić się z tym, że Ukraińcy według imperatywu T. Szewczenki: „We własnej chacie swoja prawda, i siła, i wola”. A także – swój język. Francuski filozof Charles Bernard powiedział: „Jeśli nie mówisz językiem kraju, w którym żyjesz, jesteś albo zdobywcą, albo gościem, albo nie masz rozumu”. Bardzo chciałoby się, by ci, którzy myślą tak samo jak P. Symonenko, zastanowili się nad tymi słowami. A wszyscy świadomi Ukraińcy powinni stanąć w obronie państwowości języka ukraińskiego jako bezcennego daru, narodowej świętości.
Traducción automática
Texto dañado en el reconocimiento — lea la página original
Original en ucraniano · traducción en actualización
— З якою метою ви подвiйно об’єдналися? Чи не для того, щоб легше було бити нас, чоловіків? — Створили ми Консорцiум 2001 року на основi iдеї: роль жiнок в українському суспiльствi. “Жiноча” тема лише в iдеї Консорцiуму, але займаються цим i такi громадськi органiзацiї, як, наприклад, Адаптаційний чоловiчий центр (Тернопiль), чоловiчi органiзацiї Вiнницi, Львова. Бо неможливо говорити про якусь окрему “жiночу” проблематику. Скажiмо, ми вийшли на проблему дiтей. Жiноча вона чи нi? — Як конкретно спiвпрацюєте з понад сотнею громадських органiзацiй, об’єднаних Консорцiумом? — Перше: поширення iнформацiї, що зараз дуже важливо. Друге: якщо ми маємо якийсь конкретний проект, пiдтриманий мiжнародними фондами, органiзацiями, не тримаємо цi кошти у себе, а максимально залучаємо до проекту громадськi органiзацiї. — Якi головнi напрямки робо) ти? — Їх кiлька. Жiноче лiдерство. Жiнок в Українi бiльше, жiнки добре освiченi, працьовиті, стараннi. Чому ж вони часто на других ролях? Ми вирiшили, що їм бракує знань, навичок із просування себе як лiдерiв. Почали вчити жiнок. Як вести бiзнеспереговори, як давати iнтерв’ю, виступати на конференцi- ях, iнших акцiях. Проводили тренiнги. До речi, в результатi з’являлися й новi органiзацiї, бо у жiнок виникала потреба об’єднуватися. Другий великий напрям — проблема виїзду українцiв на роботу за кордон. Дуже багато виїздить жiнок, які часто стають жертвами обману посередникiв. Найчастiше нинi говорять про сексуальне рабство жiнок. Але не менш гостра проблема, коли жiнки потрапляють просто у рабство, в нелюдськi умови життя i працi. Ми почали серйозну просвiтницьку роботу. Пояснювали жiнкам: вас може чекати за кордоном оте й оте; перш ніж їхати, ретельно все перевiрте. Ми створили навчальний фільм “Станцiя призначення — життя”. Про те, що чекає людину за кордоном, як убезпечити себе. Поширили фiльм через структури освiти. Щоб усi педагоги могли самi побачити фiльм i показати його старшокласникам, випускникам. Адже особлива група ризику —
Україна знову потрапила до лiдерів ще водному свiтовому рейтингу, яким не випадає гордитися. Мiжнародний Центр дослiдження катастроф (CRED) оприлюднив рейтинг країн-лiдерiв за кількістю жертв стихiйних лих. Так-от, за пiдсумками 2006 року Україна вийшла на невеселе 8 мiсце в цьому списковi. Це бiльш нiж дивно, адже ми живемо не в тих реґiонах планети, де лютують цунамi, тайфуни чи землетруси. Нiчого дивного, що цей список очолили країни Азiї. Землетрус в Iндонезiї забрав торiк життя 5778 людей, жертвами тайфуну на Фiлiппiнах стало 2511 осіб. А що ж за катаклiзми сталися в тихiй, спокiйнiй Українi? Виявляється, ми потрапили до списку через жертви морозiв минулої зими. Пригадуєте сильнi морози початку 2006 року? На сходi країни вони сягали 39 градусiв. Лише за офiцiйними даними Мiнохорони здоров’я, вiд холоду в Українi тодi загинула 801 особа (за неофiцiйними даними — понад тисячу). Морози, звичайно, можна вважати стихiйним лихом. Але невже в iсторiї України такими вже нечуваними є 40-градуснi морози? I чи стихiйним лихом вважати цiле вимерзаюче тієї зими мiсто Алчевськ, розташоване у начебто ж багатому, вугiльному Донбасi? Чи стихiйним лихом була смерть сотень “бомжiв” у пiдворiттях, пiдвалах, на горищах, самотнiх старих людей у холодних оселях? Це стихiйне чи, швидше, соцiальне лихо? Україна втрачає людей. Забудьмо про майже 52-мiльйонне населення на самому початку нашої незалежності. Давно вже ми йне 50-мiльйонний народ. Всi останнi роки з
“Дуже багато”, — переко) нана голова Ради Всеукраїн) ської громадської органiзацiї “Жiночий консорціум України” Наталка САМОЛЕВСЬКА. “Чоловiки можуть усе, жiн) ки — все решту”. Вже не при) гадую, кому належить цей до) тепний афоризм. Але справді, роль жiнки в суспiльствi важко переоцiнити. Особливо коли жiнки об’єд) нуються, аби гуртом вирiшу) вати численнi суспiльнi проб) леми. Чоловiчi також. І є орга) нiзацiя, яка об’єднала цi зу) силля. Очолює її молода енергiйна жiнка Наталка Са) молевська.
підростаюче поколiння. Ми відштовхувалися від таких соцiологiчних дослiджень: значна частина нашої молодi не бачить свого майбутнього в Українi. Тому прагнули розказати молодим, що може чекати їх за кордоном. Довелося звертатися до багатьох державних i громадських органiзацiй, мiжнародних також, аби мати необхiдну iнформацiю. Адже йдеться не лише про сексуальне рабство, а й загалом пiдневiльну працю, нелегальну мiґрацiю, використання людей у вiйнах, дiтей — у жебрацтвi. Або така жахлива справа, як вилучення органiв людей для трансплантацiї. — Ви сказали, що вийшли на проблеми дiтей? — Так, i дуже серйознi. Ще одним із напрямiв нашої роботи стала проблема насильства над дiтьми. Конкретнiше — сексуального. Немало його жертв — в iнтернатах. I самi вихователi не завжди вмiють працювати в такими дітьми. Ми запросили дуже квалiфiкованих психологiв, якi попрацювали з вихователями дитячих закладiв. — Це справді велике соцiаль) не лихо? — Навiть не уявляєте. Лише за офiцiйною статистикою близько 2 % дiтей в Українi стають жертвами сексуального насильства у власнiй сiм’ї: зґвалтовані батьком, вiтчимом, братом, iншими родичами. А неофіційна, реальна статистика, очевидно, ще тривожніша. Ми вийшли на вихователiв дитячих закладiв. Чуємо вiд них: “У нас є дуже неспокiйнi дiти, або навпаки — дуже закритi. Мовчать, не говорять”. А потiм з’ясувалося, що такi дi- ти — це жертви сiмейного насильства. Як правило, це дiти з вулицi, тi, що втекли з дому, потрапили в “розподiльники”, iнтернати. Найважче було, коли самi працiвники дитячих закладiв говорили: “А у нас такого явища немає”. Немає — i край! Але потім вони дякували за науку працювати з такими непростими дiтьми. Ми створили пiдручник: це 6 вiдеоурокiв, де нашi викладачi розповiдають, як працювати з такими дiтьми, вести їхню психологічну реабiлiтацiю. Досi нiхто в Українi не викладав цю нелегку тему так наочно i популярно. Спецiалiсти, якi працювали у нас по цiй програмi, i далi пiдтримують із нами контакти, консультують персонал дитячих закладiв при складних, нестандартних ситуацiях. — І про один із основних нап) рямiв дiяльностi жiночих органi) зацiй: рiвнiсть можливостей. Як жiнкам стати рiвними з чоловiка) ми? Чи, може, як чоловiкiв урiвня) ти з жiнками? Жартую, звiсно, але в гонитві за рівністю жiнки вже, часом, не обiгнали чоловiкiв? — Уточнімо: мова не про те, хто попереду чи вiдстає, а про рiвнi можливостi чоловiкiв i жiнок. Жiнок в Українi бiльше, бо чоловiки живуть менше. Це чия проблема — чоловi- ча, жiноча? А чому чоловiки живуть менше?
— Причини давно вiдомi. — Так, вiдомi. Але ось iснують жi) ночi консультацiї. А хiба ж не повиннi iснувати консультацiї з чоловiчого здоров’я? Ми придивилися до інших численних соцiальних проблем. I що виходить? Цiкава закономiрнiсть: значно вищi соцiальнi стандарти у тих державах, де жiнки широко представленi у владi. Наша мета — не просто голослiвно закликати жi- нок iти у владу. Нi, ми хочемо пере) конати i жiнок, i чоловiкiв, що жiнки у владi здатні ефективно вирiшувати соцiальнi проблеми, i чоловiчi також. — Я прочитав два свiжi ви) дання вашого Консорцiуму. В цих брошурах наводиться до) сить сумна статистика присут) ностi українок у владі. В попе) редньому парламенті жiнок було 5 %, в останньому — трохи за вi) сiм. За цим показником у Європi ми в самому хвостi статистики. Дещо краще справи на нижчих рiвнях влади, але картина теж не радує. Чому так? — Чому? Психологiя, iнерцiя мислення, розумiння. За останнi 6—7 рокiв ситуацiя потроху полiпшується саме щодо розумiння справи. Але суспiльне мислення формувалося десятки рокiв. — Як ви ламаєте цi стереоти) пи мислення? — Знову ж таки, навчанням. Торiк ми вели навчання кандидаток у депутати: вчили, як перемагати на виборах. Помiтили, що у жiнок, на жаль, бракує такого вишколу публiчної полiтичної дiяльностi. Близько 200 тренiнгiв у 18-ти областях України дали немалий ефект. Навчання пройшло близько двох тисяч жiнок. І з них 250 обрані на виборах депутатами або головами населених пунктiв. Це результат? Але цiкава статистика. На посади голiв нашi “курсантки” обиралися значно краще, нiж у депутати мiсцевих рад. Знаєте чому? Бо у ради обирають за партiйними списками. А скiльки жiнок у списках? — У партiях що — не люблять жiнок? Але ж у деяких низових організаціях вони складають добру половину членiв партiї. — А у списках стояли не в перших і не в других п’ятiрках. — А, може, ми в Українi особ) ливi, i це так треба, що жiнок ма) ло у владi? — Якщо це так добре, то чому ми так погано живемо? Якщо для свiту добре ось так, то хоч би спробуймо й ми жити так, як у свiтi.
за кермом при швидкостi 110 кiлометрiв за годину. I що мiкроавтобуси гучної марки “Мерседес” — то купленi в Нiмеччинi затяганi машини, чимало з яких — звичайнi вантажiвки, переобладнанi пiд пасажирськi авто. Це дозволено, але за певними нормами (кiлькiсть мiсць, ширина проходiв). I переробленi, i звичайнi авто повинні обов’язково пройти експертизу, щоб отримати дозвiл виїздити на дорогу. Та експертизу iгнорують. За минулий рiк у Чернiговi пройшли експертизу аж… 12 мiкроавтобусiв із тих сотень, що гасають по мiсту i до столиці. Дивна рiч: щоб поставити якийсь кiоск, треба пiдпис десятка чи й бiльше служб. Щоб виїхати на трасу з людьми — не треба нiчого. Зупинімося нарешті! Почнімо берегти людей. Бо iнодi таке враження, що людина у нас в Українi — одна з найменших матерiальних цiнностей. …Нещодавно оприлюднено ще одну статистику: зниклих людей. Вони у нас просто зникають — у результатi злочинiв чи тих таки нещасних випадкiв. Зниклi люди якийсь час рахуються в розшуку, як такі, що зникли безвісти. Так-от, за даними наших правоохоронних органiв, на початок цього року вважаються зниклими 17 тисяч людей. За минулий рiк було виявлено 10 тисяч невiдомих людських тiл. Із них 5 тисяч удалося розпiзнати, а 5 тисяч досi залишаються нерозпiзнаними. Очевидно, вони входять у той сумний список 17 тисяч наших зниклих громадян. Цiле невелике мiсто. Українцiв меншає…
Сторінку підготував Петро АНТОНЕНКО
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
Texto dañado en el reconocimiento — lea la página original
Z żalem patrzymy na malejący szereg liczb: 49, 48, 47. Wreszcie nas już nie było także 47 milionów: tę granicę przekroczyliśmy, oczywiście z góry na dół, jeszcze w zeszłym roku. Na początku tego roku w Ukrainie nas było 46 milionów 646 tysięcy. To, że w kraju śmiertelność od dawna przewyższa urodzeniowość, stwierdza się pokornie, jak daninę. Przytacza się jakieś teoretyczne rozkłady dotyczące demografii, starzenia się ludności. A dlaczego-to przemilcza się ogromny problem społeczny: w Ukrainie masa ludzi po prostu ginie! Umierają, jak się mówi, nie własną śmiercią. Prawda, mówi się też, że śmierć każdego jest „własna”. I czasem trudno odróżnić śmierć „naturalną” od „nienaturalnej”. Alkoholik, który przez 40 lat chlał wódkę i wszelkie surogaty, i w końcu umarł z organizmem rozłożonym na atomy, — to śmierć naturalna? Czy nieszczęście społeczne? A do tego jeszcze zgony ludzi. Włączcie telewizor, gdzie wiadomości często przypominają frontowe komunikaty. Otwórzcie jakąkolwiek małą gazetę rejonową, poczytajcie kronikę kryminalną: zabity, powiesił się, utopił, spalił się pijany w pożarze. Pomnóżcie to przez setki zwykłych rejonów. Dodajcie ponurą statystykę kopalń, wybuchy gazu w mieszkaniach, które rozwalają wieżowce, bezsensowne śmierci na rybach, nieszczęścia z dziećmi na lekcji albo na przerwie w szkole (!), wszelkie zatrucia na imieninach i weselach. Samobójstwa, pod względem których Ukraina też wyszła na czołowe miejsca rankingów. Prawdziwa wojna przeciwko ludziom rozgorzała na drogach. Od dawna stało się oczywiste: stan naszych dróg jest katastrofalny, a liczba pojazdów nieustannie rośnie. Ograniczyć liczbę samochodów, prawdopodobnie, nierealne, chyba że nie dopuszczać na drogę niesprawnych, „dobitych” maszyn. Drugie — wziąć się za drogi jak należy i wreszcie zaprowadzić na nich porządek. A tymczasem sądzą kierowcę marszrutki, z którą zdarzyła się w zeszłym roku jedna z najstraszniejszych katastrof na naszych drogach. Marszrutka, wiozącą zarobkowiczów do Kijowa, uderzyła w KamAZ. Zginęło 11 pasażerów. I już na pierwszych posiedzeniach sądu „wypłynęła” dziwna rzecz. Oskarżony kierowca oświadczył, że wcale nie jest winny, a za kierownicą siedział jego zmiennik, który też przeżył wypadek. Czyli śledztwo przez prawie pół roku nie ustaliło, kto prowadził pojazd? Tymczasem marszrutka Czernihów—Kijów pod Brovarami uderza w taki sam KamAZ, i wszystkich 17 pasażerów trafia do szpitala, przy czym czworo — od razu do kostnicy. I dopiero po tym w Czernihowie wybuchł prawdziwy skandal wokół tych marszrutek, którymi między stolicą a najbliższym centrum obwodowym codziennie jeżdżą setki ludzi. Wypłynęło wszystko. I to, że to — „jeden z najbardziej kryminalnych biznesów”, jak oświadczył gubernator obwodu. I pijani
Traducción automática
Nina HNATIUK
Życiowa droga tego niezwykłego człowieka nie była usłana różami. Próby losu rozpoczęły się już od pierwszego dnia — urodził się w pociągu w 1937 roku. Wielodzietną rodzinę dziadka, w której było 14 dzieci, władze radzieckie deportowały spod Nikopola do Gruzji, na budowę portu. Najstarsza córka, Maria Romanowna, kiedy wysiedlano rodzinę, właśnie nosiła go pod sercem. Mieszkali w barakach dla osób przesiedlonych, żywili się jak popadnie. I dopiero po śmierci Stalina, w 1953 roku, rodzinie pozwolono wrócić do domu. Prawda, nie wszystkim udało się postawić stopę na ukraińskiej ziemi — troje zmarło na zesłaniu, dwoje zabrała wojna. A dziadka zesłano na Kołymę. Gdzieś tam, w bezimiennej mogile, spoczywa ten ukraiński męczennik. Wrócili do domu, a ich wsi już nie ma. Tam, gdzie były pola, ulice, las, podwórka, sad, rozlało się sztuczne morze. Trzeba było mieszkać u ciotki. W Izmaile do dziś mieszkają trzy ciotki Heorhija Wołodymyrowycza. A matka, Maria Romanowna, niedawno odeszła do wieczności. 95 lat nielekkiego życia darował jej Bóg. Od dzieciństwa Heorhij Żywycia poznał cenę każdego kawałka chleba. Dlatego ukończył tylko siedmiolatkę — pracował jako cieśla. Do armii zmobilizowano go 20 maja 1956 roku. Chrzest bojowy przechodził podczas konfliktu zbrojnego na Węgrzech. Przyszło mu na własne oczy zobaczyć cały horror wojny, kiedy pod gąsienicami czołgów ginęły dzieci, snajperzy rozstrzeliwali oficerów, padali niewinni ludzie z jednej i drugiej strony. Wtedy też został ranny i on, 19-letni żołnierz Armii Radzieckiej, który na rozkaz Kremla znalazł się na Węgrzech. Później w jego losach wojskowych będzie Kosowo, Wietnam… Przebywając w grupie wojsk radzieckich w Niemczech, Heorhij Żywycia ukończy szkołę wieczorową, a z czasem wstąpi do Leningradzkiej Szkoły Artyleryjskiej, otrzyma stopień porucznika. Wytrwałość, odwaga, bystrość, dążenie do samodoskonalenia, zdolność osiągania postawionego celu — wszystkie te cechy dały możliwość oficerowi zrobić karierę służbową. W 1971 roku wstąpił do Akademii Wojskowej im. M. Frunzego, którą ukończył z wyróżnieniem. W 1978 roku z wyróżnieniem kończy Akademię Wojskową Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K. Woroszyłowa. Przyszło Heorhijowi Wołodymyrowyczowi pełnić wiele odpowiedzialnych stanowisk.
Służył w Przykarpackim Okręgu Wojskowym jako zastępca szefa sztabu. W 1982 roku Heorhija Wołodymyrowycza oddelegowano jako doradcę dowódcy okręgu wojskowego do Wietnamu, gdzie prowadzono wojnę graniczną z Chinami. Nie tylko pełnił swoją służbę, ale nauczył się języka wietnamskiego, interesował się kulturą i zwyczajami miejscowej ludności. Czyż nie tutaj po raz pierwszy ujawnił się u niego oryginalny dar artysty: wycinał z czerwonego drewna maski kozaków, postaci historycznych i wojskowych, ludowych charakterników. I kiedy wracał z Wietnamu, celnicy dziwili się: po raz pierwszy widzieli, żeby wojskowy przewoził przez granicę torbę z „drwami”. A były to kawałki czerwonego drewna, które miały stać się dziełami sztuki. Nawiasem mówiąc, niemało pięknych masek zdobi obecnie podmiejski dom Heorhija Wołodymyrowycza we wsi Nowi Bezradyczi w rejonie obuchowskim. W 1980 roku w Moskwie miał wystawę, został przyjęty do Związku Artystów ZSRR. Po powrocie z Wietnamu Heorhij Żywycia służył w Sztabie Generalnym ZSRR na różnych odpowiedzialnych stanowiskach. Zajmował się badaniami operacyjno-strategicznymi, rozbudową sił zbrojnych. I aż do jesieni 1991 roku, który okazał się przełomowym, decydującym, znaczącym w jego losie… O świcie niepodległości Ukrainy H. Żywycię oddelegowano do Kijowa, gdzie w tamtym czasie zaczęto tworzyć Siły Zbrojne Ukrainy. Przed wyjazdem minister obrony ZSRR M. Szaposznikow przeprowadził instruktaż o tym, że resorty wojskowe nowo ogłoszonych niepodległych państw powinny mieć ograniczone, czysto marionetkowe funkcje. W szczególności kierownictwo obroną cywilną i gwardią narodową. A wszystko inne planowano podporządkować Sztabowi Generalnemu Rosji. Heorhij Wołodymyrowycz pamięta tamte wrześniowe dni i noce 1991 roku w najdrobniejszych szczegółach. Wszak właśnie wtedy decydowało się nie tylko jego osobiste „być albo nie być”, ale i przyszłość państwa ukraińskiego. Na jakich zasadach tworzyć Siły Zbrojne Ukrainy? Co robić z potężnym arsenałem jądrowym? Jakie mają być stopnie wojskowe, zwroty dowódcze, mundury paradne i codzienne? Jak budować granice nowego państwa? Wszystko to omawiano, o wszystko to spierano się w wysokich gabinetach.
11 września 1991 roku odbyło się pierwsze spotkanie Heorhija Żywyci z Kostiantynem Morozowem, ministrem obrony Ukrainy. Generał Żywycia, który posiadał pełną informację dotyczącą liczby baz uzbrojenia, składów paliwa, amunicji, żywności na terytorium Ukrainy, oświadczył ministrowi obrony Ukrainy: „Wszystko, co jest rozmieszczone na terytorium Ukrainy, musi należeć do narodu ukraińskiego”. Zgodźcie się, nieoczekiwane oświadczenie z ust „moskiewskiego generała”. Morozow poinformował o tym punkcie widzenia Wasyla Durdyncia, ówczesnego przewodniczącego Komisji Rady Najwyższej Ukrainy ds. obrony. Heorhijowi Żywyci zaproponowano przejście do służby w Siłach Zbrojnych Ukrainy. Ostateczną decyzję o tym podjął po oficjalnej propozycji przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy Łeonida Krawczuka. 20 grudnia 1991 roku Heorhij Żywycia został mianowany na stanowisko pierwszego zastępcy szefa Sztabu Głównego Sił Zbrojnych Ukrainy. Trzeciego stycznia 1992 roku uroczyście składa przysięgę na wierność narodowi Ukrainy. — Jak Pan odważył się na taki krok? Wszak na ramionach — złote pagony z eseserowskimi godłami. W Moskwie — generalskie mieszkanie, pod Moskwą, w prestiżowej dzielnicy — dacza. I w paszporcie zapisano „Rosjanin”. A tutaj wszystko zaczynać od nowa… — Chyba odezwały się geny… Głos przodków. Należę do tej kategorii ludzi, którzy przyzwyczaili się wszystko robić własnymi rękami. Oto ten dom, w którym teraz rozmawiamy, zbudowałem własnymi rękami. Kiedy przeszedłem w stan spoczynku, byłem tu i cieślą, i betoniarzem, i spawaczem, elektrykiem, dekarzem. Nie tylko dom — zachciałem budować swoje niepodległe państwo. Moja cegła w budowie ukraińskiej armii — pierwsza. Heorhij Wołodymyrowycz z charakteru jest małomówny. Daje krótkie, dokładne charakterystyki politykom. Mówi o tym, że przebywał wtedy, w latach 1992—1993, między młotem a kowadłem. Moskwa ogłosiła go wrogiem — mówiąc, że zdradził przysięgę wojskową. A gorliwi ukraińscy patrioci, wśród których było niemało deputowanych Rady Najwyższej pierwszej kadencji, nazywali go „posłańcem Moskwy”. Lecz Heorhij Żywycia pracował wtedy, niczym rolnik w czasie żniw, od świtu do świtu. Razem z członkami kolegium wojskowego Ministerstwa Obrony Ukrainy opracowywał koncepcję tworzenia Sił Zbrojnych — nowe organy dowodzenia, przeprowadzenie pełnoskalowej inwentaryzacji uzbrojenia, reformowanie i tworzenie zgrupowań Sił Zbrojnych, nowy plan rozwinięcia mobilizacyjnego. Chodziło o to, by nie kopiować struktur Sił Zbrojnych byłego Związku, a wybrać stamtąd wszystko sprawdzone przez czas, jednocześnie zapożyczając najlepsze z doświadczeń europejskich. Nowa struktura przewidywała znaczne ograniczenie liczby generałów i admirałów — do 183 osób na wszystkie Siły Zbrojne. Widocznie to nie spodobało się wielu miłośnikom papach. Bo koncepcja tworzenia Sił Zbrojnych Ukrainy, zatwierdzona przez Radę Najwyższą, nie została wykonana do dziś.
Szczęśliwe małżeństwo — Hanna Czubacz i Heorhij Żywycia
Generał porucznik Żywycia z goryczą wspomina, że ówczesne kierownictwo państwa nie wykorzystało w pełni patriotycznej świadomości narodu, narodowego uniesienia. Zwłaszcza w kwestii Floty Czarnomorskiej. Podpisanie umowy o bazowaniu Floty Czarnomorskiej Rosji w Sewastopolu stało się dla niego przykrą niespodzianką. — Ja do dziś nie wiem, jak to się stało. Rosja gotowa była wtedy przebazować flotę do Noworosyjska w ciągu 2—3 lat. Tam nawet zaczęto budować nową bazę wojskowo-morską. Ale nie wyszło tak, jak planowano. Na Krymie Łeonid Krawczuk podpisał zupełnie inny tekst umowy. Nie ten, który my starannie przygotowywaliśmy i uzgadnialiśmy. Stąd też mamy tyle problemów na Krymie… Zrozumiałe, że nie przeszło to bez śladu. Żywycia nie mógł milczeć, ustąpić, pogodzić się z nieprofesjonalizmem i karierowiczostwem… Przeszedł wtedy zawał. Chroniąc oficerski honor i ludzką godność, złożył raport o dymisję. Niby niepostrzeżenie przemknęło 14 lat. Wchłonęły one w siebie niemało radosnego i bolesnego. — Co pomagało Panu wytrwać, zwyciężyć pasmo wyobcowania, zachować tego bojowego kozackiego ducha, który jest rdzeniem charakteru? Przecież nie jest łatwo bojowemu generałowi w wieku pięćdziesięciu pięciu lat pozostać poza główną sprawą, której oddano tyle lat. — Armia, służba zajmowały znaczną część mojego życia. Ale nie całą. A wytrwać, zachować siebie pomagała wiara w Ukrainę i własna słuszność. A jeszcze — moja Hannusia… Heorhij Wołodymyrowycz czule, z uśmiechem patrzy na żonę, opiekunkę, najwierniejszą przyjaciółkę Hannę Tanasiwnę... A poznali się w 1992 roku podczas spotkania kierownictwa Sił Zbrojnych Ukrainy ze znanymi pisarzami, wśród których była także poetka Hanna Czubacz. Heorhijowi Wołodymyrowyczowi przypadły do serca jej delikatne, rozjaśnione szczerą kobiecą duszą wiersze. Lecz za przejmującą liryką wyłaniała się silna twórcza natura. Sztuka, ludzkość, dar współodczuwania, brania na siebie odpowiedzialności na wieki połączyły tych silnych, dumnych i pracowitych ludzi. W książkach Hanny Czubacz „Dzwoniąca rzeka”, „Udźwiękowiony smutek”, „Wśród zwątpień i nadziei” jest niemało dedykacji dla swojego męża i przyjaciela. Oto strofy z dwóch: Mój Boże ziemski, proroctwem znaczony, Modlę się za niego każdego dnia. I tak bezbronnie wyznaję Świętą czułość pieśni. * * * I ty mnie kochasz, nie wiedząc za co, I ty mi wierzysz, zapomniawszy o wszystkim… A może ja i naprawdę na świecie najlepsza, Lecz wszyscy, oprócz ciebie, nie wiedzą o tym? Słoneczko dopiero się budzi, a Heorhij Wołodymyrowycz jest już w ogrodzie. Podlewa róże i aksamitki, podwiązuje winogrona, zachwyca się hojnością wiśniowych owoców, słucha porannego ptactwa. On cały należy do przyrody, a drzewa i kwiaty trzymają go na świecie. I nie zgadniesz, że ten siwy mężczyzna w koszulce i szortach — to właśnie ten dzielny generał, któremu niedawno na scenie Opery Narodowej Prezydent Ukrainy wręczał order Bohdana Chmielnickiego II stopnia. Nagroda spoczęła w wyrzeźbionej przez niego szkatułce obok orderów Bohdana Chmielnickiego III stopnia, orderu Czerwonej Gwiazdy, medalu „Za odwagę”, innymi wysokimi państwowymi nagrodami za męstwo, patriotyzm. Lecz największą nagrodą dla Heorhija Wołodymyrowycza, który niedawno obchodził 70-lecie, jest miłość jego żony Hanny Tanasiwny, obfite kwitnienie ogrodu, uwaga dzieci, wnuków oraz jego przyjaciół. W szczególności generała Armii W. H. Radeckiego. H. W. Żywycia lubi powtarzać znane powiedzenie Heraklita „Słońce — zawsze nowe!”. Kolegium Wojskowe Ministerstwa Obrony Ukrainy pierwszej kadencji. Drugi od lewej — H. Żywycia. Grudzień 1992 r.
Traducción automática
M. KARPENKO, członek Ludowego Ruchu Ukrainy, nauczyciel gimnazjum nr 1, kurenny kozactwa ukraińskiego. Pomarańczowa rewolucja zaświadczyła całemu światu, że istnieje naród ukraiński, który dał przykład walki przeciwko nieprawdzie i samowoli klanowo-oligarchicznej „piątej kolumny” Imperium Moskiewskiego. Euforia zwycięstwa rewolucji narodowo-demokratycznej uśpiła czujność jej twórców i do władzy doszli ci sami przedstawiciele nomenklatury partyjnej, którym obojętne są interesy państwa i narodu. Co zatem przeszkadzało prezydentowi ludowemu wydać walkę tej zbrodniczej bandzie? Dlaczego lista Partii Regionów, która obfitowała w przestępców kryminalnych, nie została zweryfikowana przez Prokuraturę Generalną? Co przeszkodziło pociągnąć do odpowiedzialności separatystów, którzy tworzyli PiSUar na usługach kremlowskich polittechnologów? Nadzieja na pojednanie z donieckimi i wciągnięcie w sojusznicy socjalistów na czele z O. Morozem doprowadziła do fatalnych skutków. Ukraińcy są ufni i zdumiewająco naiwni w polityce. Zapomnieli, że przez cztery lata swojej spikerady Moroz podgrywał Kuczmie i jego lalkarzom z Moskwy. Oto dlaczego błądzimy wielowektorowymi manowcami do Europy, a jeszcze obrażamy się, że nas takich tam nie oczekują. Moim zdaniem, winna jest temu nasza bezpaństwowa historia, która zrodziła mankurta-bezrodnego. Analiza historyczna walki o niepodległość świadczy, że tradycyjnie na czele mas ludowych stała nie patriotyczna elita, a przypadkowi ludzie. Tak też w 1991 roku Prezydentem został sekretarz KC KPU, zresztą wybrany ogólnonarodowo, i stał się marionetką Kremla, a wkrótce na usługach kompartyjnych oligarchów przekazał stanowisko kolejnej marionetce. Na koniec darując narodowi skrzydlate słowa: „Mamy to, co mamy!”. My zaś ze swojej strony nie zapytaliśmy Leonida Makarowicza, gdzie nasze oszczędności na dziesiątki mld dolarów, gdzie statki, dlaczego za 90 mln dolarów rocznie przekazał Sewastopol pod bazę Czarnomorską Floty Rosyjskiej. Ogólnoukraiński podział łupów. Wiktor LEWI, m. Siczosław (Dniepropietrowsk). Kilka lat temu „Słowo Proświty” dawało odpór antyukraińskiej gazecie „Donieckij kriaż”. A niedawno pojawił się nowy jej „klon” — „Donieckij kriaż plus”, ani trochę nie lepszy. Sądząc po niektórych materiałach, ten „plus” ma związek z Mariupolem i Kombinatem im. Iljicza, chociaż wydawany jest w centrum obwodowym — Doniecku. Wydawnictwo od niedawna rozpowszechniane jest także w Dniepropietrowsku, poczta roznosi je pod niektóre adresy, w tym także do tych, którzy nie mieli pojęcia o zamawianiu gazety (w poczcie elektronicznej takie coś, zdaje się, nazywa się „spamem”). Ale przeglądać tę gazetę warto. Bo dość często natrafia się na znaczące szczerości i samoobnażenie wrogów Ukrainy. Na przykład, jest w każdym numerze rubryka. Zdjęcie O. Łytwynenki
Traducción automática
Mykoła Tyszenko, m. Marhanec obwód dniepropetrowski
Od pierwszego dnia niepodległego istnienia Ukrainy jedni ją budują, a inni niszczą. Destrukcyjnym antyukraińskim działaniem stało się zatwierdzenie 2 września 1993 roku przez większość Wierzchowniej Rady (239 głosów) wzoru paszportu obywatela Ukrainy. W naszym paszporcie wzoru 1993 roku jest wszystko, nawet zapisy zdublowano w języku rosyjskim, co z punktu widzenia prawnego nie jest do końca poprawne. Natomiast brak zapisu o narodowości to otwarta antyukraińska dywersja. „Dlaczego?” — wykrzyknie czytelnik wychowany na internacjonalizmie. Otóż oto jakie są skutki tego „internacjonalizmu”. W Wierzchowniej Radzie Ukrainy 39% to Ukraińcy etniczni, reszta — 61% — osoby o przynależności nieukraińskiej. Oto wam przyczyny kryzysu języka ukraińskiego, ukraińskiej kultury, zacofania naszej nauki i gospodarki. Perspektywy są jeszcze gorsze. Z aktu urodzenia wykreślono rubrykę „narodowość rodziców”. W razie kolejnego spisu ludności świat nie dowie się, ilu Ukraińców pozostało na ziemi i czy w ogóle istnieją z punktu widzenia wiarygodności dokumentalnej. Trzeba jak najszybciej wymienić władzę z nieukraińskiej na ukraińską i usunąć wszystkie antyukraińskie dywersje. Bo niszczyć Ukrainę jest niebezpiecznie. Ukraińcy — naród nieprzewidywalny. W ubiegłych wyborach prezydenckich oszukano ich na 8 mln głosów i powstał pomarańczowy Majdan.
Prezydentowi Ukrainy W. A. Juszczence
Premierowi Ukrainy W. F. Janukowyczowi
Przewodniczącemu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki P. M. Mowczanowi
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
dał możliwość zgromadzenia kapitału początkowego kierownikom wszystkich przedsiębiorstw i resortów, kołchozów i sowchozów. Tylko „leniwi” nauczyciele i lekarze pozostali bez udziału we wspólnej własności narodowej. Koło historii obróciło się w XXI wiek, a ukraińska elita tak i nie się ukształtowała. Oczywiście, przez 15 lat państwo zmieniało się na lepsze, urzędnicy nabierali doświadczenia, dorosło nowe pokolenie, które postrzegało Ukrainę jako niezależne państwo, ale na poziomie rodzinnym trwa konfrontacja. Starsze pokolenie, zomżowane komunistycznym bełkotem, nadal wybiera orientację prorosyjską. Emerytów mamy 14 mln 600 tys. osób, w Federacji Rosyjskiej 9 mln. Dlaczego taka różnica? Właśnie ten kontyngent wybiera na nasz kark Symonenków, Witrenków, Janukowyczów i innych. Ta agentura KGB-FSB blokuje procesy budowy państwa, a co najważniejsze — próbuje zniszczyć główne czynniki konsolidujące — język i wiarę. Zatem porównywanie Ukrainy z Polską, Czechami czy krajami bałtyckimi jest niepoprawne. Te kraje miały wszystkie atrybuty władzy, przede wszystkim — świadomość narodową. Nie tęskniły za braterstwem z moskalem. Wszystkie próby ruskich frontów, by przeszkodzić w dążeniu do UE i NATO, były daremne, ponieważ większość rusofonów nie otrzymała obywatelstwa. U nas od proklamowania niepodległości państwowej wszyscy obywatele bez podziału na przynależność narodową mają prawo głosu. Dlatego tak długo istniała komunistyczna frakcja 239 w parlamencie, aż doszło do tego, że wszyscy ci dobroczyńcy troszczą się tylko o siebie, bawiąc się ludem proletariacką patetyką. Ostatnie zbratanie komuno-socjalistów z kryminalno-oligarchicznym „schodniakiem”. Ostatnim bastionem moskiewskich zesłańców stała się Wierchowna Zrada, która próbowała poprzez reformę polityczną zmienić ustrój państwa. Republika parlamentarno-prezydencka miała przekształcić się w parlamentarną za sprawą Symonenki. Do tego właśnie przygotowywała się koalicyjna większość i przywracała na wysokie stanowiska oddanych klanowi donieckiemu bojowników: Szufricza, Plechanowa, Carenkę, Kiwałowa. Szczerbań w ogóle stał się niemal bohaterem Ukrainy. Cierpliwość pękła wtedy, gdy Prezydent zrozumiał, że po przekupieniu zdrajców z opozycyjnych bloków koalicja szykuje zamach stanu. Trzystu głosów amoralnej większości zmienia Konstytucję i prowadzi naród nie do Europy, lecz z powrotem pod władzę azjatyckiego imperium pod współczesną nazwą Federacja Rosyjska. Bądźmy czujni! Tylko jedność wszystkich narodowo-demokratycznych partii wokół Prezydenta W. Juszczenki pozwoli przejść drogę do europejskiej cywilizacji.
przeciwko wyborom: po prostu boją się znów przegrać, jak w 2004 roku. A wszystkie gadki o tym, żeby nie wydawać pieniędzy na wybory i żeby spokojnie pracować, to sprawka diabła (dokładniej: złych ludzi). Po drugie, wschód i południe nie chcą, żeby u nich („tutaj”) zapanowała pomarańczowa władza, zamiast tego jedynie marzą o tym, by narzucić swoją władzę całej Ukrainie, i właśnie tak rozumieją jedność narodową: żeby cała Ukraina przystała na ich warunki. S. Tyhypko w 2004 roku wzywał wyborców na wschodzie i południu, by przyszli na wybory, żeby nie dać sobie narzucić prezydenta. Natomiast jeśli wschód i południe (części Ukrainy) narzucą całej Ukrainie swój wybór, to jest to normalne. Ogólnie rzecz biorąc, kiedy twierdzą, że bronią równości (na przykład języka rosyjskiego z ukraińskim), to tak naprawdę nie chcą dla siebie równości, lecz ekskluzywności.
Traducción automática
My, deputowani Rady Rejonowej w Czortkowie obwodu tarnopolskiego, zaniepokojeni tym, że z paszportu obywatela Ukrainy usunięto piątą rubrykę — „narodowość”, w wyniku czego w pierwszym dokumencie — „Akcie urodzenia” — jej brak. W rubryce „Rodzice dziecka, narodowość” sekretarz USC jest zmuszony postawić kreskę, dokonując zapisu: „Narodowość rodziców nie jest udokumentowana”. W ten sposób dzieci urodzone w niepodległej Ukrainie nie będą mogły udowodnić swojej narodowości, nie będą wiedzieć, jaki jest ich język ojczysty, kim są: narodem tytularnym czy mniejszością narodową. Uważamy, że podobne zjawisko nie tylko doprowadziło do pojawienia się szybko wzbogacających się ludzi nieznanego rodu i plemienia, którzy stali się właścicielami narodowych bogactw i złodziejami narodowych zasobów Ukrainy, ale także uniemożliwiło proporcjonalne przedstawicielstwo wszystkich narodowości w organach wybieralnych i władzy wykonawczej. Ponadto brak rubryki „narodowość” w dokumentach sprzeciwia się zasadzie jawności społeczeństwa, nie daje możliwości ustalenia liczebności mniejszości narodowych, a zatem ukrywa istotę stosunków międzyetnicznych. Teraz, gdy trwa przygotowanie do wydawania paszportów nowego wzoru w postaci plastikowej karty, domagamy się przywrócenia rubryki „narodowość” do paszportów i aktów urodzenia obywateli Ukrainy oraz uznania usunięcia tego punktu za bezpośrednie dążenie do zniszczenia narodowej tożsamości Ukraińców.
Apel przyjęto na VIII sesji Rady Rejonowej w Czortkowie obwodu tarnopolskiego V kadencji 4 maja 2007 roku
Traducción automática
„Pytanie oczywiście interesujące”. Stawiają pytanie, potem w wyznaczonym czasie przyjmują telefoniczne zgłoszenia na ten temat, a w następnym numerze publikują zestawienie. W nr 12 mowa była o pytaniu: „Nužny li Ukraine dosročnyje wybory?” Głosy rozłożyły się: 18 „przeciw”, jeden „za”, i ten jedyny zwolennik ponownych wyborów „antychrystowej koalicji” okazał się kijowianinem, a 18 — wszyscy z Doniecczyzny. Zacytuję dwoje z nich. Walentyna Potarajko: „Dosročnyje wybory narodu nie nużny — eto odnoznaczno. Potomu čto posle nich žizń naroda nie uluczszitsja. Wybory nużny tolko BIUT, „Naszej Ukrainie” i, možet byt, ich izbirateljam…” Więc wychodzi na to, że wyborcy, którzy głosowali na BJuT i „Naszą Ukrainę”, czyli zasadnicza część Ukrainy — dla nich nie są narodem! A naród to tylko ludność wschodnio-południowej „Pisuarii”? Ja sam często zauważałem, że wschód i południe, czyli najbardziej i ekonomicznie, i kulturowo zdegenerowany region utożsamia się z całym narodem ukraińskim, a prawdziwą, prawie całą Ukrainę „za ludzi nie uważają”. I całkiem szczerze twierdzą, że „naród” jest za Janukowyczem, a pomarańczowych „naród” nie chce (i to wtedy, gdy praktycznie cała Ukraina dała pierwszeństwo właśnie im; nawet Janukowycz narzekał, że w 18 z 27 regionów w radach obwodowych większość mają pomarańczowi). A oto zdanie Tetiany Zimy, również z Doniecka: „Jestem przeciwko przedterminowym wyborom. Nie chcę tu pomarańczowych”. Oto i to, po pierwsze, jest prawdziwą przyczyną, dlaczego oni
Traducción automática
Ołena Baczynska, Wiaczesław Kusznir, Odessa
Niedawno przedstawiciele kozackiej wspólnoty z rejonu białocerkiewskiego postanowili odbyć wizytę w rumuńskim mieście Gałaca, aby odwiedzić pomnik hetmana Iwana Mazepy. Postanowili też odwiedzić miejsce, gdzie znajdowała się Siczy Zadunajska i gdzie ukraińcy Rumunii ustawili pamiątkowy znak, odwiedzić szkoły, w których uczą się dzieci Ukraińców — potomkowie sławnych zaporoskich kozaków — i wesprzeć je duchowo. W tym celu z oddziałem Związku Ukraińców Rumunii w Tulczy uzgodniono program organizacji i przeprowadzenia odpowiednich działań, a dziennikarze i operatorzy telewizyjni Pierwszego Narodowego Kanału Telewizyjnego mieli nakręcić reportaż o życiu Ukraińców, ponieważ zwarcie zamieszkują kilkadziesiąt wsi delty Dunaju i wciąż pamiętają tradycyjną kulturę i język czasów kozackich. Ale wyszło inaczej, niż planowano. Po złożeniu kwiatów przy pomniku Iwana Mazepy oraz nagraniu dla programu telewizyjnego wykonania przez generałów i pułkowników Hymnu Ukrainy niemal wszyscy kozacy nagle mieli „pilne” sprawy. Pospiesznie wyjechali z Gałacu na czele z … Hetmanem kozactwa ukraińskiego, pozostawiając dwóch przedstawicieli z dziennikarzami Pierwszego Narodowego. Ale i oni później znaleźli pretekst i po dwóch godzinach ruszyli za kozackimi generałami. A w Tulczy, Wierchnim i Niżnim Dunawcu czekano na pożądanych gości z ojczyzny historycznej — z Ukrainy. Nie doczekano się. Za to ukształtowano o nas odpowiednie zdanie. I nie o tych, którzy obiecali i nie dotrzymali, lecz o Ukrainie. Być może sytuacja z czasem się zmieni, gdy będą przyjeżdżać nie generałowie, lecz zwykli kozacy, którzy będą troszczyć się o zachowanie i popularyzację historii i tradycji. Lecz czy przy takim „wsparciu” potomkowie kozaków zadunajskich będą jeszcze żyć na ziemi Siczy Zadunajskiej?
Traducción automática
Julia Krajewa
Wydarzeniem dla Żytomierza stało się wręczenie nagród uczestnikom konkursu literackiego „Szczęśliwa rodzina — bogata Ukraina” w budynku Obwodowej Biblioteki Naukowej. Inicjatorem konkursu był Żytomierski obwodowy oddział Ogólnoukraińskiej Młodzieżowej Organizacji Społecznej „Młoda Proświta” przy wsparciu Zarządu ds. Rodziny, Młodzieży i Sportu Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej, Żytomierskiego Miejskiego Centrum Usług Socjalnych dla Rodziny, Dzieci i Młodzieży oraz obwodowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Co trzeba robić, aby w Ukrainie przybywało szczęśliwych rodzin, aby dla młodych rodzin wyznacznikiem był zdrowy styl życia, aby zainteresowana w tym przede wszystkim była młodzież? Odpowiedzi na aktualne pytania dał w pewnym stopniu konkurs. Jury, w skład którego weszli miejscowi działacze Proświty, wykładowcy uczelni wyższych, pisarze, rozpatrzyło 60 utworów i w drodze rankingowego głosowania anonimowego wyłoniło zwycięzców w czterech nominacjach: Kateryna Chaperska (poezja), Olena Opanasiuk (proza), Olha Prychodko („Szczęśliwa rodzina… Moja!” — proza), Ołeksandr Cyceńko („Jakie jest szczęśliwe małżeństwo” — proza). Na uroczystość przybył także Witalij Moroz, przewodniczący Ogólnoukraińskiej Młodzieżowej Organizacji Społecznej, znany w Ukrainie bandurzysta. Po podsumowaniu konkursu wydano „Zbiór utworów konkursu literackiego „Szczęśliwa rodzina — bogata Ukraina”. Część nakładu przekazano bibliotekom Żytomierza.
Traducción automática
Mykoła CYWIRKO. Przewodniczący zarządu Kijowskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Wasyl Kliczaki, otworzył 11 lipca rozszerzoną radę KOZ miłym komunikatem o pomyślnym finale wszystkich udręk i „drogi przez mękę”, związanych z rejestracją i uzyskaniem statusu osoby prawnej. Tak, wszystko już za nami: jest adres, pieczątka, a kropkę nad i ma postawić otwarcie rachunku w banku, bez czego nie sposób wyobrazić sobie pełnowartościowej dalszej pracy. Podział dawnej Kijowskiej Organizacji Krajowej „Proświty” na obwodową i miejską (ta ostatnia niestety jeszcze nie wyszła z biurokratycznego labiryntu i nie może pochwalić się swoim zalegalizowaniem) podpowiedziało samo życie. Według słów odpowiedzialnego sekretarza Towarzystwa Mykoły Nesterczuka, który wziął udział w posiedzeniu rady, KOK w latach swojego istnienia w istocie była strukturą miejską. Taka już specyfika oddziałów „Proświty”, że w swojej pracy zmuszone są one angażować odpowiednie służby władz lokalnych. Otóż, nawet zważywszy na, delikatnie mówiąc, wątpliwy pod względem ukraińskości charakter administracji Ł. Czernoweckiego, krajowa „Proświta” współpracowała głównie ze stołeczną władzą, a obwodowa jakby nie istniała. I to przy tym, że w Białej Cerkwi, Fastowie, Perejasławiu Chmielnickim i innych rejonach obwodu działały silne ośrodki proświtańskie. Działały, ale w rozproszeniu, nieskoordynowanie, bo ręce do nich u kierownictwa krajowego zarządu nie dochodziły. Tak jak nie dochodziły do skutecznego wpływu na struktury władzy Kijowszczyzny. Oto dlaczego postanowiono dokonać tej reorganizacji. Wystąpienia na rozszerzonej radzie KOZ kierowników szczebla rejonowego: Anatolija Maruszczaka (Wasylków), Tamary Ustiniwskiej (Wołodarka), Wołodymyra Iwanciwa (Biała Cerkiew), Wałentyny Doneć (rejon kijowsko-swiatoszyński), Eduarda Mondzelewskiego (Fastów), Hryhorija Ostronosa (Perejasław Chmielnicki) i innych właśnie poświadczyły istnienie problemów związanych z dawną nieokreślonością organizacyjną. Bez wątpienia miłe wrażenie wywarło na uczestnikach rady swoiste sprawozdanie Tamary Ustiniwskiej, w przeszłości stołecznej nauczycielki. Udało jej się nawiązać współpracę nie tylko z władzami miejskimi i rejonowymi w Wołodarce, ale także z lokalną prasą, w szczególności z gazetą rejonową „Hołos Wołodarszczyny”. Na łamach tego wydania zaczęły regularnie pojawiać się materiały historyczne i inne proświtańskie, które dotyczyły działalności OUN-UPA, takich liderów ukraińskiego ruchu narodowowyzwoleńczego, jak Symon Petlura, Jewhen Konowalec, Stepan Bandera, Roman Szuchewycz i inni. Imponowało też to, że wołodarska „Proświta” w organizacji swoich przedsięwzięć i akcji w rodzaju „okrągłych stołów”, obchodzenia świąt kalendarzowych itp. kładła i kładzie nacisk nie na ilość, a na jakość. Koledzy pani Tamary z innych rejonów, słuchając jej, raz po raz wykrzykiwali: „Brawo!”. Chyba najczęściej ze wszystkich aprobująco reagowała na wołodarskie osiągnięcia Wałentyna Doneć, przewodnicząca kijowsko-swiatoszyńskiego rejonowego zjednoczenia „Proświty”, którego siedziba znajduje się w mieście Wysznewe pod Kijowem. Niestety, zarówno władze tego regionu, jak i lokalna gazeta, mimo wszystkich wysiłków proświtańców, do spraw ukraińskich odnoszą się z rezerwą, jeśli nie wrogo. O współpracy nie ma nawet mowy! Oprócz samego Wysznewego, ośrodki „Proświty” działają tylko we wsiach Kriukiwszczyna, Zabirja i mieście Bojarka. Sytuacja komplikuje się tym, że na terenie rejonu w ostatnim czasie bardzo aktywnie działają totalitarne organizacje religijne, które między innymi potępiają przejawy narodowej odrębności i świadomości. Zatem wszystkie czynniki, które w Wołodarce dość skutecznie działają, w Wysznewym, Bojarce, Biłohorodce, Sofijiwskiej Borszczahiwce itp. obracają się w minusy. Redaktor gazety w Wysznewym jest sympatykiem jednej z najnowszych organizacji religijnych, o których była mowa wyżej. Czy potrzebne są tu komentarze? W Białej Cerkwi, sądząc po wystąpieniu przewodniczącego MRO, znanego pisarza Wołodymyra Iwanciwa, subiektywnym czynnikiem udanej pracy proświtańców jest ścisła współpraca z potężnym lokalnym oddziałem Związku Pisarzy Ukrainy. A weteran ruchu proświtańskiego Hryhorij Ostronos nie ukrywał, że osiągnięcia kierowanego przez niego Perejasławsko-Chmielnickiego MRO w dużej mierze zapewniają partnerskie stosunki z muzeum i uniwersytetem pedagogicznym. A co robić tam, gdzie takich czynników nie ma lub prawie nie ma — w Wasylkowie, Fastowie, Wysznewym? Być może dlatego Anatolij Maruszczak, Eduard Mondzelewski, Wałentyna Doneć i niektórzy inni przyjęli utworzenie i rejestrację KOZ ze szczególnym entuzjazmem (choć może autorowi się wydawało). Przejawiło się to w szczególności w dyskusji o tym, czy trzeba, czy nie trzeba otwierać rejonowemu lub miejsko-rejonowemu zjednoczeniu rachunku bieżącego w banku. A Eduard Mondzelewski podkreślił ważność jasnej i potężnej wertykali — wzmocnienia struktury proświtańskiej od oddziału podstawowego do obwodu i centrum. Cokolwiek by się działo, KOZ stało się faktem życia społecznego Kijowszczyzny, a jego obecny kierownik Wasyl Kliczaki jest pełen pragnienia i determinacji, by zmusić do liczenia się z tym zarówno administrację obwodową, jak i regionalne struktury różnych partii oraz szeroką opinię publiczną stołecznego regionu.
Traducción automática
Anatolij KINDRATENKO, Charków
Wniosek-kwintesencję „okrągłego stołu” „Wojna etniczna przeciwko Ukraińcom w Charkowie w przeszłości i dziś”, który odbył się w stolicy Słobożanszczyzny, można oddać słowami znanego francuskiego językoznawcy Rolanda Bretona: „Imperializm kulturowy jest subtelniejszy od ekonomicznego, jest mniej odczuwalny i widoczny niż polityczny i wojskowy, których skrajności są oczywiste i łatwo demaskowane… „Wojna językowa” bardzo rzadko jest postrzegana jako wojna i w żadnym razie nigdy nie zostaje ogłoszona”. Uczestnikom „okrągłego stołu”, zorganizowanego przy aktywnym udziale obwodowej organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki — doktor nauk filologicznych, profesor Narodowego Uniwersytetu „Kijowsko-Mohylańska Akademia” Larysie Masenko, etnologowi z Instytutu Ludoznawstwa NANU Romanowi Kisiowi, charkowskim uczonym Wołodymyrowi Kałasznykowi, Iwanowi Biebiebie, Mykole Hołoborodźko, Mykole Zubkowi i innym — nie było potrzeby wkładać tytanicznego wysiłku, aby wykryć na Ukrainie, zwłaszcza na Charkowszczyźnie, oznaki nieogłoszonej wojny etnicznej przeciwko Ukraińcom. Zatem, czy nie po raz pierwszy na Ukrainie kompleksowo rozpatrzono problem zachowania i rozwoju ukraińskiego etnosu w warunkach potężnej wojny etnicznej przeciwko niemu, sformułowano rekomendacje, jak zmienić te negatywne i zgubne dla Ukraińców tendencje.
Traducción automática
Na Ługańszczyźnie godnie uczczono pamięć Romana Szuchewycza — „Tarasa Czupryńskiego”. Przygotowaniu imprez poprzedziła szeroka kampania propagandowa, przeprowadzona przez obwodowe zrzeszenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Na antenie obwodowego radia i telewizji wyemitowano kilka audycji, w których wzięli udział działacze Proświty: Jurij Kisielow, Ruslan Jegorow, Ołeksandr Salnyj. Poezję Dmytra Pawłyczki „Roman Szuchewycz” czyta zasłużony artysta Ukrainy Iwan Szerbul. Dzięki dziennikarzom-członkom Proświty Ołeksijowi Bluminowi, Janie Osadczij i Serhijowi Starokożkowi, imprezy poświęcone Romanowi Szuchewyczowi zostały zapowiedziane w prasie lokalnej i w sieci Internet. Artykuł Jurija Kisielowa „Życie oddane całej Ukrainie” opublikowała obwodowa gazeta „Rezonans”. Aktywny udział w imprezach wzięli byli żołnierze UPA oraz konspiratorzy OUN z miast Krasnyj Łuch, Antracyt, Szczastia i rejonów obwodu.
Głównym ośrodkiem organizacji uroczystości pamięci stało się prowadzone przez Proświtę Ukraińsko-kanadyjskie Centrum „Odrodzenie”. Rozpoczęły się one zorganizowanym przez obwodowe zrzeszenie Towarzystwa „Proświta” „okrągłym stołem”, podczas którego wszechstronnie przedstawiono życiorys i znaczenie postaci generała Czuprynki dla powstania niepodległej Ukrainy, przemyślano miejsce i rolę Aktu z 30 czerwca 1941 roku w toku narodowowyzwoleńczej walki Ukraińców. Wyczerpujące było wystąpienie przewodniczącego Ługańskiego obwodowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Wołodymyra Siemisztiagi. Jego zdaniem właśnie na szerokim tle tej burzliwej i okrutnej epoki, która wezwała ukraiński naród i jego polityczne przywództwo do utworzenia wojska powstańczego, najwyraźniej rysuje się osobowość jego Naczelnego Dowódcy i wybitnego budowniczego państwowości narodowej. Kierownik Referatu Młodzieżowego obwodowej organizacji KUN, proświtianin Ruslan Jehorow ujawnił wychowawczy potencjał, jaki dla kształtowania nowych pokoleń ukraińskich patriotów ma życie i działalność rewolucyjna Romana Szuchewycza. Nietypowego charakteru „okrągłemu stołowi” dodawał także udział w nim gościa z Moskwy, byłego ługańczanina, „ukraińskiego pisarza rosyjskojęzycznego” Wiktora Dobrodija. Pan Wiktor podzielił się wspomnieniami ze swojego pobytu na terenie byłego obozu koncentracyjnego dla „banderowców”, gdzie spośród pięciu i pół tysiąca żywych pozostało tylko kilkaset, które nie miały prawa wracać na Ojczyznę. Zdaniem Wiktora Dobrodija rzeczywistą siłą, która niwelowała tzw. „proletariacki internacjonalizm” i przeciwdziałała rusyfikatorskiej polityce Kremla, była wyłącznie UPA. Zastępca przewodniczącego obwodowego zrzeszenia „Proświty”, przewodnik OUN(b) na Ługańszczyźnie Jurij Kyselow przedstawił swoją wizję postaci legendarnego komendarma. Kolejnym punktem programu pamiątkowych wydarzeń był pokaz filmu fabularnego reżysera Ołesia Janczuka „Nieugięty”. Projekcję zaplanowano w jednym z miejscowych kin, lecz po szantażu i zastraszaniu jego dyrektora przez deputowanego ługańskiej rady miejskiej Arsena Klinczajewa przeniesiono pokaz „Nieugiętego” do pomieszczeń „Proświty”. Jednak antyukraińcy nie uspokoili się i siłami „regionałów”, SDPU(o) oraz PSPU zorganizowali pikietę przed budynkiem „Proświty”.
Centrum prasowe Ługańskiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
ma asymetryczne fałdy geologiczne – łuski (grzbiety), które tutaj, niczym skiby na zaoranym polu, nakładają się na siebie, tworząc swoisty relief skibowy (skiba Orowska). W miejscach wychodni w skalistych i mniej dostępnych Gorganach. Ale prawdziwe pola kamienne (tak zwane „kurumy”) są charakterystyczne dla wysokogórskich terenów alpejskich, rejonów Północy i Syberii (podawane przez nieznany lud. Możliwe, że Celtowie-Bojowie, a nawet „Bessowie”, zasymilowawszy się z miejscową ludnością, przyjęli nazwę Bojków-Ukraińców! Czegoś w wymowie Bojków często zdarza się połączenie liter – „boje”. Pamiętajmy również, że I. Franko – sławny Bojko! Lecz powróćmy do przyrody tego czarującego kraju. Szczególnie bogata w granicach Parku Narodowego „Beskidy Skolskie” jest różnorodność krajobrazowa. W północnej części parku uformowały się krajobrazy brzeżnego niskogórza, pociętego dopływami rzeki Stryj, z pozostałościami lasów jodłowo-bukowych. Znaczną część parku zajmują średniogórskie, bardzo rozczłonkowane jarami krajobrazy ze świerkowymi, świerkowo-jodłowo-bukowymi i jodłowo-świerkowo-bukowymi lasami. Charakteryzują się one stosunkowo dużymi wysokościami bezwzględnymi – do
Traducción automática
Wołodymyr HETMAN, główny specjalista Państwowej Służby ds. Obszarów Chronionych Ministerstwa Ochrony Środowiska Ukrainy. Niedaleko miasta Skole w obwodzie lwowskim znajduje się szczególne miejsce, kraina malowniczych średniogórskich krajobrazów, unikatowych w Europie 170–180-letnich pierwotnych lasów bukowych, stromych zboczy i dzikich zwierząt, gdzie w lutym 1999 roku na powierzchni 35 684 ha utworzono narodowy park przyrodniczy „Skolskie Beskidy”. Narodowy Park Przyrodniczy „Skolskie Beskidy” położony jest w granicach masywu górskiego Beskidów Wschodnich (Beskidy Zachodnie znajdują się na terytorium sąsiedniej Polski), które stanowią północno-zachodnią część jednego z pasm tych gór, ciągnącego się wzdłuż głównej osi Karpat Ukraińskich – Karpat Zewnętrznych, czyli Skibowych. Właściwie same Beskidy Wschodnie obejmują krajobrazy górskie Beskidów Górnodniestrzańskich i Skolskich. Na terytorium tych ostatnich znajduje się park narodowy. Najwyższym szczytem górskim NPP „Skolskie Beskidy” jest góra Paraszka (1268 m n.p.m.). Skolskie Beskidy… Coś tajemniczego, bajkowego, a zarazem delikatnego, przyjemnego i łagodnego wyczuwa się w nazwie górskiego kraju, który Bóg obdarzył przyrodą o niezwykłym pięknie i łasce. Wykwintna wartość estetyczna beskidzkich krajobrazów, etnograficzna specyfika kraju Bojków, gościnność miejscowych mieszkańców zapewniają wysoki potencjał rekreacyjny parku. Tajemnicze czary wiekowych, majestatycznych lasów, bezkresne panoramy gór na tle błękitnego nieba, liczne górskie potoki przejrzystej wody, powietrze nasycone miodowym zapachem kwiatów i lecznicze źródła mineralne, szmaragdowe połoniny przyciągają, oczarowują i dają wypoczynek. To kraj utalentowanych twórców ludowych, których oryginalne wyroby (rzeźbione przedmioty drewniane, hafty, dywany, korale, ceramika, elementy odzieży) cenione są daleko poza granicami Karpat. Park przyciąga głośnymi górskimi potokami, hałaśliwymi wodospadami rzeki Kamionki. Znany jest także wodospad Hurkało na Małej Rzece koło wsi Korczyn. Progi skalne występują na wszystkich potokach i rzekach parku, ale szczególnie malownicze są na rzece Rybnik Majdański, potokach Pawłowym i Czudyłowym. Ciekawa jest budowa powierzchni ziemi Skolskich Beskidów. W szczególności Góra Trostian słusznie uważana jest za centrum narciarstwa i turystyki. Mając 1300 m n.p.m., nie może ona rywalizować z alpejskimi trasami narciarskimi, gdzie
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
Na piaskowcach występują rozpowszechnione formy skalne („beskidy”, „beskiettia”), często objęte ochroną jako geologiczne pomniki przyrody. Osuwisko-urwisko na rodzimym zboczu doliny rzeki Rybnik Majdański to interesujący obiekt poznawczy dla ekologiczno-edukacyjnych wycieczek i praktyk terenowych studentów geografii. W Beskidach grzbiety górskie zwykle mają szerokie, łagodne grzbiety. Szczyty są zaokrąglone, zbocza stosunkowo nachylone i łagodne, co wynika z litologicznego (mineralogicznego) składu skał — łatwo ulegają one wietrzeniu fizycznemu. Doliny międzygórskie są przestronne. Wszystko to sprzyja dostępności i wygodzie Beskidów w ich rekreacyjnym zagospodarowaniu. Szczególnie dogodne są górskie zbocza do zwykłej turystyki narciarskiej. Klasycznym przykładem jest szeroko znana góra Trostian, u podnóża której, w odległości 2 km od osady typu miejskiego Sławske w rejonie skolskim we obwodzie lwowskim, leży. Właśnie Sławske położone jest w malowniczej dolinie rzek Opir i Sławskiej.
największe na świecie ośrodki narciarskie (Austria, Szwajcaria, Francja, Włochy). Ale góra Trostian dobrze wytrzymuje konkurencję pod względem trudności zjazdu. Tak, najtrudniejszy jest stromy stok centralny, który bez wątpienia podaruje zapierające dech chwile sportowych wyzwań tym, którzy odważą się zjechać nim w dół. Trudności tras zwiększają także śnieżne garby, które formują się z setek narciarzy. Nowicjuszom narciarstwa górskiego Trostian zaproponuje stosunkowo łagodny zachodni oraz malowniczy północny stok. Na górze jest sumie pięć wyciągów linowych i jeden krzesełkowy. Kolejne cztery wyciągi znajdują się na innych stokach wokół Sławska. W Bieszczadach spotykane są kamienne rumowiska, strome urwiste skały — „greguty”, „beskidy” (formy tzw. hołcowego rzeźbiarskiego reliefu). Od „gregutów” pochodzi nazwa położonych bardziej na południe, w obwodzie iwano-frankiwskim, gór Horgany (wchodzących także do Zewnętrznych, Skibowych Karpat), a od „beskidów” — nazwa gór Beskidy. Zazwyczaj te nagromadzenia kamieni spotykają się ze skutkami mrozowego wietrzenia, wieloletniej zmarzliny). Nazwę gór „Beskidy” niektórzy wiążą także z plemieniem jakichś „bessów”, które tu żyło, lub, według innej wersji, z greckim słowem oznaczającym „pastwisko, połoninę”. Możliwe, że bardziej prawdopodobne jest drugie… Jednak Beskidy od niepamiętnych czasów były praojczyzną naszej ukraińskiej narodowości — bojków (między rzekami Sanem a Limnicą). Choć istniało keltyckie plemię bojów, które w ciągu III–I wieku przed Chr. „brózdziło” przestrzenie Europy Środkowej i Wschodniej (w granicach dzisiejszej Austrii, południowych Niemiec, północno-wschodnich Włoch, Czech, Słowacji, Węgier, czyli Panonii). Pod naporem wrogich i wówczas silnych Getów i Daków bojowie znaleźli schronienie (czyli się ukryli) gdzieś tutaj — w regionie karpackim. W I wieku przed Chr. wspomina się bowiem Bojską Pustynię (równinę), która leżała w dorzeczu rzeki Cisy. Co to mówi? Że oprócz północnych stoków Karpat bojki zamieszkiwały także południowe (gdzie płynie rzeka Cisa). Zauważmy, że Kelci w owych czasach byli najbardziej wysoko rozwinięci
1100–1200 m, znaczna stromość zboczy i duża lesistość. Doliny potoków, które płyną w miejscach występowania twardych piaskowców jamneńskich, mają wygląd malowniczych wąwozów. Jeden z nich, dolina Kamianki, jest chroniony jako geomorfologiczny pomnik przyrody. Z osobliwościami budowy geomorfologicznej terytorium Narodowego Parku Przyrodniczego można zapoznać się na ścieżkach i szlakach ekologicznych, wytyczonych wzdłuż grzbietu góry Paraszka (turystyczny szlak miasto Skole – wieś Majdan) oraz wzdłuż grzbietu Zelemianki (ścieżka ekologiczna „Potok Pawliw – urocze Światosław”).
Dość ciekawa jest historia urocza Światosław. Chodzi o tragiczną śmierć kijowskiego księcia Światosława na początku XI w. w Beskidach Skolskich. Dokumenty historyczne o tym wydarzeniu nie zachowały się. Bo ile to u nas wszystkiego przepadło?! Tak, w kwietniu 1718 r. spłonęła zasobna biblioteka Ławry Kijowsko-Peczerskiej, w której przechowywano kroniki i akty z czasów książęcych (a podpalili ją tymczasem agenci wysłani przez Piotra pod postacią mnichów). O śmierci księcia Światosława istnieją jedynie przekazy, które przenoszą się z pokolenia na pokolenie. Z źródeł kronikarskich wiadomo jednak, że po śmierci Włodzimierza Wielkiego wybuchł spór między jego synami o ojcowski tron. Świętopełk Okajanny, który zabił Borysa i Gleba, chciał usunąć także trzeciego brata, Światosława, głównego pretendenta do książęcego tronu. Światosław szukał pomocy u swojego teścia, węgierskiego króla, lecz w dolinie w pobliżu dzisiejszego miasta Skole dopadli go druhowie Świętopełka. W potyczce zbrojnej Światosław zginął. Stało się to w roku śmierci ojca, księcia Włodzimierza (1015 r.). Zatem rozpowszechnienie wśród ludu przekazów o śmierci Światosława przyczyniło się do nadania temu miejscu nazwy urocza Światosław.
Znane są także dwie wersje folklorystyczne dotyczące pochówku Światosława w Karpatach. Pierwsza – wraz z ciałem księcia do grobu złożono jego oręż bojowy, druga – książę został pochowany według dawnego (jeszcze z czasów prastarej
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
ty. Postanowieniem Gabinetu Ministrów Ukrainy z dnia 05.10.1994 r. ten historyczny teren ogłoszono Państwowym Rezerwatem Historyczno-Kulturowym „Tustań”. Tustań — gród książęcy, naskalne miasto-twierdza, które istniało przez pół tysiąca lat (IX—XIII w.). Jako punkt obronny kronikarska Tustań istniała włącznie do XVI w. Faktycznie umocnienia rozmieszczone były na trzech grupach skalnych: Kamień, Ostry Kamień oraz Mała Skała, które znajdują się obecnie przy wsi Urycz na Lwowszczyźnie. W XIII w. przez Tustań przebiegał historyczny szlak jedwabny — transkontynentalny: z Chin do Portugalii. Tustań była jednym z głównych punktów handlu halicką solą (minerał halit — sól kamienna; stąd też toponim zachodnioukraińskiego kraju „Galicja”!). Dane historyczne (pisemne) oraz archeologiczne świadczą: Tustań była komorą celną od IX do połowy XV wieku. Dzięki swoistym archeologicznym „dokumentom” — licznym wpustom i wrębom, które wykuto w skałach w miejscach istnienia drewnianej zabudowy, udało się wykonać naukową rekonstrukcję z wiarygodnością na 90 procent i odtworzyć pięciopiętrowy kompleks mieszkalny o wysokości ponad 18 m. Wszystko to świadczy o wysokim poziomie naszej kultury materialnej w tamtych czasach nie tylko w wielkich centrach Ukrainy-Rusi, ale i na dalekich obrzeżach. Badania architektoniczno-archeologiczne Tustani od 1971 r. prowadzi znany badacz M. Rożko. Właściwie to one doprowadziły go do odkrycia nieznanej wcześniej w świecie słowiańskim odrębnej średniowiecznej fortyfikacji naskalnej. Przez terytorium parku narodowego przechodzą samochodowe i kolejowe arterie transportowe o znaczeniu międzynarodowym, co czyni go ekonomicznie perspektywicznym, zwłaszcza dla zagranicznych turystów. Wizerunek trembiciarza, który spotyka się po drodze, jest niczym wizytówka Parku Narodowego „Skolskie Beskidy”. W granicach parku narodowego i wokół niego rozwija się turystyka wiejska, która daje możliwość tutejszym mieszkańcom uzyskiwania alternatywnych dochodów, które zależeć będą od czystości i nieskazitelności miejscowej przyrody.
Traducción automática
Continuación de «RODZINNY KRAJ», p. 8
Dla bliższego i pełniejszego zapoznania się z terytorium Narodowego Parku Przyrodniczego „Skolskie Beskidy” można odbyć krótkie wędrówki ścieżkami ekologiczno-poznawczymi. Są to swego rodzaju „fotografie” przyrody parku narodowego. Jednym z najciekawszych obiektów NPP „Skolskie Beskidy” jest dolina prawego dopływu rzeki Opór — rzeki Kamionki, do której, właściwie, od budynku administracyjnego parku narodowego w mieście Skole wyruszymy. Najpierw, na moście przez Opór, otwiera się wspaniała panorama krajobrazowa doliny rzecznej. Z lewej strony widać ujście rzeki Kamionki. Zaraz za mostem, w lewo — droga do bazy turystycznej „Karpaty”. Kierując się wzdłuż rzeki Kamionki, wychodzimy do malowniczego wodospadu. Wyżej wzdłuż koryta jest jeszcze kilka kaskad, ale ta jest najpiękniejsza. To ulubione miejsce wypoczynku turystów. Z sześciometrowej wysokości woda szeroką kurtyną spada na kamienny chaos. W słoneczne dni nad wodospadem gra tęcza. Nagromadzenie w korycie ogromnych bloków piaskowca tworzy „twórczy” nieład. Na lewym brzegu rzeki — dzikie, pionowe skały, których czepiają się jodły i świerki. Wszystko to wywiera niezapomniane, magiczne wrażenie, nastrajając na życiowy dynamizm, poetyckie uniesienie oraz rozmyślania o surowej logice ziemskiego bytu. Powyżej wodospadu dolina rzeki rozszerza się. Tutaj urządzono miejsce na dłuższy wypoczynek: można rozpalić ognisko, zatrzymać się na nocleg z namiotem. Około pół kilometra od wodospadu, po stromym zboczu ścieżka wspina się do unikalnego dla parku narodowego obiektu ochrony przyrody — uroczyska Żurawinego. Tylko jedno ostrzeżenie — w uroczysku Żurawinym zabrania się rozpalać ogniska, urządzać noclegi — jest to strefa regulowanej (tymczasowej) rekreacji parku. Tutaj, na oligotroficznym (ubogim w zasilanie podziemne) głębokim torfowisku sfagnowym rośnie (co Państwo myślą?) mieszkaniec tajgi — „północne winogrona” — żurawina błotna. Obok żurawiny rosną rzadkie w Beskidach wełnianka pochwowata, bobrek trójlistkowy, rosiczka okrągłolistna, trzcina pospolita i inne. W uroczysku znajduje się jezioro Żurawine (lokalna nazwa — Martwe jezioro). Obecnie obserwuje się zarastanie tego jeziora jako biogeocenozy, co jest naturalnym procesem jego samorozwoju. Pod wpływem mchów torfowców, turzyc i innej roślinności na jeziorze formuje się spław, co jest początkowym etapem tworzenia torfowiska wysokiego. Takie zmiany ekosystemów naturalnych nazywane są sukcesjami. Autorem nauki o nich jest amerykański uczony Cowles. Na koniec. Epilogiem do powiedzianego mogą stać się prorocze słowa znanego rosyjskiego uczonego, historyka-geografa Lwa Nikołajewicza Gumilowa z jego monografii „Geografia etnosu w okresie historycznym” (1990): „Wszystko w przyrodzie się starzeje: zwierzęta i rośliny, ludzie i etnosy, kultury, idee i pomniki. I wszystko, przekształcając się, odradza się odnowione”.
Traducción automática
Aratti, państwa cywilizacji trypolskiej, VI–III tys. p.n.e.) obrzędem kultowym kremacji zmarłych. Usypany kopiec i całą dolinę nazwano Swiatosławową. Na tym jednak ludowa opowieść się nie kończy… Książę Swiatosław miał córkę, z jej imieniem wiąże się nazwa najwyższego szczytu parku narodowego. Opowiada się, że dziewczyna chciała uciec przed ludźmi Swiatopełka i schroniła się na szczycie góry kołem. Skole. Jednak śmierć od miecza zabójców dosięgła ją i tutaj. Lud nazwał górę jej imieniem — Paraszka. Dziś góra Paraszka jest chyba najpopularniejszym szczytem wśród ekoturystów. Stąd roztaczają się niezwykle piękne panoramiczne widoki na Beskidy… Wróćmy jednak do czarownej przyrody „Beskidów Skolewskich” z ich bogatym różnorodnym światem biotycznym. Jakie tu bogactwo roślin!.. Tylko gatunków wpisanych do Czerwonej księgi Ukrainy jest ponad 50. Tak więc wczesną wiosną spod śniegu wyłaniają się ciągłe fioletowe dywany kwiatów szafrana Heuffla, a później zakwitają śnieżyca biaława lub zwyczajna, śnieżyca wiosenna… W maju w Beskidach kwitną storczyki — kukułka długoostrogowa, czyli komarzyca, kukułka salepowa, storczyk majowy. Pod koniec wiosny kwitnie znana wszystkim cebula niedźwiedzia (czosnek niedźwiedzi), delikatna i piękna lunaria ożywająca z jasnofioletowymi, białymi lub fioletowymi kwiatuszkami, a także trująca, z rodziny psiankowatych, skopolia krainna. Latem oko cieszy arnika górska, astrancja wielka, podkolan dwulistny, lilia leśna, kukułcze łzy sercowate… W lasach ciemnych iglastych rośnie baranek zwyczajny. Jesienią na łąkach pojawiają się liliowe kwiaty jesiennika… Z jednej strony to dobrze, lecz z drugiej — wszystkie te rośliny są w Czerwonej księdze! Różnorodny jest także skład gatunkowy fauny. Można tu natknąć się na jelenia szlachetnego, dzika, kuny — leśną i domową, niedźwiedzia brunatnego (w granicach parku narodowego jest ich aż 24!). Spośród rzadkich gatunków występuje borsuk, gronostaj, kot leśny, ryś (stwierdzono 19 rysi). W
W 1965 roku z Puszczy Białowieskiej sprowadzono tu 10 żubrów, które dobrze się zaaklimatyzowały i rozmnażają się. Zwykle bogate jest tutejsze królestwo ptaków: cietrzewie lub głuszce (z ich wiosennym burczeniem), jarząbek (orjabok), dzięcioł zielony i dzięcioł trójpalczasty, krzyżodziób świerkowy, pliszka górska, świergotek górski, orzeł przedni, kania ruda, sowa szara, sokół wędrowny, a także wpisane do Czerwonej księgi Ukrainy głuszec, orlik krzykliwy, srokosz szary i nawet typowo polesiński „mieszkaniec” – bocian czarny. Gęsta sieć rzeczna, utworzona przez dopływy rzek Stryj i Opir, czyni ten obszar szczególnie atrakcyjnym dla turystyki letniej, a długie, łagodne zbocza gór sprzyjają rozwojowi narciarstwa zjazdowego. Wśród pokrytych lasem iglastym grzbietów, w malowniczej górskiej kotlinie, nad brzegami rzeki Opir, leży miasto Skole – centrum turystyki zimowej. Perspektywiczne pod tym względem są także urocza Pawliw Potik, Zelemjanka (Leśnictwo Skolskie), dolina rzeki Wielka Riczka, dolina rzeki Kamianki (Leśnictwo Dubyńskie), urocze Panasiwka (Leśnictwo Korostiwskie). Na obrzeżach parku znajdują się tradycyjne miejscowości uzdrowiskowe – Schidnycja, Skole, Sławske. Szczególne znaczenie ma sąsiednia osada typu miejskiego Schidnycja, gdzie znajduje się Ogólnoukraińska dziecięca placówka wypoczynkowa – uzdrowisko „Schidnycja” z dużymi zasobami wód mineralnych typu „Naftusia” (wodorowęglanowo-sodowych o podwyższonej zawartości resztek organicznych). Poza tym na terenie parku znajduje się do 30 źródeł wód mineralnych o różnym działaniu balneologicznym. Źródła leczniczych wód mineralnych są znane w dolinie rzeki Rybnyk Majdański, w okolicach wsi Nowyj Kropywnyk, między miejscowościami Korczyn a Wierchnie Synewydne. Wypoczywających przyjmuje około 50 sanatoriów, pensjonatów, baz wypoczynkowych i turystycznych kempingów. Dla turystyki naukowo-poznawczej interesujące jest grodzisko staroruskiego miasta-twierdzy kronik „Tustań” (X–XIII w.) na Uryckich skałach (Leśnictwo Pidhorodeckie), które dziś zachwyca zwiedzających swoją surowością i nieprzystępnością
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
przełożona z niemieckiego na ukraiński i wydana dopiero w 2004 r. w Czerniowcach. Ukraińska kultura archeologiczna ceramiki malowanej reprezentuje znaną rozwiniętą rolniczą kulturę trypolską, którą odkrył W. Chwojka. O. Kandybę zapraszano na konferencje naukowe, gdzie wygłaszał wiele referatów. Na zaproszenie Uniwersytetu Harvarda w USA wykładał tam również archeologię. Oprócz archeologii O. Kandyba aktywnie zajmował się także poezją. Wydał całą serię swoich tomików poezji „Riń”, „Weżi”, „Pidzamcza” pod pseudonimem Olżycz. Okazał się jednak nie tylko wybitnym archeologiem i znanym poetą, ale także wybitnym działaczem politycznym. To był kolejny etap w życiu wielkiego ukraińskiego patrioty. A. Melnyk mianuje Ołeha Kandybę swoim sekretarzem, kierownikiem walki wyzwoleńczej na Ukrainie Wschodniej. Z Krakowa O. Kandyba przeprowadza się do Lwowa, potem do rodzinnego Żytomierza, a dalej do Kijowa, gdzie organizuje wydawanie gazety „Ukrajinśke słowo”. Jego pseudonimem w tym czasie był Doktor. Marzył o stworzeniu Ukraińskiej Rady Narodowej. Ukraińscy nacjonaliści zwracają się nawet do Hitlera z Memoriałem, co bardzo go rozgniewało, i OUN została zdelegalizowana. Hitler nie planował tworzyć niepodległej Ukrainy, a marzenia ukraińskich nacjonalistów okazały się płonne. W Kijowie zaczynają się aresztowania i rozstrzeliwania ukraińskich nacjonalistów, wśród których była także znana poetka Ołena Teliha. W tym trudnym czasie, w 1942 r., O. Kandyba żeni się z córką profesora L. Biłeckiego, Kateryną.
Traducción automática
Iwan CZERNIAKOW, kandydat nauk historycznych, archeolog, dyrektor wykonawczy Ukraińskiego Funduszu Charytatywnego „Trypillia”. Legendami owiane jest krótkie życie i działalność Ołeha Kandyby, znanego szerokim kręgom ukraińskiego społeczeństwa pod pseudonimem Olżycz. Nie dożył prawie miesiąca do swoich 37. urodzin, a dokonania, których dokonał w nauce, kulturze i polityce, wystarczyłyby na wielkie życie wielu ludzi. Ołeh Ołeksandrowycz Kandyba urodził się w Żytomierzu 8 lipca 1907 r. w rodzinie reprezentującej najwyższą elitę prawdziwej ukraińskiej inteligencji. Jego ojciec, Ołeksandr Iwanowycz Kandyba (Ołeksandr Ołeś), był jednym z najbardziej znanych ukraińskich poetów. Matka, Wira Antoniwna Swadkowśka, była nauczycielką i wykładała języki obce. Ojciec Olżycza wywodził się ze starej kozackiej rodziny z XVI w. W herbarzu Polski, wydanym w 2000 roku w Białymstoku, zamieszczono własny herb Kandybów, stworzony w 1550 r. Na tarczy herbowej przedstawiono wielkie serce przebite dwiema skrzyżowanymi szablami. W źródłach archiwalnych poświadczone jest imię pułkownika korsuńskiego, a później sotnika konotopskiego, Fedora Kandyby. W latach 1689—1697 zbudował on nie tylko własny dom w Zahrebelli niedaleko Konotopu, ale także cerkiew Świętego Mikołaja. Sotnik konotopski Andrij Fedorowycz Kandyba wraz z I. Mazepą przeszedł na stronę armii szwedzkiej Karola XII, za co został aresztowany. Ołeksandr Ołeś urodził się na Sumszczyźnie w mieście Biłopilla w 1878 r. Zimą tego roku zdarzył się ciekawy przypadek, który potwierdza pochodzenie rodziny Kandybów od kozackiej starszyzny z Konotopu. Niedaleko Konotopu w obwodzie sumskim rozpoczęto prywatną budowę na miejscu zniszczonego w czasach radzieckich cmentarza przy cerkwi przerobionej na inne potrzeby. Budowniczowie odkryli kilka krypt z napisami, że pochowani są w nich przedstawiciele kozackiego rodu Kandybów. Jest to najważniejsze źródło do dalszych badań nad pochodzeniem tego rodu. W 1909 r. rodzina O. I. Kandyby przeprowadziła się z Żytomierza do Kijowa, gdzie początkowo mieszkała w mieście, a potem przeniosła się do Puszczy Wodyckiej, gdzie upłynęły dziecięce lata Ołeha Kandyby. W wieku trzech lat już czytał, a w wieku pięciu napisał sztukę o wydarzeniach z historii kozackiej. Dobrze rysował, grał na fortepianie i skrzypcach, i wszyscy wróżyli temu utalentowanemu chłopcu wielką przyszłość. Ale całe jego życie zmieniła najpierw I wojna światowa, potem rewolucja i wojna domowa. W 1919 r. ojciec został aresztowany i cudem uniknął rozstrzelania. Jako przedstawiciel rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej w tym samym roku wyjechał do Budapesztu, gdzie został attaché kulturalnym Ukrainy na Węgrzech. A mały Ołeh pozostał z matką w Kijowie, chodził po okolicznych wsiach i wymieniał różne rzeczy na żywność, aby przetrwać w tamtych trudnych latach. Ołeh założył nawet własne gospodarstwo z królikami i kurczętami. Dużo czytał i próbował pisać. Później w Czechosłowacji w 1928 r. wyszła jego książka „Rudźko: życiorys jednego koguta”. Ojciec przez cały czas starał się za pośrednictwem Międzynarodowego Czerwonego Krzyża uwolnić swojego syna i żonę z Radzieckiej Ukrainy. W 1923 r. wreszcie Ołeh z matką otrzymali pozwolenie na wyjazd za granicę. Cała rodzina przeniosła się do Czechosłowacji, gdzie w tamtym czasie była największa liczba ukraińskich
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
emigrantów, a rząd Czechosłowacji przychylnie odnosił się do Ukraińców. Były ku temu pewne podstawy, gdyż właśnie na Ukrainie zostały utworzone pododdziały czeskiej armii, która stała się głównym obrońcą nowego państwa w Europie. To właśnie w Czechosłowacji ostatecznie ukształtowały się poglądy Olega Kandyby. W 1924 r. z powodzeniem zdał egzaminy na kursach Ukraińskiego Komitetu Społecznego i w tym samym roku wstąpił na wydział filozoficzny Uniwersytetu Karola. Oprócz studiów na uniwersytecie, Oleg Kandyba kształcił się na wydziale literacko-historycznym Ukraińskiego Instytutu Pedagogicznego im. M. Drahomanowa, gdzie uczęszczał na wykłady ukraińskich profesorów-emigrantów, w szczególności Wadyma Szczerbakiwskiego, z zakresu archeologii ukraińskiej. Archeologia zafascynowała młodego Olega i często uczęszczał on na wykłady znanego czeskiego archeologa Lubora Niederlego. To właśnie L. Niederle, który stworzył ogromne opracowanie „Starożytności słowiańskie”, nazywał O. Kandybę swoim najzdolniejszym uczniem. Pasja archeologiczna już w latach studenckich była u O. Kandyby związana z prowadzeniem wykopalisk archeologicznych na Podolu Halickim, opracowywaniem kolekcji archeologicznych w muzeach Pragi, Krakowa, Lwowa. Tak intensywną pracę na niwie archeologii, w szczególności badania ceramiki eneolitycznej Galicji, docenili uczeni, a wydział filozoficzny Uniwersytetu Karola przyznał mu stopień doktora. Po ukończeniu uniwersytetu i uzyskaniu tytułu naukowego O. Kandybę przyjęto na stanowisko asystenta w katedrze archeologii Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu oraz na współpracownika działu archeologicznego Czeskiego Muzeum Narodowego w Pradze. Brał aktywny udział w pracach ekspedycji archeologicznych na terytorium Ukrainy Zachodniej, Czechosłowacji, Austrii, Jugosławii. Badał również materiały trypolskie w jaskini Werteba koło wsi Bilcze Złote w rejonie borszczowskim obwodu tarnopolskiego. W wielu czasopismach archeologicznych tamtego czasu ukazują się artykuły naukowe, a wydana w 1937 r. w Wiedniu i Lipsku jego książka „Szipenci. Sztuka i narzędzia osady neolitycznej” przynosi mu światową sławę archeologa. Książka pieśniarzem ukraińskiej emigracji. Los Ojczyzny był głównym w jego aktywnej działalności. Jeszcze w 1929 r. wstąpił do Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, wybierając dla siebie inny pseudonim: Idealista. O. Kandybie należy przypisać powiedzenie o OUN: „Wojsko niewidzialne zniewolonego narodu”. W 1936 roku w Rzymie spotyka się z Przewodniczącym Prowodu Ukraińskich Nacjonalistów Jewhenem Konowalcem, którego podstępnie zabiją w 1938 r. O. Kandyba tworzy Referaturę Kulturalną OUN, której celem jest wyzwolenie i stworzenie wysokokulturowego niepodległego państwa. Pisze: „Ukraina przestała być prowincją ideową, jej duchowość — w przyszłości”. Referatura Kulturalna, kierowana przez O. Kandybę, rozwija aktywną pracę nad przyciągnięciem do OUN przedstawicieli inteligencji i nauki. W Czerniowcach organizuje wydawanie czasopisma „Samostijna dumka”. O. Kandyba nie tylko bierze aktywny udział w organizacyjno-kulturalnej rozbudowie OUN, ale w latach 1938—1939 wraz z A. Melnykiem, R. Szuchewyczem, M. Kołodzynskim, Z. Kosakiem rozwija burzliwą działalność na Ukrainie Karpackiej, która w składzie Węgier próbowała stać się odrębnym państwem. Po stłumieniu Ukrainy Karpackiej O. Kandyba organizuje tam walkę partyzancką, trafia do niewoli i znajduje się w obozie koncentracyjnym Varya Lopusi koło Nyíregyházy. Udaje mu się wyzwolić i w 1939 r. w Rzymie odbywa się nielegalny Drugi Wielki Zjazd Ukraińskich Nacjonalistów. Na zjeździe ujawniły się różne poglądy dotyczące organizacji dalszej walki ruchu wyzwoleńczego, dochodzi też do jego rozłamu. O. Kandyba pozostaje z pułkownikiem A. Melnykiem. Przeczuwa, że wkrótce Niemcy napadną na Związek Radziecki i przygotowuje się do pochodu ukraińskich nacjonalistów na Wschód. Zdecydowanie występuje przeciwko rozłamowi wśród ukraińskich patriotów i pisze osobny artykuł „Duch ruiny”, w którym dowodzi, że w historii Ukrainy prześledzić można dwie główne tendencje: „...konstruktywną, która skupia ukraińską potęgę, i niszczycielską, która ją rozprasza, niesie rozbicie i rozkład. A w ślad za tym zawsze szło panowanie obcych nad Ukrainą”. Z napaścią Niemiec na Związek Radziecki zaczyna się os- W 1944 r. gestapo prowadzi całą program likwidacji OUN, aresztując jego najaktywniejszych członków. O. Kandyba był dość profesjonalny w pracy nielegalnej i długo unikał aresztowania. Lecz krąg zagrożenia aresztowaniem cały czas się zacieśniał i 25 maja 1944 r. aresztowano go we Lwowie. Po aresztowaniu wywieziono do obozu koncentracyjnego śmierci Sachsenhausen, umieszczono w specjalnym bloku jako najniebezpieczniejszego więźnia (właśnie w tym bloku siedział syn Stalina J. Dżugaszwili, minister Łotwy generał Dambītis, minister Francji Reynaud). Po strasznych torturach 9 czerwca 1944 r. Olega Kandyby zabrakło. Po śmierci O. Kandyby latem tego samego roku urodził mu się syn, którego nazwano na cześć ojca Olegiem. Obecnie mieszka on w Ontario (Kanada) i wkrótce skończy 63 lata. Kilka lat temu przyjeżdżał do Kijowa i spotykałem się z nim. Jest gorącym patriotą Ukrainy, tak jak jego ojciec. Oleg Olżycz — jedna z najwspanialszych postaci historii Ukrainy XX wieku. W latach 1928—1929 współpracował z muzeum Towarzystwa Naukowego im. T. G. Szewczenki we Lwowie. W Kijowie obecnie działa „Fundacja im. O. Olżycza”. W Kijowie jest ulica Olega Olżycza, jest taka ulica również w Czerniowcach. We Lwowie i Czerniowcach są jego tablice pamiątkowe, a w Leighton (stan Pensylwania w USA) jest nawet osiedle O. Olżycza i ustawiono jego rzeźbiarskie popiersie. Kolekcje archeologiczne z wykopalisk O. Kandyby przechowywane są obecnie w Wiedniu i Krakowie, Czerniowcach i Lwowie. Autorzy biografii O. Kandyby L. Mychajłyna, S. Pywowarow, B. Ridusz, W. Staryk, I. Czechowski pisali, że „...odradzając całe warstwy kultury narodowej i nauki, jesteśmy zobowiązani troskliwie i starannie oczyścić z kurzu zapomnienia imię Olega Ołeksandrowycza Kandyby-Olżycza — uczonego-archeologa z europejską sławą, patrioty, romantyka, który ponad wszystkie nieszczęścia wierzył w nowe odrodzenie Ukraińskiej Troi”. Kozacki ukraiński ród Kandybów przeszedł długą drogę historii Ukrainy przez 350 lat od Konotopu na ziemi czernihowsko-siewierskiej Ukrainy do Ontario w Kanadzie. Wśród przedstawicieli tego rodu jaśnieje również imię wielkiego patrioty Ukrainy, uczonego-archeologa, poety Olega Ołeksandrowycza Kandyby.
Dwanaście lat temu, 17 lipca, w deszczowy dzień, Kijów i cała Ukraina odprowadzały w ostatnią drogę Olesia Terentijowycza Honczara — człowieka wielkiego talentu, dzielnego żołnierza i niestrudzonego siewcę mądrości oraz piękna, orędownika idei narodowej. Lecz jego słowo, wysokie, ludzkie, głębokie, będzie żyło, dopóki na świecie jest Ukraina, dopóki toczy do morza swoje potężne fale Dniepr, dopóki świeci z nieba słońce naszej wolności. Proponujemy Państwu kilka zapisów z dziennika Olesia Honczara, w których zawarta jest troska o los Ukrainy, rozmyślania o naszych czasach i miejscu artysty w nich. 24.08.1991 …Dzień historyczny — ogłoszono Niepodległość Ukrainy! Cały dzień w Radzie Najwyższej burzliwy pojedynek demokracji z partokratami. Bardzo się skompromitował Krawczuk; robił wszystko, by swoim krętactwem nie dopuścić do demokratycznych uchwał. Kiedy wniesiono flagę żółto-błękitną, tę, która była na czołgu wśród obrońców Białego Domu Rosji, Krawczuk zareagował żałośnie, rozłożył ręce: „Co to jest?”. Krawczuk nie wymyślił nic lepszego, jak wepchnąć tę flagę… za statuę Lenina. Ale wkrótce korespondenci wyciągnęli płótno flagi stamtąd, żeby widziała Ukraina, widział świat! I śmiech, i grzech… 20.11.1991 Ukraina idzie do Referendum. Wierzę w zwycięstwo. 20.01.1992 …Ileż w moim życiu tragizmu, jak mało przyszło zaznać jasnych dni! Chyba tylko dzieciństwo z jego wielkodusznością i dobrocią ludzi tak rzadkich jak Babcia, która niczym słońce rozjaśniała swoją łagodnością cały twój sierocy dziecięcy świat… I siostra Szura, i Hawrusza, i młoda Wala, i twórcza młodość — toż to naprawdę były chwile szczęścia! Ale jakże to były krótkotrwałe przebłyski radości duszy… Jakiś czas, bardziej w młodych latach, byli przyjaciele i w literaturze — ich już nie ma… Za to jaki nieznośnie zimny świat obecnie otacza cię! Na słowach niby jest szacunek i poważanie, ależ ja widzę ich na wskroś, tych okrutnych, czerstwych, wewnętrznie obojętnych, którym ja, zdaje się, nawet przeszkadzam samym swoim istnieniem. Czekają, nie mogą się doczekać, kiedy już położę się do grobu! Oczywiście, to nie dotyczy zwykłych czytelników, dla nich, czuje się, jestem naprawdę jeszcze czymś drogi, potrzebny… A ci, współcześni owi „źrebaczki” — o których pisał w liście z okazji „Soboru” Hryhir, oniż są zupełnie pozbawieni w wygasłych duszach swoich ciepła, to ludzie ery okrucieństw, to ci, którzy żyją tylko dla siebie, opoiwszy się sławą, jak pająki… Czyż im wyobrazić sobie, czyż im poczuć, że ten zmęczony chorobami „patriarcha literatury” (według ich określenia), po trzech reanimacjach, dzisiaj zmuszony jest myśleć, jak wykarmić rodzinę; wszak im się wydaje, że on wszystko ma, wszystko mu dostępne, on — wszechmocny… 27.04.1992 W te dni wielkanocne znów myśli się o przebytej drodze życiowej. Ileż zaznano smutku, ile sił młodzieńczych zmarnowano w tym powszechnym obłędzie, gdzie i ty ufnie błądziłeś, niczym ślepiec, tylko czasami duszą czując, że gdzieś za tym bezmiarem dogmatycznego trzęsawiska musi otworzyć się coś innego… Całe życie — od studenckich czy jeszcze wcześniejszych lat — to miotanie się w wątpliwościach, ciągłe, krok po kroku przedzieranie się do prawdy, przez zarośla iluzji i oficjalnego potężnego kłamstwa, niełatwe posuwanie się do prawdy, do ukraińskości, do wolności! Czy wierzono, że z łaski Bożej ty jeszcze zobaczysz Ukrainę wolną, soborną? Opatrzność prowadziła. 16.05.1995 Mnie znowu szczują nie tyle obcy, co swoi. To najbardziej boli. Nie rozumieją tego, że kiedy umrę, ubędzie światła na Ukrainie. Tylko niektórzy dalekowzroczni zdolni są to uświadomić sobie. Walczyć? Nie mam sił fizycznych. I śmierci ja się nie boję. Ja — jestem pełen miłości! Przygotowała Nina HNATIUK
Traducción automática
W europejskich i ukraińskich mediach pojawiła się informacja o sukcesie kijowianki Myrosławy Kińko, której wkład w irlandzki projekt z dziedziny sztuk komputerowych zapewnił mu zwycięstwo w prestiżowym konkursie Digital Media Awards. Grupa twórcza pod kierownictwem Myrosławy Kińko stworzyła w Irlandii awangardowy typ elektronicznego wydawnictwa periodycznego, w którym połączyła telewizję z interaktywnym dodatkiem multimedialnym. Dla Irlandii to wydarzenie jest znaczące. Zielona Wyspa przeżywa boom związany z burzliwym rozwojem nowoczesnych technologii komputerowych i branża ta jest w niej nie tylko jedną z budżetotwórczych, ale i jedną z najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów. Dlatego sukcesy, które są tu odnotowywane, mają dla kraju, który postawił na gospodarkę opartą na wiedzy i wysokich technologiach, ważne znaczenie. I zmuszają innych do przyglądania się im. To nie tylko prestiż, ale i inwestycje. A podatki i inwestycje to zarówno wzrost gospodarczy, jak i programy socjalne oraz wsparcie dla sztuki narodowej. Sławie stuknęło 29 lat, całe jej życie i działalność do niedawna były ściśle związane z Kijowem, a teraz wyszły poza granice Ukrainy. Potwierdziła swoją pozycję dwukrotnie: zarówno w domu, jak i na obczyźnie przyszło do niej uznanie zawodowe. „Ta Ukrainka przynosi sukces!” — mówią o Myrosławie koledzy i konkurenci. Teraz i oni wiedzą, że istnieje państwo Ukraina, a Ukrainki to nie tylko pomoce domowe, nianie, zmywaczki naczyń, ale także wykwalifikowane specjalistki i artystki.
— Świat gwałtownie się zmienia, trzeba za nim nadążać. I ci, którzy zamówili taki innowacyjny produkt, i ci, którzy go wysoko ocenili — wszyscy oni patrzą w przyszłość. Dlatego miło, że nasi rodacy znaleźli się w gronie tych, którzy tę przyszłość tworzą. Myrosławo, proszę opowiedzieć krótko, kim Pani jest i skąd pochodzi. — Córka ojca, z łaski Bożej mam talent do rysowania, a z łaski ludzi — zawód artysty. Artystką chciała zostać babcia, ona nawet w lipcu 1937 roku jeździła z ojcem wyjaśniać warunki przyjęcia do instytutu artystycznego na następny rok, lecz w sierpniu 1937 r. jej ojca aresztowano, a 7 września rozstrzelano. Potem artystą miał zostać ojciec, ale w porę nie zdobył wykształcenia, bo dorastał w internacie. A zostałam już ja. Urodziłam się, dorastałam i uczyłam się w Kijowie. Nim jestem ukształtowana, nauczona i wychowana. Mój rodzinny dom jest w Kijowie, mój kraj — to Ukraina. — Czy to Pani pierwszy znaczący sukces? — Dyplom Prezydenta Ukrainy za osiągnięcia twórcze dla uczennicy znaczył kiedyś o wiele więcej! A jeszcze większy sukces jest wtedy, gdy na twoje wystawy płynie tłum widzów. To już nie sukces — to szczęście! — A za granicą? — Ten — pierwszy. Jeśli, oczywiście, nie brać pod uwagę takich rankingów online, jak Neovision i Golden Web Awards. — Co to za rankingi? — To bardzo pożyteczna rzecz! Zwłaszcza dla uczciwej samooceny. Ranking online — to coś w rodzaju niezależnej światowej online, czyli stale działającej rady artystycznej: wysyłasz swoje najlepsze prace na konkursy rankingowe, a tam oceniają je eksperci. Oceny wystawiane są za wskaźniki estetyczne i za wykonanie. O cechach estetycznych sądzą eksperci-krytycy, a wykonanie oceniają eksperci-programiści. Krytycy oceniają grafikę, kolorystykę, rozwiązanie kompozycyjne. A oto programiści designu nie rozpatrują: oni czytają, jak wszystko opisano językiem programowania i oceniają projekty z punktu widzenia technicznego wykonania. Wpłynąć na oceny anonimowych ekspertów lub przeciągnąć ich na swoją stronę jest po prostu niemożliwe. Tym ich oceny są dobre, że są uczciwe, profesjonalne i od niczego, poza jakością pracy, nie zależą. I jeśli jesteś w rzędzie nominowanych — to prawdziwe profesjonalne uznanie. Zresztą sam po tym czujesz się pewniej. Po sobie wiem… I dlatego radzę innym. — Czy pamięta Pani swój największy sukces finansowy? — Oczywiście! Przyszedł do mnie wiele lat temu. Było to w Dzień Kijowa na Andrijiwskim Uzwozie, w ostatni weekend maja. Panował upał. Straszny tłum. Właśnie tam i wtedy, na rogu zielonego ogrodzenia przy „domu Ryszarda”, w 1990 roku po raz pierwszy szczęśliwie znaleźli się nabywcy na mój obraz „Dzwon wiosennych kropel”. Na nim sowy dzwoniły w lodowe dzwoneczki. Razem z dźwiękami dzwoneczki w mroku marcowej nocy promieniowały blaskiem. To mój sen, który namalowałam. Żal mi było rozstawać się ze swoim snem. Ale nasza rodzina była w trudnej sytuacji, dlatego innego wyjścia nie miałam. Ten sukces miał posmak goryczy. Ale było też przyjemne uczucie, że praca przyciągała uwagę ludzi, a nabywcy obrazu przez dwa dni próbowali zbić cenę, widząc przed sobą dwunastoletnią dziewczynkę… To były pierwsze pieniądze. I były uczciwe. — Może porozmawiamy trochę o projekcie? Dlaczego taką pracą zajmuje się Pani nie w ojczystym kraju? — Stworzyliśmy nowy typ elektronicznego wydania periodycznego, w którym połączyliśmy telewizję i interaktywny dodatek multimedialny. To zasadniczo nowy projekt. Jest on powołany, by popularyzować i rozszerzać wiedzę o zaletach korzystania z szerokopasmowego Internetu. A kto teraz tym chociaż interesuje się na Ukrainie, nie mówiąc o tym, żeby to robić? A ja mam siłę, by takie rzeczy robić. I siła prosi o ujście… Gdybym jej nie zastosowała, zostałaby zmarnowana. Jak u Czypki, którego Panas Myrny nieprzypadkowo nazywał „straconą siłą”. Takiej straconej siły obecnie na Ukrainie jest pod dostatkiem! Ja ratuję ją na obczyźnie, zachowując i pomnażając także dla swojego narodu. Będę miała z czym wracać. To jak w biblijnej przypowieści o talentach, których nie można zakopać w ziemię, mając nadzieję, że się je uchroni. Uchronić je można tylko w pracy. Bez niej nasze możliwości giną. Razem z nami samymi. A także dlatego, że to żywa sprawa. Gdybym za pieniądze opiekowała się tutaj dziećmi, zmywała naczynia czy wynosiła nocniki po starszych, marnowałabym swoją siłę. A tak tylko ją pomnażam. Pracuję nie tylko i nie tyle dla pieniędzy, co dla samorealizacji i zachowania tego, co dała mi Ukraina. Oczywiście, smutno, że wszystko tak wygląda… Ale „i cudzego się uczcie, i swego nie porzucajcie”… — Gdzie i u kogo uczyła się Pani rysowania? — Rysować zaczęłam od małego (w rodzinie rysowali wszyscy). Uczyć się — w Republikańskim Pałacu Pionierów (wykładowca Pacijewśkyj). Skończyłam ze złotym medalem Republikańską Szkołę Artystyczną im. T. H. Szewczenki Ministerstwa Kultury Ukrainy (wykładowcy specjalizacji Mudra, Dobruckyj i in.), przy składaniu egzaminów wstępnych do szkoły zwróciłam na siebie uwagę kolorysty O. Żywotkowa. Dodatkowo uczyłam się rysunku akademickiego (prywatne studio Twerdoho). Wstąpiłam na katedrę grafiki książkowej wydziału poligraficznego Narodowego Uniwersytetu Technicznego „KPI”, którą ukończyłam, otrzymując tytuł specjalisty w dziedzinie sztuki i dyplom z wyróżnieniem (wykładowcy specjalizacji Perewaśkyj, Wałujenko, Mikłowda i in. — ludzie bardzo szanowani). W wieku 21 lat zostałam członkiem młodzieżowej sekcji malarstwa Narodowego Związku Artystów Ukrainy, a w niespełna 23, jeszcze jako studentka ostatnich lat, zostałam pełnoprawnym członkiem sekcji malarstwa NZAU (rekomendowali Stebłowśka, Perewaśkyj i Błudow — znani na Ukrainie artyści). Brałam udział w prawie 40 wystawach. — Jak zdobywała Pani swoje umiejętności zawodowe w zakresie obsługi komputera? — Było i wielkie pragnienie, i zrozumienie, czego chcę i co dla tego trzeba zrobić. A pomógł przypadek. Kiedyś na otwarciu wystawy moich znajomych na Andrijiwskim rozgadałam się z odwiedzającym. Opowiedziałam o sobie, swoich planach i o tym, że chciałabym nauczyć się pracować na komputerze, ale nie mam takiej możliwości. Mój rozmówca, nie zastanawiając się, napisał karteczkę z adresem i prośbą, by mi pomóc. Tak trafiłam do kijowskiej firmy na Stalince, gdzie pracowali jego przyjaciele. Posadzono mnie przed dość starym PC z jeszcze starszym monitorem, przy czym z PC od czasu do czasu zdejmowano jeszcze lepsze części, żeby przełożyć je do innych, i powiedziano: „Ucz się sama. Nie mamy dla ciebie czasu”. Zaczęłam od 3D Studio Max — zaczęłam odważnie, a dalej zainteresowanie sztuką komputerową rosło i zabrałam się za „Photoshopa” i „Web design”. I poszło! Tak krok po kroku przez pół roku wytrwałych zajęć stworzyłam pierwszą galerię internetową, w której wystawiłam prace swoje i kilku znajomych ze szkoły. Wtedy na Ukrainie były tylko dwie wirtualne galerie: moja i Narodowego Banku, któremu szefował Juszczenko. Dzięki tej galerii online otrzymałam pierwszą propozycję pracy od niemieckiej firmy w Hesji. Dalej nadeszła propozycja przejścia kursu animacji Cambridge Animation Systems — wakat był już opłacony w zespole jednej z firm. Zgodziłam się. Tak zdobyłam jeszcze brytyjski certyfikat i umiejętności w animacji komputerowej. Życie — to nieustanny uniwersytet: wiele wiedzy zdobywa się tylko w pracy. Marzyć to za mało. Trzeba jeszcze działać. Jeśli marzenia się realizuje, one się spełniają. — Czy teraz też maluje Pani obrazy? — Trafił Pan w bolesny punkt. Dzisiaj gromadzę zamysły, robię szkice. Obmyślam fabuły, w myślach dobieram interpretację i stylistykę, a do realizacji jeszcze daleko — dotkliwie brakuje czasu, a także środków. Obciążenia w pracy są szalone, tempo też… Wbrew wyobrażeniom naszych rodaków o Zachodzie, codzienne życie Europejczyków zawiera o wiele więcej stresów, a i koszty życia również przytłaczają. Głowa kręci się od ubezpieczeń, wahań cen, skoków, zmian… Zdołałam pomieszkać i popracować w Niemczech, Szwajcarii, Hiszpanii, teraz dostałam pracę w Irlandii i mogę powiedzieć: wiele rzeczy w Europie nie jest takimi, jakimi się wydają, jeśli patrzeć z rodzinnego ukraińskiego okienka. — Dlaczego tak jest? — Życie jest sprzeczne. Jedno znajdujesz, drugie tracisz. Korzyści bez strat nie bywa. Nie chciałabym, żeby ta szarpanina przeszła też w
Ukrainę. A oto ustrój sądowniczy, policja i porządek — chciałabym. — A jak Pani ocenia Irlandczyków? Są do nas podobni? — Czasem uderza, jak bardzo Irlandczycy są podobni do Ukraińców — mentalność, styl życia, rolnictwo, przebogaty folklor i kultura. Wiele paraleli istnieje także w losach historycznych i niedolach, oraz w zmaganiach wyzwoleńczych. Ale są też istotne różnice: my tradycyjnie trzymamy się domu, a Irlandczycy to naród migrantów. Chce Pan, żeby mnie zdziwiło? Tutaj dowiedziałam się, że do Irlandii Celtowie przybyli nie tak dawno temu z kontynentu, w szczególności z terytorium… obecnej Ukrainy. Było to w przededniu epoki książęcej. A tutaj oni przysyłali później swoich artystów i kamieniarzy, aby ozdabiali nasze pierwsze księgi i świątynie. O wędrownych irlandzkich artystach i kamieniarzach, którzy roznosili niegdyś dawną sztukę, wie cała kulturalna Europa. Ich wzory są także w naszych zabytkach! Lecz na Ukrainie mało kto o tym wie. Teraz i my poszliśmy ich śladami, ale już w epoce komputerowej. I to jakoś dziwnie odbija się w sercu. Niestety, i my stajemy się narodem migrantów. A Irlandczycy — wracają! — Czy życie w Europie jest lepsze niż w domu? — Pod pewnymi względami tak. Ale rzecz wcale nie w pieniądzach, jak uważa większość. Płacą mi dwa razy mniej niż swoim. Ale tutaj jest coś więcej niż pieniądze. Tutaj znaczenie człowieka jest wyższe, a ludzkie cechy i talent cenione są bardziej niż na Ukrainie. Tutaj nie mylą przyjaźni z poręką zbiorową, która istnieje wszędzie, ale nie wszędzie jest podstawą sukcesu, jak na Ukrainie. Oto na przykład taką pracę mogłam znaleźć tylko tutaj. Ale raczej nie otrzymałabym jej w domu, nawet gdybym idealnie pasowała do jej wykonywania. Dlatego u nas nie tworzy się takich projektów. A szkoda! — Nie odrywa się Pani od Ukrainy, długo żyjąc na obczyźnie? — Jestem jej częścią i z Ukrainą nie zrywam. Zmieniać obywatelstwa nie myślę, chociaż mogę. Chciałabym, aby mój mały sukces był moim wkładem nie tylko w dobrobyt Irlandii, która dała mi i pracę, i zawodowe uznanie, ale także w dobrą sławę właśnie tej Ukrainy, którą kocham, szanuję i, mam nadzieję, reprezentuję… Rozmowę prowadził Taras KIŃKO
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
nym typem biblioteki chińskiej; biblioteki baroku, biblioteki Oświecenia, biblioteki ludowe Niemiec, biblioteki publiczne anglo-amerykańskie — cały świat został zachowany w zbiorach archiwalnych, tysiące ludzi dokładają starań tylko po to, aby istniała jedna biblioteka. Chyba można się zgodzić, że historia rozwoju bibliotek to historia ludzkości, historia kształtowania się cywilizacji, wszak biblioteki opierają się przede wszystkim na konceptach humanizmu. Przekazując książkę (a nawet całe kolekcje) do zbiorów bibliotecznych, zapewniamy ciągłość pokoleń, ponieważ książka z serca jednego człowieka trafia do serca drugiego. Największy architekt bibliotek barokowych Francesco Borromini w swojej słynnej rzymskiej bibliotece Vallicelliana chciał połączyć kult Piękna (tego, co piękne) i koncepty racjonalnego poznania świata. Jego biblioteka przypomina luksusowo urządzoną świątynię. Wszystkie ozdoby wnętrza, malowidła na ścianach i suficie nie były tylko wykończeniem pomieszczeń — półki na książki zdawały się rozpuszczać w jednolitej przestrzeni wizualnej, która wywoływała u odwiedzających zachwyt. Taka przestrzeń wizualna odzwierciedlała filozoficzne znaczenie wiedzy dla człowieka. Innym przykładem biblioteki barokowej jest biblioteka madryckiego Eskurialu. Wszystkie obrazy są wypełnione ruchem, ilustrowały je i wyjaśniały znajdujące się poniżej części zbiorów biblioteki, a odwiedzający, wykorzystując pamięć i wyobraźnię, musiał „odszyfrowywać” te obrazy. Takie rozwiązania architektoniczne wiążą się z ideami Ignacego Loyoli o rozwoju życia duchowego chrześcijanina poprzez aktywne kontemplowanie obrazów. Na Uniwersytecie w Getyndze, który miał być wiodącym uniwersytetem Europy, rola głównego instrumentu rozwoju po raz pierwszy została przypisana właśnie bibliotece. Biblioteka uniwersytecka początkowo była zorientowana nie na obsługę poszczególnych badań, jak było w zwyczaju w XVIII wieku, lecz na obsługę nauki w ogóle. Unikalna jak na tamte czasy koncepcja biblioteki zakładała ciągłe, planowe i naukowo uzasadnione nabywanie literatury naukowej. Zgodnie z uchwałą Senatu uniwersytetu, biblioteka posiadała specjalny katalog nowych książek, rekomendowanych do zakupu. Takie cechy obecne są również w bibliotece księcia Brunszwiku, którą przez długi czas kierował G. E. Lessing, oraz w bibliotece weimarskiej, która urzeczywistniła biblioteczną koncepcję Goethego. ...I czyż teraz, w dobie technologii komputerowych, które tak często przeszkadzają człowiekowi, w dobie sztuki medialnej książka przekształci się w przedmiot wirtualny? Książki, które przez wieki ucieleśniały niebezpieczeństwa, teraz zostaną zdematerializowane i przepisane na dysk, który może się rozmagnesować, który o wiele łatwiej zgubić niż wydanie papierowe? Ponadto zmiana podobnej strategii czytania może spowodować również nową strategię kultury: informacja elektroniczna nie wymaga takiej staranności i skrupulatności jak litera; dysk jest obliczony na indywidualne użytkowanie, każdy może dodawać coś od siebie lub wyrzucać niepotrzebne, w opinii właściciela, fragmenty tekstów. Z jednej strony taka technologia jest interesująca, ale z drugiej — bardzo efemeryczna i sytuacyjna. Dematerializacja książki to przeformatowanie samej kultury, to tworzenie nowego systemu dominant światopoglądowych i priorytetów.
Traducción automática
Dmytro DROZDOWSKI, Narodowy Uniwersytet „Akademia Kijowsko-Mohylańska” W 2005 roku w języku ukraińskim ukazała się monografia amerykańskiego teoretyka Roberta Lanhama, zatytułowana „Elektroniczne słowo”. W książce Lanham wskazywał, że najwygodniejszym wynalazkiem drukarstwa nowej ery będzie cyfryzacja wszystkich nośników i tworzenie indywidualnych dysków, które każdy właściciel będzie mógł samodzielnie uzupełniać, robić notatki, przepisywać, wyrzucać nudne akapity itp. Słowem, taki dysk będzie niemal największym przełomem w świecie technologii, gdyż książka jako znak epok, jako kod etnokulturowy odejdzie w przeszłość wraz z klasycznymi bibliotekami... ...Nie wiem, co czeka bibliotekę i książkę jako atom każdej biblioteki, jednak kiedyś, w VIII wieku naszej ery na Dalekim Wschodzie książkę przyrównywano do daru niebios. Tylko najmądrzejszy człowiek (czyli zwiastun wiedzy Boga) może stworzyć ten skarb na ziemi. Książki na Wschodzie były przedmiotem zazdrości, wojen, gdyż uważano, że ukryto w nich odpowiedzi na najważniejsze pytania egzystencjalne. Książka w świadomości Arabów była skarbcem prawdziwej wiedzy, każda litera książki to symbol. I nie tylko książki religijne uważano za święte, ale także, na przykład, słowniki i encyklopedie. Tak arabski mędrzec i, jak teraz można powiedzieć, językoznawca Sibawayh stworzył w VIII wieku „Al-Kitab” (w tłumaczeniu z arabskiego – „księga”). Jest to pełna gramatyka języka arabskiego, książka w istocie niezgłębiona, święta, gdyż język w tamtym czasie był zjawiskiem niemal najdroższym na świecie. Poznanie własnego języka i języka podbitych narodów (w arabskim językoznawstwie niemal najwięcej uwagi, w porównaniu z innymi dawnymi szkołami językoznawczymi, poświęcano nauce innych języków) zapewniało posiadanie niezwyciężonej siły. I mądrość płynąca z książek to ta siła, która miała najwyższą cenę w starożytnym świecie. Z biegiem czasu zainteresowanie książkową mądrością rosło. I w XIV wieku Firuzabadi układa stutomowy słownik „Kamus” (w tłumaczeniu z arabskiego – ocean). Od tego czasu wszystkie słowniki zaczęto nazywać słowem „kamus”, a sam słownik zawierał ogromny zbiór słów języka arabskiego i ich klasyfikację, setki synonimicznych nazw, gdyż znając jak najwięcej słów własnego języka, można uznać, że pojęło się także granice własnego świata (znacznie później w europejskim językoznawstwie tę myśl wyrazi Wilhelm von Humboldt), ale mimo wszystko idea zgłębienia kodu językowego jako sposób zbliżenia się do zrozumienia praw kosmosu już istniała u arabskich uczonych. Biblioteki na Wschodzie były ogromnymi budynkami, do których prawo wstępu mieli tylko wybrani. Forma budynków była kolista, gdyż mądrość książek nigdy nie może się zakończyć, ona jest wieczna, a wiedza, przecinając się, tworzy nową wiedzę i tak proces rekombinacji może odbywać się wiecznie. Z drugiej strony, nie można zapominać o czasach, kiedy na Wschodzie palono setki książek, bo konserwatywni sułtani i ich wezyrowie bali się, że te książki wywołają bunt, że nowa wiedza będzie niebezpieczna dla świata, gdyż jedynym prawem powinien być tylko Koran. Podobne czasy średniowiecznej ciemności świadczą jedynie o tym, jak ludzie byli zależni od książek, nadając im magiczne właściwości, siłę, która nie podlega człowiekowi, a dlatego ludzie-
Traducción automática
16 lipca w Akademii Kijowsko-Mohylańskiej świętowano jubileusz Głównego Budowniczego NaUKMA — Wiaczesława Briuchoweckiego. Po oficjalnych powitaniach zaprezentowano książkę „Ten, który odrodził Mohylankę: Zbiór ku czci Wiaczesława Briuchoweckiego”, która ukazała się w Wydawnictwie „KM Akademia”. Szczególne miejsce w odrodzeniu Mohylanki zajmuje jej księgozbiór, którego formowaniu wielką uwagę poświęcał i poświęca Wiaczesław Stepanowycz. Właśnie roli książek i biblioteki w rozwoju edukacji uniwersyteckiej oraz nauki poświęcona jest ta publikacja. Niedawno miało miejsce ważne wydarzenie w życiu Akademii Kijowsko-Mohylańskiej — zakończono projekt rekonstrukcji gmachu Biblioteki Bakalarskiej. Biblioteka to serce uniwersytetu i pomimo wszystkich dostępnych dzisiaj technologii niezmienna pozostaje aura książek... Wkład w rekonstrukcję i remont budynku na bibliotekę wniósł znany ukraiński mecenas Omelan Antonowycz (USA). Dlatego gmach Biblioteki Bakalarskiej będzie nosił nazwę „Biblioteka Tetiany i Omelana Antonowyczów”. Otwarcie tej biblioteki w odrestaurowanym budynku XIX wieku to tylko jeden z kroków fundamentalnej koncepcji rozwoju uniwersytetu, formowania potężnego centrum naukowego. W ten sposób zostanie stworzony jednolity kompleks naukowy, informacyjny i kulturalno-oświatowy NaUKMA: Biblioteka — Muzeum — Archiwum. A rola biblioteki w zwiększeniu właściwej wagi intelektualnej Mohylanki jest pierwszorzędna. Prezydent Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Wiaczesław Briuchowecki i mecenas Omelan Antonowycz na i nie będzie w stanie zapobiec złu wyrządzonemu przez książki. Grube folianty uważano za rezultat podszeptów i często tym podszeptującym mógł być zły demon. Ciekawe, że przez tysiąc lat wyobrażenia o książce na Wschodzie choć się zmieniły, to nie radykalnie. Potwierdziła to powieść „Nazywam się Czerwień” Orhana Pamuka, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 2006 roku. W tym utworze odzwierciedlono, jak współcześni Turcy w głębiach swojej wschodniej mistycznej duszy pamiętają dawne podania o magicznej sile książek i sztuki. Księgozbiory dla mieszkańców Wschodu to rajskie miejsca, w których można znaleźć harmonię ducha i poczuć spokój życiowych energii. Nie mniej mistycznymi uważano również chińskie biblioteki. Język chiński liczy mnóstwo hieroglifów, których człowiek nie jest w stanie nauczyć się przez całe życie. W takim razie pomocnikiem w świecie są książki, które należy gromadzić w domowej bibliotece, wszak książki to skarbnica, do której zawsze można się zwrócić i zapytać o radę. Oto dlaczego w chińskiej kulturze tak rozpowszechnione jest wróżenie z książek. Stare folianty, które przetrwały kilka tysięcy lat, otwierano podczas magicznego seansu na określonej stronie i w ten sposób człowiek mógł dowiedzieć się, co czeka go tego dnia. Próby poznania świata poprzez klasyfikację słów w słownikach i gromadzenie tych słowników w bibliotekach pochodzą z I w. n.e., kiedy klasyk chińskiego językoznawstwa Xu Shen po raz pierwszy przeprowadził klasyfikację hieroglifów, odkrywając prawa ich łączenia. W II w. Liu Xi układa słownik „Shiming” („Wyjaśnienie imion”), w którym podano etymologię chińskich imion. Takie słowniki są obowiązkową książką nawet we współczesnych chińskich bibliotekach, gdyż książka z własnym imieniem przechowuje również energię człowieka, a dlatego wymaga do siebie troskliwego traktowania. A jaka jest bliższa nam europejska historia bibliotek? Wymienię tylko najważniejsze „kamienie milowe”: 1700 r. p.n.e. — Babilończycy byli pierwszymi, którzy stworzyli własną bibliotekę. 1100 r. p.n.e. — pierwsze historyczne biblioteki zostały znalezione w świątyniach starożytnego Egiptu. 1100 r. p.n.e. — biblioteki królewskie powstają w Fenicji. Najsłynniejsza biblioteka królewska nosiła nazwę „Assurbanipal” i została zbudowana w Niniwie. 900—700 r. p.n.e. — królowie Asyrii nakazali stworzyć bibliotekę dla kolekcji tysięcy tabliczek z gliny. 400 r. p.n.e. — prywatne biblioteki Eurypidesa, Arystotelesa i Platona. 300 r. p.n.e. — szkoły z bibliotekami zakładane są w Atenach. 384—322 r. p.n.e. — Arystoteles był pierwszym znanym systematycznym kolekcjonerem i klasyfikatorem książek. Opracował pojęcia hierarchii i klasyfikacji. 300 r. n.e. — biblioteka w Rzymie zawierała ponad 62 000 tomów książek. 400 r. n.e. — już dwadzieścia osiem bibliotek publicznych zbudowano w Rzymie. 600 r. n.e. — w Rzymie zbudowano pierwszą bibliotekę publiczną. 1683 r. — pierwsza biblioteka akademicka w Stanach Zjednoczonych — Biblioteka Kolegium Harvarda. 1731 r. — Benjamin Franklin założył pierwszą bibliotekę abonamentową w koloniach amerykańskich. 1800 r. — otwarto Bibliotekę Kongresu Stanów Zjednoczonych — największą bibliotekę w USA. 1871 r. — Jacob Schwartz stworzył system liczbowy Cuttera, który zachowuje porządek alfabetyczny autorów w systemach klasyfikacji bibliotecznej. 1887 r. — pierwsza szkoła bibliotekarska została stworzona na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Po takim ekskursie w historię trudno nie zgodzić się z opinią, że książka to wytwór kultury, a biblioteka — miejsce zachowania historycznej pamięci cywilizacji. Jeszcze w antycznych liceach i kolegiach rola bibliotek była decydująca. Mądrość książek łączyła w sobie mistyczną wiedzę, starodawne podania, mity, legendy i naukowe pierwociny europejskiej wiedzy (o właściwościach roślin, zachowaniu zwierząt itp.). W średniowieczu stosunek do książek również był niejednoznaczny, książki, które sprzeciwiały się kanonowi, palono niczym najniebezpieczniejszych wrogów. Uważano, że książka jest zdolna wprowadzić człowieka w błąd, a diabelskie książki mają biesią energię, która może przenikać w człowieka i przemieniać go w niewolnika złych sił... Czas Oświecenia to również epoka bibliotek nowego typu. Książkę uważano za najlepszego doradcę, wszystkie cechy moralno-etyczne człowiek musiał chłonąć tylko z książek, wszak świat jest chimeryczny, nieprzewidywalny. Antyczne Museiony, domy mądrości Arabskiego Kalifatu, izby związkowe chińskiego imperium, które przetrwały w Państwie Środka od VI wieku p.n.e. do początku XX, pozostając podstaw-
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
dyrektorów Lwowskiej Galerii Sztuki Borysa Woznyckiego, Muzeum Sztuki Zachodniej i Wschodniej im. B. i W. Chanenków Wiry Winogradowej, Charkowskiego Muzeum Sztuki Walentyny Myzhiny wyprowadzają utopijne marzenie o działalności ukraińskiego muzealnictwa w kierunku istniejących europejskich standardów. Udane wystawy ukraińskich muzealników w Europie i na całym świecie, prezentujące kulturę antyczno-scytyjską, prastarą, na poziomie najdawniejszych cywilizacji świata, kulturę trypolską, judaikę, barokowe rzeźby Pinzla, syjamskie ikony, zapoznały dziesiątki milionów widzów ze zjawiskiem ukraińskiej muzeologii, a naukowe badania ukraińskich muzealników odsłoniły niepowtarzalność sztuki dawnej Ukrainy i Kijowa, piękno ukraińskiego baroku, ukraińskiej secesji, a także neoromantyczne źródła sztuki współczesnej. Wszędzie, szeroko, znacząco, na poziomie stołecznym, a w małych miasteczkach na poziomie regionalnym odbywają się wernisaże, organizowane są wystawy. Dzięki ciekawym propozycjom muzealnym prowadzone są badania nad kartami sztuki mało znanymi lub przemilczanymi z obiektywnych przyczyn historycznych. Ale ta inicjatywa, ogólnokulturowy ruch, często kończy się na poziomie ukraińskich muzealnych oaz, lokalnych dyskursów. Bo poważne muzea świata nie przywożą do nas swoich kolekcji w celu wymiany lub prezentacji, a nasze muzea sztuki, dążąc do przełamania hermetyzmu, nie otrzymują wsparcia koniecznego dla tak masowych przedsięwzięć. Przypomnijmy, jaki rezonans miała wystawa z nowojorskiego MoMA w Berlinie i jaki wreszcie był z niej efekt finansowy! Każde muzeum Ukrainy gościnnie otwiera drzwi dla widzów, bo jest dumne ze swoich kolekcji artystycznych. Ale aby je pokazywać ludziom, przedstawiać pewną ciągłość rozwoju sztuki, potrzebna jest, oprócz patriotyzmu i twórczego zapału, którego nie brakuje pracownikom muzeów Ukrainy, zorientowanie całego społeczeństwa — potrzebne jest mecenatu. A mecenasów w Ukrainie brakuje. Jest ich niewielu! Otóż contra spem spero.
Traducción automática
Continuación de «Muzea sztuki Ukrainy — Contra spem spero», p. 1
Dokończenie. Początek na s. 1. W warunkach totalitaryzmu, często ryzykując życiem, pracownicy muzeów chronili przed zniszczeniem przez radzieckie organy specjalne kolekcje sztuki. Z wielkim sukcesem wystawy ukraińskiej awangardy lat 1908—1930 były w ostatnich latach prezentowane w Monachium, Tuluzie, Chicago, Nowym Jorku. Omawiane są projekty między Narodowym Muzeum Sztuki Ukrainy a dyrekcją muzeów berlińskich dotyczące prezentacji ukraińskiej awangardy w Berlinie. Po epokowej prezentacji MoMA w Berlinie kijowska kolekcja odtworzy urok ukraińskiej kultury w jej rozwoju między Zachodem a Wschodem. Jeśli rzucić okiem na sumę tragicznych stałych artystycznych na Ukrainie w ciągu całego XX wieku, to należy podsumować, że władza radziecka przez siedemdziesiąt lat nie zdołała zbudować na Ukrainie ani jednej placówki muzealnej poświęconej sztuce, a na pomieszczenia muzealne przekazywała z reguły kompleksy pałacowe byłych właścicieli albo, zamykając cerkwie, kościoły, synagogi i inne budowle sakralne, przekształcała je w muzea, archiwa czy biblioteki. Dochodząc do władzy po pomarańczowych dniach jako Prezydent Ukrainy, Wiktor Juszczenko rzucił skrzydlate hasło o potrzebie stworzenia ukraińskiego Ermitażu. Romantykom dodało ono nadziei, a sceptycy zgodzili się, że to iluzja. Przecież stworzenie w Kijowie muzeum sztuki współczesnej na bazie byłego potężnego kompleksu wojskowego „Arsenał” — dla nas, z naszą gospodarką i polityką, która uznaje przede wszystkim prawa inflacji, a nie modernizacji — jest rzeczą niełatwą, w naszych warunkach po prostu nierealną. Dlaczego ideę Prezydenta zaliczam do romantycznych? Katastrofalnie niskie finansowanie budżetowe muzeów sztuki, permanentna droga pracowników muzealnych przed wywłaszczeniem (alienacją) pomieszczeń muzealnych, dosłowne przetrwanie muzeów, których los zależy od kaprysów urzędników najwyższej rangi państwowej — te i inne, Walentyna DAWIDENKO
Są też tacy kijowianie, którzy pracują latem. Choć jest to już nieco sprzeczne z naturą, tą, która szumi za oknem, przesiewa drobniej kropelki deszczu i pachnie aromatem łąk. Aby objąć wszystko wzrokiem, brakuje horyzontów, bo to miasto. Aby swobodnie oddychać — za dużo aut na ulicach. Jak działa w takiej sytuacji prawdziwy artysta? Wyrzuca wyciśnięte tubki po farbach, za to tworzy swoją przestrzeń na płótnie lub na scenie. Właśnie tak pojawia się całkiem wakacyjny wątek, gdzie mieszkają kwiaciarki i tkaczki, lalki tańczą czardasza i mazurka, a akcja rozgrywa się w niewielkim miasteczku w Galicji. Premiera baletu „Coppélia” L. Delibesa na scenie Opery Narodowej wyzwoliła cały barwny wachlarz artystycznych odkryć jego twórców i wykonawców, a także przewrotne przeplatanie się życiowych i bajkowych rzeczywistości, gdyż u podstaw scenariusza Ch. Nuittera i A. Saint-Léona leżą baśnie dobrego i lirycznego filozofa E. T. A. Hoffmanna. Właśnie na motywach tego scenariusza stworzył libretto artysta ludowy Ukrainy Serhij Bondur (jest on autorem choreografii i inscenizacji baletu), a do redakcji muzycznej utworu dołączyli Hałyna Małyszko i Roman Sołoszczenko. Dekoracje autorstwa artysty ludowego Ukrainy, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. H. Szewczenki Marii Łewytskiej. Kostiumograf Ludmyła Nahorna. Lecz najważniejsze jest to, że ten profesjonalnie przygotowany projekt przedstawiła jedna z najmłodszych artystycznych placówek edukacyjnych — szkoła sztuki choreograficznej „Kijowska Miejska Ukraińska Akademia Tańca”. W spektaklu wzięli udział nie tylko studenci, ale i najmłodsi uczniowie studium choreograficznego przy szkole. Zdaniem dyrektora placówki edukacyjnej Andrija Liahuszczenki, spektakl pokazał możliwości ich wychowanków w różnym wieku, stał się kwintesencją pracy z pięciu lat. „Jeszcze na początku naszej Niepodległości, kiedy otworzyły się granice polityczne, społeczne, kulturowe, pojawiła się potrzeba nowych placówek edukacyjnych, także w sztuce choreograficznej. Była ona i wcześniej na wysokim poziomie, miała wybitnych wykonawców, choreografów, ale taniec obecnie jest bardziej wieloaspektowy, niż był w czasach radzieckich. Na świecie rozwijał się modern, jazz, różne kierunki współczesnej choreografii. Co więcej, demokratyzacja naszego społeczeństwa otworzyła możliwości tworzenia nowych zespołów, do których mogli trafiać przyszli specjaliści. Jedyna kijowska szkoła choreograficzna nie zaspokajała wymienione, niedostatki naszego muzealnego współczesnego bytu sprowadzają ideę „ukraińskiego Ermitażu” w miejsce, którego nie nazwiesz prestiżowym. Francuscy liderzy Mitterrand (zaczął przebudowywać wejście do Luwru) czy Pompidou (budował centrum sztuki współczesnej Beaubourg w miejscu tradycyjnej zabudowy) mieli twarde przekonania i cel, bo byli liderami-pragmatykami i doprowadzili sprawę do końca. Na Ukrainie, a w szczególności w Kijowie, gdzie nowa stołeczna administracja na czele z merem L. Czernoweckim jest absolutnie obojętna na problemy rozwoju sztuki i kultury w ogóle, rozpoczęła się dosłownie ofensywa na muzea. Przykłady są warte tego, aby dowiedziała się o nich światowa opinia publiczna. Pomieszczenia Muzeum Historii Kijowa oddano do dyspozycji Sądu Najwyższego, a niedokończony budynek Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy, gdzie planowano kompleks artystyczny XX w., zamierzają zrekonstruować na garaże dla nuworyszy. I gdzie, w jakim miejscu budować garaże? Sto metrów od budynku, w piwnicach którego wojska NKWD rozstrzeliwały inteligencję! Obok stoi krzyż pamięci ofiar ludobójstwa!.. Nas takie „gesty” p. Czernoweckiego nie dziwią, bo ani on, ani jego ekipa nie są pobożnymi ludźmi-chrześcijanami. Wszystko to dzieje się w centrum miasta, gdzie ziemia jest droga, ofensywa na muzea nabrała frontalnego rozmachu. Muzeom odbiera się działki muzealne, a w ich miejscu planowane są nowe biura, banki itd. Po stu latach unikalna obojętność naszych współczesnych na dorobek, który zbierano przez wieki, obraca się w amatorską profanację. W latach 90. XX w. rozbrzmiewały już hasła, które przerażały treścią zawartej agresji: jeśli brakuje pomieszczeń muzealnych — należy sprzedawać dzieła muzealne na aukcjach. Swego czasu, w czasach leninowsko-stalinowskich, takie eksperymenty były z powodzeniem przeprowadzane, dzieła sprzedawano na Zachód, a Amerykanin Hammer w ten sposób zebrał kolekcję. Artystyczne zbiory muzealne Ukrainy są pozbawione poważnej opieki społeczeństwa i trzymają się na entuzjazmie muzealnych patriotów. Mężowie stanu najwyższej rangi, bywało, wbrew istniejącym normom Ukrainy, przekazywali dobra kultury innym państwom. Tak, z woli byłego prezydenta Ukrainy L. Kuczmy w Holandii znalazła się unikalna kolekcja graficzna Koenigsów, która ma pikantną historię powstania, za którą Ukraina na warunkach parytetowych mogłaby otrzymać z Rotterdamu dzieła, które doświadczyły przymusowej migracji podczas II wojny światowej ze Lwowa. Odnosi się wrażenie, że zagęszczam barwy i nie widzę pozytywnych inicjatyw. Aby rozwiać takie myśli czy obawy, powołajmy się na pouczające doświadczenie Narodowego Muzeum Sztuki, które na poziomie innowacyjnych technologii prowadzi propagandę sztuki ukraińskiej, występuje jako organizator ciekawych projektów artystycznych, współpracuje z muzeami Europy. Wystawy ukraińskiego portretu kozackiego XVI—XVIII w., która się tu odbyła, japońskiej kaligrafii „Soho”, gruzińskiego artysty Niko Pirosmaniszwilego, Francisco Goi, ukraińskiego modernizmu — wszystko to zaliczamy do ogłoszonej przez Prezydenta idei o „ukraińskim Ermitażu”. W tym samym perspektywicznym kluczu o parytetowych dialogach muzeów narodził się projekt, który naświetlił kontekst ukraińskiego rzeźbiarza Archipenki z niemieckimi kręgami artystycznymi. Wspomniany projekt Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy z niemieckimi kolegami przyciągnął uwagę swoją konstruktywnością. Inicjatywy muzealnych entuzjastów, wielu dyrektorów, w szczególności rezerwatu Kijowsko-Peczerskiego S. Kroliwcia, Narodowego Muzeum Historycznego S. Czajkowskiego,
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
...zapewniało tak dużą liczbę absolwentów. Razem z akademikiem Jurijem Staniszewskim przejęliśmy się ideą stworzenia nowej placówki edukacyjnej. Najpierw przez dziesięć lat zajmowaliśmy się propagowaniem sztuki choreograficznej: to także pomysł stworzenia festiwalu „Serge Lifar — de la danse”, konkursu imienia Sergiusza Lifaria, kiedy na Ukrainie powróciło imię naszego wybitnego rodaka. Organizowaliśmy festiwale, wieczory artystyczne „Świat tańca”, które dowiodły, że zainteresowanie sztuką choreograficzną wzrosło. Na początku obecnego stulecia byliśmy bardzo blisko naszego marzenia — stworzenia nowej szkoły sztuki choreograficznej. Dzięki kijowskim władzom miejskim otrzymaliśmy także wspaniałą bazę: wiele sal do zajęć choreograficznych, doskonały szkolny teatr, profesjonalną scenę, oświetlenie i nagłośnienie, co daje możliwość kształcenia profesjonalnych artystów. Mamy państwowe zamówienie na przygotowanie specjalistów, a studenci uczą się bezpłatnie przez cztery lata. Przyjmujemy na pierwszy rok po dziewiątej klasie. Poprzedza to szkoła-studio, w której od pierwszych klas przez osiem lat przygotowujemy do wstąpienia do szkoły. Dzisiejsi nasi studenci nie wszyscy ukończyli szkołę-studio. Niektórzy przyszli z innych zespołów, ze szkół sztuki z Kijowa i innych miast Ukrainy, przede wszystkim „baletnych”: z Odessy, Doniecka,
Lwowa, Dniepropetrowska. U nas działają dwa wydziały — klasycznej i ludowej choreografii. Na wydział ludowej choreografii przyjeżdżają dzieci z różnych miast, bo zespoły tańca ludowego i dziecięcego istnieją w wielu regionach Ukrainy. Mamy wyjątkowo utalentowanych wykładowców, którzy w swoim czasie byli artystami baletu; w szkole wykłada zasłużony artysta Ukrainy Wołodymyr Denysenko — jeden z filarów szkoły męskiego tańca w naszym kraju. Na wydziale ludowym pracuje Mychajło Pietrowicz Motko, zasłużony artysta Ukrainy, niemal legendarna postać, bo w swoje siedemdziesiąt — nie powiem ile lat — wygląda tak, jakby, daj Boże, miał czterdzieści; pracował z Pawłem Pawłowiczem Wirskim, on niesie tradycje ukraińskiego ludowego tańca scenicznego szkoły Wirskiego, na bazie której działa nasz wydział kształcenia. Czyli dbamy o profesjonalną kadrę pedagogiczną, która daje naszym studentom wiedzę, jaka pomoże im pracować na każdej profesjonalnej scenie. — Problem edukacji artystycznej jest w Ukrainie bardzo dotkliwy; istnieje tendencja do ograniczania szkół artystycznych i takich studiów. Czy zwiększyła się liczba chętnych z innych regionów, by u was studiować?
— Do nas przychodzą absolwenci studiów artystycznych, aby kształcić się już na poziomie studenckim, i jest ich coraz więcej. Inna rzecz, że przychodzą kandydaci o różnym przygotowaniu, dlatego pierwszy rok spędzamy na tym, żeby sprowadzić naszych studentów do wspólnego mianownika. A potem dopiero opanowanie zawodu. Tak więc zainteresowanie choreografią w naszym kraju, według naszych obserwacji, tylko rośnie.
— A o opanowaniu repertuaru. Nauka, jak rozumiem, powinna potem wyjść na jaw w jakimś poważnym projekcie, takim jak „Coppélia”.
— Istnieje program, metodyka sprawdzona dziesięcioleciami, są wariacje, ćwiczenia. Nasz koncert roczny pokazujemy na scenie Opery Narodowej: numery koncertowe, wariacje, adagio, ludowe miniatury sceniczne. To jest fundament, który prowadzi nas na następny poziom — opanowanie złożonych, rozbudowanych form. Dwa lata temu nasz rodak, znany baletmistrz Alex Uruśniak (jest stałym członkiem jury konkursu im. Sergiusza Liforia, ma znanych uczniów — gwiazda światowego baletu, nasz rodak Wołodymyr Małachow, także brał u niego lekcje Nuriejew) wystawił swój balet „Czy usłyszysz mnie” z trupą Opery Narodowej Ukrainy. To współczesna choreografia, ale opiera się na stylistyce tańca klasycznego. Nasi wybitni artyści Wiktor Jaremenko i Tetiana Biewecka w tej inscenizacji prezentowali się znakomicie. Niestety, szybko zeszła ze sceny. Kiedy poczuliśmy, że studenci są zdolni do więcej, zwróciliśmy się do Alexa Uruśniaka z prośbą o przygotowanie inscenizacji z naszymi studentami. Zgodził się, i półtora roku temu pokazaliśmy premierę najpierw w naszym teatrze edukacyjnym, a rok temu na scenie Opery Narodowej. Zaprezentowaliśmy ją także na festiwalu studenckich spektakli choreograficznych w Doniecku, gdzie pracuje nasz wybitny artysta baletu Wadim Pysariew. Następnie zrodził się zamysł wystawienia pełnowymiarowego dwuaktowego baletu „Coppélia”. To pomysł kierowniczki wydziału choreografii klasycznej, Narodowej Artystki Ukrainy Hanny Doroż oraz wykładowcy Serhija Bondura. Co ciekawe, wraz z naszymi studentami w projekcie wzięły udział amerykańskie baleriny, które szybko wtopiły się w zespół twórczy i stały się ozdobą spektaklu”.
Traducción automática
Wasyl SZENDEROWSKI profesor, członek rzeczywisty NTSh Obecnym strukturom władzy bardzo podoba się honorowanie tych przedstawicieli narodu, którzy rzetelnie służyli systemowi radzieckiemu, jego ideologii. Za przykład może służyć niedawne uhonorowanie przez Narodową Akademię Nauk Ukrainy stuletnich jubileuszy wybitnego ukraińskiego teoretyka i twórcy techniki rakietowo-kosmicznej Serhija Korolowa oraz znanego uczonego-patofizjologa, założyciela ukraińskiej endokrynologii akademika Wasyla Komisarenki. Dziś nikt nie powinien poddawać w wątpliwość osiągnięć naukowych tych wybitnych przedstawicieli narodu ukraińskiego. Ale nie mniejsze zasługi przed światową społecznością mają także światowej sławy uczony-epidemiolog, akademik i prezes WUAN w latach 1928—29 Danyło Zabołotny, którego 140-lecie pozostało niezauważone, a niedoścignione zasługi przed ludzkością mikrobiologa Serhija Wynohradskiego (150 lat od urodzin minęło pod koniec ubiegłego roku) również pozostały niezauważone na Ukrainie. Tego uczonego mało kto znał na Ukrainie, a Rosja go po prostu “przywłaszczyła” sobie. Taka jest osobliwość rosyjskiej kultury. Tutaj wyraźnie przejawia się “fenomen cudzych rąk”, jak ochrzcił to zjawisko obecnie już nieżyjący uczony, fizyk-teoretyk Ołeksandr Borhard w swojej książce “Dwie kultury”. Oto niedawno akademik AN ZSRR (od 1974) mikrobiolog Jewhen Miszustin twierdził całkiem oficjalnie, że Serhij Wynohradski to “wybitny rosyjski uczony”, “urodził się w Rosji i był rosyjskim obywatelem…” A w rzeczywistości Serhij Wynohradski był synem potomka naszego hetmana Skoropadskiego. Wszak matka Serhija — Natalia Skoropadska, a ojciec Mykoła — potomek atamana Wynohradskiego. Więc nie dziwi, jak zaznacza autor opracowania o Serhiju Wynohradskim z Kanady Jewhen Rosłycki, że na swoje zwrócenie się do ukraińskich naukowców otrzymał taką odpowiedź: “…u nas łatwiej byłoby przecisnąć się przez ucho igielne, aniżeli zdobyć dla Pana materiały o Wynohradskim…” Urodził się Serhij Wynohradski 13 września 1856 roku w Kijowie. Ojciec miał wykształcenie prawnicze, to właśnie on założył w Kijowie pierwszy bank. A budowa tak zwanej Kolei Południowej przyniosła Wynohradskim wielkie zyski, które wykorzystali na zakup ziemi i budowę cukrowni. W rodzinie Wynohradskich dorastało jeszcze troje dzieci. Rozumiejąc ważność znajomości języków klasycznych, rodzice oddali dziesięcioletniego Serhija i jego brata Ołeksandra do Drugiego Gimnazjum Kijowskiego. W gimnazjum panowała dość nieprzyjazna atmosfera; według słów samego Serhija, nauka “była nie tylko nieciekawa, ale i nieprzyjemna, przygnębiała fizycznie i moralnie”. Jednak młodzieńcy ukończyli gimnazjum z wyróżnieniem, choć Serhij swoją pierwszą nagrodę — honorowy medal — natychmiast sprzedał! Tak wyraził niezadowolenie z nauki. W 1873 roku Serhij wstępuje na Uniwersytet Kijowski na wydział prawa, ale z czasem, uświadomiwszy sobie wrodzone skłonności do nauk przyrodniczych, przechodzi na wydział fizyczno-matematyczny i z głową zanurza się w naukę… Lecz znowu rozczarowanie, zwłaszcza zajęciami praktycznymi; pomimo protestów bliskich, młodzieniec opuszcza uniwersytet na trzecim roku. Próbuje odnaleźć siebie, ucząc się muzyki u profesora Leszetyckiego w Konserwatorium Petersburskim. W 1877 roku Serhij Wynohradski wstępuje na wydział przyrodniczy Uniwersytetu Petersburskiego i pasjonuje się studiami chemii analitycznej. Na początku trzeciego roku wybiera sobie oddzielną dziedzinę nauki — fizjologię roślin w laboratorium znanego botanika Famicyna. W 1881 roku kończy uniwersytet z niewiarygodnym sukcesem, co otworzyło mu drzwi do profesury. Jednak ówczesne epokowe odkrycia Pasteura, Kocha, Miecznikowa, de Bary’ego zwabiły młodego uczonego w świat mikroorganizmów. Jesienią 1884 roku Wynohradski otrzymuje dyplom magistra z Oddziału Botanicznego Uniwersytetu Petersburskiego. Ale wabi go lepsze wyposażenie w laboratoriach Europy i przechodzi do uniwersytetu w Strasburgu, gdzie jako kierownik Oddziału Botanicznego pracował światowej sławy niemiecki botanik Anton de Bary. Koniec XIX wieku naznaczony jest wieloma epokowymi odkryciami, w szczególności w świecie mikrobiologicznym. Serhij Wynohradski odkrył nowy, dotąd nieznany biologiczny sposób wykorzystania energii do potrzeb syntetycznych komórek — żywych i wolno żyjących organizmów, autotrofów-bakterii, zdolnych syntetyzować swoje ciało i rozmnażać się dzięki wyłącznie nieorganicznym związkom, takim jak siarka, żelazo, azot, dwutlenek węgla itd. W 1889 roku Wynohradski rozpoczyna na Uniwersytecie w Zurychu nową serię badań bakterii nitryfikacyjnych. I w ciągu dwóch lat uczony rozwiązuje jeden z najważniejszych problemów ówczesnej mikrobiologii i nauk przyrodniczych w ogóle. Jak zaznaczył wynalazca streptomycyny Selman Waksman, którego, nawiasem mówiąc, również zrodziła ukraińska ziemia, przyniosło to Wynohradskiemu “prestiż, który do naszych czasów pozostał niedościgniony”. Do uczonego przyszła światowa sława. Miał prestiżowe zaproszenia do dalszej pracy naukowej,
ale zdecydował się wrócić do Petersburga. W 1892 roku Winogradskiemu udało się dowieść istnienia bakterii beztlenowych — wiążących azot. Wyodrębnił on także czystą kulturę tych bakterii, które rozmnażały się na pożywce bezazotowej. Nazwał je Clostridium pastorianum — na cześć Pasteura. Zaznaczmy, że jednym z pomocników uczonego (a było ich tylko dwóch) w badaniach fizjologii bakterii nitryfikacyjnych, jak i wiążących azot, był Ukrainiec z Połtawy Wasyl Omeliański. Swoimi badaniami bakteryjnego rozkładu celulozy, która stanowi jeden z głównych składników tkanki roślinnej, Omeliański zasłynął na cały świat. W 1905 roku Winogradski opuszcza Petersburg, oficjalnie zajmując już stanowisko dyrektora Instytutu Medycyny Eksperymentalnej, i przeprowadza się na Ukrainę. Staje się troskliwym i efektywnym gospodarzem swojej ziemi, na korzyść i dobro szerokich okolic Gródka. Ale rozpoczęła się I wojna światowa. Rodzina Winogradskiego rozproszyła się po świecie. W 1922 roku S. Winogradski otrzymał zaproszenie od Émile'a Roux, dyrektora Instytutu Pasteura w Paryżu, z propozycją zorganizowania oddziału bakteriologii rolniczej. „Moi koledzy — pisał Roux — i ja sam będziemy Panu bardzo wdzięczni, gdyby Pan osiedlił się w Instytucie Pasteura. Przysporzy Pan mu sławy jako naukowiec i będzie mógł Pan tutaj prowadzić swoje niezwykłe badania bez żadnych kłopotów związanych z obowiązkami wykładowcy. Po Miecznikowie dla nas będzie zaszczytem zaliczyć Pana do swoich. Stanie się Pan naszym przewodnikiem w dziedzinie mikrobiologii gleby”. I znowu prace naukowe o „żelaznych mikrobach”, o mikroskopowych badaniach gleby. Ale nadszedł rok 1939, który zadał mu dwa bolesne ciosy. Po dwóch paraliżach zmarła jego żona, a II wojna światowa zerwała jego więzi z bliskimi w Warszawie. Po wojnie w liście do Waksmana Winogradski donosił, że „dyrektor Instytutu Pasteura obiecał zrobić wszystko, aby wydać książkę „Mikrobiologia gleby. Pół wieku badań mikrobiologicznych”, która została opublikowana we Francji w 1994 roku”. Zmarł Siergiej Winogradski 24 lutego 1953 roku. Jak wielu ukraińskich naukowców, zmuszony był tworzyć nie na swojej ziemi. W Petersburgu uczony przeżył ogółem około siedmiu lat, podobnie jak w Szwajcarii. A ponad trzydzieści lat swojego niespokojnego życia spędził w gościnnej dla niego Francji. Pani Jolanta Pomian, krewna Winogradskiego, z Montrealu pisała: „Całe archiwum dziadka, włącznie z jego dyplomami akademickimi, Instytut Pasteura przekazał Rosji (bez zgody rodziny!)…” Pochowano uczonego obok jego dobrej żony w Brie, na obczyźnie, bez tęsknego ukraińskiego „Wieczna Pamięć”… P.S. Autor wyraża szczere podziękowanie dr. Jewhenowi Roslyckiemu z Kanady za możliwość zapoznania się z niektórymi materiałami o sławnym ukraińskim uczonym.
Traducción automática
Lipiec to miesiąc niezapomnianego „poważnego prześmiewcy” Wasyla Jachymowycza: 12 lipca się urodził, a 20 lipca pięć lat temu odszedł w wieczność. W. Jachymowycz mistrzowsko redagował w prasie (m.in. przez 26 lat w czasopiśmie „Ukraina”), aktywnie pracował w Związku Pisarzy i w szeregu organizacji społecznych. I tworzył, tworzył, tworzył — pomysłowo i wymagająco. Różnorodną twórczość Wasyla Łukicza Jachymowycza uhonorowano m.in. tytułem „Zasłużony Działacz Sztuki Ukrainy” oraz nagrodą literacką im. Ostapa Wyszni. Figuruje w odpowiednich encyklopediach i słownikach jako poeta, tłumacz, dziennikarz, wesoły, humorystyczny człowiek w twórczości i na co dzień, który pozostawił po sobie nie tylko, jak sam mówił, „torbę książek”, ale i wspaniałe piosenki, które stały się ludowe, oraz miłe wspomnienia tych, którzy go znali.
…zwracał się do duszy ukochanej, która odeszła do lepszego świata; tomem swoich lirycznych wierszy „Bez ciebie z tobą”, wydanym z okazji 70. rocznicy urodzin poety, nadał jej głos. Skromny człowiek, zdumiewał pracowitością, zawsze pozostając sobą: spokojny, uśmiechnięty, otwarty na dobre słowo, którego sam nie szczędził innym. Wszystko w nim się podobało. A najważniejsze — jego wyraźne stanowisko patriotyczne i obywatelskie. Bardzo aktywny, zdążał być wszędzie: na poważnych posiedzeniach, konferencjach naukowych, wieczorach twórczych, prezentacjach dzieł kolegów po piórze, organizował wesołe prima-aprilisowe humoreski, na których był prowadzącym i gromadził cały kwiat wielbicieli i autorów ukraińskiej śmiechoindustrii, brał aktywny udział we wszystkich wydarzeniach, które organizowali liderzy narodowo-patriotycznych sił, nigdy nie odmawiał pomocy kolegom-pisarzom. Pracując w redakcji gazety „Oswita”, mieszczącej się przy ulicy Turgieniewskiej (a to niedaleko naszego domu), Wasyl Łukicz, idąc do pracy lub z pracy, często wstępował do nas, zamieniając swoją kolejną codzienną wizytę w prawdziwe święto. A cóż dopiero mówić o jego odwiedzinach w dni świąteczne, zwłaszcza w nasze rodzinne święta. Wtedy
Łukycz wylewał na nas falę improwizacji, żartów, anegdot, aforyzmów i po prostu serdecznych słów i życzeń, które zostawiał na mnóstwie kartek pocztowych. Kiedy wieczorem widział, że w naszych oknach nie świeci się światło, od razu dzwonił i pytał: co się stało? Ja z żoną, która bardzo szanowała jego talent i jako pedagog-filolog głęboko rozumiała jego twórczość, zawsze zapraszaliśmy go do naszego noworocznego stołu, na różne inne święta, a po prostu przyjemnie było razem posiedzieć. Z nim zawsze łatwo znajdowaliśmy wspólny język, wspólny temat, odpowiedni nastrój. Przy tym bardzo subtelnie wyczuwał nastrój otaczających go ludzi, wiedział, „czym oni oddychają”. Zauważyłem, że na początku naszej znajomości był bardzo ostrożny w wypowiedziach, jednak z czasem jakby rozpuścił się w naszej rodzinnej atmosferze, gdzie nic mu nie zagrażało. Kiedy poważnie zachorował, zawiozłem go do rządowego szpitala w Fieofaniji. Z żoną często odwiedzaliśmy Wasyla Łukycza, spędzaliśmy wiele czasu na ciekawych rozmowach z nim, snuliśmy wspólne plany na przyszłość, którą widział jasną, i optymistycznie uważał, że jego praca będzie dla Ukrainy potrzebna. Ale tak się stało, że do domu już nie wrócił. Już po jego odejściu w wieczność wspólnym wysiłkiem wydano jego książkę „Imię za imieniem”, w której czytelnik znajdzie ponad sto różnych imion, które mistrz humoru w szczególny sposób zechciał zaznaczyć i utrwalić w czasie. Wielki mistrz poetyckiego gatunku epistolarnego raduje nas trafnymi epigramami, epitafiami, po prostu życzeniowymi telegramami, które Wasyl Juchymowycz często pisał improwizowanie w odpowiednim momencie, a szczególnie bawi czytelników iskrzącymi się wierszami-humoreskami. On i dziś darzy nas wesołością.
Traducción automática
Continuación de una página anterior — fragmento de página
...renka za 14 dni — 14 obrazów: te, które mi się nie podobały, przerabiałem. Przyznał się: „Pojechałem na dwa dni do Połtawy — wydawało mi się, że tam taka nuda…” Julia Petuszyńska ocenia swój pierwszy plener jednym słowem: „Niezrównane!” „Najważniejsze, że tu byłem!” — podsumowuje Ołeksij Iwaniuk. Wszyscy głośno dziwili się „słonecznym” (po zwykle ponurych) barwom Hryhorija Wołkowa, a on, jak zawsze filozoficznie, tłumaczył: „Natura dodaje optymizmu — zobowiązuje do optymistycznego patrzenia na świat. Natura oczyszcza. Pracowaliśmy ramię w ramię, w czymś się zmienialiśmy, w czymś utwierdzaliśmy — i wszystko dzięki plenerowi”. A Wiktor Ołeksandrowycz Trochymec-Miliutin, przechodząc ścieżkami cudownego kraju, przyznawał, że wydawały mu się ścieżką do rodzinnego domu. I z nostalgią wyjmował z kieszeni klucze do mieszkania: przez dwa tygodnie nie otwierał drzwi rodzinnego domu! Wystarczy im wspomnień na długo, przydadzą im się jeszcze „szkice”, które, jak mówi Anatolij Krywobocznenko, zachowały się w pamięci. I pozostaną wdzięczni swojemu przewodniczącemu Jurijowi Samojłenkowi, swojemu kuratorowi Ołeksijowi Petrenko, swojemu dobroczyńcy Semenowi Antonciowi. O zachwycie tym, co zobaczyli, szczerze opowiadali też przedsiębiorca z Holandii Erik Deniels, który od dawna utrzymuje kontakty z „Agroekologią”, przewodniczący zarządu stołecznej Federacji Ruchu Organicznego Ukrainy Jewhen Myłowanow oraz znany w Połtawie chirurg Leonid Sarycznew. Po podsumowaniu plenteru „Piękno ziemi połtawskiej” planuje się wydanie katalogu przed otwarciem wystawy w Salonie Artystycznym. A następny plener „Hadziacz — stolica hetmańska” odbędzie się w Hadziaczu na bazie Szkoły Kultury im. I. P. Kotlarewskiego.
PALETA
Traducción automática
Lidia Wicenia
O tych czarownych miejscach na początku minionego stulecia Wołodymyrowi Korolence opowiedzieli jego przyjaciele z szerokiego kręgu połtawskiej inteligencji. Wielu z nich latem wyjeżdżało wypoczywać do rajskich zakątków nad Psiołem, ktoś już miał tu własne daczе, jak znany działacz społeczny, pedagog i literaturoznawca Wiljam Berensztam, dzięki któremu pojawiła się sama nazwa miejscowa „Chatki”. Wreszcie sam Wołodymyr Galaktionowicz z rodziną osiadł tu w 1905 roku w swoim mezoninie: „rozkosz, z zadziwiającym widokiem na łąki z zakolami Psioła i gajami…” Ta wspaniała uroda po stu latach doczekała się nowych wielbicieli, a zatem ktoś będzie się nią zachwycał także przez kolejne sto lat. Uwieczniła ją na płótnach połtawskich artystów, którzy przez dwa tygodnie pracowali na wzgórzach nad Psiołem w pobliżu daczy Wołodymyra Korolenki podczas swojego pierwszego plenerу. Ten pomysł od dawna pielęgnował przewodniczący obwodowej organizacji Narodowego Związku Artystów Plastyków Ukrainy, zasłużony działacz sztuki Jurij Samojłenko. Ale przyznaje:
— Pomysł to dobra rzecz, lecz jego realizacja nam się nie udawała. Wychodzi więc, że artystom trzeba było spotkać znanego rolnika, Bohatera Ukrainy Semena Antonca, by wreszcie wszystko się spełniło!
I kto powie, że to wszystko zdarzyło się przypadkiem? Nie! Nie przypadkiem sto lat temu tu siał duchowe ziarna W. H. Korolenko, nie przypadkiem tu sieje czyste ziarna w ziemię nieskażoną chemią i niezniszczoną pługami S. S. Antonec, nie przypadkiem życie
Walentyna Dawydenko
Lotów twórczej duszy nie krępują okoliczności życia. Z oddali łatwiej dostrzec próżność szalonej codzienności wielkiego miasta, a pojęcie zakorzenienia nabiera subtelnego, zmysłowego wrażenia, gdy czujesz się zakorzeniony nocnym zapachem ziół pod oknem albo słoneczną ścieżką, która rano ciepło kładzie się pod stopy. Właśnie z zakorzenienia w czarownych kanewskich urwiskach i z wysokich lotów twórczej natury wzięło się artystyczne dziedzictwo Ogólnoukraińskich plenerów „Tarasowa Góra — 2000”, „Tarasowa Góra — 2004”, „Kanewska jesień”, „Tarasowa Góra — 2006. Góry moje wysokie…”. Jak powiedziała zastępczyni dyrektora muzeum Tetiana Czujko, przedstawiono trzydzieści prac przedstawiających kanewskie krajobrazy, które w swoim czasie oczarowały wyobraźnię twórczą Tarasa Szewczenki, a obecnie zostały „przeżyte” i namalowane przez artystów z całej Ukrainy i zagranicy. „To prace kijowian Wołodymyra Harbuza, Anatolija Burtowego, Walerija Franczuka, czerkaszczanina Wasyla Cymbała, artystów z Doniecka, a nawet z Mińska. Zatem plener w Kanewie nabiera międzynarodowego rozmachu, a także w planach pracowników Narodowego Rezerwatu Szewczenkowskiego jest uczynienie tej akcji międzynarodową. Oczywiście każdy artysta (większość z nich znamy z wystaw indywidualnych) po swojemu maluje te same miejsca. Do tego to wielka odpowiedzialność, bo właśnie ten pejzaż, te kanewskie góry malował Taras Szewczenko — można odwiedzić muzeum i obejrzeć jego rysunek. A artyści malują te krajobrazy po wielu latach, dążąc do oddania ich energetyki; Czernecza Góra jest już teraz Tarasową Górą. To nie jest zwykłe odmalowanie przyrody,
splata losy twórczych osobowości, które nastrojone są na tę samą falę: odkrywać ludziom piękno, wznosić ich dusze na wyżyny duchowości, zachęcać każdego do realizowania siebie w dobrych uczynkach. „Wszystko jest takie proste — mówi Semen Swyrydonowycz — przecież każdy z nas może zrobić tyle dobrego na swoim miejscu. Więc róbmy to, czego ludzie potrzebują!” Tego wieczoru, podczas zamknięcia plenerु „Uroda ziemi połtawskiej” w dawnych Chatkach (obecnie wieś Kujbyszewe), na odrestaurowanej przez „Agroekologię” daczy Wołodymyra Korolenki, zjawili się pierwszy zastępca przewodniczącego obwodowej administracji państwowej Iwan Błyzniuk, zastępca przewodniczącego obwodowej rady Petro Worona, naczelnik Zarządu Kultury i Turystyki obwodowej administracji państwowej Wołodymyr Hodzenko, dyrektorka połtawskiej Galerii Sztuki Olha Kurczakowa oraz wielu innych gości. Witali artystów i z zachwytem oglądali to, co zobaczyli: w centrum uroczystości znajdowała się wystawa prac na werandzie mezonina. Obrazy bez ram, z jeszcze niewyschniętymi farbami, lśniły w promieniach zachodzącego słońca, tchnęły życiem. Część płócien stanie się początkiem galerii obrazów, która ma tu zostać otwarta. W Chatkach przebywali już przedstawiciele praktycznie wszystkich krajów świata. A połtawianie wkrótce będą mogli zobaczyć prace z plenerु na wystawie w Salonie Artystycznym. Ihor Wełyczko stworzył 37 prac, a najbardziej zapamiętane z plenerु nazywa trzy ostatnie dni, bo — „rozpisał się!” U AnatolijaŁaw-
Traducción automática
Walentyna Dawydenko
W Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki otwarto wystawę prac ludowego artysty Ukrainy, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. H. Szewczenki Wasyla ŁOPATY „Święte imię mamy”. Wśród organizatorów wystawy jednego z najjaśniejszych mistrzów sztuk plastycznych Ukrainy – Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”. …Pyłek, przefrunąwszy całą wiosnę, śpi w kieliszkach kwiatów, a coś nieprzewidzianego, efemerycznego, co unosiło się w powietrzu, teraz zdobi koronę lata lśniącą wiśniową kropelką. Na szczęście w przyrodzie rozwój wydarzeń jest konsekwentny i niezmienny, i nie wpływa na niego korupcja. Nie przekupisz krańca nieba, by świecił tylko jednej możnej posiadłości, a miodowa zachodnia nirwana rozlewa się na wszystkich, nawet na małych i osieroconych, i otacza rzekę taką kolorową gamą, że przejmuje serce jak muzyka. W hojności przyrody jest coś macierzyńskiego; dla niej wszyscy jesteśmy dziećmi. Tylko westchnąć nad tym, co już bezpowrotnie stracono. Ale ścieżka biegła zawsze bez przerwy do podwórka matki, a artysta z najodleglejszych horyzontów, dokąd rzucił go los, przyjeżdżał do tych rodzinnych rąk, które potem będzie malował przez całe życie: to pobożnie uniesionych do modlitwy, to zamyślonych, to spokojnie złożonych i, jak pasma wełny, splecionych żyłami. Filigranowa technika graficzna, która wsławiła autora w oficjalnym designie: w projektowaniu ukraińskich hrywien – portretów, pejzaży, ornamentów – przysłużyła się przy tworzeniu najbardziej wzruszającej kroniki – Macierzyńskiego losu. Czytasz ją od jednego portretu do drugiego, najdelikatniejsze rysy i zmarszczki, i taka piękna ona swoją promienną duszą, jak Księżna. Bo rodzona matka każdemu z nas jest piękna, jak Księżna. …Chciał ubrać ją w najlepszy strój, jakiego nigdy nie miała za życia, przywoził z zagranicznych podróży i prosił: „Mamo, chociaż przymierz!” A ona się krępowała: jak można teraz takie świąteczne, niech będzie później, gładziła, rozwijała drogie tkaniny, a potem wszystko chowała gdzieś w szufladach szafy albo komuś darowała. Ukraińska matka, która przeżyła okrutne XX stulecie, zamiast jedwabnych szat zachowała na ostatni spoczynek tylko cierniową chustę. Dziwna homonimiczna zbieżność: cierniowy wieniec, cierniowa chusta. Choć smutek przebijał w głosie autora, gdy opowiadał te wzruszające historie na otwarciu ekspozycji, wrażenie z jego obrazów – jakby rzeczywiście w pobliżu maminych dłoni – jest ciepłe. I to jednoczyło wszystkich, którzy chcieli podzielić się wrażeniami o twórczości Wasyla Łopaty, nastrojem jednym. Byli to poeta-akademik Borys Olijnyk, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki Mykoła Nesterczuk oraz akademik Dmytro Stepowyk. A solista Narodowej Opery Stepan Ficz powitał artystę, którego zna cały świat, pieśnią. Bo, jak napisali krytycy sztuki: „Jego wielki dorobek twórczy (ponad 700 prac) obejmuje niemal wszystkie aspekty ukraińskiego życia w jego historycznej i geograficznej perspektywie”. Artysta-filozof Mykoła Storożenko ujął to po swojemu, obrazowo i bardzo trafnie: Wasyl Łopata jest pielgrzymem, który pokonuje szerokości nie tylko geograficzne, ale też czasowe, bo credo i artystyczna jakość jego twórczości to wieczny ruch. …Dokąd więc znów rusza? Ku Ogniowi Jasnemu krańca nieba, który rozlewa się na wszystkich, nawet na małych i osieroconych…
Traducción automática
Narodowe Muzeum Tarasa Szewczenki jeszcze niedawno przeżywało różne w wyrazie zakusy na swoje unikalne pomieszczenie, a nawet próby urządzania między historycznymi eksponatami kupieckich imprez. Na szczęście nieugięta postawa kolektywu stanęła na przeszkodzie takim zakusom. A cała działalność muzeum po stworzeniu nowej ekspozycji świadczy, że może ono być nie tylko przechowalnią rarytasów, wycieczek w przeszłość, ale i żywej wymiany twórczej energetyki. Przecież przeszłość powstaje, kiedy się do niej stale zwracasz, i właśnie artystyczne interpretacje dają to dalsze życie. Wystawa „Góry moje wysokie…” przedstawiła malarskie płótna uczestników współczesnych kaniowskich plenerów. to także odczucie szczególnego magnetyzmu miejsca. Pamiętamy i marzenia Szewczenki, by być pochowanym nad Dnieprem i w ogóle, chyba są dwa unikalne miejsca nad Dnieprem — to Wytaczów pod Kijowem i Kaniów na Czerkaszczyźnie, skąd otwiera się jakaś niemal kosmiczna panorama Dniepru, gdzie zlewa się ziemia, woda, góry. I to bardzo subtelnie odczuwał Taras Szewczenko, umiał wspaniale przekazywać w swoich utworach, zwłaszcza w graficznych jeszcze z okresu zesłania, kiedy malował Ukrainę: odczucie nasycenia powietrzem, odczucie człowieka jako części przyrody, nierozerwalny związek z Wszechświatem. I rysunki ostatnich lat jego życia, w szczególności koło Kaniowa, przypominają, że chińskie malarstwo, które postrzegamy jako coś egzotycznego, to odczucie związku z przyrodą W. Radecki. „Góry Tarasa”, płótno, olej, 2006 delikatne jasne tło, jak świecenie, a potem farbami, pastozowymi pociągnięciami pędzla, nakładaniem przekazuje swoje odczucie tych miejsc, ich znaczenie, charyzmatyczne dla nas. Wałerij Franczuk — bardziej zadumany, liryczny. Prace filozoficznie pogłębionego brzmienia u Wasyla Cymbała z Czerkas. Ołeksandr Krochmaluk ze Lwowa — bardzo niezwykły, na jego prace zwiedzający zwracają uwagę. I obrazy niepowtarzalnego Jewhena Manyszyna, którego nie stało kilka miesięcy temu. To nie po prostu krajobraz, to niby swoista droga w bezkres, przyszłość, aż niby przeczucie utalentowanego mistrza. Mamy nadzieję, że Góra Tarasa i Kaniów staną się źródłem twórczej inspiracji dla nowych pokoleń ukraińskich i zagranicznych artystów”. jest i w twórczości Tarasa Szewczenki. To podgatunek chińskiej sztuki: góry i wody. U Szewczenki — to bezkresny ukraiński kosmos, który on bardzo odczuwał, i ziemia, którą bezgranicznie kochał. To miłość tragiczna, dlatego że on ubolewa nad naszą historią, nad losem rodzinnego narodu. Jednocześnie odczuwa tę ziemię jako harmonijną część Wszechświata. Pejzaż Szewczenki jest uczłowieczony i zawsze obecna jest choć mała postać człowieka. Prace wykonane na plenerze wyróżniają się tym, że są bardzo żywe, odbierasz je, jakbyś wchodził w tę okolicę, odczuwasz rozmyślania każdego mistrza. U jednego to przyroda w tym czy innym momencie, u kogoś wypisana przez pejzaż kosmiczność, szczególna energetyka, jak u Wołodymyra Harbuzia, który maluje
Traducción automática
DZIEDZICTWO
Traducción automática
El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original
…ukraińskiego Jerozolimy”, właśnie tutaj rodziła się nasza kultura i duchowość. Tej ziemi nie wolno sprzedawać ani wydzierżawiać, trzeba na niej żyć, pracować i modlić się do ukraińskich Bogów, tak jak modlili się kiedyś nasi odlegli przodkowie – Trypolianie. Czy słyszeliście, żeby Żydzi wydzierżawiali albo sprzedawali „Ścianę Płaczu”? Bijemy na alarm – ukraiński „Trypolski Babilon” znika! Pamiętajmy: tam, gdzie znika kultura i pamięć o przodkach, znika naród.
Sekretarz odpowiedzialny
Iryna Szewczuk
Dział literatury
Uljana Hlibczuk 270-55-57
Dział kultury
Walentyna Dawydenko 270-55-57
Dział języka
Nina Hnatiuk 279-49-47
Dział pracy prosvitiańskiej
Mykoła Cywirko 279-39-55
Dział korekty
Iryna Stelmach 278-63-69
Skład komputerowy
Iryna Szewczuk, Oleh Bessky 278-63-69
Traducción automática
Wadym PEREHUDA Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 30 lat temu w Ukrainie dokonano sensacyjnego odkrycia, które pod względem znaczenia można porównać chyba tylko z wykopaliskami legendarnej Troi. W wyniku rozszyfrowania zdjęć lotniczych na terytorium obwodu czerkaskiego znaleziono pozostałości być może największych osad na świecie — protomiast, w których życie tętniło ponad 5000 lat temu. Właśnie na początku lat 70. XX wieku rozpoczyna się nowy etap naukowych badań cywilizacji trypolskiej. Odkrywcami i pierwszymi badaczami gigantycznych prastarych osad epoki miedzi i kamienia zostali wojskowy topograf K. Szyszkin i niestrudzony badacz starożytności krajoznawstwa umańskiego W. Stefanowycz. Powierzchnia niektórych osad po prostu zadziwiała: Majdanećke — 400 ha, Talanky — 450 ha, Dobrowody — 250 ha, Nebeliwka — 300 ha itd. Ogółem po analizie zdjęć lotniczych wyodrębniono ponad 100 osad-gigantów. Niektóre osady trypolskie są znacznie większe pod względem powierzchni niż najsłynniejsze ośrodki kulturowe i miasta starożytnego świata. Dla porównania: miasto Babilon w czasach swojego rozkwitu zajmowało terytorium zaledwie 202,5 ha. Źródła archeologiczne potwierdzają istnienie na tych terenach jednego z ośrodków światowej cywilizacji. «Miasta słońca» lub «Trypolskie Babilony» — tak obrazowo nazywa je badacz osad trypolskich W. F. Mycyk — miały zabudowę kwartałową i były rozmieszczone w kole. Większość domów była dwupiętrowa. Latem 2006 r. odwiedziłem jeden z tych prastarych ośrodków kultury indoeuropejskiej niedaleko miasteczka Talne. «Trypolski Babilon», znaleziony przez archeologów nad malowniczą rzeką Talanky — jest ponad dwukrotnie większy od biblijnego i o tysiąclecia starszy. Starożytna ukraińska wieś Talanky jest częściowo położona na prastarej osadzie trypolskiej. Mieszkańcy wsi znajdują artefakty archeologiczne po prostu we własnym ogrodzie. Ale, ku wielkiemu
Traducción automática
Taljanky to geograficzne i duchowe centrum Ukrainy, niestety ta malownicza wieś znajduje się obecnie w wielkim upadku — 70 domów stoi bez gospodarza. Młodzieży we wsi jest coraz mniej, wyjeżdżają do miast na naukę, a wracają tylko jednostki. Zadziwiają także ceny ziemi pod zabudowę: koszt jednego ara waha się od 2 do 10 dolarów amerykańskich!!! “Trypolski Babilon” — to nie tylko żyzna ziemia, której większą część pod wsią Taljanky z jakiegoś powodu dzierżawią Amerykanie — to święta ziemia “Daw- Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA, Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Anatolij POHRIBNYJ, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK P.o. redaktora naczelnego, pierwszy zastępca redaktora naczelnego Ołeksander SZOKAŁO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks)
Traducción automática
Mykoła CYWIRKO. Ukraińcy szczycą się Trypilliem mniej więcej tak, jak egipscy Arabowie cywilizacją piramid i sfinksów, a dzisiejsi Meksykanie dziedzictwem kulturowym całego szeregu ludów prekolumbijskich Ameryki Łacińskiej – od Olmeków i Majów po Azteków. Czy trzeba dodawać, że w naszym „trypillioznawstwie” zdarzają się przesady? Ważne jest, by na każdym kroku dowodzić, że zjawisko to jest ukraińskie, ponieważ powstało na naszej ziemi, że ludność ta – czy to pochodzenia kaukasko-iberyjskiego, czy aryjskiego – nie zniknęła bez śladu, lecz pozostała autochtonicznym substratem pod naporem przybyszów. Zakończę ten krótki wstęp tym, od czego zacząłem: dla nas starożytni rolnicy – twórcy naczyń w kształcie lornetek i trzypiętrowych domów z gliny – są godnymi podziwu i najwyższego szacunku przodkami, którzy pozostawili nam w spadku po trochu wszystkiego: i kilka niezgłębionych tajemnic, i przebogatą różnorodność zabytków kultury. Tajemnic… Już sam rozkwit cywilizacji trypilskiej, niepowtarzalnie jasnej, oryginalnej na tle prymitywnych formacji epoki kamienia, jest nie lada fenomenem. A wciąż nieodczytane pismo Trypillian? A te same protomiasta, w których musiały być (według logiki) wodociągi, kanalizacja, inne atrybuty megapolis? Jednym słowem, jeśli siadać do książki „Sto wielkich tajemnic starożytnego świata” (M., 2005) i szczegółowo opisywać cuda, akcentując „białe plamy” w historii i genezie dawnych Sumerów, Egipcjan, Etrusków, Fenicjan, Majów, Inków i innych – imię ich legion, a jeden z jej rozdziałów poświęcić tajemnicom na terenach Rosji i krajów WNP, to jak tu pominąć „rówieśnika Uruk i Akadu nad Dnieprem” (według definicji archeologa W. Zbenowycza)? Jednak autor wspomnianego wydania popularnonaukowego Mykoła Niepomniaszczy, z zachwytem opisując południowouralski Arkaim (Rosja), oddając należne kulturze Anau (Turkmenistan) itd., ANI SŁOWEM (!!!), ANI ALUZJĄ (!!!), nawet pobieżnie i pośrednio nie wspomina o Trypilliu! Naukowe i logiczne wyjaśnienie trudno tu znaleźć. Dlaczego protomiasta niedawno odkrytego Arkaimu zachwycają pana Niepomniaszczyego, a prehistoryczne giganty – Majdanećke, Talankiwśke i inne znane na cały świat osady Trypillian, których pojawienie się w dzikiej Europie na kilka tysiącleci przed Chrystusem do dziś nikt nie wyjaśnił, wypadają z pola widzenia badacza? Sądzę, że ta „tajemnica” Niepomniaszczyego leży na powierzchni. A dokładniej – w płaszczyźnie politycznej, ideologicznej. Pana Niepomniaszczyego drażni sama wzmianka o Ukrainie, a o jej dawnej przeszłości, zwłaszcza o jej trypilskiej karcie, – tym bardziej. Więc, jak by nie patrzeć, zubożył on swoją ogólnie niezłą książkę. A wszystko przez panującą w Rosji państwową ukrainofobię. Redaktor dyżurny Ulana HLIBCZUK. Księgowość 279-41-46. Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net. http://slovoprosvity.com.ua. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301229. Nakład ogólny – 26000. Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” – 30617. Cena prenumeraty, wliczając usługi pocztowe: na miesiąc – 3,38 hrywny, na 3 miesiące – 9,89 hrywny, na 6 miesięcy – 19,18 hrywny.
Traducción automática