Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalSaber · Personas · Futuro
← Archivo de «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №38 за 2012 рік

16 págs. · 38 entradas · PDF en Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Traducción automática del ucraniano. Verifique citas, nombres y cifras en la página original. 1 de 38 entradas se muestran en ucraniano mientras se actualiza su traducción.

El texto se extrajo del PDF y se dividió en piezas automáticamente. Los límites de algunas piezas no se han verificado editorialmente: una entrada puede contener varias piezas, solo parte de una o un bloque de servicio (por ejemplo, un anuncio de suscripción). La fuente primaria es la página del periódico en el PDF.

Página · p. 1página original ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 38 (675), 20—26 września 2012 Chrońmy język — ocalmy Ukrainę

Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki zainicjowało przeprowadzenie Forum „Chrońmy język — ocalmy Ukrainę”. Wydarzenie odbędzie się 25 września o godz. 11 w siedzibie Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Do udziału w Forum zapraszane są wszystkie patriotyczne organizacje społeczne, związki twórcze, partie i obywatele, którym nie jest obojętny los naszego państwa. Przedstawiciele komitetu organizacyjnego przeprowadzili konferencję prasową, na której opowiedzieli o czasie, miejscu i celu zgromadzenia. Konferencję prasową rozpoczął przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, deputowany ludowy Ukrainy Pawło MOWCZAN: — Kilka tygodni temu grupa inicjatywna, składająca się z przedstawicieli wielu organizacji społecznych, związków twórczych, partii, wysunęła żądanie konieczności przeprowadzenia Forum sił narodowo-demokratycznych, patriotycznych, aby skoncentrować uwagę na problematyce językowej, która pozostaje na peryferiach procesu społecznego. Implementacja ustawy Kiwałowa—Kolesniczenki trwa. Przeciwko niej odbywają się jedynie sporadyczne akty protestu, w szczególności głodówka metodą zmianową pod Ukraińskim Domem. To za mało. Rozumiemy wagę kwestii językowej dla życia społecznego i przyszłości, wszak bez języka nie ma narodu. Obecnie w kwestii językowej każda siła polityczna nakreśliła swoją linię i prowadzi „małą wojnę pozycyjną”. Nie odzwierciedla to napięcia, które panuje w państwie. Odbywa się atak na naród ukraiński. Przygotowaliśmy Apel do Forum. Na Forum zapraszamy wszystkich, począwszy od wicepremiera ds. humanitarnych Raisy Bohatyrowej, a także wszystkie wyznania, partie, ale rdzeń, komitet organizacyjny, stanowią organizacje społeczne. Forum odbędzie się 25 września w siedzibie NZPU, gdzie kiedyś rodził się Ruch, gdzie rozpoczęły się procesy, które przerodziły się w potężny opór wobec systemu komunistycznego. Najstosowniej byłoby przeprowadzić je w Ukraińskim Domu. Ale odmówiono nam i tam, i w Domu Nauczyciela, i w Domu Artysty, i w innych dużych salach: wszyscy boją się tematu języka. Dziwi, dlaczego tak dzieje się w stolicy, gdzie jest świadoma społeczność, poważny skład Rady Miasta Kijowa. Prezydent wydał polecenie grupie roboczej, do której włączono i mnie, aby do 15 września przygotować dokument, za którym zagłosowałaby cała Rada Najwyższa, w której pracach udziału nie brałem. Zamiast tego przyniosłem na konferencję prasową projekt ustawy Serhija Hołowatego „O funkcjonowaniu języka ukraińskiego jako państwowego oraz trybie stosowania innych języków”, zarejestrowany jeszcze 13 sierpnia. Jest on wyczerpujący pod względem zgodności z 10 artykułem Konstytucji Ukrainy. Serhij Hołowaty ma najwyższy ranking jako prawnik. Rada Europy powierzała mu poważne projekty, łagodzenie różnych konfliktów, w szczególności językowych. Ta ustawa jest niezbędna Ukrainie. Można się z nią zapoznać na stronie internetowej Rady Najwyższej. Każdemu uczestnikowi Forum planujemy dać do zapoznania się płytę z projektem ustawy Serhija Hołowatego, który uważamy za najlepszy. Opowiemy też o innych projektach ustaw. Skutki implementacji ustawy Kiwałowa—Kolesniczenki mogą być bardzo niebezpieczne, mogą spowodować rozpad Ukrainy jako państwa. Nazwałbym go Czarnobylem w sferze duchowej. Obecnie mamy w Komitecie organizacyjnym Forum tej ustawy. Za granicą ostro odczuwają zagrożenie dla tożsamości narodowej i etnicznej. Ukraińcy za granicą — to etniczna mniejszość narodowa. Jednym z głównych elementów jej zachowania jest możliwość nauki w języku ojczystym. Wyraźnie określają to wszystkie umowy międzynarodowe. Jako przewodniczący Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej, nierzadko bywam za granicą. Niedawno byłem w Grecji, Turcji, na Kaukazie. Za granicą wszędzie Ukraińcy otwierają szkoły niedzielne, liczba tych, którzy chcą uczyć się języka ukraińskiego, rośnie. Państwa lepiej lub gorzej gwarantują to prawo. W Kazachstanie, na przykład, 50 % za szkoły niedzielne płaci społeczność ukraińska, 50 % — władze kazachskie. Powstaje paradoks: Ukraińcy za granicą domagają się otwarcia ukraińskich szkół, dopominają się rozszerzenia sfery stosowania języka, a tutaj, na Ukrainie, Ukraińców faktycznie pozbawia się możliwości zdobywania wykształcenia w języku ukraińskim, język jest niszczony na poziomie władzy ustawodawczej i wykonawczej. Wkrótce nie tylko rady obwodowe, ale i wiejskie, nawet komitety uliczne będą podejmować decyzje o stosowaniu regionalnego języka rosyjskiego. Pawło Mowczan na spotkaniu z prezydentem wyjaśniał, do czego to doprowadzi: do fragmentacji Ukrainy, niekierowalności z Kijowa procesami, które już odbywają się poza polem prawnym. Ten proces trzeba zatrzymać. Wchodzimy do komitetu organizacyjnego Forum, przygotowujemy apel do Rady Europy o uciemiężeniu prawa rdzennego narodu — Ukraińców do pełnowartościowego korzystania z języka ojczystego na terytorium Ukrainy. Dla Europy jest paradoksalne, że w warunkach istnienia państwa trzeba walczyć o swoje prawa humanitarne, potrzeby duchowe. Kwestie językowe — to kwestie i tożsamości narodowej, i federalizacji, i ustroju państwowego. Psycholodzy, badając przyczyny depresji, dowodzą: jeśli został złamany kod językowy, odbija się to nawet na zdrowiu psychicznym człowieka. Kiedy w warunkach państwowości niszczony jest drugi pod względem liczebności język słowiański kosztem rusyfikacji, nie możemy pozostawać obojętni. Jestem pewien, że i ten atak na język ukraiński poniesie klęskę. Serhij WUTKE, zastępca przewodniczącego organizacji społecznej „Ukraińska Młodzież Narodowa” wypowiedział się jasno i jednoznacznie: — Reprezentuję szereg młodzieżowych organizacji społecznych: „Ukraińska Młodzież Narodowa”, „Przestrzeń Wolności”, „Nie bądź obojętny”, „Odpór”. Wszystkie patriotyczne młodzieżowe organizacje społeczne występują z kategorycznym potępieniem polityki językowej obecnej władzy. Uważamy, że jest ona antykonstytucyjna, zbrodnicza, prowadzi do wrogości między narodami, niesie zagrożenie dla niepodległości Ukrainy. Właśnie dlatego organizacje młodzieżowe brały, biorą i będą brać udział we wszystkich akcjach w obronie języka ukraińskiego. Uważamy za niedopuszczalne przemilczanie tej kwestii. Wspieramy Forum „Chrońmy język — ocalmy Ukrainę” i będziemy w nim uczestniczyć. Dokończenie na str. 2

Traducción automática

Página · p. 1página original ↗

Bez języka nie ma narodu!

Drogi narodzie ukraiński! 8 sierpnia 2012 roku język ukraiński stał się ostatnią linią obrony naszej historii, naszej tradycji, naszej przyszłości, a co za tym idzie — naszej państwowej integralności. Zamach na język to zamach na życie narodu ukraińskiego, który przez wieki nie poddał się najeźdźcom i okupantom wszelkiej maści. Dzisiejsi nienawistnicy Ukrainy, którzy ograbili Ukrainę, w murach Rady Najwyższej i na Bankowej, zamiast dbać o swój naród, wykonują polityczne zamówienia obcego państwa. Przez wszystkie lata niepodległości Ukraina nie stała tak blisko utraty swojej suwerenności. Opracowano wieloetapową grę, która przewiduje, poprzez kwestię językową i kolejne referenda, rozczłonkowanie Ukrainy. Nie dajmy żadnego głosu rządzącej koalicji, która poważyła się na język! Bądźmy świadomi tego zagrożenia. I nie dopuśćmy do realizacji tego szatańskiego zamysłu. Nie cofajmy się! Nie poddawajmy się! Nie bójmy się! Ukraina — to nasz dom! Nie pozwolimy nikomu go podpalić! Ukraina przechodzi proces konfederacyjny, taki, który pogrążył wielkie państwo w centrum Europy — Belgię. Tam obecnie trwają stałe kryzysy polityczne i rządowe, konflikty międznarodowe i międzyetniczne. Konfederacja rozpoczęła się od kwestii językowej. Trzeba jednoznacznie unieważnić ustawę Kiwałowa—Kołesniczenki i uchwalić nową. Przewodniczący Ukraińskiej Rady Koordynacyjnej Światowej Michajło RATUSZNYJ opowiedział o stanowisku ukraińskiej diaspory zagranicznej w kwestii językowej: — Więcej niż w 20 państwach świata siłami ukraińskiej diaspory i emigracji zarobkowej, zaraz po głosowaniu nad ustawą Kiwałowa—Kołesniczenki, przy ukraińskich ambasadach zorganizowano masowe pikiety, a do wielu ambasad skierowano apele. Ukraińska diaspora zagraniczna aktywnie protestowała i nadal protestuje przeciwko polityce językowej, która jest prowadzona na Ukrainie. Ukraińcy zagraniczni solidaryzują się z uczestnikami pikiet przy Domu Ukraińskim, organizacjami społecznymi, siłami politycznymi, które występują przeciwko

Traducción automática

Página · p. 2página original ↗

Kampania wyborcza do imperium?

WYBORY: DZIENNIK OBSERWACJI Petro ANTONENKO Już pisaliśmy o jednej z technologii wyborczych, kiedy to, zgodnie ze znowelizowaną ordynacją wyborczą, prawo do posiadania przedstawicieli w komisjach okręgowych otrzymały dziesiątki dekoracyjnych, „kanapowych” partii. A wszystko dlatego, że do losowania na członków komisji dopuszczono nie tylko te 22 partie, które kandydują w okręgu ogólnokrajowym, czyli startują w wyborach ze swoimi listami, ale także te, które wystawiły choćby jednego kandydata w okręgu. W rezultacie takiego losowania prawo włączenia swoich przedstawicieli do wszystkich 225 komisji okręgowych otrzymały partie, których istotę widać już w samych nazwach: „Blok Ruski”, „Ruś Jedyna”, „Ruska Jedność”. Jeśli ktoś jeszcze wątpi, jakie partie startują w wyborach i będą nawet liczyć głosy w komisjach, wystarczy przejrzeć ich programy wyborcze. Obecnie, zgodnie z prawem, są one drukowane w prasie. Zatem w nurcie demokracji i wolności słowa mamy otwartą propagandę tego, co jest zabronione przez Konstytucję Ukrainy i nasze prawa. Oto program wyborczy partii „Blok Ruski”. Już w nazwie zawarto polityczne szulerskie przekłamanie. Zrozumiałe, że chodzi o blok rosyjski, więc po ukraińsku powinno być „Rosyjski blok”, a „ruski” użyto, aby przeprowadzić paralelę z Rusią Kijowską. Ale oto niektóre założenia programu partii, która, nawiasem mówiąc, wystawiła członków komisji okręgowych aż w 223 OKW z 225. „Strategiczny priorytet — zbliżenie z przyjaznymi państwami, z którymi mamy wspólne korzenie, gwarancja równoprawnej integracji w przestrzeń euroazjatycką”; „Przejście na wspólną walutę”; „Bezterminowe przebywanie na Krymie i w Sewastopolu Floty Czarnomorskiej”; „Konstytucyjne prawo do drugiego obywatelstwa”; „Odmowa realizacji antyprawosławnych projektów, takich jak »jedyna pomiestna ukraińska cerkiew«”. A teraz świeża wiadomość z naszego władczego Olimpu. Rozporządzeniem nr 672-r z 12 września 2012 roku Gabinet Ministrów Ukrainy zalecił Służbie Bezpieczeństwa przy udziale Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Ministerstwa Obrony, Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych, Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii itd. terminowe wykrywanie i powstrzymywanie rozpowszechniania materiałów z wezwaniami do naruszania integralności terytorialnej i nienaruszalności Ukrainy, które propagują i rozniecają nietolerancję rasową, narodową lub religijną. Nawiasem mówiąc, rozpowszechnianie podobnych materiałów agitacyjnych w jakiejkolwiek formie jest zabronione nie tylko przez Konstytucję i prawa Ukrainy, ale także przez Ustawę „O wyborach deputowanych ludowych Ukrainy”. Jak Centralna Komisja Wyborcza może dopuszczać takie partie do wyborów — to pytanie do samej CKW. A do wymienionych solidnych organów ścigania pytanie — czy będzie jakaś reakcja na otwarte prowadzenie antypaństwowej propagandy w kampanii wyborczej? Czy to rozporządzenie Gabinetu Ministrów będzie traktowane i wykorzystywane do dalszego natarcia na demokrację? cień Bukowińczyków. Z nimi Jego Świątobliwość spotkał się na placu Filharmonii w Czerniowcach. Pobłogosławił chłopca, który przygotowuje się do pójścia do służby w ukraińskim wojsku, oraz nowożeńców na szczęśliwe życie małżeńskie. Z placu Filharmonii drogą usłaną kwiatami i barwinkiem Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret wraz z duchowieństwem i wiernymi udał się na świąteczne nabożeństwo całonocne w cerkwi Świętej Paraskiewy Serbskiej z okazji 150. rocznicy poświęcenia świątyni. Oprócz żeńskiego monasteru św. Przemienienia Pańskiego Świątobliwy Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret poświęcił cerkiew św. Włodzimierza, znajdującą się przy ulicy Worobkiewicza w Czerniowcach. — Zaprosiliśmy Patriarchę do tej cerkwi dlatego, że jako pierwszą zaczęto ją budować na Bukowinie od czasu uzyskania niepodległości przez Ukrainę, budowa trwała 20 lat. Dziś w cerkwi św. Włodzimierza wymieniono ikonostas na nowy, ręcznej roboty — opowiedział władyka Danyło. Po zakończeniu poświęcenia odbyła się konferencja prasowa Patriarchy Filareta dla mediów centralnych i bukowińskich. Na pytanie dziennikarzy, czy podczas jego spotkania z prezydentem Ukrainy była mowa o zwolnieniu z kary lub ułaskawieniu ukraińskich więźniów politycznych — Julii Tymoszenko i Jurija Łucenki, Filaret odpowiedział: „Rozmawiałem z prezydentem Janukowyczem także o uwięzionych Tymoszenko i Łucence. Nie ingerujemy w sprawy sądowe, ale prosiliśmy prezydenta o ich ułaskawienie po to, aby naród się uspokoił i nie było podziału narodu oraz wewnętrznych wstrząsów”. Według słów Patriarchy, miał on możliwość „przypomnieć prezydentowi Janukowyczowi oraz jego otoczeniu, że oni też są chrześcijanami i kiedyś też czeka ich Sąd Boży”. Patriarcha zaznaczył, że w ostatnim czasie rozmawiał z W. Janukowyczem „na ważne tematy ochrony moralności społecznej na Ukrainie”. Nie ominęli dziennikarze także tematu wyborczego. W tej kwestii Patriarcha Filaret na konferencji prasowej w Czerniowcach zaznaczył: — Chociaż Patriarchat Kijowski UKP jest dziś największą cerkwią, naszą zasadą jest nieingerowanie w politykę. Ponieważ wybory są procesem politycznym, nasza cerkiew nie zajmuje się agitacją za tą czy inną partią polityczną. Właśnie dlatego dajemy ogólne wytyczne, na jakich kandydatów należy głosować. Nie chodzi o partię, a o kandydatów jakichkolwiek partii, na których zalecamy głosować wiernym naszego Patriarchatu. Przede wszystkim mówimy: głosujcie na te partie i tych kandydatów, którzy bronią języka ukraińskiego. Jeśli kandydaci tego nie robią, oznacza to, że są przeciwko państwu ukraińskiemu i nie chcą go bronić, dlatego prosimy, aby na takich nie głosować.

Traducción automática

Página · p. 2página original ↗

Chrońmy język — ocalimy Ukrainę

Dokończenie. Początek na str. 1. W imieniu Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy głos zabrał Wadym PEPA. — Największa nadzieja w młodzieży, ponieważ my, starsi, przeszliśmy takie próby, że być może nie odważylibyśmy się na to, na co zawsze decyduje się młodzież. Chcę powiedzieć o głębszych sprawach, o których w mediach mówi się niewiele. Ukraiński etnos jest na tej ziemi od wieków. Nasz naród i jego język rozwijały się właśnie tutaj. To, że język ukraiński istnieje od XV wieku, jak piszą w podręcznikach, to nonsens. Kultura trypolska to główny kwiat ukraińskiej istoty, naszej obecnej duchowości i matka chrzestna wszystkich narodów słowiańskich. Dobrze napisano o tym w książce Iwana Juszczuka, którą wydało Centrum Wydawnicze „Proświta”. Twierdzi on tam: „Język ukraiński rozwijał się przez tysiąclecia”. Być może cierpimy z tego powodu, że Ukraińcy nie mają agresywnego pierwiastka, mają bardzo miękkie i poetyckie postrzeganie otaczającego świata. Trzeba zwracać się do wyższych uczelni, do Akademii Nauk. Nasza elita powinna utwierdzać prawdziwe pojęcia naukowe, niszczyć stare komunistyczne imperialne mity. Wtedy łatwiej będzie bronić naszego języka. Trzeba o tym powiedzieć również na Forum. Przygotowała Nadija KYRIAN

Traducción automática

Página · p. 2página original ↗

Ukraińcowi

28 października masz okazję Godny los wybrać Ojczyźnie swojej, I rodzinie swojej, i swojemu narodowi, Dla nich w ten dzień pomylić się nie śmiej! Anatolij KYCZYŃSKI, m. Chersoń wspólne tradycje, historia, kultura, duchowość i jeden kraj, który rozciąga się od Karpat po Kamczatkę, od Krymu po Półwysep Kolski. My — jednolita całość, niepodzielna wspólnota narodów słowiańskich, sprawdzona wiekami. Poza jednością z Rosją — nie ma przyszłości!” Już to wystarczy, by nie dopuścić do wyborów i w ogóle zakazać tej partii. Przecież w programie mowa o zamiarze stworzenia “jednego kraju” od Karpat po Kamczatkę, czyli o likwidacji naszej państwowości, zmianie jej terytorium, nawet w wariancie jakiegoś “rozszerzenia”, a jeśli mówić wprost — wejścia w skład sąsiedniego państwa. Już to wezwanie, to postanowienie — poza granicami naszej Konstytucji i ustaw. Dalej w programie wyborczym partii postanowienie o “wejściu do Unii Celnej z Federacją Rosyjską”, wejściu do Unii Eurazjatyckiej. A oto następne postanowienia: “Państwowy język rosyjski — wola rdzennej”

Traducción automática

Página · p. 2página original ↗

Arcypasterska wizyta Patriarchy Filareta

Maria WYSZNIEWSKA, Czerniowce. Powitać Patriarchę w Czerniowcach przybyli wszyscy księża Patriarchatu Kijowskiego Bukowiny, a także duchowieństwo z Mołdawii i Rumunii. Wizyta Jego Świątobliwości Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta w eparchii czerniowiecko-bukowińskiej rozpoczęła się w piątek wieczorem. Tego dnia Jego Świątobliwość odwiedził cerkiew Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy na przedmieściach Czerniowiec (mikrorejon Rohizna), przy ulicy Wozzjednannia 28. Cerkiew Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy należy do tych pierwszych, których wspólnota parafialna 10 maja 1992 r. zebrała się i postanowiła wyjść z podporządkowania Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego i przeszła pod zwierzchnictwo biskupa czerniowieckiego i bukowińskiego Daniela (Kowalczuka), a już 21 czerwca 1992 r. w cerkwi odprawiono pierwszą liturgię w języku ukraińskim. W programie obecnej wizyty Jego Świątobliwości Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta znalazło się uroczyste wydarzenie — poświęcenie nowego drewnianego dwupoziomowego ikonostasu cerkwi Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy, nad którym pracował znany snycerz Andrij Szczepanowski, łącząc różne elementy stylowe i stosując konstrukcję szkieletowo-modułową. Przy wykonaniu ikonostasu użyto dębu, lipy i klonu. W swoim słowie powitalnym protojerej Petro Łukyniuk podkreślił, że „tak jak słudzy starotestamentowego patriarchy Jakuba kopali nowe studnie i odnawiali dawne, tak i w eparchii czerniowiecko-bukowińskiej budują nie tylko nowe cerkwie, ale także odnawiają, upiększają i malują starodawne”. — Powodem wizyty Jego Świątobliwości Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta jest poświęcenie żeńskiego monasteru Przemienienia Pańskiego we wsi Wasłowiwci w rejonie zastawniwskim, który zbudowaliśmy w posiadłości metropolity Jewhena Hakmana — opowiedział metropolita czerniowiecki i bukowiński Daniel. I nie jest to przypadkowe, gdyż z jego imieniem związany jest rodowód życia duchowego na Bukowinie. Jewhen Hakman bronił ogólnobukowińskich interesów. Niezwykle wielką zasługą Jewhena Hakmana jest to, że dzięki jego wysiłkom została utworzona metropolia bukowińsko-dalmatyńska, która miała status odrębnego Kościoła lokalnego. Wśród zabytków architektury Bukowiny, które pozostawił nam metropolita, szczególnie wyróżnia się rezydencja metropolitów Bukowiny i Dalmacji. Do dziś zachwyca ona pięknem i majestatem. Staraniami metropolity wybudowano Dom Cerkiewny przy ulicy O. Kobylańskiej (mieści się w nim teraz Urząd Stanu Cywilnego), budynek, w którym ulokował się „fundusz religijny” (obecnie pomieszczenia muzeum krajoznawczego), dom dla księży przy ul. Kociubynskiego (naprzeciwko rezydencji, teraz jest to budynek mieszkalny). Biskup aktywnie wspierał wprowadzanie i nauczanie języka ukraińskiego oraz rumuńskiego. Prowadził prace w sprawie założenia Uniwersytetu w Czerniowcach, ale jego otwarcia w 1875 r. nie doczekał. Nawet na łożu śmierci władyka myślał o swojej owczarni. Część środków zapisał na budowę cerkwi parafialnej w rodzinnych Wasłowiwciach. Władyka Daniel wspomniał historię założenia tego monasteru w posiadłości pierwszego metropolity Bukowiny Jewhena Hakmana oraz dwudziestoletnią drogę kształtowania się tego monasteru, który budowany jest staraniami duchownych, nosicieli Ducha Świętego. W monasterze w tym czasie zbudowano cerkiew podziemną i naziemną, dzwonnicę oraz korpus braterski z celami dla mnichów, ale wymagają one prac wykończeniowych, dlatego zapraszamy wszystkich zatroskanych do pomocy w tym świętym dziele. — Ten monaster jest drugim na liście monasterów UKP PK na Bukowinie — zaznaczył metropolita czerniowiecki i bukowiński Daniel. — Pierwszy to męski monaster we wsi Szypynci w rejonie kicmańskim. Własnością żeńskiego monasteru Przemienienia Pańskiego jest około 40 arów ziemi. W trzypiętrowym budynku monasteru znajduje się 12 pokoi dla mniszek. Na razie w monasterze zgłosiła się do zamieszkania tylko jedna mniszka. Według słów metropolity Daniela, kiedy kobiet pragnących zostać mniszkami w monasterze będzie więcej, będą mogły zajmować się szyciem i haftowaniem szat liturgicznych (ubrań dla księży). Ponadto w programie wizyty Patriarchy znalazły się obchody 150-lecia pierwszego wejścia do cerkwi św. Paraskiewy Serbskiej, gdzie dziś znajduje się eparchia czerniowiecka. Zobaczyć Patriarchę Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta przyszło kilkuset. Na zaproszenie Jego Eminencji metropolity czerniowieckiego i bukowińskiego Daniela w dniach 14–16 września 2012 r. eparchię czerniowiecko-bukowińską z wizytą arcypasterską odwiedził Zwierzchnik, Jego Świątobliwość Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret. Patriarchę Filareta wraz z hierarchami gościnnie witał proboszcz ks. Petro Łukyniuk.

Traducción automática

Página · p. 3página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

krajach, gdzie ten proces wcześniej był zahamowany z powodu braku rozwoju politycznego lub gospodarczego. Teza ta bardzo trafnie rezonowała z kierunkiem wykładu Jerzego Buzka i ogólnie z jego portretem politycznym. Jerzy Buzek jest znany nie tylko z krytycznego stosunku do spraw karnych przeciwko byłym urzędnikom na Ukrainie. Przede wszystkim to potężny polityk narodowy Polski, który stał u podstaw związkowego ruchu oporu „Solidarność”. W latach 80. XX wieku „Solidarność” zrzeszała ponad 400 tysięcy członków związków zawodowych i miała poparcie 10 milionów Polaków (czyli 25% populacji). Całkowicie słuszne jest twierdzenie, że właśnie dzięki temu ruchowi oporu Polska jest obecnie demokratycznym państwem europejskim, wolnym od bolesnego bagażu obozu socjalistycznego, który wciąż narzuca się Ukrainie. To także premier Polski, inicjator zakrojonych na szeroką skalę transformacji w sferze ochrony zdrowia, edukacji, samorządu terytorialnego, reform administracyjnych i przemysłowych, które w efekcie pozwoliły Polsce wstąpić do NATO i UE. To przewodniczący Parlamentu Europejskiego, wybrany taką większością głosów, jakiej nie było od 1979 roku. Wreszcie, to jeden z największych eurooptymistów Europy Środkowej, a także Europy w ogóle, oraz polityk, który w każdych okolicznościach wspierał dążenia Ukrainy do integracji europejskiej. Dlatego podczas wykładu Jerzy Buzek oświadczył, że Europa nie wyobraża sobie dalszego rozwoju bez Ukrainy. Ukraina należy do Europy, to nasz wspólny region i my wszyscy od-

Traducción automática

Página · p. 3página original ↗

Nasza Europa

Pawlina MOWCZAN Całkiem prawdopodobne, że w ten sposób pan Buzek, jako stały krytyk obecnej władzy na Ukrainie, zrekompensował niemożność odwiedzin kolonii w Kaczaniwce, składając w zamian wrażenie o stanie spraw po rozmowie z bezstronnymi studentami. Jednocześnie tematyka obu wydarzeń była styczna: dziewiąte spotkanie jałtańskie nazwano „Ukraina i świat: pokonując jutrzejsze wyzwania razem”. Pan Buzek wygłosił wykład, a raczej rozpoczął dyskusję na temat „Unia Europejska i Ukraina: jakiej Europy chcemy?”. Znamienne, że oba tytuły przesuwają punkt ciężkości na kwestię udziału i odpowiedzialności Ukrainy w przyszłości regionu i świata. Inna ważna teza o dziedziczeniu wspólnych wartości europejskich na Ukrainie również wybrzmiała podczas obu wydarzeń. Tego samego dnia w Jałcie Komisarz UE ds. rozszerzenia i europejskiej polityki sąsiedztwa Štefan Füle oświadczył, że w XXI wieku sprzeczności między interesami kraju a jego wartościami nie mogą istnieć, a w polityce traktowanie tych rzeczy jako przeciwstawnych jest nie do przyjęcia. Naturalne, że główną wartością Štefan Füle nazwał demokrację i rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Zdaniem eurokomisarza, społeczność światowa powinna wspierać ruchy protestacyjne w społeczeństwie jako gwarancję przestrzegania równości i poszanowania praw człowieka. Füle zauważył również, że instytucje społeczne stają się coraz bardziej wpływowe nawet w krajach odpowiedzialnych za jego bezpieczeństwo i dobrobyt. Ukraina musi odczuwać odpowiedzialność za Europę, Europa — za przyszłość Ukrainy. „Dlatego jestem pewien, że UE będzie się rozwijać. I krok wstecz w naszych relacjach teraz nie oznacza, że nie możemy zrobić kroku naprzód jutro. Rozumiem, że właśnie tego potrzebują Ukraińcy” — oświadczył. Właściwie od tego rozpoczął rozmowę Jerzy Buzek — od tego, że rozumie nas, Ukraińców. W końcu odwiedzał Ukrainę nie raz i nie dwa. Był na Zachodniej Ukrainie, we wschodnich i centralnych regionach i ma ogólne wrażenie o narodzie ukraińskim. I najważniejsze, co chciałby powiedzieć Ukraińcom w 21. rocznicę niepodległości naszego państwa: „Nie traktujcie niepodległości jako czegoś zwyczajnego i należnego. Zwłaszcza młodzież, zwłaszcza ci, którzy urodzili się po 1991 roku. Demokracja, wolność — to odpowiedzialność. Każdy z was ponosi odpowiedzialność”. Ukraińska młodzież nie ma z czym porównywać, uważa, że niepodległość istniała zawsze i będzie istnieć wiecznie. Jednak jest to nieodpowiedzialna i złudna myśl. Kiedyś przyszłemu Przewodniczącemu Parlamentu Europejskiego wydawało się, że nie będzie końca i skraju ZSRR. To optymistyczny przykład, ale dotyczy nie tylko imperiów. „Powiedziałem swoim kolegom (eurodeputowanym. — Aut.): jeśli zniknęły Rzym i Sparta, jakie szanse ma UE?”, — uśmiecha się Buzek. Tutaj główną myślą nie jest tymczasowość Unii Europejskiej, a to, że państwowość, niepodległość, dobrobyt wymagają wysiłku, świadomego podejścia — nie tylko władzy, ale przede wszystkim społeczeństwa. 14 września 2012 roku w Narodowej Akademii „Kijowsko-Mohylańska Akademia” odbył się wykład byłego Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Jerzego Buzka. Chociaż w tych dniach w Pałacu Liwadyjskim odbywały się międzynarodowe spotkania Yalta European Strategy— 2012, polityk oświadczył, że szczera rozmowa z młodzieżą jest dla niego ważniejsza niż zaproszenie do udziału w szczycie. Jerzy Buzek jeszcze raz odwołuje się do przykładów z radzieckiej przeszłości, odpowiadając na sceptyczne pytanie o kryzys gospodarczy w UE jako przeszkodę do wstąpienia Ukrainy. Kryzys w Hiszpanii czy Grecji nie przeszkadza tym krajom mieć średniego poziomu życia wyższego niż w „bez-kryzysowej” Polsce. Obecny stan Buzek nazywa raczej kryzysem zaufania i wartości w Europie. Jednak jest pewien, podobnie jak przewodniczący Rady Europejskiej Herman van Rompuy, że mimo prognoz niektórych analityków, za 2—3 lata skutki finansowego i gospodarczego spadku uda się pokonać. „Oni po prostu nie rozumieją, co to jest kryzys” — mówi wykładowca i opowiada historię z własnego życia, kiedy za czasów radzieckiego „zastoju” był szalony deficyt produktów. Raz w roku wystawał w długiej kolejce, aby kupić małej córce pomarańczę: raz w roku (bo to było luksusem) jedną pomarańczę, — bo więcej nie dawali „w jedne ręce”. Ale kiedy przynosił tę pomarańczę do domu, słyszał: „Co to jest?”. Rok — to długi czas dla dziecka i zdążyło już zapomnieć, co to jest pomarańcza. Niektórym politykom UE wydaje się zapewne, że Ukraina przez „deficyt demokracji” zapomniała, czym są wartości europejskie. UE potrzebuje dowodów „większej europejskości” Ukrainy w tym czasie wzajemnego kryzysu zaufania. Dla Jerzego Buzka kryzys — to przede wszystkim okazja do zdecydowanych działań, zmian, polityki transformacyjnej. Właśnie tak było w postkomunistycznej Polsce, gdzie reformy pozwoliły ożywić nie tylko życie polityczne, ale i gospodarcze. Jest pewien, że Ukraina musi być w UE. Kropka. W swoim wystąpieniu nakreśla główny wymóg wobec Ukrainy na tej drodze, „większą spójność” z normami Unii Europejskiej w sferze sądowniczej, ustawodawstwie, walce z korupcją, samorządzie lokalnym i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Jest przekonany, że te wymogi są osiągalne. Właśnie od ukraińskiego społeczeństwa zależy, czy wykorzystamy tę kryzysową sytuację jako dźwignię dla demokratycznych przemian, czy pozwolimy jej stać się impulsem. Nie ostatnim czynnikiem w niezmiennie przychylnym nastawieniu Jerzego Buzka do europejskich nadziei Ukrainy jest to, że jest on politykiem prawicowym, przedstawicielem silnego polskiego narodu w europejskiej rodzinie narodów, zwolennikiem przyjaznych stosunków między narodami ukraińskim i polskim. Jedno z pytań studentów było poświęcone tożsamości narodowej. Czy Ukraińcy muszą stać się bardziej ukraińscy, zanim staną się Europejczykami? Co doradzi pan Buzek jako przedstawiciel narodu, który zawsze miał jasne wyobrażenie o swojej tożsamości? To było jedno z niewielu pytań, na które Jerzy Buzek nie odpowiedział z braku czasu. I w tym również ukryta jest odpowiedź — w przeciwieństwie do licznych teorii, samookreślenie nie zawsze odbywa się przez „innego”, jeśli nie ma wewnętrznego zrozumienia, własnej wizji. Ale po wykładzie, rozmawiając ze studentami, pan Buzek już po polsku, a nie po angielsku, odpowiedział na inne pytanie: co mu się podoba na Ukrainie i w Ukraińcach? „Spontaniczność (śmiech). I głębokie poczucie patriotyzmu, dumy narodowej. Widzę, jak rośnie to poczucie na Ukrainie, rośnie szacunek do swojego języka, tradycji”. I to, zdaniem Jerzego Buzka, świadectwo rozwoju społeczeństwa na Ukrainie w ogóle, zbliżenia do Wspólnoty Europejskiej. * * * Na osobistej stronie polityka w nagłówek wyniesiono cytat, który najlepiej podsumowuje wrażenia z jego spotkania ze studentami i główną myśl, którą pan Buzek starał się przekazać swoim słuchaczom: „Nie ma „nas” czy „was”. Powiedzmy głośno i wyraźnie: ta Europa należy do nas wszystkich”. Przyszłość Europy określamy codziennie swoimi czynami, swoim wyborem. I odpowiedzialność za przyszłość naszego kraju, naszego regionu, naszego świata dzielimy razem.

Traducción automática

Página · p. 3página original ↗

Wieczór pamięci Gongadzego we Lwowie

16 września, w dniu 12. rocznicy zaginięcia Jurija Gongadzego, we Lwowie, tak jak w poprzednich latach, zebrano się znowu przy pomniku T. Szewczenki (w Kijowie — na Placu Niepodległości), aby uczcić pamięć jego oraz 61 innych dziennikarzy, którzy zginęli na Ukrainie w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Uczestnicy akcji podkreślili, że zabójstwo Gongadzego zmieniło oblicze kraju, ale wciąż pozostaje nierozwikłane. Dziś skazano jedynie bezpośrednich wykonawców zabójstwa, a ich przywódca jest sądzony i wymienia wśród winnych nazwiska tych, o których i tak wiemy z nagrań Melnyczenki. Mimo to wszyscy oni nadal są na wolności. Wszyscy żyją, nie kryjąc się i nawet się nie wstydząc. Zdaniem uczestników akcji, tych 12 lat można śmiało nazwać latami politycznego cynizmu, który ma nie tylko aspekt moralny, ale i praktyczny. Dziś obserwujemy, jak poprzez organy ochrony prawa i sądy zaciskana jest wolność słowa, jak ochroniarze deputowanych i Prezydenta biją dziennikarzy, jak odbiera się licencje i znikają z anteny media niewygodne władzy. Wszystko to jest konsekwencją wciąż nierozwikłanego zabójstwa Jurija Gongadzego. I za to odpowiedzialni są nie tylko politycy, ale również społeczeństwo, które nie chce należycie wpływać na nich. Po minucie ciszy uczestnicy w kolumnie ze świecami przeszli do Drzewa Pamięci Jurija Gongadzego na alei Wolności i postawili świece przy jego portrecie. Akcje upamiętniające Gongadzego oraz wszystkich zamordowanych dziennikarzy odbyły się w Kijowie, Lwowie, Dniepropetrowsku, Równem, Drohobyczu, Tarnopolu, Białej Cerkwi. W Kołomyi w cerkwi św. archanioła Michała (UKGK) odprawiono panichidę za dziennikarzy, którzy zginęli w latach niepodległej Ukrainy, oraz molebień przy figurze Matki Bożej (bulwar Lesi Ukrainki). Imprezy odbywały się bez symboliki partyjnej i organizacyjnej.

Traducción automática

Página · p. 4página original ↗

W obronie i na rzecz ochrony szkoły ojczystej

Od momentu dojścia do władzy w naszym państwie ukrainofobicznej kliki Janukowycza—Azarowa—Tabacznyka szczególnie zaostrzył się problem funkcjonowania na Ukrainie sieci ogólnokształcących placówek oświatowych. W tym roku problem ten, a zwłaszcza kwestia zachowania szkół z ukraińskim językiem nauczania w obwodach wschodnich i południowych państwa, osiągnął apogeum swojej krytyczności. Dlatego działacze Proświty oraz szeroka opinia publiczna Ługańszczyzny, Doniecczyzny i innych obwodów prowadzą zaciętą i niepozbawioną sukcesów walkę z nieodpowiedzialną biurokracją o niedopuszczenie do zamykania szkół ogólnokształcących. Oprócz obwodowych oddziałów towarzystwa Proświta, w walce biorą znaczący udział aktywiści organizacji praw człowieka, Ukraińskiego Kozactwa, stowarzyszenia społecznego „Ługańcy”, Związku Ukrainek Ukrainy, niezależnych związków zawodowych, Zjednoczenia Ukraińskich Nacjonalistów (państwowców) oraz innych organizacji społecznych, a także partii politycznych o orientacji narodowo-państwowej. Kwestię funkcjonowania sieci ogólnokształcących placówek oświatowych Ługańszczyzny, zwłaszcza szkół z ukraińskim językiem nauczania, przewodniczący obwodowego oddziału Proświty Wołodymyr Semystiaha wielokrotnie poruszał przed kierownictwem obwodu na posiedzeniach Rady Społecznej przy obwodowej administracji państwowej oraz wobec opinii publicznej. Niedawno w ługańskim Ukraińsko-Kanadyjskim Centrum „Widrodżennia” z inicjatywy Zarządu Ługańskiego Obwodowego Oddziału „Proświty” przeprowadzono prezentację niezwykle stosownej i terminowej książki „Jak zachować szkołę we własnej wspólnocie: przewodnik do działania”, która jest praktycznym podręcznikiem z zakresu samokształcenia prawnego dla pedagogów i szerokiego kręgu zatroskanej opinii publicznej. Wydanie stworzył zespół autorów, którzy zebrali niezbędne materiały teoretyczne i praktyczne dotyczące regulacji prawnych likwidacji ogólnokształcących placówek oświatowych oraz działań prewencyjnych w celu zmniejszenia ryzyka zamknięcia szkoły, a także działań prawnych i społecznych w sytuacji bezprawnej likwidacji placówki. Wszystkie te kwestie omawiano w sali Proświty w centrum „Widrodżennia” z udziałem naukowców: doktora nauk pedagogicznych, profesora, kierownika katedry służby państwowej oraz zarządzania placówkami oświatowymi i socjalnymi Jewhena Chrykowa, przewodniczącego Ługańskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, docenta katedry historii Ukrainy bazowego dla Proświty Ługańskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki Wołodymyra Semystiahy, a także przedstawicieli opinii publicznej — przewodniczącej komitetu rodzicielskiego Szkoły Ogólnokształcącej nr 15 I—II stopnia w mieście Krasnyj Łucz Ołeny Aliochiny, przewodniczącej Stachanowskiego Miejskiego Oddziału „Proświty” Niny Hejko, dyrektorów szkół z miast Rubiżne, Swerdłowsk, rejonów nowoajdarskiego, słowianoserbskiego, starobielskiego i innych. Prowadzącymi wydarzenie Proświty byli przedstawiciele zespołu trenerskiego organizacji społecznej „Wschodnioukraińskie Centrum Inicjatyw Społecznych” Oksana Drepina i Wadym Sabinin, którzy przybliżyli ten projekt edukacyjny aktywnym w życiu społecznym pedagogom, młodzieży oraz mieszkańcom małych wspólnot. Społeczne wydarzenie edukacyjne zakończyło się prezentacją ponad 100 unikatowych wydawnictw z dziedziny ukraińskiej sztuki, etnografii (w szczególności stroju narodowego, ręczników itp.), przesłanych działaczom Proświty Ługańszczyzny przez Związek Ukrainek w USA z biblioteki S. i D. Stachowych. Dzięki staraniom oddziału Proświty Ługańszczyzny wydarzenie zyskało relację w obwodowym radiu państwowym nie tylko w serwisie informacyjnym, ale także w specjalnej audycji, stworzonej wspólnie przez Zarząd Obwodowego Oddziału „Proświty” z obwodową państwową kompanią telewizyjno-radiową. Następnego dnia z inicjatywy, ponownie ługańskich działaczy Proświty, oraz na zaproszenie przewodniczącego Donieckiego Obwodowego Oddziału Proświty, podobne, odbijające się szerokim echem wydarzenie odbyło się w Donieckim Klubie Prasowym. Udział w nim wzięli dyrektorzy szkół i nauczyciele z całego kraju nadnieprzańsko-priazowskiego. Podczas spotkania położono nacisk na problemy bliskie szkołom ogólnokształcącym regionu oraz możliwe drogi ich rozwiązania. Za tydzień takie wydarzenie działacze Proświty Ługańszczyzny wspólnie ze Wschodnioukraińskim Centrum Inicjatyw Społecznych przeprowadzą w niegdyś ukraińskim, a obecnie całkowicie zrusyfikowanym Charkowie, stolicy Słobożanszczyzny (pomieszczenie centrum prasowego „Status Quo”). Ługański Obwodowy Oddział „Proświty” oraz Wschodnioukraińskie Centrum Inicjatyw Społecznych do 10 października przyjmują zgłoszenia od grup inicjatywnych szkół ogólnokształcących, którym grozi zamknięcie, na udział w szkoleniu poświęconym organizacji kampanii społecznych na rzecz zachowania szkół. Działacze Proświty wschodnich i południowych terenów są przekonani: dziś śmiertelnie zagrożony jest nie tylko język ukraiński, ale cały system edukacji narodowej, który jest fundamentem samego istnienia rodzimej państwowości. Jednocześnie są pewni: pokonać czarną serię w najnowszej historii naszej Ojczyzny można jedynie wspólnymi wysiłkami „Proświty” i szerokich kręgów opinii publicznej, czego dowodem są akcje edukacyjne w rodzaju tych, które prowadzą mieszkańcy Ługańska we współpracy ze Wschodnioukraińskim Centrum Inicjatyw Społecznych. Centrum Prasowe Ługańskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki

Traducción automática

Página · p. 4página original ↗

Światło sprawiedliwości Łarysy Załywnej

Jurij KYSELOW, członek Zarządu Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. W pomieszczeniu lwowskiego Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego odbyła się tradycyjna doroczna ceremonia wręczenia wyróżnienia i nagrody „Światło sprawiedliwości”, którą ufundował fundusz o tej samej nazwie, stworzony przez Ukrainkę z Kanady Anastasiję Szkilnyk ku pamięci jej ojca, uczestnika narodowowyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego Mychajła Szkilnyka. Nagroda była przyznawana po raz trzeci. Jej pierwszym laureatem został jeden z wybitnych uczestników ruchu szistdziesiatnykiw, filozof i publicysta Jewhen Swerstiuk. W ubiegłym roku wyróżnienie zdobył przewodniczący Medżlisu Tatarów Krymskich Mustafa Dżemilew. W tym roku nagrodę „Światło sprawiedliwości” przyznano przewodniczącej Ługańskiej Obwodowej Kobiecej Organizacji Praw Człowieka „Czajka”, proświtance Łarysie Załywnej. Laureata wyróżnienia wyłoniła autorytatywna komisja w składzie: rektor Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego, znany działacz duchowo-oświatowy, doktor teologii władyka Borys Gudziak, jeden z prorektorów UUK, znany uczestnik ruchu dysydenckiego Myrosław Marynowycz, założycielka funduszu Anastasija Szkilnyk, a także laureaci z lat ubiegłych. Uroczysta ceremonia rozpoczęła się od przemówienia wstępnego Anastasiji Szkilnyk, po czym zaprezentowano film o historii założenia nagrody przez jej fundusz. Obecni zapoznali się z zasadami i kryteriami przyznawania nagrody, którymi oprócz ukraińskiego patriotyzmu są wieloletni udział w walce o ustanowienie sprawiedliwości, konkretna pomoc jak największej liczbie skrzywdzonych i potrzebujących ludzi, przestrzeganie zasad chrześcijańskich we wszystkich sferach działalności. Głos oddano przedstawicielce Funduszu Mychajła Szkilnyka w Chicago (USA) Marcie Kołomyjec, która od ponad dziesięciu lat współpracuje z organizacją „Czajka”. Łarysa Załywna z wręczonym jej wyróżnieniem „Światło sprawiedliwości”. Pani Marta naświetliła najjaśniejsze karty życiorysu tegorocznej laureatki, wyraźnie nakreśliła osobiste cechy ługańskiej obrończyni praw człowieka, jej osiągnięcia w obronie praw i wolności obywateli, z których najważniejszym jest wsparcie Wielkiego ługańskiego strajku górniczego w 1998 roku, w trakcie którego górnicy domagali się od obwodowej administracji państwowej, kierowanej wówczas przez osławionego Jefremowa, wypłaty długoterminowych zaległości w wynagrodzeniach. I urzędnicy dopiero wtedy poszli na ustępstwa wobec pracowników, gdy jeden z nich — Ołeksandr Mychalewycz — dokonał samospalenia. Stała i wieloaspektowa jest pomoc prawna Łarysy Załywnej dla ługańców i rodaków z całej Ukrainy także w kolejnych latach. Kwintesencją świata duchowego naszej rodaczki stały się słowa pani Marty: „Łarysa Załywna jest zawsze uśmiechnięta, nigdy nie narzeka, zaczyna poranek od modlitwy”. Z tym zgodzi się każdy, kto zna panią Łarysę. Dobre słowo o obrończyni praw człowieka powiedzieli Borys Gudziak i Myrosław Marynowycz, którzy obiecali pani Łarysie i jej ługańskim towarzyszom odwiedzić najbardziej wysunięty na wschód obwodowy ośrodek Ukrainy. Kolejną częścią ceremonii był pokaz filmu wideo o niezwykłej ługańce, w którego podstawie znalazły się kadry z Wielkiego strajku górniczego. Wszyscy obecni w auli UUK lwowianie i goście stolicy Galicji (wśród których byli byli i obecni ługańscy proświtanci — małżeństwo uczestników narodowowyzwoleńczej walki OUN Wołodymyr i Marija Kukowie, działaczka społeczna Ludmyła Hrochowśka, były przewodniczący Ługańskiego Miejskiego Zjednoczenia Proświty dziennikarz Wasyl Jankowycz, proboszcz parafii „Króla Chrystusa” UKGK w Ługańsku ojciec Mychajło Jusczyszyn, naukowiec i działacz społeczny Jurij Kyselow) mogli przekonać się o znaczących zasługach Łarysy Załywnej na niwie ochrony praw człowieka i budowy Cerkwi (oprócz wszystkiego pani Łarysa jest starszą siostrą parafii „Króla Chrystusa”). Prawdziwą ozdobą uroczystego wydarzenia stał się improwizowany koncert, który w kameralnej atmosferze auli dała artystka ludowa Ukrainy Marija Burmaka, wykonując przy akompaniamencie gitary szereg ukraińskich pieśni lirycznych i patriotycznych. Ceremonia wręczenia nagrody „Światło sprawiedliwości” to jaskrawy przykład wysokiego uniesienia narodowego i chrześcijańskiego ducha ukraińskiego. Dla wszystkich obecnych na sali hasło „Bóg i Ukraina!” to nie puste słowa, a codzienny drogowskaz, który skłania do pożytecznych działań w imię ojczystego narodu i Państwa Ukraińskiego.

Traducción automática

Página · p. 4página original ↗

W Nowomyrhorodzie obowiązuje tylko 10+ artykuł

Kiedy na kolejnej sesji Nowomyrhorodzkiej Rady Miejskiej rozpatrywano kwestię języka regionalnego, wynik okazał się zaskakujący dla samych regionałów. Po krótkiej debacie deputowani przyjęli apel, w którym zaznaczono: „Opierając się na 10. artykule Konstytucji Ukrainy, oświadczamy, że jedynym państwowym językiem w naszym kraju jest i będzie język ukraiński, a na terytorium Nowomyrhorodzkiej Rady Miejskiej nie będzie obowiązywał projekt ustawy „O podstawach państwowej polityki językowej” (Kolesniczenki—Kiwałowa). Deputowani skierowali analogiczny apel do Kirowohradzkiej Rady Obwodowej i przyjęli osobną uchwałę o prowadzeniu dokumentacji urzędowej w Nowomyrhorodzie w języku ukraińskim. Co ciekawe, te decyzje wszyscy deputowani obecni na sesji — i regionałowie, i komuniści — poparli jednogłośnie. — Kiedy pojawiła się ta kwestia — opowiada przewodniczący miasta Jakiw Niemyrowski — od razu poprosiłem deputowanych, aby zwrócili uwagę, czy u nas zdarzają się przypadki uciskania języka rosyjskiego lub jakiegokolwiek innego języka, wszyscy zgodzili się, że nie. Dlatego też podjęliśmy taką decyzję, a to, że regionałowie głosowali, to, prawdopodobnie, im bliżej deputowany do ludzi, tym więcej sumienia…

Traducción automática

Página · p. 4página original ↗

Na ulicy Mykytenki — tablica pamiątkowa

Mieszkańcy ulicy im. Iwana Mykytenki w mikrorejonie Masłanikiwka miasta Kirowohrad planowali jesienią tego roku obchodzić 25-lecie swojej ulicy. Z inicjatywy oddolnych ogniw samorządu lokalnego — kwartalnych, rady rejonowej, deputowanych rad miejskich — takie święta przebiegają barwnie, hojnie, z piosenkami, tańcami, ukraińskimi potrawami, a biorą w nich udział zarówno starsi, jak i najmłodsi. Ale tegoroczne święto okazało się niezwykłe. Otóż w 2012 roku Ukraina obchodzi 115-lecie pisarza, faktycznie jednego z założycieli ukraińskiego związku pisarzy, więc na uroczystość zaproszono syna Iwana Mykytenki, Ołeha Iwanowicza, który wiele zrobił dla utrwalenia pamięci o swoim wybitnym ojcu. Przyjechali wnuk Jurij i prawnuk Taras. Uroczyście odsłonięto tablicę pamiątkową. Wszystko to stało się możliwe dzięki finansowemu wsparciu deputowanego rady miejskiej Wadyma Dryhy, który nie po raz pierwszy wspiera inicjatywy swoich wyborców. Przygotowała Switłana ORioEL, m. Kirowohrad

Traducción automática

Página · p. 5página original ↗

Ukraińskie hipostazy młodo gwardzistów

Zakończenie. Początek w nr 37 z 2012 r. Wojna Z początkiem wojny krasnodońskich nastolatków szeroko angażowano do wykonywania prac rolniczych w obwodzie oraz prowadzenia imprez kulturalno-masowych dla rannych bojowników-frontowców, których leczono w miejscowych szpitalach. Według ich świadectw, często sięgali oni po pieśń ludową. Zarówno w wykonaniu chóralnym, jak i solowym brzmiały pieśni „Patrzę ja w niebo” do słów M. Petrenki, „Stoi góra wysoka” do słów L. Hlibowa, „Księżyc na niebie”, „Zaprzęgajcie, chłopcy, konie” i inne. Nawet podczas przelotu przez linię frontu w celu wykonania zadań specjalnych krasnodończycy śpiewali ukraińskie pieśni, w szczególności „Zaprzęgajcie, chłopcy, konie”. Przełamawszy front, 22 lipca 1942 r. wojska niemieckie całkowicie okupowały ostatnią ukraińską twierdzę — Ługańszczyznę. Jednostki wojskowe 18 lipca bez walki opuściły Krasnodon. I dopiero po dwóch dobach do miasta wkroczyły jednostki Wehrmachtu. W pierwszych dniach okupacji ludność wybrała postawę neutralno-oczekującą. W warunkach wojennej niedoli ludzie starali się zachować własne życie i życie swoich bliskich, uratować się przed nadciągającą śmiercią głodową, uniknąć wywózki na przymusowe roboty do Niemiec. Oto dlaczego część krasnodończyków podjęła pracę w kopalniach, transporcie, rolnictwie, zasiliła instytucje okupacyjne, karne i wojskowe formacje wroga. W notatkach służbowych Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego obwodu do komitetu obwodowego partii później nazywano przyczyny, dlaczego miejscowa ludność poparła okupantów: „Potężna agitacja petlurowsko-nacjonalistyczna, która zyskała znaczne rozpowszechnienie” oraz „rozpowszechnianie bajek o niepodległości Ukrainy”. I ani słowa o prawdziwej wojnie stalinizmu przeciwko swojemu narodowi. W rzeczywistości zaś sytuacja polityczno-ekonomiczna i społeczna, skomplikowana wydarzeniami czasu wojennego, sprzyjała przebudzeniu uczuć narodowo-patriotycznych, zrozumieniu potrzeby walki przeciwko hitlerowskiemu i stalinowskiemu reżimom totalitarnym oraz utwierdzeniu własnej państwowości. Dlatego też nie jest przypadkiem, że w rejonach krasnodońskim i sąsiednim swierdłowskim działali podziemni członkowie OUN pod przywództwem S. Bandery. Należy uznać prawdziwość oświadczeń jednego z aktywnych działaczy ukraińskiego ruchu narodowowyzwoleńczego w latach II wojny światowej Jewhena Stachiwa o działalności podziemia OUN na terenach Ługańszczyzny. Zgodnie z rozporządzeniem niemieckiej administracji okupacyjnej, język ukraiński jako państwowy wprowadzano na całym terytorium Ługańszczyzny od 17 października 1942 r. Mieszkańcy rejonu krasnodońskiego otrzymali możliwość używania języka ukraińskiego w kancelarii, sądownictwie, w nim też świadczyć i otrzymywać usługi kulturalno-oświatowe. Oto dlaczego w rejonie szkoły podstawowe przeniesiono na ukraiński język nauczania. Rozpoczął się także proces przywracania miejscowościom rejonu, ich ulicom i placom, przemianowanym na cześć radziecko-bolszewickich funkcjonariuszy, nazw historycznych. Rozpowszechniła się także ukraińskojęzyczna prasa. Największą popularnością cieszyła się gazeta obwodowa „Nowe życie”. Z jej materiałami byli zaznajomieni młodo gwardziści i ich rodziny. Przez nożyce niemieckiej cenzury redaktor naczelny gazety, profesor miejscowego instytutu pedagogicznego M. I. Bernacki (onże przewodniczący podziemnego obwodowego prowodu OUN) oraz kierowana przez niego grupa zaznajamiali czytelników ze zbrodniami stalinowskiego reżimu totalitarnego, przedstawiali prawdziwe karty ukraińskiej historii, życia duchowego, ukraińskiego języka i literatury, edukacji narodowej itp. Rozpowszechniano w Krasnodonie także ukraińskojęzyczne wydania obwodów charkowskiego i donieckiego, których redaktorzy reprezentowali oba skrzydła OUN. Ich prawdziwe materiały o chwalebnej historycznej przeszłości narodu ukraińskiego oraz dążenia patriotów do odrodzenia ukraińskiej państwowości sprzyjały narodowej samoświadomości i etnicznej samoidentyfikacji ludności kraju. W sierpniu 1942 r. z inicjatywy ługańskiej inteligencji w okupowanym przez Niemców i Włochów centrum obwodowym założono Ukraiński Teatr Muzyczno-Dramatyczny imienia Tarasa Szewczenki. Uroczyście otwarty 10 września w pomieszczeniu byłego Teatru Młodego Widza spektaklem I. K. Tobilewycza „Beztalencie”, pracował do ostatnich dni niemieckiej okupacji, wystawiając sztuki według utworów znanych ukraińskich dramaturgów: M. Staryckiego, I. Kotlarewskiego, I. Karpenki-Karego, T. Szewczenki i in. Oprócz sztuk, teatr przygotowywał koncerty, wykonywał ukraińskie i białoruskie pieśni oraz tańce. Więc kiedy teatr przybył do Krasnodonu, jego spektakle i programy koncertowe na scenie miej- Budynek policji, dawny dom kultury im. Lenina, obejrzeli chyba wszyscy mieszkańcy Krasnodonu. Centrum życia kulturalno-artystycznego w mieście stanowił dom kultury im. Lenina, położony w centrum Krasnodonu. Podobnie jak przed okupacją, wystawiano tu spektakle, odbywały się koncerty artystów i zespołów amatorskich, organizowano wieczorki taneczne. I choć skala jego działalności stała się mniejsza, często wyświetlano tu filmy. Oprócz propagandowych taśm filmowych w językach niemieckim, włoskim, rosyjskim i ukraińskim, takich jak „Pod Stalingradem”, „Zdobycie Rostowa nad Donem”, demonstrowano filmy o charakterze obyczajowym: „Jej pierwsze przeżycie”, „Wieczny walc”, „Szkoły we Włoszech”, „Walki byków w Hiszpanii” i inne. Stałymi widzami byli także młodo-gwardziści. Wśród nowych pracowników domu kultury kunsztem artystycznym wyróżniał się jeden z przywódców podziemia młodo-gwardzistów Iwan Turkenycz. Pracował w ukraińskich zespołach dramatycznym i wokalnym i jako aktor cieszył się wielką popularnością. Oprócz młodo-gwardzisty Iwana Turkenycza — jednego z najlepszych wykonawców głównych ról w ukraińskich przedstawieniach — swoim profesjonalnym kunsztem wyróżniał się tancerz, młodo-gwardzista Anatolij Łopuchow. Śpiewano z reguły ukraińskie i rosyjskie pieśni ludowe. Najbardziej popularne wśród mieszkańców Krasnodonu były numery wokalno-muzyczne z opery S. Hułaka-Artemowskiego „Zaporożec za Dunajem” oraz z opery M. Łysenki „Natalka Połtawka”, a także chóralne wykonania pieśni do znanych poezji Tarasa Szewczenki. Niezapomniane wrażenie pozostawiało wykonanie przez duet romansu „Kiedy rozstają się dwoje” do poezji H. Heinego i muzyki M. Łysenki, pieśni ludowych o zaporoskich i dońskich kozakach i inne. Jeśli chodzi o DK im. Gorkiego (klub rejonowy dyrekcjonu), którego zespoły artystyczne składały się głównie z podziemnych młodo-gwardzistów, to pod względem struktury faktycznie kopiował on zespoły DK im. Lenina. Rzecz w tym, że z powodu prześladowań okupantów i dotkliwego braku żywności część mieszkańców rejonu wyjechała do swojej etnicznej ojczyzny — do innych obwodów Ukrainy. A młodzież, starając się nie trafić na przymusowe roboty do Niemiec, wykorzystała legalną okazję, by pozostać w domu. Przez lokalne biuro pracy oraz wydział kultury i oświaty zarządu rejonowego otwarto tę placówkę, która przekształciła się w swoistą kwaterę główną „Młodej Gwardii”. Dyrektorem klubu zatwierdzono młodo-gwardzistę Jewhena Moszkowa. Orkiestrę smyczkową stworzył i objął kierownik młodzieżowego podziemia Wiktor Tretiakewycz. Dlatego też nie dziwi fakt, że jej trzon stanowili młodo-gwardziści Wasyl i Serhij Lewaszowowie, Wołodymyr Zahorujko, Walerija Borc, Lubow Szewcowa, Serhij Tiulenin, Heorhij Arutiunianc i inni. Według świadectw Wasyla Lewaszowa, artyści-amatorzy uczyli się, grali i śpiewali ukraińskie pieśni ludowe, wykonywali ukraińskie tańce, a zespół dramatyczny przygotowywał do wystawienia sztukę Tarasa Szewczenki „Nazar Stodola”. 5 grudnia 1942 r. dali koncert (zupełnie inny w treści, niż przedstawili go A. Fadiejew i radziecka propaganda, w szczególności niepowtarzalnie zabrzmiało wykonanie przez orkiestrę smyczkową utworów Szewczenki w opracowaniu M. Łysenki), ale oficjalne otwarcie DK planowano urządzić 24 grudnia 1942 r. Wykrycie podziemia i jego rozbicie przez wroga postawiło kropkę w istnieniu tego zespołu. W licznych publikacjach o Krasnodonie i „Młodej Gwardii” Pomnik w Krasnodonie świadczy o tym, że antyniemiecką działalność propagandową podziemni działacze prowadzili wyłącznie w języku rosyjskim. Czy odpowiada to rzeczywistości? Czyżby mieszkańcy Krasnodonu ignorowali własny język potoczny ukraiński oraz swoje własne ukraińskie pieśni? Czyżby, ignorując surową rzeczywistość wojny, radziecki aparat propagandowy w bitwie o Ukrainę ograniczył swoją działalność na okupowanym przez Niemców terytorium tylko do zrzucania z samolotów powielanych w języku rosyjskim ulotek, gazet i komunikatów Radinformbiura? Czyżby, słuchając audycji ukraińskiej rozgłośni radiowej im. Tarasa Szewczenki z Saratowa (fakt bezsporny), młodo-gwardziści tłumaczyli je z języka ukraińskiego na rosyjski i dopiero po tym rozpowszechniali? Bo jak inaczej ocenić to, że KC KP(b)U oraz KC LKSMU zwracały się do narodu ukraińskiego w jego ojczystym — ukraińskim języku? Dokumenty świadczą, że żadnych skrajności nie było i być nie mogło. Zarówno w przededniu niemieckiej okupacji, jak i w przededniu wyzwolenia spod okupacji, na terenie rejonu krasnodońskiego szeroki rozgłos zyskały listy i odezwy ukraińskich struktur państwowo-politycznych, powielane w formie ulotek właśnie w języku ukraińskim. W odezwie „Do młodzieży radzieckiego Donbasu” wzywano młodzieńców i dziewczęta do stawiania zbrojnego oporu wrogowi, unikania wyjazdów na roboty do Niemiec. A w odezwie „Do młodzieży obwodu woroszyłowgradzkiego” informowano o ofensywie Armii Czerwonej, wzywano do ocalenia przed zniszczeniem kopalń i urządzeń, do podjęcia walki o ojczystą ziemię. W tym czasie w środowisku krasnodońskiej młodzieży bodaj najpopularniejszym hasłem propagandowym w języku ukraińskim było — „Niech żyje Radziecka Ukraina!” (innej Ukrainy młodzież nie znała). Dość często w środowisku młodzieżowym wybuchały dyskusje dotyczące ukraińskiej symboliki narodowej, jej miejsca i roli w życiu narodu ukraińskiego. Nierzadkie były też przypadki, gdy nauczyciele miejscowych szkół (P. J. Jacenko, A. S. Myłenko) radzieckie ulotki, zrzucone z samolotów, wręcz przeciwnie — tłumaczyli z języka rosyjskiego na ukraiński i rozpowszechniali wśród uczniów oraz dorosłych. Dlatego nie jest przypadkiem, że młodo-gwardyjska grupa ze stacji Semejkino nazywała się „Głosem Radzieckiej prawdy” w języku ukraińskim. Po wkroczeniu do Krasnodonu oddziałów Armii Czerwonej służby specjalne stalinowskiego totalitarnego reżimu za udział w ukraińskich zespołach artystycznych oskarżyły młodo-gwardzistów o petlurowsko-nacjonalistyczną agitację i propagandę, współpracę z wrogiem. Apelowano do sekretarza KC KP(b)U M. S. Chruszczowa, że nie warto wynosić na piedestał grupy krasnodońskich podziemnych działaczy, bo rzekomo stali za nią Abwehra i Gestapo. Chruszczow nie pozwolił przemilczeć tej patriotycznej organizacji młodzieżowej, a z czasem przekształcono ją w symbol komunistycznej ideowości radzieckiej młodzieży. 13 września 1943 r. Prezydium Rady Najwyższej ZSRR masowo odznaczyło bojowymi odznaczeniami członków „Młodej Gwardii”. Z tej okazji w Krasnodonie na ogólnomłodzieżowym wiecu sporządzono i zaadresowano list do J. W. Stalina. Wymowny fakt — list napisano w języku ukraińskim. Jak widzimy, wspomnienia uczestników realnych wydarzeń w okupowanym przez wroga Krasnodonie, podobnie jak dokumenty, które trafiły w ręce badaczy po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości, utrwaliły inny Krasnodon. Prawdopodobnie wcale nie jest przypadkiem, że nie został on odtworzony przez klasyka radzieckiego socrealizmu A. Fadiejewa jako ukraińskie miasto w jego utworze artystyczno-dokumentalnym. Przecież wtedy trzeba by przyznać, że zespoły amatorskie, pod przykrywką których działali młodo-gwardziści, formą i treścią bardziej przypominały grupę proświatową, a nie tradycyjnie utrwaloną radziecko-rosyjską patriotyczną. „Proświty” zaś, jak wiemy, zakładali krzewiciele ukraińskiej idei narodowej, którzy generowali duchowe i narodowo-kulturalne odrodzenie, państwową soborowość oraz samodzielność, co a priori było zbyt niebezpieczne nie tylko dla okupacyjnej niemiecko-nazistowskiej, ale i dla radziecko-bolszewickiej władzy. Wydarzenia zaś w Krasnodonie w przededniu i podczas wojny rozwijały się w nurcie ogólnoukraińskich procesów i nie mogły być inne. Warto zwrócić uwagę na to. Jako nieodłączna składowa własnego narodu, wychowana na narodowych wartościach duchowych, heroicznych przykładach ojczystej historii i literatury pięknej, krasnodońska młodzież nie mogła nie przejmować się dalszym losem swojej Ojczyzny. Podobnie jak rodzice, ich dzieci marzyły i miały nadzieję, że rozgromienie wroga z ich bezpośrednim udziałem zmieni społeczeństwo na lepsze, skieruje jego postęp na drogę demokratycznych przemian i wolnego rozwoju.

Traducción automática

Página · p. 6página original ↗

Coż zapisano w księdze ukraińskiego życia?

Wieczór prowadził przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Wiktor Baraniw. Dmytro Pawłyczko akcentował unikalność M. Słaboszpyckiego jako powieściopisarza-biografa, to, że autorowi udało się oddać nie tyle obraz Mychajła Kociubynskiego, co przedrewolucyjną epokę. Jurij Szczerbak odnotował organiczność i wiarygodność monologów współczesnych Kociubynskiego, stworzonych przez Słaboszpyckiego, jest w nich tragedia narodowego bytu. „W ogóle cała ta książka to demistyfikacja naszej historii i wielu poglądów, w szczególności narodnickich iluzji i sowieckiego kłamstwa”. Wołodymyr Bazylewski uważa, że „autor uparł się usuwać poetyzmy jako wyrostek, w szczególności w rozdziałach od biografa, stylistyka jest surowa aż do ascetyzmu, za tym śledzi się indywidualne doświadczenie: życiowe, czytelnicze i pisarskie. W rezultacie powstało panoramiczne płótno, mamy nie tylko czas historyczny, ale i spersonalizowany”. Mykoła Żułynski w szczególności powiedział: „Odbieram tę książkę jako owoc wieloletniej pracy wielkiego badacza, człowieka, który studiował pewien czas i widzi go w całej pełni tych problemów i trudności, które były charakterystyczne dla tamtego okresu. Autor wziął na siebie śmiałość mówić w imieniu realnych postaci historycznych, których czyny i dzieła można sprawdzić we wspomnieniach, dziennikach, listach. Właśnie w powieści Słaboszpyckiego widzimy Mychajła Kociubynskiego jako artystę, estetę, który przede wszystkim odczuwał straszną zgniliznę tamtego czasu, odzwierciedlał jego okropności i uciekał od niego”. Serhij Hrabar zaczerpnął w książce o Kociubynskim odpowiedzi, które wyjaśniają wyzwania teraźniejszości. Wałerij Hużwa zaznaczył, że „Słaboszpycki powinien być doktorem nauk, akademikiem ze względu na objętość materiału, który encyklopedycznie ogarnął, i dotyczy to nie tylko postaci Kociubynskiego i jego epoki”. Dmytro Drozdowski zauważył, że „Kociubynskyj nigdy nie był przedmodernistyczny, antymodernistyczny, niemodernistyczny. Mistyfikacyjna, pseudobiograficzna, wymyślona, ale bezsprzecznie artystyczna powieść Słaboszpyckiego, utwór z kilku odreflektowanych luster świadomości, pokazuje nowoczesność pisarza, który stworzył bodaj po raz pierwszy strumień świadomości, co świadczy o artyście bardzo subtelnym i wrażliwym nie tylko na ból narodowy, społeczny, ale i na ból egzystencjalny. Czuć to w monologach Kociubynskiego i jego współczesnych”. O tym, jak udało się wcielić ideę książki o Mychajle Kociubynskim, jego czasie, opowiedział Mychajło Słaboszpycki: — Idea napisania powieści o Kociubynskim powstała dawno, jeszcze jakieś dwadzieścia pięć lat temu (z podpowiedzi Wołodymyra Bazylewskiego). Powstrzymywało mnie to, że Mychajło Kociubynskyj to ten pisarz, który bardzo strzegł swojego życia prywatnego, nie chciał, żeby je przekraczano, nie znosił nieceremonialności. Co wiemy o Kociubynskim ze szkoły? „Idą deszcze. Zimne jesienne mgły kłębią się w górze i spuszczają na ziemię mokre warkocze. Płynie w szarej nieznanej dali nuda, płynie beznadzieja i cicho chlipie smutek...” Realnego Mychajła Kociubynskiego nam podmieniono. Wyjęli z historii jego prawdziwego, a w zamian podsunęli ideologiczny manekin. Więc trzeba było zrobić kilka istotnych notatek na marginesach jego biografii. Jak wiadomo, w tym czasie, w który spoglądamy, nie dano nam niczego naruszyć. Nie możemy zrobić z porażek zwycięstw i odwrotnie; nie dano nam daru ożywienia zmarłych, urodzenia z różnych przyczyn nienarodzonych. Ale możemy naprawić siłę, zdawałoby się, zupełnie nieistotnych szczegółów — i wtedy daleka przeszłość zmieni w sobie oświetlenie oraz zabarwienie przedmiotów i postaci. W socrealistycznych biografiach pisarza samowolnie przeinaczano fakty jego życia, coś przemilczano, a coś wymyślano. Kogoś stamtąd deportowano, a osiedlano tych, których tam nigdy nie było, powiedzmy, jakichś starych bolszewików. Historycy literatury, a jeszcze bardziej biografowie, poniżali Kociubynskiego, upiększając go politycznymi barwami, idealizując w komunistycznym duchu, podciągając do poziomu naśladowcy Maksyma Gorkiego i ostatecznie przejrzałego od leninowskiego słowa. Dokłamywano się do tego, że Kociubynskyj rzekomo spotykał się na Capri z Leninem i mało nie pod jego dyktando pisał „Fata Morgana”… M. Kociubynskiemu jeszcze od dni młodości zawsze były bliskie idee polityczne, które postrzegał przez narodowy pryzmat, ale nigdy nie był bliski tym, którzy zrobili rewolucję swoim zawodem. Zatem ukraiński pisarz — to już dysydent mimo woli. Zamiast iść do imperialnej literatury i, jak Gogol, pomnażając jej sławę, osiągać kuszące rangi i wysokie stanowisko, świecił kaganek gdzieś w ciemności pośród swojego półpiśmiennego ludu, przyciągając do siebie podejrzliwe spojrzenia szpicli i niełaskę zwierzchnictwa w służbie. Kociubynskyj był nieco bardziej szczęśliwy od Wasyla Domanickiego, Archypa Tesłenki, Anatola Swydnyckiego, Opanasa Markowycza, ale i jemu przyszło drogo płacić za prawo do literackiego istnienia, ponieważ warunki były naznaczone gorzką ukraińską specyfiką: pod bezlitosnym kolonialnym butem, w zimnym i okrutnym morzu małorosyjskości. Jednocześnie jest to nietypowy ukraiński pisarz. Ukraińscy pisarze byli dziećmi chłopów, czasami księży, dominowała prostota zachowania. Wszyscy konstatują arystokratyzm Kociubynskiego, w szczególności Serhij Jefremow. Chotkewycz pisze: „Wy jesteście jedynym ukraińskim pisarzem w krawacie” (miał na myśli — figuralnie). Kociubynski podtrzymywał legendę, że pochodzi z rodu niemal rumuńskich bojarów, potwierdzał wersję o swoim szlacheckim pochodzeniu, choć szlachcicem nie był. Ale to nie ma znaczenia. On rzeczywiście zachowywał się jak arystokrata. Nie był donżuanem. Życie Kociubynskiego — życie bez ekstremizmu. Świadomie nie szukał miłosnych przygód. Aż nagle pojawia się Szuroczka Apłaksina. Długo myślałem: co takiego znalazł Kociubynski w tej bezwyrazowej osobie z zadartym nosem? Chyba trzeba być pisarzem po to, by dostrzec w człowieku to, czego nie widzą inni, albo i to, czego tam w ogóle nie ma. Kociubynski pisze w liście do Mohylanskiego, że go przetłumaczono w Polsce, Niemczech, w Czechach. Wyszły trzy tomy w Rosji. Ot tylko w Ukrainie — nie za wiele. Zrozumiejmy, jakiego to kalibru pisarz, którego dostrzeżono poza Ukrainą! Według mojego głębokiego przekonania Kociubynski przesunął ukraińską prozę o sto lat do przodu. Zacząwszy jako sumienny uczeń Panasa Myrnego i Neczuja-Łewyckiego, poszedł dalej i wyżej, pojawiają się takie arcydzieła, jak „Intermezzo” oraz „Cienie zapomnianych przodków”. Czuję jego echo w literaturze latynoamerykańskiej, chociaż nie twierdzę, że Kociubynski na nią wpłynął. Lecz zrozumiałem, że nie interesuje mnie problematyka literacka, choć jest bardzo ciekawa, to temat monografii. Serhij Jefremow napisał: „Ten wielki pisarz nigdy nie będzie popularny w Ukrainie, dlatego że istnieje problem czytelnika”. Kociubynski — dla filologicznie przygotowanego czytelnika, który może, niczym przed cudem, zatrzymać się przed zdaniem i zobaczyć, ile tam powietrza, słońca, plastyki! Kiedy Kociubynski wszedł na swoją drogę, zaczął pisać tak, jak w Ukrainie nie pisano. To bardzo ważne dla ukraińskiej literatury, dla jej przyszłości. Ale — gorzka dziwność! — czytelnika dla Kociubynskiego nie było. On jeszcze się nie narodził. Więc postanowiłem zrozumieć, kim on jest — Mychajło Kociubynski, co to za „zegar”. Zabrałem się za analizę psychograficzną. Zbadałem jego otoczenie, ówczesny ukraiński świat. Człowiek nie żyje na wyspie, nieustannie ktoś na niego wpływa. Chciałem, żeby w mojej książce przemówiły takie autorytety, jak trzej Wołodymyrowie — Łeontowycz, Samijłenko, Wynnyczenko, Serhij Jefremow, Mychajło Mohylanskyj. Kiedy rozmyślałem o Kociubynskim, myślałem o dobrym aniele w jego życiu — Jewhenie Czykałence. Obecnie takich świętych ludzi nie ma. I nie ma postaci takiego literackiego, narodowego wyczynu, jak Borys Hrinczenko. Naszą romantyczną naiwność żywią takie dzielne rzeczy, jak zmagania narodowowyzwoleńcze, UNR. Lecz śledząc los syna pisarza — czerwonego dowódcy Jurija Kociubynskiego, który rozstrzeliwał ukraińską duszę, zobaczyłem niewiarygodnie straszne rzeczy. Słusznie Wynnyczenko powiedział, że naszej historii nie można czytać bez bromu. Historii zdrad, drobiazgowości, ukraińskiego natchnionego samopożerania, samozniszczenia. Czykałenko pisze w liście do tegoż Wynnyczenki: „U was dwie udane rzeczy były — wy dwukrotnie zawaliliście Ukrainę. Ukraińskie państwo, Skoropadskiego. Jaka ona była, inna sprawa, ja nie mówię o tym, ale wy ją zniszczyliście i zaczął się upadek”. Jefremow powiedział, że większego wroga Ukraińcom na świecie, niż sami Ukraińcy, nie ma, nie trzeba życzyć sobie straszniejszego nieżyczliwca. Należy mieć odwagę postawić diagnozę samemu sobie. Weźmy prowincjonalny nieszczęsny Czernihów, dokąd idą listy ze Sztokholmu, Paryża, Warszawy, Moskwy, Petersburga, z Capri. Tam mieszka ukraiński pisarz, którego uznano, ale on nie może wiązać końca z końcem, niemal żebra. Rosyjskiego pisarza bywa, że publiczność na rękach nosi, on ma wysokie honoraria (wspomnijmy wynagrodzenia Gorkiego, Andriejewa, Bunina, Kuprina…), czuje się niemal centrum świata, bo za nim stoi „państwo rosyjskie”, — a to zbyt wiele waży! A ukraiński pisarz — niczym jakiś partyzant w obcym obozie. Wejdzie do gimnazjum, — a tam wszystko okupowała rosyjska literatura, ukraiński autor nie ma co liczyć, że gdzieś się wciśnie. Wejdzie na uniwersytet — i tam taki sam obraz. Potknie się o szlachtę z Ukraińców, a oni słyszeć o małorosyjskim narzeczu w książkach nie chcą. W ogóle nie wiadomo: po co ukraiński pisarz pisze? Żadnego pożytku z tego nie ma. Dla kogo on pisze? Przestańmy oszukiwać siebie, że u nas czytają. Wynnyczenko pisał: „Nieczytanie zepchnie Ukraińców ze świata”. Sławny Ihor Kaczurowskyj, który mieszka w Niemczech, mówi: „Jak nie czytają Ukraińcy, tak haniebnie nigdzie na świecie nie czytają. Chyba jakieś plemiona kanibali”. Więc powstaje dylemat, w jakim języku pisać (w powieści — polemiczne zaostrzenie: Wynnyczenko—Kociubynski). Wynnyczenko, poczuwszy całą haniebność i beznadziejność sytuacji, poszedł dla zarobku do rosyjskiej literatury, zaczął pisać w języku rosyjskim. A Kociubynski, jak skazaniec, dalej tworzył w ojczystym. Może słusznie zrobił Wynnyczenko, że pisał i drukował utwory po rosyjsku w Rosji (bo inaczej nie zdobyłby czytelnika), my je teraz czytamy, bo on sam je przetłumaczył na ukraiński? Kiedy zaczynasz myśleć nad tym, głowa kręci się od nadmiaru myśli. Przed rozpoczęciem powieści wszystko rozumiałem, mogłem po półkach rozłożyć. Lecz kiedy pisałem i „wtykałem się” w każdy los, grunt płynął spod nóg, do tego stopnia wszystko okazało się skomplikowane i niejednoznaczne. Kiedyś Flaubert wydał taką sentencję: „Starożytną historię rzymską trzeba przepisywać co dziesięć lat”. Wydawałoby się, tam nic się nie zmienia, szkielety — w grobach, zwycięstwa nie stały się porażkami i na odwrót. Ale zmienia się system naszych wyobrażeń, nasza optyka. Bardzo chciałem, żeby dzisiaj wybrzmiały pewne rzeczy, obiektywność i prawda wyszły z cienia, a nie jakieś specjalne akcenty i analogie. U Ukraińców są nie tylko wyczyny, zwycięstwa, obowiązki, sztafety, które żyją w wiekach, ale i haniebne rzeczy. Trzeba je znać i. W zeszłym tygodniu w „Knyharni Je” odbyła się prezentacja książki Mychajła Słaboszpyckiego „Co zapisano w Księdze Życia. Mychajło Kociubynski i inni” z adnotacją: „Biografia, zaaranżowana na dziewięć głosów” (wydawnictwo „Jarosławiw Wał”, 2012 r.). Autor podjął próbę przez pryzmat biografii wielkiego pisarza opowiedzieć o próbach, jakim historia poddaje ukraińskiego człowieka. To rozmyślania o ludzkiej egzystencjalnej samotności i o nieśmiertelnej nadziei, która ożywa w każdym pokoleniu. W utworze działają: Mychajło Kociubynski, Jewhen Czykałenko, Serhij Jefremow, Wołodymyr Samijłenko, Wołodymyr Łeontowycz, Wołodymyr Wynnyczenko oraz ich współcześni.

Traducción automática

Página · p. 7página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

pamiętać, pozbywać się ich, wyciskać je z siebie. W utworze mowa jest jeszcze o jednym świętym człowieku — Andriju Nikowskim. To literaturoznawca i krytyk o kolosalnej sile. Nikowski wraz z Czykałenką chwytają za ręce Wynnyczenkę, kiedy przygotowywany jest przewrót przeciwko hetmanowi Skoropadskiemu, błagają, by tego nie robił. Przenikliwy Czykałenko mówi: „Przyjdzie czerwona Rosja i będzie bolszewicka imperia”. Wołodymyr Łeontowycz postawił swoją diagnozę: „Zobaczyłem, że Ukraińska Centralna Rada — to próba socjalistów uszycia sobie ukraińskiego kożucha”. Czykałenko, który całe życie poświęcił ukraińskiej sprawie (oddał wszystkie swoje majątki, finansował wydawanie czasopisma i utworów, wprowadził płacenie honorariów, utrzymywał Wynnyczenkę z jego kochankami), zwątpił właśnie wtedy, gdy pojawiła się Centralna Rada. Nikowski pisze do niego w liście: „A może was tam nie wpuszczą, bo jesteście ziemianinem”. Łeontowycz będzie się tłumaczył, że rozszalała się moda na maruderstwo. Pozostało trzech i pół ukraińskich panów na Ukrainie: Czykałenko, Łeontowycz, Łypynskyj, nieżyjący już Semyrenko, jednak i ich majątki spalono. Tę straszną niszczycielską siłę, która jest w naszych genach, trzeba zauważać. Bardzo łatwo bolszewikom było zagitować chłopstwo. I w tym, mówi Czykałenko, tkwi niedojrzałość ukraińskiego chłopstwa. Mówimy, że to narodowy bastion, tak, ale chłopi od razu dali się zagitować i poszli palić, niszczyć, grabić majątek, budynki oraz arcydzieła sztuki i kultury. Łeontowycz zaznacza: „Kosynka głęboko uchwycił to, jak człowiek o nastrojach antypaństwowych w ogóle często zmaga się wprost przeciwko wszystkim władzom, jakiekolwiek by one nie były”. To rzeczywiście właściwe Ukraińcom. Kosynka opisuje takie nastroje chłopów: „Goły grabi, pali, niech grabi”, „U takiego można kraść, jemu z gardła wyłazi”. Genialne opowiadanie „Co zapisano w księgę życia” — to czysty egzystencjalizm Kociubynskiego, straszny przez autorską szczerość o człowieku. Syn wiezie matkę na cmentarz, żeby umarła. Zbyt długo zatrzymała się na tym świecie. Autor próbuje wyjaśnić, skąd wzięła się bezduszność u jego postaci. Dobrze, że w ostatniej chwili synowi jakby łuska spadła z duszy… Łeontowycz rozmyśla: „Co więc tam zapisano w księgę ukraińskiego życia? A zapisano tam gorzką porażkę i głębokie zwątpienie. Są tacy, którzy oszukują samych siebie. Mówią, że to jeszcze nie koniec. Jeszcze weźmiemy rewanż. Jeszcze będzie święto i na naszej ulicy. I oni tak szczerze i ochoczo w to wierzą. Im jest znacznie łatwiej. Dlatego nie mogę im nie zazdrościć, chociaż nie jestem człowiekiem zazdrosnym. Nie ja pierwszy i nie ja ostatni z tych, którzy tak wiele spodziewali się od życia, a podeszli do końca swojej ziemskiej drogi skrajnie rozczarowani i wypaleni”. Moja książka — o ukraińskich porażkach. Spójrzmy: wszyscy mają porażki — Wynnyczenko, Czykałenko, Łeontowycz, Samijłenko, Mohylanskyj, Jefremow… Są one spowodowane ogólnoukraińską porażką, kolosalną depresją. Co więc nam pozostaje? Czy choć nadzieja zostanie zapisana w księgę życia? Może znajdę odpowiedź w drugiej książce o Kociubynskim i jego epoce. Zapisał i sfotografował Wołodymyr KOSKIN

Traducción automática

Página · p. 7página original ↗

Dmytro Drozdowski: „To arcyciekawa restauracja literacka”

PIERWSZE WRAŻENIE Lektura klasycznej literatury ukraińskiej zyskuje dziś nowy impuls. Napisano dość prowokacyjne powieści o Hryhoriju Skoworodzie, przygotowano interesujące studium profesora L. Uszkałowa o Panasie Myrnym (być może pierwsze w nowym czasie po klasycznej pracy M. Sywaczenki), wznowiono biografie W. Domontowycza o Pantelejmonie Kuliszu. Gatunek biografii w literaturze ukraińskiej długo znajdował się na marginesie, literaci albo się bali, albo z różnych przyczyn nie mogli pozwolić sobie na zrekonstruowanie życia pisarzy poprzedniej epoki, a do tego w sposób stylowy, porywający i intelektualny. W latach 90. w ukraińskiej humanistyce utrwalał się jakiś niewłaściwy stosunek do literatury klasycznej, do tekstów i postaci, które poprzedzały XX wiek. Tymczasem w europejskiej i amerykańskiej myśli humanistycznej nastąpił powrót „do źródeł” — do XVIII i XIX wieku, przede wszystkim do twórczości E. Allana Poe, Ch. Dickensa, F. Stendhala i innych. I oto w ukraińskiej przestrzeni literatury pojawił się portret jednego z najciekawszych pisarzy „przedmodernizmu” — słońcopokłoncy Mychajła Kociubynskiego. Głos twórcy ukraińskiej wersji Romea i Julii nadał Mychajło Słaboszpycki, który już objawił swój talent w pisaniu „nieklasycznych” studiów o życiu T. Osmaczki i innych ukraińskich artystów-intelektualistów. Jako znaczące wydarzenie publiczność przyjęła jego pseudobiograficzną powieść „Co zapisano w Księdze Życia. Mychajło Kociubynskyj i inni” (wydawnictwo „Jarosławiw Wał”, 2012), która 11 września została zaprezentowana w kijowskiej księgarni „Je” (moderator spotkania — Wiktor Baraniw). Powieść Mychajła Słaboszpyckiego czyta się jednym tchem. Co więcej, język bohaterów (a jest to i M. Kociubynskyj, i J. Czykałenko, i W. Wynnyczenko, i W. Samijłenko — w sumie powieść rozegrano na 9 partytur) tak porywa, tak przenosi w tamte czasy końca XIX wieku, że wierzysz temu językowi, wierzysz, że właśnie tak mówił Wynnyczenko, właśnie tak Czykałenko odnosił się do Wynnyczenki i Hrinczenki… Wszak, jak wyznał na prezentacji Mychajło Fedotowycz, dla każdej postaci wypisał swój słowniczek, który miałby naśladować oryginalny styl mówienia. „Opracowałem słownik na podstawie listów i dokumentów archiwalnych. Dlatego czytelnicy będą mogli jak najbardziej realnie wyobrazić sobie ukraińską inteligencję początku XX wieku, jej nastroje i dążenia” — wyznał Mychajło Fedotowycz. Można tylko wyobrazić sobie, jak niełatwo jest wczuć się nie tylko w epokę, ale i w język pisarza. Kociubynskyj, przekonuje Mychajło Słaboszpycki, to jeden z niewielu pisarzy-intelektualistów, prawdziwych arystokratów w literaturze ukraińskiej. I z takim twierdzeniem całkowicie się zgadzasz. Właśnie z tym, zdaje się, wiąże się niedostateczne odczytanie M. Kociubynskiego, w którego utworach obecny jest głęboki psychologizm, a w jego przestrzeni literatury — obrazy estetyczno-etyczne, niezwykle złożone dla emocjonalnego zrozumienia. Ogólny intelektualny posmak książki jest smutny. W powieści opisano ukraińskie porażki, spowodowane tym, ile sił Ukraińcy tracą na wrogość wobec siebie nawzajem. I od tego robi się smutno, bo rozumiesz, że sto lat temu ukraińska inteligencja przegrała swoją niepodległość, a dziś ta lekcja się powtarza i porażka pojawia się tam, gdzie siła ambicji przewyższa wszystkie inne siły narodotwórcze. Kociubynskyj w powieści Mychajła Słaboszpyckiego wykreowany jest na swoistego proroka, który zna przyszłą historię i pragnie uchronić czytelników przed błędami — stawaniem na te same grabie. M. Słaboszpycki genialnie uchwycił styl i sposób myślenia pisarza. „W końcu moje życie należy tylko do mnie. Jak nie jest dane komuś go przeżyć, a jedynie ja muszę przejść tą drogą, sam przeżyć wszystko, co mnie na niej spotka, nacieszyć się wszystkimi radościami, które podaruje los, przelać swoje, a nie pożyczone łzy z powodu strat i tragicznych wstrząsów, tak i nie chciałoby się każdemu normalnemu człowiekowi robić ze swojego życia teatru. To tylko psychicznie zwichnięci pragną wyskoczyć na scenę powszechnej uwagi i zamieniają swoje dni w błazenadę dla wszystkich. Jest im radośnie od tego, że wokół wszyscy o nich mówią, a nawet wyśmiewają ich, znęcają się nad nimi. Bo wiodłoby im się bardzo smutno, gdyby o nich milczano — jakby ich po prostu nie było na świecie”. Dla powieści nie jest właściwa epatacja czy nadmierna prowokacyjność, zrodzona z autorskiego egocentryzmu. Styl opowieści jest wyważony i płynny (nawet w momentach szczególnych dramatycznych puent), jak przystało na XIX wiek. Kociubynskyj w powieści już wie o swoich wypaczonych interpretacjach w dyskursie literatury ukraińskiej XX–XXI wieku i nie zgadza się na wulgaryzację swojej twórczości, kiedy na korespondencję mechanicznie nakłada się freudowskie paradygmaty, które rozbijają w pył etykę twórczości i przenoszą uwagę czytelnika na coś błahego. „Ludzie lubią grzebać w cudzej bieliźnie, znajdując tam nawet to, czego w rzeczywistości nawet w przybliżeniu nie było. Można sobie wyobrazić, co wymyślą z samego faktu istnienia Apłaksinej i mojej przynależności do niej gorliwi gazetowi pisarczyki i wszelcy szperacze, którzy wzięli na siebie obowiązki bycia strażnikami moralności. Im byle tylko było od czego się odbić, a dalej nafantazjują takiego, że i w strasznym śnie się nie przyśni. U nich łatwo białe stanie się czarnym, czarne — białym” — mówi pisarz. Pisarz, jak mówi Kociubynskyj w powieści, zawsze pragnie upiększyć siebie, stworzyć pewien pozytywny wizerunek, a wszystko, co niewarte twórczości, powinno pozostawać na uboczu. „Każdy, kto pisze autobiografię, świadomie zaciera, a nawet całkiem przemilcza jakieś momenty, a coś wyolbrzymia, trochę upiększa. Trudno wyobrazić sobie, żeby ktoś świadomie oczerniał siebie, zachmurzał swoje życie w oczach czytelników, żeby całkiem odstraszyć ich od swojej osoby. Każdemu pragnie się wyglądać przed innymi jeśli nie najlepiej, to nie najgorzej. Dlatego ja nie zawsze brałem na czystą wiarę pisanie autorów o sobie, wiedziałem: wystarczy tylko trochę zmienić oświetlenie przedmiotów i okoliczności, jak od razu zmienia się wrażenie od nich”. Z takim poglądem będą spierać się zwolennicy biografizmu i freudyzmu, więc powieść jeszcze wywoła falę dyskusji w ukraińskim literaturoznawstwie. W pewnym stopniu powieść o M. Kociubynskim jest prognostyczna, pokazano w niej różne projekcje czasowe. Czytasz o wydawnictwie „Rada”, którym opiekował się Czykałenko, o przygotowaniu słownika języka ukraińskiego kosztem „Starej Hromady” Kijowa, a przed oczami wyłaniają się strony dzisiejszej ukraińskiej polityki w dziedzinie kultury. Albo brak tej polityki, kiedy na naszych oczach znikają ukraińskie wydawnictwa i potrzeba, aby ukraińską kulturę „pokochali do głębi swojej kieszeni” ukraińscy mecenasi. Czykałenko narzeka na „pasywność hromady, która bardzo niechętnie poświęca na gazetę grosz, nijak nie wychodzi ludziom kochać ukraińską sprawę do głębi kieszeni, chętniej kochają tylko do głębi duszy. Czykałenko ciągle suszy sobie głowę, skąd wziąć pieniądze, żeby pokryć coroczny deficyt „Rady”. Przestrzeń ukraińskiej kultury zamyka się w obrazach swoich na swoich, a to przeszkadza w rozwoju i języka, i literatury. I wtedy, i teraz wszyscy „po moskiewsku i po francusku gadają. Dlatego ukraińskie wydawnictwa ciągle ledwo dyszą”. Bez wątpienia, poruszają strony o Mychajle Kociubynskim. I chociaż powieść napisano w formie monologów od 9 osób (z biografem włącznie), jednak w każdym monologu znajdujesz stosunek do pisarzy, epoki, historii, narodowego ukraińskiego charakteru i w tym prześledzić można dialogizm powieści. Pisać o Kociubynskim jest niezwykle trudno, bo artysta zostawił po sobie wiele dyskusyjnych stron. Przede wszystkim dotyczy to tematu kobiet w życiu Mychajła Mychajłowycza (jego epistolarny „adulter” z Apłaksiną — klasyczny przykład z nieklasycznego życia artysty). W powieści odtworzono atmosferę, w której Kociubynskyj pisał „Intermezzo” — opisano to do najdrobniejszych szczegółów. W ogóle ta powieść dąży do impresjonizmu, jak większość utworów M. Kociubynskiego. M. Słaboszpycki okazał się subtelnym badaczem duszy jednego z najsubtelniejszych ukraińskich prozaików. Niestety, tak historycznie się złożyło, że Mychajło Kociubynskyj żył pod koniec XIX wieku, tylko częściowo w XX. I historycy literatury skłonni są zaliczać jego twórczość nie do modernistów, a do przedmodernistów, do przedstawicieli dziwnego czasu przejściowego dekadencji (w Europie) i wczesnego ukraińskiego modernizmu w literaturze ukraińskiej, który ostatecznie zrywał z realizmem, zagłębiał się w mitologizm, folklor, psychologizm. Występując na prezentacji, Jurij Szczerbak wspomniał o mistycznym święcie Rosz ha-Szana (Nowy Rok w Izraelu). W te dni wszyscy Żydzi zamierają w modlitwie do Boga i próbują odgadnąć, w jaką księgę Bóg wpisze ich imię w przyszłym roku — czy to w Księgę żywych, czy to w Księgę umarłych. Jakieś podobne mistyczne odczucie pojawia się, kiedy czytasz „Co zapisano w Księdze Życia”. Bo w tej powieści poprzez genialną artystyczną rekonstrukcję życiorysu mistrza (graniczącą z teatralnym wcieleniem lub archeologicznymi wykopaliskami) odczytuje się życie Ukrainy — w historycznej ciągłości. I ta książka zmusza do stawiania egzystencjalnie ważnych pytań. „Życie naprawdę nie stoi w miejscu. Ono jednak rozwija się. Nie wiadomo tylko — na dobre czy na złe”. Jurij Szczerbak zaznaczył: „W tej książce mowa jest o tragedii naszej narodowej historii. I po takiej powieści trzeba tylko modlić Boga, żeby Ukraina pozostawała w Księdze Życia”. Księga życia Kociubynskiego — z dziewięciu luster, z których każde odzwierciedla inne. A ponad wszystkimi lustrami — Księga Życia Ukrainy, zrozumieć którą można, jedynie zanurzając się w historię. I mimo wszystko ciekawie, co zapiszą czytelnicy powieści w swoją księgę życia Mychajła Kociubynskiego po tej przeinteresującej literackiej restauracji, dokonanej przez Mychajła Słaboszpyckiego.

Traducción automática

Página · p. 8página original ↗

Todos Ośmaczka (1895—1962) Duch wolnego latania

Opracował i jest autorem rozpraw literacko-krytycznych laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr BAZYLEWSKI …wysoki duch latania wolnego dawno zgasł. T. Ośmaczka jest jednym z poetów przygaszonych, wyobcowanych i samotnych. Zagadkowy, tak jak jego nazwisko — Ośmaczka, które jest przywiązane do tajemniczej liczby 8. Czyż nie w niej należy szukać rozwikłania losu i charakteru? W każdym razie, od razu przychodzą na myśl sakralizacja liczby w kulturach archaicznych, tradycjach mitopoetyckich, symbolizm matematyczny pitagorejczyków, filozofia i mistyka liczby. Jest to tym bardziej uzasadnione, że ma bezpośredni związek z twórczością. Liczba i słowo, matematyka i poezja były zestawiane nie raz i dyskusje na ten temat sporadycznie pojawiają się także teraz. Wojna Tęsknota ścianami stała na mogiłach, jak mgły przed światem; matka siwa tam do syna mówiła… bo pieli razem żyto: “Czemu, synu, zamyśliłeś się, jakby wieczór pochylił się aż od chmury, aż do łanu na mogiły i cerkwie, na jary… w rzekę krwawą, co płucze czaszki i kościotrupy, niby kry, bite, łamane kawałki?” “Miła matko, biała wiśnio! Śnił się sen mi, jak cud: niby ty żyto żąć wyszłaś, jak w gaj na bujny łan. Nie jedną godzinę żęłaś złote zboże w polu, siłę snopów nawiązałaś i pokłułaś nogi gołe. Na snop siadłaś odpoczywać, a kania gdzieś z jaru spadła na piersi tobie, matko! — niby kamień z góry uderzył… Wyrwała serce tobie ciepłe Podstawą dążeń do przedstawienia poezji jako gatunku ścisłego stała się estetyka matematyczna Pitagorasa — sekret piękna kryje się w proporcjach liczbowych. Matematyce poezji poświęcali uwagę Mallarmé, Valéry, Chlebnikow. Tutaj mamy jeszcze nazwisko poety z elementem kodu liczbowego. Zresztą graficzne przedstawienie cyfry 8 skłania do rozważań o znaku nieskończoności i fatalnej zamkniętości jednocześnie. Jeszcze ośmak — starodawna moneta. To też w pewnej mierze ma związek z nim, jeśli wziąć pod uwagę głębię odczuwania przez niego dziedziny, zadeptanej przez czas i najnowszą złą historię. W gospodarstwie Ośmaczki, jak w lesie: wysokie drzewa i gęste chaszcze. Aby wydostać się na słoneczną polanę, trzeba przez te zarośla przedzierać się. A żeby Ośmaczka stał się bardziej zrozumiały, zaczynać trzeba nie od jego wierszy, a od poematu “Poeta” i cierpliwie pokonać wszystkie 628 oktaw. Ten utwór — to jeden z największych dorobków literatury ukraińskiej w gatunku poematu. Kto nie przeczytał “Poety”, ten nieuchronnie wyrobi sobie niepełne czy wręcz błędne wyobrażenie o Ośmaczce — wiem to z własnego doświadczenia. W “Bibliotece poety” poemat przedstawiony jest, rzecz jasna, poszczególnymi rozdziałami i — nie najlepszymi. To w nim Ośmaczka powie o wysokim duchu latania. Ujawni głęboką znajomość życia chłopskiego, obyczajów, psychologii. Oszołomi potęgą wyobraźni, surrealistycznymi kadrami. Zaśpiewa hymn książce, myśli, będzie powoływał się na Shelleya i Byrona: i do studni, co pod lasem, poniósł jarem, dalej — stepem… Na wysokim usiadł orzechu, co nad cembrowinę schylił się. Niby gwiazdy w nocy w przepaść, krew toczyła się do studni — w otchłań nieuchronną. Jak zaszczekały lisy we mgle rano jarem, to kania do studni rzuciła serce twoje, mamo! Na drogach rozstajnych do słupa byłem przykuty, ty zaś krwawiłaś gdzieś wiorsty, cała podarta, bosa; zwracałaś piersi porwane wciąż na północ, a nie w wyraj i krzyczałaś w obłędzie: “Oddajcie serce moje, bestie!” Tęsknota płachtę ścieliła w stepie, a noc połami zmiatała pełne gwiazdy w płachty czarne — zboże myte, złote. Syn i matka nad stepami i nad gwiazdami w płachcie koło księżyca stali, niby w kadzi na dnie. A jarami wilki grały, nad krwawą rzeką — białe zęby płukały wiekową głębią. 1921 Pod Kijów stary… Pod Kijów stary niezgłębiona noc Przyszła niepostrzeżenie stepami — I tysiące w wodę zapalonych świec Podół przerzucił słupami. I z dołu otchłań i otchłań w górze Z błękitnego chłodu nocy Goni nad wodą ognie w szuwarach I żabim krzykiem zgrzyta. Żywioł niebieski, żywioł ziemski Zlały się w harmonię dziwną. Lecz miejsca między nimi dla mnie już nie ma Tak samo, jak w ludzkim nurcie… Szukam w nocy ja, szukam i w dzień W mieście wielkim serca, I Shelley dzwoni wierszami-gromami: “Jedno wszystko, co w nas i co nad nami”. Poszczególne fragmenty naprowadzają na Dantego, świadczą o tym, jak uważnie studiował Ośmaczka “Boską komedię”. Rozgałęziać się będzie fabuła, pojawią się monologi wewnętrzne, a z nimi i nieprzejrzystość, tak charakterystyczna dla niego, Ośmaczki. On sam o tym wiedział, dlatego też wyniósł jako motto do jednego z wierszy angielską frazę — my soul is dark, mój duch (dusza) ciemny. W “Poecie” poeta ukaże nie tylko potęgę wyobraźni i obrazowania, ale i kulturę wersyfikacyjną, której często brakuje jego wierszom. Podsowieckie książki Ośmaczki: “Krucza”, “Skickie ognie”, “Klekot” — są kontrastowe i wielosłowne. On często “zagaduje” temat, plącze się w napływach uczuć, ledwie dając sobie z nimi radę. Lecz nawet w niezdarnych, nieoszlifowanych wierszach obecny jest ten duch Ośmaczki, który zachowa się i później, wzmocni w wędrówkach poety po Europie, i dopiero w Ameryce, pod wpływem postępującej choroby straci koloryt, zacznie słabnąć. Ośmaczka, bez wątpienia, to człowiek z krańcowo rozchwianą psychiką. Odczytuje się to przy uważnej lekturze pierwszej z brzegu książki, z której poeta wybierze do swojego wyboru zaledwie trzy wiersze. Już tam odbiła się jego skłonność do barw nocnych — ponurych i złowieszczych, do ich narastania i koncentracji. Jak, nawiasem mówiąc, i do uniwersalności, epickości, “whitmanizmu”, zwłaszcza w wierszach wolnych. Tutaj, jak i w książkach następnych, poszczególne pasaże wznoszą się do proroctwa, przypominają wycie jurodiwych z ich niejasnymi olśnieniami, groźbami, przywoływaniem nadchodzących nieszczęść. “Bestia ucztuje! Boli dusza” — podsumuje poeta jeden z wierszy. A w innym jakby rzuci wyzwanie Salvadorowi Dalí: czterema wersami nakreśli przerażający obraz, który wyrasta do symbolu XX wieku: A jarami wilki grały, nad krwawą rzeką białe zęby płukały wiekową głębią. O takich charakterach, jak Ośmaczka, mówią: coś mu zrobiono. Poeta byłby skazany na samotność i tułaczkę nawet za Lecz obejmuję nad urwiskiem pień, Kiedy dwie otchłanie złączą się; Niby głupiec, wtedy ja raduję się w sobie I oczy na wschód zwracam: Czy w słońce nie wpadły, jak cienie słabe, Zimne otchłanie bez końca… Dziewczęta życzliwe czy nawet wiedźmy, Błagam choć odrobinę — serca, Aby nie spotkać na wschodzie ciemności, Kiedy dwie otchłanie złączą się; Aby moje zmęczone cierpieniem jestestwo Wzięło sobie ziemię, i niebo, I gwiazdy, i ognie, i żabie gniazdo Z rzek i jeziornego stepu! Niezmienność Przejrzystego serca wysoka pogoda dzisiaj puściła nad światem płynąć cieniutkie chmury, odbiwszy je w wodach bawarskich jezior, niby z grzybieni liście. Nalane żywicą sosny różowe małej gałązki nie ruszą nigdzie, bo cisza w łono szczęśliwemu dniowi od Alp dalekich niewidocznie idzie. I każdego drzewa pień porą dzwoni, niby struna, co usłyszała smyczek, kiedy odrywa się tylko ciężarem i spada w dół przez gałęzie sęk. I żadnego ptaka z przywiędłego ziela nie słychać jakoś w nieruchomym borze, i nawet na łąkach trzyma niedziela uroczystą ciszę, niby góry, starą. I tylko zza lasu z opadłego pąka krzyczą u Bawarów uparcie koguty, które zwiastowały i szczęście i gości w dalekiej czerkaskiej mojej stronie. A co one znaczą teraz w tułaczce? Już pewnie nie to, co śpiewaniem wcześniej, kiedy i pokoju nie mam ja dzisiaj bez świadków obcych przeczytać choć wiersz. Nie to tutaj mówi i śmiech na powitanie, i dusza w modlitwie już, pewnie, nie ta, normalnych warunków. Jego ciężkie doświadczenia życiowe: prześladowania, areszty, pobyty w szpitalach psychiatrycznych — tylko przyspieszyły dojrzewanie tego, co już otrzymał w spadku. J. Szewelow, opowiadając o dziwactwach poety, z którym zapoznał się już w Europie, zajął neutralną pozycję. Choć nie kwestionował jego przynależności do grona geniuszy zamroczonego umysłu — Hölderlina, Norwida, Nietzschego. „Sam jeden na świecie, jak Judasz w gaju na sznurze!” — to już w „Kruczy”. Motyw samotności stanie się potem chroniczny. Gwiazdy płynęły na chmurach, kurzył śnieg z niebios; szli ludzie wszyscy w parze, a ja czekałem na ciebie. O kim jest ten wiersz — o dziewczynie? Ukrainie? „…tam czekałem na ciebie wiekami i sam skamieniałem”. Obrazy Ośmaczki są nieoczekiwane i jaskrawe: „Połowieckie hordy jechały stepami, łowiły włóczniami gwiazdy wieczorami”. Słońce „zalało krwią dziewczynę”. A co z dziewczyną? „Nie z wiadrami stanęła ona pod wierzbą, dziecko obmywała ostrą wodą”. Woda ostra, sady żółtogliniane, step siwogrzbiety, rzeka szybka, a tylko na tle nieskończonego świata ta sama i niezmienna moja samotność. W obozie Z okna widać spod śniegu dachy i ze świeżej cegły wywody, z nich płynie dym, niby czarne ptaki albo jak odgłosy trzody. W pokoju duszno, i w powietrzu wisi nakurzony ciągnący czad, i chłopcy, lenie, głośno umyślnie mówią o tłustych dziewczętach. A ja przy rozpalonym piecu schylam się do nóg swoich, i jeszcze mówię, szepcząc przez zęby: „Kiedy ja wyrwę się od nich?” Ja w domu byłem, jak niewolnik w Syrakuzach, i Wiedeń był mi nieprzyjacielem, i tylko dawna ukraińska muza doglądała z daleka mój duch. Ale teraz już do czyjej chaty ją zawołam w kąt, gdzie nie czekają dzicy mecenasi na swój zbolszewizowany sąd? Bo od rozmów i dymnego narkotyku, jak od żmii żądła, zwiędły, cierpiąc, u mnie rozumy głuchną w obwodzie czoła. I ja już nie wiem: czy za skały chylić głowę wiatrom, czy odświeżyć myśli niewesołe wodą z pierwszego wiadra? Ale, moja królowo wielka, nie opuszczaj mnie choć ty i w drewnianych nawet trzewikach odważ się ścieżkę przejść. Ja czekam na ciebie w lesie, i w mieście, i we wsiach, gdzie szumią sady, z jednym pragnieniem: jak zawsze, bez wieści, och, muzo droga, przyjdź! Dzwonnik Och, niedolo moja czarnopióra, odsuń od mojej duszy

Traducción automática

Página · p. 9página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

noga — u kogo jeszcze, oprócz Osmaczki, znajdziemy takie epitety pierwszej świeżości? I ten samospalający nurt uczuć. Tę nieustanną pracę świadomości nakręconej jak mechanizm zegarowy? Osmaczkę trudno pomylić z innymi. On tak wykręca frazę, że naśladować go jest niemożliwe. Jego prozatorski, rozchwiany, arytmiczny wiersz zachowuje swoją odrębność nawet wtedy, gdy w wierszu słychać bezpośrednie echo Puszkina czy Jesienina. Ten poeta jest muskularny swoją krępą niezdarnością. Bez „anomalii” Osmaczki nie byłoby samego Osmaczki. W jego wczesnych, bliskich dawnym opowieściom i dumom improwizacjach, słyszymy wolny oddech stepu — kolebki Ukrainy. On potrafi powiedzieć tak, jak przed nim — nikt. I nawet błogosławić obłęd, jak błogosławił swoją epilepsję Dostojewski. „Błogosławieństwo to obłęd-chaos, co da nam słodko łkać, gdy do nas lata spadną śniegami i przeżytym zawirują!” Jego kafkowskość — oglądanie żuka, który trafił na tory, i synteza z tego powodu może być rozpatrywana jako surrealistyczny wykręt i jako znak szaleństwa. Między jednym a drugim — granica jest krucha. Osmaczka w niektórych swoich wzlotach jest jak wulkaniczna lawa. Jego żywiołowa siła, zrodzona z „gogolowskiej” wyobraźni, ma taki napór, że nie może jej zdyscyplinować, skierować w jedno koryto, podporządkować literackim konwenansom. Tak siła każdą dziewę, co kocha jeziora i lustra, jak wody w głuszy, bo ona będzie czuć i skórę u fryzjera, co robi i zysk, i na paznokciach żar manicure’u, gorętszy niż słoneczny blask. Bo ona na każdy dotyk jego palców, głodnych grzechu, będzie rozchylać radośnie usteczka w łobuzersko-wzruszony śmiech. I jeśli on nad nią, chwiejną, nagle nachyli oblicze blade, to przygniecioną pierś warkoczem i ona mu też podniesie. I nakręci on jej, jak kupcowej, pełno w zapachach loków znów, by na czarnym złoconym atłasie aż po piersi szumiała miłość. I nieszczęśliwy już ty na wieki, kiedy lubka twoja młoda zapatruje się w toń i w rzeki, i w lustra takie, jak woda… Dokąd i dzień zagląda ponury, a w nocy gwiazdy obfite, i różowe, jak żar, manicure’y, i błyszczące, jak gwiazdy, pierścienie. I tobie pozostanie błagać, mój poeto, tylko dzwonnika, by w dzwony, niby z armaty, walił, dopóki wzejdzie zorza. By w sercu twoim on pożar ugasił bez wody i słoty, wziąwszy ścieżkę u Boga najlżejszą dla westchnień oraz płaczu i samotności. Bo jej ugasić już, oczywiście, nie zdołają żadne morza, co rozbrzmiewać będą głośno i groźnie z dzwonnicy w nocy u dzwonnika. Bo i w jego kropelki na rzęsach będą rozświetlać duszę do dna: że i wieczność, i sen — to żywioł od wieków nierozłączny i jeden! staje się słabością: nagromadzeniem słownej masy, zagraceniem świetlicy zbędnym gratem, stertowaniem słomy przez nieudolnego stertownika, kiedy ona rozsuwa się na wszystkie strony. I tamże — dziwne przejrzenia: I na piecu nad sucharem, Ciemny kaganek powoli gasł, I we mnie żal już stary, Stał się uważniejszy, niby druh. Subtelnie i świeżo. Nieprzypadkowo wszak Małaniuk podejrzewał u Osmaczki symptomy jeszcze i „choroby” genialności. Gdyby zaistniała potrzeba wyodrębnienia trzech najszczerszych ukraińskich poetów, to oto oni: Swidziński, Płużnyk, Osmaczka. Ale jeśli pierwsi dwaj — to diamenty, to trzeci — to brylant, który wymaga szlifowania i obróbki. Chociaż — znowuż — właśnie w tej nieoszlifowaności tkwi siła poety. Jak tylko staje się prostszy, bardziej przejrzysty, w tym samym momencie traci coś takiego, co jest właściwe tylko jemu. Robi się nieswojo, kiedy czytasz o „popękanej skórze” z ojca, którą ktoś „powiesił w górze na kijach”. Dusiciela nie widzi mój wzrok, Tylko wiem: w tłumie on wiruje: Wiem — tam ukrył się ten zwierz, Bo dla kogoż to skóra paruje? Dalej — nawracanie do dzieciństwa, które z „chłopskiej wypadło miski” i dziwna replika: dlaczego Ukraińcy rzekomo nie kochają dzieci od kołyski oraz dlaczego księżyc „siał na bicz, kiedy byłem mały” — odniesienie do gorzkiego własnego doświadczenia. Ukraina Ścieżki moje niezmierzone, góry moje nieważone, zwierzęta moje niepędzone, wody moje nie noszone, ryba w nich nie cedzona, ptaki moje nie spłoszone, dzieci moje nie liczone, szczęście moje nie leżane… Oto taka ja tobie matka, w ręku Pańskim Ukraina sinonieba! Poeta (Fragment) „Niby na jeziorze bez brzegów przezroczysty lód dźwięczny i nieruchomy na górnej ciszy wyschłych wieków i na zamarłym, niby wieczność, gromie przezroczysty marmur bez końca i krajów płynie gdzieś w otchłani nieznanej; na niego patrzy przez łzy człowiek i niebem nazywa bryłę tutaj. I ile okiem sięgnąć tym dołem w dziury urny spuszczono z niebios, pod wieka chwycone perłowym kołem, aby nie wypadły w otchłań gdzieś; nad każdą po trzy kolumny gołe stoją, niby białe pnie brzóz, ich nie owiewa wiatr-wicher, ani skrzydło ptasie lotem cicho. Nad każdą urnę, co błyszczy, niby usta, na trzech kolumnach białych, marmurowych, trzyma się ciężko para patelni na powźniach srebrnych długich łańcuchowych, i dnami schodzą się bez przeszkód w średnicach, zapewne, trzymetrowych: i urny wszystkie, i patelnie te z przezroczystego rubinu wykute. Ogień płonie z każdej sztuki i niższą patelnię tak piecze, że najstraszniejsze sprawia męki temu, kto z górnej nie ucieknie; kiedy zaś, niby liść w jesienne echa zatrzepocze rozpaczliwym płaczem, to z patelni skacze dziko, to ginie w powietrzu ze śmiertelnym krzykiem. Ponury „Dezerter”, gdzie wilk na prośbę kozaka rozrywa mu piersi, gryzie żebra, a potem, wypełniając wolę zmarłego, niesie jego kości z obczyzny do Dniepru: O północy wilk, jak ogniolet, Z kośćmi do Dniepru leciał, Zrywając zimny pot I mgły strasznych śniegów. A wiatr płakał na śladach, Że gwiazdy i słońce świecą nam Tylko na rodzinnych brzegach, O czym wiadomo i wilkom. Słuch na to, co jaskiniowe, pierwotne, mitologiczne u Osmaczki był bezbłędny. I dziwnie czytać potem w „Kityciach czasu” jego lirykę intymną: tyle w niej prawdziwego, bezbronnego, tegoż potężnie żywiołowego, nieudekorowanego, niezaślepionego, niezaliteraturowanego. I nie Sosiurowa jednopłaszczyznowość, a kochanie z demonicznym posmakiem. Wiadomo: przesłania skierowane do zakonnicy, w której zakochał się poeta. O tej nieszczęśliwej namiętności barwnie opowiedział w książce „Poeta z piekła”, poświęconej Osmaczce, M. Słaboszpycki. Ten fragment z życiorysu tylko podkreśla bezgraniczną samotność poety. Podejrzliwego, kłującego w kontaktach. Gnany jeszcze i wewnętrzną, niezrozumiałą dla innych siłą. Duszoż moja ciemna, czego ty tutaj w górach żywić się nie chcesz cierpliwością, a modlisz się skrycie, by los surowy serca połączył z kamieniem? A może boisz się, że pęknie napięcie w takich nieprzemyślanych potyczkach i kamień pochwycę, jak szczerego przyjaciela, i na wieki przycisnę do serca? Ileż rozpaczy w tych wierszach. Dziwna rzecz, ale pewne wyobcowanie między poetą a jego czytelnikiem pozostaje i teraz, jakby Osłmaczka był zaprogramowany na samotność nawet po śmierci. Trudno go zbliżyć do siebie — tak odrębne jest jego doświadczenie psychiczne i tak po swojemu on to doświadczenie wyraża. Osłmaczka, podobnie jak N. Ływyćka-Chołodna, ukazał noc duszy. Ale ona ma przeważnie krótkie, konstatujące wiersze, a Osłmaczka — masy słów, które jednak epizodycznie wybuchają fajerwerkiem obrazowości. „Nie ma wolności na ziemi!” — wykrzyknie poeta, trafiwszy na Zachód, i gorzko westchnie: „i tutaj zeszły się »komsomoły«, by w ruinę obracać ducha”. A w poezji „W Alpach” powie tak, jak to potrafi tylko on: A ja między niebem gwiaździstym, odziany w kożuch, i między ziemią sam na dworze, jak zdławiony, w oprawach dwóch leżę nigdzie nie czytanych historii z pragnieniem, by pożądana dziewa bez słów, a przy gitarowym tylko turkocie wzięła mnie, pocałowała i potem znów położyła cicho w oprawy. Osłmaczka znał prawdę swojej szczerości, uratowanej „potężnym, nieobłudnym słowem”. Przesada? Samouwielbienie czy akt samoobrony? Reakcja na swoje wątpliwości, na zgryzoty świadomości: „ja dołów obcy, obcy całkiem, ale i twojemu szczytowi obcy?” To zwrócenie się do górskiego orła. Osłmaczka to ucieleśnienie całkowitego sieroctwa. Jego wewnętrzna samoizolacja była nieprzenikniona. Dlatego w tych wierszach nie ma ani kropelki pozy: „Z Ojczyzny rodzinnej uciekinier, jeszcze i emigrant między uciekinierami”. „Uciekinier między uciekinierami” — takim mógłby być tytuł tego artykułu o nim. Mandelsztam, zmagając się pod ciężarem zamknięcia w głuszy, wołał z rozpaczą: „Czytelnika! doradcy! lekarza! Na schodach kłujących rozmowy by!”. Prosił i Osłmaczka. Ale zadowalał się minimum. „Siło Boża, daj duszy mojej przestrzeni i jedynego z duszą słuchacza!”. Napięcie psychiczne, zmagania i udręki ducha, dziury ozonowe świadomości, obnażenie zranionej przez świat duszy, splątana mowa, która nie zawsze zgadza się z gramatyką — to on, Todos Osłmaczka, wędrowny sierota, Ahaswer ukraińskiej poezji, który nie miał żadnych złudzeń co do przyszłości ludzkości: I czy mam witać, hej, czasy lecące, Kiedy wielki chaos budzi się w wiekach, Kiedy i niebo wisi w kosmicznej otchłani Już na ostatnich zmęczonych gwiazdach? A w ślad za nim wtedy przeciągły huk do nieba nagle porywał się w górę, i, uderzywszy się w podniebny łuk błękitnej, bezdennej przestrzeni, cichnie, tam wśród tajemnych mąk komuś niewypowiedzianego wyrzutu: „O, biada nam: zwycięża tłum, — gaśnie gwiazda znów wśród kolumn!”. I urnie zasłaniało wieczną paszczę: patelnia bo już z ciężaru zwalniała się, i niższą — grubszą i cięższą — na pełzaczach opuszczała na dziurę, sama zaś, w górę wszedłszy na pokaźną kolumny część, zatrzymywała ruch; i gasł ogień na wieki w urnie, Niby pod śniegiem nagietki beztroskie. I precz, gdzie nie spojrzysz, to nagi lud leży na patelniach twarzą w niebo bez jęku, bez ruchu i bez pęt, w zaklętej strasznej jakiejś potrzebie; ognie pod nimi ostre żądła kłują, niby piekielna fala w wiecznym sklepie, a obiegłszy patelniom bieg, rozchodzą się bezśladem białych pian. I przy każdym stanowisku takim z człowieka czaszka… klamra złota, do łańcucha przykuta złotego, który przez pustkę wylatuje do słońca, co płonie wśród strasznej przestrzeni, niby głowa kota, a z niej wąsy — łańcuchy błyszczące szumią na niebo, niby deszcze z chmury. A z czaszki, co w niej pełno książek, w urnę pilnie zagląda Karol, kiedy ogień choć trochę tam ucichł, zrzuca jeszcze nowych tam parami z dziesiątek foliantów drogich i, poruszywszy pogrzebaczem ładnie, opiera się na nim i patrzy, jak mądrości i poezja płonie. Bo na torturach to patelniowych poeci, co błąkali się na ziemi, szukając i prawdy, i człowieka, i marzeniom ciszy twórczej roli. I, marny czas przekląwszy błąkania, zanosili do trumny swoje żale wtedy, kiedy wypłakali już nieszczęścia piec się do syta na własnych książkach. I kto ośmieli się wykrzyknąć w górze, że to płoną poeci, a nie gwiazdy. I że sami nie porzucają mąk na wyciosanych przez los rubinach, żeby niebo nie zgasło, niby huk puszczyka na dalekiej dzwonnicy ścianach, który niepokoi, niby pragnienie rozstań, nadzieją, co kwitnie na ruinach: że ludzie bez niebieskich tych ogni obrócą się w bardziej wściekłych rzeźników. Gdyby pojawił się despota wojowniczy i wziął bibliotekarzy na pal, a książki wszystkie i sprawy wydawnicze precz powywoził w stepy na spalenie, a drukarzy przeklętych może i trzykrotnie spalił, niby siebie Sardanapal — to też zgasłoby niebo nad ziemią na wieki ze swoją katownią. Gdzie blask potężny szerokość siecze na marmurowej zamkniętej podkowie, jak na powierzchni morza, co płynie ogniste w otchłani zagadkowej; i wszędzie katowskie lśnienie rzeczy, niby z błyskawic odbicia przypadkowe, płoną, szarpiąc, cierpiącym oczom, które błyszczą daleko potem skór.

Traducción automática

Página · p. 10página original ↗

Czysty sercem Pamięci Bohdana Stupki

Wołodymyr MELNYCZENKO, Dyrektor generalny Narodowego Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. G. Szewczenki. Ciąg dalszy. Początek w nr 35, 36, 37 za 2012 r. 2011: męki i radości. Tak jak obiecał, Bohdan Sylwestrowycz przyjechał do Moskwy z Łarysą Semeniwną i Ostapem 19 listopada, w sobotę. Przez cały dzień odpoczywał, a wieczorem, wykwintnie i stylowo ubrany, z jakimś niezwykłym motylem na śnieżnobiałym kołnierzyku, podarowanym przez żonę, udał się po „Idola”. Ceremonia wręczenia nagród odbywała się w Sali Demonstracyjnej GUM-u, na Placu Czerwonym. W zaproszeniach było ostrzeżenie: „Strój galowy”. Rzeczywiście, goście i laureaci byli wystrojeni, wyfiokowani, jednak wszystko przebiegło bez taniej pompy i nadmiernego przepychu, w przytulnej i ciepłej atmosferze. Nagrody wręczali: Jegor Konczałowski — Michaiłowi Jefremowowi, Władimir Wojnowicz — Irinie Rozanowej, Władimir Krasnopolski — Alonie Babience, Władimir Chotinenko — Siergiejowi Makowieckiemu, a mistrzom Bohdanowi Stupce i Olegowi Tabakowowi — Elina Bystrycka i Aleksiej Batałow. Zdawało się, że w samym powietrzu było rozlane prawdziwie szczere szacunek dla zwycięzców. Bez przesady, przede wszystkim dotyczyło to Stupki. Powiedzmy, laureaci, jak przystało, mówili słowa podziękowania reżyserom, partnerom, nauczycielom, rodzinie. Otóż prawie każdy wspomniał Bohdana Sylwestrowycza, który wraz z żoną Łarysą i synem Ostapem siedział w pierwszym rzędzie. W szczególności Irina Rozanowa, zwyciężczyni w nominacji „Najlepsza rola kobieca w kinie”, z którą Bohdan Stupka grał w filmie „Oświecenie”, wyznała: „To wybitny dzień. Ja dzisiaj zobaczyłam ukochanego Bohdana Sylwestrowycza Stupkę, Siergieja Makowieckiego, Michaiła Jefremowa, Olega Pawłowicza Tabakowa. Jaka kompania obok mnie. Jaki to zaszczyt! Jestem szczęśliwa. Dziękuję Wam”. A po ceremonii Irina Jurjewna opowiedziała: kiedy dowiaduje się, że w filmie będzie grał Bohdan Sylwestrowycz, nie jest dla niej ważny nawet scenariusz — obowiązkowo zgadza się na zdjęcia! Swoją drogą, za kulisami Bohdan Stupka podpisał i podarował artystce książkę o sobie. W słowie podziękowania wspomniała Bohdana Sylwestrowycza i jego filmowa córka Alona Babienko: „Jeden z moich ulubionych wierszy „Nie stwórz sobie idola…”, o nich, o idolach, dzisiaj nie można nie myśleć, kiedy w pierwszym rzędzie widzę mojego najprawdziwszego idola — „tatę” Bohdana Sylwestrowycza…”. Oleg Tabakow zaznaczył: „Nagroda „Idol” jest wyższa od różnorodnych gier politycznych i jury nic nie przeszkodziło nagrodzić nią obywatela niepodległej Ukrainy”. Przed wręczeniem nagrody Bohdanowi Sylwestrowyczowi na scenie pojawiły się jego… pięć córek z „Tewje-Mleczarza” (artystki Anna Ardowa, Jewdokija Giermanowa, Natalia Szczukina, Katia Starszowa i Darijka Puszkina), które odegrały dowcipną scenę w duchu humoru Szolem-Alejchema. Aktor wychodził na scenę przy aplauzie. Kiedy zatrzymał się przed mikrofonem, na sali wstał Siergiej Makowiecki, a potem wszyscy obecni! To był jedyny taki przypadek tego wieczoru. Podchodząc do Stupki, zdumiewająca kobieta i wielka aktorka Elina Bystrycka ciepło, po domowemu powiedziała: „To ja”. Bohdan Sylwestrowycz cicho i życzliwie odpowiedział: „A ja cię poznałem”. I niespodziewanie zaśpiewał jej: „Przez las, prze-las…”. A potem umówili się, kiedy Bystrycka przyjedzie do Kijowa, wykonać w duecie jakąś piosenkę… Wręczając nagrodę, Bystrycka zaznaczyła: — Jestem szczęśliwa nie tylko dlatego, że wręczam nagrodę, ale i dlatego, że po prostu widzę Bohdana Sylwestrowycza. Znamy się tyle lat! To tak radosne i tak piękne! On oddaje widzom całą swoją duszę, cały swój talent! Daj Boże tobie zdrowia, zdrowia, zdrowia. A wszystko inne masz. Bohdan Stupka z żoną Łarysą Semeniwną. Kiedy wraz z cennym znakiem „Idol” Stupce przekazano również nagrodę pieniężną, powiedział: „W samą porę”. I zwrócił się do sali: — Szalom. Dowiedziawszy się o wydarzeniu, otworzyłem słownik i przeczytałem, że idol to posąg, bożek, bożyszcze, bałwan (nie myślcie, że głupiec), posąg, bożek, bożyszcze. Ale tutaj nie zapomnijmy o drugim przykazaniu Mojżesza: „Nie stwórz sobie idola”. Bardzo mi miło otrzymywać tę nagrodę jeszcze i dlatego, że uhonorowano nią także dwie moje „córki” z kina. Wiadomo, że niektórzy pedagodzy teatralni piszą całe książki, jak zostać artystą. A ja krótko opowiem, jak zostać Idolem. Najpierw trzeba otrzymać ogólnorosyjską nagrodę teatralną imienia Konstantina Stanisławskiego. Potem — moskiewską „Księżniczkę Turandot”. W kinie ważne jest otrzymać „Nikę”, potem „Złotego Orła” jednego i drugiego, czyli obowiązkowo zostać właśnie dwugłowym orłem. Kolejny stopień — „Triumf”. I dopiero po tym wszystkim można liczyć na nagrodę „Idol”. Jestem dzisiaj bardzo szczęśliwy z powodu takiego szacunku dla mnie. Ale to nie moja zasługa — to zasługa Rodziny, naszego Teatru imienia Iwana Franki, Lwowskiego Teatru imienia Marii Zańkowieckiej. I kompania u nas dzisiaj, jak mówią Polacy, niewielka, ale bardzo porządna i inteligentna. Dziękuję. Na końcu Stupkę powitał ognistym ukraińskim hopakiem Zespół Tańca Ludowego Mojsiejewa. Po uroczystej ceremonii — tradycyjne fotografowanie laureatów. Potem wszystkich zaproszono do „Jadalni nr 57”, która od czasów radzieckich działa w GUM-ie. Bohdan Sylwestrowycz z Łarysą, Ostapem usiedli przy osobnym stoliku, ale wkrótce dołączył do nich Oleg Tabakow z żoną Mariną Zudiną. Przez cały wieczór siedziałem z Wsiewołodem Okpiszem naprzeciwko nich i miałem okazję obserwować dwóch Idoli, dwóch wielkich miłośników życia. Oni są niedoścignieni w biesiadnej rozmowie: swobodnej, wesołej, z anegdotami, wszelkimi historiami z artystycznej i nie tylko przeszłości. Tabakow od razu oświadczył, że jest Ukraińcem w jednej czwartej — jego babcia była „chochłuszką”. Stupka w tej samej chwili poprawił — Ukrainką! W dzieciństwie Tabakow mieszkał z babcią w mieszkaniu komunalnym i zapamiętał, jak nocami wstawała i podchodziła do okna na dźwięki silnika czarnej „marusi”, która raz po raz zabierała mieszkańców ich domu. Mały Oleg niczego nie rozumiał, ale za każdym razem babcia modliła się, i w tej modlitwie były i nazwiska sąsiadów, i pełne ich usprawiedliwienie przed Bogiem… Oleg Pawłowicz fascynująco opowiadał tę i inne historie, a Bohdan Sylwestrowycz uważnie, z zainteresowaniem słuchał. O, on umie słuchać! Tabakow tym darem włada, zdaje się, mniej. Ale kiedy Stupka smakowicie zaśpiewał mu fabułę opery Julija Mejtusa „Richard Sorge”, która w czasach radzieckich była wystawiana we Lwowie, Oleg Pawłowicz był całkowicie podbity. I oto już we dwóch na poważnie omawiali budowę na Placu Czerwonym wysokich pomników Idolom — Stupce i Tabakowowi. Potem we dwóch śpiewali ukraińską pieśń ludową o Doroszence i Sahajdacznym, którzy, nawiasem mówiąc, razem szturmowali Moskwę na Pokrowę 1618 roku. Ja to wszystko słuchałem, słodko zazdroszcząc samemu sobie, bo wypadła rzadko szczęśliwa okazja usłyszeć to, czego nikt nigdy nie słyszał w wykonaniu tego sławnego duetu, który już nigdy się nie powtórzy. Od czasu do czasu do naszego stolika podchodzili szanowani goście, aby powitać Idolów: Władimir Wojnowicz, Zinaida Kirijenko, Irina Rozanowa, Alona Babienko, Siergiej Makowiecki… Podziękowałem mu za to, że jako pierwszy wstał, by uhonorować Stupkę, a Siergiej Wasiljewicz odpowiedział… po ukraińsku: „A jakże inaczej!”. Makowiecki powiedział Bohdanowi Sylwestrowiczowi wiele dobrych i szczerych słów. Zapamiętałem: „Ja Pana kocham… Jest Pan nam, Ukrainie, niezbędny… Niech Bozia da Panu zdrowie…”. Stupce było komfortowo, ciepło, szczęśliwie i wychodziliśmy z „Jadalni nr 57” jako ostatni — już około północy. Zobaczywszy Bohdana Sylwestrowicza, ochroniarz przy wyjściu zachwycony westchnął: „O! Taras Bulba!”. Następnego dnia — 20 listopada — aktor wyraził swoje wrażenia z ceremonii wręczenia „Idola”. Przy okazji powiedział, że nie podobała mu się akustyka, bo na sali nikt profesjonalnie nie śledził brzmienia mikrofonów albo po prostu nie podawał ich na czas. Ale część artystyczna była wspaniała, szczególnie przypadł mu do gustu epizod z córkami Tewjego Mleczarza… „Przyjemnie było… Tym bardziej, że wręczyli nagrodę pieniężną. Jeszcze trochę dodam i mogę jechać na operację do Niemiec… Ładnie wszystko przebiegło i po części oficjalnej. Ciekawe rozmowy z Olegiem Tabakowem, opowiadał swoją biografię, a potem nagle zatrzymywał się i mówił: „A po co ja to wszystko mówię?”. Żartowaliśmy, rozmawialiśmy też o poważnych sprawach…”. Na moją prośbę Stupka długo opowiadał na dyktafon o swoich latach dziecięcych i młodzieńczych, nauce w studiu teatralnym, pracy twórczej w Teatrze imienia Marii Zańkowieckiej. Wszystko to było niezbędne do wspomnianej książki biograficznej… Bohdan Sylwestrowicz, Łarysa Semeniwna i Ostap Bohdanowycz wyjeżdżali do domu późnym wieczorem pociągiem nr 1. Stupka przepuścił żonę i syna przodem, a mnie poprosił, bym zatrzymał się na początku peronu — postanowił zapalić. W tym czasie zbliżyła się do nas z walizką… Ada Rohowcewa! Ileż było radości! Tym bardziej, że jechali tym samym wagonem. Kilka godzin po powrocie do Kijowa Bohdan Sylwestrowicz był już w Teofanii, a 22 listopada rozpoczął się nowy cykl leczenia. Kiedy zapytałem o jego samopoczucie, Stupka odpowiedział: „Przyjąłem na klatę kroplówkę, gramów dwieście. Wszystko w porządku”. W tej samej chwili zapytał, czy… rozpoczęto budowę pomników narodowych idoli — Tabakowa i Stupki na Placu Czerwonym, naprzeciwko GUM-u, gdzie wręczano im nagrody. Poprosiłem o zgodę na kilka minut rozmowy o książce. Najpierw zadałem dwa pytania, które przypadkowo pominąłem podczas naszych moskiewskich rozmów. Pierwsze: „Stupka — to epoka?”. Bohdan Sylwestrowicz odpowiedział natychmiast: „Boże uchowaj!”. Drugie pytanie: „A Danczenko?”. Zamyśliwszy się na pół sekundy, powiedział pewnie: „Epoka!”. I dodał: „Danczenko zmienił historię ukraińskiego teatru, rozpoczął jej nowy etap”. 27 listopada, w niedzielę, rozpocząłem rozmowę ze Stupką od pytania: „Jak się Pan czuje?”. — „Czuję się, jak mówi Gołda” — odpowiedział Bohdan Sylwestrowicz. Właśnie tak — „jak mówi”, a nie „jak mówiła”. Gołda nigdy nie opuszczała Tewjego… Byłem pewien, że Stupka odpoczywa w Konczy-Zaspie, ale on pracował w teatrze. Na moje zdziwienie zauważył, że rano była próba „Kopciuszka”, którego wystawiają na święta noworoczne i ferie szkolne. Szczególnie radośnie było usłyszeć, że w teatrze przygotowują spektakle według Czechowa („Żona jest żona”) i Franki („Ścieżki krzyżowe”). Przypomniałem artyście, że tego dnia — 27-go — minęły dokładnie trzy miesiące od czasu jego 70-lecia. „Tak i życie przelatuje” — westchnął z wyraźnym optymizmem Mistrz. Grudzień 2011 roku okazał się obiecujący! Dość powiedzieć, że Laureaci nagrody „Idol”: Siergiej Makowiecki, Oleg Tabakow, Alona Babienko, Bohdan Stupka, Irina Rozanowa. Moskwa. 19 listopada 2011 roku. Zdjęcie Assol Owsiannikowej. Bohdan Stupka i Elina Bystrycka, która wręczyła Mistrzowi nagrodę „Idol” w kategorii „Za wysoką służbę sztuce”. Moskwa. 19 listopada 2011 roku. Zdjęcie Assol Owsiannikowej

Traducción automática

Página · p. 11página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

będzie dobrze, być może w lutym zrobimy parapetówkę. Czekaliśmy na to wydarzenie długie 23 lata! Mamy różne plany: „Nie mówcie, panowie, o miłości”, w oparciu o poezję Marii Matios, Łarysy Petrowej, Ołeny Telihy; „Natuś” Wołodymyra Wynnyczenki; „Ja — spadkobierca” Eduardo de Filippo. Być może „zamachniemy się” na czechowską „Mewę”. Chcę, aby na Scenie Kameralnej brzmiały nowele Wasyla Stefanyka. W sali Sceny Kameralnej umówiliśmy się, że raz na kwartał frankowcy będą pokazywać swoje spektakle w Narodowym Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie. W związku z tym, że nasza scena nie jest przystosowana do wielkich spektakli, otwarcie Kameralnej sceny frankowskiej w Kijowie stało się prawdziwym świętem teatralnym także w ukraińskiej Moskwie. Wieczorem 25 grudnia wypytałem Stupkę o dzieciństwo jego mamy i przypomniałem mu, że moja również urodziła się w 1912 roku, w grudniu. „Twoja mama była młodsza od mojej”. — „O całe cztery miesiące… Zmarła w 77. roku życia…” — „A moja przeżyła 95 lat…” — „Daj Boże i Panu przeżyć tyle samo…” — „O-o-o!” — „A dlaczego nie odziedziczyć takiego przykładu?” — „Gdyby Pan usłyszał twoje słowa…” 26 grudnia Stupka zakończył trzeci kurs leczenia. Dobrą noworoczną nowinę przyniósł dzień 27 grudnia, kiedy media poinformowały, że Bohdanowi Stupce przekazano do dożywotniego użytkowania domek w Konczy-Zaspie. Pogratulowałem artyście, powiedziałem, że ten krok przynosi zaszczyt kierownictwu państwa. Pomyślałem, że moje przypomnienia w prasie sprzed dziesięciu lat o podarowaniu Henrykowi Sienkiewiczowi majątku przez Polskę z okazji 25-lecia jego działalności literackiej jednak nie były daremne. Choć nasz ukraiński gest w stronę artysty światowej rangi jest wymuszony i spóźniony, a przez to nie tak szlachetnie szczery. 19 grudnia razem z Bohdanem Stupką świętowaliśmy urodziny Andrija Serdiuka w restauracji „Lipski”. Byli z nami Heorhij Pywowarow i Łeonid Szkolnyk, którzy bardzo pomagali Bohdanowi Sylwestrowyczowi przez cały niełatwy dla niego rok! Stupce w restauracji się podobało. Piliśmy jego ulubione czerwone chilijskie wino, zamówił też danie, które lubi — baranie żeberka. Z zimnych przekąsek zasmakowała mu domowa kiełbasa i małosolne ogórki. Z wyraźną przyjemnością wypił kawę. Dużo palił, za co otrzymał uwagę od Prezesa Akademii Nauk Medycznych Andrija Serdiuka. Oczarował cały personel obsługujący: od szwajcara i szatniarza po kelnerów. Zgodnie ze swoim zwyczajem wszystkim rozdawał „na herbatę”. Z anegdot, które opowiadał, zapamiętałem jedną: — Prezydenci Miedwiediew i Janukowycz idą obok siebie po czerwonym dywanie wzdłuż wyprężonej warty honorowej, a prezydent Łukaszenka, obserwując ich w telewizorze, mówi zasmucony: „Za nic nie mogę zrozumieć, który z nich to wielkorus, a który małorus!” Po restauracji spędziłem z artystą kilka godzin w teatrze sam na sam. Znowu i znowu wypytywałem go o mamę i tatę, o życie we Lwowie… Tego wieczoru poprosiłem Bohdana Sylwestrowycza o przeczytanie jego ulubionej noworocznej ballady „Skrzydła” Iwana Dracza, w której Nowy Rok, rozdając ludziom prezenty, niespodziewanie przydzielił wujkowi Kyryle… skrzydła. Nie słyszeliście, jak Stupka czytał „Skrzydła” Dracza? Szkoda! Czujesz, jak wyrastają ci pełne nadziei skrzydła i chce się żyć i tworzyć… Ciąg dalszy nastąpi.

Traducción automática

Página · p. 11página original ↗

Wszczczono pamięć poety-ziomka

6—8 grudnia w ogóle nie mogłem dodzwonić się do Stupki, był tak zajęty w pracy(!), że nawet wyłączał telefon. Wydaje się, że po raz pierwszy od pół roku nie rozmawiałem z nim codziennie. Kiedy wieczorem 8 grudnia w końcu udało się nawiązać kontakt, Bohdan Sylwestrowycz wyjaśnił: „U nas odbywa się atestacja…”. Przypomniałem, że umówiliśmy się na nagranie na dyktafon opowieści o życiu jego rodziców — Marii Hryhoriwny i Sylwestra Dmytrowycza — w Kulikowie jeszcze przed ich poznaniem i ślubem. Stupka odpowiedział: „Od poniedziałku kładę się do Feofanii. Tam będę miał więcej czasu… Wtedy opowiem…”. Żadnych wątpliwości co do wyzdrowienia mojego wielkiego przyjaciela, zdaje się, nie pozostawało. Następnego dnia Bohdan Sylwestrowycz opowiedział, że 6 grudnia Ambasador Federacji Rosyjskiej w Ukrainie Mychajło Zurabow wręczył mu rosyjski order. Na wręczeniu w Teatrze im. I. Franki był Oleg Tabakow. Właśnie tego dnia aktorzy MChAT-u pokazywali na frankowskiej scenie „Czajkę”, która już dawno jest wizytówką teatru. Spektakl Stupce się nie spodobał: „Ja w życiu na scenie wszystko widziałem, a takiego jeszcze nie widziałem… Po co robić z Czechowa pośmiewisko?!”. Dyrektor artystyczny śpieszył się tego wieczoru na pokaz spektaklu frankowców „Bulwar zbrodni” Érica-Emmanuela Schmitta, bo jego zdaniem był on przeciągnięty. „Co, naprawdę tak długo trwa?” — „Och i długo, długo, trzeba skracać. Pójdę zobaczyć, co można zrobić…”. Bohdan Sylwestrowycz jest jednakowo wymagający i wobec swoich, i wobec obcych. Ale mnie poraził wtedy krzyk jego duszy, zbolałej długotrwałym kaleczeniem czechowowskiej dramaturgii, tym bardziej na wielkich scenach. 13 i 14 grudnia Bohdanowi Sylwestrowyczowi przeprowadzono badania w Feofanii, stwierdzono pewną stabilizację w rozwoju choroby. 13 grudnia powiedział dosłownie: „Dzisiaj przechodziłem badania. Lekarze milczą. Ale niby tam nie postępuje i nie cofa się”. Nastrój był taki sobie. 14 grudnia po moim telefonie: „Jestem na badaniach, Wołodiu”. — „Trzymasz się?” — „No, a co robić?”. 15 grudnia zaczął się nowy kurs leczenia. Po obiedzie zadzwoniłem do niego i zapytałem, czy może nagrać na dyktafon opowieść o młodych mamie i tacie. „Nie, teraz nie będę mógł, bo zajmuję się tą cholerą, zróbmy to w sobotę lub niedzielę”. — „Jaką cholerą?” — „No leczą przecież znowu…”. Rzeczywiście, Bohdan Sylwestrowycz przyjechał do domu na sobotę i niedzielę. Wieczorem przeczytałem niektóre fragmenty z jego tekstu, nagranego na dyktafon jeszcze 9 września. Bohdan Sylwestrowycz słuchał uważnie i podsumował, że transkrypcja jest adekwatna: „Super!”. Tak ciepło mi się na duszy zrobiło. 22 grudnia przyjechałem do Kijowa na posiedzenie Komitetu ds. Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki i zobaczyłem Stupkę rześkim, uśmiechniętym i pełnym radości życia. Na posiedzeniu Bohdana Sylwestrowycza nie było, bo w teatrze przyjmowali nowy spektakl „Kopciuszek”. Potem przyszedłem do teatru razem z Bohdanem Kozakiem i Olegiem Werhelisem. Dyrektor artystyczny jeszcze był w sali z artystami — piękny, stateczny. Opowiadał: — W tym roku przygotowaliśmy premierę musicalu „Kopciuszek”. Oryginalną muzykę do fabuły znanego scenariusza filmowego Jewhena Szwarca napisało małżeństwo kompozytorów Wiktorija Wasalatij i Jurij Kondratiuk. Premierę będą grać tylko młodzi aktorzy. Tak właśnie powiedziałem: „Niech wyjdą młodzi frankowcy. Trzeba dać im szansę. Zimowe wakacje są długie i wszystkim wystarczy czasu, żeby pograć na scenie”. Jeszcze dla dzieci pokażemy spektakle z minionego sezonu, które bardzo ciepło przyjmują widzowie: 1 stycznia — „Noworoczną Odyseję”, a 6 stycznia — „Muzykantów z Bremy”. Weszliśmy do gabinetu Stupki, rozmawialiśmy o tym, że do Nagrody Szewczenkowskiej nie przedstawiono żadnego spektaklu teatralnego ani filmu. Stupka upatrywał w tym brak systemowego podejścia do wykrywania i analizy premierowych spektakli w skali całej Ukrainy. Nie wątpił, że nowe arcydzieła w teatrze się pojawiły, ale pozostały nieodnotowane w ogólnoukraińskiej przestrzeni teatralnej. Z tym nie można było się nie zgodzić. Kiedy zostaliśmy sami, przekazałem Bohdanowi Sylwestrowyczowi list od Borysa Pojurowskiego, którego Mistrz głęboko szanuje i którego zdania wysłuchuje. „Drogi Bohdanie, cieszę się z możliwości przekazania pozdrowień i najlepszych życzeń… Gratuluję wydania wspaniałej książki, którą zrobili W. E. Melniczenko i A. A. Owsiannikowa! Wiem, że w Kijowie godnie uczcili Twój jubileusz i przyznali zaszczytny tytuł Bohatera Ukrainy…”. Przeczytawszy list, Stupka poprowadził mnie, by pokazać Scenę Kameralną, którą zamierzał otwierać w styczniu—lutym 2012-go. Jeszcze myślał wtedy, jakim właśnie spektaklem… — Nam trzeba zrobić podłogę w sali pochyłą, żeby publiczność komfortowo oglądała spektakle. Teraz głównym zadaniem jest repertuar, który powinien składać się minimum z sześciu nowych inscenizacji. Bo na Scenie Kameralnej trzeba grać minimum sześć nowych spektakli. Jeśli wszystko Rok 2012 na Doniecczyźnie ogłoszono rokiem Mychajła Mykołajowycza Petrenki (1817—1862), autora znanych pieśni „Patrzę ja na niebo…”, „Wziąłbym ja bandurę”. Społeczność regionu wraz z władzami szeroko obchodzi 195 lat od dnia urodzin i 150 lat od dnia śmierci znanego poety-ziomka. Szczególnie wielka praca prowadzona jest w Słowiańsku, gdzie urodził się i spędził dzieciństwo Mychajło Petrenko. Wałerij ROMANKO, członek NSPU, przewodniczący zarządu Donieckiej obwodowej organizacji krajoznawczej W ramach roku M. M. Petrenki w placówkach oświatowych i bibliotekach odbywają się wieczory, spotkania z naukowcami i krajoznawcami, czytania literacko-krajoznawcze poświęcone poecie. Aktywny udział w popularyzacji spuścizny twórczej M. Petrenki biorą krajoznawcy i pisarze, pedagodzy i naukowcy, wśród nich Wiktor Skrypnyk, Wiktor Antonenko, Oksana Babenko, Tetiana Łysak, Wałentyna Sołowar, Ołeksandr Rohow, Ołeksandr Tarasenko, Natalija Ramazanowa, Wołodymyr Piweń, Ołena Barabanowa, Wałerij Romanśko oraz inni. Wybitnym wydarzeniem stało się odsłonięcie znaku pamięci w miejscu dawnej posiadłości, gdzie urodził się ukraiński poeta-romantyk M. M. Petrenko. Z okazji jego jubileuszu miejscowa drukarnia „Drukarskyj dwir” wydała specjalne broszury oraz książkę „Błękitne niebo Mychajła Petrenki”, do której weszły utwory naszego krajana oraz artykuły jemu poświęcone. W dwóch numerach czasopisma „LitEra” zamieszczono dość obszerny materiał o M. Petrence (analiza życia i twórczości oraz specjalna lekcja poświęcona poecie, autor W. Romanśko). Jubileuszowi Petrenki poświęcony jest także IX tradycyjny konkurs literacko-artystyczny „Miasto moje, ty dla mnie jedyne”; najlepsze utwory zgłoszone na konkurs weszły do zbioru o tym samym tytule. 7 września 2012 roku uroczyście odsłonięto znak pamięci w miejscu przyszłego pomnika poety-krajana oraz odnowiono tablicę pamiątkową na budynku centralnej biblioteki miejskiej. A w Donbaskim Państwowym Uniwersytecie Pedagogicznym odbyła się konferencja literacko-krajoznawcza „Postać Mychajła Petrenki w przestrzeni kulturowej rodzinnego kraju”. Na posiedzeniu plenarnym z referatami wystąpili naukowcy DPU. Podczas obrad „okrągłego stołu” głos zabrali goście konferencji: naukowcy, krajoznawcy, pisarze z różnych zakątków Doniecczyzny i Ługańszczyzny. A potem była wycieczka do miejsc pamięci związanych z Petrenką: kamień pamiątkowy w miejscu dawnej posiadłości rodziców M. Petrenki, nowa tablica pamiątkowa oraz znak pamięci w miejscu przyszłego pomnika poety-krajana, Izba Pamięci M. Petrenki w liceum pedagogicznym. Wieczorem uczestników konferencji uraczyli ukraińskim romansem artyści Filharmonii Donieckiej. Dla uczczenia pamięci poety-krajana Mychajła Petrenki w Słowiańsku zrobiono niemało, ale wciąż jest nad czym pracować. Chciałbym, aby pomnik Mychajła Petrenki stanął w centrum naszego miasta obok budynku biblioteki miejskiej. Rozpoczyna się przyjmowanie prac na konkurs. Aktywnych propagatorów życia i twórczości M. M. Petrenki, naukowców i krajoznawców, a także ukraińskich poetów, którzy kontynuują tradycje naszego krajana, warto byłoby nagradzać ogólnoukraińską nagrodą literacko-artystyczną im. Mychajła Petrenki. Ale to wymaga odpowiednich środków i czasu. Niestety, na obecny jubileusz nie zdołaliśmy tego zrobić. Być może uda się to za pięć lat, kiedy społeczność będzie świętować 200-lecie urodzin poety. W planach jest wyjazd do Lebedyna — odwiedziny domu, w którym mieszkał poeta, oraz jego grobu. Praca nad upamiętnieniem Mychajła Petrenki w Słowiańsku trwa. Zwieńczeniem Roku Petrenki będzie konferencja podsumowująca w dniu śmierci poety — 25 grudnia, kiedy to dokonamy przeglądu tego, co zrobiono, i wyznaczymy plany na przyszłość. Miło, że jubileuszowe wydarzenia, rozumiejąc wagę sprawy, przeprowadzamy wspólnie: władze miejskie, korpus deputowanych, krajoznawcy i pisarze, kierownictwo oraz wykładowcy i studenci Donbaskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego. Bliscy Bohdana Stupki: żona Łarysa, syn Ostap, synowa Iryna, wnuczka Ustyna

Traducción automática

Página · p. 12página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

obrazów, tutaj — 100. Pracuję w Kijowie — dusza boli, jadę tam — płaczę. One podpowiadają, jak żyć i co robić”. Za minorowością tych słów kryje się wiele niewypowiedzianego. Swoje życie dzieli na trzy okresy: pierwszy, najdłuższy, który porównuje do piekła, — egzystencja w niewoli za sowietów; drugi — 12-letni pobyt na emigracji; i trzeci — na wolności („to ja wróciłem do tego domu wariatów na wolność”). „Tutaj wolność jest, ja ją mam, — z goryczą mówi Iwan Stepanowycz, — ja od nikogo nie jestem zależny, ale żyć tutaj naprawdę wstyd”. Można go zrozumieć. I przyczyna nie tylko w dotąd niespełnionym marzeniu przekazania Ukrainie swojego dorobku twórczego do muzeum Marczuka. Jego wieloletnie nadzieje i tułaczki zniweczyły szlachetne porywy duszy. Od ukraińskiej władzy, dla której osobisto-pragmatyczne interesy wraz z ideami „Ruskiego miru” są ponad wszystko, nie sposób oczekiwać zrozumienia i gotowości zachowania dla potomnych oraz rozsławienia ukraińskiej sztuki na cały świat, jak to robią ze swoim, na przykład, Francuzi, Włosi, Hiszpanie, Rosjanie. „Mnie teraz tutaj, na naszej, nie swojej ziemi, ignorują, — bez urazy czy rozpaczy mówi Iwan Marczuk. — Potem, kiedy mnie nie stanie, będzie jak z Szewczenką. Tyle chleba ja dam ludziom. Chyba że ktoś szybko wywiezie moje obrazy stąd i rozsieje po świecie…” Pozostaje tylko mieć nadzieję: jak wszystkie jego dziesięć cykli malarskich ukazywały nam i światu za każdym razem nowego Marczuka w nowej hipostazie, tak samo ukażą kiedyś jego w tej najważniejszej — Ukraińca wielkiej duszy. A wszystko to świadectwo, że u nas na podstawie archetypów tworzy się coś nowego, kiedy bierze się za podstawę nasze głębokie wzorce, i one transformują się poprzez współczesną mentalność artysty za pomocą określonych środków. Właśnie tutaj tworzy się sztuka, która nie ma analogów na świecie, — mówi dyrektor artystyczna galerii Ałła Maryczewśka. Twórczość Bohdana Zadorożnego — to nowy światopogląd, który wykrystalizował się na bazie dorobku jego ojca Iwana-Walentyna Zadorożnego, którego prace stworzone są na podstawie ludowej ornamentyki i stylistyki. A Bohdan Zadorożny, zwracając się do tradycyjnych źródeł, poprzez abstrakcyjne widzenie po nowoczesnemu przedstawia to, co tradycyjne.

Traducción automática

Página · p. 12página original ↗

Za każdym razem nowy Marczuk

Kijowska galeria „Mysteczka zbirka” zaprezentowała najnowszy cykl prac kultowego artysty, laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki Iwana Marczuka „Spojrzenie w nieskończoność”. Wyjątkowość ekspozycji polega na tym, że po pierwsze, wszystkie 32 płótna wykonane są, według słów autora, w stylu abstrakcyjnego surrealizmu. Ani techniką, ani kompozycją, ani rozwiązaniem kolorystycznym nie powtarzają one jego wcześniejszych prac. Po drugie, połączone jedną ideą, jedną wizją, obrazy nie mają osobnych tytułów, ponieważ stanowią jedną całość. Stykają się ze sobą tak, że tworzą efekt rozwiniętego zwoju niezwykle długiego, barwnego płótna. Wyłożono nim wszystkie ściany dwóch sal, a „Spojrzenie w nieskończoność” wita każdego zwiedzającego zaraz za progiem, w wąskim korytarzyku. Tworzy to efekt pewnej mistyczności i nierealności. Mimowolnie pojawia się odczucie: to rzeczywiście jeden obraz, który jest nieskończony w przestrzeni, płynie, pulsuje i brzmi jak melodia. Mykoła CYMBALIUK Zdjęcia Ołeksandra ŁYTWYNENKI. Maksym Wołoszyn, dyrektor galerii, która po raz trzeci organizuje wystawę Marczuka, twierdzi, że zaprezentowany cykl rzeczywiście różni się od wszystkiego, co do tej pory zrobił Iwan Stepanowycz. Nieustannie podróżuje za granicę, odwiedzając najgłośniejsze targi sztuki, najsłynniejsze muzea, najlepsze galerie, salony sztuki, ale niczego podobnego dotąd nie widział. „To abstrakcja — mówi — ale unikalna, treściwie bogata i niepowtarzalna, taka, której nigdzie indziej nie znajdziecie. Sądzę, że jego nowy cykl musi być zrozumiały dla wszystkich, którzy chcą widzieć prawdziwą współczesną sztukę”. Zwiedzający reagowali różnie. Ktoś był zagubiony, ktoś głęboko zamyślony, niektórzy po prostu oczarowani. Jednolitej reakcji gości na to, co zobaczyli, nie było. Ale wszystkich łączyło odczucie, że w tych pracach jest jakaś mistyka. To jak piąty wymiar. Ktoś z artystów zauważył: gdyby nie wiedział, że prace należą do Iwana Marczuka, pomyślałby, że ich autorem jest młody artysta-buntownik, który chce pokazać światu coś nowego i oryginalnego, pragnąc stworzyć coś nadzwyczajnego, czego przed nim nikt nigdzie nie pokazywał. Iwan Marczuk nigdy nie był artystą jednowymiarowym, łatwo odczytywalnym, ograniczonym ramami skostniałej tradycji. Całe życie jest w ciągłym twórczym poszukiwaniu. I w nowym cyklu po raz kolejny to udowadnia. Kiedy ktoś z dziennikarzy, wnikliwie przyglądając się dziwacznemu, na pierwszy rzut oka, lotowi kalejdoskopowo-barwnych linii, kombinacji figur, zapytał Marczuka, czy widzi jakieś konkretne obrazy w każdym przypadku, artysta odpowiedział: „Co znajdziecie, to weźmiecie”. I dodał: „Tutaj trzeba odrzucić poszukiwania świata materialnego”. Innym razem półżartem-półserio powiedział, że jemu, jak małemu Tarasowi, zachciało się zajrzeć tam, za widnokrąg, za te Słupy Heraklesa, które podpierają niebo. Dla wielkiego twórczego ducha człowieka nie ma nic niemożliwego. Wtedy jakaś siła (czy siła twórczej wyobraźni?) uniosła go nad ziemię, i to tak wysoko, że przebiwszy głową niebo, zobaczył pod sobą obraz fantastyczny, nieziemskiej urody bezmiar kosmicznej przestrzeni. A raz ujrzawszy, nie mógł nie przenieść jej na płótno. Aby potem pokazać ludziom tutaj, na ziemi, w warunkach trójwymiarowości, zmuszony był pociąć ją, bo ani do pracowni, ani do galerii się nie mieściła. Kiedy zaś wystawiwszy ją tutaj po raz pierwszy częściowo, obłożono nimi ściany, upewniono się: to bardzo piękne. I teraz, kiedy patrzysz, nie chcesz szukać konkretnego obrazu, treści, filozofii. „Jak wchodzę tutaj — szczerze wyznał Marczuk — i wpatruję się w płótna, słyszę wszechmoc akordów Bacha”. Trudno to przekazać słowami, ale doprawdy, „Spojrzenie w nieskończoność” trzeba oglądać innymi oczami. Ten cykl Iwana Marczuka to jego dziesiąta hipostaza. Przedtem miał bardzo abstrakcyjny, techniczny cykl „Audytorium wychodzi z brzegów”. Było tam około 500 prac. Jak i w dziesiątym, każde płótno nie ma osobnego tytułu. Poprzedni — „Głos mojej duszy”, który ma głęboki ładunek filozoficzny, nazwał dominantą dla wszystkich następnych. „Głos...” to jak pień, od którego odgałęziają się wszystkie inne gałązki-marczuki. „Spojrzenie...” stało się dziesiątą gałęzią. Ale to taka gałąź, która może mieć jeszcze odgałęzienia, i nie jedno. Tak jak to jest u żywego drzewa, które rośnie i rozwija się. Jeśli chodzi o stylistykę, tych kierunków-odgałęzień artysta nie potrafi wyodrębnić, jakoś zdefiniować. „Niech one same w sobie istnieją — mówi. — Nie można ich wcisnąć w samodzielny kontekst, bo rzeczywistość jest rozmyta. Jak i nieskończoność, fantazja nie ma granic”. Pomimo swoich 76 lat, artysta nie męczy się eksperymentowaniem. Nawiasem mówiąc, jako jedyny z ukraińskich artystów został wybrany do „Złotej Gildii” Międzynarodowej Akademii Sztuki Współczesnej w Rzymie. „Opracowuję tyle innowacji — opowiada Marczuk — ale na żadnej nie poprzestaję. Bo pejzaż to jedna technologia, kolorowe preludia to inna technologia, nowa ekspresja to jeszcze inna technologia, wychodzimy z brzegów — też. I to wszystko innowacje, których nikt przede mną nie wymyślił i nikt tego nie powtórzy...”. Kopiują go, jak każdego genialnego artystę, na płótnach którego można zarobić niemały grosz, który w pogoni za pseudo-wizerunkiem wykładają nowobogaccy dyletanci. Mówi się, że nawet jeden z obecnych ministrów, który przywykł sprzedawać wszystkich i wszystko, ma studio, gdzie stemplują kopie obrazów znanych artystów. W Kijowie, na Andrijiwskim, też sprzedają, ale to dalekie kopie sztuki. Co więcej, przekonany jest Iwan Marczuk, jego nie da się skopiować: „Można zrobić motyw, który będzie podobny do mojego, można go powtórzyć, ale nic więcej”. Swoje artystyczne poszukiwania motywuje pragnieniem duszy, żądzą tworzenia piękna. To właśnie one doprowadziły do pojawienia się na płótnach jego niezgłębionego, tajemniczego, ciekawego świata. A jeszcze — niesamowita, fantastyczna pracowitość. „Jestem nienasycony — nieustannie powtarza. — Pracuję 365 dni w roku. Kładę się spać — myślę, wstaję — myślę, chodzę, siedzę, a twórcza wyobraźnia przędzie swoje płótno: cały czas chcę stworzyć coś nowego, zadziwić siebie, a potem ludzi”. Miejsce pracy artysty to nie tylko sztaluga: obmyśla swoje obrazy, robi szkice, rysunki nawet w samolocie podczas lotów czy to do Nowego Jorku, czy do Europy, czy gdziekolwiek indziej. Setki szkiców za lot. Aby to wszystko zrealizować, musiałby mieć całą kohortę uczniów. Znalezienie ich dla niego to kwestia, zapewne, z wielu powodów niełatwa. Dlatego ze stu zamysłów wciela w życie nieliczne jednostki. Dzisiaj jego pędzla jest około czterech i pół tysiąca płócien! Nie ma żadnego kontynentu, od Australii po Amerykę, oprócz Arktyki i Antarktydy, gdzie nie byłby obecny w najsłynniejszych muzeach czy najbogatszych prywatnych zbiorach. Nikt dokładnie nie zna prawdziwej wartości jego obrazów, chociaż historycy sztuki twierdzą, że niektóre mogą sięgać miliona dolarów. Obecnie swoich dzieł nie sprzedaje. „Nie mam z kim rozmawiać — żartuje Iwan Stepanowycz — bo żyję sam. Nie mam nikogo. Obrazy to moje dzieci. Pozbędę się ich — nie będę miał na kogo patrzeć. Bo prawie wszystkie rozleciały się po świecie. W Nowym Jorku mam tylko 100

Traducción automática

Página · p. 12página original ↗

Po prostu kolor i nastrój…

Uliana WOŁIKOWSKA Zdjęcia Ołeksandra LYTWYNENKI Tak skromnie charakteryzuje swoją twórczość artysta Bohdan Zadorożny. Obrazy mistrza, wykonane w technice witrażu, odznaczają się jaskrawą kolorystyką oraz wyszukanymi obrazami i symbolami, które z jednej strony są fantastyczne, a z drugiej – zaczerpnięte z rzeczywistego ukraińskiego życia. Ciepłe pejzaże, nasycone martwe natury, zadziwiające „wazony”, mityczne istoty łączą w sobie sakralną energetykę i ducha współczesności. Można było się o tym przekonać, odwiedziwszy w tych dniach galerię „ABC-art”. — Prezentujemy prace tych autorów, którzy popierają ideę witaizmu: od Rozstrzelanego Odrodzenia lat 30., ta idea estetyczna działała także u szestydziesiątników, propagowali ją awangardziści lat 90., działa ona i teraz. Twórczość Bohdana Zadorożnego jest zgodna z tą ideą, dlatego sezon w murach naszej galerii otwieramy jego twórczością. Te obrazy rodzimej ziemi, które już stały się archetypami, światłem w naszej pamięci: drzewo, pole, chata – wszystko takie proste, rodzime, bliskie.

Traducción automática

Página · p. 13página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

kijowski gubernator nie dopuścił do stolicy „galicyjskiej Rusinki” rzekomo z tego powodu, że kijowska opera była właśnie w trakcie renowacji. M. Łysenko pisał do Salomei: „Dlaczego Polacy i inne narody są szczęśliwsi od nas, Ukraińców? Kiedy Ukraina będzie miała szczęście widzieć i słyszeć artystyczną perłę rusko-ukraińskiego narodu?”. M. Pawłyk pisał ze Lwowa do Dragomanowa w Sofii: „…oprócz ogromnego talentu artystycznego jest ona w najwyższym stopniu zdolna dawać wartości kulturowe… Jest ona ogromną siłą psychiczną, … która może wpływać na duchowy rozwój społeczeństwa…”. Każdy swój koncert kameralny z serii „Pieśni różnych narodów” światowa śpiewaczka kończyła ukraińskimi pieśniami, którymi Kruszelnyćka obwieszczała narodom świata o zniewolonej Ukrainie, a Europejczycy i Amerykanie intuicyjnie wyczuwali ich głęboką treść i muzyczne piękno. Kruszelnyćka wyznawała: „Miałam najwyższe szczęście, kiedy śpiewałam światu ukraińskie pieśni. A kiedy siostra wysłała mi z Zaleszczyk strój ludowy, to ja wraz z pieśniami mogłam pokazać światu jeszcze nasz ukraiński haftowany strój! Swoimi triumfami na światowych scenach jestem zobowiązana rodzimemu ukraińskiemu narodowi pieśni”.

Traducción automática

Página · p. 13página original ↗

Misja Salomei Kruszelnickiej

Myrosława ZAJKO, członkini NVMS, m. Zaleszczyki. O żadnej śpiewaczce operowej nie ma tyle wysoce profesjonalnych, zachwyconych recenzji światowych muzykologów, co opinii i wspomnień o Salomei. XIX—XX wiek — epoka oper. Miejska młodzież czerpała duchową, twórczą inspirację oraz idee z wątków operowych, w teatrach. A młodzież wiejska — z amatorskich, samorzutnych przedstawień teatralnych na tołokach, w stodołach. Oświatowe znaczenie zyskiwały ukraińskie jubileuszowe koncertowe szewczenkiady oraz inne jubileusze. Salomea od dzieciństwa czuła i rozumiała swoją oświatową misję. Uczyła się śpiewu u ojca-księdza (solfeż), w wiejskim chórze, w tarnopolskim chórze „Ukraińska Besida”. W podaustriackiej Galicji rozpowszechniona była w celach oświatowych sztuka chóralna. Studiując historię ojczystą i światową, literaturę, Salomea zdobyła taką wiedzę, że w konserwatorium zwolniono ją z przedmiotów ogólnych, a ten czas poświęcała doskonaleniu śpiewu operowego i ludowego. Podczas nauki w Konserwatorium Lwowskim śpiewaczka była uczestniczką chóru akademickiego oraz dobrowolnego chóru „Bojan” pod dyrekcją D. Siczyńskiego, O. Nyżankowskiego. Jest ona częstym gościem koncertów oświatowych. Razem z innymi studentami wystawiała na scenie konserwatorium ukraińskie opery: „Kupało” A. Wachnianyna, „Zaporozec za Dunajem” Hułaka-Artemowskiego, „Noc wigilijna” M. Łysenki, wykonywała główne partie. Często zaznaczała: „Chciałam udowodnić galicyjskim pesymistom, że ukraińska dusza jest zdolna osiągnąć szczyty artyzmu i tym pociągnąć za sobą innych”. Wbrew mieszczańskim zwyczajom, Salomea za pożyczone przez ojca pieniądze jedzie do Mediolanu uczyć się śpiewu, bo „samymi zdolnościami szczytów nie osiągniesz”, trzeba włożyć wielką, pełną poświęcenia pracę. Uzyskawszy prywatnie wykształcenie wokalno-sceniczne we włoskim Mediolanie, koncertując na podstawie kontraktów, występując w najbardziej prestiżowych salach Europy, Ameryki z wielkimi triumfami, będąc primadonną oper warszawskiej i petersburskiej, Kruszelnicka nie traciła więzi ze swoją rodzinną podaustriacką Galicją. Interesuje się stanem politycznym swojego zniewolonego kraju, pomaga finansowo radykalnej partii I. Franki, M. Pawłyka, L. Martowycza, pomaga rodzinie spłacić długi, organizuje młodszej o 15 lat siostrze Hannie naukę wokalną w Mediolanie oraz płatne występy kontraktowe w operach. Często przyjeżdża Salomea do rodzinnej wsi Biała, bierze udział w corocznych Akademiach Szewczenkowskich we Lwowie, koncertuje z recitalami w Tarnopolu, Czerniowcach, Stanisławowie (Iwano-Frankiwsku) i w miastach powiatowych Galicji. Swoimi koncertami budzi i podtrzymuje ducha narodowego ludności. Śpiewa pieśni, romanse M. Łysenki, D. Siczyńskiego, M. Werbyckiego, W. Matiuka i inne do słów ukraińskich poetów. Włącza do repertuaru ideowo-treściowe, dramatyczno-liryczne pieśni, bohaterskie ballady. Nawet w pieśniach obyczajowych znajduje głęboki podtekst, potrafi go wyrazić środkami artystycznymi: czysta intonacja, wyrazista dykcja, odpowiednia mimika, głęboka szczerość itd. Marzyła po odeskich występach śpiewać w Kijowie, poznać ukraińską społeczność i Łysenkę, ale kijow... Liliana CHOMYSZYN, m. Donieck. Chór imienia Łysenki założył w 1996 roku wielki Ukrainiec, muzykolog, kompozytor, śpiewak operowy, urodzony w mieście Dolina na Iwano-Frankowszczyźnie, Myrosław Antonowycz. Chłopiec już od dzieciństwa był zakochany w muzyce, właśnie dlatego studiował nauki muzyczne i śpiew we Lwowie oraz występował w różnych operach. Ukończył naukę na Uniwersytecie w Utrechcie i obronił dysertację pod kierunkiem profesora doktora A. Smeijersa. Spod pióra M. Antonowycza wyszły prace o muzyce wschodnio- i zachodnioeuropejskiej. W międzynarodowych wydawnictwach muzycznych publikowano jego artykuły. Czytał również wykłady na kongresach muzykologów w Utrechcie, Oksfordzie, Salzburgu, Nowym Jorku. Był dyrygentem chórów, w których śpiewał. Miłość do Ukrainy, jej kultury i melodyjnych pieśni przepełniała go. Właśnie dlatego podczas studiów na Uniwersytecie w Utrechcie, kiedy w Holandii zakończyło swoją działalność Ukraińskie Katolickie Seminarium Duchowne, doktor Myrosław Antonowycz postanowił stworzyć chór wyłącznie z Holendrów-mężczyzn, który śpiewałby na nabożeństwach w języku ukraińskim w obrządku bizantyjskim. Stąd nazwa „Chór Bizantyjski”. Celem jego stworzenia było otwarcie przed Holendrami piękna obrządku wschodniego i kultury narodu ukraińskiego. 28 lutego 1951 roku odbyła się pierwsza próba, a już po 2 miesiącach chór odśpiewał w kaplicy szpitala św. Antoniego w Utrechcie pierwszą Mszę Świętą. Wieść o chórze szybko rozeszła się w Holandii i poza jej granicami. Podbijał swoim śpiewem publiczność Europy Zachodniej, USA, Kanady. Gdziekolwiek chór holenderskich kozaków (tak też nazywają ten zespół) występował — witano go z otwartym sercem. Pod kierownictwem Myrosława Antonowycza chór dał ponad 3000 koncertów, a w 1990 roku śpiewacy po raz pierwszy odwiedzili Ukrainę — Ojczyznę założyciela. Po sześciu latach M. Antonowycz zebrał już mieszany zespół śpiewaków, aby wspólnie z Chórem Bizantyjskim wykonać jeden koncert na rzecz Międzynarodowego Funduszu Rodziny Łysenków w Kijowie. Koncert odbył się w maju 1997 roku w kościele św. Jakuba w Utrechcie i miał nadzwyczajny... Obchodzimy 140-letni jubileusz sławnej światowej śpiewaczki operowej Salomei Kruszelnickiej. Tarnopolska społeczność oraz Obwodowy Fundusz Salomei Kruszelnickiej ze środków społecznych wznieśli konkursowy artystyczny pomnik Salomei Kruszelnickiej naturalnej wielkości.

Traducción automática

Página · p. 13página original ↗

Ukraińskie tournée holenderskiego chóru

Holenderski zespół chóralny, znany na cały świat ze swojej twórczości, odwiedził nasz kraj z koncertowym programem. Jego repertuar to przejmujące utwory liturgiczne i ludowe, które pozostawiają głęboki ślad w sercach słuchaczy. pisz. Dlatego ten tymczasowy zespół śpiewaczy przekształcono w stały chór i nazwano go „Chórem im. Łysenki”. Chór im. Łysenki wspiera i upowszechnia kulturę ukraińską. Wszystkich 40 śpiewaków — mężczyzn i kobiety — to rdzenni Holendrzy. Myrosław Antonowycz i Paul Gakkenes przez dziesięć lat byli artystycznymi kierownikami chóru. W ciągu lat istnienia zespół odwiedził wiele krajów świata i trzykrotnie występował na Ukrainie. Repertuar chóru jest stale odnawiany. W 2006 roku M. Antonowycz odszedł w wieczność. Kilka miesięcy później nowym kierownikiem została Iryna Horwanko, rodem z Iwano-Frankiwska — osoba oddana muzyce ukraińskiej, która w 1993 roku ukończyła wydział muzyczny Prykarpackiego Narodowego Uniwersytetu im. W. Stefanyka. Po przeprowadzce do Niderlandów ukończyła Konserwatorium Brabanckie w mieście Tilburg na specjalności dyrygent chóralny. Pod jej kierownictwem chór im. Łysenki wzbogacił się o nowe pieśni. A ponadto W 2008 roku, kiedy chór odwiedził rodzinne miasto Mirosława Antonowycza, Dolynę, występując wraz z przełożonym klasztoru w Hoszewie ojcem Damianem i zmarłym ojcem Tarasem w Hoszewie, wspólnie nagrali później kompaktowy dysk z liturgią św. Jana Chryzostoma. Po wizycie w Dolynie miejscową szkołę muzyczną przemianowano na szkołę im. Mirosława Antonowycza. Wychowankowie tej placówki zawsze godnie występują na koncertach i konkursach. Wśród uczniów i absolwentów jest wielu laureatów i znanych wykonawców. Chór w różny sposób pomaga tej szkole muzycznej, opiekuje się nią i podziwia jej utalentowanych wychowanków. Ponadto w 2010 roku w Dolynie utworzono „Fundusz im. Mirosława Antonowycza”, którego celem jest działalność charytatywna. W ubiegłym roku w związku z wyjazdem pani Horwanko do USA nowym dyrygentem zespołu wokalnego z Holandii została Anna Azernikowa, urodzona w Moskwie. Uczyła się dyrygowania chóralnego w Moskiewskim Konserwatorium. Anna mieszka w Niderlandach od 1998 roku. W konserwatorium Szwelinka w Amsterdamie uczyła się śpiewu, naukę ukończyła w 2003 roku. Jako solistka występuje zarówno w Holandii, jak i za granicą. Obecnie Anna, oprócz kierowania holenderskim chórem im. Łysenki, jest stałym dyrygentem męskiego chóru Hasselt oraz Rosyjskiego Chóru Kameralnego. Od ponad 30 lat impresariem Chóru Bizantyjskiego jest Wołodymyr Łuciw — wybitny ukraiński śpiewak koncertowy, tenor, bandurzysta, działacz kulturalny i społeczny, wykonawca dum i autor artykułów o bandurze. Urodzony w Nadwórnej w obwodzie iwano-frankiwskim, obecnie obywatel Wielkiej Brytanii. Podczas obchodów 100. rocznicy śmierci T. Szewczenki (1961 r.) W. Łuciw w Holandii poznaje dyrygenta Chóru Bizantyjskiego Mirosława Antonowycza. Od tego czasu Łuciw organizuje liczne tournée tego holenderskiego chóru w krajach Europy i świata. Właśnie z inicjatywy Wołodymyra Łuciwa chór im. Łysenki koncertował na Ukrainie. Wizyta holenderskiego chóru w naszym kraju w tym roku związana jest z obchodami 95. rocznicy urodzin maestro Mirosława Antonowycza. Tournée pod nazwą „Z Ukrainą w sercu” odbyło się po to, by pokazać przywiązanie do piękna i melodyjności ukraińskiej muzyki i pieśni. A ponadto zespół wokalny marzył o koncertach w Centralnej i Wschodniej Ukrainie. Wraz z holenderskim chórem im. Łysenki po Ukrainie koncertował również młody cymbalista Michaił Zacharia, znany w Europie i w naszym kraju nie mniej niż chór, który zachwyca wielbicieli wirtuozerską grą na cymbałach. W wieku 5 lat Michaił zdobył pierwszą nagrodę na obwodowym konkursie „Młodzi wirtuozi”: wtedy rozpoczęła się jego kariera artystyczna. Obecnie jest laureatem Międzynarodowego Festiwalu Huculskiego, stypendystą Ogólnoukraińskiego konkursu „Nowe imiona Ukrainy”, laureatem pierwszej nagrody Międzynarodowego konkursu młodych wykonawców w Kiszyniowie (Mołdawia), wielokrotnym laureatem Międzynarodowego konkursu cymbalistów w Czechach, zwycięzcą międzynarodowych konkursów w Budapeszcie (Węgry) i Treviso (Włochy). Holenderski chór im. Łysenki wraz z wirtuozem cymbałów Michaiłem Zachariją koncertował w miastach Ukrainy od 7 do 16 września. 8 września zespół wystąpił w rodzinnym mieście Mirosława Antonowycza — Dolynie, odwiedził Winnicę, Czerkasy, Krzywy Rih. Chór zakończył tournée w Doniecku. Na tych koncertach mogli być obecni wszyscy chętni, ponieważ znany zespół występował bezpłatnie.

Traducción automática

Página · p. 13página original ↗

Turniej pieśni i poezji

Michajło SŁOBODIAN, członek WUT „Proświta” im. T. Szewczenki. Zdjęcie Ihora ZWARYCZA We wsi Liski na Kołomyjszczyźnie odbył się literacko-artystyczny festiwal im. Kwitki Cisyk. Inicjatorem wydarzenia był członek NSPU, proświatianin Jarosław Jasinski. W festiwalu wzięło udział ponad sto uczestników, przybyli artyści z różnych zakątków Ukrainy. Wystąpili znani działacze społeczni i aktywiści: przewodniczący OO NSPU Jewhen Baran, Chrystyna Stebelska, posłanka do Rady Najwyższej Ukrainy, przewodnicząca Ogólnoukraińskiego Komitetu Obrony Języka Ukraińskiego Ołeś Donij, przewodniczący Kołomyjskiej „Proświty” Wasyl Hłakoliuk i inni. Wybrzmiały pieśni z repertuaru Kwitki Cisyk. W turnieju poetyckim wzięli udział Oleh Lyszeha z Kijowa, Ołeś Diak i Ołeksandr Hordon ze Lwowa, Wasyl Karpiuk i Jarosław Tkacziwski z Iwano-Frankiwska, Myrosław Łazaruk z Czerniowiec, Iwan Wijtenko z sąsiedniej wsi Korziw i inni. Podczas festiwalu uczczono pamięć trzech miejscowych działaczy oświatowych: księdza Iwana Isajiwa, nauczyciela Mykoły Cisyka i dyrektora szkoły Onysyma Koczija, dla których J. Jasinski wcześniej ustawił pamiątkowy znak w postaci skały, a ostatniemu ponadto poświęcono tablicę pamiątkową na budynku szkoły.

Traducción automática

Página · p. 14página original ↗

Miłość wśród kwiatów

Walery Franczuk i jego nauczyciel Tymofij Laszczuk. Mykoła TABORYT wdzięczność tej, której zawdzięczamy nasze istnienie na grzesznej ziemi. Walery Franczuk zawsze był niedoścignionym mistrzem żywego, uduchowionego pejzażu. No bo kto, powiedzcie, nie widział „mglistych” pejzaży u innych malarzy? U niego zaś „Wisi mgła” — to nie drzewa z czapami kudłatych chmurek w wierzchołkach, nie przebłyski wodnych lusterek wśród trawy, to żywi ludzie, dalecy i bliscy, pochyleni w głębokiej zadumie przeżytych lat. To los całej skrzywdzonej wiejskiej Ukrainy. Ale nie pesymizmem i zwątpieniem wieje od nich, w tym smutku i żalu pulsuje siła i wiara w życie… Obrazy Walerego Franczuka — to bogaty i wyrazisty język artystyczny, który pulsuje głęboko filozoficzną myślą. Autor osiąga taki efekt nie tylko fabułą, rysunkiem, rozwiązaniem kolorystycznym czy grą światłocienia. Tajemnica jego prac leży w innej płaszczyźnie, którą widz zazwyczaj nazywa energetyką płótna. Sam jubilat kilka dni wcześniej wrócił z podróży do rodzinnych stron — wsi Zełena, co na Chmielniczyźnie. Taka okazja nieczęsto się zdarza: stołeczna metropolia dyktuje swój rytm życia. I za każdym razem z uradowaną, a jednocześnie rozjątrzoną duszą wraca do Kijowa. A jeszcze — z nowymi myślami, obrazami, zamysłami, ideami. Po wędrówce do rodzinnego gniazda, szczerych rozmowach ze starą mamą i sąsiadami, nie zdążywszy przekroczyć progu, spragniony spieszy usiąść za sztalugą. Oto i na tej wystawie przedstawił dwie najświeższe prace, na których jeszcze farba nie wyschła: „Ciche doliny” i „Wisi mgła”. Te pejzaże rodzinnych stron w żaden sposób nie dysonowały z kompozycjami kwiatowymi, przeciwnie, dopełniały i rozszerzały główny temat wernisażu — miłość do życia, zakochanie w pięknym i Ulana WOŁYKOWSKA Zdjęcie autora Wielki Salon Rzeźby można uważać za tradycyjny projekt artystyczny, który odzwierciedla ewolucję różnorodnych kierunków i technik we współczesnej rzeźbie, jednocząc znanych ukraińskich i zagranicznych artystów w Mysteckim Arsenale. Jeśli poprzedni salon był skoncentrowany na klasycznej plastyce, to w tym roku prace ukraińskich autorów reprezentują współczesną wizję rzeźbiarską, ucieleśnioną w formach przestrzennych, na przecięciu obiektu i instalacji, performansu, połączeniu z elementami medialnymi itp. — Przestrzeń i skala Mysteckiego Arsenału dają możliwość skupienia uwagi na projektach specjalnych, zróżnicowania tendencji, które istnieją we współczesnej plastyce: od tradycyjnej do współczesnej rzeźby, która odeszła od klasycznych form i rozwija się jako sztuka przestrzenna, gdzie pojawia się wiele elementów syntetycznych — opowiedział kurator projektu Ołeksandr Sołowjow. Po raz pierwszy można tu zobaczyć wystawę brytyjskiego artysty Cadoca Ben-Davida. Stworzył on trójwymiarową instalację, której skala zachwyca. Pierwsza kompozycja „Ewolucja i teoria” składa się z 250 czarnych rzeźb wyciętych z aluminium. Te obrazy zeszły na piasek z ilustracji czasopism naukowych i podręczników XIX wieku. A pomiędzy nimi błądzą symboliczne figury małpoludów. Piasek — również Tamtego wieczoru Dom Aktora był przepełniony kwiatami. Cieszyły one różnorodnością barw i kompozycji oczy licznych gości ze wszystkich czterech ścian sali wystawowej, żywymi bukietami czerwono-gorących róż leżały na pianinie, na stolikach, mieniły się tęczowymi kolorami jesiennych astrów w rękach szczerych wielbicieli talentu artysty. Tak już nie po raz pierwszy, z inicjatywy kierownictwa Domu Aktora, świętują wernisażem artystycznym dzień urodzin laureata Nagrody Szewczenkowskiej Walerego FRANCZUKA. Artysta Tymofij Andrijowycz Laszczuk, którego Walery Ołeksandrowycz niezwykle szanuje jako jednego ze swoich najbardziej ulubionych nauczycieli, gratulując jubilatowi, jako ilustrację do optymizmu Franczuka wspomniał jego obraz na temat Hołodomoru „A oni jeszcze śpiewają”: — Kobieciny siedzą, wychudzone, poczerniałe od żalu twarze, boleśnie pochylone głowy, może z głodu jutro umrą, ale — śpiewają. Optymizm — to nie tylko cecha charakterystyczna narodu ukraińskiego, to cząstka duszy każdego z nas, kto nie wyparł się swojego ukraińskiego praojcowskiego korzenia, i istota twórczości Franczuka. Ale nie o żalu i nieszczęściu mowa była na wernisażu. Bo co można czuć, kiedy zewsząd strumieniuje energia, a wzrok chłonie piękno luksusowych, wypisanych w stylu Franczuka delikatnych lilii, jaskrawo-atrakcyjnych maków, słonecznikowych słoneczników itp. Artysta ma szczególną pasję do kwiatów, szczególnie lubi, jak wyznaje, malować tradycyjnie nasze, ukraińskie: malwy, aksamitki, które tak przejmująco przypominają nam o rodzinnych obejściach. „Chociaż każdy kwiat, bukiet, kompozycja, jeśli umiesz odkryć jego duszę, pokazać prawdziwe żywe piękno, nie może nie być piękny” — przekonuje. Na każdej jego wystawie za każdym razem nowy motyw, wyrafinowanie barw, jakaś szczególna głębia myśli, — powiedziała jedna z gościń. — To ta sztuka, która rzeczywiście jest piękna, ale pojmujesz ją nie od razu, bo jest ona wielościenna, wielouczuciowa. Jego prace znajdują wdzięczny oddźwięk nie tylko u starszego pokolenia, ale i u młodych. A obecnie to najbardziej wymagający koneserzy. Piosenkarz, kompozytor, laureat Międzynarodowej Nagrody Literacko-Artystycznej imienia Hryhorija Skoworody Petro Prystupow, który obecnie mieszka i pracuje w Niemczech, również zawitał na wernisaż. Całe życie oddał, jak mówi, „Ogrodowi boskich pieśni” Hryhorija Skoworody. I właśnie wędrowny filozof zapoznał go z Walerym Franczukiem. Było to na jednej z wystaw w Kijowie, gdzie artysta prezentował cykl skoworodyński. Prystupow był zachwycony współbrzmieniem motywów płócien Franczuka z poezjami Skoworody. Przejąć się duchem innego wymiaru czasowego, przedstawić go innymi środkami artystycznymi — to jest podległe talentowi rzeczywiście jasnemu, niepowtarzalnemu, nieprzeciętnemu. O tym mówił też kijowski artysta Ołeksandr Smolin, który z kolegą pracuje nad projektem skoworodyńskim (W. Franczuk pomógł im z rozwiązaniem typograficznym, nawet nie widząc ich pracy). Na wernisażu energię piękna, dobra i miłości promieniowały nie tylko obrazy Walerego Franczuka. Rozkwitała ona na ludzkich twarzach, rozgrzewała ich dusze, przelewała się w uczucia szczerej miłości i szacunku dla talentu artystycznego Franczuka. A artysta ludowy Ukrainy, mistrz belcanta Ihor Borko wzmocnił ją, śpiewając jubilatowi „Mnoga leta”! wystawy olbrzymia naturalistyczna metalowa kobieta Wiktora Sydorenki ofiarnie wyciąga ręce przed siebie, a w jednej z sal wita nas metalowa „Babcia z wózkiem” Hanny Kisełowej, która wywołuje uśmiech. Patrząc na „krople rosy” Kateryny Buczackiej, przypominające talerze UFO, oraz lśniące „kostiumy” Wołodymyra Bowkuna, szukasz skojarzeń z kosmosem. Prace z łańcuchów Dmytra Iwa z cyklu „Odrętwienie” budzą zachwyt, zwłaszcza „Łańcuchowy pies”. Z charakteru to zapewne bliski krewny mitycznego Cerbera. Mykyta Zi hura zaprezentował projekt „Nadzorcy”, u którego podstaw leżą obrazy niezrozumiałego świata, który ludzie nazywali bogami. A projekt „Po dzisiejszym dniu” Jehora Zihury to swoista refleksja poświęcona tematowi człowieka we współczesnym zurbanizowanym świecie. W żadnym wypadku nie można pominąć rzeźby, która symbolizuje dziecięce marzenia. To pomalowane źrebiątko „Nadzieja”: na nim barwna tęcza, na którą mogą wspiąć się mali urwisy, olbrzymie kwiaty, słoneczko i chmurka, które potrafią rozmawiać… Słowem, w zaprezentowanych dziełach ponad czterdziestu czołowych ukraińskich rzeźbiarzy ucieleśnione jest to, co ziemskie i pozaziemskie, oczywiste i paradoksalne, surowe i żartobliwe, dorosłe i dziecięce… Warto tylko dać upust fantazji!

Traducción automática

Página · p. 14página original ↗

El comienzo de este texto puede estar incompleto: compárelo con la página original

Od archaiki do awangardy

nieprzypadkowy symbol przemijania, ulotności, a nawet iluzoryczności. Artysta ujawnia odwieczny problem „człowiek i natura” na tle naukowego globalizmu. Instalacja „Czarne pole” wywołuje podwójne, przeciwstawne emocje i jest swoistym mitycznym polem, nad którym wyczuwalny jest oddech fatum. Każdy zobaczy tu coś swojego. To pole zostało stworzone przez artystę na podstawie ilustracji encyklopedii z czasów wiktoriańskich, klasztornych ksiąg, traktatów medycznych. Płaskie rzeźbiarskie miniatury (metalowe rośliny) z jednej strony są czarne, a z drugiej – kolorowe. To jakby dwie strony ludzkiego bytu, strony dobra i zła, nadziei i rozczarowania. Autor jakby zaciera granice między światami żywego i martwego, wiecznego i przemijającego. A zamyka tę zadziwiającą kompozycję instalacja „Czarne kwiaty”. Każdy z filigranowo wyciętych kwiatów ma cień. Te kwiaty są subtelną metaforą ludzkiego istnienia i doświadczenia życiowego każdego człowieka. Różnorodność technik, użycie rozmaitych materiałów: porcelany, drewna, metalu, kamienia; a ile tematów i obrazów w tych rzeźbach-symbolach – wprost zdumiewa! W układzie płaszczyzn romboidalnej „Róży wiatrów” Ołeksija Zołotariowa jakby przecięły się cztery strony świata. A oto synkretyczna, dynamiczna „drewnoczłowiek” Mykoły Myszka, składająca się z dziewięciu obrazów, odzwierciedla różnorodne ludzkie stany. Zupełnie blisko – motyw folklorystyczny, drewniana „Maślenica” Walerija Pyrohowa, tu w pełnym rozkwicie zabawy… W kącie jednej z sal bezradnie przycupnęli brązowi „Adam i Ewa” Wołodymyra Kocmara z oszołomionym wyrazem twarzy i rozłożonymi rękami, a obok wyprostowali się „Głowonogie” Kostiantyna Synyckiego, trzymające w rękach maski-głowy. Niemal na początku

Traducción automática

Página · p. 15página original ↗

Continuación de una página anterior — fragmento de página

mając już w swoim twórczym arsenale dni kina, animacji, teatru, sztuki ludowej, piosenki autorskiej i koncerty rockowe, organizatorzy „Mazepa-festu” marzyli o przeprowadzeniu jeszcze festiwalu muzyki chóralnej imienia Koszycia. Pomysł ten zrodził się, gdy w 2009 roku na wieczorze ukraińskiej pieśni bohaterskiej występował męski chór „Czumały” oraz soliści Opery Narodowej, bracia Petro i Pawło Pryjmakowie. Jednak wielu dobrym zamiarom i zamysłom nie było dotąd dane się spełnić. Tegoroczny, jubileuszowy (dziesiąty) „Mazepa-fest” nie odbył się, ponieważ na jego przeprowadzenie zabrakło środków. A tak zakrojone na szeroką skalę przedsięwzięcie wymaga co najmniej 350 tysięcy hrywien. Władze lokalne, niezainteresowane popularyzacją Iwana Mazepy, odmówiły jakiegokolwiek wsparcia dla festiwalu, sponsorów również nie udało się znaleźć. Zdaniem Mykoły Kulczynskiego, obecnej władzy nie jest potrzebny mądry kraj, nie jest ona zainteresowana wychowywaniem patriotów, potrzebuje ona zastraszonego „sowieckiego” bydła. Władze boją się nawet samej nazwy festiwalu, stronią od wszystkiego, co ukraińskie, bo w modzie jest obecnie „dwujęzyczność”. Wydawało się, że festiwal powinny ratować partie opozycyjne, które obecnie wydają szalone kwoty na kampanię wyborczą. Dlaczego by im wspólnie nie urządzić połtawianom święta sztuki, a sobie kampanii PR? Ależ nie, nie przeczytacie w ich obecnych programach przedwyborczych, jak zamierzają ratować kulturę, która ledwo tli się, bo wciąż finansowana jest według zasady rezydualnej. Mimo wszystko wierzymy, że oświatowo-artystyczny „Mazepa-fest” nie tylko odrodzi się z popiołów jak feniks, ale stanie się najbardziej prestiżowym, prawdziwie ukraińskim festiwalem. Wszak jego zwolenników inspiruje nasz prawdziwy bohater narodowy — niezłomny, mądry, szczery i bezgranicznie oddany narodowi Iwan Mazepa.

Traducción automática

Página · p. 15página original ↗

Gdzie jedność, tam i zwycięstwo. Połtawa już bez „Mazepa-festu”

Serhij HORYCWIT. Przez dziewięć lat „Mazepa-fest” w Połtawie radował ukraińską społeczność swoją wysoką duchową tonacją oraz współczesną ukraińską sztuką. Dziesiąty, symboliczny festiwal rockowy się nie odbędzie… Co straciła Połtawa, a wraz z nią cała Ukraina? Jakim wymyślał i pielęgnował festiwal jego inicjator i niezmienny dyrektor, deputowany Rady Najwyższej, przewodniczący obwodowej organizacji towarzystwa „Proświta” Mykoła Kulczynski? Podstawowym zadaniem festiwalu było uczczenie pamięci hetmana Iwana Mazepy i kozaków, którzy tragicznie zginęli w bitwie pod Połtawą za wolność Ukrainy, a także popularyzacja najlepszych wzorców ukraińskiej sztuki. „Idea została podpowiedziana przez działalność „Proświty” i Ludowego Ruchu Ukrainy — opowiada Mykoła Kulczynski. — Począwszy od 1988 roku, my w Połtawie stale obchodziliśmy tragiczne wydarzenie ukraińskiej historii — połtawską katastrofę. Władza zawsze pompatycznie obchodziła w imperialnym stylu „święto rosyjskiego zwycięstwa”. Nas to upokarzało i w 1988 roku nie dopuściliśmy do takiego świętowania. Do Połtawy miała wtedy przybyć tak zwana „Unia rosyjskiej młodzieży” (półtora tysiąca osób). Lecz patriotyczne siły Połtawszczyzny zablokowały wszystko, co można było zablokować. W rezultacie przyjechało tylko 40 osób. Głośno obchodzić imperialne zwycięstwa i katastrofy dla Ukrainy my, oczywiście, nie pozwoliliśmy. I dalej prowadziliśmy działania w rodzaju łańcucha pamięci „Od kata Piotra do kata Stalina”. A w 2003 roku na Polu Śpiewaczym imienia Marusi Czuraj wystartował „Mazepa-fest” jako festiwal rockowy. Występowały znane zespoły: „Płacz Jeremiji”, „Komu wnyz”, „Hajdamaky”, „Wasia Klab”, „Sad”, ciekawe połtawskie zespoły. Następne festiwale trwały już po dwa-trzy dni. Kiedy program uzupełnił dzień kobziarstwa, to święto nabrało formatu etno-rock-festiwalu. Wszystkich zachwycił koncert z udziałem 90 bandurzystów, kobziarzy i lirników z całej Ukrainy. W 2007 roku koncerty kobziarstwa i piosenki autorskiej odbywały się w Połtawskim Akademickim Obwodowym Ukraińskim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym imienia M. W. Gogola. W następnym roku postanowiono przeprowadzić dni muzyki ludowej. Z czasem na festiwalu stały się stałymi dniami ukraińskiego kina. Połtawianie oglądali „Modlitwę za hetmana Mazepę”, „Zaginioną gramotę” oraz wiele innych filmów Mychajła i Jurija Illienków, także „Hołod-33” i „Władyka Andriej” Olesia Janczuka. W ramach hetmańskiej imprezy artystycznej Iwano-Frankiwski Akademicki Obwodowy Ukraiński Teatr Muzyczno-Dramatyczny imienia I. Franki zaprezentował połtawskiemu widzowi spektakl „Słodka Darusia” według powieści o tym samym tytule współczesnej pisarki Marii Matios. Jarosław STECH. Od 8 do 9 września 2012 r. na polsko-ukraińskim przejściu granicznym „Niżankowice—Malhowice”, które znajduje się koło Przemyśla, po raz drugi odbył się festiwal „Europejskie Dni Dobrosąsiedztwa Granica 480”. Przy pięknej pogodzie i dobrym nastroju Ukraińcy i Polacy mieli okazję spotkać się i wzajemnie zbliżyć, pielęgnować prawdziwą, niewymuszoną jedność, która jest potrzebna naszym narodom. W ubiegłorocznych dniach dobrosąsiedztwa wzięło udział około 7 tysięcy osób, a obecnie przebywało tu ponad 10 tysięcy Ukraińców i Polaków. Oprócz rozwoju społeczno-obywatelskiego i wzmocnienia dobrosąsiedzkich relacji, na spotkaniu mówiono także o wspieraniu i przybliżeniu wstąpienia Ukrainy do struktur Unii Europejskiej. Właściwie doświadczenie integracji europejskiej Polski jest dzisiaj bardzo cenne dla Ukrainy, której naród pragnie połączyć się z Europą. Niestety, korupcyjna współczesna władza na czele z prezydentem Janukowyczem manipuluje społeczeństwem, destabilizuje relacje na arenie międzynarodowej. Zbrodnicza ustawa językowa upokarza państwo ukraińskie, dzisiejsze realia ukraińskiej polityki nie dają podstaw, by mówić o jej otwartym demokratycznym rozwoju. Ucisk wolności słowa, narastanie zjawisk kryzysowych w systemie sądowniczym, gospodarce, prześladowania polityczne opozycji nie mogą zagwarantować Ukrainie obiektywnego traktowania ze strony UE. Tylko tegoroczne październikowe wybory do RN Ukrainy mogą dać nadzieję na pozbycie się tych zbrodniczych sił, które obecnie są u władzy. Unikalne Niżankowicko-Malhowickie święto Przyjaźni na granicy zostało uroczyście otwarte o 10 rano 8 września br. Po obu stronach granicy przy drodze były rozmieszczone sklepiki z produktami i pamiątkami. Można było skosztować smakołyków kuchni polsko-ukraińskiej, wziąć udział w jarmarkach, zabawach, wyścigach rowerowych do Soliny koło Drohobycza oraz różnych młodzieżowych i dziecięcych grach i rozrywkach. Niezapomniane wrażenia pozostawiły po sobie koncerty polskich i ukraińskich zespołów oraz gwiazd estrady Iwana Popowycza, Mariana Szunewycza i Jewhena Fedorczynka, Harcerskiej Orkiestry Dętej z Przemyśla, zespołu Kozak System, „Hajdamaky”, polsko-ukraińska dyskoteka. Drugiego dnia już o 10 rano znów zebrało się sporo ludzi, ale najwięcej było obecnych po południu. O 14 godzinie odbyła się ekumeniczna wspólna modlitwa, przeprowadzona przez duchownych obu wyznań, rozbrzmiewały ciepłe przemówienia chrześcijańskiej jedności od działaczy świeckich. A potem scenę wypełniły liczne zespoły artystyczne. Kulminacyjnym był występ zespołu Rusłany: po obu stronach granicy młodzież tańczyła i bawiła się. Moim zdaniem taka impreza to most jedności, wartość, której w działaniach organizacyjnych nie da się przeliczyć na środki materialne. Takie przyjacielskie spotkania nas jednoczą, dają siłę do pokonywania trudności, a co najważniejsze — wlewają nadzieję i oczekiwania na cywilizowane komunikowanie się narodów europejskich.

Traducción automática

Página · p. 15página original ↗

Rajskie poczynania Bohdana Poliszczuka

Olesia TOMENKO, kandydat nauk filologicznych, docent katedry kultury oraz dyscyplin społeczno-humanistycznych Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury. W Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy, mieszczącym się w Ławrze Kijowsko-Pieczerskiej, odbyły się od razu dwa interesujące wydarzenia: otwarcie wystawy „Scenografia Bohdana Poliszczuka” oraz prezentacja siódmego numeru Niezależnego czasopisma teatralnego „Koza”. Oba wydarzenia są teatralne, zainicjowane przez Bohdana Poliszczuka, młodego utalentowanego scenografa, wydawcę, kuratora, grafika książkowego i projektanta, poetę. Dopiero co ukończywszy Narodową Akademię Sztuk Pięknych i Architektury, Bohdan Poliszczuk ma już za sobą znaczący dorobek. Opracował i zrealizował kostiumy oraz dekoracje do wystawionych już spektakli „Pieśń lasu” we Lwowskim Akademickim Teatrze imienia Łesia Kurbasa (reżyser A. Prychodko) oraz „Rajskie dzieło” na motywach poezji Iwana Małkowycza w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. I. Franki (reżyser A. Prychodko), o których z zachwytem mówiła Walentyna Hryhoriwna Boczkowska, dyrektor Muzeum Książki i Drukarstwa, otwierając wystawę. Właśnie barwne, nasycone ukraińskimi elementami etnograficznymi kostiumy, odnalezione starodawne hafty, ręczniki, zapaski tworzą szczególną atmosferę widowiska. Ograniczoną przestrzeń w spektaklu „Pieśń lasu” artysta zdołał poszerzyć kostiumami, tradycyjnymi ukraińskimi dywanikami, które służyły jako jedyna dekoracja, ponieważ zwykłej dla nas sceny w teatrze nie było — wszędzie siedzieli widzowie. Jednak artysta nie jest tylko ascetycznym zwolennikiem tradycji. Z łatwością, z humorem uwspółcześnia aktorów: Łukasza widzimy jako współczesnego chłopaka, Bohdan Beniuk całkiem zwyczajnie idzie sobie na ryby w dżinsach. Chociaż obok odbywa się autentyczne widowisko. Szczególnie udają się Bohdanowi nakrycia głowy: namitki, chusty, wieńce, czapki, misternie zawinięte i wykończone, zdają się grać razem z aktorami. Wykorzystuje on w swoich projektach elementy kostiumów z różnych regionów Ukrainy i udanie łączy je ze scenicznym wizerunkiem aktorów. Jeśli zabraknie Wam świątecznego nastroju oraz czegoś nieuchwytnie ukraińskiego, śmiało wyruszajcie do teatru im. I. Franki na spektakl „Rajskie dzieło”, którego premiera odbyła się pod koniec czerwca tego roku. Olena Raczkowska i Bohdan Poliszczuk. Luksusowe dekoracje, zachwycające kostiumy wabią widzów, wizualizują ukraińskie archetypy. Swego czasu w rozmowie z Mykołą Żułynskim Bohdan Stupka podzielił się wrażeniami z prób: „To trzeba zobaczyć… Spektakl taki ukraiński… Narodowy! Ukraińskie słowo, ukraińskie obrzędy, zwyczaje, tańce, pieśni”. A ponadto Bohdan Poliszczuk jest aktywnym uczestnikiem różnorodnych wystaw i festiwali: był on także na „Gogol FEST”, miał wystawy w galerii O. Zamostian, prezentował art-booki na Lwowskim Forum Wydawców. Wszystkich obecnych zaproszono na prezentację siódmego numeru czasopisma teatralnego „Koza”. Grupa twórcza (a są to Bohdan Poliszczuk, Olena Raczkowska, Ołeksandra Słozko, Julia Poliszczuk, Olena Myszanśka, Jewhenija Hryn) radykalnie zmieniła koncepcję czasopisma. Unikalność tego wydawnictwa polega na tym, że jest to jedyne na Ukrainie czasopismo rękopiśmienne. Wszystkie teksty dotyczą teatru. Wywiady z reżyserami wiodących ukraińskich i zagranicznych teatrów, artykuły krytyczne, analiza ostatnich wydarzeń teatralnych, zapowiedzi, międzynarodowe związki teatralne, warsztaty, festiwale, ekskursy historyczne, wybitne postacie ukraińskiej sceny, a nawet przepisy od znanych teatralów — wszystkie te materiały zdobywają sami inicjatorzy wydawnictwa. Oprócz tego sami piszą teksty, opracowują, ilustrują, redagują, wydają i prezentują. I jeśli w poprzednich numerach jedynie delektowaliście się niezwykłą formą artystyczną czasopisma, to teraz możecie jeszcze usłyszeć żywe głosy Natalki Parchomenko (aktorki teatru im. Łesia Kurbasa), Myrona Kiprijana (głównego scenografa teatru im. M. Zańkoweckiej), Ołeha Werhelisa (krytyka teatralnego), Andrija Prychodki (reżysera teatru im. I. Franki) oraz posłuchać ich szczerych przemyśleń o współczesności teatru przemieszanych z autentyczną muzyką zespołu „Kurbasy”.

Traducción automática

Página · p. 16página original ↗

Original en ucraniano · traducción en actualización

Його зірка не згасне

За ініціативою працівників літературно-меморіального музею-квартири Павла Тичини, що в Києві, у його рідному селі Пісках Бобровицького району на Чернігівщині вже вп’яте у вересневі дні проводять День пам’яті поета, коли його душа відійшла у вічність. Надія КИР’ЯН Фото автора Директор музею Тетяна Вікторівна Сосновська, правнучка поета, розповіла, як виникла ця традиція. Коли її колеги вперше відвідали село, де є сільський краєзнавчий музей і хатина, відбудована на місці помешкання родини поета, до музею втрапити не змогли: на невпорядкованому подвір’ї паслися гуси, огорожі не було, а в штаті музею — лише один непрофесійний музейний працівник і охоронець. Після неодноразових клопотань і звернень київських колег до місцевої влади справа зрушилася з місця. Нині там п’ятеро музейних працівників, подвір’я чисте і затишне, хатина-музей Павла Тичини постійно працює, а в сільському історико-меморіальному музеї, який поруч, поет на чільному місці. Київські музейники також створили кілька проектів для місцевих школярів: допомогли оформити у школі картинну галерею з творів їхнього геніального земляка, який гарно малював, мав чудові музичні здібності, допомогли розширити уявлення дітей про Павла Григоровича; започаткували традицію написання листів рідним і друзям про важливі культурні заходи в житті поетових земляків (так звані “Тичинівські листи”); влаштували урочисті концерти пам’яті геніального українського та європейського поета ХХ століття. Цього року ініціативу працівників музею-квартири підтримали Міністерство культури України, Державна агенція промоції культури України, які фінансово забезпечили поїздку в Піски гостей із Києва. Сприяли проведенню заходів і представники Чернігівської обласної державної адміністрації. У місцевій церкві відправили молебень, після чого у сільському будинку культури зібралося багато односельців. Керівник управління мовної політики Міністерства освіти України Тетяна Григорівна Гайдар зачитала послання міністра культури Михайла Кулиняка, який зазначив, що творчість Павла Тичини всесвітньо відомий письменник Василь Барка вважав одним із найвищих досягнень української словесності. Тичина підніс на небувалу висоту красу й велич рідного слова. Він збагатив українську мову понад 1500 неологізмами, які внесені до сучасних словників. Навчив відчувати в поезії музику та мислити образами, говорив до Всесвіту словами рідної української землі. Павло Тичина увійшов в історію нашої культури як поет-новатор, перекладач, богослов, науковець, музикант, художник. Велич таланту та глибина інтелекту — віддзеркалення його внутрішнього світу. Його корені саме тут, у мальовничому селі Піски. Батько Павла Григоровича Григорій Тимофійович служив дяком у церкві, був високоосвіченою людиною. Марія Василівна, його мама, родом із цього села. Народна пісня, українські традиції, високодуховне родинне середовище сформувало у майбутнього поета особливе сприйняття світу. “Є зірки, що з’являються на обрії, є зірки, що, з’явившись на обрії, ніколи не згасають, є люди, які назавжди залишають слід і пам’ять про себе. Таким назавжди залишиться для світу Павло Григорович Тичина”, — говориться в листі міністра культури. Сергій Гальченко, заступник директора Інституту літератури НАН України, привітав земляків поета: “Це не тільки сумний день, а й день радості, бо ми не забуваємо світлу постать Павла Григоровича, своїми діями увічнюємо його пам’ять. Я вчора прочитав і підписав до друку чергову книжку поетичних перекладів Павла Тичини, яка вийде цього року, скомпонував нове видання, де будуть представлені ранні оповідання поета, його богословські твори тощо”. Кімната поета у Пісківському історико' меморіальному музеї Павла Тичини Відомий грузинський і український поет, перекладач творів Тичини Рауль Чілачава розповів, що народився і виріс у Грузії, а вже 45 років живе в Україні. Приїхав до Києва через два тижні по смерті Павла Тичини. В гуртожитку, де жили студенти-філологи та журналісти, говорили про Тичину, яким ще раніше цікавився. Тут, в Україні, уперше долучився до його поезій. 1971 року, коли відзначали 80-річчя Павла Григоровича, вперше надрукував добірку його віршів грузинською мовою. 1979 року вийшли “Сонячні кларнети” в перекладах Рауля Чілачави грузинською мовою з передмовою академіка Леоніда Новиченка. Потім — двомовна книжка “Арфами, арфами”. А ще включав поезії Тичини до кількох антологій, які видавав. Рауль Чілачава наголосив на зв’язках Тичини з Грузією: “Він був уособленням аркодужного перевисання до народів. Мав тісні зв’язки з багатьма літературами, перекладав, писав про письменників різних країн. Грузія посідала особливе місце в серці Павла Григоровича. Про це свідчить його дружба з Галактіоном Табідзе, Костянтином Гамсахурдією, Симоном Чіковані. Я мав щастя працювати в особистому архіві Павла Григоровича, бачив там численні переклади з грузинської. Багато хто, напевно, знає вірш “Давид Гурамішвілі читає Григорію Сковороді “Витязя в тигровій шкурі”. Давид Гурамішвілі прожив в Україні 60 років, тут творив і помер на Полтавщині, його могила була загублена, і саме завдяки Павлові Григоровичу, його настановам, які давав досліднику Д. Косарику, цю могилу відновили. Павло Тичина дуже знаний і шанований у Грузії поет”, — зазначив Рауль Чілачава. Мешканці Пісків, можливо, уперше в його виконанні слухали українською й грузинською мовами знаменитий вірш “О панно Інно”. Із великою концертною програмою виступила Національна заслужена капела бандуристів імені Георгія Майбороди. (Художній керівник — народний артист України Віктор Скоромний, диригент — заслужений артист України Андрій Козачок). Прозвучали також класичні твори у виконанні скрипальки Мирослави Которович і піаніста Леоніда Шаповалова. Гості відвідали музей Павла Тичини, залишили записи у книзі відгуків. П П ЕЕ Р Р ЕЕ Д Д П П Л Л А А ТТ А А — — 22 00 11 33 ВВааррттііссттьь ппееррееддппллааттии ((зз ддооссттааввккооюю іі ппоошшттооввииммии ввииттррааттааммии))::
Página · p. 16página original ↗

Texto dañado en el reconocimiento — lea la página original

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA. Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK. Zastępcy redaktora naczelnego: Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55. Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Traducción automática

Página · p. 16página original ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to — Wasza gazeta!

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617. Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK. Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN 270-55-57. Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47. Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69. Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69. Korespondent Ulana WOLYKOWSKA. Redaktor dyżurny Nadija KYRIAN. Księgowość 279-41-46. Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001. Nakład we wrześniu — 18 800. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. 1 2 0 3 8. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua. Wydrukowano z gotowych form fotochemicznych w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę. Pawło MOWCZAN 4 820095 780016

Traducción automática

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn