Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
zrozumiały i piękny dreszcz wyższej rozkoszy zwyczajów i tradycji, obrzędów i rytuałów niezrównanego obrazu świata przemienionej istoty. To w jednym, to w drugim zakątku wszechświata brzmi i niczym majestatyczny ptak wzlatuje w niebiosa ukraińska pieśń, a ty już kąpiesz się w tych prastarych, wiecznie młodych wzlotach matczynych wód, w kwiatach i ziołach odrodzonej natury, w koronie i korzeniach drzewa życia — płyniesz na tych boskich łodziach melodii w serce Wszechświata, a tam na nietkniętym tronie siedzi niebiański Władca i mówi, że to dobrze, bo rzeczywiście istnieją jakieś wieczne, archetypowe, Boże, uniwersalne pierwiastki, które żyją i będą żyć do końca swobodnego przepływu energii w społeczeństwie, wysokiej prawdy istnienia. Czyż nie wiemy, na co idziemy, nie domyślamy się, że jesteśmy nieproszonymi gośćmi w tym świecie, który stał się zbyt ciasny dla Tajemnicy, bo ciało jest więzieniem duszy, a przepych i koszmar puli genowej pożerają się nawzajem? Tak jak i to, że ktoś mądrze rządzi, a marność ciała zburzy więzienie ducha, aby dusza wzniosła się do Nieba, nabierając Bożej siły przed nowymi wcieleniami. A tam, jak Bóg da, powrócimy jeszcze raz i nie raz w grzeszne sieci namiętności i ambicji tego pięknego w ideale, ale przyćmionego zdradą, tego tak niedoskonałego białego świata. Kto to wie?! Ciało będzie inne, czas i przestrzeń będą inne. My będziemy inni. Nas już nigdy nie będzie. Ten list nic nie oznacza i do nikogo nie jest adresowany. Kto go przeczyta sercem, ten poczuje. Nie żegnam się, bo przecież wieczność jest obok. Nie tutaj. Nie tam. Nigdzie. Wrogi czas porwał pokojowe iluzje i rozdarł zasłonę dnia sądu. Panie! Cóż to za dziwowisko — przedświtowa cisza białego świata: wszystko zamarło i milczy w przededniu narodzin nowego serca! Święte drzewa nic nie mogą zmienić — odświętnie pokryły się szronem i głośno milczą. Zwierzątko, ptaszek mogą schować się w swoje legowisko, norę, gniazdo, kącik, człowiek też tuli się i kuli w zacisznym kąciku i zerka na święty kąt, a ukorzenione zioła — na oścież, szeroko: otwarte na wszystkie wiatry i niepogody, walkę i żywioły. Jaką trzeba mieć odwagę i pachnącą moc, a jeszcze bardziej zaufanie do Stwórcy i stworzonego, kiedy nigdzie nie można się schować, a trzeba żyć! Rozłożyste drzewa pełnogłośnie natchnione
Машинний переклад
Bohdan CZEPURKO, m. Lwów
Jak bezlistne drzewa, zmarznięte drzewa zimą — stoję na rozstajach Drogi Mlecznej i zdaje się, przeżyłem sto żyć. Bliscy moi, czy pomarliście, czy zamarliście? Stoicie pod wiatrami i chowacie w sobie nowe kwitnienie. Podrastacie, rozrastacie się, stajecie się silniejszymi, a doświadczenie każdej zimy soczyście wybucha, pączkuje, rozbłyska kwiatostanami nowych słońc, obejmuje świat serdecznymi dłońmi miłości, zielonoskrzydłym powiewem liści, obficie kwitnącą i białokwietną poświatą widzialnych płatków, szczodrze kąpiąc świat w świetle i barwie ozonowych protuberancji, łapiąc gardziołkami jasnych pragnień słoneczne potoki magmy, jasnozarne energie Mamy, które ładuje twórca świata i światła żądzą życia. Jarzycie się w burzowej kąpieli gromów, wiatr chyli was do ziemi, wy zaś prostujecie się do gwiazd i lecicie rozpalonym duchem do najświętszych zórz. Wchłaniam was całą duszą, wyzłacam najcenniejszymi promieniami duchowego światła, ożywiam żywą krew przyrody liturgią powstań, obejmuję czystą miłością koronę waszego lotu, bracia moi i siostry, — ukorzenieni w ziemię, skrzydlaci zwiastuni wiosny. Kiedy za oknem listopadowy wiatr, i wszystko listopadowo obnażone, i nie ma jeszcze śnieżnej zamieci, która przyozdobiłaby niemą zamierzłość przyrody, nurkuję w głębiny własnej duszy, dotykam wszechświatowej czułości między samotnością a samością — w wir żyć byłych i przyszłych. Tę pionową linię świętego przyjmowania komunii do rodowej tajemnicy podnośmy w górę jako najcenniejsze pokłady duchowego doświadczenia, wszczepiajmy nurtowanie przeszłości w nową czasoprzestrzeń, jednoczmy bliskich i dalekich, twórzmy nowy podtekst naszego czasu, skrytą wewnętrzną potrzebę rozświetlenia pejzaży duszy, zrealizowania głębokiego przeznaczenia ludzkiej istoty, wszak wolność twórczości — to także uczciwość wobec siebie: rób, co ci się podoba, bo jak to spodoba się innym, jeśli nie pokochasz swojego! Nie przechodź, nie przekrocz, nie wpadnij w samolubstwo: to, co ci się otworzy, ma być drogie i miłe wszystkim istniejącym. I zarazem ta głęboka czułość nie powinna być rozmemłana, a ostra i surowa, jak nóż, jak ostrze brzytwy, jak strzała mocnej, wszechprzenikającej miłości. Rosa wieszczego słowa całuje mnie w usta — rosnę od pierwszych dni mojego ziemskiego bytowania, ostro odczuwając święte rozdzielenie i nieuniknione zmaganie światła i ciemności. Żyję prawdą, która przenika to, co istotne. Kreska po kresce Boże rysy hodowały ukraińskiego człowieka. Uporządkowanie ziemskiej czasoprzestrzeni — bogonatchniona sprawa: wdychaj Ducha Świętego, umyj się czystymi wodami pierwowiedzy, zaprowadź ład i sprawiedliwość w relacjach, twórz raj w duszy, prowadź wielogłosową melodię do wyżyn szczęścia. Chcąc nie chcąc — wszyscy włączeni są w walkę dobra i zła. Wcielenie i reinkarnacja nie są celem samym w sobie — wszyscy mają niepowtarzalne znaczenie i przeznaczenie w obrzędach realizacji. Jak to zebrać do kupy, pogodzić, doprowadzić do poziomu oddziaływań, twórczości i współtwórczości — dla jasnego tworzenia osoby Narodu przed obliczem Boga? Bracia i siostry we krwi i w Chrystusie, stoimy na wodach Jordanu przed świętymi Objawieniami Pańskimi — aby godnie dopełnić wielką misterię Bożego Narodzenia, pożegnać się z duszami odeszłych aż do wielkanocnego przebudzenia, liturgicznego Zmartwychwstania. Tego świętego i szczodrego Wieczoru, kiedy jeszcze niebiosa są otwarte i ręka Orija pieści swoje dzieci złotą pieczęcią wieczności, zebraliśmy się na czysty wiec, by obmyć pleśń i próchno w duszach, tworzyć i współtworzyć kulturalny optimum, wielki, styl rolniczej rasy, ustną Księgę odwiecznego przekazu ze wszystkimi jego szczytami i otchłaniami, tulić w palcach relief i zmysłowe głębiny ukraińskiego słowa na całą pełnię i siłę naszej ziemskiej możliwości. Szczodrzejsza lepta każdego wypełni ocean ogólnonarodowego poświęcenia, stanie się nowym początkiem w duchowym przeobrażeniu. Chrystus chrzci się w rzece Oriów! Stań na rozdrożu! Koń pasie cię mądrym okiem. Wszystkie łzy wypłakałeś, wszystko, co miało się stać, już się stało — nie zawrócić czasu, nie zatrzymać na kalinowym moście. Stoją gapie i rozglądają się dokoła — dobrze, że nie stracili życiowego zainteresowania! Pokochać siebie nawzajem w swojej skrytej jedności i samości — swoje niezniszczalnie wierne pragnienie życia! Twórzcie liturgię w świątyni duszy, która wiecznie faluje, brzmi, świętuje w obrazowym słowie, w odmładzających melodiach zmartwychwstań. Każdy z osobna, rodzi się i umiera osobno, jednak wrażliwa dusza nigdy nie jest samotna: biały świat pełen jest jasnych obrazów i wrażeń. Mówią stulecia i najmniejsza mrówka, trawka, kwiatek, ptaszek. Wszystkich kocha Twórca, wszystko jest uduchowione Jego łaską. Szczodre otoczenie czule nazwane, nazwane, a zatem twoje — bądź uczestnikiem wszystkiego! Każdy człowiek — taki, jaki jest, i taki, jak wszyscy, ale każdy człowiek jest inny, odmienny. Inność wybrana nie przez nas — to nasza istota. Zanurzaj się z głową w czysty potok świadomości, przeczystą rozmowę z Bogiem, której nigdy nie jest za wiele, oswajaj sercem niedoskonały świat i natchnienie doskonal się w nim, ubóstwiaj jaskółkę, która zawsze zdąży wyrwać się z nakreślonego pejzażu na krajobrazy uduchowionej wolności. Wszystko we wszystkim: jesteś muzykiem i kompozytorem, scenarzystą i reżyserem, aktorem i operatorem swojej własnej wyobraźni, która na nowo tworzy i odtwarza biały świat. Zamierasz w zachwycie od tej czasoprzestrzeni, w której tak wiele natchnienia i piękna: spójrz — wszędzie unosi się granica światła. Za którą... i nikt tego nie wie, ale każdy uśmiechnie się do życia przez śmierć. Na białym płótnie, na białym kamieniu rodzi się nieprzemijająca miłość. Dwa razy na wieczność zjawia się Ptak, by za trzecim razem stworzyć raj. Co tu mówić na nienapisany list, na wiecznie obustronne: co się stało, co się dzieje, co z tego będzie? Jedni drugich pytamy, i serce rozdziera się po raz setny, i końca-brzegu temu nie widać, bo i odpowiedzi w Mogile. Czyż nie wiedziałem, rodząc się, by władać światami i samym sobą, w całości poświęcając się ziemskiej gościnie, ale i niebieskim dążeniom, świadomym i wcielonym, jak ostro skręci moje życie?! Wszczepiam niewysłowione i nieodczuwalne w każdą komórkę, wtajemniczam krok po kroku Boże sekrety, cieszę się uduchowioną przyrodą, wcieleniem ducha, realizacją irrealnego, — poruszają korzeniami, żwawo szumią gałęziami i listkami na cały gaj. Homo homini w snach gwarzą. Wielkość stworzonego płonie we krwi! Zorza idzie naprzeciw i mleka wlewa w siłę naszą — obmywa rany wojownikowi i wieści, aby gotowa była łódź ognista, jak złoto rozlać się z dnia do nocy, i przez cały wszechświat wołami smiernymi ciągnęła w siny step, gdzie położy się słońce spać w nocy, — bo dzień za dniem między jasnymi gwiazdami życie mija, i wóz, i woły śpiewają na mlecznej ścieżce, którą rozlała Matka Świata. Moja Ukraino, tutaj — jak na dłoni — Twój los i przeznaczenie w świecie. Będziemy bić się, póki nie pokonamy grymasu moskiewskiego — sto razy przeklętego i zdradzonego ludzkości! Bo i co mówić dzieciom naszym, które będą pluły w oczy starych i mądrych — i prawo będą miały?! Sicz Chrystusowa śpiewa o czynach wojennych: rzucimy się na wrogów, bo kto szybciej idzie, ma sławę, a kto zwleka — wrony na tego kraczą i kury siadają... Broń się, ziemio: godny żalu — kto nie rozumie; grom niebieski — kto nie wstanie za prawdę naszą! Mamy spać na surowej ziemi, a jeść trawę zieloną, dopóki nie wybijemy hordy z rodzinnego kraju!
Машинний переклад
Dwa zuchwałe akty wandalizmu w Czernihowie w przedświąteczne i świąteczne dni oburzyły miasto i nie tylko je. Jak donosiła gazeta „Słowo Proświty”, w nocy 18 grudnia skradziono brązowe popiersie Mychajła Kociubynskiego z grobu pisarza na górach Bołdina, a w nocy 31 grudnia — popiersie Aleksandra Puszkina na Wale. Petro ANTONENKO. Od razu poinformujemy, że skradzione przedmioty odnalazła policja miejska. Oświadczył to na naradzie rano 4 stycznia mer miasta Władysław Atroszenko, dziękując nieobojętnym czernihowianom i zaznaczając, że właśnie wielki rezonans społeczny przyczynił się do szybkiego wykrycia przestępstwa. W obu sprawach trwa śledztwo, a szczegóły będą znane później. Warto dodać, że o ile w przypadku kradzieży popiersia Puszkina czyn kwalifikuje się jako kradzież, to w odniesieniu do pomnika Kociubynskiego — jest to już znacznie poważniejsze przestępstwo, które w ustawodawstwie karnym nazywane jest znieważeniem grobów, i właśnie za to powinni zostać ukarani przestępcy. Przemyślenie tego, co się stało, skłania do pewnych wniosków. Na wspomnianej naradzie jeden z urzędników rady miejskiej ponuro oświadczył, że u nas mogą ukraść co tylko chcą i gdzie chcą. Ale przecież coś trzeba z tym zrobić? Za znieważenie grobu Kociubynskiego powinno być wstyd czernihowianom. Przecież szczycimy się tym, że klasyk literatury ukraińskiej i europejskiej, urodzony w Winnicy, ostatnie 15 lat przeżył właśnie w Czernihowie, napisał tutaj swoje najlepsze dzieła i tutaj spoczął w 1913 roku. Obok później pochowano jego żonę Wierę Ustymiwnę. Na grobie pisarza początkowo ustawiono niewielki obelisk, a w 1955 roku na postumencie ustawiono to brązowe popiersie. Między innymi, jest to dzieło wnuka pisarza, syna jego córki Iryny — Floriana, dość znanego ukraińskiego rzeźbiarza, którego dzieła zdobią także stolicę. Miejsce pochówku też jest święte: słynne góry Bołdina (od starosłowiańskiego „bołd” — dąb). To nekropolia jeszcze z czasów starosłowiańskich, przedchrześcijańskich, z kilkoma kurhanami pogrzebowymi. Potem chowano tu wielu znanych mieszkańców miasta. Należy dodać, że to święte terytorium jest bardzo słabo oświetlone i chronione. A kilkadziesiąt metrów dalej znajdują się słynne Pieczary Antoniego, podziemny klasztor z XI wieku, założony przez urodzonego w Lubeczu na Czernihowszczyźnie świętego Antoniego Pieczerskiego, założyciela Ławry Peczerskiej. Nad pieczarami — cerkiew św. Eliasza z XII wieku, jedna z 5 świątyń okresu przedmongolskiego w mieście. Na górze — monaster Troicko-Ilinski ze wspaniałym soborem Trójcy Świętej, który zbudował Iwan Mazepa. Czyż takich świętości nie można by chronić lepiej? Pomnik Puszkina, ustawiony za fundusze mieszczan w 1900 roku, stoi w ogóle na jedynym zachowanym na Ukrainie książęcym Detyńcu. Pośrodku czworoboku, po bokach którego znajdują się: sobór Przemienienia Pańskiego, najstarszy na Ukrainie, zbudowany przez syna Włodzimierza Wielkiego księcia Mścisława (tam też został pochowany), Muzeum Historyczne im. Tarnowskiego, Muzeum Sztuki im. Gałagana, Państwowe Archiwum Obwodu. I oto w takim miejscu dochodzi do zuchwałej kradzieży. Dlatego zasadne jest pytanie — gdzie patrzą organy ścigania, policja, której u nas, zdaje się, jest więcej niż wojska? I jak tam rozreklamowany program „Bezpieczne miasto” — czyż nie warto wydzielić odrobiny środków na odpowiednie oświetlenie, ochronę także innych miejsc, zwłaszcza świętych dla ukraińskiej kultury. Trwające śledztwo, mamy nadzieję, wniesie pełną jasność. Jeśli były to banalne kradzieże „na złom”, to i tym dawno trzeba się zająć. Czyż policja nie jest w stanie skontrolować tych skupów metali, których tyle się namnożyło? A i czas już, żeby organy ścigania, oprócz udziału w politycznych „rozgrywkach”, zajęły się bezpośrednio ochroną prawa i porządku. Jest jeszcze jedna wersja kradzieży pomników: złodzieje kradną dla prywatnych kolekcjonerów. Myśl nie jest taka dziwna, biorąc pod uwagę, ile i czego u nas kradną z muzeów i galerii, „czarni archeolodzy” — z nielegalnych wykopalisk, żeby potem to osiadało w prywatnych kolekcjach takich „kolekcjonerów”. I wreszcie trzeba wspomnieć jeszcze o jednej wersji, dość prawdopodobnej. Całkiem możliwe, że to prowokacje sił antyukraińskich. W końcu, sądząc po rezonansie w sieciach społecznościowych, komentarzach na stronach internetowych, wyszedł on właśnie taki, na jaki liczyli prowokatorzy. To znaczy, posypało się niemało sądów, że kradzież popiersi Kociubynskiego i Puszkina — to zrodzenie procesu dekomunizacji, kontynuacja epopei burzenia pomników na Ukrainie. I że, rzekomo, jest to zrodzone przez „niszczenie naszej historii”. Ale jakże to wszystko jest wywrócone do góry nogami! Przecież sedno w tym, że historię trzeba pamiętać, ale nie każdą historię trzeba czcić. Więc po co te apele dotyczące „zamachu na historię”? Ten wandalizm niepamięci właśnie gra na korzyść tych, którzy chcieliby wszystko pomieszać, przemieszać w naszej historii. Ku chwale wielu współobywateli, w tych samych sieciach społecznościowych i komentarzach na stronach internetowych czernihowianie dają odpór takim prowokatorom.
Машинний переклад
Zwiędła róża 125. rocznicy urodzin Heorhij ŁUK’JANCZUK Po raz pierwszy dzięki artystom ekipy filmowej filmu „Trójząb Neptuna” będzie można zobaczyć kolorowe wizerunki okrętów, które podnosiły w latach 1917—1918 ukraińskie flagi. Aby uczcić ich czyny i pamięć, ekipa filmowa filmu „Trójząb Neptuna” przygotowała kalendarz tematyczny na stulecie tego wydarzenia. Autorem pomysłu kalendarza tematycznego na 2018 rok jest Iwan Kaniweć, reżyser filmu o ukrainizacji Floty Czarnomorskiej w latach 1917—1918 „Trójząb Neptuna” oraz filmu „Ukraińska rewolucja”, który opowiada o wydarzeniach na Ukrainie w latach 1917—1921 według wspomnień generała W. Petriwa. W kalendarzu zamieszczono 13 kolorowych prac, na których przedstawiono 12 okrętów. Wśród nich — najnowocześniejszy i najpotężniejszy okręt Floty Czarnomorskiej w latach 1917—1918, pancernik „Wola”, który w grudniu 1917 r. przeprowadził pierwszą pod ukraińską banderą operację bojową przewozu ukrainizowanych wojsk z Azji Mniejszej na Krym. Jest także wizerunek niszczyciela „Zawydnyj”, który jako pierwszy we Flocie Czarnomorskiej w lipcu 1917 r. nie tylko podniósł żółto-błękitny sztandar, ale także wypłynął pod narodową ukraińską banderą na patrol morski. 25 (12) października 1917 r. Centroflot poparł inicjatywę Czarnomorskiego Ukraińskiego Komitetu Wojskowego dotyczącą podniesienia na jeden dzień ukraińskich flag narodowych na wszystkich okrętach, statkach, w portach i twierdzach floty. O godzinie 8:00 tego dnia przy dźwiękach okrętowych dzwonów i orkiestr na maszty okrętowe i portowe flagi uroczyście wciągnięto żółto-niebieskie sztandary, a na okrętach wywieszono sygnały flagowe „Niech żyje wolna Ukraina”. A w Sewastopolu, Eupatorii, Teodozji, Kerczu, Chersoniu, Mikołajowie i Odessie 25 (12) października przeszły pod żółto-błękitnymi flagami liczne proukraińskie demonstracje. 29 grudnia (według starego stylu) 1917 r. Mała Rada Ukraińskiej Republiki Ludowej zatwierdziła zaproponowany przez D. Antonowycza projekt ukraińskiej bandery morskiej, opracowany przez Ukraińską Radę Morską: materia składała się z dwóch pasów — żółtego (u góry) i niebieskiego (na dole); na niebieskim umieszczono złoty znak księcia Włodzimierza — trójząb z krzyżem u góry. Pracę nad stworzeniem kalendarza konsultował historyk Ihor Hrycenko z Zaporoża, którego monografia „Ukraińska Flota Państwowa w latach 1917—1919” jest najpełniejszym na dziś wykładem procesów ukraińskiego budownictwa wojskowo-morskiego tamtego czasu i doczekała się już drugiego wydania. Stosunkowo niewielki nakład kalendarza (tylko 100 egzemplarzy) wydrukowano dzięki wsparciu ukraińskiej diaspory z Londynu w celu bezpłatnego przekazania do jednostek wojskowych i placówek oświatowych. Podczas prezentacji pojawiło się pytanie o rolę Ministerstwa Informacji i innych instytucji państwowych w kwestii zwiększenia nakładu kalendarza poświęconego temu wybitnemu wydarzeniu w historii rodzimej floty. Ekipa filmowa filmu „Trójząb Neptuna” oraz Tawryjska Platforma Humanitarna wspierają ideę oficjalnego obchodzenia Dnia Ukraińskiego Morza. Jest on świętowany 29 kwietnia na cześć podniesienia w tym dniu 1918 roku w Sewastopolu ukraińskich flag nad całą Flotą Czarnomorską. Właśnie 29 kwietnia 1918 roku Flota Czarnomorska na rozkaz dowódcy podniosła ukraińskie flagi. To wydarzenie stało się rezultatem długiej i skomplikowanej walki marynarzy-Ukraińców. W 1919 roku resort morski URL ogłosił 29 kwietnia Dniem Ukraińskiego Morza Czarnego i Floty Państwowej Ukrainy. Na zachodnich ziemiach Ukrainy, do czasu nadejścia tam reżimu komunistycznego, oraz w ukraińskiej diasporze święto to obchodzono przez dziesięciolecia. Obecnie Dzień Ukraińskiego Morza na Ukrainie jest świętem nieoficjalnym. W 2016 roku Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej zaproponował rozważenie możliwości włączenia go do oficjalnego wykazu dni pamięci i świąt. Reżyser filmowy I. Kaniweć oraz Tawryjska Platforma Humanitarna przeprowadzili w 2016 roku szereg działań na cześć Dnia Ukraińskiego Morza w Kijowie i Odessie. Z inicjatywy A. Iwanecia odbył się telemaraton „Dzień Ukraińskiego Morza” na UkrlifeTV. Wiosną 2017 r. na Dzień Ukraińskiego Morza zaprezentowano infografikę (autor pomysłu I. Kaniweć, konsultanci naukowi I. Hrycenko, A. Iwanec). Istnieje nadzieja, że wydanie historyczno-informacyjnego kalendarza „100 lat od podniesienia ukraińskich flag przez Flotę Czarnomorską” przyczyni się do decyzji Rady Najwyższej o przywróceniu sprawiedliwości historycznej oraz ustanowieniu i świętowaniu Dnia Marynarki Wojennej i Floty Handlowej Ukrainy 29 kwietnia, zgodnie z narodową tradycją historyczną. Nadija ONYSZCZENKO, dyrektor Centrum Współpracy Humanitarnej z Ukraińską Diasporą Niżyńskiego Uniwersytetu Państwowego imienia Mikołaja Gogola Urodzona w Jelizawetgradzie absolwentka Konserwatorium Moskiewskiego z 1917 roku występowała już przed rodakami-Ukraińcami w towarzystwie muzyczno-dramatycznym „Kobziarz”. Do niego wciągnął ją mąż Fedir Kołomyjczenko, wtedy jeszcze student Moskiewskiego Instytutu Handlowego, pochodzący ze wsi Prochory na Czernihowszczyźnie. Śpiewaczka i ekonomista poświęcili się ukraińskiej kulturze. Fedir w rosyjskiej stolicy, a od lipca 1917 do stycznia 1919 roku w Kijowie wydawał ukraińskojęzyczny magazyn „Szliach”, został wybrany członkiem Ukraińskiej Centralnej Rady, pracował jako ekonomista w ministerstwie handlu i przemysłu, sekretarz ministra pracy, występował ze słowem wstępnym o stanie ukraińskiej muzyki przed koncertami żony. Liryczno-dramatyczny sopran śpiewaczki kameralnej oczarowywał melomanów w wielkich salach koncertowych Austrii, Polski i Włoch, a także Moskwy, Leningradu, Odessy, Żytomierza, Chersonia i Samarkandy oraz w małych chatkach Niżyna i Czernihowszczyzny. Wykonywała cały znany wówczas światowy repertuar i utwory ukraińskich kompozytorów. „Zasługą M. Szekun-Kołomyjczenko — pisała „Prawda” w 1925 roku, podczas występów w Moskwie — jest to, że zapoznaje nas z najlepszymi utworami czysto ukraińskiej muzyki…” Atmosferę artystyczną początku XX wieku w naszym mieście udanie oddali w formie kameralnego salonowego muzykowania laureaci międzynarodowych konkursów Lubow Parchomenko, Serhij Hładarow, Jarosław Jotka, Anastasija Iwanenko-Kołenda, Tetiana Diaczenko. A jakimi natchnionymi byli Marianna Szulha, Switłana Podkolzina, Inna Mechedenko i Anastasija Badaj! Wspaniale wykonali ukraińskie pieśni ludowe, arie z oper i romanse Mykoły Łysenki, Piotra Czajkowskiego, Charlesa Gounoda, Antona Arienskiego, Georges'a Bizeta, Camille'a Saint-Saënsa, Siergieja Rachmaninowa. Marię Szekun-Kołomyjczenko, tak jak jej męża Fedira Kołomyjczenkę, spotkał tragiczny los wielu ukraińskich intelektualistów. Zostali bezpodstawnie represjonowani i rozstrzelani w 1938 roku. O ich cierniowej i twórczej drodze opowiedziała prowadząca koncert, autorka tych słów.
W Kijowie zaprezentowano kalendarz na 2018 rok „100 lat od podniesienia ukraińskich flag przez Flotę Czarnomorską” z kolorowymi ilustracjami okrętów. 27 grudnia w Ukraińskim Kryzysowym Centrum Medialnym, mieszczącym się w budynku Międzynarodowego Centrum Kongresowego „Dom Ukraiński” na Placu Europejskim, z tej okazji odbył się briefing. Znany reżyser filmowy, autor filmów dokumentalnych o historii Iwan Kaniweć oraz historyk, koordynator Taurydzkiej Platformy Humanitarnej, pracownik Instytutu Badań Ukrainoznawczych Andrij Iwanec przeprowadzili prezentację kalendarza na 2018 rok „100 lat od podniesienia ukraińskich flag przez Flotę Czarnomorską”.
Машинний переклад
“Bracia i siostry, narodzie Ukrainy! Wróciliśmy i czuję w swoim sercu szczęście. Jesteśmy naprawdę jedną rodziną. Łączy nas nie tylko ta ziemia, to powietrze, nie tylko nasza wspólna praca — łączy nas nasze pragnienie, aby każdy z nas był wolny, aby każdy z nas był członkiem jednej rodziny. I moje serce teraz śpiewa pieśń. Śpiewa pieśń miłości — miłości do narodu Ukrainy. Przeszliśmy przez cierpienie, tortury, ból, choroby. I co najważniejsze — przez presję moralną i psychologiczną. Ale nieustannie czuliśmy miłość naszego narodu. Miłość ludzi, którzy modlili się za nas, którzy walczyli za nas. I teraz czujemy tę miłość. I ja kocham was, kocham cię, narodzie Ukrainy. Sława Ukrainie!” (Z oświadczenia uwolnionego naukowca-religioznawcy Ihora Kozłowskiego na lotnisku w Charkowie) W Międzynarodowym Porcie Lotniczym “Boryspol” krewni i bliscy oczekują przybycia uwolnionych ukraińskich zakładników. W Donbasie odbyła się pierwsza od dwóch lat wielka wymiana zakładników. Na terytorium kontrolowane przez Ukrainę powróciło 73 zakładników, w zamian ukraińscy negocjatorzy przekazali samozwańczym “DRL” i “ŁRL” 233 osoby. Początkowo była mowa o liczbie 306, ale kilkudziesięciu bojowników nie chciało wracać na terytorium niekontrolowane przez Ukrainę, pozostali w wolnej od terrorystów i okupantów Ukrainie. Strona ukraińska odmówiła przekazania wszystkich przetrzymywanych obywateli Rosji, włączonych do list wymiany przez przedstawicieli samozwańczych “ŁRL” i “DRL”. Proces wymiany odbył się niedaleko okupowanej Gorłówki w obwodzie donieckim na punkcie kontrolnym “Majorsk”, którego pracę na ten czas wstrzymano. Uwolnionych Ukraińców przetransportowano śmigłowcami do Charkowa, skąd w nocy przylecieli samolotem do Kijowa, od stacji metra “Boryspilska” organizatorzy akcji “Przywitaj swoich” wysyłali bezpłatne autobusy. Dwa długo wyczekiwane samoloty wylądowały na terenie sektora wojskowego lotniska “Boryspol”. Przy lotnisku uwolnionych jeńców witało kilkaset osób, wśród których byli krewni, przyjaciele uwolnionych zakładników oraz obywatele, którym nie jest obojętny los swoich rodaków. “Jesteśmy mocni jak skała i twardzi jak krzemień, a wszystko, co nie może nas pokonać, czyni nas silniejszymi” — tak młodszy sierżant 128. brygady, snajper Ołeksandr Olijnyk napisał w liście do domu, spędziwszy ponad 1050 dni w niewoli bojowników. Zatem 73 ukraińskie rodziny otrzymały już najważniejszy i tak długo wyczekiwany prezent na Nowy Rok — powrót do domu bliskich osób. Ale karta uwolnienia jeńców dla Ukrainy nie została jeszcze odwrócona, ponieważ na tymczasowo okupowa-
Na terytorium Donbasu pozostaje 103 ukraińskich zakładników. Prezydent Ukrainy Petro Poroszenko wystąpił z oświadczeniem: „To wielki dzień. Symbolizuje on szereg ważnych zwycięstw, które osiągnęliśmy i osiągniemy. Nasi chłopcy wracają do innego kraju — wolnego, demokratycznego, zreformowanego, z twardą nadzieją na to, że wszystko u nas będzie dobrze. I chłopców zwrócimy, i rozjemców na Donbas zaprosimy, i ziemię naszą uwolnimy od wrogów, i Donbas odrodzimy. Będziemy wspierać tych, których krewni pozostali w okupowanej Makiejewce, w więzieniach i koloniach, w piwnicach Donbasu”. Prezydent oświadczył, że po wyzwoleniu i powrocie tymczasowo okupowanych terytoriów „w tych piwnicach będą muzea okupacji”. A także polecił organom państwowym zapewnić Ukraińcom, którzy wrócili z niewoli do domu, niezbędną im rehabilitację medyczną i psychologiczną, aby ludzie jak najszybciej zaadaptowali się i wrócili do zwykłego życia. Uwolnionych z niewoli cywilów od razu przewieziono do Klinicznego Szpitala „Feofania”, a wojskowych — do centralnego szpitala wojskowego na badania lekarskie. Kilku już byłych jeńców wojennych zamierza wrócić do Sił Zbrojnych Ukrainy i bronić naszego kraju przed wrogiem. Wśród uwolnionych był cyborg Ołeksandr Morozow i znany na Ukrainie i w świecie uczony-religioznawca Ihor Kozłowśkyj. Ihor Kozłowśkyj — kandydat nauk historycznych, wykładowca religioznawstwa w Donieckim Narodowym Uniwersytecie Technicznym, kierownik Donieckiego oddziału Ukraińskiego Stowarzyszenia Religioznawców. Po rozpoczęciu wojny Ihor Kozłowśkyj nie mógł opuścić Doniecka, pozostał z sparaliżowanym synem Swiatosławem, który wymagał codziennej opieki. Bojownicy zatrzymali go i wrzucili do piwnicy. Uczony był daleki od polityki i nie brał udziału w działaniach wojennych ze względu na wiek i stan zdrowia. Zdaniem syna, Ihor Anatolijowycz mógł zwrócić na siebie uwagę samozwańczej władzy w okresie udziału w międzywyznaniowym maratonie modlitewnym „Za jedność i pokój na Ukrainie”, który odbywał się w marcu-październiku 2014 roku — tam wychodził z ukraińską flagą. 63-letni Ihor Kozłowśkyj przebywał w niewoli bojowników prawie 2 lata — od stycznia 2016 roku. W tym roku w maju, mimo stanu jego zdrowia, tak zwany „trybunał wojskowy DRL” skazał Kozłowśkiego na 2 lata i 8 miesięcy pozbawienia wolności. Uczony po uwolnieniu zamierza kontynuować działalność naukową i wykładową, w tym brać udział w projektach międzynarodowych. Przy tym przypuszcza, że kiedyś znów będzie wykładał także w Doniecku. Prace Kozłowśkiego przetłumaczono na wiele języków, jest uhonorowany wieloma nagrodami i orderami. Politycy, działacze społeczni i aktywiści występowali z żądaniem uwolnienia uczonego. Prezydent Ukrainy wymieniał nazwisko uczonego w swoim wystąpieniu z trybuny Zgromadzenia Ogólnego ONZ. O doświadczeniach więźnia pan Ihor zamierza napisać książkę. Uwolniony z niewoli naukowiec uważa, że z ludźmi na Donbasie, którzy trafili pod wpływ antyukraińskiej propagandy, trzeba pracować. Jednocześnie zaznacza, że jest to długotrwały proces: „Nie trzeba zostawiać tych ludzi, to także ludzie, którzy mają inne postrzeganie świata wokół siebie, trzeba z nimi pracować, aby otrzymywali wiarygodne informacje”. W rozmowie z dziennikarzami uczony-religioznawca poinformował, że wielu mieszkańców okupowanych terytoriów jest niezadowolonych ze stanu spraw w ORDLO. Jednak milczą dla własnego bezpieczeństwa. Większość mieszkańców okupowanej części Donbasu nie wierzy w przyszłość separatystycznych tworów „DRL” i „ŁRL”. „Tam jest totalitarny system. To taka mieszanka, miks, rok 37., lata 50., lata 70. Powiedziałbym, fantastyczny miks” — opowiedział Kozłowśkyj. Podkreślił, że ludzie są niezadowoleni, ale nie widzą wyjścia z tej sytuacji, bo wokół jest bardzo wielu uzbrojonych. A młodzież w okupowanym Doniecku uważa za swoją ojczyznę Ukrainę i marzy o wyjeździe za granicę w poszukiwaniu lepszego życia. „Wielu z nich tęskni za czasami, kiedy byli na Ukrainie... Tęsknią za zwykłymi rzeczami. Na przykład za ukraińskimi produktami albo za czasami, kiedy nie było godziny policyjnej, za spokojną sytuacją” — opowiada Kozłowśkyj. Byli zwolennicy reżimu okupacyjnego, którzy rozczarowali się „DRL”, mają nadzieję, że państwo ukraińskie nie będzie pociągać ich do odpowiedzialności karnej. „Są ludzie, którzy chcieliby, żeby Ukraina wróciła, ale oni tak czy inaczej brali udział w jakichś wydarzeniach. Nawet jeśli nie walczyli, ale są obawy, że przyjdzie Ukraina i oni znajdą się za kratami. Dlatego mają nadzieję, że będzie amnestia i będzie wszystko spokojnie” — wyjaśnił uczony. Według niego część ludzi, którzy brali aktywny udział w antypaństwowych wystąpieniach w 2014 roku i jednymi z pierwszych wstąpili w szeregi ugrupowania „DRL”, teraz sami doznają prześladowań w ORDLO. „Większość tych, którzy zaczynali w latach 2014—15 walczyć, teraz jest w koloniach. Z różnych artykułów. Większość ze sfałszowanymi oskarżeniami: coś podrzucili, na przykład, czy rzeczywiście za popełnione przestępstwa — grabież, kradzieże. Wydaje się, że to celowa polityka” — zaznaczył Kozłowśkyj.
Машинний переклад
Wieczna pamięć niezwykłej, pryncypialnej, wspaniałej osobie. Obrończyni praw człowieka Iryny Nozdrowskiej już nie ma: pochowano ją 9 stycznia 2018 roku we wsi Demydiw w rejonie wyszogrodzkim w obwodzie kijowskim. Iryna była członkinią Klubu „KOLO”, osobą przyjemną w kontakcie i pryncypialnym prawnikiem… Po głośnym wypadku drogowym, w którym zginęła jej siostra Switłana Sapatynśka, a winnym okazał się siostrzeniec ówczesnego przewodniczącego sądu rejonowego w Wyszogrodzie, ona wraz z mamą stały na Bankowej z plakatami, aby przyciągnąć większą uwagę do tej sprawy... Pomagano Irynie i jej mamie ukarać winnych nawet na szczeblu deputackim. Napisano trzy zapytania deputackie. Ale już po pierwszym zapytaniu, jeszcze w listopadzie 2015 roku, stało się jasne, że sprawę hamują. Lecz dzięki wytrwałości Iryny wtedy sprawa zakończyła się aktem oskarżenia i została przekazana do sądu. W ciągu pół roku przeciwko Irynie powstał cały system, który nie wydawał swoich, nie uznawał faktu bycia oskarżonego w stanie nietrzeźwości alkoholowej lub narkotykowej, krył i fałszował dowody. Drugie zapytanie deputackie ze skargą na 24 śledczych i prokuratorów oraz żądaniem pociągnięcia ich do odpowiedzialności było już zbiorowe. Niestety, mimo wszystko wszyscy pozostali na stanowiskach. Ale Iryna mówiła, że gdyby nie te wnioski — byłoby w ogóle niemożliwe pociągnięcie przestępcy do odpowiedzialności. Siostrzeniec przewodniczącego sądu rejonowego to wielka „szycha”, która już nie pierwszy raz wychodzi z wody suchą stopą! Mimo oporu Iryna doprowadziła do przekazania sprawy do sądu rejonowego w Obuchowie. Właśnie w tym sądzie na pierwszym posiedzeniu sądowym oskarżonemu zmieniono środek zapobiegawczy i wysłano go do aresztu śledczego. Oczywiście sprawę nadal maksymalnie przeciągali zarówno prokurator, jak i sędzia, wtedy deputowani złożyli trzecie zapytanie o faktach nienależytego wspierania oskarżenia publicznego w sądzie. Iryna martwiła się, że oskarżony siostrzeniec sędziego Dmytro Rossoszanskyj podlegać będzie amnestii, ponieważ prokuratorzy nadal próbowali sabotować sprawę, nie dowodząc faktu popełnienia wypadku drogowego w stanie nietrzeźwości alkoholowej lub narkotykowej. Lecz 27 grudnia 2017 roku Sąd Apelacyjny obwodu kijowskiego potwierdził wyrok dla sprawcy wypadku i pozostawił go za kratami na 7 lat. Iryna dopięła swego w kwestii ukarania zabójcy za śmierć swojej siostry. A 1 stycznia w jednej z rzek w obwodzie kijowskim znaleziono ciało Nozdrowskiej, która zaginęła 29 grudnia. Irynie Nozdrowskiej nieustannie grożono, zgłaszała to policji, jednak tam lekceważyli jej wnioski. Krewni i przyjaciele Rossoszanskyja wielokrotnie grozili rozprawą Irynie i jej rodzinie — istnieją zarejestrowane postępowania karne. A ona się nie bała, ponieważ o życie walczyła w sądach, dopominając się sprawiedliwości: dwa dni przed swoim zaginięciem — 27 grudnia — prawniczka występowała w Sądzie Apelacyjnym, aby nie zastosowano tam amnestii wobec zabójcy jej siostry. We wtorek, 2 stycznia, na akcję protestacyjną pod budynkiem policji obwodu kijowskiego w centrum Kijowa zebrało się kilkuset zatroskanych aktywistów, których oburzyło zuchwałe zabójstwo Iryny Nozdrowskiej. Domagali się od policji zapewnienia ochrony rodzinie zamordowanej obrończyni praw człowieka oraz przeprowadzenia obiektywnego śledztwa i ukarania wszystkich osób zamieszanych w zabójstwo obrończyni praw człowieka. Swoje żądania przedstawili bezpośrednio szefowi policji obwodu kijowskiego. Funkcjonariusze organów ścigania i protestujący zawarli ugodę i stworzyli grupę inicjatywną do kontroli przebiegu śledztwa. Bo jeśli społeczeństwo nie będzie ufać systemowi organów ścigania, to po kolejnym zabójstwie napięcie społeczne osiągnie punkt krytyczny. A tymczasem głośna sprawa wyszła na poziom międzynarodowy. W ambasadzie USA na Ukrainie są wstrząśnięci zabójstwem obrończyni praw człowieka Iryny Nozdrowskiej i mają nadzieję na ukaranie winnych. Wieczorem 8 stycznia pierwszy zastępca ministra spraw wewnętrznych Serhij Jarowyj poinformował o tym, że policja ustaliła i zatrzymała podejrzanego o zabójstwo prawniczki i obrończyni praw człowieka Iryny Nozdrowskiej, a później prokurator generalny Jurij Łucenko oświadczył, że zatrzymanemu ogłoszono podejrzenie, ale adwokaci i krewni Nozdrowskiej mają wątpliwości, czy zatrzymany jest jej prawdziwym zabójcą. Komentarz Mykoły Hołomszy w sprawie zabójstwa obrończyni praw człowieka Iryny Nozdrowskiej: — U śledczych, operatywników przyjęło się mówić: powiedz, jaki jest motyw, a powiem ci, kto jest zabójcą! Wydaje się, że należało zabezpieczyć wszystkie kontakty prawdopodobnych podejrzanych z procesu sądowego, zaraz po tym, jak zaginęła Iryna, śledząc powiązania, trasy ruchu w celu zbadania możliwego śledzenia ofiary itp., a teraz już starannie wykonać nałożenia tych wszystkich kontaktów i tras. Należy zaznaczyć, że organy ścigania zobowiązane były zareagować na groźby i zapewnić bezpieczeństwo Irynie jako uczestniczce procesu — ten epizod musi zostać zbadany. Dziwne, kiedy o zaginięciu Iryny, prawnika, działaczki społecznej, obrończyni praw człowieka, dowiedziało się społeczeństwo, wszystko nabrało wielkiego rozgłosu — nie było żadnej oficjalnej reakcji ze strony organów centralnych! Czyż nie jest określone w Konstytucji Ukrainy, że człowiek, jego życie uznaje się u nas za najwyższą wartość? Rozumiejąc, że u nas na wschodzie trwa agresja Federacji Rosyjskiej przeciwko naszemu krajowi, odnosi się wrażenie, że śmierć pojedynczego człowieka przechodzi już do rangi suchej statystyki. Chcę zwrócić uwagę: tak być nie powinno! I jeszcze jedno. Żadne organy ścigania na świecie nie mogą wiedzieć, co planuje człowiek, ale system musi być gotowy chronić każdego w państwie. Dlatego nieodpowiedzialni są ci funkcjonariusze organów ścigania, którzy rzucają frazę: „My wam niczego nie gwarantujemy!”. Stronę przygotował Heorhij Łukjanczuk
Машинний переклад
Teraz, kiedy na przykładzie Ukrainy cała Europa i cały świat zobaczyły, jak ważny jest temat bezpieczeństwa informacyjnego oraz przeciwdziałania manipulacjom i fejkom w przestrzeni telewizyjno-radiowej, nadawcy i rządy państw europejskich zintensyfikowały działania w dziedzinie przeciwdziałania negatywnym zjawiskom. O tym właśnie była rozmowa z szefem Wydziału Kontroli i Analizy Nadawania Radiowego i Telewizyjnego Narodowej Rady Ukrainy ds. Radiofonii i Telewizji Romanem Kifliukiem.
— Jakie najważniejsze wnioski przywiózł Pan z Wilna, gdzie zebrali się przedstawiciele mediów publicznych z Europy, by omówić przeciwdziałanie rosyjskiej propagandzie i fałszywym wiadomościom? — Spotkanie, które odbyło się w Wilnie w połowie grudnia, nosiło nazwę „Rola publicznych nadawców i regulatorów mediów w odniesieniu do fałszywych wiadomości i dezinformacji”. Słowacka organizacja ME-MO98 prowadziła monitoring w 10 krajach Europy, a w Wilnie przedstawiła wyniki. Uczestnikami byli eksperci medialni z różnych krajów, a mnie zaproszono jako przedstawiciela krajowego regulatora, ponieważ monitoring przeprowadzono również na Ukrainie. Oceniano liczbę fałszywych, niepotwierdzonych lub zniekształconych informacji w antenie nadawcy oraz liczbę i jakość audycji, które pomagają ludziom ustalić, czy dany przekaz wiadomości można uznać za wiarygodny. Według wniosków MEMO98 w krajach Europy Wschodniej największe zaufanie do publicznych nadawców jest w Czechach, krajach bałtyckich i na Słowacji, najwięcej problemów zaś — w Polsce, na Węgrzech i na Białorusi. Miło, że Ukraińska Telewizja Publiczna została wskazana jako nadawca, w którego programach nie ma fałszywych wiadomości. Ale nie ma także audycji, które pomagałyby widzom orientować się w przestrzeni informacyjnej i rozróżniać, gdzie jest prawda, a gdzie manipulacja. I nad tym trzeba pracować. Nasza organizacja, Krajowa Rada do spraw Telewizji i Radiofonii, jest dumna z tego, że przyczyniła się do powstania ukraińskiego publicznego nadawania. Idea utworzenia takiego nadawcy istniała bowiem już od 1997 roku, pierwszy projekt ustawy w tej sprawie zarejestrowano 20 lat temu. A dopiero trzy lata temu udało się przekształcić ten pomysł w rzeczywistość. Oczywiście w tworzeniu Rady Nadzorczej Telewizji Publicznej uczestniczyły partie reprezentowane w Parlamencie oraz organizacje społeczne, a Krajowa Rada wystąpiła jako organizator i zapewniła miejsce do przeprowadzenia wyborów do Rady Nadzorczej. — Czy uważa Pan, że Telewizja Publiczna może przeciwstawić się fałszywym informacjom w ukraińskim eterze? — Została stworzona właśnie po to, by Ukraińcy mogli otrzymywać niezaangażowane informacje. A także po to, by tworzyć programy edukacyjne, kulturalne, by prowadzić publiczny dialog. Publicznemu nadawcy zarzuca się, że na razie ma niską oglądalność. Ale nie sądzę, by ten kanał powinien w ogóle o tym myśleć, a nie o jakości swojej oferty. Oglądalność to narzędzie komercyjne, wymyślone do oceny atrakcyjności dla reklamodawców, a rola Telewizji Publicznej jest inna. Lepiej byłoby, gdyby w ogóle nie było tam reklam. Tym bardziej że system śledzenia liczby widzów jest niedoskonały — ponieważ na przykład nie monitoruje się tych, którzy oglądają kanał przez internet, a rzeczywistość jest taka, że coraz więcej widzów, zwłaszcza młodych, ogląda programy nie na telewizorze, lecz na komputerach i telefonach. Trzeba jednak ostatecznie zdecydować, jak w przyszłości będziemy finansować tego nadawcę. Bo jedni uważają, że środki powinny pochodzić z budżetu państwa, który zasilają wszyscy obywatele. Inni — i ja skłaniam się ku ich poglądowi — uważają, że powinna to być pewna niewielka wpłata od telewidzów. Uważam, że tylko w taki sposób społeczeństwo może liczyć na naprawdę niezależnego nadawcę. Bo finansowanie z budżetu zachowuje możliwość zwiększania lub zmniejszania środków w zależności od „uległości” Telewizji Publicznej. Na świecie istnieją różne warianty finansowania publicznego nadawcy i wszystkie mają swoje zalety i wady. Uważam, że najlepszym wariantem dla Ukrainy jest pobieranie środków na Telewizję Publiczną jako podatku. Takiego, jak obecnie istnieje podatek wojskowy. Ale ustawodawcy muszą się na to zdecydować i uchwalić odpowiednią ustawę. — Jak ocenia Pan gotowość Ukrainy do przeciwstawienia się nieprawdziwym informacjom? W jaki sposób w Krajowej Radzie działa system śledzenia fałszywych wiadomości i wrogiej propagandy? — Nasz departament w Krajowej Radzie zajmuje się właśnie monitoringiem przestrzeni informacyjnej kraju. Od początku agresji na Krymie i wschodzie przeanalizowaliśmy zawartość zagranicznych kanałów telewizyjnych, pochodzących z Federacji Rosyjskiej. W Wykazie zagranicznych programów, które spełniają wymogi Europejskiej konwencji o telewizji ponadgranicznej, było ich około 90. Według wniosków naszych monitoringów, które śledziły fałszywe i manipulacyjne audycje, część kanałów zalecono usunąć z sieci telewizji kablowej. Najwięcej takich programów na mocy decyzji Krajowej Rady wykreślono z Wykazu w 2016 roku — około 50. Choć w sieciach ich nie ma, mogą je oglądać ci, którzy mają „talerze” lub znajdują je w internecie. Ponadto RBNiO zastosowała sankcje wobec szeregu rosyjskich programów, zakazując ich rozpowszechniania na całym terytorium Ukrainy — takich kanałów jest 24. Te sankcje zapewniają organy ochrony prawa. Również w Krajowej Radzie przygotowano obszerny raport dotyczący zajętych częstotliwości i mienia kanałów telewizyjnych i radiowych na Krymie i we wschodnim regionie. Ogólnie monitorujemy przestrzeń telewizyjną i radiową kraju w 24 różnych kierunkach. We wszystkich tych kierunkach co roku składamy sprawozdania. Wyniki monitoringów, kontroli i zastosowanych sankcji wchodzą w skład rocznego raportu Krajowej Rady, który przekazuje się do zatwierdzenia Prezydentowi i Radzie Najwyższej Ukrainy. Ze wszystkimi sprawozdaniami Krajowej Rady za ostatnie 10 lat można zapoznać się na oficjalnej stronie internetowej. Nasza Rada jest w ogóle jednym z liderów pod względem przejrzystości se-
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
rząd instytucji państwowych, i dbamy o swoją reputację. Wszystkie posiedzenia Rady Narodowej, które odbywają się w każdy czwartek, są transmitowane online w sieci YouTube. Jeśli chodzi o stosowanie sankcji wobec krajowych kanałów, to u nas działa jasny system, przewidziany przez obowiązujące ustawodawstwo: za pierwsze naruszenie Rada Narodowa wydaje licencjobiorcy ostrzeżenie (i jest to bardzo poważny sygnał dla niego); za drugie — może zastosować karę pieniężną — od 5 do 25% kwoty opłaty licencyjnej — i mogą to być ogromne sumy; za trzecie — skierowanie do sądu wniosku o anulowanie licencji. Jesteśmy za wolnością słowa, ale nie za wolnością fake newsów. — Jak w Radzie Narodowej oceniają sytuację w przestrzeni radiowej i telewizyjnej po wprowadzeniu kwot językowych? Czy w jakimś regionie miały miejsce negatywne skutki dla nadawców? — Przed przyjęciem zmian do Ustawy dotyczącej kwot językowych w radiu było wiele sporów z przedstawicielami branży, aktywistami, ekspertami medialnymi, jednak po roku obowiązywania ustawy możemy stwierdzić, że czasami stacje radiowe nawet przesadzają z ukraińskim kontentem — dla pewności, bo za naruszenie kwot istnieje bezpośrednia sankcja — kara pieniężna. Nastąpiła całkowita zmiana kryteriów określania ukraińskiego kontentu: wcześniej mógł to być język, obywatelstwo wykonawcy lub tytuł — jak choćby u Filipa Kirkorowa, który posiada tytuł Ludowego Artysty Ukrainy. Teraz pozostało jedyne kryterium — język utworu i język prowadzenia audycji. Należy zaznaczyć, że kwoty językowe istnieją w wielu krajach Europy i tylko sprzyja to rozwojowi krajowej muzyki. Dla kanałów telewizyjnych również przyjęto zmiany do ustawy dotyczące wypełniania kwot językowych, w szczególności od października 2017 roku muszą zapewniać obowiązkowy udział ukraińskojęzycznego kontentu w ogólnokrajowych kanałach telewizyjnych w łącznym wymiarze 75%. Audycje, filmy i wiadomości, wykonane w języku ukraińskim, muszą stanowić nie mniej niż 75% całkowitego czasu trwania audycji i filmów w każdym z przedziałów czasowych między 7:00 a 18:00, a także między 18:00 a 22:00. Firmy radiowo-telewizyjne nadawania lokalnego powinny transmitować nie mniej niż 60% czasu antenowego w języku ukraińskim. Za niewypełnienie wymogów firma radiowo-telewizyjna płaci karę w wysokości 5% od łącznej kwoty opłaty licencyjnej. — Czego oczekujecie od Rady Najwyższej Ukrainy w 2018 roku? Jakie zmiany w ustawodawstwie byłyby najbardziej pożyteczne? — Od Rady Najwyższej oczekujemy najważniejszego dla nas dokumentu: nowej Ustawy „O usługach audiowizualnych”. Bo w 2014 roku wojna pokazała, jak nasze ustawodawstwo dotyczące nadawania radiowego i telewizyjnego jest archaiczne. Kilka tygodni temu projekt ustawy został zarejestrowany w Radzie Najwyższej, dotyczy on całej przestrzeni radiowo-telewizyjnej kraju, w tym licencjonowania, kontroli i monitoringu. — Jak społeczeństwo obywatelskie może współpracować z Radą Narodową? Czy możliwa jest korzyść z takiej współpracy? — Korzyść jest bezwarunkowa. Nam nowa ustawa jest potrzebna tylko dlatego, że samoregulacja nie działa. Próbowaliśmy współpracować z firmami radiowo-telewizyjnymi w zakresie dobrowolnego ograniczenia w jakichś kierunkach, stworzyć swoisty „Kodeks etyki nadawania”, ale na razie są wyniki tylko w dwóch kierunkach: o relacjonowaniu przemocy seksualnej wobec dzieci i o relacjonowaniu tematów samobójstw dzieci. Wydawałoby się, że to takie zrozumiałe: odpowiedzialność za informację, która może zaszkodzić społeczeństwu, a tym bardziej dzieciom, ale nie wszyscy nadawcy są gotowi na ograniczenia, jeśli mogą na tym zarobić pieniądze. Osobny temat to relacjonowanie agresji wojskowej przeciwko Ukrainie, wydarzenia na Krymie i w Donbasie, gdzie świadomość obywatelska musi być na pierwszym miejscu. Ale wszystko stopniowo zmienia się w dobrym kierunku, a w dziennikarstwie szczególnie. Dobrze, że teraz działa ustawa, która ujawnia właściciela końcowego firm radiowo-telewizyjnych i ludzie mogą rozumieć, dlaczego stanowisko kanału jest właśnie takie i jak wpływa na nie właściciel. Jeszcze jeden kierunek współpracy ze społeczeństwem to informacje od organizacji społecznych i poszczególnych telewidzów o naruszeniach. Oczywiście musimy sprawdzać takie informacje, ale znanych jest już niemało przypadków, kiedy to właśnie społeczeństwo wskazywało na naruszenia ze strony nadawców radiowych i telewizyjnych. Mamy wspólny cel — bezpieczeństwo przestrzeni radiowo-telewizyjnej kraju, w którym żyjemy. Rozmawiała Olha ŻMUDOWSKA Od redakcji — do naszych czytelników: każdy ma swoją linię frontu. Na wschodzie kraju chłopcy ryzykują życiem, broniąc Ukrainy, my zaś musimy stanąć w obronie języka ukraińskiego, świadomości narodowej, tożsamości na terytoriach, które nasi żołnierze zasłonili własnymi piersiami. I dezercja jest niedopuszczalna. Dlatego proponujemy każdemu wnieść swoją cząstkę w oczyszczenie przestrzeni informacyjnej Ukrainy. Przesyłajcie nam poświadczone przez Was dane o faktach naruszenia ustawodawstwa Ukrainy dotyczącego nadawania, które zauważacie w przestrzeni radiowo-telewizyjnej w tych regionach, gdzie mieszkacie. Razem usystematyzujemy taką informację i przekażemy specjalistom Rady Narodowej ds. nadawania radiowego i telewizyjnego. Warunek — teksty muszą mieć nie więcej niż stronę. Serhij CUSZKO Jak mawiali klasycy, „rewolucja, o której nieuchronności..... dokonała się!”
Zatem, o co walczyliśmy, to otrzymaliśmy bez wiz. Przy czym nabraliśmy takiej prędkości, że zamiast w styczniu, wlecieliśmy w marzec, a nawet kwiecień. Niepotrzebne płaszcze wiszą skazane na zapomnienie w szafach, ptaki do karmników nie przylatują — dozbierują na polach nasiona słonecznika. Pozostaje pospiesznie wysiewać rozsadę pomidorów i papryki oraz przygotowywać się do szturmu na pociągi podmiejskie — na działki. Z feriami szkolnymi kompletne fiasko. Mało tego, że nie ma gdzie jeździć na sankach czy nartach przyszłym budowniczym rozwiniętego kapitalizmu, trzeba pilnie — do zakończenia roku szkolnego — zdecydować: douczać ich w języku państwowym czy pospiesznie przechodzić na angielski lub chiński — w zależności od orientacji w czasie i przestrzeni. Wszystko jedno — odlecą w ciepłe kraje, a my będziemy dalej ciągnąć termin dożywotniego więzienia: kto w modnych autach na zapchanych dalej niż dokąd sięga wzrok ulicach, a kto, jak w jasnej przeszłości, w kolejkach po chleb socjalny. I co tu powiedzieć? Radio Publiczne wszystkie zdania zaczyna od słowa „Naprawdę”, a naród na ulicy kończy je słowem „Cholera!”. Władza już zupełnie się zaplątała w raportach — takie fantasy wydaje, że aż jej samej w głowie się kręci. Oto w wywiadzie na kilka minut przed Nowym Rokiem Andrij Danylko, na propozycję wyobrażenia sobie, że jest prezydentem Ukrainy i powiedzenia czegoś narodowi, długo myślał i tragicznie westchnął: „Wszystko będzie dobrze!”. I co? Zaraz po tym póki co urzędujący Prezydent na zakończenie swojego orędzia do Ukraińców słowo w słowo powtórzył: „Wszystko będzie dobrze!”. Więc, szanowni emeryci w chlebowych kolejkach, drodzy konsumenci gazu i nośników ciepła, powodowie i pozwani w sądach, romantycy-wydawcy książek i sto razy oszukani wiejscy udziałowcy, słyszeliście? — Wszystko będzie dobrze w 2018 roku i w dalszej przyszłości. Jednak tylko wtedy, gdy nie będziemy próbowali po okruszynie wyrywać JEDEN DRUGIEMU — oszukani u oszukanych — a, łącząc tysiące głosów w jeden, krzykniemy: „Mamy dość!”. Ale zapytamy nie tylko tych, którzy są na górze czy w oligarchicznych biurach. Zapytamy samych siebie: jak chcemy żyć? Kombinując, dawać łapówki — i wymagać karania korupcjonistów? Brać te same datki za głosowanie — i chcieć uczciwej władzy? Zaglądać przez płot na zamożne życie w sytej Europie — i grabić swoją ziemię? Nie uświadomiwszy do końca strasznej treści hasła: „Wszystko będzie Donbas!”, jak naiwne motyle, lecieć na zgubny ogień „ruskiego miru”? Wszystko zmieni się na lepsze, gdy bardziej świadomi, uczciwsi sami ze sobą i z innymi staniemy się my. Wszystko ułoży się w gospodarce i polityce, gdy będą je prowadzić sumienni obywatele swojego państwa. Lato stanie się latem, a zima zimą, gdy na Ziemi będą rządzić nie maruderzy, a gospodarze, którzy dbają i o dzień dzisiejszy, i o jutrzejszy. I wtedy w noc sylwestrową będziemy wdychać czyste mroźne powietrze i łapać dłonią oślepiająco biały kryształ śniegu... Posiedzenie Narodowej Rady ds. Radia i Telewizji. Roman Kifluk — drugi od lewej
Машинний переклад
Wasyl OWSIIENKO, więzień polityczny, laureat nagrody im. W. Stusa. 14 stycznia obchodzimy świątecznych Wasyli. Wspominamy Stusa, który zginął w obozie koncentracyjnym w wieku 47 lat; Symonenkę, którego pobili milicjanci i zmarł jako 28-latek; Czumaka, rozstrzelanego przez bolszewików w wieku 18 lat, Ellana-Błakytnego, który zmarł w wieku 31 lat… Właśnie w te świąteczne dni należy przypomnieć, że 46 lat temu, 12 stycznia 1972 roku, na Ukrainie podniosła się nowa fala aresztowań ukraińskiej inteligencji. Za kratami znaleźli się wtedy liderzy pokolenia lat sześćdziesiątych: Iwan Switłyczny, Jewhen Swerstiuk, Wiaczesław Czornowił; tego samego dnia aresztowano Wasyla Stusa, Zynowija Antoniuka, Danyła Szumuka, Iwana Kowalenkę, Mykołę Płachotniuka, Leonida Pluszcza, Olesia Serhijenka, później Iwana Dziubę, Nadię Switłyczną, Semena Hłuzmana, Wasyla Lisowego, Jewhena Proniuka, Wałerija Marczenkę — w Kijowie, Wasyla Owsiejenkę na Perejasławszczyźnie; w Galicji Iwana Hela, Irynę i Ihora Kałynciów, Mychajła Osadczego, Stefanię Szabaturę, Zoriana Popadiuka, ojca Wasyla Romaniuka, Bohdana Rebryka, Oksanę Popowycz, Irynę Senyk, Wasyla Doliszniego, grupę Wołodymyra Marmusa w Czortkowie; w Charkowie Anatolija Zdorowego, Ihora Krawciwa; w Humaniu Kuźmę Matwijiuka, Bohdana Czornomaza; w Czerkasach Wasyla Zacharczenkę… Jeszcze pod koniec 1971 roku w Odessie aresztowano Ołeksę Prytykę, Ninę Strokatą, Ołeksę Riznyka... Lista sięgnęła setki osób. Za tym stały setki rewizji, setki ludzi było sterroryzowanych przesłuchaniami. To nie byli konspiratorzy. Ludzie działali w oparciu o relacje międzyludzkie. Lecz kiedy zbiera się razem tak wielu mądrych, utalentowanych, sławnych ludzi — to coś z tego musiało wyniknąć, powiedział kiedyś Jewhen Swerstiuk. Po dziesięcioleciach satanistycznej selekcji — fizycznego i moralnego wyniszczenia wszystkiego, co najlepsze w ukraińskim narodzie — pojawienie się pokolenia lat sześćdziesiątych wydaje się niemal cudem. Już faktycznie istniała infrastruktura wytwarzania i rozpowszechniania literatury nieocenzurowanej — samizdatu, zwłaszcza wraz z pojawieniem się w 1970 roku maszynopisowego czasopisma „Ukraiński Wisnyk” (redagował je Wiaczesław Czornowił). W samizdacie wprost nie stawiano pytania o zmianę ustroju. Ale działając w granicach obowiązującego systemu, szistdesiatnyky (pokolenie lat sześćdziesiątych) przywracali sumę społeczno-psychologicznych cech inteligencji: naturalny szacunek do samego siebie, indywidualizm, orientację na wartości ogólnoludzkie, nieakceptowanie niesprawiedliwości, szacunek do norm etycznych, do prawa i praworządności. W tym środowisku panowała wysoka kulturalna i moralna atmosfera, wrażliwość na nowe idee. Przeciwstawiało się ono zarówno oficjalnej totalitarnej ideologii, jak i prymitywizmowi. Łączyło ludzi różnych poglądów i narodowości, którzy jednak nigdy nie ogłaszali się nawzajem wrogami, ponieważ w tamtym czasie wszystkim jednakowo potrzebna była wolność, a niepodległość państwowa Ukrainy jawiła się jako prawdopodobny gwarant takiej wolności. Epoka starannie kultywowanej bezimiennej masy i totalnego strachu powoli ustępowała — odradzała się Osobowość. „Czy wiesz, że jesteś człowiekiem?” — zapytał Wasyl Symonenko jeszcze na początku lat 60. Kulturalne żądania Osobowości nieuchronnie przeradzały się w ruch polityczny, antyimperialny, ponieważ kolonialne położenie było główną przyczyną niszczenia ukraińskiej odrębności kulturowej. Poezja W. Symonenki była być może pierwszym wyraźnym świadectwem tego dorastania do żądań politycznych: „Naród mój jest. Naród mój zawsze będzie. Nikt nie przekreśli mój naród. Zginą wszyscy renegaci i przybłędy I hordy zdobywców-włóczęgów”. Był to moralny, etyczny opór błyskotliwej kohorty nieprzeciętnych osobowości, które już były zdolne rozwinąć wielki narodowo-wyzwoleńczy ruch. Rozumiała to i kolonialna władza — z tego punktu widzenia cios w pokolenie lat sześćdziesiątych zadała bardzo w porę. Ukraiński samizdat przekraczał granice. Brzmiał w radiu „Swoboda”, ukazywał się w innych językach. Rozchwiewał rosyjskie imperium, które już nie wytrzymywało ideologicznej, ekonomicznej i militarnej konkurencji z demokratycznym Zachodem i musiało wciągać się w proces „odprężenia”. Dlatego KC KPZR 28 czerwca 1971 roku przyjął tajną uchwałę „O środkach przeciwdziałania nielegalnemu rozpowszechnianiu antyradzieckich i innych politycznie szkodliwych materiałów”, a Biuro Polityczne KC KPZR 30 grudnia postanowiło rozpocząć ogólnozwiązkową kampanię przeciwko samizdatowi w celu zniszczenia infrastruktury jego wytwarzania i rozpowszechniania. Dla ukraińskiego ruchu rozegrano osobny, „szpiegowski detektyw”. 4 stycznia 1972 roku na granicy w Czopie zatrzymano obywatela Belgii, turystę Jarosława Dobosza, członka „Związku Ukraińskiej Młodzieży”. On po należytym „przesłuchaniu” zeznał, że spotykał się we Lwowie i Kijowie oraz „wymienił informacje” z kilkoma przedstawicielami pokolenia lat sześćdziesiątych. Prymitywna awantura ze „szpiegowskimi” namiętnościami zakończyła się konferencją prasową Dobosza 2 czerwca, po czym wydalono go poza granice ZSRR. W Belgii na pierwszej же konferencji prasowej dla zachodnich dziennikarzy Dobosz oświadczył, że zeznania w Kijowie złożył pod przymusem i wycofał się z nich. Jednak „sprawa Dobosza” spełniła swoją rolę, gdyż dała początek „generalnemu pogromowi” lat 1972—73. Nikomu z aresztowanych nie inkryminowano „zdrady ojczyzny”, tylko „antyradziecką agitację i propagandę” (art. 62 KK USRR). Ale prawie wszyscy czołowi działacze pokolenia lat sześćdziesiątych otrzymali maksymalny wyrok — 7 lat więzienia w obozach o zaostrzonym rygorze oraz 5 lat zesłania — i zostali przetransportowani poza granice Ojczyzny — do Mordowii i obwodu permskiego w Rosji, potem na zesłanie na Syberię lub do Kazachstanu. Najbardziej upartych, którzy nie składali zeznań, wtrącono do szpitali psychiatrycznych. Atmosfera społeczna po aresztowaniach w 1972 roku była przygnębiająca. Pojedyncze próby protestowania przeciwko aresztowaniom tłumiono najsurowiej. Oświadczenie błyskotliwego tłumacza literatury obcej Mykoły Łukasza, że jest gotów siedzieć zamiast Iwana Dziuby, obróciło się przeciwko niemu faktycznym aresztem domowym i zakazem publikacji. 5 lipca 1972 roku filozof Wasyl Lisowy zaniósł do KC KPU swój „List otwarty do członków KC KPZR i KC KP Ukrainy”, który kończył się tak: „Zważywszy na warunki, w jakich składa się ten list, trudno mi wierzyć w konstruktywną reakcję na niego. Choć nie występuję ani w roli odpowiedzialnego, ani w roli świadka, ani w roli w jakikolwiek sposób powiązanego z tą sprawą, która obecnie nazywana jest „sprawą Dobosza”, po złożeniu tego listu bez wątpienia znajdę się w liczbie „wrogów”. Chyba to i słuszne, bo Dobosz został zwolniony, a „sprawa Dobosza” — to już po prostu sprawa zwrócona przeciwko żywemu ukraińskiemu narodowi i żywej ukraińskiej kulturze. Taka „sprawa” rzeczywiście jednoczy wszystkich aresztowanych. Ale uważam się również za powiązanego z taką sprawą — oto dlaczego proszę mnie także aresztować i sądzić”. Jego „prośbę” spełniono następnego dnia… Wszystkich, którzy nie składali zeznań przeciwko aresztowanym i okazywali najmniejsze oznaki współczucia dla nich, zwalniano z pracy, wyrzucano z kolejek po mieszkania, ich samych lub ich dzieci nie dopuszczano do wyższego wykształcenia lub usuwano z instytutów, zamykano im wszelkie możliwości awansu zawodowego i twórczego publikowania (druk, wystawy itp.). Jako odrodzenie
lat 20. słusznie nazywa się rozstrzelanym, tak odrodzenie lat 60. — zduszonym. Kto chciał przeżyć — musiał upokarzająco kajać się (Zinowija Franko, Mykoła Chołodnyj, Łeonid Sełeznenko, Wasyl Zacharczenko), inni — obłudnie pisali paszkwile na swoich niedawnych przyjaciół lub zagranicznych „ukraińskich burżuazyjnych nacjonalistów — najemników zagranicznych wywiadów”, wyciskali z siebie fałszywe ody na cześć oprawców swojej ojczyzny (Iwan Dracz, Dmytro Pawłyczko), niektórzy nie wytrzymywali dusznej atmosfery i popadali w alkoholizm (Mychajło Czchan), odbierali sobie życie (Hryhir Tiutiunnyk), najbardziej wytrwali — na długo odchodzili w „wewnętrzną emigrację” (Lina Kostenko, Mychajłyna Kociubynśka, Wałerij Szewczuk) lub rzeczywiście emigrowali do Rosji (Łeś Taniuk, Pawło Mowczan). Fizycznie rozgromiwszy szistdesiatnykiw (pokolenie lat 60.), Moskwa rozwinęła bezprecedensową ekspansję na Ukrainę, dążąc do całkowitej likwidacji jej językowej, kulturowej i historycznej tożsamości narodowej. Robiono to poprzez niszczenie ukraińskojęzycznego systemu edukacji, gazet i czasopism, czystki polityczne. W rezultacie ogromne masy ukraińskiej ludności w swojej narodowej i ludzkiej samoświadomości spadły poniżej zera: zaczęły wstydzić się i wypierać swojego ukraiństwa. Jeszcze jedno takie pokolenie — i nie byłoby komu ratować Ukrainy i nie byłoby dla kogo... Ogólnie rzecz biorąc, pokolenie lat 60. nie przyniosło wstydu swojemu kozackiemu rodowodowi. Przypadki upadku moralnego i kajania się, aby kupić wolność, mimo szalonego nacisku, były bardzo rzadkie. Tutaj należy oddać sprawiedliwość KGB: dobierało ono do obozów — na tę nowożytną Sicz Zaporoską — wysokiej jakości kadry. Szistdesiatnyky kontynuowali swoją walkę także w niewoli, pisząc tam samizdat, walcząc o status więźnia politycznego, broniąc swojego honoru, — a zatem i godności całego narodu. W szczególności z inicjatywy „zekowskiego generała” Wiaczesława Czornowoła, począwszy od 1975 roku, obchodzili 12 stycznia — Dzień Ukraińskiego Więźnia Politycznego — strajkami głodowymi i protestami. Wspierało ich starsze pokolenie — powstańcy, którzy uczciwie odsiedzieli 25-letnie i dłuższe wyroki i mieli w obozach autorytet najbardziej wytrwałych bojowników. Szistdesiatnyky zasłużyli na moralne wsparcie demokratycznego świata. Dzięki nim świat dowiedział się o Ukrainie, która walczy, — i zaczął jej pomagać. Świat szanuje kraje, które rozbłysły duchowymi przejawami. Niepodległość nie spadła nam z Nieba. To szistdesiatnyky, a 5 lat po ich aresztowaniu Ukraińska Grupa Helsińska, postawili kwestię ukraińską w kontekście konfrontacji totalitarnego ZSRR i demokratycznego Zachodu — i razem z nim pokonali Imperium Zła, zdobyli wolność i niepodległość. Jeszcze w 1981 roku znany badacz myśli politycznej Iwan Łysiak-Rudnyćkyj zauważył: „...potwierdzone faktami znaczenie ukraińskich dysydentów nie budzi wątpliwości. Ofiarność tych dzielnych mężczyzn i kobiet świadczy o niezłomnym duchu narodu ukraińskiego. Ich walka o prawa ludzkie i narodowe jest zgodna z tendencją światowego ogólnoludzkiego postępu w duchu wolności. Ukraińscy dysydenci wierzą, że prawda wolności zwycięży. Tym, którym poszczęściło się żyć w wolnych krajach, nie przystoi wierzyć mniej”. Te słowa okazały się prorocze. Młodzi ludzie ostatnich dziesięcioleci skorzystali ze zdobytej przez poprzedników wolności, przyjęli od szistdesiatnykiw i obrońców praw człowieka lat 60.—80. sztafetę wyprostowanej postawy, wypełniają oni Ukrainę ukraińską treścią. Jeszcze przypomnę młodym ludziom, że wieczorem 11 stycznia 1981 roku członkowie nielegalnego Kijowskiego Klubu Demokratycznego Serhij Naboka, Łarysa Łochwyćka, Inna Czerniawśka, Łeonid Milawśkyj oraz Natałka Parchomenko, którzy mieli wtedy nieco ponad 20 lat, rozkleili w Kijowie kilka egzemplarzy ulotki: „Rodacy! 12 stycznia — Dzień ukraińskich więźniów politycznych. Wesprzyjmy ich!”. Ich wszystkich zatrzymano w pobliżu stacji metra „Bolszewik”, czworo pierwszych uwięziono na trzy lata. Teraz za ukraiństwo „nikt nie poprowadzi cię w kajdanach” (T. Szewczenko). Ale wyjdę na ulicę — i nie słyszę, nie widzę Ukraińców. Czuję się, że jestem w Kijowie — mniejszością narodową. I tak będzie, dopóki Ty nie zaczniesz zachowywać się jak Ukrainiec. Groby Wasyla Stusa, Jurija Łytwyna i Ołeksy Tychoho na Cmentarzu Bajkowym. Zdjęcie Heorhija Łukianczuka
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
Mało znanym jest dla nas ks. Wasyl Podolynski, który w 1848 r. opublikował słynne „Słowo przestrogi”, które stało się prawdziwym manifestem o Niepodległej Ukrainie i śmiertelnie przestraszyło ówczesną polską władzę — aż do tego stopnia, że zostało całkowicie skonfiskowane, a autor doświadczył prześladowań. Przy tej okazji wspomnijmy, że słynne dzieło Mykoły Michnowskiego „Samostijna Ukraina”, które gruntownie opracowało polityczną i filozoficzno-prawną platformę dla Niepodległej Ukrainy, ukazało się w Połtawie w 1900 roku. Sądzimy, że nie bez wpływu idei W. Podolynskiego, co znowuż potwierdza jedność duchowej przestrzeni wszystkich ziem Ukrainy, w tamtym czasie rozgraniczonych kilkoma imperiami. Dowiemy się my również o tym, że kapłański ród Szaszkiewiczów śledzi się na głębokość 300 lat, że został mu nadany szlachecki przywilej, posiadał on odpowiedni herb, pisany „na pergaminie” i używał przed nazwiskiem arystokratycznego przedrostka „de”… Prawdziwa skarbnica dla dociekliwych — same „Czytanki” Markiana Szaszkiewicza, każdą opowieść z których można, nie adaptując, używać do nauki i współczesnym dzieciom. Należy odnotować ciekawe podejście pisarza, który każde zjawisko opisuje jakby „z góry”, bez poszczególnych detali, a ogólnie buduje bardzo szczegółowy materialny i duchowy świat „dobrego człowieka”. Dla wychowawców i pedagogów — jest to niewyczerpana skarbnica wiedzy i umiejętności metodycznych. Byłaby tylko chęć to wszystko przyswoić i umiejętnie przekazać dzieciom. Osobno należy powiedzieć o opracowaniu korpusu, które zrealizowały Anna Zahorska, Olha Demianenko, Weronika Zajcewa. Wszystkie trzy tomy, wytwornie sformowane w jednym stylu, mają osobne wygodne etui, w którym mogą przechowywać się jako osobna biblioteczka Szaszkiewicza, a także być wspaniałym estetycznym prezentem dla prawdziwych miłośników ojczystego słowa. W każdym tomie wykorzystano dzieła znanego artysty, laureata nagrody im. Szewczenki Wasyla Kasijana — aż tak trafnie, że wydaje się, jakby on specjalnie sam pracował nad opracowaniem foliantów. Ważne, że swoje świętyńskie błogosławieństwo udzielił wydaniu ojca Markiana Szaszkiewicza Błogosławiony zwierzchnik UKGK Światosław, przytoczono tutaj i wystąpienia metropolity Andrzeja Szeptyckiego, który brał aktywny udział w obchodach 100-letniego jubileuszu tego wybitnego pisarza-oświeceniowca, wygłosił swoje pasterskie słowo i nad jego grobem na Cmentarzu Łyczakowskim, dokąd zostały przeniesione doczesne szczątki z inicjatywy lwowskiej „Proświty”. Ogólnie należy odnotować, że korpus foliantów o Szaszkiewiczu — to owoc zbiorowej pracy. Wydanie zrealizowane pod egidą Ogólnoukraińskiej organizacji praw człowieka „Memoriał” im. Wasyla Stusa (Przewodniczący Stepan Kubiw), Wydawnictwa „Ukraińska myt” (prezydent Ołeksandr Swiatocki) oraz Wydawnictwa „In Jure” (dyrektor Mykoła Stefanczuk), fotografie udostępnione, oprócz tego, przez Narodową fototekę „Ukraińska myt” (dyrektor Jurij Bałaniuk). Co bardzo ważne dla takich wydań — językowa stylistyczna i ortograficzna staranność, za co można wyróżnić wydawców, którzy nie dopuścili błędów, które rzucałyby się w oczy. No i, oczywiście, przyjemnie akcentować na czytelności tych książek, bo wydawcy nie poskąpili na czcionki, które czynią czytanie nie tylko ważnym, ale i przyjemnym. Książki wyszły w serii „Skarbnica ukraińskich relikwii” i, mamy nadzieję, jak i każdy skarb, zdobędą należytą ocenę w naszym społeczeństwie. Na zdjęciu: Jarema Hojan trzyma relikwię — szkolny dzwonek Markiana Szaszkiewicza.
Машинний переклад
Olha KOBEC. Jesienią 2017 roku wybitny ukraiński pisarz-pracoholik, znany eseista i badacz literatury Jarema Hojan ucieszył nas unikalnym dorobkiem — korpusem trzech książek poświęconych Budzicielowi ukraińskości w Galicji, sławnemu Markijanowi Szaszkewyczowi. Ci, którzy kochają się w ojczystym słowie, którzy potrafią ocenić twórczy wyczyn niestrudzonego badacza J. Hojana, bez wątpienia z wielką radością nabędą do swoich domowych kolekcji ten tryptyk, który swoim pojawieniem się wyraźnie uwidacznia mentalną i duchową jedność wszystkich ukraińskich ziem. A praca ta w czasie, gdy jest niemało nieżyczliwych nie tylko na naszych wschodnich granicach, gdzie trwa prawdziwa „gorąca” wojna, ale i na zachodnich, gdzie niektórzy do dziś ostrzą oko na „wspólne” ziemie Galicji, jest niezwykle aktualna. Tutaj każda strona dla tego, kto ma tylko prymitywne wiadomości o Szaszkewyczu z przestarzałego radzieckiego podręcznika lub nowszej wyliczanki, jest prawdziwym odkryciem. Jarema Hojan, rozpoczynając swój esej, podkreśla: czy dobrze pamiętamy, że Taras Szewczenko i Markijan Szaszkewycz są praktycznie rówieśnikami? Markijan jest tylko o trzy lata starszy od Tarasa, a przeżył tylko do 1843 roku, zamęczony nędzą i ciężką chorobą. Mógłby zrobić o wiele więcej, ale i tego, co zrobił, wystarczyło Ukraińcom do uświadomienia na dwa stulecia, tak jak i spadku Tarasa. Wszak w tym roku obchodzimy 180. rocznicę od czasu pojawienia się „Rusałki Dniestrowej”, stworzonej przez Ruską Trójcę, gdzie głównym inspiratorem i przewodnikiem był Markijan Szaszkewycz — Apostoł Ducha, jak nazywa go Jarema Petrowycz. Autor proponuje nam zestawić kilka dat z historii ukraińskiego piśmiennictwa: 1837 rok, kiedy pojawiła się ta pierwsza na zachodnioukraińskich terenach ukraińskojęzyczna książka, wydrukowana ukraińskim alfabetem; 1838 rok, kiedy 22 kwietnia wykupiono z poddaństwa Tarasa Szewczenkę, który dwa lata później wyda swój „Kobziarz”; oraz 1887 rok, kiedy młody geniusz Iwan Franko objawił światu swój pierwszy tomik poetycki „Z wierzchołków i nizin”. Jest coś sakramentalnie mistycznego w tych datach, które utrwaliły nieustanny postęp ukraińskiego rozwoju piśmienniczego, ukraińskiej świadomości zarówno na wschodnich, jak i zachodnich ziemiach Ukrainy, których siłami napędowymi były te trzy porównywalne postacie. I jeśli o Tarasie Szewczence coś wiemy, coś wyobrażamy sobie o Iwanie France, to o Markijanie Szaszkewyczu mamy aż nadto skąpe dane. A Jarema Hojan podkreśla: to przecież on, Szaszkewycz, który nie zostawił nam nawet swojego portretu za życia, jako pierwszy przetłumaczył na język ukraiński, ile zdążył, Pismo Święte, jako pierwszy po ukraińsku podał ludziom „Słowo” o wyprawie Igora, a nawet wprowadził do języka nowe słowo „Czytanka”, które stało się powszechnie używane na wszystkich ukraińskich ziemiach. To on ostro wystąpił przeciwko próbom niektórych krótkowzrocznych dążeń wprowadzenia łacinki zamiast cyrylicy do praktyki ukraińskiej kultury książkowej w ostro polemicznym artykule „Azbuka czy abecadło”. (Czyż nie brzmi to aktualnie i w naszych czasach?!!) A dalej autor przedmiotowo rozważa zamieszczone w „Rusałce Dniestrowej” utwory, które odkrywają główny zamysł „Ruskiej Trójcy”: pokazać jedność całego ukraińskiego spadku, odtworzyć ducha walki o wolność, podkreślić bogactwo języka ukraińskiego, jego zdolność do odtworzenia najsubtelniejszych uczuć. I to Jaremie Hojanowi błyskotliwie się udaje. Zastosowawszy swój, tylko jemu właściwy styl, dowodzi, że wcale nie przypadkowo pierwszym utworem w tym zbiorze jest duma o sławnym korsuńskim pułkowniku czasów Chmielniczyzny Morozenku, a następnym uwieczniono karpackiego opryszka Ołeksę Dowbusza. „Opublikowanie dumy o Morozenku oraz ballady o Dowbuszu w sławnej »Rusałce Dniestrowej« było wyczynem Markijana Szaszkewycza i pobratymców z »Ruskiej Trójcy«, którzy zdołali obejść surową cenzurę monarchii i wypuścić w świat utwory o sławnych rycerzach Ukrainy — podsumowuje J. Hojan. — Legenda nasza — zaporoski strateg w bitwach o ukraińską ziemię i watażka opryszków, obrońców wyzyskiwanych. Zginęli w walce za Ukrainę, ale pozostali wiecznie żyć w pamięci narodu jako synowie jednego ukraińskiego narodu po obu stronach Dniepru, i sławnie, że ojciec-poeta Markijan Szaszkewycz połączył rycerzy — kozaka i opryszka — w ojczystym słowie”. Dalej badacz potwierdza tę myśl o jedności ukraińskiej przestrzeni duchowej „po obu stronach Dniepru” analizą kolejnych utworów zamieszczonych w zbiorze. Czy chodzi o „lelijalną piosenkę”, czyli powszechnie znaną kołysankę „Oj chodzi Sen koło okien”, czy o wiosenną pieśń poety „Kwiatek drobny prosił matkę”, Jarema Hojan przytacza czytelnikowi coraz to nowe i nowe poruszające fakty funkcjonowania tych utworów, o których mało kto by się domyślał, gdyby nie przeczytał jego badania. W szczególności o tym, jak delikatny Markijanowy „Kwiatek drobny”, który dokładnie wiedząc, że będą i burze, i wiatrołomy z mrozami, prosił matkę-wiosnę tylko o to, by godnie rozkwitnąć z pełną siłą mimo wszystkich przeszkód, potężnie odbił się w słynnych Frankowych „Kamieniarzach” wieszczymi stalowymi wersami: I każdy z nas to wiedział, że sławy nam nie będzie, Ani pamięci u ludzi za ten krwawy trud. Że dopiero wtedy pójdą tą drogą ludzie, Jak nasze kości tutaj pod nią zgniją. A że Iwan Franko wysoko cenił tę Markijanową wiosenną pieśń, jak i całą jego twórczość, świadczy fakt, że wziął ją w całości jako epigraf do drugiej części swojego programowego badania naukowego „Listy krytyczne o galicyjskiej inteligencji”. I nie tylko Iwan Franko. Jarema Hojan przytacza jeszcze jeden mało znany fakt: „Kwiatek drobny” był na tyle alegorycznie zrozumiany i odczytany przez naród, że uduchowiony muzyką kompozytora Wiktora Matiuka stał się jednym z wiodących utworów w repertuarze sławnej Sołomii Kruszelnickiej… Tryptyk składa się z oddzielnych tomów: Jaremy Hojana „Markijan Szaszkewycz. Apostoł Ducha. Portret” z przedmową prof. Mychajła Szałaty i swoistym epigrafem metropolity Andreja Szeptyckiego; drugiego tomu właściwie Markijana Szaszkewycza „Czytanka dla dzieciątek” z językiem zbliżonym do współczesnego; oraz trzeciego tomu „Czytanki dla dzieciątek” (tu jaty!) M. Szaszkewycza jako pierwszego pełnego wydania w niepodległej Ukrainie. Ogólnie ten unikalny korpus po raz pierwszy przedstawia Ukrainie i światu Markijana Szaszkewycza w pełni jego twórczości oraz badań o nim. W pierwszym tomie, między innymi, zamieszczono także badania, które zostały przeprowadzone przez Instytut-Rezerwat Markijana Szaszkewycza w Winnipeg i opublikowane w zbiorze z 2007 roku „Markijan Szaszkewycz na Zachodzie”. Szef tej placówki naukowej w diasporze, doktor filologii, profesor Jarosław Rozumny, znany również ze swoich rozpraw o Szaszkewyczu, był redaktorem tego zbioru. Zrobił niemało, kierując Instytutem-Rezerwatem Markijana Szaszkewycza, wielokrotnie był na Ukrainie i wraz z myślącymi podobnie doszedł do wniosku, że pora przekazać Ukrainie priorytet w badaniu życia i twórczości M. Szaszkewycza, ponieważ właśnie tutaj zachowały się i źródła, i muzea, i archiwa. Dlatego działalność tej instytucji została zakończona. Dzisiejszy czytelnik znajdzie niemało ciekawego w badaniach poszukiwaczy z diaspory. W szczególności o poprzednikach i współczesnych Markijana Szaszkewycza, z których całkiem
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
„Na południu siedzieli Słowianie, a w całej Wielkorusi Czudowie różnych plemion; następnie Kijów założył osadę w Nowogrodzie — przestrzeń stopniowo się zrusyfikowała, Białorusini wsunęli się klinem aż do Moskwy — zrusyfikowani zaczęli mówić nieco inaczej, a północ zachowała gwarę najbliższą południowej, swojej kolebce. W Szenkursku i Koli usłyszycie jeszcze więcej zachowanych kijowskich słów niż w Nowogrodzie, słów, których nie ma nigdzie, na całym dwutysiącwiorstowym pasie pośrednim… Zresztą, nie znalazłem ani jednego małoruskiego słowa, poza przyjezdnymi, od którego nie byłoby w wielkoruskim pochodnych, jeśli nawet nie ma samego słowa…”. O Dalu napisano mnóstwo wszystkiego, więc sądzę, że szczegółowe zatrzymywanie się na jego biografii nie ma żadnego sensu. Ja raczej, jako rodowita ługańszczanka, opowiem o czymś innym. Swojej małej ojczyzny Dal nie zapominał nigdy, nie bez powodu przecież podpisywał się „Kozak Ługański”, a utalentowane opowiadania tak właśnie nazwał — „Byliny i nebylice Kozaka Ługańskiego”. W Ługańsku ustawiono pomnik Wołodymyrowi Dalowi. Uważa się, że jest on pierwszy na świecie. Było to w 1981 roku, autorzy — Ilja Owczarenko i Wasyl Orłow. Pomnik znajduje się na ulicy imienia Dala, przed budynkiem przychodni fizjoterapeutycznej, miejscowo zwanej wodolecznicą (nawiasem mówiąc, bardzo ładny budynek, zabytek architektury początku XIX wieku). Niejeden raz, w drodze do siedziby Związku Pisarzy, zatrzymywałam się przed pomnikiem z napisem: „Władimir Dal (Kazak Ługanskij)”. A Ługańska organizacja obwodowa Związku Pisarzy Ukrainy mieściła się pod adresem: ul. Dala 12 i był to ten sam Dom Dala, rodzinne gniazdo znanego rodaka. I teraz wyraźnie widzę wewnętrzny układ domku: od wejścia po prawej stronie — mały gabinet kierownika, dobrej pamięci Mykyty Czerniawskiego, po lewej — większa sala na zebrania, w której między zebraniami pracował „etat” złożony aż z dwóch osób. Dalej korytarzem — pokój, w którym stał… bilard, tam miejscowi klasycy z nudów niejedną godzinę ćwiczyli się w precyzji pisarskich abrikoli, wkrętów i rotacji. A z bilardowej przez drzwi — maleńka komórka, gdzie jadali obiady, śpiewali, wyłącznie ukraińskie pieśni — przy kieliszku i bez — i po prostu rozmawiali przy okazji. W tej komórce Mykyta Antonowycz nie raz opowiadał nam, młodszym, o „zakazanych” Zerowie, Płużnyku, czytał jakoś i
Машинний переклад
Ołena BONDARENKO, pisarka, działaczka polityczna i społeczna. Od czasów szkoły radzieckiej o Władimirze Iwanowiczu Dalu wiemy, że jest on autorem „Słownika wyjaśniającego żywego języka wielkoruskiego”. I że trzymał A. Puszkina za rękę w jego ostatnich chwilach życia. I ogólnie – że Władimir Dal to wielki rosyjski pisarz. Jednak Dal, jak zresztą wielu innych „wielkich Rosjan”, ma, powiedzmy, bardzo pośredni związek z „duchowymi skrieppami”. Począwszy od pochodzenia. Matka Władimira, pół-Niemka, pół-Francuzka Maria-Julia Freitag, pochodziła ze starego hugenockiego rodu de Mailly (przypuszcza się, że rodzina opuściła Francję z powodu prześladowań hugenotów). Była osobą bardzo wykształconą, znała doskonale pięć języków, zajmowała się przekładami literackimi. Ojciec, Johan Christian Dal, Niemiec z duńskim obywatelstwem, oprócz tego, że znał się na medycynie i teologii, był nie lada poliglotą: biegle władał niemieckim, angielskim, francuskim, łaciną, greką, rosyjskim, starohebrajskim. W Jenie – znanym niemieckim mieście uniwersyteckim – otrzymał dyplom doktora medycyny. Pewnego razu Johana Dala zaprosił do ukraińskiego miasteczka Ługańsk (dokładniej, w tamtym czasie osady Ługański Zakład) jego dobry znajomy Karl Gascoyne, który budował tu odlewnię żeliwa. Przy budowie pracowali specjaliści niemal z całej Europy, więc bardzo potrzebni byli zarówno lekarze, jak i tłumacze, zdolni przekładać zarówno żywą mowę, jak i literaturę techniczną, instrukcje oraz komentarze do rysunków. Rok później, w 1799, Dal przyjął obywatelstwo Imperium Rosyjskiego, stając się Iwanem Matwiejewiczem. 22 listopada 1801 roku w Ługańsku, w przytulnym domku przy ulicy Angielskiej, małżeństwu Dalów urodziło się pierwsze dziecko – Władimir. Przyszły pisarz, etnograf i leksykograf, błyskotliwy lekarz wojskowy i autor pierwszego podręcznika zoologii. No i, oczywiście, „ojciec” Słownika wyjaśniającego. Nawiasem mówiąc, jego dokładna nazwa to „Słownik wyjaśniający narzecza wielkoruskiego języka ruskiego”, z czego wynika, że rosyjski specjalista Dal traktował nie jako język odrębny, samowystarczalny, a jako jedną z gwar języka ruskiego. Dal jest związany z Ukrainą mnóstwem nici – czasem niemal niewidzialnych, ale tak mocnych, że nie sposób ich zerwać. One tu i tam raz po raz prześwitywały na płótnie jego losu. Podczas wojny rosyjsko-tureckiej w 1828 r. doktor medycyny W. Dal pokazał się jako wyjątkowy śmiałek i utalentowany chirurg wojskowy. O tamtej swojej pracy pisał: „...Widziałem tysiąc, drugą rannych, którymi pokryło się pole... ciąłem, opatrywałem, wyjmowałem kule...”. Umiejętności dobrego i szybkiego zszywania ran Dal, według jego słów, zawdzięczał… swojej ukraińskiej niani Hannie, która nauczyła go w dzieciństwie wyszywać. 20 lat Władimir Dal mieszkał na terenach Ukrainy. Spływał łodziami Dnieprem i Dniestrem, kierował lazaretem w Humaniu, walczył z epidemią cholery w Kamieńcu Podolskim… Później w powieści „Podolanka” z głęboką znajomością opisze miejsca swojego pobytu: Olszany, Wiśniowiec, Krzemieniec, Brahiłów, Poczajów… Dal przyjaźnił się z wieloma znanymi Ukraińcami. Niejednokrotnie gościł w majątku J. Hrebinki, a nawet swatał mu narzeczoną i był drużbą na weselu. Znany ukraiński oświeceniowiec i dobroczyńca H. Hałahan zapraszał Dala do objęcia stanowiska dyrektora Kolegium im. P. Hałahana (na przeszkodzie stanęły problemy rodzinne i służbowe, zmuszając go z żalem do odmowy). W. Dal lubił twórczość H. Kwitki-Osnowjanenki, kontaktował się z pisarzem, pisał recenzje jego „Swatania na Honczariwce” i „Małorosyjskich powieści”, przetłumaczył na rosyjski „Sałdacki patret”. Kwitka z kolei zadedykował Dalowi powieść „Mertwećkyj wełykdeń”. Podczas pobytu Tarasa Szewczenki na zesłaniu Władimir Dal – w tamtym czasie urzędnik do zadań specjalnych orenburskiego generał-gubernatora W. Perowskiego – doprowadził najpierw do przeniesienia Kobziarza z koszar do prywatnego mieszkania, a później do całkowitego zwolnienia. Zrobił to tak delikatnie, nie afiszując się, że poeta długo uważał za osoby przyczyniające się do jego zwolnienia jedynie wiceprezesa Akademii Sztuk Pięknych F. Tołstoja i jego żonę. 17 listopada 1857 r. Szewczenko odwiedził Dala. „Złożyłem wizytę W. I. Dalowi... Przyjął mnie bardzo gościnnie, wypytywał o swoich orenburskich znajomych… i na końcu prosił, by wpadać do niego bez zapowiedzi”, – zapisał. Naoczni świadkowie twierdzili, że W. Dal biegle i ze smakiem mówił po ukraińsku. 21 czerwca 1844 r. pisał do żony: „W Połtawskiej… widzimy już prawdziwą Ukrainę. Ja chętnie zacząłem znów paplać w tym jasnym języku, gdzie mowa wychodzi zawiła, prostoduszna i bardzo zabawna. Jak byś się nie starał powiedzieć to samo po rosyjsku – wychodzi niejasność, naciąganie, a nawet pospolitość i grubiaństwo…”. W czerwcu 1848 r. w liście do M. Maksymowycza Dal informuje, że zebrał słownik z ponad 8 tysięcy ukraińskich słów – najwyraźniej z czasem stało się ich znacznie więcej, może chodzić o kilkadziesiąt tysięcy. W latach 1863–64 ukazało się drukiem najsłynniejsze dzieło W. I. Dala – „Słownik wyjaśniający narzecza wielkoruskiego języka ruskiego”. Rosyjscy władcy wszystkich czasów – od carskich po obecne – zrobili wszystko, aby ta prawdziwa nazwa słownika „poszła w zapomnienie”. W słowniku, który zawiera 200 tysięcy słów oraz 30 tysięcy przysłów, zagadek, powiedzonek dla wyjaśnienia treści tego czy innego słowa, odnajdujemy ogromną liczbę rdzennie ukraińskich słów i stałych wyrażeń. Jako filolog W. Dal tak oceniał język ukraiński, porównując go z rosyjskim: „Trudno napisać w języku rosyjskim książkę o czymkolwiek, żeby zrozumiał ją każdy... Ale weźcie jakieś małorosyjskie dzieło, czytajcie je czumakom, dziewczętom, chłopakom, komukolwiek: język i treść jego będą dla wszystkich zrozumiałe w całości”… Znamienne, że i ogólnie przemyślenia W. Dala odnośnie pochodzenia „Wielkorusów” są bardzo dalekie od oficjalnej imperialnej pozycji (zarówno ówczesnej, jak i dzisiejszej). W szczególności bezbłędnie określił, że język rosyjski jest w istocie gwarą „czuchny różnych pokoleń”, która zmieniła się pod wpływem języka ukraińskiego: „…na Pomnik Władimira Dala w Ługańsku”
„Mazepę” Sosiury z wytartej kartki (było to pod koniec lat 70. — na początku 80., można było i „wylądować za kratkami”)… Z czasem pisarzy z ciepłego gniazdka Dala wyproszono, urządzono muzeum literackie Dala. Oczywiście, rodaka szanować trzeba. Inna sprawa — kto wie, co z tym muzeum teraz „ichtamniety” zrobiły… Jeszcze jeden pomnik Dala, a dokładniej popiersie, autorstwa również I. Owczarenki i W. Orłowa, ustawiono w 1979 roku, czyli dwa lata wcześniej niż pomnik na ulicy Dala — na terenie obwodowego onkodyspanseru. Właśnie ono w rzeczywistości jest pierwszym na świecie pomnikiem Kozaka Ługańskiego. A dlaczego akurat tam? Bo w tamtym czasie głównym lekarzem tej placówki był wielki ukraiński patriota, pisarz, członek Proświty i szlachetny człowiek — Jurij Ołeksijowycz Jenenko. Z jego inicjatywy i, sądzę, niejedną własną kopiejką, to popiersie zostało wykonane i ustawione. Przy okazji: Jurij Jenenko dołożył ogromnych starań także do otwarcia Muzeum Ludowego Borysa Hrinczenki we wsi Ołeksijiwka w rejonie perewalskim, i do wydania ukraińskiego almanachu „Bachmutśkyj szlach”, i do wielu innych, jak to teraz mówią, projektów, powołanych do umacniania Ukrainy w ługańskim kraju. A jeszcze — swego czasu prezydent Ł. Krawczuk, niedługo po swoim wyborze, wprowadził w obwodach stanowiska zastępców przedstawicieli prezydenta ds. humanitarnych i zaproponował narodowym demokratom zgłoszenie kandydatur. Wiaczesław Maksymowycz Czornowił zapytał o moją opinię, jako ówczesnej przewodniczącej ługańskiego Ruchu, ja wskazałam Jenenkę. Tak Jurij Ołeksijowycz stanął na czele kierunku medycyny, kultury i oświaty w obwodzie ługańskim. Prawda, stanął na czele — to za dużo powiedziane. Opór wobec jego ukrainizatorskiej (jak mówili niedawni partyjniacy-leninowcy, a już „państwowcy”, którzy zasiedli we władzach Ługańska — „prokijowskiej”) postawy był ogromny. Splunął Jenenko na partyjniaków-moskwolubów i znów poszedł kierować onkodyspanserem. Zdążył cerkiew przy szpitalu zbudować. I — odszedł już na zawsze… Nie wiem, co obecnie z tymi pomnikami, ze Wschodnioukraińskim Uniwersytetem im. Dala, gdzie w 2014 roku obozowali separatyści i ich rosyjscy kuratorzy ze swoimi moździerzami. Nie wiem na razie, co tam i jak w rodzinnym Ługańsku, bo wszyscy moi ukraińscy przyjaciele wyjechali. Ale, da Bóg, skończy się wojna, wszyscy wrócą, oto i odwiedzimy Dala, bo święto będzie i na jego ulicy…
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
mnogość rozmaitych zapasów – do wyboru i smaku”. „A jak wiedzieć, ile czego i kiedy jeść?” „Pijcie przed jedzeniem wodę – a ona sama to podpowie. Woda żywi, a jadło daje sytość. Woda wymywa nadmiar i uzupełnia niedobór. Mało tego, żywa woda zabiera martwą wodę, która nas osłabia, postarza i wywołuje niemocy. Zaczynajcie i kończcie dzień wodą – a dzień będzie dopełniony i nasycony. Nie zapominajmy, że na początku stworzono Niebo i wodę, nad którą unosił się Boży duch. A dopiero potem – suchy ląd, ziemię, która zaczęła rodzić trawę, jarzynę, drzewo owocowe…” Zgarnął wszystko razem ze szkłem do drewnianej miski i wyciągnął do mnie: „Zanieś na pasiekę, pszczoły dadzą sobie z tym radę”. Nie zdążyłem ruszyć, gdy kilka pszczółek zabuczało nad głową, pokazując drogę, gdzie miałem zwrócić im ich własność. Przy sosnowym zagajniku spotkałem grupę ludzi. Spojrzeli z zakłopotaniem na mój miód i zapytali, jak znaleźć dziadka Andrija. Odprowadzając ich wzrokiem, przypomniałem sobie jedną z jego przypowieści: „Jest nektar dla pszczół, a jest nektar, do którego „zlatują się” ludzie. To – dobroduszność”. Już nie boisz się wielkiej wody, nie szarpiesz się w poszukiwaniu brodu. Bo ty sama jesteś wodą. To – Przyjęcie siebie. Coraz częściej składasz wiosła, oddając się nurtowi. Bo on jest mądrzejszy od ciebie i twojego steru. To – Nadzieja. Płyniesz bez trwogi obok cudzych brzegów, wiedząc, że swojego nie miniesz. To – Zaufanie. Często płyniesz w mętnej i wzburzonej bystrzy, ale twardo wiesz, że jesteś w drodze do cichej przystani. To – Wiara. Łapiesz falę i w zachwycie – aż do samego nieba – wznosisz się nad wodą, nad światem, nad sobą. To – Miłość. Nie przejmujesz się końcem podróży, jesteś oczarowana samym płynięciem, szumem wody za burtą, słońcem dnia i księżycem nocy, wiatrem, który jest dla ciebie zawsze pomyślny, i niebem, na którym zawsze jest gwiazda przewodnia. To – Radość. Nie zawsze jesteś na grzbiecie fal, ale na burcie twojego czółna wyryto słowa: „Należy płynąć dalej”. To – jedyna Prawda dla tego, kto płynie. Nie boisz się być samotną pośród wody i w razie czego – pójść po wodzie. To – Dojrzałość. Jeśli postanowiłeś coś zrobić, to rób to już teraz, bo potem będziesz szukać czasu, wybierać czas, doganiać czas, a zrobienie czegoś nie w porę jest prawie tym samym, co niezrobienie. Jeśli ktoś cię kocha i szanuje, a gdzieś jakoś od kogoś usłyszałeś, że powiedział o tobie niezdarną, nieprzyjemną prawdę, to ta łyżka prawdy, jak dziegieć, zgorzknia beczkę waszych słodkich relacji. Jeśli usilnie myślisz o kimś i wydaje ci się, że o tobie nie myślą, to zaczynasz myśleć o nim jeszcze więcej i chcieć jeszcze mocniej, aby on myślał o tobie. Jeśli w twoje życie wchodzi miłość, akt służenia, duch twórczości – czyli Bóg – to dni twoje stają się dniami świetlistymi, bo z nich, jak bielmo z oczu, spadają obłudne wątpliwości, niewiara, strach, chciwość, zazdrość. Jeśli pisać pod gołym niebem, pod drzewem, przy krzakach dzikiej róży, nad strumykiem, opuściwszy bose nogi w trawę – to szum liści, szemranie wody, świergot ptaków, zapach kwiecia i świeżość zieleni w dziwny sposób przechodzą w pismo i osiedlają się między wierszami, oddychając razem ze słowami…
Машинний переклад
Przypominam sobie, na obrzeżach Dubna zatrzymaliśmy się przy studni. Napiliśmy się. „Widziałeś, jak on pije wodę?” — szepnęła w cichym zdumieniu kobieta, która pasła kozy. „Jak?” — zapytałem. „Jak święty…” Bywało, pytano go: „Czy jest pokarm jednakowo pożyteczny dla wszystkich?” „Jest. To woda”. „Ależ to nie żywność?” „Woda jest przed żywnością”. „A jakie jedzenie jest najbardziej korzystne dla każdego?” „Takiego nie ma. Ilu ludzi — tyle żołądków. I dlatego taka
Машинний переклад
Jeśli parzysz herbatę z kwiatów, to choćby nie wiem ile różnych ich dosypał, jeśli jest tam choćby ziarenko kwiatostanu bzu czarnego, to zapach bzu przebije wszystkie inne aromaty ziół. Jeśli w mieszance konfitury z jagód (tak jest najsmaczniej) jest szczypta jagód kaliny, to zwycięstwo smaku należy do niej.
Jeśli zarabiasz ciasto na chleb na zaczynie, przyprawiając je kolendrą, anyżem, kminkiem i kminem, kunżutem, orzechami, nasionami lnu, koperkiem i czarnuszką, a dodasz na czubku noża zmielonego kardamonu, bądź pewien, że kardamon przytłumi wszystkie inne przyprawy; więcej — podkreśli i pociemni żytni ton bochenka.
Jeśli wrzucisz do wody garść jagód, pokrojone jabłko, ogórek czy inne owoce sadowe albo warzywa ogrodowe, to woda stanie się miększa, czystsza, smaczniejsza i zdrowsza.
Jeśli rozwiązujesz supełek, to gdy przy tym lekko na niego dmuchniesz, węzeł od razu ustępuje; tak samo z supłami życia — wydychaj swoje kłopoty i zmartwienia razem z powietrzem, a zobaczysz, że powoli rozplączą się same.
Машинний переклад
Przypominam sobie, jak ktoś przyniósł mu trzylitrowy słoik miodu w podzięce za leczenie. Niosłem go do piwnicy, słoik wyślizgnął się z rąk i rozbił na kamiennym stopniu. “Co teraz z tym zrobić?” — zapytałem z zakłopotaniem. “Można przecedzić i spożywać, nie obawiając się szklanych drobinek, bo szkło to piasek. Ale my tego robić nie będziemy” — powiedział. “Szkoda miodu, taki świeży, pachnący” — westchnąłem. “Wychodzi na to, że ten miód nie jest dla nas. Nigdy nie żałuj tego, co nie jest twoje”.
Машинний переклад
Teraz, kiedy gadżety są przepełnione przesłaniami migoczących choinek, Dziadków Mróz, bałwanów, ozdobnych świec i innej syntetyki ze standardowym zestawem słów, przypomniał mi się tamten dawny wieczór. “Co czytasz?” — zapytał. “Prazdnik, kotoryj wsieghda s toboj”. Tak nazywa się książka. Po naszemu — “Święto, które zawsze jest z tobą”. “O czym?” “O miłości i przyjaźni, o rozrywkach i podróżach, o twórczości i szczerych rozmowach, o biesiadach, winie i innych przyjemnych rzeczach. Jednym słowem, o święcie duszy, które zawsze jest z tobą”. “Oho”, — uśmiechnął się. “A co, czyż nie?” “Zawsze myślałem, że święto duszy — to kiedy ono nie po prostu jest z tobą, a w tobie”. “Tak, ale je, święto, powinni dzielić z tobą inni. Przecież sam pan mówił: bogaty nie jest ten, kto ma coś, a ten, kto ma kogoś…” “Nie myl świętego z grzesznym. Gościna, czy jak ty mówisz, biesiada — to zazwyczaj przejedzenie z kimś przy stole. Świętowanie — to kultywowanie tradycji, czczenie pamiętnej daty czy imienia. A święto — to uświęcenie czasu, w którym stoisz, stan duszy, czyli — obecność w niej ducha”. “Jest pan szczególnym filologiem. Znawcą ukrytego znaczenia słów”. “Raczej — łowcą słów”. “Jest pan filozofem”. “Raczej — miłośnikiem mądrości”. “A jaka jest między nimi różnica?” “Niewielka. Filozofowie lubią mądre rozmowy o duszy, a ja szukam Domu duszy”. “Mimo wszystko dobrze, że spotkałem takiego człowieka jak pan”, — wzruszony powiedziałem. “Będzie jeszcze lepiej, kiedy spotkasz samego siebie…” Za otwartymi okiennicami gasł dzień. Nadchodził cichy wieczór, jakby przyniesione przez anioła święto duszy. Kocham polne rozstaje, gdzie każda z dróg okaże się ciekawa, bo my — jesteśmy zbieraczami dróg. Kocham długie letnie dni, kiedy, wydaje się, rośniesz razem z trawami i drzewami. Kocham w tłumie spotkać oczy nieznajomej, w których w jednej chwili przeczytasz, co było, co jest, co mogłoby być i czego nie będzie nigdy. Kocham luksus lenistwa niedzielnego dnia — najsłodszą z medytacji. Kocham bezprzyczynowy dziecięcy śmiech — to znaczy, że anioł jest w pobliżu. Kocham przyglądać się porostom na kamieniu — najstarszemu malarstwu świata. Kocham bajki — one pomagają uporać się z chaosem realnego życia. Kocham pisać historie, w których słowa grają, jak instrumenty w orkiestrze. Historie, w które można wejść i żyć tam. Kocham oszałamiający zapach kadzidła, który przypomina, że święty dar życia — jest z tobą.
Машинний переклад
Lubow HOŁOTA
Tylko na Wielkanoc, na Mikołaja, na Boże Narodzenie niektóre skryte dziecięce życzenia zamieniają się w piernikowe aniołki, bałwanki czy zajączki. Gładkie, aż łaskoczące figurki w dłoniach, niesamowity miodowo-imbirowy zapach, słodki dotyk ust — i… Nie, prawie nigdy dzieci nie odważają się tak, od razu, odgryźć i żuć tego, co zostało odebrane jako cud, bajka, radość. Piernik oglądają raz za razem, trzymają w niemałym poważaniu, czasami nawet kilka dni. Smakołyk staje się niemal najważniejszym znakiem święta. I dopiero wtedy, gdy gasną noworoczne światełka na choince, — właściciel nabiera ducha, zamyka oczy i smakuje, na długo zapamiętując posmak tegorocznego święta…
Imię Jany Docyneć pojawiło się w kręgu moich przyjaciół dzięki znajomości w sieci społecznościowej. Oglądając na jej stronie zdjęcia jej piernikowych rękodzieł, poczułam, że Jana tworzy dla małych i dużych szczególny świat, i jest on — piękny. Za śmiesznymi i wzruszającymi figurkami, ulepionymi ze słodkiego ciasta i zahartowanymi w piecu, za rysunkami pomadką i czekoladą żyjemy my sami, ale żyjemy bez zła, pychy, zazdrości, żyjemy pełnią życia, nie ukrywając swoich fantazji i pragnień, nie wstydząc się bajek, które ułożyliśmy i zapomnieliśmy w dzieciństwie. Ludzie u Jany Docyneć są spokojni i radośni, a miłe bajkowe stworzenia — optymistyczne, bo grzechem byłoby myśleć, że wszystkie te arcydzieła banalnie się zjada: sztuka musi żyć!
Oczywiście, drodzy czytelnicy, domyśliliście się, że Jana Docyneć — to córka sławnego pisarza Myrosława Docynecia, którego utwory przetłumaczono na wiele języków, mają przekonujące nakłady na Ukrainie i zostały wyróżnione wieloma nagrodami literackimi, w tym Narodową Nagrodą imienia Tarasa Szewczenki. Czytając na stronach Facebooka arcydzielne nowele Myrosława Docynecia, które odbieram jako jasne przesłania dobra od miłośnika mądrości i pięknego słowa, nagle zrozumiałam, że kreatywne rękodzieła Jany Docyneć potwierdzają i obrazują to, do czego zachęca nas jej ojciec-pisarz — naturalność, dziecięcość, spokojna siła i czystość duszy.
Wirtualna znajomość z Janą Docyneć i jej pięknym oraz pożytecznym talentem naprowadziła mnie na myśl, by zaproponować naszym czytelnikom rubrykę „Znajomość w sieci”. Przecież tak będziemy mogli opowiedzieć te ciekawe historie z życia ludzi, które oni śmiało powierzają swoim współczesnym, opublikować nowinki poezji i prozy, zanotować to, co jest wspólnym dziennikiem Ukraińców trzeciego tysiąclecia.
Машинний переклад
Kocham ducha dawności przy kominku w górskiej chacie, zagubionej w śniegach jak we śnie.
Kocham to, co niewyraźne, jak obietnica kobiety, szept młodego wina w beczce.
Kocham ptasie głosy o piątej rano — jakby odłamki nieba sypały się na ziemię.
Kocham, gdy poranna trawa miętowo chłodzi bose stopy — może dlatego zwie się zimną miętą.
Kocham, gdy pajęczyna — przędza Matki Bożej — przylepia się do rzęs, jakby podpowiadając: zatrzymaj się, rozejrzyj — jesteś na miejscu i cud jest z tobą.
Kocham pieczone ziemniaki wciśnięte w rękawicę, by przedwcześnie zmiękły.
Kocham zmęczony, pokorny szelest zapisanej kartki.
Kocham światło za firankami cudzych okien — jest różne, jak sekrety, które tam żyją.
Kocham trzymać w dłoniach ciężki pęk kluczy — dlaczego zawsze jest ich więcej niż zamkniętych drzwi.
Kocham przekartkowywać stare książki —
wieje od nich wyleżałym, odstanym spokojem.
Kocham karmić ogień, który jak pies, gdy jest najedzony, wierny jest tobie i przy nim nigdy nie bywa samotnie.
Машинний переклад
„Rywalizowaliśmy między sobą przede wszystkim wiedzą o swoim kraju…” — Stepanie, jak więc akademik dorastał i wzrastał? — U każdego człowieka miejsce urodzenia wywołuje przez całe życie niezgłębione emocjonalne uniesienie, coś szczególnego i nieporównywalnego. Przecież właśnie tutaj mama powołała cię na świat, tutaj darowano ci życie, tutaj twoi bliscy usłyszeli po raz pierwszy twój głosik. Wzrastałem w wielodzietnej bojkowskiej rodzinie, mama powołała nas dziesięcioro na świat, a ja byłem środkowym. Autorytet rodziców, starszych w rodzinie był bezapelacyjny. A ich codzienne zwyczajne uczynki, świąteczne rytuały rodzinne miały misję pedagogiczną bez pouczeń. — Co zapamiętałeś najmocniej z tamtych lat? — Styl zachowania moskiewskich okupantów, ich bezprecedensową dzikość i bezlitosność wobec miejscowej ludności — przede wszystkim. Już w 5-6 klasie oburzałem się niesprawiedliwym aresztowaniem tatusia. Przy czym — niejednokrotnym. I narastał we mnie gniew, jakaś dziecięca wizja zemsty, ale jeszcze, oczywiście, na poziomie dziecięcego protestu. Zapamiętałem, jako 5-letni chłopiec, wtedy jeszcze nieuświadomione postrzeganie, kiedy w marcowy dzień zobaczyłem przez okno dwóch dorosłych mężczyzn, którzy nieśli jakieś pakunki. Słyszałem już wcześniej takie słowo — „tato”, którego treści jeszcze nie rozumiałem, ale od którego wiało jakąś czułością. Kiedy częstował mnie rówieśnik piętką kupionego w sklepie chleba, który przynosił mu tato, pracujący na kolei i mający możliwość nabycia niebywałego wtedy przysmaku, to tatę wyobrażałem sobie nie inaczej, jak smacznym bochenkiem chleba. Tak więc, jakoś słyszę głośny krzyk mamy, pisk starszych braci, siostrzyczki: „Tato idzie ze strykiem!” Niezapomniana chwila! Przecież miałem zaledwie pół roku, kiedy mojego tatusia enkawudziści aresztowali jako „pomocnika bandytów” i „kułaka” na standardowe 10 lat. Ale po śmierci Stalina wielu więźniów powróciło do rodzin. Często wypływa w pamięci epizod mojego poznawania alfabetu. Nijak nie mogłem pojąć, dlaczego moi braciszkowie i siostrzyczki, odchodząc i wracając codziennie do domu, wieczorami, przy lampie, przeglądali jakieś książki, coś z nich wyczytywali i pisali. A ze mną nikt nie miał czasu przeglądać książek, coś opowiadać. Z naciskiem w głosie mówili: „Jeszcze maluch. Pójdziesz do szkoły, gdzie będziesz przeglądać Elementarz”. Nie ustawałem — ukradkiem wyciągałem z płóciennych torebek jakieś książeczki i oglądałem i coś pisanego, i malowanego. I, jak się okazało, wcale nie na darmo. Zdziwiłem przede wszystkim mamę, która nauczyła mnie wymawiać „Ojcze Nasz” i pokazała mi w modlitewniku, na której stronie modlitwa jest wydrukowana. I jakież było jej zdziwienie, kiedy ja, znając „Ojcze Nasz”, wyszukiwałem odpowiednie litery w wydrukowanym tekście. Więc w pierwszej klasie musiałem się nudzić, bo cały „Elementarz” znałem prawie na pamięć. — A jak was uczyli w szkole w Wołosiance? — A jak? Mało kto z nauczycieli zwracał szczególną uwagę na jakość edukacji wiejskich dzieci. A ja poznawałem świat w jego wielobarwności, różnorodności procesów historycznych, istniejących tradycji, wydarzeń, faktów przy zachwyconym czytaniu literatury pięknej. Początkowo czytałem cokolwiek, byle była choć jakaś książka. A potem wyszukiwałem historyczną, przygodową… W wiejskiej bibliotece pierwszą książkę poprosiłem — i bibliotekarka dała mi ją, jeszcze wtedy, w pierwszej klasie. — A najwyższe studia od kogo otrzymałeś? — Od brata Mychajła, któremu poszczęściło się trafić na wyjątkowego nauczyciela — nie tylko jako historyka, ale i wykwintną osobę — Hryhorija Demiana, kiedy Mychajło uczęszczał do starszych klas w średniej szkole w Sławsku. Hryhorij Demian był opętany, pragnął dawać dzieciom jeszcze wtedy, w warunkach radzieckich represji, taką wiedzę, żeby formowały nowych dowbuszczuków, karmeluków, banderowców-buntowników i przewodników na wyzwolenie swojego narodu z niewoli. Bratowa wytrwałość — by skłonić mnie do zrozumienia i studiowania prawdziwej historii Ukrainy — była nieubłagana. Ja, szóstoklasista, zmuszony byłem przeczytywać opasłe książki, a jeszcze do przeczytanego przygotowywać dziesiątki pytań. Ale największą naukę na całe życie przekazała mi moja mama — naukę miłości do wszystkiego, co rodzime — rodziny, narodu i Ojczyzny. Uczyła mnie być szlachetnym i miłosiernym. — Stepanie, czujesz, że to udało się twojej mamie? — Mama opowiadała o heroizmie Dowbusza, często ze łzami w oczach — o opętaniu i męstwie leśnych powstańców, o ich bezstraszności i najwyższym poświęceniu. Mama strachu nie czuła. I teraz rozumiem, dlaczego: przecież na jej oczach kierownik rejonowego NKWD Bojko, okrutny nieludź, zabił siostrę Nastasję, aktywną uczestniczkę ruchu banderowskiego. Inną siostrę, tatusiową, wysłali na Sybir na katorgę. Ciało ciotki Nastasji, jak i wielu innych powstańców, zwozili do osady Sławsko i wrzucali w trzęsawisko niedaleko cerkwi. Mama chciała, żebyśmy znali prawdę, bo wierzyła, że taka prawda nie pozostawi jej dzieci obojętnymi. Jeszcze doprecyzuję, że mój ukryty bunt wykrył i włożył w system, program walki o niepodległość narodu Nauczyciel Hryhorij Demian. Początkowo — przez sferę wiedzy, a potem — przez praktyczne kroki, inkorporując się w system władzy. Przemyślane szkolenie zgromadzonych wokół siebie uczniów bazowało na wymaganiach płastowych — kochać Boga i Ojczyznę. — Płastuni, ich praktyczna ideologia — to dla Ukrainy cud. — Rywalizowaliśmy między sobą przede wszystkim wiedzą o swoim kraju — jego historii, tradycjach, przyrodzie. Podróże po Ukrainie, wyprawy, quizy, spotkania z wybitnymi postaciami — w szczególności z Niemirowiczem-Danczenką, Winhranowskim, Nimenką, uczonymi, profesorami, artystami. Wtedy też, pod kierownictwem Nauczyciela, weszło w moją praktykę zapisywanie materiałów folklorystycznych. Zapisywałem je początkowo od bliskich, w szczególności od mamy, a potem od mieszkańców wsi. Mama okazała się niewyczerpanym źródłem ludowej mądrości i folkloru, czym zachwycał się i mój Nauczyciel Demian, zapisując od niej masę rzadkich ballad, pieśni, kołomyjek, a także dziwił się wyjątkową pamięcią folklorystyczną mój kolega-ziomek, doktor nauk filologicznych Wasyl Sokil, który ułożył książkę zapisów folklorystycznych „Pieśni Paraski Pawliuk”. — Co Tobie jeszcze zapadło w pamięć z Twoich życiowych kroków? — Ważną szkołą pedagogiczną stała się dla mnie praca instruktora turystyki w letnim obozie „Połonyna”, który znajdował się w osadzie Sławsko, którego kierownikiem był Hryhorij Demian. Wielodniowe wyprawy z rówieśnikami, czasami — i po dziesięć dni, po Karpatach, w szczególności — trasą na Howerlę, także wychowywały we mnie szczególny stan odpowiedzialności. Nabywałem umiejętności organizacyjnych, które w życiu jeszcze nie raz się przydały. Dla płastuna obowiązkowe było znalezienie adekwatnego rozwiązania w każdych trudnych okolicznościach. Pielęgnowano wierność w towarzystwie, bazującym na wysokich chrześcijańskich zasadach moralnych i etycznych. Bóg i Ukraina — ponad wszystko! Nauczycielowałem we wsi Smoże, na Skolszczyźnie, w której często bywał J. Piłsudski. Ucząc, nie mogłem porzucić swojej pasji — skoków na nartach z trampoliny oraz biegu na 15 km, co nazywało się dwubojem. Zimą podróżowałem po całym terytorium byłego Związku Radzieckiego w składzie reprezentacji Ukrainy jako mistrz Ukrainy, zdobywając to zwycięstwo na obiektach sportowych osady Worochta, która znajduje się niedaleko od Jaremcza.
„Kolektyw Instytutu zdołał zmobilizować się do realizacji Programu Państwowego…” — W ten sposób wstąpiłeś na Uniwersytet Lwowski jako człowiek, który już wiedział o Bogu i Ukrainie i mógł kierować ku temu innych. — Tak, od 1967 roku zaczęła się romantyka studenckiego życia, wymarzona przez długie, jak mi się wydawało, lata. Stałem się pilny — i pojawiła się satysfakcja z nauki, ponieważ początkowo przeżywałem, czy będę odnosił sukcesy w nauce. Podciągnąłem do dobrego poziomu znajomość języka niemieckiego, dodatkowo nauczyłem się polskiego, bo zamierzyłem sobie na poważnie zająć się pracą badawczą, oczywiście — z bohaterskiej przeszłości Ukrainy. Pragnąłem poznać ruch opryszków z jego ideami przeciwko polskiemu uciskowi. Znany badacz opryszkostwa w Karpatach profesor Wołodymyr Hrabowecki poradził mi, bym uważnie przyjrzał się mało zbadanemu tematowi, który dotyczył powstań kozackich pod koniec XVI wieku, oraz wszystkiemu, co dotyczyło kozackich wzburzeń przed czasami Chmielnickiego. Moja próba badawczego pióra przelała się w pracę semestralną, którą z powodzeniem obroniłem. A moi rówieśnicy z wydziału chemicznego, przeczytawszy ten „kursak”, rozpowszechnili go wśród studentów. — To tak pojawiło się Twoje pierwsze dzieło naukowe? — Tak, i przez to jest mi drogie. A jak ucieszyły mnie debiuty w rejonowej skolskiej gazecie o moim sumiennym badaniu na temat mogiły Światosława, która znajduje się w pobliżu Skolego, w którym określiłem czas śmierci księcia Ziemi Drewlan Światosława z rąk najemników bratobójcy Jaropełka, oraz recenzje książki Bolszakowa o pierwszym wydaniu szewczenkowskiego „Kobziarza”, opublikowanej w autorytatywnym czasopiśmie literackim „Żowteń” za czasów jego redaktora naczelnego, błyskotliwego ukraińskiego prozaika-powieściopisarza Romana Fedoriwa. — Twoja droga do profesjonalnej nauki nie była łatwa? — O tym można by wiele mówić. Pracowałem w instytucie medycznym, w Państwowym Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego Akademii Nauk USRR, gdzie w ciągu trzech lat przygotowałem pracę kandydacką. Broniłem jej w Mińsku — w 1983 roku w Instytucie Etnografii i Folklorystyki Białoruskiej Akademii Nauk... Z czasem „do ludzi” wychodzili antychryści, niszczyciele cerkwi i świątyń... Nadzieję budził Gorbaczow. We Lwowie gwałtownie ujawnili się uczeni instytutów akademickich, w szczególności Instytutu Nauk Społecznych, oraz twórcza inteligencja. Nasza komórka składająca się z dziesięciu osób opracowała taktykę i program legalizacji Ludowego Ruchu jako struktury społecznej. Przygotowany start przewidywał zaangażowanie dysydentów — braci Horyniów, Iwana Hela, Wiaczesława Czornowoła, Mychajła Kosiwa, a z czołowych uczonych — Mychajła Hołubcia, Ihora Juchnowskiego, Oresta Włocha, spośród pisarzy — Romana Fedoriwa, Romana Iwanyczuka i innych. Spotkania były błyskotliwe. Byliśmy uskrzydleni! — A władza jak się zachowywała? — Dziwne, ale władza o sformalizowaniu Ruchu dowiedziała się dopiero następnego dnia. Akcja odbywała się w Baszcie Prochowej, tuż pod bokiem komitetu obwodowego partii. Ale udało się! Taktyczny ruch z inkorporacją dysydentów do Prezydium Ruchu był skuteczny — w ten sposób doszło do legalizacji Grupy Helsińskiej. To był 1988 rok. Stworzona w 1989 roku sieć stowarzyszenia społecznego Ruch stanie się udanym narodowym projektem politycznym. Wielka Rada Ruchu z powodzeniem zgromadziła siły intelektualne, które zdołały, będąc wybranymi do Rady Najwyższej jeszcze USRR, prawnie sformalizować niepodległość państwową Ukrainy, stworzyć realną podstawę jej gospodarczego, kulturalnego, duchowego i politycznego rozkwitu. — Z którego rejonu kandydowałeś na deputowanego ludowego Ukrainy? — Przypadły mi rejon skolski i turkowski obwodu lwowskiego, oczywiście. Były problemy, ale przeszedłem. Proces wyborczy potwierdził, że moi Bojkowie pragną wolności i sprawiedliwości społecznej. To była rewolucja w duszach, w świadomości, chociaż, jeśli szczerze, skutki jej były jeszcze za horyzontem. Ponad trzydzieści wsi zorganizowało się w komórki Ruchu. Z tego powodu nawet żartowałem: w Karpatach udało się odnowić ruch i ducha opryszków. Narodowa Akademia Nauk Ukrainy w 2018 roku ma 100 lat. Dyrektor Instytutu Ludoznawstwa NAN Ukrainy, akademik NAN Ukrainy Stepan Pawluk ma 70 lat. A Instytut, któremu przewodzi, ma 25 lat. O tym, jak chłopak ze wsi Wołosianka w rejonie skolskim, w obwodzie lwowskim, szedł i doszedł do tytułu akademika, o tym, jakimi osiągnięciami naukowymi w stuletni jubileusz NAN Ukrainy może pochwalić się kolektyw Instytutu Ludoznawstwa NAN Ukrainy, w rozmowie z akademikiem Stepanem Pawlukiem, z którym znamy się ponad 40 lat.
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
zachowanie kompleksu etnokulturowego stref skażonych radioaktywnie przede wszystkim nie pozwoliło bez śladu zniknąć unikalnemu dziedzictwu narodowemu, a także dało możliwość wypełnienia białych plam w historii etnicznej narodu ukraińskiego i innych narodów słowiańskich. Zaproponowano jeszcze jeden fundamentalny projekt akademicki „Transformacyjne procesy etnokulturowe ukraińskiego pogranicza: problemy badawcze” — w celu zbadania dziedzictwa etnokulturowego na etniczno-historycznych ziemiach ukraińskich, które w nauce zasadnie nazywa się etniczną diasporą, w tym przypadku — etnicznym pograniczem ukraińskim. — I na czym polega osobliwość pogranicza? — Z punktu widzenia historycznego zasiedlenia ziem przez Ukraińców, ukraińskie pogranicze ma taką charakterystyczną cechę: a) etniczno-historyczne terytoria nie pokrywają się z nowoczesną granicą państwową na całym obwodzie państwa. Podkreślmy, że nie istnieją żadne zastrzeżenia co do konstytucyjności i uznania zarówno w Ukrainie, jak i przez sąsiednie państwa, nowoczesnej granicy państwowej Ukrainy; b) historyczno-etniczne terytoria, które z powodu pewnych okoliczności politycznych stały się częściami sąsiednich państw, okazały się żywymi laboratoriami różnych procesów etnicznych o różnej dynamice ich trwania, w wyniku różnorodnych wpływów. — I ile ukraińskiej ziemi „wybrała” dla siebie Rosja? — 228,6 tys. km2 ukraińskich historyczno-etnicznych ziem pozostaje w rękach Rosji z populacją ponad 5 mln osób, spośród których 66% stanowili Ukraińcy. Tak postarał się rząd radziecki w latach 1925–26. — W którym roku wybrano Cię na akademika NAN Ukrainy? — Najpierw na członka korespondenta, a w 2011 roku — na akademika. Z należytą uwagą przyjąłem od Prezydentów Ukrainy Leonida Kuczmy, Wiktora Juszczenki i Petra Poroszenki odznaczenia orderami III, II i I stopnia „Za zasługi”. Otrzymanie zaś odznaczenia z podpisem Janukowycza uważałem za nieakceptowalne (z okazji 20-lecia ogłoszenia Soborności Ukrainy). Doczekam się, Bóg da wieku i Losu dla Ukrainy, że będę mógł cieszyć się nie z nagrody, a z tego, by naród ukraiński wybrał godnego Prezydenta Państwa Ukraińskiego. — Czy jeszcze coś niepokoi obecnie akademika Stepana Pawluka? — Największy niepokój ogarnia mnie na myśl o ideologicznym rozchwianiu narodu ukraińskiego, którego część demonstruje wrogość wobec ukraińskich wartości, znieważa narodowe świętości i symbole, a reszta — jest w poszukiwaniu prawdziwego charyzmatycznego lidera, który wprowadziłby naród na europejską drogę, dzięki której moglibyśmy dotrzeć do społeczeństwa ze sprawiedliwym, godnym stosunkiem do Człowieka i na zawsze pozbyli się azjatycko-moskiewskiego nieludztwa. — Daj nam Boże! „Proświta” i redakcja „Słowa Proświty” gratulują Ci ważnego jubileuszu! Rozmawiał Bohdan ZALIZNIAK, kierownik centrum prasowego dziennikarstwa naukowego Zachodniego Centrum Naukowego NAN Ukrainy i MON Ukrainy, członek NSPU i NSŻU
Машинний переклад
Rada Narodowa w parlamencie pracowała dość zgodnie. Każdy miał określony zakres pracy, a w razie potrzeby — nagłe pytania rozwiązywano wspólnie i dość operatywnie. — Kiedy zdecydowałeś się wybrać jednak niwę naukowo-pedagogiczną? Miałeś dyskusję wewnętrzną? — Miałem. Dzięki Bogu, perspektywa akademicka okazała się udana. Zawsze wierzyłem w swoje możliwości, zawsze polegałem na sobie — i to nie tylko w sferze własnych badań naukowych. Dla mnie ważniejsze było uformowanie środowiska naukowego z oddanych kolegów, ambitnych, którzy są w stanie adekwatnie do realnych procesów społecznych i kulturowych narodu ukraińskiego obalić kłamliwe imperialne nawarstwienia. — W którym roku objąłeś kierownictwo Lwowskiego Oddziału Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. Rylskiego Akademii Nauk Ukrainy? — W 1991. I zacząłem od zmiany statusu placówki akademickiej — na status Instytutu. Prezydent NAN Ukrainy, akademik Borys Paton, uwierzył w przedstawiony perspektywiczny program naukowy — i już w lutym 1992 roku było rozporządzenie o utworzeniu Instytutu Narodoznawstwa NAN Ukrainy. Do dziś odczuwam uwagę i wsparcie tej unikalnej postaci ukraińskiej współczesności — Borysa Patona. Dzięki niemu Ukraina zachowała wysoki poziom osiągnięć naukowych na świecie, nauka ocalała jako taka. Światowy autorytet uczonego i organizatora nauki Borysa Patona nie pozwolił skłonnym do „rozgrabiania” wysokim urzędnikom popełnić zbrodni i zlikwidować Akademii Nauk Ukrainy. A prób było niemało. Podziękujmy Borysowi Jewhenowyczowi, że uchronił intelektualną perspektywę narodu ukraińskiego! — Jak Instytut utwierdzał się w środowisku naukowym Ukrainy? — Przede wszystkim dużą ilością naukowo-jakościowej produkcji drukowanej. A w ogóle specyfika Instytutu polega na tym, że w jego strukturze na prawach oddziału funkcjonuje Muzeum z unikalnymi różnorodnymi kolekcjami zabytków kultury ludowej ukraińskiej i światowej. Patriarchalna ekspozycja w stylu socjalistycznego realizmu i ideologicznymi komunistycznymi dogmatami nie miała już prawa do istnienia. Obecnie więc mamy całkowicie odrestaurowany budynek, nową nowoczesną ekspozycję europejskiej sztuki użytkowej, o której z zachwytem wypowiadają się zagraniczni specjaliści kultury muzealnej. Aż nie chce się wierzyć, że w niespełna pięć lat udało się dokonać niemożliwego. Zespół Instytutu zdołał zmobilizować się do realizacji Programu Państwowego w zakresie minimalizacji skutków w sferze humanitarnej tragedii jądrowej na Polesiu. Przecież katastrofa w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej spowodowała znaczne przemieszczenia demograficzne miejscowej ludności, wywołała aktywny proces niszczenia matrycy etnokulturowej Poleszuków, zmieniła dynamikę procesów społecznych, naruszyła przystosowanie psychologiczne i biologiczne, stała się nie tylko tragedią ekologiczną, ekonomiczną, ale i etnokulturową. Cały zakres pilnych działań w celu jak najmniejszych strat dziedzictwa kulturowego strefy skażonego Polesia, przewidzianych przez Program Państwowy, wziął na siebie Instytut Narodoznawstwa NAN Ukrainy. Realizacja Programu Państwowego w zakresie wykrywania, utrwalania i zachowania Jak poinformował założyciel organizacji społecznej „Wikimedia Ukraina” Jurij Perohanycz, w 2017 roku w Ukraińskiej Wikipedii odnotowano 564,9 mln wyświetleń stron wobec 530,9 mln w 2016 roku (+6,4%). Według wyników grudnia pod względem odwiedzalności Ukraińska Wikipedia jest na 19. miejscu na świecie. Liczba wyświetleń stron w miesiącu wynosi 58,0 mln (+8,6% do grudnia ubiegłego roku). W ciągu roku podnieśliśmy się o 2 miejsca — wyprzedzając tajską i turecką Wikipedię. W 2017 roku liczba edycji Ukraińskiej Wikipedii przekroczyła granicę 20 mln i na koniec roku osiągnęła 21,7 mln. W ciągu roku wykonano 2 267 tys. edycji wobec 2 106 tys. w 2016 (+7,6%). Dla porównania, wzrost liczby edycji w 2016 wobec 2015 wynosił +6,4%. Niestety, zmniejszyła się liczba redaktorów. W grudniu 2778 zarejestrowanych użytkowników wykonało jedną lub więcej edycji. To o 2,6% mniej niż w grudniu 2016 roku. Aktywność wolontariuszy-redaktorów jest bardzo nierównomierna. 730 osób w ciągu miesiąca wykonało po 10 i więcej edycji, 201 osób — 100 i więcej edycji, a 33 osoby — ponad 1000 edycji każda. W ciągu roku założono 86 963 nowe artykuły wobec 60 455 w 2016 r. (+44%). Codziennie tworzono około 238 artykułów. Ogólna liczba artykułów przekroczyła 757 tys. Jest to 16. wynik na świecie. Własna inf. Dmytro Pyłypczuk za pomocą przewodniczącego Komisji Bibliotecznej Towarzystwa Jurija Dobczanśkiego dziesięć egzemplarzy tej książki rozesłał i przekazał do przechowywania w zasoby najbardziej autorytatywnych bibliotek USA. Co bardzo ważne — książka D. Pyłypczuka została wyposażona w streszczenie w języku angielskim, ponadto na angielski przetłumaczono także tak ważny element każdego wydania, jak „Spis treści”. Wszyscy wiemy o przypadkach, kiedy takie tłumaczenia wykonano niezbyt jakościowo, i wywiera to zły wpływ na bibliofilów. Tym razem, wydaje się, na tłumaczenie narzekać nie można, ponieważ na ostatnim etapie przygotowania wydania do druku tłumaczenie zrecenzowali tak doświadczeni amerykańscy ukrainiści, jak dr Hałyna Hryń oraz dr Lubomyr Hajda z Uniwersytetu Harvarda, za co autor książki i autor tej informacji są im bardzo wdzięczni. Książkę D. Pyłypczuka obecnie można już znaleźć nie tylko w Bibliotece Kongresu, Nowojorskiej Bibliotece Publicznej i najbardziej prestiżowych bibliotekach uniwersyteckich USA, ale także w światowym katalogu WorldCat, w księgozbiorach Wielkiej Brytanii, Kanady, Niemiec, Polski, Francji. Mamy nadzieję, że uwagę na nią zwrócą także w innych krajach świata. ————————— *Pyłypczuk D. Bolą mnie zagubione słowa…: Mój dodatek do pierwszego tomu Słownika języka ukraińskiego w dwudziestu tomach. — Wyd. 2, uzupełnione. — Biała Cerkiew: Białocerkiewska Fabryka Książek, 2013. — 856 s.
Машинний переклад
Serhij PANIKO, członek-korespondent Naukowego Towarzystwa im. Szewczenki w USA
Jak twierdzą naukowcy, przez przeciętną lornetkę na gwiaździstym niebie można zobaczyć od stu do dwustu tysięcy gwiazd. Mniej więcej taką samą liczbę słów rejestrują w rozwiniętych językach „przeciętne lornetki” popularnych słowników, takich jak Webster, Larousse, Duden, Linde itd. Dotąd największy akademicki objaśniający słownik języka ukraińskiego (SUM-11, 1970–1980) obejmuje ponad 134 tysiące słów, podczas gdy najnowszy „Wielki objaśniający słownik współczesnego języka ukraińskiego” (WTS SUM, wydawnictwo „Perun”, 2009) rejestruje ich około dwustu pięćdziesięciu tysięcy. Tymczasem przeciętnemu człowiekowi trudno uwierzyć, że podobnie jak liczba gwiazd we Wszechświecie, liczba słów w żywym języku jest wielkością nieskończoną. Rzeczywiście, niech jakikolwiek największy słownik obejmuje, powiedzmy, n słów. A przy tym w żywym języku zawsze znajdzie się takie n+1 słowo, które do tego słownika nie trafiło! Poważniejsze wyjaśnienie tej prawdy zainteresowany czytelnik otrzyma po zapoznaniu się z książką Dmytra Pylypczuka*, podarowaną Bibliotece NTSz-A, która jest szczegółową recenzją niedawno wydanego pierwszego tomu „Złotego dwudziestoksięgu” — akademickiego objaśniającego „Słownika języka ukraińskiego” w 20 tomach (Kijów, 2010). Analizowana jest treść właśnie pierwszego tomu (A–B, 2010. — 911 s.) oraz fragmentarycznie drugiego (W–Odsrebrzyć się. — 2012. — 975 s.), chociaż w ostatnich latach ukazało się jeszcze kilka tomów tego dzieła (Tom 3: Odstawanie–Gorzelnia. — 2012. — 1119 s.; Tom 4: D–Ż. — 2013. — 1007 s.; Tom 5: Z–Zwiędnąć. — 2014. — 992 s.; Tom 6: Zgaga–Kwarta, 2015. — 992 s.). Autor megarecenzji tego leksykograficznego megaprojektu uważa, że dziś Ukraina jest zdolna wydać elektroniczny objaśniający słownik języka ukraińskiego na milion słów, a zatem ostro polemizuje z tymi akademickimi naukowcami, którzy skłonni są „prokrustować” słownikowe parametry narodowej mo
wyjść w jakąś ćwierć miliona słów i w ten sposób „zakonserwować” kolonialne położenie języka ukraińskiego. Dmitro Pylypczuk proponuje leksykografom ponad osiem tysięcy autorskich ilustracji do pięciu i pół tysiąca słów, zarówno obecnych, jak i niezarejestrowanych w pierwszym tomie „Złotego dwudziestotomowika”. Do ilustrowania wykorzystano twory wielu dziesiątków autorów — od Hryhorija Skoworody do Jewhena Paszkowskiego. Prawie wszystkie zaproponowane ilustracje wprowadzane są do obiegu naukowego po raz pierwszy. Znaczna część zilustrowanych słów w rejestrze pierwszego tomu SUM-20 w ogóle nie została przedstawiona. Ponadto autor podaje zestawienia wielu tysięcy innych słów, „zagubionych” w poważnych ukraińskich słownikach ostatnich czterdziestu lat. Pisarz-filolog rozwija dyskusję wokół kompletności i jakości ukraińskich słowników objaśniających XX wieku, które pozwoliły sobie zignorować praktycznie co drugie słowo, zarejestrowane we wcześniejszych wybitnych leksykonach Borysa Hrinczenki i Ahatanhela Krymskiego, nie zagłębiły się w język Iwana Franki i innych klasyków literatury ukraińskiej, zlekceważyły język współczesnej ukraińskiej twórczości słownej oraz ogromne zasoby neologizmów i terminologii. Książka Dmytra Pylypczuka jest bezprecedensową dla słowiańskiego świata (a także świata w ogóle) próbą konstruktywnego ukierunkowania leksykografii na maksymalny zakres odzwierciedlenia w akademickim słowniku objaśniającym leksykalnego zasobu języka narodowego. Nie sposób nie zauważyć, że monografia Pylypczuka jest w istocie ogromnym programem pracy leksykografów nad przyszłymi projektami wielu kolejnych dziesięcioleci, a może nawet całego stulecia. Jak przystało na pracę naukową, recenzowana książka zawiera indeksy zilustrowanych słów oraz wymienionych w niej ponad dwóch tysięcy nazwisk. Staraniem Biblioteki NTSz-A
Машинний переклад
— Kiedy rozpoczęła się Pana współpraca z tym zespołem? — Od 1993 roku. Początkowo jako producent nagrań muzyki klasycznej zorganizowałem około 60 nagrań repertuaru ukraińskiego i światowego, co w tamtym czasie było największą liczbą nagrań wśród wszystkich orkiestr symfonicznych byłego ZSRR. Jednocześnie, jako asystent dyrektora artystycznego-głównego dyrygenta Narodowej Orkiestry Symfonicznej Ukrainy (NOSU), brałem aktywny udział w organizacji wielkich tras koncertowych orkiestry do Hongkongu, Australii i Wielkiej Brytanii. W latach 1998—2000 pracowałem jako zastępca dyrektora generalnego-dyrektora artystycznego NOSU, zorganizowałem w Kijowie ponad 100 koncertów z czołowymi krajowymi solistami i dyrygentami, a także z uznanymi światowymi gwiazdami — M. Caballé, J. Carrerasem, M. Legrandem, „Electric Light Orchestra”. Jednocześnie zrealizowałem około 40 nagrań orkiestry dla serii „American Classics”. W czerwcu 2006 roku powróciłem do Narodowej Orkiestry Symfonicznej Ukrainy już jako dyrektor. W ciągu kolejnych lat zorganizowałem szereg tras koncertowych do wielu krajów, przeprowadziłem koncerty jubileuszowe z okazji 90-lecia NOSU w Kijowie i obwodach Ukrainy. Zapewniałem występy zespołu w składzie oficjalnych delegacji w Astanie, Londynie, Amsterdamie, Pradze, Bratysławie i Strasburgu. Założyłem Ukraińsko-Amerykański Festiwal Muzyczny w Kijowie, który odbył się w 2007, 2008 i 2009 roku. W ciągu ostatnich lat występuję jako producent nagrań orkiestry: folk-opery Jewhena Stankowycza „Kwiat paproci”, oratorium „Pasje według Tarasa”, wszystkich koncertów skrzypcowych i innych utworów tego kompozytora, wszystkich koncertów skrzypcowych Myrosława Skoryka, wszystkich symfonii Borysa Latoszynskiego, a także symfonii L. Beethovena i D. Szostakowicza. — Jaki główny cel stawia przed sobą orkiestra? — Propagowanie wiecznych wartości, miłości do życia, do muzyki, Walentyna ANTONIUK, profesor Narodowego Konserwatorium, zasłużona artystka Ukrainy Studiowanie płodnego dorobku twórczego Iwana Maksymowycza Łysenki — dziennikarza, poety, tłumacza, krytyka literackiego, historyka sztuki, encyklopedysty, krajoznawcy, kulturoznawcy — skłania do przemyśleń nad procesami krystalizacji wiedzy o ukraińskiej kulturze narodowej oraz różnorodnością sposobów dojrzewania przyszłych koncepcji naukowych. Znane są jego badania twórczości Marusi Wowczakównej, Mykoły Woronego, Majka Johansena, Jurija Klena, Ołeksandra Korża, O. Łana, Jewhena Małaniuka, Ołeksandra Olesia, Todosia Osmaczki, R.-M. Rilkego w kontekście ich epoki, które znacząco wzbogaciły skarbiec literaturoznawczy. Odnośnie do opusów Iwana Łysenki o ukraińskim wykonawstwie wokalnym, zaznaczę, że czasami nawet profesjonalni muzykologowie nie nadążają zauważać i oceniać znaczenia jakichś, na pierwszy rzut oka, niezauważalnych, ale istotnych tendencji, które poprzedzają te czy inne zmiany w dziedzinie estetyki i stylistyki śpiewu. Wszystko to brzmi dla ludzi. Popularyzacja muzyki ukraińskiej i najlepszych wzorców światowej kultury muzycznej. Wychowanie dzieci i młodzieży, które uczą się muzyki, odwiedzają nasze koncerty, same pragną trafić do naszego zespołu. Każdy z naszych 100 muzyków robi to, co może i powinien robić. U nas nie jest prestiżowo grać źle. Każdy ma wewnętrzną dyscyplinę i rozumie, że jeśli zagra źle, to zawiedzie kolegę. — Czym zapamiętał się rok 2017? — Rok bardziej nasycony wydarzeniami niż poprzednie. Daliśmy 38 koncertów w Chinach, 44 w USA, 8 w Niemczech, liczne koncerty w Kijowie i na Ukrainie. Zakończył się na wysokiej nucie. Po raz kolejny zapraszają nas do USA, Niemiec, znów jedziemy do Chin. A to oznacza, że dobrze tam pracowaliśmy, podnieśliśmy honor Ukrainy. W 2017 roku minęło 75 lat od dnia urodzin Jewhena Stankowycza. Daliśmy dwa koncerty — jeden filharmoniczny, drugi — w ramach „Kyiv Music Fest”. Wydaliśmy płytę kompaktową z utworami kompozytora. Oprócz tego daliśmy dwa koncerty z okazji 80-lecia Walentyna Sylwestrowa. Podczas festiwalu „Premiery sezonu” wykonywaliśmy najnowsze utwory współczesnych ukraińskich kompozytorów. — Bywacie Państwo z trasami w różnych krajach. Czy różni się publiczność, która przychodzi na Wasze koncerty? — Każdy naród ma swój temperament. Powiedzmy, w Hiszpanii czy Portugalii publiczność jest emocjonalna, w Niemczech czy Wielkiej Brytanii, na pierwszy rzut oka, bardziej powściągliwa. Ale najbardziej kochamy ukraińską publiczność. Z wielką przyjemnością bierzemy udział w bezpłatnych koncertach parkowych, czekają na nas w regionach (niestety, bywamy tam rzadko). Ukraiński widz — to najbardziej wdzięczny widz na świecie. — Czym zapamiętały się ubiegłoroczne trasy? — W Chinach na scenie było 112 muzyków. Występowaliśmy w największych salach Pekinu, Szanghaju, Hangzhou, Shenzhen. Rok 2017 witaliśmy na południu tego kraju. Przez 70 dni tras w USA przejechaliśmy ponad 30 tysięcy kilometrów, głównie autobusem, zaczynając od Florydy, a kończąc na Kalifornii i San Francisco, zobaczyliśmy 26 stanów Ameryki. — Czy wystarcza problemów? — Pytanie, które nie jest rozwiązywane od dziesięcioleci — budowa nowej sali koncertowej w Kijowie. Zmieniają się prezydenci, rządy, jednak nikt nie chce przejmować się tą kwestią. A od niej zależy wiele. Począwszy od komfortowego pomieszczenia na próby, po możliwości zapraszania wykonawców, orkiestr, zespołów. Rzadko jeździmy po Ukrainie, bo nie mamy finansowania. — Często bywa Pan za granicą. Może Pan porównać, jak traktuje się kulturę tam, a jak u nas. — U nas kultura, niestety, nie jest na pierwszym miejscu. A w większości cywilizowanych krajów kształtuje ona świadomość narodu. Tam istnieje rządy prawa, dlatego ustawy o kulturze realnie działają. A u nas takiej supremacji nie ma i kultura znajduje się na marginesie. Muszą istnieć ustawy, które regulowałyby możliwość pozyskiwania dodatkowych środków. U nas jest ustawa o kulturze, ale preferencje dla mecenasów nie są w niej zapisane. Na Zachodzie, jeśli płacisz jeden procent swojego dochodu na kulturę, to jest on odliczany od podatku. Tam sami podatnicy decydują, gdzie skierować te środki. Byłoby stosowne wprowadzić taki system również u nas. Objechaliśmy z koncertami niemal cały świat. A na Ukrainie z trasami bywamy bardzo mało. Kiedy nasz zespół świętował swoje 90-lecie, mieliśmy tylko 8 koncertów w ramach trasy. Mam nadzieję, że w końcu spełni się moje wieloletnie marzenie i odwiedzimy wszystkie obwody naszego państwa. Idea polega na tym, aby w ciągu października-listopada zrobić trzy trasy — zachód, centrum-południe i wschód. Oczywiście, będą trzy różne programy. Na zakończenie dwa koncerty w Kijowie — jeden w Narodowym Pałacu Sztuki „Ukraina”, drugi — w Narodowej Filharmonii Ukrainy. Chciałoby się również stworzyć film dokumentalny o naszej orkiestrze i wydać broszurę. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO Narodowa Zasłużona Akademicka Orkiestra Symfoniczna Ukrainy — jeden z najbardziej znanych w Europie Wschodniej zespołów symfonicznych. Pod koniec roku zespół ten obchodził swoje stulecie. O historii i teraźniejszości orkiestry nasza rozmowa z jej dyrektorem generalnym Ołeksandrem Hornostajem.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
w przemyśleniach Iwana Łysenki o sztuce ukraińskich śpiewaków, z których każdemu przysługuje obiektywna, niezależna i bezstronna porównawcza ocena dotycząca różnych okresów ich sławy i upadków. Za każdym szkicem stoi napięta, długotrwała korespondencja, poszukiwanie prawdy. Ogółem autor poświęcił jedynie „Słownikowi śpiewaków Ukrainy” (K.: Rada, 1996. — 354 s.) oraz encyklopedycznemu wydaniu „Śpiewacy Ukrainy” (K.: Znanie, 2011. — 629 s.) 35 lat intensywnej pracy badawczej, wprowadzając do przestrzeni ukraińskiej kultury narodowej mnóstwo zapomnianych nazwisk. Za główne kryterium doboru przyjmował, jak sam przyznaje, wagę wkładu śpiewaka w sztukę. Zdumiewa muzyczno-fachowa wiedza Iwana Łysenki — zawodowego filologa, bezgranicznie zakochanego w śpiewie; jego swobodne władanie ukraińskim tezaurusem wokalnym, który on znacznie wzbogacił. Szkoda, że nie kształci się muzycznych dziennikarzy — to raczej powołanie. A zawodowi muzykolodzy, niestety, często ignorują współczesnych wykonawców i kompozytorów, kierując się sprawdzonymi klasycznymi wzorcami. Czy nie właśnie dlatego sami wokaliści są zmuszeni kompetentnie oceniać i opisywać śpiew (Borys Hmyra, Bohdan Hnyd, Myhajło Hołynski, Wiktor Żenczenko, Serhij Kozak, Ira Malaniuk, Anatolij Mokrenko, Olena Muraujowa, Larysa Rudenko). Przywołuję te przykłady, z góry odpowiadając przeciwnikom zasłużonego działacza sztuki Ukrainy Iwana Łysenki, którzy zarzucają mu brak zawodowego wykształcenia muzycznego. Tak, swoją wiedzę z zakresu sztuki muzycznej zawdzięcza samokształceniu oraz nauce w Ludowym Konserwatorium KDK im. P. I. Czajkowskiego. Istotnie, w niektórych (zwłaszcza wczesnych) jego esejach muzykologicznych pojawiają się neologizmy i nieścisłości, lecz w całym napisanym tekście nie ma ani jednej krzty przebiegłości czy złej woli, nieobiektywności czy niemoralności, a jawi się starannie zachowana godność i dobra wola wszystkich stron prawdziwie udokumentowanej historii cudzego życia w sztuce; obecny jest wysoki duch etyki dziennikarskiej. Jego erudycja przysłużyła się redakcji Ukraińskiej Encyklopedii Muzycznej Instytutu Filologii Folkloru im. M. T. Rylskiego NAN Ukrainy (samych tylko do 2. tomu napisał 240 haseł!).
Dziś składamy serdeczne gratulacje szanowanemu Iwanowi Maksymowiczowi Łysenkowi z okazji wydania gruntownej publikacji „Encyklopedia pieśni ukraińskiej” (Żytomierz: PP „Ruta”, 2017. — 368 s., nakład — 100 egzemplarzy). Zasada uporządkowania tego naprawdę encyklopedycznego wydania jest również zakorzeniona w osobach śpiewaków — wykonawców ukraińskich skarbów folklorystycznych. Takie podejście jest nietradycyjne, ale kryje się za nim priorytetowy stosunek autora do wykonawców. Pieśni podano według ich tytułów w porządku alfabetycznym, z opisem chronologicznej i gatunkowej przynależności utworu oraz nazwiskami folklorystów, którzy zapisali lub opublikowali pieśń w danym wydaniu. Oznaczono istnienie wykonawczych wariantów i opracowań, nazwiska śpiewaków-interpretatorów, którzy utrwalili pieśń solową. Hasła encyklopedyczne o wokalistach (najjaskrawszych apologetach ukraińskiego śpiewanego folkloru) przeplatają się w tym szeregu z tytułami pieśni. Ten nieco niezwykły klasyfikator autora pozwala zrównać status utworu i jego wykonawcy.
„Encyklopedia pieśni ukraińskiej” I. M. Łysenka obejmuje około 2000 haseł, w każdym z których — zwięzła informacja o losach pieśni i śpiewaków, którzy kontynuowali trwanie folklorystycznych pieśni solowych w czasoprzestrzeni kultury narodowej i uwiecznili siebie w nich.
Машинний переклад
Sztuka „Mistrz Solness” została napisana w 1892 roku, a pierwsza premiera odbyła się 19 stycznia 1893 roku w Berlinie. Utwór ten jest mało znany ukraińskiemu widzowi, dlatego krótko zatrzymamy się nad jego fabułą. Sukces architekta Halvarda Solnessa (zasłużony artysta Ukrainy Dmytro Surżykow) rozpoczął się od pożaru, podczas którego spłonął dom jego żony, Fru Solness (zasłużona artystka Ukrainy Kateryna Kisteń), co stało się pośrednią przyczyną śmierci ich dwóch synów bliźniaków, którzy byli jeszcze niemowlętami. Wraz z budową własnego domu u Solnessa rozpoczął się okres rozkwitu. Pomimo braku wykształcenia architektonicznego, jego interesy poszły w górę. Ale Solnessa dręczyło skryte poczucie winy za to, że swego czasu pragnął tego pożaru (zobaczył pęknięcie w przewodzie kominowym, ale nie spieszył się z jego naprawą); strach przed młodością, której przyjdzie ustąpić miejsca. Młodość to przede wszystkim Ragnar Brovik (Nikita Podlesny), syn byłego architekta Knuta Brovika (artysta ludowy Ukrainy Jarosław Hawryluk), a obecnie współpracownika Solnessa. Ragnar również wstąpił na służbę do Solnessa śladem swojej narzeczonej Kai Fosli (Polina Snisarenko), która zakochała się w Solnessie. Solness wykorzystuje jej uczucia po to, by trzymać Ragnara przy sobie. Knut Brovik, który poważnie choruje i wkrótce umrze, prosi Solnessa o wystawienie pozytywnej opinii na temat samodzielnego projektu Ragnara, ale ten odmawia, nie chcąc ustępować drogi swojemu podwładnemu. Sytuacja gwałtownie zmienia się wraz z pojawieniem się gościa, młodej dziewczyny Hildy Wangel (Daria Barihaszwili). Twórczość tego dramaturga jest znana daleko poza granicami Ukrainy. Stołecznej publiczności utwory pani Nedy znane są dzięki inscenizacjom Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. I. Franki, Kijowskiego Akademickiego Teatru Młodego Widza na Lipkach, Teatru Miejskiego „Kijów”, Klasycznego Teatru Artystycznego Alternatywnego, wielu teatrów młodzieżowych. Do niedawna jej sztuki były przeznaczone głównie dla dorosłego widza. A spektakl „Niesamowite przygody w Czekoladowym królestwie” odkrył N. Neżdaną jako ciekawą pisarkę dla dzieci. Według fabuły, spokojnemu, słodkiemu życiu Czekoladowego królestwa pewnego dnia zaczyna zagrażać niebezpieczeństwo. Zły Czarodziej ze wschodu wraz z Wilkołakiem kradną słodki pył dobra, z którego robi się czekoladę szczęścia. W zamian podmieniają go na pył zła, który może uczynić mieszkańców tej niezwykłej krainy. Dziesięć lat temu, kiedy była jeszcze uczennicą, Solness zbudował wieżę na nowym kościele w jej miejscowości, zgodnie ze zwyczajem zawiesił na wieży wieniec. Po tym obiecał dziewczynie, że za dziesięć lat ją porwie, czyniąc ją księżniczką, i podaruje jej królestwo. Teraz Hilda sama wróciła po to, co obiecano. Młoda energia Hildy inspiruje Solnessa. Wydaje mu się, że teraz będzie mógł przeciwstawić się młodości w sojuszu z młodością. Na prośbę Hildy wydaje pozytywną opinię o projekcie Ragnara i rezygnuje z usług jego oraz Kai. Wreszcie, znów na wezwanie Hildy, nie zważając na skłonność do zawrotów głowy, próbuje powtórzyć swój wyczyn sprzed dziesięciu lat. Wchodzi na rusztowania budowlane po to, by zawiesić wieniec na wieży właśnie ukończonego własnego domu. Składa obietnicę, że jeśli zdoła to zrobić, to gdy zejdzie, pocałuje Hildę i wspólnie wyruszą budować zamki na lodzie. Udaje mu się wykonać tylko pierwszą część zamierzenia. Zawiesiwszy wieniec, Solness spada i ginie. Przyjemnie zaskakuje obsada wykonawcza. Wszyscy aktorzy są jak zgrana orkiestra, w której każdy harmonijnie dopełnia drugiego i nie można wyróżnić nikogo osobno. Bardzo trafnie dobrano muzykę i efekty świetlne. Reżyserzy spektaklu – znany reżyser, zasłużony działacz sztuki Ukrainy Dmytro Cyrypiuk i młoda reżyserka Marija Jasynśka zaprosili do udziału w tym projekcie doświadczonych aktorów – Ołeksija Pałamarękę i Ołeha Ternowoja z Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. I. Franki, Wałerija Szeptekita z Kijowskiego Akademickiego Młodego Teatru oraz całkiem młodych artystów – Petra Zuziaka, Artema Szemeta i innych. Spektakl odbywa się w formie interaktywnej. Świąteczną atmosferę pomaga stworzyć muzyka Maksyma Szorenkowa, a także jasne, żywiołowe tańce młodych wychowanków zespołu „Puls”. Każda nowa inscenizacja zasłużonego działacza sztuki Ukrainy, dyrektora-artystycznego kierownika Kijowskiego Akademickiego Młodego Teatru Andrija Biłousa przypomina ciekawą krzyżówkę, której rozwiązanie pozwoli widzowi zrozumieć, co chciał przekazać reżyser. Wiele do myślenia daje również jego nowa praca – fantastyczny melodramat „Miasto słońca” na motywach sztuki Henrika Ibsena „Mistrz Solness”.
Машинний переклад
Wołodymyr Zawalniuk — aktor, reżyser, organizator i kierownik artystyczny kijowskiego teatru „Przeobrażenie”. Wystawił dziesiątki spektakli w teatrach Ukrainy oraz za granicą. Niedawno artysta skończył 55 lat. Dzisiaj pan Wołodymyr jest gościem „SP”.
— Od czego zaczęła się historia Pana teatru?
— Jeszcze od 1986 roku tworzę swoje teatry-studia. Jednak większość z nich dość szybko kończyła swoje istnienie. Zbierałem ludzi, próbowaliśmy, w rezultacie czego rodziły się wspaniałe spektakle, a potem każdy szedł swoją drogą. Tak stworzyliśmy kilka teatrów-studiów. Równolegle pracowałem w teatrach państwowych.
Za początek stworzenia własnego teatru uważam rok 1992, kiedy odbyła się premiera spektaklu „Ukraiński wertep”. Z tą inscenizacją objechałem niemało krajów, zostałem laureatem wielu międzynarodowych festiwali.
To wertep Gałahanowski.
Tekst, który datuje się na XVIII wiek, znalazłem w ówczesnym jeszcze domowym muzeum Iwana Honczara. Pozwolił on przepisać z czasopisma „Kijewskaja starina” dialogi i muzykę. Wszystko jest absolutnie autentyczne. Struktura wertepu XVIII wieku została w pełni zachowana. Jednak są pewne różnice. W XVIII wieku lalki były statyczne, my zaś, nie naruszając kanonu, zmieniliśmy sposób kierowania nimi, co dało możliwość aktorowi „ożywić” je. Fonogram stworzyliśmy razem z chórem Ihora Ikonnyka.
Stworzenie teatru, który istnieje obecnie, zaczęło się od współpracy z Hanną Jaremczuk i Kyryłem Bulkinem. Pierwszy nasz spektakl — „Ach, jaki ja jestem zuch” — to nowoczesna wersja bajki „Kołobok”. Potem były „Salome” O. Wilde’a, „Joanna d’Arc. Discount?..” J. Anouilha, „Hamlet”, „Poskromienie złośnicy” oraz „Król Lear” W. Szekspira, „Wielki loch” T. Szewczenki, „Zabawny przypadek” C. Goldoniego, „Trzecia modlitwa” J. Wereszczaka, „Mały Książę” A. de Saint-Exupéry’ego, „Jago” (według tragedii „Otello”) W. Szekspira, „Rysunek na zamarzniętym oknie” W. Danyłenki i wiele innych.
— Praca nad spektaklami „Joanna d’Arc. Discount...” oraz „Wielki loch” trwała w przededniu Rewolucji Godności. Czy sytuacja społeczno-polityczna w państwie wpłynęła na te inscenizacje?
— Utwory W. Szekspira, C. Goldoniego, Jeana Anouilha, Tarasa Szewczenki są ani trochę nie mniej aktualne niż utwory naszych współczesnych. Ludzka natura przez wieki się nie zmienia.
Spektakl „Joanna d’Arc. Discount?..” stworzono w 2012 roku. To było przeczucie tych wydarzeń, które potem zmieniły naszą historię.
A spektakl „Wielki loch” — to prawdziwa mistyka. Zaczęliśmy go tworzyć w 2013 roku. Kiedy praca nad spektaklem się zakończyła, zaczęły się krwawe wydarzenia. Uderzyła dokładność proroctwa: siła Ducha i dążenie do Wolności stały się tymi wartościami, wobec których wróg jest bezsilny.
Niestety, stosunek do ukraińskiej kultury się nie zmienił. Jeśli do 2014 roku u władzy byli przestępcy i rozumieliśmy, z kim mamy do czynienia, to teraz władza ma bardziej cywilizowany wygląd zewnętrzny, jednak wewnętrzna istota jest ta sama. Mimo to proces trwa i wierzę w zmiany na lepsze.
W 2016 roku nasz teatr był na dwóch wielkich festiwalach. Jeden z nich — Światowy Festiwal Szekspirowski w Szanghaju, który prowadził Międzynarodowy Instytut Teatralny, dokąd wiozłem dwa spektakle: „Króla Leara” i „Hamleta”. Niemało ciepłych opinii nasza trupa usłyszała od prezydenta Światowego Instytutu Teatralnego, aktorów i reżyserów z Indii, Holandii, Wielkiej Brytanii i innych krajów.
— Wśród Pana inscenizacji zapadają w pamięć „Zabawny przypadek” i „Pamela”. Co to za spektakle?
— Sztuka „Zabawny przypadek” — to jedna z moich najbardziej ulubionych rzeczy. Dlatego, że to Carlo Goldoni z jego kolosalnym talentem. Spektakl stworzony w stylu commedia dell’arte. I chociaż to teatr masek, są one tak dokładnie wypisane, przestrzenne, rozpoznawalne, że pojawia się ogromne pragnienie grania tej komedii.
W Kijowskim Teatrze Dramatycznym „Bravo” wystawiłem spektakl „Droga Pamela, czyli jak wykończyć staruszkę” według utworu Johna Patricka. Spektakl od wielu lat cieszy się niezmiennym powodzeniem.
— Dzisiaj Pana teatr aktywnie współpracuje z Narodowym Centrum Sztuki Teatralnej im. Łesia Kurbasa.
— Od czasu do czasu graliśmy tutaj swoje spektakle. A niedawno dołączyliśmy do projektu, którego kuratorem jest Jarosław Wereszczak. W ramach tego projektu stworzyliśmy już dwa spektakle — „Rysunek na zamarzniętym oknie” według noweli Wołodymyra Danyłenki i „Jago” według tragedii Williama Szekspira „Otello”. Trzecią częścią tego projektu stanie się spektakl według sztuki Oksany Taniuk, który ma roboczy tytuł „Wycie niemej wilczycy”, poświęcony duchowi Majdanu.
„Rysunek na zamarzniętym oknie” — to pierwszy monodram młodej aktorki Ołeny Motowyłowej. Każdy pedagog wie, jakim szczęściem jest, gdy uczeń się otwiera, rośnie.
— Kogo z aktorów Pana teatru mógłby Pan wyróżnić?
— Dmytro Szpak — skupiony, kreatywny aktor z ciekawym światem wewnętrznym. Kyryło Bulkin, Ołena Motowyłowa, Olha Czorna-Powozniuk. A z Hanną Jaremczuk znamy się ponad 12 lat, ma fenomenalny charakter, wolę, dobry zapał do pracy. A do tego — wielki talent.
Stronę przygotował
Eduard OWCHARENKO
Машинний переклад
Podczas noworoczno-bożonarodzeniowych świąt w Domu Kultury SBU odbyła się premiera przedstawienia „Niesamowite przygody w Czekoladowym Królestwie” według sztuki współczesnej ukraińskiej dramatopisarki Nedy Nieżdanej.
czajnej krainy nieszczęśliwymi. Kto może uratować bajkowe postacie? Prawdziwymi bohaterami stają się zwykły chłopiec, wnuk uczonego, odważny pies Hawkun i przebiegła Wróżka, które przeciwstawiają się siłom zła.
Dzieci zanurzają się w wir przygód, zabaw, tańców, bitew, wirtualnej rzeczywistości i pięknej muzyki. Postacie trafiają w niezwykłe sytuacje, w pewnym momencie wydaje się nawet, że wszystko stracone. Ale, jak to często bywa w życiu, pomoc pojawia się stamtąd, skąd nikt jej nie oczekiwał. Razem z aktorami widzowie odbywają podróż przez Czekoladowe Królestwo i dowiadują się, kto zawładnie sekretem czekolady.
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
W Kosmaczu mówią, że jedna bieda przychodzi i siedem za sobą prowadzi. To przysłowie ma bezpośredni związek z Hafią Czorniak. Bo jej córce Mariczce urodził się pierworodny. Urodził się… z zespołem Downa. Póki młoda matka doszła do siebie, Hafia, która sama kiedyś przeżyła wielki smutek, wzięła się za opiekę nad wnukiem, którego ochrzcili i nazwali Andrijem. Wtedy Hafia Czorniak zaczęła wytwarzać lalki, którymi pocieszała niemocnego wnuka. Lalki ubierała w kosmackie stroje, byli tam i książę z księżną, i drużbowie z druhnami. Mijały lata, była nadzieja, że Mariczka będzie jeszcze miała dzieci, a tymczasem i mama, i babcia całe swoje ciepło i miłość oddawały Andrijkowi. I Pan Bóg usłyszał je — u Mariczki i Petra urodziła się córeczka. Ochrzcili ją Mariczką. W domu zapanował dziecięcy szczebiot i radość. Hafia kontynuowała swoją pracę, przyglądała się liście przedstawionych do nagród i pod nazwiskiem Hafii Czorniak wykreślił tytuł „Zasłużony mistrz twórczości ludowej Ukrainy” i napisał „Za zasługi dla Przykarpackiego”. Tak oto Hafia Czorniak za wieloletnią pracę otrzymała tytuł „Za zasługi dla Przykarpackiego”, zamiast tytułu „Zasłużony mistrz twórczości ludowej Ukrainy”. Ale ona ma wyższy tytuł, bo uznał ją naród. Do mistrzyni dzisiaj jadą ludzie z całego świata, aby podziwiać twórczość jej rąk. W 2010 roku artystka zakończyła wyszywać już drugi album z zebranymi przez siebie kosmackimi wzorami. Na okładce z tyłu wyhaftowała takie wierszowane wersy: Oj, krzyżyki drobniutkie, ja was wyszywam, Swoją miłość, swoje serce w was wkładam. Oj, krzyżyki drobniutkie, drobniutkie, drobniutkie, Oj ja was zostawiam dla Ukrainy-mateńki. Oj, wzory wy, wzory, jaskrawe kolory. Takie miłe i kochane na wszystkie nasze góry. Całe życie ja wyszywałam, zbierałam do kupy. Teraz chcę zostawić na pamiątkę dla wnuków. Żeby mnie pamiętali Czorniaczkę Hafijkę, A na wspomnienie i o sobie ja zostawię książkę… Ta książka dzisiaj dziwi świat. Oglądają ją turyści i historycy sztuki, pisarze i artyści z Kijowa i Dniepru, z Nowego Jorku i Warszawy, z Toronto i Londynu, z Paryża i Tokio… A oprócz książki-albumu Czorniaczka jeszcze wyhaftowała cudowne ręczniki z portretami Tarasa Szewczenki i Łesi Ukrainki, z ich poetyckimi wersami. I wiele kosmackich wzorów wyhaftowała na poduszkach, ręcznikach, koszulach. Prawdziwym arcydziełem jej twórczości można uważać felonion dla księdza Wasyla Hunchaka, złożony z kosmackich wzorów, gdzie dominującym jest wzór kluczykowy. Wzory Kosmacza jeszcze na początku ubiegłego wieku wydrukował we Lwowie księgarz Iwan Tyktor. Ponad trzydzieści ornamentów zebrał w Kosmaczu w ubiegłym wieku znany artysta Hryhorij Smolski, które wyszyła na kawałkach płótna kosmacka hafciarka Ksenija Dederczuk. Te zebrane przez Smolskiego wzory obecnie są własnością Lwowskiego Muzeum Narodowego im. A. Szeptyckiego. Zostały wydane osobną książką na koszt rodziny Smolskich pod tytułem „Kosmackie wstawki”. Pod koniec ubiegłego wieku kosmackimi wzorami zainteresowała się znana badaczka ukraińskiego haftu Iryna Swiontek. Wiele razy odwiedzała Hafię Czorniak, radziła się jej, dyskutowała i wydała dwa tomy albumów o kosmackim hafcie, w których zamieściła niektóre wzory, zebrane przez Hafię Czorniak oraz opowieść o niej i fotografie hafciarki. Wszystkich wzorów nie brała, bo uważa: nadejdzie czas, kiedy Państwo Ukraińskie na koszt państwa wyda album haftów, zebranych przez Hafię Czorniak z huculskiej wsi Kosmacz. W młodych latach Hafia Czorniak chodziła w Kosmaczu zbierać barwinek do wieńców ślubnych, dobrze zna cały kosmacki obrzęd ślubny i wszystkie pieśni o barwinku. Oprócz tego, wiele lat wypiekała kołacze, strucle, ślubne baranki, zdobiła je dziwnymi kwiatami, które sama wytwarzała z bibuły. A jeszcze — ona jest dobrą gospodynią, smacznie gotuje. Całe życie troszczy się o rodzinę. Przypominam sobie, nie raz przyjdę do niej, a u niej pełna chata kobiet, które przyniosły, aby krawcowa uszyła im kosmackie koszule. A pomiędzy tymi kobietami na stole pełna miska pierogów i one częstują się. Hafia Czorniak wszędzie promieniuje dobrem i ciepłem. Ludzie we wsi nazywają ją Hafijka, mimo poważnego wieku. Hafia Czorniak najbardziej pragnęła, aby jej drugi album zebranych w Kosmaczu wzorów zobaczyła jej córka Maria. I córka zeszłej wiosny wróciła z zarobków z Włoch na Ukrainę. Wróciła zmarniała, wyczerpana, zbolała. Oglądała książkę-album, podziwiała, cieszyła się mamą i jej talentem, płakała. A niedługo potem opuściła mamusię, dzieci i wnuka i odeszła od nas. Zmęczona, pogrążona w smutku Hafia Czorniak kontynuuje dalej tworzyć piękno i darować je ludziom. W 2018 roku będzie obchodzić Hafia Czorniak swoje 85-lecie. Życie trwa. Więc z rosy i wody Wam, Berehynio Ukraińskiego Rodu! Na długie lata!
Машинний переклад
Dmytro POŻODŻUK, m. Kosmacz. U Mychajła Wintoniaka na przysiółku Medweżym w Kosmaczu urodziło się jeszcze jedno maleństwo. Była piątym dzieckiem w rodzinie z dwanaściorga dzieci. Na ukraińskich ziemiach niszczył wszystko, co żywe, hołodomor. Rok 1933 kosił ukraińskie wsie bezlitośnie. A tutaj, na Huculszczyźnie, tętniło ukraińskie życie. Choć Huculi nie żyli w nędzy, ciężko pracowali i zarabiali na utrzymanie. Toteż i dziecko, które urodziło się w Medweżym, miało szanse na przeżycie. Dziewczynkę ochrzczono i nazwano Hafijką. Rodzinę ratowało to, że jej matka Hanna była znaną we wsi krawcową i każdy Hucuł korzystał z jej usług. Jednym szyła portki i gacie, innym koszule i miała choć jakiś zarobek. Do krawiectwa przyuczała od małego dzieci i najlepiej nauczyła się tego właśnie córka Hafijka oraz synkowie Iwan i Dmytro. A oprócz tego mamusia nauczyła córkę jeszcze pięknie wyszywać. We wsi żyło się wtedy niespokojnie — na jej los przypadły wojenne czasy. Tutaj działo się całe piekło. Do wsi weszły wojska węgierskie, które walczyły po stronie Niemiec. A niebawem pojawili się i Niemcy. Chociaż wcześniej w Kosmaczu zdążyli już pobyć „pierwsi sowieci”, którzy wyrządzili niemało krzywd: gwałcili kobiety, odbierali Hucułom dorobek życia. Ukraińska Powstańcza Armia ratowała wszystkich przed zaborcami. Na początku 1945 roku doszło tu do największej bitwy armii UPA z karną dywizją czekistów generała Nikołaja Dergaczowa, którą pod Kosmaczem doszczętnie rozbili ukraińscy powstańcy. Często przychodzili do mamy Hafijki, a ona przekwalifikowywała się, szyjąc z huculskiej odzieży mundury dla powstańców. Ojciec Hafijki był również złotą rączką. Kręcił pętelki, szył uprząż dla koni i wołów, murował piece do dymnych huculskich chat z gliny, a później z cegły i ceramiki. A córka wyrastała jak kwiatuszek, po wojnie zaczęli się do niej zalecać kawalerowie i w 1952 roku na Medweżym odbyło się jeszcze jedno huculskie wesele: Hafijka Wintoniak brała ślub z kosmackim młodzieńcem Kyryłem Czorniakiem, który wrócił z wojny. Grały wesoło niezrównane kosmackie kapele, śpiewała barwinkowa kosmacka czeladź, pędzili na saniach do cerkwi kniaź i kniahini, drużbowie i druhny, bojarzy i swatki, dzwoniły dzwoneczki na koniach. To było 12 lutego i ten dzień do dziś z przyjemnością wspomina bohaterka mojej opowieści. Wreszcie smutek przerodził się w radość. Ale zaczęły się nowe kłopoty, trzeba było budować swoje gniazdko — stawiać chatę, urządzać się, sadzić sad. Hafija Czorniak zdobyła niemałe doświadczenie w krawiectwie i już zaczęła pracować samodzielnie, przyjmowała zamówienia, starała się dogodzić wybrednym starszym Hucułkom i wkrótce zyskała niemałą sławę utalentowanej krawcowej. Ta sława zachowała się przy niej do dziś. Lecz… Młoda gospodyni oczekiwała narodzin dziecka, cieszyła się, że będzie przedłużenie rodu. I urodziła się córeczka, jak pisanka. A śladem za nią do Hafii przyszła ciężka choroba — gruźlica kręgosłupa. Młodą położnicę owinięto gipsem i w takim pancerzu przebywała cały rok. Leżała w szpitalu, swój smutek przelewała w wyszywanie i, leżąc, nauczyła się wyszywać, dzięki czemu zarabiała jakąś kopiejkę. Dziecko tymczasem zabrała babcia Anna na Medweży i wychowywała. Z czasem tę opiekę zaczął sprawować mąż Hafii Kyryło. W końcu zdrowie się poprawiło, Hafija oddała się całkowicie wychowaniu córki, którą nazwano Mariczką. Do niej, jako do sławnej w Kosmaczu krawcowej, spieszyli Hucułowie, przynosili do zszycia tradycyjne kosmackie koszule, wzory na których grały tęczowymi barwami, jeden był lepszy od drugiego. Hafija długo podziwiała te ornamenty, wypytywała kobiety o ich nazwy i starała się odtworzyć kawałek każdego wzoru, aby miała je u siebie wszystkie. Niektóre wzory sama wyszywała to na koszulach, to na ręcznikach, a niektóre po prostu zbierała razem. Życie toczyło się swoim rytmem i zdawało się, że już zaczęły się zapominać biedy. Córka Mariczka wyrosła na piękność, wyszła za mąż za Petra Kłapcuniaka, Hafija przekazała jej wszystkie sekrety swojego kunsztu. Krawiecką sprawę, wieczorami przeredywała utwory Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Łesi Ukrainki, wczytywała się w każdy wiersz. — Może i ja byłabym panią — uśmiecha się Hafija Czorniak z Kosmacza. — Ale na moje dzieciństwo przypadła wojna i wtedy nie było czasu na naukę, chociaż w szkole nauczycielka zawsze stawiała mnie za przykład. Tym bardziej, że dorastałam w wielodzietnej rodzinie i trzeba było zarabiać pieniądze na utrzymanie, a nie uczyć się… U Hafii zrodził się ciekawy zamysł — z zebranych w Kosmaczu wzorów wyszyć specjalny album-książkę i podpisać każdy wzór. Zaczęła główkować, jakie powinny być strony książki, wymyśliła, że aby zrobić jeden arkusz albumu, trzeba zrobić dwie strony z haftem, a między nimi wstawić cienką sklejkę, żeby arkusze książki nie wyginały się i nie łamały. Na jedną taką stronę dopasowywała po 14 wzorów, a pod każdym wzorem wyszywała jego nazwę, jak na przykład: śliwkowy, kędzierzawy, bociani, książęcy, liść dębowy, lumerowy, puszysty, jelenie, kaczory itd. Sama wymyśliła, jak te litery wyszywać, na okładkę albumu oprawiła w kosmackie wzory swoje zdjęcie i powypisywała igłą różne poetyckie wersy oraz dodała napis: Kiedyś żyła tu Hucułka, co swój kraj kochała I z miłością do Hucułów te wzory szyła. Kiedyś będą te wzory ludzie oglądać I Hafiję Czorniacką wspominać… Książkę mistrzyni wyszyła jeszcze w ubiegłym wieku i do dziś nie ma ona odpowiedników na świecie. Zobaczył ten album Hafii Czorniak właściciel prywatnego muzeum Ołeksy Dowbusza w Kosmaczu Mychajło Dydyszyn i zaproponował, aby Hafija dała to dobro z haftami jemu do muzeum, żeby mogli je oglądać ludzie. Hafija uprzejmie się zgodziła. Tak album znalazł się w muzeum. Już i wnuczka wyszła za mąż za chłopaka z Bojkowszczyzny Andrija Sunaka. Już i synek u nich Roman się urodził, a dla Hafii prawnuk. Już i córka wyjechała na zarobki w obce kraje między obcych ludzi. Zasmuciła się Hafija, swój żal znowu zaczęła wylewać w wzory, bo nadziei na powrót z muzeum swojej książki już nie miała. Postanowiła zebrać jeszcze więcej wzorów, wyszyć jeszcze lepszą książkę. A Kosmacz przygotowywał się do drugiego międzynarodowego festiwalu „Wielkanoc w Kosmaczu”. Zawitał do Kosmacza i Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko z rodziną, poznał się z Hafiją Czorniak, z przyjemnością oglądali jej hafty, jej lalki, jej wyszywaną książkę. Podziwiali, dziwili się, jakby w bajkę trafili. — Ta kobieta zasługuje na najwyższe podziękowanie za swoją pracę, na najwyższą nagrodę — powiedział prezydent Wiktor Juszczenko. — Na Ukrainie podobnej książki-albumu nie widziałem. A i sama hafciarka Hafija Czorniak, jak BEREHYNIA UKRAIŃSKIEGO RODU… …Mijał czas. Kosmacz przygotowywał się do jubileuszu. Sesja Kosmackiej Rady Wiejskiej postanowiła przedstawić z tej okazji Hafiję Czorniak oraz jeszcze kilku wybitnych ludowych twórców do honorowego tytułu „Zasłużony Mistrz Twórczości Ludowej Ukrainy”. Przygotowali dokumenty, złożyli w rejonie. Do władzy doszła Partia Regionów. Obwód iwanofrankiwski objął Wasyl Czudnow, którego Hafija Czorniak trzymała do chrztu (czyli była jego matką chrzestną). On
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
trzeba dobrze przemyśleć swoją dotychczasową działalność. Stać się mądrzejszymi i roztropniejszymi. I teraz jest dla nich idealny czas, by pozbyć się wszelkiej negatywności z przeszłości. To okres oczyszczenia umysłu i duszy. Jowisz od połowy marca do połowy lipca będzie retrogradny, dlatego Strzelcom w tym czasie nie warto rozpoczynać nowych spraw, lepiej zwrócić się ku odłożonym problemom i je rozwiązać. Natomiast pod koniec roku Strzelców czeka sprzyjający, można powiedzieć, nawet szczęśliwy okres. Jowisz zmienia znak i wchodzi w Strzelca. Fortuna powraca do tego znaku i marzenia Strzelców się spełniają! W sferze zawodowej Strzelcy będą mieli wiele możliwości, by osiągnąć pożądane cele. Z pieniędzmi także w końcu wszystko się dobrze ułoży. Co do życia osobistego — ten rok również przyniesie Strzelcom szczęście. Będą nowe spotkania, a stałe związki się poprawią. Na nowe znajomości latem będzie urodzaj, dlatego na ten okres warto zaplanować urlop.
Koziorożec. Hojność planet i gwiazd będzie spływać na Koziorożców praktycznie przez cały rok, tak że przy odpowiednim nastawieniu będą mogli zrealizować nawet najbardziej fantastyczne pragnienia. Koziorożcom można stawiać przed sobą każdy wielki cel! Dla osiągnięć zawodowych rok 2018 zapowiada się bardzo pomyślnie. Okoliczności ułożą się tak, że to właśnie Koziorożcom przyjdzie wziąć na siebie odpowiedzialność, generować pomysły, podejmować decyzje. Bać się tego wszystkiego Koziorożcom nie warto, ponieważ pomagać im będzie nie tylko Saturn, ale także Mars. Zatem energii starczy. Jedynym czasem, kiedy Koziorożcom wskazane jest przyhamować, jest okres retrogradacji Saturna, przypadający na miesiące letnie. Dlatego latem Koziorożcom lepiej odpoczywać i nabierać sił. Jeśli nie uda się wziąć urlopu, to w tym czasie najlepiej nie budować nowych planów na przyszłość, lecz skupić się na dawnych sprawach. W roku 2018 Koziorożcom w kwestiach związanych z relacjami warto słuchać rad ludzi mądrych i doświadczonych. Możliwe, że w tym roku zakończą się nierokujące relacje, jednak dla Koziorożców będzie to dobre, bo otrzymają wspaniałą szansę na nawiązanie nowych, długotrwałych i bardzo obiecujących związków. A jeśli to się nie wydarzy, to wpływ Jowisza w każdym razie uczyni Koziorożców odporniejszymi emocjonalnie i silniejszymi moralnie.
Wodnik
Dla Wodników rok będzie niespokojny. Nie oznacza to jednak, że będzie zły. Jowisz w napiętym aspekcie może stać się źródłem i przyczyną wielu sukcesów. Wpływ gwiazd i planet będzie często nieoczekiwanie zmieniał okoliczności życia Wodników. Jowisz jednak sprawi, że nie będą się poddawać i nie będą ustępować przed trudnościami, zwiększy ambicje i pragnienie, by iść naprzód! Pod koniec roku Jowisz przestanie wpływać na Wodników, dzięki czemu będzie można ocenić dokonane rzeczy. Wodnicy będą zdumieni tym, ile zdołali zrobić i na jakie szczyty udało im się wspiąć. Sprawy finansowe będą Wodników to cieszyć, to niepokoić. Najtrudniejszym okresem będzie lato. Dlatego dobrze byłoby coś odłożyć na ten czas. W karierze czeka sukces, będzie wiele szans na doskonalenie zawodowych umiejętności. 15 lutego oraz kilka dni przed i po tej dacie Wodnikom wskazane jest ograniczenie aktywności. W tym czasie lepiej nie podejmować zasadniczo ważnych decyzji, nie podpisywać istotnych dokumentów i powstrzymać się od podróży. Jeśli chodzi o życie osobiste, w tym roku wielu Wodnikom po prostu brakuje czasu. Nie oznacza to jednak, że nikt wśród Wodników się nie zakocha. Dlatego niektórym Wodnikom jednak uda się chodzić na randki, a nawet wziąć ślub.
Ryby, Ryby w tym roku są szczęściarzami! Będą mieć mnóstwo powodów do radości. Sprzyjający wpływ Jowisza i harmonijny Saturn stworzą bezprecedensowe możliwości osiągania osobistych sukcesów. Niektóre Ryby dojdą na szczyty, o których wcześniej mogły tylko marzyć. Inne przynajmniej będą wspominać ten czas z zadowoleniem. Ryby mogą zatem śmiało patrzeć w przyszłość. Podstawowa rada: słuchać starszych ludzi. I nie warto też odmawiać ich pomocy. W 2018 roku samotne Ryby otrzymają szansę na obiecującą znajomość i rozwój ciekawego związku. Także te Ryby, które są w związkach, będą zadowolone. W pracy rok 2018 będzie dla Ryb okresem, w którym trzeba przejść od marzeń do ich praktycznej realizacji. Szczególnie wielkich sukcesów osiągną Ryby zajmujące się sztuką. Ich talenty zostaną docenione, a wielu z nich zdobędzie prawdziwą sławę. Ryby innych zawodów też będą odnosić sukcesy. Pieniędzy również będzie. Najważniejsze, wydawać je rozumnie i z przyjemnością. I Ryby sobie z tym poradzą!
Marianna MALYNA, pisarka fantastyczna i astrolog
Машинний переклад
Od redakcji. Nasi stali czytelnicy wiedzą, że nie drukujemy horoskopów ani innych przepowiedni. Ale w tym roku wykazaliśmy inicjatywę i sami ułożyliśmy horoskop, który zaproponowaliśmy do druku. Przedstawiamy prognozę na 2018 rok Waszej uwadze.
Baran. Baranów czeka interesujący rok. Sił i energii jest dostatecznie, czasem aż nadto. Nie szkodzi, że pierwotne plany będą się zmieniać, Barany sobie poradzą. Przeszkody dla planów Baranów tworzy Saturn, który znajduje się w niekorzystnej pozycji. Dlatego Baranom zaleca się ćwiczyć cierpliwość. Nie zaszkodzi wsłuchiwać się w rady otoczenia, unikać spontanicznych przejawów emocji i gniewu. Jednak łatwiej będzie to zrobić marcowym Baranom niż kwietniowym. Ale i tym, i tamtym Baranom znacznie spokojniej będzie pod koniec roku — w listopadzie i grudniu. W tym czasie odczują pozytywny wpływ Jowisza. Jeśli chodzi o pieniądze i karierę — tu Barany są na wysokim poziomie. Będą i pieniądze, będzie i awans zawodowy. Tylko trzeba wykazywać rozsądną inicjatywę, to znaczy nie brać na siebie wszystkiego, ale też nie odmawiać propozycji. Od końca czerwca do końca sierpnia w sprawach zawodowych i finansowych nastąpi okres zastoju. Ale jeśli Barany zdołają się rozluźnić, to latem czekają je romantyczne przygody, które w znacznym stopniu ozdobią ten rok.
Byk
Choć jak Byki nie lubią zmian — zmiany i tak nadejdą! Rok nasycony wydarzeniami i silnymi emocjami. Ten niepokój sprowokuje Jowisz. Ale Byki znajdują się pod ochroną Saturna, więc zmiany będą przeważnie pozytywne. Kto chce radykalnie przemienić życie na lepsze — działajcie, wszystko się uda! Byki w tym roku będą mogły zrealizować dawne ciekawe zamierzenia, na które wcześniej nie było ani środków, ani woli. Byki mogą nawet kupić nowe mieszkanie i się przeprowadzić! W życiu osobistym prawdopodobnie też zajdą pozytywne zmiany. Począwszy od października do połowy listopada, na Byki czeka bardzo emocjonalny okres. Jeśli związki weszły w ślepy zaułek — to najlepszy czas, by rozwiązać problemy przeszłości. Samotne Byki mogą liczyć na nową, ciekawą znajomość. Co do pieniędzy — także tu u Byków wszystko jest pozytywne. Można liczyć na podwyżkę pensji lub dochodowy biznes. Szczególnie korzystne pod względem finansowym będą kontakty z zagranicą.
Bliźnięta
Dla Bliźniąt rok 2018 jest bardzo udany. Stare problemy pozostają w przeszłości i można bardzo szybko iść naprzód. Przez cały rok Bliźnięta znajdują się pod pozytywnym wpływem Marsa. Dlatego energii będzie w nadmiarze i wszystkie sprawy będą załatwiały się zadziwiająco łatwo. Trzeba jednak nieco zwalniać w okresach retrogradacji Merkurego: od drugiej połowy marca do połowy kwietnia, przez kilka dni w sierpniu i pod koniec listopada, bo w tym czasie można narobić głupstw. Ogólnie Bliźnięta mogą liczyć na pozytywny postęp w różnych sferach swojego życia. Można spodziewać się sukcesu właśnie w tym, co najcenniejsze i najdroższe. Przed Bliźniętami otwierają się wszystkie drzwi, można rozpocząć nowe ciekawe projekty, o których wcześniej tylko marzono. W życiu osobistym ten rok może zaznaczyć się ważnymi wydarzeniami. Jeśli planujecie małżeństwo — rok jest najbardziej sprzyjający!
Rak. Dla Raków rok może okazać się całkowicie owocny i udany. Aby jednak tak się stało, będą musieli przestrzegać kilku warunków. Powściągać ambicje, nie składać zbędnych obietnic i nie próbować przerzucać odpowiedzialności na cudze barki. Jowisz w harmonijnym aspekcie pomoże rozwiązać wiele dawnych problemów, ciągnących się jeszcze z zeszłego roku, i otworzy nowe perspektywy. Życie osobiste przyniesie Rakom mnóstwo przyjemności. Wolne Raki otrzymają wspaniałą szansę spotkania swojej drugiej połówki i zawarcia małżeństwa. Te zaś, które mają miłość, będą mogły znacznie rozwinąć swoje związki, czyniąc je ciekawszymi i przyjemniejszymi dla siebie. Nie warto jednak planować romantycznej podróży na połowę lipca. W tym czasie podróże dla Raków są niekorzystne. Jeśli chodzi o karierę, będzie to raczej rok przygotowań i gromadzenia sił. Nie przeceniajcie się, trochę zwolnijcie, a później wszystko się ułoży! Szczególną uwagę Rakom warto zwrócić na datę — 13 lipca. Tego dnia nastąpi zaćmienie Słońca w gwiazdozbiorze Raka. W tym dniu, a także na kilka dni przed nim i po nim, nie należy zawierać umów finansowych, zaciągać zobowiązań kredytowych, prowadzić ważnych rozmów biznesowych itp. W drugiej połowie roku Rakom warto pomyśleć o doskonaleniu i poszerzaniu swoich umiejętności zawodowych.
Lew
Rok Lwów w ogólnym zarysie będzie udany. Szczególnie koniec roku, kiedy Jowisz przejdzie do znaku Strzelca, tworząc wobec Lwa aspekt pozytywny. Pewną konfliktowość w życiu Lwów przyniesie w tym roku Mars. Ponadto 11 sierpnia w znaku Lwa spodziewane jest zaćmienie Słońca. Zrozumiałe, że tego dnia trzeba nieco zwolnić. Właśnie tego dnia oraz 2-3 dni przed nim i po nim nie zaleca się zaciągania kredytów, zawierania umów i w ogóle podpisywania jakichkolwiek dokumentów. Choć lato będzie niełatwe, Lwy poradzą sobie z trudnościami! Optymalny czas na osiągnięcia i duże zakupy to koniec roku, a mianowicie listopad i grudzień. Jowisz przyniesie szczęście i spełnienie marzeń. Oczywiście nie u wszystkich Lwów urodzą się dzieci, ale wiele z nich w tym roku otrzyma szansę, by pożądane dzieci stały się rzeczywistością. Samotnym Lwom nie warto planować urlopu na lato. Lepiej odpocząć jesienią lub zimą. Wtedy perspektywiczna znajomość jest bardziej prawdopodobna i nie rozczaruje. Po 11 sierpnia dla Lwów nastaje okres, który idealnie nadaje się do nauki i doskonalenia umiejętności zawodowych.
Panna Pannie: Rok 2018 przyniesie wiele powodów do radości! Fortuna sprzyja im! Ponadto Panny łatwo poradzą sobie zarówno z bieżącymi problemami, jak i z problemami, które ciągną się za nimi z przeszłości. W tym pomoże im Saturn, który przez cały rok będzie pozytywnie wpływał na Panny. W tym roku Panny mogą osiągnąć największe wyżyny, to przełomowy rok dla kariery. Przy czym ocenić wszystkie sukcesy i wszystkie korzystne wydarzenia Panny będą mogły, obejrzawszy się na koniec roku. Bo w ciągu roku oceniać nie będzie kiedy. Pannę niesie fala szczęścia! A kiedy jesteś na fali, jest tylko radość z procesu. Radości u Panien będzie dużo, nie wyjątek stanowi również życie osobiste. Pozytywne tło dla życia osobistego tworzą dla Panien Saturn i Jowisz, które wpływają na ten znak wyłącznie pozytywnie. Samotne Panny będą mogły nawiązać obiecującą znajomość. I być może takich szans będzie więcej niż jedna. Sytuacja finansowa u wielu Panien także wyraźnie się poprawia. Dotyczy to zarówno tych, którzy pracują za stałe wynagrodzenie, jak i tych, którzy pracują „na siebie”. Premie otrzymają wszyscy!
Wagi
Dla Wag rok 2018 będzie jak huśtawka. Raz podniesie je na szczyt sukcesu, raz opuści w dół. Najważniejsze w tych próbach to nie stracić zdrowego rozsądku! Taki niestabilny okres skończy się jesienią i życie stanie się bardziej przewidywalne. Wagi wreszcie poczują uczucie równowagi! Rozhuśtanie Wag wywoła napięty tranzyt Saturna. Złagodzić ten wpływ można tylko w jeden sposób — nie okazywać swojej wyniosłości i przewagi intelektualnej. Zwłaszcza wobec ludzi, którzy zajmują stanowiska kierownicze. Saturn podpowiada, że dyplomacja to najlepszy atut Wag. W okresie retrogradacji Wenus, od początku października do połowy listopada, trzeba przytłumić swoje ambicje, bo mogą stać się źródłem trudności. Za to w tym roku sprawy miłosne otrzymają logiczne zakończenie. U niektórych będzie to umocnienie związku, a nawet małżeństwo, a u kogoś — rozwód. Z pieniędzmi nie będzie aż tak źle, ale Wagi i tak będą pragnąć więcej. Tak będzie do końca lata, a może nawet do jesieni. Potem sytuacja się wyrówna. Wagi mogą wtedy otrzymać duży zysk. Sprawy zawodowe także będą wymagały od Wag uwagi i troski. Saturn zmusza do analizy swojej działalności. Wagi przejdą w tym sensie odpowiednie oczyszczenie i zrozumieją, co jest dla nich naprawdę ważne. Wtedy Wagi zrobią znaczący krok w swojej działalności zawodowej.
Skorpion. Dla Skorpionów prognoza na ten rok jest najlepsza! Skorpiony przez prawie cały rok będą pod ochroną Jowisza i Saturna. Wpływ Jowisza zmniejszy się dopiero jesienią. Ale Saturn będzie chronił Skorpiony przez cały rok. Skorpiony mają doskonałe szanse na wielki sukces. Wszystko, co zaplanowały Skorpiony, się spełni. Co więcej, w najlepszym wydaniu. Jowisz praktycznie gwarantuje mnóstwo pozytywnych wydarzeń od początku roku do początku lata. Dalej sytuacja w sferze emocjonalnej będzie się chwiać, ale Skorpiony będą wspominać ten okres jako pasjonujący i bardzo interesujący. W życiu osobistym, twórczości i biznesie wszystko idzie jak najlepiej. Wygląda na to, że Skorpionów w tym roku nikt nie jest w stanie zatrzymać! Co ciekawe, w tym roku Skorpionom będą się śnić wieszcze sny! Dlatego nie wolno ignorować swoich zdolności. Z pieniędzmi u Skorpionów jest dobrze, choć mogą wystąpić nieprzewidziane opóźnienia w wypłatach. Ale i w tej dziedzinie życia Skorpiony będą zadowolone.
Strzelec. Dla Strzelców ten rok jest przełomowy! Wielu spośród Strzelców
Машинний переклад
Szanowna Pani Lubow i redakcjo gazety „SŁOWO PROŚWITY”! Proszę przyjąć szczere życzenia z okazji Nowego 2018 Roku oraz Świąt Bożego Narodzenia!
Życzę Paniom, Państwa rodzinom oraz wszystkim proświcianom zdrowia, pomyślności, dalszej twórczej inspiracji i realizacji zamierzeń!
Serdecznie DZIĘKUJĘ za Państwa niestrudzoną i owocną pracę, zwłaszcza w tym trudnym czasie wojennym, w odradzaniu i szerzeniu źródeł historii, piękna i mądrości ukraińskiego słowa na Ukrainie i poza jej granicami! Swoim Słowem jednoczycie Państwo utalentowanych i prawdziwych patriotów naszej Ojczyzny, budzicie miłość i szacunek Ukraińców do rodzinnej ziemi, historii i kultury, kształtujecie ich świadomość teraźniejszości i przyszłość — wolnego i szczęśliwego narodu Ukrainy. Takim marzył widzieć swój naród nasz Geniusz Taras Hryhorowycz Szewczenko.
Pokoju, dobra, zgody i rozkwitu wszystkim proświcianom i naszej rodzinnej Ukrainie!
Moje życzenia dla Was na święta: Niech Gwiazda Boża świeci! Radość ludziom daruje. Niech pokój będzie w Waszym domu, Żeby stoły były bogate!
Żeby zdrowie w Was było, A w sadach wszystko kwitło! Bóg zawsze niech będzie z Wami I Matka Boża z Aniołami!
Wdzięczni jesteśmy za wszystko Jemu — Królowi i Gospodarzowi! Radości wiele Wam, Wszystkim Bożym dzieciątkom! Witam wszystkie małe ukraińskie dzieci ze Świętami wyborem moich wierszy.
Publikowałam w literacko-artystycznym i publicystycznym czasopiśmie Związku Ukraińskich Pisarzy Słowacji „DUKLA”, czasopiśmie dla dzieci „WESEŁKA” Związku Rusinów-Ukraińców Słowacji oraz w dwutygodniku Związku Rusinów-Ukraińców Słowacji „NOWE ŻYCIE”.
Prezentacja mojej twórczości odbyła się na Ukrainie, na Słowacji w radiu Młodych oraz w radiu Patria Studio Koszyce w audycji „Klub osobowości”.
Iryna MACKOWA,
członkini Związku Ukraińskich Pisarzy Słowacji, m. Koszyce
Czas cudów Przyszła zima. — Hura, hura! Cieszyła się śniegiem dziatwa, I Kotek szary też się cieszył, Złapać płatek on chciał.
W śniegu tak się bawił i skakał, Że kożuszek biały się stał. Cieszył się i Kotek, i Dziatwa: — Zima przyszła — czas cudów!
A za oknem śnieżek prószy, A za oknem śnieżek prószy, Zima do dzieci w gości idzie, I Nowy Rok ona prowadzi, Jeszcze prezenty niesie, Na które czekają maluchy, Z kolęd cieszą się one, Przyozdobiwszy choinkę i dom, Boże Narodzenie witają miło w nim.
Bałwanek-dobraczek Żył sobie Bałwanek, Ile lat miał? Milczek... Bałwanek był nieprosty, Bałwanek był czarodziejski.
W lesie on chatkę miał, Gdzie płatki malował, Wszystkie je srebrem posypywał I choinki przyozdabiał.
Sanie on skrzydlate miał I na saniach tych latał.
Wszystkie dziewczynki i chłopców Z Nowym rokiem on witał!
A z powitaniem prezenty Wszystkim dzieciom rozdawał. Oto taki Bałwanek, Zwali go Dobraczek!
Najlepszy prezent świąteczny Pójdę ja do okienka I usiądę wyszywać. Chusteczkę mojej Mamusi I ręczniczek dla Taty. Mała czarodziejska igiełka Na płótno kładzie się I wzory nitkami, Tęczami nakrapia. Oto tutaj Królewna-makówka. A obok jest Barwinek. Stokrotki z Bławatkami, Splotły wianek-cud. Śnieżek pada na ulicy W tańcu wszystko wiruje. Choinkę już przyozdobiliśmy. Ona światłami błyszczy! I laleczki, i koniki Na dzieci czekają. Żeby święto się zaczynało Wszyscy tego pragną! Jak pięknie z rodziną Boże Narodzenie wszystkim witać! Najlepszy prezent Dla mnie — Mama i Tata!
Noworoczna choinka w lesie Śniegiem białym i płatami Las się okrył, cicho śpi... Wiewióreczka mała, puszysta Na Choinkę — skok! i siedzi.
W mig Choineczka się obudziła: — Niech świecą już światła! I powiedziały Zwierzęta miło: — Jakaż piękna u nas ty!
Te kolczyki z kaliny My robiliśmy z ochotą, I korale z jarzębiny Oj, jak pasują ci!
Wszyscy razem jej zaśpiewali, Tańczyli radośnie wszyscy, Prezenty dostali — Zaświeciły się światła.
Jakże pięknie wita I cieszy się dziatwie Nowy Rok i wszystkich wita Ze Świętem bajki i zimy!
Zimowe sny ptaków Na drzewach zimą śpią Małe ptaszyny te: I sikorki, i wróble, I rudziki, i gile.
Dzięcioły, sójki, krzyżodzioby, I wrony, i kruki, Kawki, szczygły, czyże I sroki-białoboki śpią, Zmęczywszy się od pracy.
Śni im się zielone pole, Gdzie ziarenek — całe morze, Tam strumyczek szemrze, Ich wodą kusi.
Wszyscy śpiewają na gałęziach W kwitnących sadach I owady łapią w życie: — Jakże pięknie, miło żyć!
Jakże pięknie w lesie tym, Gdzie — rodzina cała i dom, Tata, mama, babcia, dziadek, Śpi cały ptasi ród.
Bądźmy razem! P R Z E D P Ł A T A — 2 0 1 8 Koszt przedpłaty
TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA”
(z dostawą i kosztami pocztowymi):
Машинний переклад
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN
Машинний переклад
Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua ul. Simji Sosninych, 3. Nakład ogólny w styczniu — 15 800 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. „Interekspresdruk”,
Машинний переклад
Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc 14 hrywien 56 kopiejek na pół roku 80 hrywien 90 kopiejek.
Машинний переклад
Sekretarz odpowiedzialny
Iryna SZEWCZUK
Dział pracy proświtiańskiej
Olha ŻMUDOWSKA
Dział kultury
Eduard OWCZARENKO
Dział korekty
Tetiana SZCZERBAK
Iryna STELMACH
Skład komputerowy
Iryna SZEWCZUK
Wołodymyr ŻYHUN
Redaktor internetowy
279-39-55
Машинний переклад
Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617
Машинний переклад