Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №04 за 2014 рік

16 с. · 33 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 4 (744), 30 stycznia — 5 lutego 2014

Lubow HOŁOTA Na mogile Askolda pochowano ich trzydziestu męczenników-Ukraińców, sławnych, młodych. Na mogile Askolda ukraiński kwiat. Krwawą drogą nam iść w świat… Pawło Tyczyna Zdjęcie Serhija Marczenki Porównywanie obecnych styczniowych wydarzeń na Ukrainie ze styczniem 1918 roku to sprawa niewdzięczna: zbyt wiele analogii, czas ich nie starł i nie obalił. Od klasycznej maksymy “Dulce et decorum est pro patria mori” (słodko umrzeć za ojczyznę), którą wypowiedział do poległych pod Krutami młodzieńców przewodniczący Centralnej Rady profesor Mychajło Hruszewski, do śmierci Serhija Nihojana i Mychajła Żyzniewskiego na kijowskiej ulicy Hruszewskiego obecnego 22 stycznia w dniu Soborności i Wolności — 96 lat. Otrzymawszy śmiertelne rany postrzałowe i umierając niemal natychmiastową śmiercią, ci młodzieńcy w wieku 20 i 26 lat nie zdążyli nawet wypowiedzieć w swoich ojczystych językach — ormiańskim i białoruskim — słów pożegnania czy choćby “mamo”… Ale pozostało mnóstwo świadków, którzy słyszeli: w epicentrum starć chłopcy wyruszali z zamiarem stania do końca. Od wspomnień Borysa Monkewycza — “Wszystkich jeńców zamordowano w zwierzęcy sposób: mieli rozbite głowy, powybijane zęby, powykłuwane oczy. Kilku trupów nie udało się rozpoznać, tak byli zniekształceni” (Monkewycz B. Bitwa pod

Машинний переклад

Krути na ulicy Hruszewskiego

Krutami // Postup. — 1929. — nr 2. — S. 59—65) — do świadectw brata zamordowanego przez bandytów lwowianina Jurija Werbyckiego: Jurija porwano ze szpitala, połamano mu żebra i nogi, zniekształcono twarz i zostawiono umierającego w lesie pod Borispolem — piekło. Okrucieństwa mierzy się piekłem. Kandydat nauk fizyczno-matematycznych, alpinista, wiodący inżynier wydziału sejsmiczności regionu karpackiego Instytutu Fizyki NANU — bezpośredni potomek narodowo aktywnej społeczności Ukrainy Zachodniej, która zawsze świętie strzegła pamięci krutian-halicjan. Niech panuje!.. To nie wszystkie i nie ostatnie zgony. Imion wszystkich zabitych i porwanych, torturowanych i aresztowanych społeczeństwo ukraińskie jeszcze nie zna. Ale dobrze wie, ile rannych dziennikarzy przypłaciło za wolność słowa i rzetelność informacji swoim zdrowiem, ile aktywistów straciło oczy, stało się inwalidami… Społeczeństwo widziało, jak kijami posługują się „berkuty” — od grudniowego pogromu studentów na Euromajdanie po dzisiejsze czarne dni. Czy nie „ojcowska” troska Azarowa o tych, którzy rozprawiają się z własnym narodem za obiecane mieszkania i hojne wypłaty za „stanie w proteście”, wywołała opór Ukraińców w całym państwie — wbrew drakońskim żandarmskim ustawom i ignorowaniu przez Wiktora Janukowycza żądań protestujących. Trudno wyobrazić sobie tego „gwaranta Konstytucji”, który, jak się zdaje, przywykł opierać się jedynie na prorosyjskim Krymie i Donbasie, w rozmowach z samymi protestującymi. Liczy on na to, że przelana krew aktywistów na zawsze wybije z ukraińskiej duszy pragnienie wolności człowieka i obywatela. Traktując własny naród jedynie jako „elektoralny plankton”, Janukowycz i jego władza liczyli na to, że Ukraińcy nigdy nie skorzystają ze swojego prawa do powstania: „Janukowycz nie jest gwarantem ochrony suwerenności Ukrainy i zapewnienia konstytucyjnych praw, jak przewiduje Konstytucja, i stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego oraz konstytucyjnego ładu państwa. Świadczy o tym m.in. zawarcie przez niego w lutym 2010 roku osławionych porozumień charkowskich oraz odmowa podpisania w listopadzie 2013 roku Umowy o stowarzyszeniu z UE, wbrew ustawie Ukrainy „O podstawach wewnętrznej i zewnętrznej polityki”. Prezydent Janukowycz systematycznie uświęca swoim podpisem liczne „ustawy”, które uchwala kontrolowana przez niego większość parlamentarna, wbrew Konstytucji Ukrainy i ustawie „O Regulaminie Rady Najwyższej”. Apogeum takiej antypaństwowej i antykonstytucyjnej działalności jest podpisanie 16 stycznia „ustaw o dyktaturze”, skierowanych na naruszenie fundamentalnych praw i wolności obywateli” (Wołodymyr Wasylenko, prawnik-międzynarodowiec, „Ukraiński Tydzień” nr 4, 2014 r.). …Dziś, 28 stycznia, gdy redakcja przygotowuje do druku kolejny numer tygodnika „Słowo Proświty”, Rada Najwyższa na sesji zwołanej w trybie awaryjnym podejmuje decyzję o zniesieniu „ustaw o dyktaturze”; dziewięć z nich zostało już uchylonych. Mykoła Azarow złożył wniosek o dymisję, a Janukowycz go przyjął. W środę Rada Najwyższa będzie omawiać rozwiązanie Majdanu. Nie jestem pewna, czy wszyscy jego uczestnicy się na to zgodzą. Jednak głęboki kryzys społeczny na tym się nie wyczerpie. Litera prawa nie gwarantuje duchowej równowagi narodu, który przeżywa wstrząs; istotę tego wstrząsu wykrzyczał w dniach dzisiejszych młody polski dziennikarz do grupy berkutowców: „Przecież jesteś Ukraińcem! Kogo ty bijesz?” O istocie tego wstrząsu czytamy także we wspomnieniach Iwana Szarego „Siczowcy pod Krutami” (Reportaż uczestnika walki dwa miesiące po bitwie pod Krutami): „…Niech ziemia będzie Wam puchem, sławni bohaterowie narodowi! Wszystko, co mogliście, złożyliście na ołtarzu swojej Ojczyzny — oddaliście jej to, co najdroższe na świecie — młode, rozmaite swoje życie… Umarliście śmiercią chwalebną! Ale na tle tego wszystkiego, jaką wstrętnością śmierdzi od przestępczej ucieczki niegodnych filerów, dusigubów, owego sztabu, któremu powierzono los tylu niewinnych dusz i który je tak lekkomyślnie, tak prowokacyjnie sprzedał. Ciąg dalszy na str. 4

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

kierownictwa o ekologicznych i przyrodniczych inicjatywach oraz działaniach władz praktycznie nie słychać) oraz inne, równie dalekie od idei ukraińskiej państwowości narodowej, demokracji i samorządu lokalnego (zresztą od jakichkolwiek idei w ogóle) osoby. Jesteśmy przekonani, że wspomniany apel deputowanych Ługańskiej Rady Obwodowej oraz podobnych legalnych zgromadzeń w sąsiednich obwodach jest skierowany nie tylko na zniszczenie suwerenności Ukrainy i stłumienie praw i wolności jej obywateli, ale niesie również bezpośrednie zagrożenie rozłamu państwa. Wspomniani wyżej i inni „działacze”, którzy pragną stłumić resztki ładu konstytucyjnego na Ukrainie, jeszcze podczas Pomarańczowej Rewolucji 2004 roku brali aktywny udział w organizacji i przeprowadzeniu niesławnego siewierodonieckiego zjazdu separatystycznego, na którym proklamowali „PiSUAR” (Południowo-Wschodnią Ukraińską Republikę Autonomiczną), czym brutalnie naruszyli Konstytucję i obowiązujące ustawodawstwo Ukrainy. Zatem swoimi prowokacyjnymi działaniami nie po raz pierwszy popychają ukraiński naród do niezgody, bratobójczej nienawiści, a państwo — do rozczłonkowania i całkowitego podporządkowania putinowskiej Rosji. Nie uspokoiwszy się swoim „nadzwyczajnym” apelem, miejscowi regionali poszli jeszcze dalej. W czasie, gdy na głównym Majdanie kraju Ormianin i Białorusin wraz z Ukraińcami przelali krew za wolność Ukrainy, tymczasowi władcy Ługańszczyzny w celu rozprawy z majdanowcami oraz rzekomo dla ochrony instytucji państwowych, niby wykonując wolę mieszkańców obwodu, 27 stycznia oficjalnie najęli sobie na służbę tak zwane oddziały z miejscowych lumpenów i marginesów — dońskich kozaków, których sztab znajduje się na terytorium Rosji — „dla zaprowadzenia porządku”. Tym „kozaczkom” udostępniono gabinety w budynku rady obwodowej. Co więcej, jak nam wiadomo, wysyłając na „antymajdan” „tituszki”, szefowie zapewniali im przejazd i wyżywienie kosztem dzieci-uczniów i wychowanków przedszkoli. My, jak wszyscy patrioci Ukrainy, kategorycznie potępiamy antynarodowe działania władz obwodowych i wzywamy wszystkich obywateli, aby nie ulegali jawnie antynarodowym, antydemokratycznym, prowokacyjnym wezwaniom, które stanowią zagrożenie dla suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy. Krew, która przelała się na ulicy Hruszewskiego w Kijowie 22 stycznia, stawia poza prawem rządzące na Ukrainie partie antypaństwowe. W pełni popieramy Oświadczenie Zarządu Głównego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki z 20 stycznia 2014 r., w którym dano wyważoną ocenę dzisiejszym wydarzeniom rewolucyjnym w stolicy Ukrainy. Podkreślamy, że bandycki charakter obecnej władzy najjaskrawiej przejawia się na Ługańszczyźnie, której nieszczęśni kierownicy, znani opinii publicznej obwodu jako kurtyzany, kokoty, sutenerzy, złodzieje w prawie, jako pierwsi na Ukrainie gorliwie poprosili swojego „garanta” o wprowadzenie stanu wyjątkowego. Tym zagorzałym regionalom wiernie wysługują się ich podwładni — komuniści. Dlatego wzywamy wszystkich prośwician Ukrainy do domagania się zakazu Partii Regionów i Komunistycznej Partii na swoich terytoriach jako ugrupowań terrorystyczno-klanowo-bandyckich. Jesteśmy pewni, że władza, która stoi na zasadach niesprawiedliwości i działa metodami podstępu, terroru i kłamstwa, nie ma przyszłości. Dane nam jest przez Boga prawo do naszego niepodległego państwa ukraińskiego oraz priorytetu w nim ukraińskich wartości narodowych. Sława Ukrainie! Bohaterom sława! Zarząd Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki

Машинний переклад

Rada uchyliła „dyktatorskie” ustawy

We wtorek odbyła się nadzwyczajna sesja Rady Najwyższej Ukrainy. Jej zwołanie stało się rezultatem negocjacji między władzą a opozycją w sprawie sposobów przezwyciężenia kryzysu i społecznego sprzeciwu w społeczeństwie. Pierwszym krokiem do tego stało się uchylenie tak zwanych „ustaw dyktatury”. Rada Najwyższa uchyliła 9 z 12 ustaw, które ograniczały wolności obywateli i zostały przyjęte 16 stycznia „w trybie ręcznym”. Za odpowiednią decyzją zagłosowało 361 deputowanych ludowych. Jak poinformował spiker Rady Najwyższej Wołodymyr Rybak, odpowiednie porozumienie udało się osiągnąć na radzie koordynacyjnej we wtorek. W szczególności deputowani uchylili ustawy nr 721-7 (Olijnyka-Kołesniczenki – red.), 722-7 (o odpowiedzialności kibiców), 723-7 (o zaostrzeniu odpowiedzialności za naruszenie przepisów ruchu drogowego), 724-7 (o zniesieniu immunitetu deputowanych), 725-7 (o zaocznym postępowaniu karnym), 726-7 (o bezpłatnej pomocy prawnej), 727-7 (zmiany do Kodeksu podatkowego dotyczące bezcłowego wwozu gazu), 728-7 (o odpowiedzialności za niszczenie pomników), 729-7 (o odpowiedzialności za negowanie zbrodni faszyzmu). Uchylenie ustaw przegłosowano pakietowo i bez dyskusji. Za ich uchyleniem głosowali zarówno regionali, jak i opozycja oraz deputowani niezrzeszeni. Nie głosowała jedynie frakcja komunistów, regionali Kołesniczenko i Carow zagłosowali „przeciw”. Po głosowaniu deputowani włączyli do porządku obrad i przyjęli w prawomocny sposób ustawy zastępujące ustawy 726-7, 727-7, 728-7 oraz 729-7. Rada Najwyższa postanowiła kontynuować pracę 29 stycznia. Dymisja Rządu Azarowa Kolejnym warunkiem przezwyciężenia społecznego sprzeciwu na Ukrainie podczas negocjacji władzy i opozycji uznano dymisję Gabinetu Ministrów, kierowanego przez Azarowa, oraz sformowanie nowego Rządu. Premier Mykoła Azarow we wtorek podał się do dymisji. Oznacza to również dymisję Rządu. Zgodnie z Konstytucją, dymisję Premiera i całego Rządu musi przyjąć prezydent. Rząd, którego dymisję przyjął prezydent, na jego polecenie kontynuuje wykonywanie swoich obowiązków do czasu rozpoczęcia pracy nowo sformowanego Gabinetu Ministrów, ale nie dłużej niż sześćdziesiąt dni. Tego samego dnia, 28 stycznia, Prezydent przyjął dymisję Rządu. Prezydent jeszcze podczas negocjacji w sobotę zaproponował opozycji objęcie nowego Rządu. Jeszcze jednym punktem porozumień władzy i opozycji jest powrót Ukrainy do parlamentarno-prezydenckiej formy ustroju państwowego. Czynione są pierwsze kroki w tym kierunku. Wł. inf. Oświadczenie Zarządu Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki 95 lat temu, 22 stycznia 1919 roku, w pierwszą rocznicę proklamowania Niepodległości, w Kijowie na ogólnonarodowym wiecu licznego Sofijskiego Majdanu ogłoszono Akt Zjednoczenia ukraińskich ziem w jedno soborne państwo ukraińskie. Wywalczona przez miliony Ukraińców Soborność nabrała realnego znaczenia po raz pierwszy w historii najnowszej Ukrainy. Niestety, właśnie w chwalebną 95. rocznicę Aktu Zjednoczenia oszalali „berkutowcy” — poplecznicy reżimu uzurpatorów na czele z W. Janukowyczem — otworzyli rachunek ofiar śmiertelnych podczas współczesnej Rewolucji Ukraińskiej. Stało się ostatecznie jasne, że bandycka władza nie zatrzyma się przed niczym, aby uwiecznić siebie w gabinetach władzy, nadal wtórując kremlowskim gospodarzom. Władzom z pieczerskich wzgórz wiernie wysługują się ich zalegalizowani pachołkowie w regionach. Jaskrawy przykład — południowo-wschodnie tereny Ukrainy, tradycyjnie, niestety, zorientowane na Moskwę. W szczególności jeszcze 20 stycznia 2014 roku frakcja Partii Regionów w Ługańskiej Radzie Obwodowej zwróciła się do Prezydenta Ukrainy W. Janukowycza z apelem o wprowadzenie w stolicy Ukrainy Kijowie stanu wyjątkowego. Następnego dnia odpowiedni apel przyjęła rada obwodowa, w której absolutną większość stanowią ci sami regionali, a także komuniści. Wspomniany „dokument”, na którego pojawienie się należało czekać, stał się naturalną reakcją rządzącej partii na protesty setek tysięcy Ukraińców przeciwko bezprawiu i terrorowi, które prowadzi władza, która po faktycznym zamachu stanu 16 stycznia 2014 r. utraciła jakąkolwiek społeczną legitymację. Obwodowi deputowani z PR i KPU oraz ci, którzy za nimi stoją — to przeważnie przedstawiciele dawnej nomenklatury kompartyjnej i komsomolskiej, nowoobjawieni pigmeje polityki oraz inni dawni poplecznicy Janukowycza i S-ki, których łączą wąskopartyjne interesy, patologiczna sowieckość i ukrainofobia, a także skłonność do natychmiastowego zysku. Nie ma wątpliwości, że ideologami i inspiratorami tego apelu są „bohaterowie” Ługańszczyzny — Tichonow i Jefremow, z których pierwszy przyłożył rękę do rozgrabienia i zniszczenia światowej sławy zakładów budowy lokomotyw, które produkowały 97% lokomotyw byłego ZSRR, a drugi — do takiego samego rozgromienia strategicznej fabryki obrabiarek. Obaj oni w „sowieckich” czasach zajmowali stanowiska partyjnych i komsomolskich organizatorów, a po zdobyciu wysokich foteli, już w rzekomo niepodległej Ukrainie, organicznie wtopili się w „szeregi” PR, ostatecznie osiągając w niej szczyty piramidy władzy. Wśród bezpośrednich autorów apelu i tych, którzy go poparli, są takie odrażające postacie, jak przewodniczący Ługańskiej Rady Obwodowej Hołenko (jego ukrainofobiczne działania już dawno powinny zainteresować Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy), antynarodowy artysta Ukrainy Hołubowycz (kierował obwodowym sztabem Janukowycza jeszcze jako kandydata na Prezydenta Ukrainy w 2004 roku), rektor Ługańskiej Państwowej Akademii Kultury i Sztuki Filippow (znany z inicjatyw ustawodawczych na szczeblu obwodowym dotyczących zawężenia sfery stosowania języka państwowego na terenach Ługańszczyzny oraz szkalowania imienia i dziedzictwa Tarasa Szewczenki), dyrektor generalny Ługańskiej Obwodowej Państwowej Kompanii Telewizyjno-Radiowej Mirosznik (znany ze swoich antyukraińskich wypowiedzi o tym, że Ukraińcy to „podrasa”), przewodniczący frakcji PR — naczelnik zarządu ekologii obwodowej administracji państwowej Arapow (za jego

Машинний переклад

Euromajdan: zabici, kilka tysięcy rannych

Ci, którzy przez dwa miesiące brali udział w pokojowym sprzeciwie wobec zbrodniczej władzy na kijowskim Euromajdanie lub śledzili te wydarzenia w telewizji, nie mogli nie zwrócić uwagi na ludzi w białych kitlach z rozpoznawczym znakiem — czerwonym krzyżem. Wypełniając swój obywatelski i humanitarny obowiązek, pozostając wiernymi przysiędze Hipokratesa, lekceważąc własne bezpieczeństwo, udzielali pierwszej pomocy medycznej poszkodowanym w ulicznych starciach, wynosili lub wyprowadzali rannych ze strefy walk. Ale pomimo międzynarodowych konwencji dotyczących prawa humanitarnego, które chronią prawa i życie lekarzy podczas działań wojennych lub przemocy wewnątrz kraju, medycy Euromajdanu doświadczali takiej samej zniewagi i dręczenia, jak ci, których ratowali. Mykoła CYMBALIUK Jeden z siedmiu punktów medycznych służby medycznej narodowego sprzeciwu, który ulokował się w Domu Związków Zawodowych, nawet dzisiaj, w czasie niepewnego spokoju, przypomina kadry z filmów z czasów II wojny światowej. Aby dostać się tam, na trzecie piętro, trzeba przejść przez kilka surowych, ale życzliwie uprzejmych punktów kontrolnych. W długim korytarzu jest tłoczno: pacjenci siedzą w oczekiwaniu na badanie lub zabiegi u lekarzy. Tutaj, w korytarzu, z powodu przepełnienia pokoi-sal, chorzy leżą na gołych materacach wprost na podłodze. Między nimi zajęci krzątają się ludzie w białych kitlach. Służba medyczna narodowego sprzeciwu została sformowana 1 grudnia, w tym dniu, kiedy berkutowcy dokonali sadystycznego rozlewu krwi w Kijowie, rozpędzając pokojową demonstrację na Instytuckiej. Na czele służby medycznej stanął Swiatosław Chanenko, deputowany ludowy z ramienia partii „Swoboda”, który miał już doświadczenie w zapewnianiu pomocy medycznej na Majdanie podczas Pomarańczowej Rewolucji w 2004 r. Wraz z zaostrzeniem sytuacji na ulicach stolicy, jak opowiedziała rzeczniczka prasowa kierownika służby medycznej Ołena Jewtiejewa, ogłoszono mobilizację pracowników medycznych. Godzinę po tym, jak na 5. kanale telewizyjnym podano pasek informacyjny, trzecie piętro Domu Związków Zawodowych było przepełnione lekarzami-ochotnikami. Z czasem ich liczba w zależności od sytuacji się zmieniała, ale nawet dzisiaj pracuje tu około pół tysiąca lekarzy i młodszego personelu medycznego. Tak samo przez dwa miesiące na Euromajdanie zmieniała się liczba rozlokowanych punktów medycznych. Teraz jest ich osiem: w Domu Związków Zawodowych; Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej; za główną sceną na Chreszczatyku; pałacu „Swobody” (jak przemianowali Pałac Październikowy uczestnicy Euromajdanu); biurze Ruchu przy ul. Honczara (tam od pierwszego dnia pracuje 70-letnia lekarka, tarnopolanka-ruchówka od 1989 r. Lesia Kopacz. Leczy ona ochronę Majdanu); w holu budynku akademickiego, gdzie mieszczą się instytuty literatury, języka, historii itd. Ten punkt doszczętnie rozbili berkutowcy, pomimo znaków rozpoznawczych, w szczególności flagi Czerwonego Krzyża. Dzięki Bogu, że lekarze zdążyli zawczasu wyprowadzić poszkodowanych. Ale „dzielni stróże prawa” obrzucili lekarzy granatami hukowymi, zniszczyli sprzęt medyczny. Teraz punkt medyczny wznowił swoją pracę. Jeszcze dwa działają: jeden w Bibliotece Parlamentarnej, drugi — w właśnie zajętym przez majdanowców Ukraińskim Domu, gdzie otwarto dwa oddziały — chirurgii i pediatrii. — Szczególnie zaznaczę — powiedziała Ołena Jewtiejewa — kolosalną mobilizację narodu ukraińskiego ze wszystkich obwodów Ukrainy, a także zagranicznych Ukraińców w celu pomocy Majdanowi w leki, materiały opatrunkowe, niezbędny sprzęt medyczny. Otrzymujemy też przekazy pieniężne. Na stronie służby medycznej sztabu narodowego sprzeciwu na Facebooku publikowaliśmy nasze potrzeby. Były one natychmiast zaspokajane. Leki, sprzęt, które wciąż do nas napływają, wywozimy do magazynów, skąd nasze punkty medyczne w razie potrzeby je otrzymują. Pomagają lekami także świadomi obywatele. Z zagranicy leków nie otrzymujemy. Kupować defibrylatory, kardiografy, pulsometry, które są używane na reanimacji, pomagają nam darczyńcy. Oprócz punktów medycznych, na Majdanie całodobowo patrolują mobilne brygady w składzie 1—2 lekarzy i 2—3 pielęgniarek. Sprawdzają one namioty, stan ludzi, udzielają pomocy rannym lub chorym. W trudniejszych przypadkach, na przykład operacji, pacjenci są transportowani do szpitali. A takich nie jest mało. W ciągu doby lekarze służby medycznej udzielają pomocy co najmniej 800 uczestnikom Euromajdanu, a w „gorące” dni liczba rannych dochodziła do 2000. Od początku akcji — rewolucji godności udzielono pomocy prawie 60 tysiącom ludzi. Odkąd ze szpitali, do których byli transportowani ranni uczestnicy Euromajdanu, milicja zaczęła ich wykradać, lekarze zdecydowali się zabierać ich do domowych szpitali lub prywatnych klinik, które są chronione. I tam udzielają niezbędnej pomocy medycznej. Swoje usługi zaproponowali także lekarze z Niemiec, Francji, Szwecji, Polski, Łotwy. Wielu uczestników Euromajdanu po starciach z berkutowcami doznało urazów czaszkowo-mózgowych, obrażeń oczu. To dlatego, że „stróże porządku” przede wszystkim celują w głowę i oczy. Tylko w punkcie medycznym, który znajduje się w Domu Związków Zawodowych, okuliści codziennie przyjmują 5—6 osób. Taka sama sytuacja jest w każdym z ośmiu punktów medycznych. Tylko w szpitalu leży ponad 30 rannych, którym usunięto jedno oko. Czterem — oboje. To odpowiedź obecnej władzy i obywatela Janukowycza narodowi ukraińskiemu, który chce widzieć Ukrainę wolnym i demokratycznym państwem europejskim.

Машинний переклад

Myrosław Marynowycz: Głos z pola bólu i rządowych imitacji

Czym obecny reżim na Ukrainie różni się od bolszewickiego? Komuniści popełniali zbrodnie, kierując się ideologią. Reżim Janukowycza robi to samo, kierując się logiką kryminalną. Władza w kraju została uzurpowana w niemal nieukrywany sposób. Wszystkie drogi prawnego i demokratycznego rozwiązania konfliktu społeczno-politycznego zostały zablokowane. Reżim zachowuje się jak terrorysta, który schwytał zakładnika i przystawił mu nóż do gardła. Główny cel — nie oddać władzy. W 2004 roku Janukowycz wypowiedział sakramentalną frazę: „Nas iz własti nie wydawisz”. Pod ten cel, począwszy od 2010 roku, budowano całą konstrukcję autorytarnej władzy — pozornie demokratyczną dla Zachodu i faktycznie dyktatorską dla własnego narodu. Politolodzy pomogli Janukowyczowi nadać wygląd „gołębia pokoju” i nauczyli w porę wysyłać na Zachód właściwe komunikaty. Jak widzimy, dawało to zdumiewająco skuteczny efekt. Natomiast ukraińska opozycja z jej imperatywem parlamentaryzmu i demokracji była zabawką w rękach bandytów, którzy, po raz kolejny ją oszukawszy, dumnie komentowali: „My razwieli ich, kak kotiat”. Jeśli ta taktyka imitacji i oszustwa przynosiła tak jednoznaczny sukces, kto będzie z niej rezygnował? Nawet w te dni ostrej konfrontacji z narodem pismo władzy na Ukrainie jest takie samo. „Zapraszam przedstawicieli wszystkich sił politycznych, świętych ojców, przedstawicieli społeczeństwa do ogólnonarodowego dialogu. Ja osobiście jestem gotowy do udziału w takim okrągłym stole” — to oświadczenie Janukowycza z myślą o odbiorze przez Zachód. Zadziałało, gdyż Zachód wierzy słowom. Oto dlaczego premier Ukrainy Azarow dumnie raportował w tych dniach kanałowi telewizyjnemu „Rosja 24”, że ostatnie wydarzenia na Ukrainie nie mogą stać się powodem do wprowadzenia przez USA sankcji wobec ukraińskich urzędników: „Ja poważnie w ogóle nie rozważam tej kwestii, ponieważ nasze stosunki, w szczególności z USA, są strategiczne i długoterminowe, i ten epizod, związany z taką sytuacją w Kijowie, moim zdaniem, nie jest nawet podstawą do rozmów o tym”. W rzeczywistości wszystkie okrągłe stoły, które odbywały się w ciągu tych dwóch miesięcy, to groteskowe imitacje, które jedynie przekonywały naród, że ta władza rozumie tylko język siły. I dlatego część ludzi zmuszona była uciec się do oporu siłowego, jakby ilustrując swoimi działaniami preambułę do Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Dzisiaj, kiedy na kijowskich barykadach już giną ludzie, zwracamy się do naszych partnerów na Zachodzie: czy pamiętacie tę preambułę? Czy zgadzacie się, że „konieczne jest, aby prawa człowieka były chronione siłą prawa w celu zapewnienia, by człowiek nie był zmuszony uciekać się jako do ostatniego środka do powstania przeciwko tyranii i uciskowi”? Czyżbyśmy i teraz mieli słyszeć słowa o „demokratycznie wybranym prezydencie” — tak, jakby Europa nie znała precedensu „demokratycznie wybranego” reichsführera Niemiec? Dotąd mówiłem tylko o ukraińskim reżimie, choć analizowanie jego działań bez uwzględnienia wpływu Kremla to to samo, co analizowanie trajektorii Księżyca bez uwzględnienia grawitacji Ziemi. Dzisiejsza Ukraina jest dosłownie zalana agentami FSB Rosji, którzy skrupulatnie wykonują całkiem konkretny plan Putina: — zdestabilizować sytuację na Ukrainie na tyle, by w warunkach niezorganizowanych „ślepych” buntów można było w ogóle skończyć z demokracją i z „pomarańczowym” zagrożeniem dla Rosji; — w razie skomplikowania tego planu — „wyciągnąć pomocną dłoń do bratniego narodu ukraińskiego”, wprowadzając swoje wojska, lub przynajmniej rozczłonkować kraj; — zdyskredytować reżim Janukowycza w oczach Zachodu na tyle, by ten przyjął kontrolę Rosji nad Ukrainą jako ratunkowe wyjście; — w odpowiednim momencie usunąć Janukowycza i zastąpić go „menedżerem kryzysowym” Wiktorem Medwedczukiem, który niezmiennie okazuje Kremlowi swoją lojalność. Zaglądając w oczy Putinowi, można w rzeczywistości zobaczyć tam tylko jedno: mrok. Jego logika to poczucie „powersalskiego” upokorzenia i potrzeba rewanżu dla odrodzenia „wielkości i chwały Rosji” oraz nowego podziału świata. Rolę „geopolitycznego casusu”, którym w 1939 roku była rzekomo „faszystowska” Polska, dzisiaj odgrywa jakoby „nacjonalistyczna” Ukraina — w oczach Putina „nawet nie państwo, a terytorium”. Ma ona zniknąć jako niezależny twór lub przynajmniej zostać rozczłonkowana. Paralele z nazistowskimi fenomenami są oczywiste — nie jest w stanie ich dostrzec jedynie ślepa „poprawność polityczna”. Jednak dla świata jest to skrajnie niebezpieczne: zachodni politycy fatalnie pozostają w tyle w pojmowaniu natury ukraińskiego kryzysu. Za kilka dni może być za późno. Chodzi już nie o potrzebę „planu Marshalla dla Ukrainy” — z tym Europa dawno się spóźniła. Chodzi o szeroką światową koalicję w celu zatrzymania zwycięskiego pochodu nowożytnych rewanżystów, którzy napawają się swoją umiejętnością „rozegrania jak kociąt” całej światowej dyplomacji. Przypomnijmy lekcję drugiej wojny światowej: ci, którzy wyrzekają się ochrony wartości dla własnego bezpieczeństwa, nieuchronnie zapłacą tym bezpieczeństwem, aby przywrócić fundamentalne wartości ludzkiej cywilizacji. Drogi Majdanie! Narodzie mój nieśmiertelny! Władza Janukowycza 19 stycznia 2014 roku rozpoczęła zbrojną wojnę przeciwko narodowi ukraińskiemu. To władza chachłów, kierowana z Moskwy, która zapłaciła Janukowyczowi 15 miliardów dolarów za przywrócenie swojego panowania nad Ukrainą. Ta władza jest uzbrojona nie tylko w czołgi, armaty, trujące gazy, ale i w nienawiść do ukraińskiej idei państwowej oraz do naszego pragnienia zjednoczenia się z wolnymi narodami europejskimi. Wiem, będą do mnie strzelać deputowani-zdrajcy, Suchi, Olijnyky, Kolisnyczenki i pani Herman. Ale mnie nie zabiją, choćby dlatego, że napisałem pierwsze zdanie Aktu proklamacji niepodległości Ukrainy 24 sierpnia 1991 roku. Zniszczony jako ciało, będę żył w słowie, któremu służyłem. Jako poeta zwracam się do berkutowców — przejdźcie na stronę powstańców, nie zhańbcie swoich ojców i przodków, którzy oddali swoje życie za ukraińską państwowość. Wojnę przeciwko janczarom i mankurtom naród ukraiński wygra. Majdan rozpędzić można, zabić setki bezbronnych ludzi można, ale nie ma takiej broni na świecie, która zdolna jest zniszczyć słowo Szewczenki i Franki, pamięć o naszym książęcym i kozackim państwie, o Ukraińskiej Republice Ludowej, o Ukraińskiej Powstańczej Armii, o milionach Ukraińców, zabitych przez Hołodomory, w więzieniach i Sandarmochach. Ile by razy nas nie zabijali, my dotąd nie jesteśmy martwi! Pięciu chłopców, którzy zginęli tutaj przedwczoraj i wczoraj, jest o wiele bardziej żywych niż wywrotowcy w Radzie Najwyższej, którzy 16 stycznia zagłosowali za antykonstytucyjnymi ustawami, spisanymi z rosyjskich ściąg. Ci chłopcy są wieczni! My żyjemy! My zwyciężymy! Sława Ukrainie!

Машинний переклад

Przemówienie Dmytra Pawłyczki na Majdanie 23.01.2014 r.

Symbol wiary Wierzę w Ukrainę, w ojczysty język, Który w szponach dwugłowego orła Umierał i zmartwychwstawał znów i znów I w katuszach zachował naszą duszę; Ona unosi nas jak welon, Gdzie Boża krew spłynęła w fałdy, Daje życie jak kołysankę, Bierze jak strzałę dobrej sławy; Ona nie umrze, choć moskiewskie uprzęże Znów nakładają na nią pigmeje, Zdrajcy, chochły, donecka mszyca; Ona nie umrze, bo język to ziemia, Która ma nad ludźmi najwyższą władzę; Żyjąc w idei narodowej, Przejdzie progi wszelkich nieszczęść, I wiecznej swojej państwowości Nigdy i nikomu nie odda! Wierzę w Ukrainę jak w życie, Które nie znika po zgonie, Lecz zmartwychwstaje w pamięci żywych, Mnoży poruszenie nowych majdanów, W ciało, gdzie zdeptany ogień zgasł, Wstępuje jak UPA, niezabity duch. Wierzę w Ukrainę, w te lata, Gdy ślady po gwoździach i krzyżu Z jej duszy, jak strupy, zejdą, I wtedy otworzy się promienna potęga Jej piękna, wolności i czystości Na wszystkie Boże zaświaty i światy. Wierzę w Ukrainę i modlę się, By do jej stóp nie przylgnęło bagno niewoli. Wierzę, że ona powróci Do swego słowa, chleba i wina, Do swoich europejskich krewnych Z niewolniczych, krwawych dróg, Z katowni, gdzie umierała i rosła, Przyjdzie do swojej świątyni i domu, Jak ów władyka, który z Syberii do Rzymu Przyszedł zamęczony, lecz świętym! 20.XII.2011, Kijów Pieśń Sprzedano nas Moskwie za dolary, Zakatowano nas na rozkaz zeka. Lecz my, płonąc we własnej krwi, Nie spłoniemy jak nikła świerczyna. Nadszedł nasz czas. Wyjścia nie ma. I nie będziemy żyć w hańbie. Europa to trąba naszej wolności. Wolność albo śmierć na polu bitwy. Strzelają do nas tituszki i moskale I berkuty, ohydne klony chochłów, Ale my powstajemy z kozackiej ziemi Jak oddziały Bohuna i Szuchewycza. Nadszedł nasz czas. Wyjścia nie ma. I nie będziemy żyć w hańbie. Europa to trąba naszej wolności. Wolność albo śmierć na polu bitwy. Na naszych barykadach przeczytaj, Że nad Dnieprem polegniemy, nad Kajali, Za Ren, Sekwanę, Wisłę i Dunaj, By nie mąciły się od krwi i smutku. Nadszedł nasz czas. Wyjścia nie ma. I nie będziemy żyć w hańbie. Europa to trąba naszej wolności. Wolność albo śmierć na polu bitwy. Nie straszy nas strzała wroga, Ale straszy nas zatruty pocisk brata, Bo strasznie umierać od chochła, Od zdrajcy, którego dusza jest przeklęta. Nadszedł nasz czas. Wyjścia nie ma. I nie będziemy żyć w hańbie. Europa to trąba naszej wolności. Wolność albo śmierć na polu bitwy. 25.01.2014 r. historia i potomni nigdy tego nie wybaczą. Drugi scenariusz natychmiast usuwa wszystkie zagrożenia i doprowadzony do szczytu konflikt społeczno-polityczny, zapewnia pokój obywatelski, kończy wszelkie konfrontacyjne działania ze strony obu stron konfliktu, przywraca kraj do normalnego życia. W tym celu wy, przywódcy gałęzi władzy państwowej, kierując się oczywistą celowością i instynktem samozachowawczym, musicie złożyć swoje pełnomocnictwa, uprzednio amnestionując wszystkich zatrzymanych i uwięzionych aktywistów Majdanu oraz przygotowując szereg aktów prawnych dotyczących pilnych wyborów prezydenckich i parlamentarnych oraz wyboru nowego rządu na okres przejściowy. Jeśli naprawdę macie choćby najmniejsze poczucie patriotyzmu, musicie wykonać ten odważny krok, zrezygnować z własnych ambicji w imię zapobieżenia krwawej rzezi braci, w imię Ukrainy, jej heroicznej historii i godnej przyszłości, na jaką zasłużył naród ukraiński. Innej drogi po prostu nie ma. Anatolij DIMAROW, Roman IWANYCZUK, Jurij MUSZKETYK, Jurij SZCZERBAK, Pawło MOWCZAN, Myhajło SŁABOSZPYCKYJ, Lubow HOŁOTA, Wiktor BARANOW

Машинний переклад

Do Prezydenta Ukrainy W. Janukowycza

Panie Prezydencie! To, przed czym pisarze ukraińscy ostrzegali półtora miesiąca temu na posiedzeniach Okrągłego Stołu, dziś staje się przerażającą rzeczywistością. Widmo wojny domowej nadciągnęło nad Ukrainę, niosąc zagrożenie masowym bratobójstwem i utratą integralności soborowego, niepodległego państwa. W głęboki konflikt społeczno-polityczny wciągnięto miliony obywateli na całej Ukrainie, w jej stolicy i obwodach. Konfrontacja zaszła zbyt daleko i wymaga natychmiastowego, kardynalnego rozwiązania. Każda zwłoka oznacza dalszą eskalację napięcia, które i tak sięga krańcowych granic. Wszystko, co dzieje się obecnie w kraju, jest bezpośrednim skutkiem systemowego kryzysu, który ogarnął wszystkie sfery życia społecznego: gospodarkę, politykę wewnętrzną i zagraniczną, wymiar sprawiedliwości, władzę ustawodawczą i wykonawczą, system ochrony porządku prawnego, budowę państwowości narodowej, podstawowe zasady humanitarne, gwarantowane Konstytucją fundamentalne zasady suwerenności ludu, praw i wolności. Tak katastrofalnej sytuacji Ukraina nie znała przez wszystkie lata niepodległości. Patriotyczna świadomość tego praktycznie wszystkich warstw społeczeństwa doprowadziła do uzasadnionych, nieuniknionych akcji protestacyjnych, pokojowego powstania narodu. Wyrazicielem stanowczej niechęci szerokich mas ludzkich do życia w kraju, w którym przez kilka ostatnich lat zaprowadzono totalitarny dyktatorski reżim, stał się nowy Majdan. Jednak władza, zamiast wsłuchać się w żądania i nadzieje własnego narodu, odpowiedziała brutalną siłą, rzucając przeciwko bezbronnym ludziom oddziały „Berkut”. Przelano krew, pojawiły się ofiary śmiertelne oraz ciężko ranni lub zakatowani, na aktywistów Majdanu otwarto prawdziwe polowanie, rzuca się ich za kraty lub znikają bez wieści. Całkowicie nieadekwatne działania władzy, w tym przyjęte przez Radę Najwyższą z rażącym naruszeniem regulaminu ustawy z 16.01.2014 r., nie tylko nie sprzyjały obywatelskiemu porozumieniu i rozwiązaniu konfliktu, lecz także stały się detonatorem radykalizacji konfrontacji. Naszym zdaniem obecnie istnieją tylko dwa scenariusze dalszych wydarzeń. Pierwszy — wojna domowa. Dopuścić do niej — oznacza świadomie zniszczyć Ukrainę jako suwerenne, unitarne państwo, ludobójstwo wobec własnego narodu, narodowa hańba wobec całego cywilizowanego świata. Is-

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

wać, że język rosyjski słychać tu rzadko. Na Majdanie język jest środkiem komunikacji i jedności, a nie wyobcowania i wrogości. Gwary sumska, ługańska, wołyńska, galicyjska, podolska tworzą cudowny bukiet ukraińskiego języka państwowego w jego pełni i sile. Wszyscy słyszeliśmy, jak bohater Serhij Nigojan, Ormianin z obwodu dniepropietrowskiego (rejon sołoniański), czytał Szewczenkę: “Walczcie — a zwyciężcie, Bóg wam dopomoże” — tak głoskę “h” wymawiają tylko na Naddnieprzu, kozacy z porohów dnieprzańskich poznają po języku i przyjmą Serhija za swojego, a kaukaskie niebieskie góry poślą mu swoje błogosławieństwo… Kruty na Hruszewskiego nie upadną i nie rozejdą się — ani dziś, ani jutro. Nie daj Boże porównywać ich z Termopilami czy uciekać się do jakiegokolwiek patosu: Prawy Sektor oświadcza, że będzie stał do końca. Afgańczycy żądają dymisji Janukowycza. Majdan ich wspiera… …Za zdobycie Kijowa Murawjow rozdał swojej armii po 100 rubli. Pijani marynarze rozstrzeliwali i obdzierali ze wszystkiego swoje ofiary. Rabusie, którzy później wrócili do Rosji, świecili blaskiem zrabowanej biżuterii. Młodzieńcy pod Krutami mieli po dziesięć naboi na brata, ale oddawali swoje życie za Ukrainę. Napis na pomniku pod Krutami “Duszę i ciało położymy za naszą wolność” — to i przysięga, i czyn, który został dokonany 96 lat temu. Oto dlaczego, kiedy aktywiści Majdanu śpiewają hymn państwowy, modlę się, aby “ukraiński kwiat” nie szedł już w świat “krwawą drogą…” W 2014 roku ukraińska młodzież musi zwyciężyć. Sława Bohaterom! Lubow HOŁOTA

Машинний переклад

Закінчення статті «Krути na ulicy Hruszewskiego», с. 1

Kruty na Hruszewskiego

Zakończenie. Początek na str. 1. Lecz on go dostanie. Czeka go godna kara. Kiedyś stanie na nogi Ukraina, a życie naszego narodu wejdzie na równy tor, wtedy nie będzie takich fatalnych błędów, jak to, co zdarzyło się pod Krutami, gdzie obronę kraju powierzono ludziom — pijaczkom, wczorajszym Ukraińcom, którzy zdołali przykleić się do Ukraińców dopiero w ostatnim czasie, interesy zaś ich były bardzo dalekie od obrony kraju”. Czyż nie o “tituszkach” i ich organizatorach oraz patronach jest to powiedziane? Czyż nie drży dusza, gdy patrzy się na tych młodzieńców z kijami, którzy niczym charty rzucają się na swoich rodaków-protestujących, gotowi katować ich na śmierć? Zgranie ich działań, patronat ze strony milicji i władzy świadczą, że te oddziały nie zostały sformowane wczoraj. Po raz pierwszy ludzie w dresach pokazali się podczas wyborów prezydenckich i parlamentarnych jako uczestnicy “karuzel”. Po zwycięstwie Janukowycza pojawili się w Kijowie, wypisali na płotach: “Wszystko będzie Donbas”, stali się stałymi pasażerami komfortowych i nie tylko autobusów, które podjeżdżały do stolicy w kontrze do każdego wiecu opozycji. W styczniowe dni 2014 roku są oni niezastąpionymi i niezmiennymi bandami władzy w Charkowie, Odessie, Zaporożu, Dnieprze, Ługańsku, Doniecku… Czy to organizacje społeczne? Kim oni są? Jak się nazywają? Z czego żyją? Czy się uczą, czy pracują, czy utrzymuje ich państwowy, czy prywatny koszt? Oczywiste jest, że ich nazwiska trzeba odtajnić, a o jakiejkolwiek amnestii czy przebaczeniu nie może być mowy, ponieważ ich działania to zawsze z góry zorganizowany napad. Niedawno były minister spraw wewnętrznych Łucenko na od- Serhij BUTKO, Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej. Autor i reżyser filmu Śnieżana Potapczuk, operator — Switłana Kowal, kierownik projektu — Mark Hres. Konsultacji naukowych grupie twórczej udzielili specjaliści wydziału historii Ukraińskiej Rewolucji 1917—1921 lat Instytutu Historii Ukrainy NAN Ukrainy na czele z Władysławem Werstiukiem, doktorem nauk historycznych, profesorem; pracownicy naukowi Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, Centralnego Państwowego Archiwum Wyższych Organów Władzy i Zarządzania Ukrainy, Historyczno-Memoriałowego Muzeum Mychajła Hruszewskiego. Pomogły w stworzeniu dokumentalnej taśmy Koleje Południowo-Zachodnie (kierownictwo i kolektywy stacji kolejowych “Ky- Serhij SOŁOMACHA, członek “Proświty”, m. Czernihów. Ten naukowy zbiór dokumentów i materiałów przygotowano w wykonaniu postanowienia Rady Najwyższej Ukrainy “O uczczeniu wyczynu bohaterów bitwy pod Krutami” z 16 maja 2013 r., zainicjowanego przez frakcję WS “Swoboda”. Zbiór otwiera artykuł wstępny Wałerija Sołdatenki, dyrektora Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Książka składa się z rozdziałów: “Wojskowo-polityczna sytuacja na Ukrainie pod koniec 1917 — na początku 1918 r.”; “Utworzenie Kurenia Studenckiego Strzelców Siczowych”; “Bitwa pod Krutami: przebieg działań wojennych, liczebność wojsk, straty”; “Pogrzeb i uczczenie pamięci poległych bojowników”; w jednej z telewizji ze znawstwem rzeczy opowiadał o działalności „Berkutu”, „Gryfona”, innych stworzonych przez państwo oddziałów do walki z przestępczością zorganizowaną, utrzymania porządku prawnego, ochrony wolności demokratycznych i innych wartości państwowych, przytaczając takie przykłady moralnego rozkładu samej idei tych formacji, od których spokojnym obywatelom włosy jeżyły się na głowie: ludzie, którzy działają pod przysięgą na wierność Ukrainie, faktycznie to państwo niszczą. O patriotyzmie nie ma mowy: wszyscy mamy przed oczami torturowanie majdanowca, kozaka Hawryluka, słyszeliśmy o tym, jak przepędzano przez szpaler innego młodzieńca z Czerniowiec, okładając go pałkami i zmuszając do śpiewania Hymnu Ukrainy… Czy władza ustawodawcza zadbała o ustawy, które jasno określają uprawnienia, prawa i zakazy w działalności podobnych „synów Azarowa i Zacharczenki”? Czyżby rządzącym, którzy naprawdę mają synów, nawet do głowy nie przychodziło, że tak samo piekłyby ich i bolały znęcania się wiarołomców? Czyżby myśleli, że bezpiecznie ukryte za wysokimi płotami swoich posiadłości oraz za granicą ich dzieci są zabezpieczone przed jakimkolwiek bólem i mękami? O wyrzutach sumienia nie ma mowy: władza nie odczuwa ich od dawna. Więc nie ma co liczyć, że ci, którzy wyszli na majdany, nie mając za duszą nic poza rozpaczą, zgodzą się na okup, który znów zamknie się w obietnicy stabilności i utracie urzędniczych tek. Ludzie wiedzą, czego chcą: innej władzy i innego państwa, innej przestrzeni prawnej dla swojego wyrażania woli. Rozłam, zerwanie, rozpad Ukrainy, podział wzdłuż Dniepru — te „straszaki” unoszą się w powietrzu tak samo, jak i uporczywie powtarzane twierdzenia o tym, że naród ukraiński nie ma wspólnej tożsamości, że zachodniacy i wschodniacy są radykalnie odmienni, że Ukraińcy mają różne języki i Boga… Po tym, jak Rosja aktywnie włączyła się w rzucanie tych ideologicznych granatów hukowo-błyskowych w naszą przestrzeń informacyjną, musimy zrozumieć, komu szczególnie podoba się idea dwóch Ukrain. Coś mi podpowiada, że nie tylko rosyjskie gazy łzawiące i granaty przekazano na uzbrojenie „berkutowcom”. Do bólu znajome metody walki z Czeczenami przebijają przez tajemniczość porwań ludzi i snajperskich strzałów z nieznanej broni… „O sporcie, tyś pokój!” — Olimpiada w Soczi, która już niedługo wezwie do pokojowych zmagań, odkłada bezpośrednią rosyjską ingerencję w ukraińskie wydarzenia, ale nie przeszkadza rosyjskim emisariuszom być obecnymi na Ukrainie. Każdy kraj już dawno zakazałby transmitowania tak otwarcie wrogich wobec Ukraińców kanałów telewizyjnych, jak „RTR Planeta” czy „Rossija 24”, w których przekazie obecne jest bezpośrednie wezwanie do rozbicia Ukrainy. Oto, powiedzmy, 26 stycznia prowadzący specjalny wieczorny program liniowy „Ukraina” Sołowjow nie inaczej jak „wlokącą się banderowszczyzną” 22 lat Niepodległości naszego państwa nie nazywał, a wszystkich majdanowców — „banderowskimi niedobitkami”. Przytakiwali mu znani „ukrainoznawcy w cywilu” Maksim Szewczenko, Nikołaj Uskow oraz Oleg Bondarienko, a także zwerbowani zdrajcy Ołeś Buzyna i Wadym Kołesniczenko. Na deser widzom prowadzący zachował osławionego redaktora gazety „Zawtra” Prochanowa, który nie tylko podzielił się swoimi wrażeniami z odwiedzin kijowskiego Majdanu, ale i zaproponował plan zjednoczenia „rosyjskojęzycznych miast Ukrainy, gdzie jest wielu intelektualistów” dla przeciwstawienia się Majdanowi i rewolucji. Określając majdanowców jako charyzmatycznych ludzi, a nawet porównując ich do rozpalonej plazmy, ten gadatliwy grubas nie wytrzymał — skłamał, że na Majdanie zginęły mu pieniądze, prawda, sumy nie podał. Najwyraźniej był to przetarty miedziany pieniążek, na który Rosja, niczym na wędkę, próbuje złapać ukraińskich łatwowiernych na kolejny projekt: powiedzmy, w jednym z programów Sołowjowa zaproponowano i nalegano na celowość nowego szturmu na ukraińskie mózgi rosyjskojęzycznych regionów „projektem socjalnym lewej orientacji”. Najwyraźniej projekt już działa — komuniści nie głosowali przeciwko żandarmskim ustawom. Wszystkie groźby, upokorzenia, polityczne etykiety rosyjskich polittechnologów towarzyszą polewaniu syropem: „nasi ukochani ukraińscy bracia, nasza wspólna dnieprowa chrzcielnica” itd. Szkoda, że obiektywy nieobiektywnych rosyjskich kamer nie utrwaliły napisu, który zostawił majdanowiec z Sewastopola obok Domu Związków Zawodowych: „Jestem za braterstwem, ale nie za rosyjskim niewolnictwem”. Ale Prochanow i inni ukrainofoby, pseudo-wycieczkowicze żadnych wezwań nie czytają i nie zauważają… Język Majdanu — ukraiński, ale błędem byłoby stwierdzenie

Машинний переклад

Serhij KOŁOMIEĆ Pamięci Krut

Nowy film dokumentalny o Bohaterach Krut 29 stycznia Pierwszy kanał telewizji narodowej zaprezentował nowy film dokumentalny „Bohaterowie Ukrainy. Kruty. Pierwsza Niepodległość”. Obraz został stworzony przez Twórcze zjednoczenie filmów dokumentalnych i programów Narodowej Kompanii Telewizyjnej Ukrainy z okazji 96. rocznicy heroicznej bitwy na stacji Kruty ukraińskich obrońców z wojskami sowieckiej Rosji. „Kruty”, „Bachmacz”, „Kruty”, „Niżyn”), krewni Bohaterów Krut i krajoznawcy. W listopadzie 2013 r. grupa twórcza pracowała w obwodzie czernihowskim, na stacjach kolejowych „Bachmacz”, „Kruty” i „Niżyn”, w mieście Niżyn, a przede wszystkim — na miejscu legendarnej bitwy, gdzie obecnie znajduje się Kompleks Pamięci „Pamięci Bohaterów Krut” — filia Narodowego Muzeum Wojskowo-Historycznego Ukrainy. Dokumentalistom udzielili wszelkiej niezbędnej pomocy kierownicy i pracownicy kompleksu, stacji kolejowych, duchowni oraz funkcjonariusze organów ścigania przy wsparciu Czernihowskiej Obwodowej Administracji Państwowej. „Formowanie kultu Bohaterów Krut w ukraińskiej diasporze”; „Mity i stereotypy Krut oraz ich wpływ na pamięć narodową”; „Uhonorowanie pamięci bohaterów bitwy pod Krutami w niepodległej Ukrainie”. W zbiorze przedstawiono listę ustalonych uczestników bitwy pod Krutami. W osobnym rozdziale przedstawiono siedemdziesiąt oficjalnych dokumentów i materiałów prasowych z 1918 r., które odtwarzają ówczesną atmosferę, reakcję politycznego kierownictwa Ukraińskiej Republiki Ludowej i społeczeństwa na to wydarzenie oraz świadczą, że uroczyste działania związane z powtórnym pochówkiem poległych w bitwie faktycznie położyły podwaliny pod kult Bohaterów Krut. W filmie wzięli udział: Narodowy Zasłużony Akademicki Zespół Tańca Ukrainy imienia Pawła Wirskiego, artyści ludowi Ukrainy Natalia Sumska, Nina Matwijenko, Wasyl Basza, Jurij i Ołeksij Kowalenkowie, organizacja społeczna „Departament antropologii wojskowo-kulturowej”, kluby wojskowo-historyczne „Postrzał” oraz „44 Kamczacki pułk”, kijowska organizacja społeczna „Klub „Czerwona gwiazda”. Film powstał przy wsparciu finansowym ogólnoukraińskiej organizacji społecznej „Związek „Pamięć Narodowa”, Narodowego Muzeum Wojskowo-Historycznego Ukrainy, Wasyla i Anny Potapczuków. Autorka i reżyserka filmu Śnieżana Potapczuk tak wyjaśniła jego cel: „Mówią, żeby przyswoić lekcję, trzeba zastosować teorię w praktyce. I okazuje się, że im większy błąd, tym gruntowniejsze przyswojenie, tym większe prawdopodobieństwo, że lekcja została odrobiona nie dla formalności, a wycierpiana i przeżyta rozumem i sercem, a w konsekwencji przyswojona na zawsze. W ostatnim stuleciu Ukraińcy dwukrotnie wywalczyli prawo nazywania się narodem, prawo odradzania i tworzenia własnej historii, a w konsekwencji podążania nie narzuconą z zewnątrz, a samodzielnie wybraną drogą. I daj Boże, aby dzisiaj nam, Ukraińcom, wystarczyło mądrości w wirze rewolucji, by nie dopuścić do powtórki z 1918 roku, na zawsze przyswajając tę krwawą lekcję”. Najobszerniejszy jest rozdział, który zawiera pięćdziesiąt dwa wspomnienia i artykuły, które ujrzały światło dzienne w okresie porewolucyjnym aż do dnia dzisiejszego. Kryterium doboru stało się odzwierciedlenie powstania wśród zagranicznych Ukraińców tradycji honorowania pamięci poległych w bitwie pod Krutami, przekształcenia ich w bohaterów narodowych i symbol oddania oraz poświęcenia w walce o ideały wolności i niepodległości Ukrainy. Materiały pokazują ciągłość tej tradycji, zaświadczając, jak na heroizmie Krut wychowywały się pokolenia Ukraińców i jak ta tradycja odradzała się w warunkach niepodległej Ukrainy. Materiały przytaczane są w języku oryginału z zachowaniem ich cech językowo-stylistycznych i wskazanej daty wydania. Większość z nich była już publikowana, jednak część po raz pierwszy wprowadzana jest do obiegu naukowego. W rozdziale fotodokumentów przedstawiono schemat bitwy, fotografie jego uczestników, dokumentów, działań memorialnych itp. Przygotowano również usystematyzowaną bibliografię wydawnictw: „Wydania z 1918 roku”; „Wydania ukraińskiej diaspory”; „Współczesne wydania krajowe”; „Utwory literackie”. Zważywszy na znikomy nakład książki, autorzy zwrócili się do kierownictwa Obwodowej Administracji Państwowej z prośbą o umieszczenie na swojej oficjalnej stronie internetowej elektronicznej wersji wydania. I Kruty… Mała stacja Wielkiej Ukrainy. Ile by się nie wydarzyło — My jesteśmy przed nimi winni. I na śniegu ostatnim, I w barwach wiosny-kaliny Kruty… Pamięci stacja. Wieczne minuty. II I jutro będzie ta ziemia, I niebo, i rzeka. Czemuż boli dusza twoja, Jak ogród w styczniu? Że wszystko urwie się lada chwila — Cienka nitka. I tylko ten, daleki ktoś, Słyszysz — oddycha… III Wtedy i teraz boli dusza — Jak kula w gardle. Wtedy i teraz — kłamstwo-rdza I prawda naga. Wtedy i teraz jest dzień i noc, I losu wyzwanie: Czy światłem roztopić śnieg, Czy… wilkiem żyć. IV Śniegi i noce, a dusza Płonie w milczeniu. I próżno już w świat krzyczeć, Gdzie prawda wilcza. I nie wrócisz z powrotem, W niebie czarno. Zostało słowo — twój sztylet, W morzu łódź. Nie, nie zniknęli wrogowie, Wilki żywotne. Zostało słowo. Brzegi… Mnisi jar. Obwód czerkaski, wieś Chrystyniwka „Bitwa pod Krutami w pamięci narodowej” W Czernihowskiej Obwodowej Administracji Państwowej odbyła się pierwsza na Ukrainie prezentacja nowej książki „Bitwa pod Krutami w pamięci narodowej”, którą w grudniu 2013 roku w nakładzie 100 egzemplarzy wydał Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Ręce drgnęły, ożyły, poruszyły się niczym pajęcze odnóża i pełzały po twarzy w stronę szyi Taraska. Chłopcu aż dech zaparło, serce skuliło się w mały kłębek i całkiem przestało bić. Z przerażenia chciał krzyknąć, ale kościste palce dziadka już zacisnęły się na gardle i krzyk nie zdążył wydobyć się z piersi. Tarasik zachrapał, szarpnął się konwulsyjnie pod płachtą, odrywając od siebie straszną rękę, potem zaparł się nogami o ciało dziadka i… spadł z pieca na podest. W chacie było już całkiem widno. Przebijając się przez zamarznięte szyby, na stół padały ukośne promienie. Tarasik siedział z szeroko otwartymi oczami i nijak nie mógł pojąć, co się stało. Coś strasznego przed chwilą było, ale co? Obwiódł wzrokiem otoczenie i nagle zobaczył nad głową opuchniętą rękę dziadka, która zwisała z pieca. Zerwawszy się, w mgnieniu oka zeskoczył z podestu i rzucił się do drzwi. Pchnął je z rozpędu ramieniem, ale drzwi nie ustąpiły — babka mocno przytknęła je z zewnątrz żelazną zasuwną. Chciał ją zawołać, ale przestraszył się, że swoim krzykiem obudzi dziadka, a ten od razu ujrzy swoją ogryzioną rękę… Przytulając się policzkiem do ościeżnicy, Taras z lękiem zerknął na piec. Ręka dziadka nieruchomo zwisała w dół, ale była cała i zdrowa, tylko zdrętwiała i zsiniała. Na twarzy Tarasa przemknął radosny uśmiech. Szybko podbiegł do pieca, wszedł na podest i dotknął opuchniętej ręki. — Dziadku! Słyszysz, dziadku?! A mnie się tylko przed chwilą przyśni… Starzec leżał na wznak, zadzierając do sufitu ostry nos, i patrzył w niebyt szklistymi oczami. — Dziad-ku — cicho powiedział Taras, cofając się, potem zeskoczył z podestu i znów pędem rzucił się do drzwi. Teraz już nie bał się, że dziadek obudzi się od jego krzyku — rozpaczliwie wołał babkę, bijąc całym ciałem w drzwi, ale babka nie odpowiadała. Tarasik miotał wzrokiem po chacie, szukając, gdzie by się schować, potem śmignął pod stół, wbił się w kąt i zapłakał. Długo chlipał, rozmazując po policzkach słone ścieżki; już słońce zeszło ze stołu i padło na glinianą podłogę dwoma wydłużonymi prostokątami, a on wciąż płakał i płakał, aż się zmęczył. Potem przypomniał sobie, że babka obiecała przynieść mu coś do jedzenia — i od razu ożyła w brzuchu pijawka. Zdawała się tam drzemać, dopóki nie słyszała o jedzeniu, a teraz się obudziła i zaczęła przysysać pod piersiami. Może gdyby napił się wody, to nie ssałaby tak mocno, ale martwy dziadek nie pozwalał mu wyjść spod stołu. A tu jeszcze coś zeskrobało w chacie, tak cichutko, jakby ryło w ziemi… Ze strachu nawet pijawka przestała się poruszać. I nagle: — Siurr! Siurr! Oczy Tarasika zapłonęły jakimś zuchwałym, desperackim blaskiem. — Siurr! — jeszcze raz zadzwoniło w gęstej ciszy. Tarasik z lękiem wyjrzał ze swojej kryjówki na dziadka, przelazł przez poprzeczkę stołu i poczołgał się do pieca. Za pogrzebaczami w glinianej podłodze znalazł małą okrągłą dziurkę… odłamał ze zmiotki słomkę… wsunął w norkę. Głos świerszcza nagle urwał się, za to Taras poczuł, jak tam, pod ziemią, coś mocno chwyciło za końcówkę słomki. Wstrzymując oddech, zaczął lekko podciągać ją do góry, lecz w ostatniej chwili, gdy na powierzchni pojawiły się już czułki świerszcza, ten oderwał się i zniknął w norze. Tarasik z żalem westchnął, położył się policzkiem na podłodze, wycelował i znów wsunął w otwór słomkę. Tym razem nie czekał, aż świerszcz pojawi się na powierzchni — zawczasu podciągnął go i w mgnieniu oka schwycił lewą ręką. Potem szybko wstał, przebiegł do siebie pod stół, usiadł w kącie i podniósł pięść do ucha. Nasłuchiwał. Jednak czy to serce jego jeszcze nie zdążyło się uspokoić, czy świerszcz był zbyt ostrożny, ale nic nie usłyszał. „Może go tam wcale nie ma”, pomyślał Taras, lekko rozluźniając palce, ale zaraz potem znów zacisnął je razem — świerszcz był w garści. Przez chwilę siedział i uważnie patrzył na swoją piąstkę, jakby ważył się na coś i nijak nie mógł się zdecydować, potem westchnął, zamknął oczy i zdecydowanie wrzucił świerszcza do ust… W smaku był gorzki, jak zgniłe ziarno słonecznika, ale Tarasik powoli przeżuł go i połknął razem ze śliną. Po tym jeszcze raz westchnął łkając, wytarł dłonią zapłakaną twarz i zaczął czekać na babkę… 1990 r.

Машинний переклад

Głód

Wasyl TRUBAJ Mały Taras leżał obok dziadka na piecu, patrzył w ciemny sufit i słuchał, jak nocną ciszę raz po raz rozcinało czyjeś ciche cykanie. – Szyrr! Szyrr! Szyrr! – Dziadku, a kto tak cyka? – Świerszcz – niezadowolony odparł tamten. – Śpij już… Tarasik włożył do ust palec i zaczął ssać. Kiedy ssiesz palec – nie tak bardzo chce się jeść, zapominasz, że cały dzień w brzuchu nie było ani okruszyny. Gdyby babcia puszczała go na ulicę, to znalazłby sobie coś do jedzenia, na dworze przecież wiosna, śnieg topnieje, pod śniegiem zawsze można coś znaleźć. Nie może być, żeby na całym świecie nie zostało nic jadalnego… Ale babcia go nie puszcza – boi się, że ktoś zwabi go do siebie do chaty, zarżnie i zje. Świerszcz ucichł na kilka sekund, a potem znowu: – Szyrr! Szyrr! Szyrr! – A jaki on jest, dziadku? – Rudawy. – A gdzie on mieszka? Dziadek gniewnie westchnął. – Pod piecem. – A dlaczego on pod piecem? – No mieszka przecież tam – całkiem rozdrażniony rzucił tamten. – A dlaczego on tam mieszka? – A wyciągnijże choć ten palec z ust… nie mlaskaj nim! – nie wytrzymał starzec i zaczął wiercić się na zapiecku, przeciągając swoje grube, opuchnięte z głodu nogi. Już kilka dni nie schodził z pieca, nie miał na to siły, tylko stękał ciężko i przeklinał wszystkich na świecie strasznymi przekleństwami… – To ja go, synku, tam wpuściłam – cicho odezwała się z leżanki babcia. – A po co? – Żeby mieszkał u nas i cykał. – A gdzie ty go wzięłaś? – Zabrałam z naszej starej chaty. – A jak ty go złapałaś? – Słomką… wywabiłam z norki. – A gdzie nasza stara chata? – Nie ma jej już, synu, rozwalili. – A gdzie on tam mieszkał? – A gdzież? Pod piecem… Tarasik ucichł. Znowu zaczęło go mdlić. Obróciwszy się na bok i zwijając się w kłębek, przycisnął do piersi ostre kolana i zaczął przeczekiwać, aż przejdą mdłości. Chciał poprosić babcię o jakąś skórkę, ale przypomniał sobie, że przed chwilą już prosił, to powiedziała, że nie ma chleba. I niczego nie ma… Tarasikowi ciężko było pojąć, jak to nie ma nic do jedzenia, ale po tym, jak babcia ugotowała im starego bata, który wisiał w szopie za drzwiami, i wymazała z lampki resztki łoju – jeść rzeczywiście nie było czego. – Babciu, a skąd on się wziął w starej chacie? – zapytał Taras, wsłuchując się w cykanie świerszcza. Na piecu znowu niezadowolony stęknął dziadek – widać, rozmowy nie dawały mu zasnąć. – A jego tam jeszcze moja matka przyniosła – całkiem cicho powiedziała babcia. – Dawno temu, ciebie jeszcze na świecie nie było. – A ona skąd wzięła? – A ona zabrała go z chaty swojego ojca. Chłopiec uśmiechnął się w ciemność. – A po co go przenoszą z chaty do chaty? – Na szczęście – smutno powiedziała babcia. – Taka wróżba u ludzi… – A-a… – zrozumiał wreszcie Taras i przełknął ślinę. Jeść chciało się jeszcze bardziej. Pod piersią coś mdło ssało, jakby tam mieszkała wielka, tłusta pijawka. Mocniej przycisnął do piersi kolana i zaczął patrzeć ponad nimi na lodowy sopel, który wisiał za oknem. Od jego błyszczącej powierzchni odbijało się światło księżyca i padało cienką smugą na krzyżowanie ramy… Tarasik pomyślał, że sopel też można będzie zjeść, mniejsza o to, że jest żółty, przesiąknięty słomianym dachem. Jutro rano kijem go strąci i zje… Za plecami słychać było ciężki oddech dziadka. Przeplatał się ze świerszczową pieśnią, dopasowywał się do niej, to doganiając, to robiąc pauzę, i za chwilę po chacie już płynęła melodia na dwa głosy: – Szyrr – chrrr! Szyrr – chrrr! Szyrr… – A popchnijże go, synu! Taras, nie odwracając się, szturchnął za siebie łokciem. – Ha? – przestraszony mrugnął oczami dziadek. – A na czym on gra, dziadku? – Co? Kto? – Świerszcz. – A niechby on ci zdechł! – zwymyślał tamten i ciężko odwrócił się na bok. Taras przycichł. Leżał, zwinięty w kłębek, i milcząc, dalej patrzył na lodowy sopel. W brzuchu nie przestawała wiercić się tłusta pijawka, która cały czas ssała go od środka, i Tarasikowi wydawało się, że zaraz dobierze się do serca, przegryzie je i zacznie pić krew. Gdyby było co zjeść, to ona pewnie ssałaby to jedzenie, a nie jego, a tak przegryzie zaraz serce i on umrze… Pijawka poruszyła się, jakby wyczuwszy jego myśli, i powoli pełzła w górę. – Dziadku! – zawołał Taras, czując, że ona zaraz zacznie wyłazić mu gardłem. W odpowiedzi coś huknęło na podwórku za oknem i podreptało po przymarzniętym śniegu na drogę… – Babciu! – całkiem cicho zawołał Taras. Babcia też milczała. Myślała, może on zaśnie. Ale Tarasik skomlał jeszcze żałośniej. – Ja jeść chcę, babciuuu! – Wytrzymaj, synku… Nie ma jeść. Ja jutro rano ci coś przyniosę. Ty postaraj się zasnąć, to przejdzie. – A dlaczego u nas nie ma jeść? – przez łzy zapytał Taras. Babcia westchnęła. – Nie ma, synu… Zabrali wszystko, co było. – Kto zabrał? – Ludzie – trochę pomilczawszy, odpowiedziała babcia. – Ci, co i tatkę zabrali? – Ty śpij, synku, śpij, Tarasiku, późno już… – A kto oni tacy, że wszystko zabierają? Babcia zwlekała z odpowiedzią. – Bandyci! – głucho odezwał się z tyłu dziadek. – No co ty mielisz, Doroszu?! Jemuż jeszcze żyć… – He… żyć… nażyli się już… – Nie słuchaj go, synu, to on z rozumu wyszedł i takie rzeczy miele. Nie bandyci oni… – A dlaczegoż pozabierali wszystko? – Tak trzeba było… – A po co trzeba? – Dla zwycięstwa socjalizmu – znowu dał się słyszeć z ciemności zjadliwy głos dziadka. Jeszcze coś wymamrotał niewyraźnie i zamilkł. W pokoju zapadła cisza. Słychać było, jak kręciła się i wzdychała na leżance babcia. Niedługo potem ucichła i ona. – Ba! – powiedział Taras. Ta milczała. – Ba! No daj mi coś jeść… Mnie pijawka ssie – zachlipał on. – Nie ma. Ja już mówiłam. Śpij. – A mnie bardzo chce się… – To bierz jedz mnie! – zachrypiał dziadek. – Na oto, gryź moją rękę! Tarasik poczuł, jak ręka dziadka położyła mu się na ramieniu. Przestraszony odsunął się na skraj pieca, naciągnął na siebie płótno i schował się pod nim z głową. Strasznie zrobiło się od słów dziadka: jak to on będzie jadł jego rękę? Dziadek wcześniej nie był taki, wcześniej on go brał wszędzie ze sobą, opowiadał o wszystkim – i jak żyto rośnie, i jak z niego chleb robią – a to jakiś się stał… Gryź moją rękę… Oto wezmę zaraz i będę gryzł, żeby wiedział. Poleżę trochę, póki ty zaśniesz, a wtedy zobaczysz! Myślisz, że nie będę? Będę! Sam przecież mówisz, żeby gryźć, to i będę. Oto tylko niech ty zaśniesz… Ja nie zasnę, nie bój się… To ja po prostu tak oczy zamknąłem, niby śpię, a ja nie śpię… Ja poleżę tak, a wtedy wezmę i będę gryzł. Ludzkie mięso też można jeść. Babcia mówiła, że wujek Stepan jadł… ono słodkie… Ja i sopel ten jutro zjem i wszystko zjem… ja nie będę spał, nie myśl… mnie babcia coś przyniesie… oto tylko niech ty zaśniesz… jak jaskółki przylecą… możesz mi nie mówić, ja wiem… on rudawy… Tarasik namacał w ciemności rękę dziadka, ukradkiem zaciągnął ją do siebie pod płótno i przyczaił się. Myślał, dziadek usłyszy, ale ten spał, jak martwy. Zrobiło mu się trochę przerażająco od tego, co zamierzał zrobić, ale przecież dziadek sam powiedział… Zawahałszy się przez chwilę, Tarasik zbliżył swoją twarz do ręki i, przełamując strach, zaczął lekko przygryzać ją zębami. Dziadek nie czuł. Wtedy odważył się i wpił się w rękę z całej siły… Odgryzł kawałek mięsa, połknął go pospiesznie, nie przeżuwając, i znowu przycichł. Wsłuchiwał się w dziadka. Ten dalej chrapał pod świerszczową melodię, jakby nic się nie stało. Tarasik poczuł, jak głód całkiem przyćmiewa jego rozum, wygodniej ułożył się przy ręce i już nie ukrywając się, bez zastrzeżeń, z chciwością zaczął przegryzać nadgarstek dziadka… Lecz nagle palce na ręce dziadka Pobrano ze strony newzz.in.ua

Машинний переклад

Podwójne święto w historycznym budynku

21 stycznia, w przeddzień święta Jedności i Wolności, w sali widowiskowej Kijowskiego Miejskiego Domu Nauczyciela zebrali się proświcianie oraz goście, aby uczcić 95. rocznicę Jedności Ukrainy i uchwalenia Czwartego Uniwersału, którym Ukraińska Republika Ludowa ogłaszała się suwerennym państwem. Ogłoszenie tego dokumentu miało miejsce 22 stycznia, dokładnie rok przed podpisaniem Aktu Zjednoczenia, w sali widowiskowej obecnego Domu Nauczyciela: właśnie dlatego zebrali się tutaj proświcianie Kijowa oraz goście stolicy. Po obejrzeniu filmu historycznego Dmytra Łomaczuka rozpoczął się uroczysty koncert. Znani ukraińscy wykonawcy: zespół folklorystyczny „Czerwona kalina”, chór „Homin”, artysta ludowy Ukrainy Femij Mustafajew oraz zasłużona artystka Ukrainy Tetiana Nehrij stworzyli niepowtarzalny nastrój i wywołali wdzięczne oklaski uczestników święta. Ołeksandr ŁYTWYNENKO Zdjęcie autora. Przewodniczący Łubieńskiego Klubu Mediów Wołodymyr Bezczasny, przewodniczący Łubieńskiej organizacji miejskiej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, poeta Ołeksandr Peciora, proświcianin Ołeksyj Nesterenko

Машинний переклад

Nie ukrzyżować naszej miłości

Switłana MASŁOWSKA, przewodnicząca Zastawniowskiego rejonowego towarzystwa „Proświta”, obwód czerniowiecki. „Skrajny punkt ludzkiej beznadziei — zmarnowana ciekawość Życia”… Szkoda, że to nie filozofia, a rzeczywistość. Nad tą frazą rozmyślam po tym, jak przewróciłam ostatnią stronę „Melodii białego smutku”. Płakałam, czytając książkę. Z wdzięczności za filozofię życia, za bohaterów powieści i opowiadań, a także dlatego, że zawiniłam przed pamięcią swoich bliskich, dziadka i babci, taty i jego czterech braci i siostry, którymi również trząsł sowiecki towarowy pociąg przez 14 dób i których „przypiekał” syberyjski mróz przez 10 długich lat na zesłaniu. Wydanie skłania do refleksji. Gorące słowo autora uczy przyjmować ból, jednocześnie bije na alarm, lecz w jego utworach przeważa wiara. Wiara w Boga i Człowieka. Każda poprzednia książka Mychajłowskiego jaśnieje mądrością, gdzie i nauka komunikacji, i piękno ojczystego słowa są w stanie poruszyć nawet zobojętniałą duszę. „Melodia białego smutku” jest znacznie bardziej emocjonalna, gdzie Oleksij NEŻYWYJ Łubeniec Oleksij Iwanowycz Nesterenko lubi wspominać, jak na początku lat 60. ubiegłego wieku przyszło mu pracować w kopalni niedaleko Mołodohwardijśka na Ługańszczyźnie. Wtedy wydawało się, że na całe życie wybrał niełatwy zawód górnika, jednak zew rodzinnych stron okazał się silniejszy od wysokich zarobków i prestiżu górniczej pracy. W Łubniach zaczynał jako robotnik zakładu „Komunar”, a zakończył 38-letni staż pracy ludzkie losy utkane są z pomarańczowych i czarnych kolorów życia: z radości macierzyństwa i mąk wdowieństwa, miłosierdzia i poświęcenia, zdrady i miłości… Horyzont pisarza w nowej książce jest znacznie szerszy… Doszły niepokoje i bóle Ukrainy, które nie dają spokoju… Autor jest prawdziwie synem Ukrainy, piewcą jej bohaterów, zwykłych wiejskich ludzi, którzy wspominając swoją młodość, otwierali się przed autorem, rozmawiając z nim, nie domyślali się, że swoją autentycznością i oryginalnością ratowali Ukrainę w nieprzejednanym powojennym okresie. Smutne prawa życia. Tutaj jest historyczna prawda tych, którzy ją tworzyli, i tych, którzy są obok nas, która nie tylko wypełnia „luki” radzieckiej epoki, ale też pomaga zrozumieć, kim jesteśmy, współcześni, czyich dziadów wnuki, czyich rodziców dzieci. W każdym utworze kipi, pulsuje, oślepiająco jaśnieje bezkresny świat relacji rodzinnych. A co więcej — naturalna, niepodrobiona czystość wzajemnych relacji oraz „taty filozofia” i mamine pieszczoty… Takie wrażenie, że każdy utwór autor pisał właśnie wtedy, gdy koniecznie potrzebne było porozumienie z bliską osobą. Takimi są jego ziomkowie. Przed losem wielu z nich bezradnie opuszcza się ręce, bo nie można zaradzić bohaterom, którzy przyszli do „Melodii…” z prawdziwego życia. Ale jedną rzeczą jest zawrzeć w utworze ciekawą myśl, zbudować fabułę, a zupełnie inną — przeniknąć do duszy, trzymać w napięciu… Czterysta trzy strony ludzkich spowiedzi, oświetlonych przysłowiami i powiedzeniami, niepowtarzalnym bukowińskim kolorytem dialektu, aforyzmami autora, które pulsują z samej głębi jego duszy, aby nie urwała się nasza droga, aby nie ukrzyżowali naszej miłości, abyśmy pozostawali takimi, jakimi jesteśmy: z modlitwą, pamięcią, wiarą, z rodziną i ojczystą ziemią, kaliną i słowikami, a także — melodią pragnienia życia. Mówią, gdzie światło, tam świętość tworzenia, tam źródło natchnienia, radości, szczerości i wiary. Taką szczerość i wiarę nieustannie niesie nasz bukowiński światło — zasłużony dziennikarz Ukrainy, pisarz, publicysta, wielki proświcianin, wieloletni członek zarządu Czerniowieckiego obwodowego towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, laureat licznych nagród literackich i artystycznych Wołodymyr Mychajłowski, który nie omija żadnego zebrania poświęconego odrodzeniu ukraińskich imion, ukraińskiego ducha, ukraińskiej świadomości. Prawdziwy nosiciel inteligencji, kultury, godności narodowej, którą utwierdza bogactwem ukraińskiego Słowa. Jaskrawym tego świadectwem jest nowa książka pisarza „Melodia białego smutku” — historyczna prawda bukowińskiej duszy.

Машинний переклад

Wyjątkowa nagroda dla wyjątkowej osoby

Wiecie, dlaczego nasz Dniepr ma siłę, wielkość i potężną moc? A dlatego, że żywi się energią małych rzek, rzeczek i strumyków. Tak samo nasza Ukraina. Ileż utalentowanych osobowości ma ona po wsiach, miasteczkach i miastach! O tym wie tylko główny reżyser — Stwórca. Bo to Jego scenariusz. Jest w naszym Tarnopolu wyjątkowa postać, która rozsławia go we wszystkich zakątkach naszego państwa. Walentyna SEMENIAK Zdjęcie autora To Olga Iwaniwna Matwijewska — przodownik oświaty, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy, kierownik artystyczny, reżyser ludowego teatru artystycznego (baza Szkoły Ogólnokształcącej nr 22). Który jeszcze obwód na Ukrainie może pochwalić się takim zespołem, który na dodatek jest aktywnym członkiem miejskiej „Proświty”? 5 listopada 2013 r., w dniu swoich urodzin, Olga Iwaniwna otrzymała wyjątkową nagrodę — jubileuszowy medal „1025 lat chrztu Rusi-Ukrainy” z podpisem zarządzającego Diecezją Tarnopolską UCP-KP Arcybiskupa Nestora. Nagrodzenie odbyło się w uroczystej atmosferze teatru, gdzie zebrali się wdzięczni rodzice, dzieci, pracownicy teatru, ks. Pawło i ks. Wiaczesław z ramienia diecezji. Dla Olgi Iwaniwny jest to wyjątkowa nagroda, ponieważ co roku latem jeździ na pielgrzymkę włodzimierską, bierze udział w procesji krzyżowej przez cały Kijów. Według słów Olgi Iwaniwny: „W tej chwili dusza moja wznosi się do Nieba”. Teatr „Dywoświt” jest jedynym z Zachodniej Ukrainy, który brał udział w festiwalu teatralnym, odbywającym się w Charkowie. Olga Iwaniwna nie mogła ukryć swojego wzruszenia: jeden po drugim na scenę wychodzili aktorzy i wystawiali spektakle w języku rosyjskim, poza Połtawą. Tarnopol przywiózł „W niedzielę rano ziele kopała” Olgi Kobylańskiej. Jak to będzie, jak odbiorą… Wyobraźcie sobie, po pokazie wszyscy wstali i bili brawo na stojąco, ludzie biegli na scenę, aby objąć młodych dywoświczan i reżyserkę. A kiedy moskwianie prowadzili warsztaty, to ciągle biegali do Olgi Iwaniwny, aby na bazie jej doświadczenia uczyć dzieci mowy scenicznej, gestów itp. Wielką budowniczą pracę w rozwoju naszej kultury wykonuje ta kobieta, za co ma wielki odzew od rodziców i dzieci. Dzisiaj jej dawni wychowankowie przyprowadzają do niej uczyć się aktorstwa swoje… wnuki. Wśród jej absolwentów są studenci instytutu teatralnego im. Karpenki-Karego. Wśród przyjaciół teatru są przewodnicząca miejskiej „Proświty” Daria Czubata, pisarz Bohdan Melnyczuk, Jarosław Karpyk („Orion”), Sobór Świętego Zaśnięcia UCP-KP oraz wielu innych.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Z szeregów dobroczyńców

…kierownikiem wydziału tego wielkiego przedsiębiorstwa. Karierowiczem nie był, ale pracował sumiennie, wytrwale, uczciwie. Miłość Ołeksija Nesterenki do duchowych dóbr rodzinnego kraju, zwłaszcza historii, języka, literatury i malarstwa, także ma konkretny charakter twórcy i człowieka pracy. W 2012 roku pod pseudonimem Ołeksa Padus ukazała się książka jego utworów poetyckich i publicystycznych „Jarzmo”, a w roku następnym zbiór „Zboże”. Muzeum Wasyla Symonenki w szkole w Tarandyncach podarowano malowany portret wybitnego pisarza, rodaka. A w klubie rodzinnej wsi Kremianka wszyscy podziwiają jeszcze jedno malowane płótno Ołeksija Iwanowycza – portret Wielkiego Kobzarza. Bolą go tragiczne karty naszej historii, a najbardziej moralnie poranione dzisiaj, jednak rozmowa z Ołeksijem Nesterenką zawsze dodaje sił duchowych i wiary w jutro.

Машинний переклад

W Kramatorsku trzykrotnie tworzono towarzystwo „Proświta”

Jak świadczą źródła archiwalne, towarzystwo „Proświta” na terenach Kramatorska powstawało niejednokrotnie: wiosną 1918 roku, jesienią 1941 roku oraz w styczniu 1989 r. Chcę „otworzyć drzwiczki” do zupełnie nieznanej naszej społeczności strony z historii powstania towarzystwa „Proświta” w Kramatorsku. W kwietniu 1918 roku Niemcy i hajdamacy wkroczyli do Kramatorska. Została ustanowiona warta hetmańska, na czele której stał Kowalenko. Rozszerzyło się zainteresowanie językiem ukraińskim, kulturą i historią. Nosiciele ukraińskiej kultury i historii oraz wszyscy zainteresowani jej rozwojem utworzyli w Kramatorsku towarzystwo „Proświta”, którego centrum stała się szkoła kolejowa.Ołeh MAKSYMENKO Z inicjatywy „Proświty” wśród młodzieży utworzono oddział skautów. Mieli oni ładne mundury, odbywały się zawody sportowe na boisku piłkarskim i na basenie. Ta młodzież wspierała rozwój ukraińskiej kultury. Jednak po interwencji Niemców oddział przemianowano na oddział skautów, bez słowa „boj” (być może dlatego, że jest to angielskie słowo). W oddziale było 25 młodzieńców. W listopadzie 1918 roku bolszewicy aresztowali straż hetmańską na czele z Kowalenką i wysłali wszystkich aresztowanych do Konstantynówki, gdzie wkrótce ich rozstrzelali. Zniszczyli też „Proświtę”. Ćwierć wieku po bolszewickim pogromie towarzystwo „Proświta” na terenach Kramatorska odrodziło się jesienią 1941 roku, na przewodniczącego wybrano Danyła Hilliakę. Miał on około 40 lat, przed wojną pracował jako inżynier w zakładzie NKMZ. „Proświta” w 1941 roku liczyła ponad 100 osób. Sztab „Proświty” mieścił się na drugim piętrze w Pałacu Kultury SKMZ. W tym samym Pałacu Kultury znajdował się również Zarząd Rejonowy w Kramatorsku, którego naczelnikiem był W. W. Szopen. Przy Zarządzie Rejonowym w Kramatorsku wychodziła „Gazeta Kramatorska”, a wcześniej wydawany był „Biuletyn”. Redaktorem obu wydawnictw był W. W. Szopen. Był on również członkiem „Proświty”. „Gazeta Kramatorska” drukowana była w języku ukraińskim. Przy towarzystwie „Proświta” działało kółko dramatyczne. Na przełomie 1941 i 1942 roku kółko to wystawiło sztukę Borysa Hrinczenki „Stepowy gość”. Kierownikiem artystycznym kółka dramatycznego był Pidhorny. Przy „Proświcie” działał chór. „Proświta” miała własną pieczątkę i legitymacje członkowskie, na których wypisane były słowa I. Franki: „Braterstwem, szczerymi trudami Ukraina zmartwychwstanie”. Przy „Proświcie” działały kursy języka niemieckiego, których kierownikiem był Fedir Stepanowycz Rudenko. Towarzystwo organizowało również wykłady z historii Ukrainy. W „Gazecie Kramatorskiej” często drukowano takie ogłoszenia: OGŁOSZENIE Wykład z historii Ukrainy odbędzie się w niedzielę, 8 listopada, o godzinie 12 w sali wykładowej (budynek zarządu rejonowego). Wstęp wolny. Towarzystwo „Proświta”. O istnieniu przy „Proświcie” kursów języka niemieckiego zaświadcza ta sama „Gazeta Kramatorska”: OGŁOSZENIE Przy towarzystwie „Proświta” istnieją kursy doskonalenia znajomości języka niemieckiego. Prowadzony jest dodatkowy zapis słuchaczy. Zajęcia odbywają się dwa razy w tygodniu. Nauka jest płatna. Towarzystwo „Proświta”. A 27 grudnia 1942 roku „Proświta” przygotowała koncert poświęcony świętom Bożego Narodzenia. Świadczy o tym ogłoszenie wydrukowane w „Gazecie Kramatorskiej” z 25 grudnia 1942 roku: 27 grudnia 1942 roku o godzinie 3 po południu odbędzie się Wielki koncert dla członków towarzystwa „Proświta” i ich rodzin. Wstęp za okazaniem legitymacji członkowskich. Towarzystwo „Proświta”. Ju. Muzyczenko na łamach „Gazety Kramatorskiej” z 13 grudnia 1942 roku wystąpił z artykułem „Dramat człowieka, który wpadł w pułapkę”, gdzie opowiada o ostatnich latach życia profesora M. S. Hruszewskiego. Towarzystwo „Proświta” współpracowało z wydziałem oświaty przy zarządzie. F. S. Rudenko, który był referentem „Proświty”, wykładał język ukraiński w szkole rzemieślniczej SKMZ z ramienia wydziału oświaty. W tamtych czasach dyskutowano nad pytaniem, jaka powinna być szkoła? Na łamach „Gazety Kramatorskiej” wystąpił W. Kyryczenko z artykułem „Wyróżniające cechy nowej szkoły”. Oto co pisze: „Jaka powinna być nasza ukraińska szkoła? Nie może być żadnych wątpliwości co do tego, że szkoła musi być czysto ukraińską, narodową szkołą. Oprócz tego, że całe nauczanie w niej będzie prowadzone tylko w języku ukraińskim, w procesie pracy dzieciom konsekwentnie i nieustannie należy wpajać miłość do wszystkiego, co ukraińskie — do ukraińskich bojowników o wyzwolenie swojej ojczyzny od bolszewizmu, do ukraińskiej literatury, sztuki, ukraińskiego słowa i folkloru”. Wiosną 1943 roku w Kramatorsku zaczęła aktywnie działać grupa OUN. Kierowały nią Niura-Cyganka, nauczycielka z Dnieprodzierżyńska, oraz Serafima Petriwna Kutjewa. Podziemie ounowskie przypominało o sobie ulotkami, które pojawiały się w teatrze, na miejscowym rynku, w zakładach pracy. Niektóre ulotki rozpoczynały się słowami: „Śmierć Hitlerowi! Śmierć Stalinowi!”. W związku z tymi wydarzeniami „Proświtę” zakazano. Rozpoczęły się aresztowania, rewizje. Fedira Stepanowycza Rudenkę aresztowali Niemcy w 1943 roku pod zarzutem rozpowszechniania literatury ounowskiej. Został wysłany do Doniecka do pracy w kopalni na trzy miesiące. Pieczątkę „Proświty” F. S. Rudenko ukrył. Wraz z powrotem władzy radzieckiej do Kramatorska miejscową „Proświtę” ponownie zlikwidowano, a prośwician oskarżono o ukraiński nacjonalizm tylko za członkostwo w tym towarzystwie, doznali oni okrutnych represji. Oto niektóre dane z archiwów MGB o członkach kramatorskiej „Proświty”. Materiał ten przekazał historyk ze Słowiańska Ołeksandr Dobrowolski. Pawło Wasylowycz Zinczenko, urodzony w 1897 roku, pochodzący ze wsi Bajrak w rejonie myrhorodzkim obwodu połtawskiego. Zinczenko został aresztowany 13 maja 1948 r. przez Kramatorski Oddział Miejski MGB, a 14 lipca 1948 r. przez Trybunał Wojskowy wojsk MSW obwodu stalińskiego na podstawie art. 54-1a, 54-10 cz. 2 i 54-11 KK USRR skazany na 25 lat łagrów. Skargę kasacyjną Zinczenki pozostawiono bez rozpoznania i wyrok w jego sprawie pozostał w mocy. Zinczenko zmarł w miejscu odosobnienia 2 czerwca 1949 r. W połowie lat 50. XX wieku wniosek żony Zinczenki o rewizję sprawy jej męża prokuratura obwodu donieckiego pozostawiła bez rozpoznania w związku z brakiem podstaw do oprotestowania wyroku. Obok innych punktów oskarżenia sąd uznał P. W. Zinczenkę za winnego również tego, że będąc dyrektorem szkoły nr 2 w mieście Kramatorsk, w okresie tymczasowej okupacji był członkiem ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej „Proświta”, prowadził pracę nad organizacją i tworzeniem „Proświty”, a także wśród kolegów z pracy czytał antyradziecką literaturę OUN. W trakcie wstępnego śledztwa i w sądzie P. W. Zinczenko zeznał, że latem 1942 roku z propozycji pomocnika komendanta miasta Kramatorsk została utworzona „Proświta”, której członkiem był i on, oraz że członkiem OUN nie był i antyradzieckich ulotek nie czytał. Jak zeznał P. W. Zinczenko, „Proświtę” stworzono w celu prowadzenia pracy kulturalnej wśród ludności. P. W. Zinczenko zeznał również, że w kwietniu 1943 roku Niemcy aresztowali go za związek z partyzantami i przechowywanie literatury radzieckiej. Serafima Petriwna Kutjewa, urodzona w 1897 roku. Pochodząca z obwodu kalinińskiego. Po Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej mieszkała w Gorłówce przy ul. Leningradzkiej 9. Rosjanka, obywatelka ZSRR, bezpartyjna. Pracowała jako pedagog w szkole rzemieślniczej nr 4 przy zakładzie budowy maszyn im. Kirowa, pochodzenia robotniczego. Oto co zeznała S. P. Kutjewa podczas przesłuchania w NKWD: „Z liczby uczestników Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, oprócz mnie, znam: Danyła Maksymowycza Hilliakę, 43 lata, Ukrainiec, pochodzący z obwodu winnickiego, syn rozkułaczonego kułaka. Ojciec zmarł na zesłaniu, a matka wróciła i mieszka we wsi. Wykształcenie wyższe. Inżynier-badacz. Przed wojną pracował jako inżynier laboratorium zakładu im. Stalina (NKMZ) w Kramatorsku. Za niemieckich okupantów był przewodniczącym towarzystwa „Proświta”. Po likwidacji „Proświty” kierownik wydziału agitacji i propagandy przy Zarządzie Miejskim w Kramatorsku. Uciekł z Niemcami 4 lutego 1943 r. Gdzie znajduje się obecnie, nie wiadomo, ale przy ucieczce miał skierowanie do Dniepropetrowska. Był nastawiony ostro szowinistycznie; moim zdaniem był głównym kierownikiem OUN w Kramatorsku i u niego w mieszkaniu nielegalnie odbywały się zebrania uczestników OUN. Petra Mychajłowycza Szynkara, 47 lat, Ukrainiec, wykształcenie wyższe, pedagog-wykładowca, przed wojną pracował w szkole średniej i technikum w mieście Słowiańsk. Za okupantów P. M. Szynkar pracował tamże (w Słowiańsku) jako kierownik miejskiego wydziału oświaty ludowej. Pochodził z chłopskiej rodziny średniorolnej. 2 września 1943 r. ewakuował się wraz z wojskami niemieckimi w kierunku miasta Dniepropetrowsk, u niego w przechowywaniu znajdowały się ulotki o treści nacjonalistycznej. Pawła Wasylowycza Zinczenkę, 47 lat, Ukrainiec, wykształcenie wyższe, pedagog szkoły średniej. Przed wojną pracował w Kramatorsku w pracy pedagogicznej w osadzie Nowyj Swit. P. W. Zinczenko przechowywał ulotki nacjonalistyczne, był aresztowany przez niemieckie organy karne jako uczestnik ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej (OUN). 2 września 1943 r. uciekł z Gorłówki w kierunku Dniepropetrowska, a rodzina — żona i dwoje dzieci — mieszkają w osadzie Nowyj Swit miasta Kramatorsk. Na wszelkie sposoby wysługiwał się przed władzami niemieckimi. Iwana Illicza Serdiuka, 54 lata, Ukrainiec, z wykształcenia prawnik. Cały czas pracował jako prawnik w zakładzie im. Stalina (NKMZ) w Kramatorsku. I. I. Serdiuk był aresztowany przez organy karne w kwietniu 1943 roku i przebywał w areszcie do 2 września 1943 roku, oskarżany jako uczestnik Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). I. I. Serdiuk uciekł z Niemcami 2 września 1943 r. w kierunku miasta Dniepropetrowsk, żona mieszka w osadzie Nowyj Swit miasta Kramatorsk. Ołhę Semeniwnę Bobrycką, 26 lat, Ukrainka, wykształcenie średnie specjalne, za okupantów pracowała jako sekretarz zarządu miejskiego Socmiasteczka w mieście Kramatorsk. O. S. Bobrycka mieszka na Koksobudzie w baraku nr 75, u niej w mieszkaniu mieszkała nielegalnie łączniczka Niura Werczuk. O. S. Bobrycka do OUN została zwerbowana przez Niurę w kwietniu 1943 roku. O. S. Bobrycka zachwycała się odważnymi i zdecydowanymi czynami Niury Werczuk jako uczestniczki OUN. Mykołę Handzię, imię ojca nieznane, 20 lat, Ukrainiec, wykształcenie średnie, z urzędników, za okupantów pracował jako zastępca burmistrza miasta Stary Kramatorsk (Stare Miasto). Do organizacji został wciągnięty przez Niurę. Był członkiem OUN i, moim zdaniem, był agentem gestapo, za co korzystał z różnych przywilejów, od nich otrzymywał dobre obiady, cygara i jeździł na motocyklu szefa żandarmerii Borisa Osatinca. Mieszka razem z matką w Starym Kramatorsku przy ulicy Zaliznycznij, dom nr 12. Matka pracowała za okupantów w niemieckim szpitalu jako gospodyni. W kwietniu 1943 roku został aresztowany przez żandarmerię kramatorską jako aktywny członek „Proświty” i w podejrzanych okolicznościach został zwolniony. Ołha Bobrycka mówiła mi, że pracował jako agent żandarmerii i na jego donos aresztowano uczestników OUN. Hannę (Niurę) Romaniwnę Werczuk, 20 lat, Ukrainka, pochodząca z obwodu dniepropetrowskiego, wykształcenie wyższe pedagogiczne, pracowała jako nauczycielka w jednej ze wsi obwodu dniepropetrowskiego. Wysokiego wzrostu, figura przygarbiona, brunetka, oczy piwne, nos w nozdrzach rozciągnięty, chód niezgrabny, nogi w kształcie litery O. Jest aktywną uczestniczką OUN, pełniła obowiązki łączniczki, zajmowała się werbunkiem, rozpowszechniała ulotki. Niura Werczuk została aresztowana przez gestapo w Słowiańsku, ale za łapówkę w pieniądzach i wódce — zwolniona. Rozmawiała po ukraińsku, przekonana nacjonalistka. Moim zdaniem wyjechała do Galicji, ponieważ w rejonie Donbasu zdekonspirowała się. Pochodzi z kułaków, dwóch braci represjonowanych. Ołeksija Marczenkę, onże Ostap Iwanowycz, 26 lat, Ukrainiec z Ukrainy Zachodniej, wykształcenie wyższe pedagogiczne. W Donbasie mieszkał nielegalnie. Był przedstawicielem centrum OUN. Pochodzi z zamożnej rodziny, ojciec i matka zostali wysiedleni z Ukrainy Zachodniej. W Kramatorsku w połowie maja 1943 roku został aresztowany przez gestapo, przebywał w więzieniu w Gorłówce przy SD. W więzieniu Marczenko Ołeksij zachorował, przebywał na leczeniu w szpitalu w Gorłówce, skąd przy pomocy uczestników organizacji uciekł, znajduje się nie wiadomo gdzie. Kiedy siedział w więzieniu w Gorłówce, to ktoś z uczestników OUN cztery lub pięć razy przynosił mu paczki. Wasyla, nazwisko i imię ojca nieznane, 35 lat, Ukrainiec, średniego wzrostu, blondyn, skronie posiwiałe. W Kramatorsku widziałam go tylko pięć razy, był on ze specjalnym zadaniem jako przedstawiciel centrum OUN. Jewhena, nazwisko i imię ojca nieustalone. Wiek około 28 lat, Ukrainiec z Ukrainy Zachodniej, wykształcenie wyższe, uniwersyteckie, pojawiał się w Kramatorsku trzy razy, przy czym ubrany był zarówno w mundur niemieckiego żołnierza, jak i w cywilne ubranie; nazywali go „lwowcem”. Według oświadczenia Niury, miejscem jego pobytu było miasto Stalino. U kogo mieszkał, o tym mi nie mówiła”. Obchody pierwszej rocznicy zajęcia Kramatorska przez Niemców. Postument z tryzubem na tle Pałacu Kultury im. Lenina

Машинний переклад

Świątobliwy Filaret: „Kochajcie Ukrainę”

85 lat temu, 23 stycznia 1929 roku, wieś Błahodatne w Donbasie rozświetliła gwiazda narodzin Mychajłyka — w rodzinie robotnika Antona i jego żony Melanii. A później chłopiec uczęszczał do szkoły średniej, jak wszyscy. A potem — nagle Seminarium Duchowne — w 1946 roku. Następnie Moskiewska Akademia Duchowna. A 1 stycznia 1950 roku, będąc na II roku, młodzieniec przyjmuje postrzyżyny zakonne z imieniem Filaret. 15 stycznia tego samego roku zostaje wyświęcony na hierodiakona; obrona pracy kandydackiej, wykładanie w Moskiewskim Seminarium Duchownym, Ławra Troicko-Siergijewska; praca dydaktyczna w Akademii Duchownej, tytuł docenta; inspektor Saratowskiego Seminarium Duchownego, godność ihumena, inspektor Kijowskiego Seminarium Duchownego, godność archimandryty; stanowisko rektora Kijowskiego Seminarium Duchownego, przełożony placówki Kościoła Prawosławnego w Aleksandrii (ZRA) w latach 1961–62. Biskup Łuski, wikariusz eparchii leningradzkiej, kierownictwo eparchią ryską; w 1962 roku chirotonia na biskupa, p.o. egzarchy Europy Środkowej, biskup wiedeński i austriacki Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, rektor Moskiewskiej Akademii Duchownej; godność arcybiskupa, mianowanie arcybiskupem kijowskim i halickim, Egzarchą Ukrainy, godność metropolity. 22 października 1995 r. na Ogólnoukraińskim Soborze Lokalnym metropolitę Filareta wybrano Patriarchą Kijowskim i całej Rusi-Ukrainy. Od tego czasu Władyka pracuje nad rozbudową Kościoła Prawosławnego na Ukrainie, czyniąc wiele dla zjednoczenia prawosławnych wiernych Ukrainy na łonie Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego. Rozmowę ze Świątobliwym Patriarchą Kijowskim i całej Rusi-Ukrainy prowadzi dziennikarka i pisarka Hałyna Daciuk (Radio Kultura). Zdjęcie ze strony cerkva.info Hałyna Daciuk: Chwała Jezusowi Chrystusowi! Wasza Świątobliwości, co Pan czuje, kiedy dzisiaj, 23 stycznia, słyszy: Władyka Filaret ma 85 lat? Jak Pan reaguje na te cyfry? Świątobliwy Filaret: Myślę o tej długiej drodze, którą przebyłem. Jednocześnie myślę, że droga jest długa, a Pan Bóg pomagał, dawał zdrowie, dawał siłę, pouczał, co trzeba robić, a czasy były niełatwe. Pracuję w cerkwi już przy dziesiątej głowie państwa. Zaczynałem w strasznych stalinowskich czasach i wtedy hartował się zarówno mój charakter, jak i moje poglądy. Kiedy mnie jako hieromnicha wezwano do komisji wojskowej, a to nie była komisja wojskowa, tylko byli oficerowie MGB, i powiedzieli: „Musicie nam donosić o tajemnicy spowiedzi!”, to ja im odpowiedziałem: „Nie mam prawa wyjawiać tajemnicy spowiedzi!”. Wtedy jeden wyjął pistolet, położył na stole i powiedział: „Widzisz?”. Mówię: „Widzę!”. — „Możemy rozstrzelać”. — „Możecie rozstrzelać, ale ja się nie boję, bo dla mnie, dla mnicha, nie ma znaczenia, kiedy umrę — teraz czy za sto lat”. — Ale w ten sposób hartować charakter, nie bać się, trzeba było głęboko wierzyć. Wybierając posługę pasterską, odmawiając sobie uroków życia świeckiego, czy nie rozczarował się Pan później, czy nie żałował, że wszedł na drogę takiej nieustępliwości, wiary? Jak przezwyciężał Pan pokusy? — To wszystko zaczęło się od śmierci ojca. Kiedy ojciec zginął na froncie, przede mną stanęło pytanie — a byłem bezbożnikiem, bo szkoła nie uczyła wierzyć — to czy on jest, czy go nie ma? Jeśli go nie ma, to co ja kocham — puste miejsce? A czy można kochać nieistniejące? I z miłości do ojca doszedłem do wniosku: jeśli jest miłość, to musi być i Ojciec. A jeśli On jest, to jest życie wieczne, a jeśli jest życie wieczne, to jest Bóg. Dlatego muszę służyć Bogu, a nie władzy ziemskiej. To był impuls, który kieruje mną z Bożą pomocą przez całe życie. Niezależnie od tego, jakie byłyby próby, muszę służyć Bogu. Chcę jeszcze powiedzieć, dlaczego przyjąłem zakonnictwo. Zakonnictwo przyjąłem na drugim roku, kiedy przede mną stał wybór: być księdzem rodzinnym czy być mnichem. Czasy były stalinowskie. Pamiętałem lata 30. Skoro wszedłem na tę drogę, to może mnie spotkać los tych księży, których rozstrzeliwali. A rodzina będzie mnie utrzymywać, dlatego postanowiłem być wolnym i wszedłem na tę drogę. Mnich jest wolny, przede mną tylko Bóg, przed którym stoję i przed którym odpowiadam. — Wasza Świątobliwości, przyszedł mi na myśl list Tarasa Szewczenki, który napisał do swojego brata Mykyty w 1839 roku. Było to w pierwszym roku wolności poety, kiedy tak się cieszył, radował nią: „Tak więc, widzisz, żyję, uczę się, nikomu się nie kłaniam i nikogo się nie boję, oprócz Boga — wielkie szczęście być wolnym człowiekiem…”. Wczoraj przeczytałam te wersy, stosowne do naszej rozmowy. A Pan wczoraj odmówił przyjęcia nagrody Prezydenta, mówiąc, że „w warunkach, które dzisiaj zaistniały na Ukrainie, kiedy zginęli ludzie, a w centrum Kijowa trwa brutalna konfrontacja, proszę, aby nie wręczano mi nagród. Tę moją decyzję poparli także członkowie Świętego Synodu oraz inni hierarchowie”. Ale jednocześnie posiada Pan nagrody państwowe — Order Wolności, ordery Jarosława Mądrego wszystkich stopni, za wieloletnią owocną działalność kościelną oraz utwierdzanie ideałów duchowości, miłosierdzia i zgody w społeczeństwie.. Czy jest nagroda, od której nie odmówiłby Wasza Świątobliwość pod żadnym pozorem? — Wszystkie nagrody, które mi dają i które przyjmuję, dla mnie są niczym! Ja jako mnich powinienem otrzymywać nagrodę od Boga. I nie sławę ludzką przyjmować, a do sławy Bożej dążyć. I dlatego ta nagroda, inne nagrody, wszystkie pieniądze, wszystkie dobra pozostaną tutaj, na ziemi, a człowiek może zabrać ze sobą w życie wieczne tylko skarb duchowy. A skarb duchowy to jest to, co w sercu: miłość, radość, cierpienie, prawda — to jest ten skarb, którego człowiek nigdy nie straci. Ale może być skarb dobry, a może być zły — nienawiść, przemoc, żądza władzy, próżność. To też skarb, ale z nim do Królestwa Niebieskiego nie wpuszczają. — Wasza Świątobliwości, jeśli podsumować przeżyte przez Was 85 lat, to jakie, w Waszym przekonaniu, jest najważniejsze bogactwo, które zgromadziliście na ziemi, co zwie się Ukrainą, dla jej ludu? Co uważacie za najważniejszą sprawę swojego życia? — Sprawą mojego życia jest służenie Bogu, służenie Cerkwi, służenie naszemu narodowi. Dlaczego odmówiłem wszelkich moskiewskich stanowisk? Kiedy Ukraina stała się niepodległa, przede mną stanęło pytanie: komu ja, Ukrainiec, powinienem służyć, żyję w kraju, chleb ukraiński jem? Komu ja powinienem służyć, jakiemu Kościołowi? Kościołowi tego narodu czy kościołowi innego narodu? Niech kościołowi innego narodu służą inni. Ja ich szanuję. Razem z nimi przeżywaliśmy wszystkie próby okresu stalinowskiego, ale teraz Bóg dał nam państwo. I jako obywatel tego państwa, ja powinienem służyć temu Kościołowi i narodowi. Idę tą drogą i uważam ją za prostą. W czym prostota? Bóg dał nam niepodległe państwo? Bóg. To komu ja powinienem służyć — Rosji, która też ma swój naród i swój Kościół? Ja powinienem służyć swojemu narodowi, kochać swój naród. A kiedy kochasz swój naród, to pokochasz i inny naród. Rosjanie dla mnie nie są wrogami, bo ja z nimi żyłem, z nimi cierpiałem. I oni też służą Bogu. Ale, dla przykładu, kiedy ludzie zgrzeszyli, stawiając sobie złotego cielca, i Pan chciał ich ukarać, to Mojżesz zaczął modlić się do Boga i błagać: „Panie, wykreśl mnie z życia, a przebacz narodowi mojemu”. — Na tyle zlał się ze swoim narodem! — Na tyle kochał swój naród. I dlatego ten, kto służy Bogu, powinien służyć swojemu narodowi. A Jezus Chrystus płakał, kiedy zszedł na Górę Oliwną, spojrzał na Jerozolimę, jako Bóg wiedząc, że zostanie zburzona, to płakał nad miastem, nad Jerozolimą, nad narodem, który będzie cierpiał. — Wasza Świątobliwości, uważam za Wasz duchowy wyczyn najpełniejszy przekład Biblii na język ukraiński. Weszliście do historii ukraińskiej Cerkwi jako czwarty tłumacz Pisma Świętego na język ukraiński. Były przekłady Pantelejmona Kulisza, Iwana Puluja, Iwana Ohijenki… Ale ta Biblia, wydana w 2004 roku, jest najpełniejsza. Dlaczego ważne jest modlić się w ojczystym języku, słuchać i czytać Pismo Święte w ojczystym języku? — Dlatego, że człowiek powinien rozumieć, co mówi, żeby wszystko to dochodziło do jego duszy. Bo kiedy człowiek czyta w języku, który jest dla niego niezrozumiały, nie może szczerze się modlić, słowa te do duszy nie będą dochodzić. Apostoł Paweł mówi: lepiej powiedzieć pięć słów w zrozumiałym języku, aniżeli mnóstwo — w niezrozumiałym. I dlatego, żeby naród się modlił, trzeba, żeby rozumiał nabożeństwo, rozumiał teksty Pisma Świętego, które są czytane w cerkwi. I wtedy te święte słowa, słowa Boga dochodzą do duszy. A jeśli one nie są zrozumiałe, to do duszy nie dochodzą. I dlatego kiedy nasza Cerkiew stała się niepodległa, to najpierwszym pytaniem, które stanęło przede mną, było nabożeństwo. Nabożeństwo powinno być odprawiane w ojczystym języku, który jest bliski i zrozumiały sercu każdego Ukraińca. — I przez Boga dany! — I przez Boga dany. Bo Bóg przecież posłał apostołom Ducha Świętego i dał im dar języków. Po co? Żeby rozumieli tych, z którymi mówią. I dlatego dla nas stanęło pytanie przekładu wszystkich ksiąg liturgicznych, przede wszystkim Biblii, bo Biblia to Boże objawienie. — Z oddaniem i natchnieniem prowadzicie Mszę Świętą w soborze św. Włodzimierza, i tysiące parafian z radością przychodzi na Boską Liturgię, aby posłuchać Waszych kazań. Obchody 900-lecia monasteru św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach w lipcu 2008 roku zgromadziły 15 tysięcy wiernych i było to niesamowite uniesienie. Czy jest jakaś pamiętna, jakaś szczególna liturgia w Waszym życiu? — Boska Liturgia jest jedna i sprawowana jest codziennie. To znaczy, że każdego dnia rozbrzmiewa modlitwa cerkwi do Boga. Podczas liturgii wznoszona jest modlitwa i za władzę, i za władzę duchowną, i za naród, i za cierpiących, i za więźniów, to znaczy za cały naród i wszelkie jego życie. I ta modlitwa idzie do Boga. I dlatego liturgia, samo słowo, oznacza dziękczynienie Bogu — za Jego miłosierdzie, za Jego miłość, za to, że wybacza nam nasze grzechy. I my tą liturgią składamy dziękczynienie Bogu. — Zrozumiałam, Wasza Świątobliwości, że to te wieczne postulaty, które są pewnymi kanonami, one nie bywają inne czy różne, czy szczególne. Dla Was Boska Liturgia to codzienna potrzeba na każdy dzień. Oddając się temu Bożemu słowu, prośbie, Wy codziennie modlicie się z jednakową siłą, energią, wiarą, jak i Wasza trzoda, duchowni. Wszystkie te śpiewy muszą być na jednym duchowym poziomie. A co Was dzisiaj najbardziej smuci? — Smuci to, co dzieje się nie tylko w Kijowie, ale i na Ukrainie. Naród cierpi! I my nie tylko się modlimy, my zwracamy się i do władzy, i do opozycji, i do narodu, że trzeba wybierać drogę pojednania i jednoczenia całego narodu. Widzimy, że wrogie siły chcą dzielić ukraiński naród na części, przeciwstawić naród władzy, władzę — narodowi. Rozszarpać Ukrainę na części, żeby potem władać. I dlatego to niepokoi najbardziej nie tylko mnie, ale i każdego chrześcijanina, każdego Ukraińca, każdego obywatela. A co inspiruje? Że ludzie są gotowi iść na śmierć. Za to, żeby Ukraina była jednością. Bo ukraiński naród jest jednością. Mnie

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

się myli. I dlatego trzeba ludziom przekazywać prawdę w jej właściwym rozumieniu. — Serdecznie dziękujemy, Wasza Świątobliwości. Dzięki Waszej wytrwałej pracy na język ukraiński przetłumaczono wszystkie księgi liturgiczne. Z Waszego błogosławieństwa rozpowszechniono około miliona egzemplarzy Prawa Bożego, aby ta księga trafiła do każdej ukraińskiej rodziny. Przez lata Waszego zwierzchnictwa Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Kijowskiego z 1200 parafii rozrosła się do ponad 4 tysięcy. Wasze życie, które wypełniacie codzienną modlitwą za Ukrainę, musi trwać. Dlatego dzisiaj, dziękując Wam za duchowe pouczenie, za pracę, niestrudzenie, za miłość do bliźniego i do Ukrainy, którą macie, pomnażacie i której nas uczycie, życzymy Wam, Wasza Świątobliwości, wielu błogosławionych lat! I chcemy poprosić o najważniejsze, Waszym zdaniem, pouczenie dla naszego narodu. — Wzywam wszystkich do modlitwy, bo Pan pouczy każdego człowieka, co ma robić. Życzę, aby ustała przemoc, aby nie przelewała się krew, abyśmy kierowali się w swoim życiu tylko prawdą. Bo nieprawda jest grzechem i prędzej czy później zostaje ukarana przez Boga. Aby każdy człowiek o tym pamiętał. Jeśli zgrzeszyłeś przeciwko prawdzie — kajaj się, póki nie jest za późno, bo inaczej staniesz przed sądem. Dlatego życzę wszystkim błogosławieństwa, natchnienia, łaski, kochania Ukrainy. Nie słowami, a swoim życiem. Centralny Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz redakcja „Słowa Proświty” życzą Najświętszemu Patriarsze Kijowskiemu i całej Rusi-Ukrainy Filaretowi zdrowia na wiele błogosławionych lat oraz owocnej posługi patriarszej w imię Boże.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

nie tylko słowami, ale całym swoim życiem»

opowiedziano, że jeden z naszych duchownych, idąc na Majdan, pożegnał się ze swoimi dziećmi, ze swoją żoną i poszedł! Poszedł na śmierć, bo tam zabijają, a on jest gotów na śmierć. I nie jest jedyny taki. Więc powiedzcie, czy można pokonać ten naród, który już niczego się nie boi? Trzeba szukać dróg do pojednania, a nie do wrogości. Synod Świętych naszego Kościoła ułożył modlitwę, którą będą odczytywać we wszystkich świątyniach Ukrainy. O pojednanie, o miłość jednych do drugich, o wygaszenie wrogości, zwłaszcza by odwrócić przelew krwi. — Wasza Świątobliwość, w jednym z wywiadów powiedział Ksiądz Patriarcha, że te wydarzenia „zaczęły się nie 21 listopada, lecz znacznie wcześniej. Nasz sąsiad, który deklaruje wartości chrześcijańskie, bardzo nie chciał i nie chce widzieć Ukrainy niepodległej…” Czy to jest po chrześcijańsku? — To jest imperializm! — Czy szowinizm, gdy wywyższa się swoje ponad wszystko, by panować? — Imperializm, szowinizm — to jedno i to samo. Jaka jest przyczyna tego, co się dzieje? Przyczyną nie jest to, że pobito studentów, że przelano krew, że giną ludzie. — To są skutki. — Tak, to są skutki. A gdzie przyczyna? Ona tkwi w tym, że przez długi czas przygotowywaliśmy się do Unii Europejskiej. Lecz gdy nadszedł czas podpisania umowy stowarzyszeniowej, prezydent jej nie podpisał. I wtedy studenci jako pierwsi wystąpili z pokojowym protestem, bez polityków, bez opozycji. Studenci wystąpili, aby Ukraina szła do Europy. Dlaczego chcemy, aby Ukraina szła do Europy? Nie dlatego, że tam uchwala się prawa o małżeństwach jednopłciowych. My to odrzucamy! Ale spójrzcie, gdzie nasi oligarchowie trzymają pieniądze? Nie w rosyjskich bankach, nie w ukraińskich, lecz w europejskich, amerykańskich. A dlaczego wy nie trzymacie pieniędzy w ukraińskich bankach, by pracowały dla Ukrainy, a nie dla tych państw, w których leżą? Gdzie się leczycie? Dlaczego jeździcie się leczyć za granicę, a nie do naszych szpitali? Dlaczego wysyłacie swoje dzieci uczyć się do Europy? Zatem tam jest lepiej! Dlatego i my idziemy ku lepszemu. Wiemy, że tam jest też złe, i to odrzucamy, a dążymy do lepszego. Taka jest przyczyna tego konfliktu. A dlaczego powstał ten konflikt? Czy nasz Prezydent nie chciał do Europy? Chciał i deklarował to. I cały naród był nastawiony. Ale ta droga jest niekorzystna dla Rosji, która właśnie oderwała nas od Europy, od podpisania tej umowy, narzuciła nam swoje warunki. I naród wystąpił z protestami. A gdy pobito ludzi, te protesty rozprzestrzeniły się na całą Ukrainę i doszły do takiego stanu. Dlatego, aby leczyć tę chorobę społeczną, trzeba znać przyczynę. A ona leży w odmowie podpisania umowy o stowarzyszeniu i wolnym handlu. Musimy iść do Europy. A Rosja niech troszczy się o swój naród, a nie wtrącała się w sprawy naszego kraju. — To jest po chrześcijańsku. Erazm z Rotterdamu w „Pochwale głupoty” powiedział, że Boża kara dla władców, którzy szydzą z własnego narodu, będzie tym większa, im wyższe stanowisko zajmowali. Czy po chrześcijańsku jest żądać kary dla władzy cynicznej, która gardzi swoim narodem? Bo przecież narasta gniew, ból, uraza, poniżenie… — Bóg wszystko widzi, winy wszystkich, i małe, i wielkie. Ale Bóg znosi nasze bezprawie, każdego człowieka i władzy. Znosi do czasu, oczekując pokuty, to znaczy poprawy. A gdy człowiek pokazuje, że nie jest zdolny do poprawy, wtedy Pan natychmiast ucina. I nawet nie wiemy, jak to może być. Przypomnijmy sobie, jak otrzymywaliśmy niepodległość! Walczyliśmy. — I ginęli, i wierzyli, a ktoś nie wierzył. — I nie osiągali. A potem w jednej chwili Ukraina stała się niepodległym państwem. Naród tego chciał, i Pan to dał. Dlatego też i dziś cierpienia narodu Bóg widzi, a nagroda dla niego będzie wielka. — „Cerkiew nie daje gotowych receptur i nie proponuje kompromisów, bo jest poza polityką”, powiedziało Wasze Świątobliwe. Ale za każdym razem, w ciężkich chwilach prób, naród zwraca spojrzenia ku duchowym przewodnikom, aby nie rozczarować się, nie popaść w panikę i rozpacz. Skąd nam dziś czerpać siły, skąd je brać, Wasza Świątobliwość? — Siła pochodzi od Boga! — Jak nam „podłączyć się” do tej Boskiej siły? — Modlić się! I na Majdanie się modlą, i w świątyniach się modlą, i w domach się modlą. Ponieważ łaskawa siła jest niezwyciężona. Dlaczego ludzie są gotowi iść na śmierć? Ponieważ pokonali strach. A jaką siłą pokonali strach? Tą Boską siłą, która weszła jak łaska Ducha Świętego, jak w tego kapłana, który jest gotów iść na śmierć. I to nie tylko jeden kapłan, to tylko przykład, a takich jest wielu. Dlatego to jest gwarancją, że Ukraina jest niepodległa i będzie niepodległa, bo nasz naród jest niezwyciężony. — Wczoraj, kiedy Wasza Świątobliwość błogosławiła przywódców opozycji na negocjacje, udzielając duchowych wskazań, mówiła Pani, że Pan nie może nie usłyszeć modlitwy narodu. „Idźcie i prowadźcie negocjacje nie za siebie, lecz za Ukrainę”, napominała Pani. — Tak! — Wasza Świątobliwość, czy jest jakieś szczególne marzenie w Waszym życiu? O czymś Pani marzyła i Pan dał Pani wiele. A jakieś najskrytsze jeszcze się nie spełniło. — Moim marzeniem jest zbudować w Ukrainie jeden, pomiestny Kościół prawosławny. To jest moje marzenie, dla którego służę Bogu i czynię wszystko, aby prawosławie w Ukrainie zjednoczyło się w jeden Kościół. Co jednoczy? Miłość. I w rodzinie miłość jednoczy, i człowieka z Bogiem miłość jednoczy. I w Świętej Trójcy między Ojcem, Synem i Duchem Świętym — Miłość! I dlatego musimy kochać jedni drugich, a wtedy zjednoczymy się w jeden pomiestny Kościół. A gdybyśmy mieli jeden Kościół — to byłaby wielka, niepokonana siła, która miałaby wpływ. — Byłaby to konsolidacja całego społeczeństwa. — Tak, konsolidacja, i nie byłoby niezgody. Bo my nie tylko wzywamy do miłości, ale też kochamy jedni drugich. Dlatego mówię moim archijerejom i kapłanom: „Nie trzeba walczyć z Episkopatem i duchowieństwem Patriarchatu Moskiewskiego, bo oni są naszymi braćmi. Grzech nas rozdzielił. A miłość powinna nas zjednoczyć”. — Chcę życzyć Panu i milionom prawosławnych, którzy chodzą do świątyń Patriarchatu Kijowskiego, wyznawców innych wyznań, aby wszyscy mieli jeden naród, jeden Kościół, bo nasza wspólna modlitwa jest niezwykle energetyczna i zdolna do Bożej mocy. Wśród wielu Pańskich cnót, które mi imponują, — poniedziałkowe Pańskie Chrześcijańskie dialogi z wiernymi na Radiu Kultura na żywo. Bez względu na okoliczności, w upał, mróz Pan przychodzi, aby wyjaśnić Pismo Święte. Czym dla Pana są te audycje w poniedziałki? Dlaczego jest to dla Pana ważne? — Jestem archijerejem. A do obowiązków archijereja należy nie tylko nabożeństwo, celebra, lecz także kazania. To mój obowiązek! W czasach sowieckich pozwalano nam głosić kazania tylko w świątyni, poza świątynią nie wolno było. A teraz jestem wdzięczny Bogu i wdzięczny Radiu Ukraińskiemu, które dają mi możliwość zwracania się do większej publiczności — w całej Ukrainie. I dlatego z radością idę, jakby na wypełnienie swojego obowiązku, bo nie mam prawa nie iść, skoro służę Bogu i Kościołowi. — Czyli to swoisty duchowy posłuch. — To mój posłuch, to wypełnianie swoich obowiązków. Jan Chryzostom mówi: „Jeśli ja głoszę, i choćby jeden człowiek przez to kazanie się zbawił, dziękuję Bogu, że uratował choćby jednego człowieka”. A jeśli będą słuchać miliony i zastanowią się nad sensem swojego życia, i pokutują za swoje grzechy, i nie będą czynić zła, to jest wielkie osiągnięcie. A dlaczego trzeba wyjaśniać Pismo Święte? Ponieważ Pismo jest jedno, a rozumie się je różnie. A różnie Pisma Świętego tłumaczyć nie można. Bo prawdę można rozumieć tylko taką, jaka ona jest. A które rozumienie jest prawidłowe? To, które proponuje Kościół. Bo apostoł Paweł mówi, że Kościół jest filarem i podporą prawdy. A jaki Kościół? Święci Ojcowie. A dlaczego Święci Ojcowie? Bo Święci Ojcowie byli natchnieni Duchem Świętym. A Duch Święty nie

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

«Na Pana nadzieja — z orlimi skrzydłami»

Dmytro STEPOWYK. Trzeci Patriarcha: Świątobliwemu Patriarsze Kijowskiemu i całej Rusi-Ukrainy Filaretowi 85 lat. — Kijów: Wydawnictwo “Dnipro”, 2014. — 376 s., 190 ilustracji, z nich 170 w kolorze. Protojerej Ołeksandr TROFYMLIUK, kandydat nauk teologicznych, docent, pierwszy prorektor Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej. Jedno z najdawniejszych ukraińskich wydawnictw państwowych “Dnipro” nie po raz pierwszy zwraca uwagę na wybitnego działacza duchowego współczesności Patriarchę Filareta. Jeszcze w 2004 roku wydawnictwo opublikowało elegancko wydany album fotograficzny “Chwile z życia Świątobliwego Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta”, w którym zamieszczono kilkadziesiąt reprodukcji fotografii — zarówno z osobistego archiwum Władyki Filareta, jak i znanego “fotokronikarza” Świątobliwego Patriarchy Mykoły Seliuczenki oraz jeszcze ośmiu mistrzów ze Związku Fotokunstystów Ukrainy. Niniejsze wydanie jubileuszowe łączy w sobie gatunki pracy naukowej, dokumentalistyki artystycznej oraz albumu ilustracji, który idzie osobnym blokiem po tekście i jest wydrukowany na papierze kredowym najwyższej jakości. W każdym razie wydawnictwo “Dnipro” zaznaczyło na karcie redakcyjnej książki, że jest to “wydanie artystyczno-dokumentalne”, co, najwyraźniej, najdokładniej odpowiada charakterowi tekstu i ilustracji. Co więcej: odpowiada to naukowej specjalizacji autora tego wydania — profesora Dmytra Własowycza Stepowyka, który posiada trzy stopnie naukowe doktora nauk (filozofii, historii sztuki i teologii), ale głównym rodzajem jego działalności jest historia i teoria sztuk pięknych; i z tej specjalności pochodzi większość z tych czterdziestu napisanych przez niego książek oraz kilkuset artykułów. Przynależność autora do sztuki obrazu i sztuki słowa odczuwa się także w recenzowanej książce “Trzeci Patriarcha”. Przede wszystkim chciałbym zauważyć poziom drukarski książki — jest ona z tych, które nazywa się elitarnymi, a jeśli prościej — wzorcowymi. Jest to, nawiasem mówiąc, tradycja szanowanego na Ukrainie i za granicą wydawnictwa “Dnipro”: drukować książki na dobrym poziomie estetycznym. Tak było — choć nie zawsze — w czasach radzieckich; jest to również dzisiaj styl wydawnictwa. Do wydrukowania książki na jubileusz Świątobliwego Patriarchy Filareta “Dnipro” wybrało popularną drukarnię “Ruta” w Kamieńcu Podolskim, gdzie pilnie dbają o europejski poziom artystyczno-estetyczny swoich druków. Rzeczywiście, sympatię do książki odczuwa się, jeszcze jej nie otworzywszy, ale spojrzawszy tylko na okładkę — “królewskiego” jasnowiśniowego koloru z tłoczonym “pod złoto” tytułem, z tłoczonym ornamentem obwiedniowym okładki; przy czym w ornancie są elementy narodowych motywów roślinnych. Grzbiet książki jest zaokrąglony, ćwierćkolisty, w czym można dostrzec wierność tradycji, bo wszystkie dawne ukraińskie starodruki typu foliantowego, często oprawione w wyprawioną skórę “pod pergamin”, także miały półkolisty lub ćwierćkolisty zaokrąglony grzbiet. Nawiasem mówiąc, syntetyczna folia jasnowiśniowego koloru (jej nazwa: “baladek”) także przypomina pergamin. Dla tytułu i podtytułu wybrano dawny ukraiński krój pisma, który powtarza się na stronie tytułowej, a w języku angielskim — na stronie podtytułowej. Nawiasem mówiąc, w języku angielskim podano posłowie książki “Na Pana nadzieja — z orlimi skrzydłami”. Dla symetrii warto byłoby podać także przedmowę “Pracownik na Bożej niwie: Patriarcha Filaret na tle historycznych i współczesnych ukraińskich realiów” (tę przedmowę do pracy profesora Dmytra Stepowyka napisała znana pisarka, profesor, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Raisa Petriwna Iwanczenko). Otworzywszy strony tytułowe (ukraińskojęzyczną i angielskojęzyczną), widzimy dwa kolorowe fotoportrety Świątobliwego Patriarchy z różnych lat, jego herb patriarszy. Każdy z 18 rozdziałów, a także przedmowa i posłowie, otwierają się winietami, którymi są ryciny z 2000 roku z widokiem świętości ziemi Pana Jezusa Chrystusa. Te ryciny niezwykle subtelnej roboty stworzył pod tytułem “Święta Ziemia” ludowy artysta Ukrainy Mykoła Stratiłat, specjalnie dedykując serię dwutysięcznemu jubileuszowi Narodzenia Pana naszego Jezusa Chrystusa. Obecność tych rycin jako winiet do rozdziałów jest bardzo stosowna; zarówno treścią, jak i formą współbrzmi z treścią książki, z życiorysem Świątobliwego Patriarchy Filareta. Zatrzymałem się na artystycznym opracowaniu książki na początku recenzji, dlatego że to wydanie jubileuszowe o wybitnej postaci współczesnej Ukrainy, zrobione rzeczywiście na wysokim poziomie. Przemyślany jest każdy szczegół, każda kreska. Wybrano jednołamowy skład dość dużej czcionki kroju “cambria”. Wszystkie strony mają żywe paginy: po lewej — autor i tytuł książki, po prawej — nazwa rozdziału. Rozdziały kończą się artystycznymi zakończeniami w formie swoistej renesansowo-barokowej plecionki. Można, przyglądając się wszystkim tym szczegółom, mówić o europejskim czy nawet światowym poziomie opracowania książki. Ale nie zapominajmy także o tym, że jest to nasza narodowa tradycja. Udajmy się do jakiejś dużej biblioteki, gdzie przechowuje się starodawne książki, a zobaczymy w nich wszystkie te Kazanie Patriarchy Filareta w Chicago same lub podobne elementy opracowania. Więc odczuwa się wiedzę i smak autora, który przez wiele lat badał opracowanie starodawnych książek, a także autora opracowania artystycznego wydawnictwa “Dnipro” Mychajła Nesterenki, redaktorki technicznej i korektorki Switłany Czornej oraz składaczki Izoliny Sełezniowej. Teraz co do treści książki. Biografia Patriarchy Filareta jest dość pełno naświetlona w szeregu poprzednich wydań, w wielu artykułach. Autor nie stawia sobie za cel powtarzać tego, co zostało napisane przez poprzednich autorów o Władyce. W artykule wstępnym “Pasterz dobry” na 26. stronie Dmytro Stepowyk wylicza szereg wydań książkowych, nazywa ich autorów. Jednak ten rozdział, którym otwiera się część tekstowa książki (jest on największy pod względem rozmiaru), mimo wszystko ma charakter biograficzny, ale bez powtórzeń tego, co pisali inni autorzy o Metropolicie, a teraz Patriarsze Filarecie. Co nowego wnosi tutaj autor? On obala tymi i następnymi rozdziałami nieprawdziwe twierdzenia o międzynarodowej (nawet na samej Ukrainie!) “izolacji” Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, a zwłaszcza jego Zwierzchnika — Patriarchy Filareta. W ten sposób nowatorstwo książki profesora Dmytra Stepowyka polega na jej polemicznym charakterze, w szczególności wobec absolutnie niekompetentnych wymysłów naszych oponentów o “izolacji” oraz “niekanoniczności” UKP PK i osoby jej Zwierzchnika. Zwierzchnika. Oczywiście, również w tym aspekcie na Ukrainie i na świecie napisano wiele, ale Dmytro Stepowyk całkiem słusznie zauważa, że pod względem liczby podróży po Ukrainie i za granicę, prawdopodobnie żaden zwierzchnik innych chrześcijańskich Kościołów i wyznań na Ukrainie, a może i na świecie, nie może równać się z Patriarchą Filaretem w ciągu ostatnich 19 lat, odkąd został wybrany na Patriarchę! Już sama liczba wiernych UKP KP, która sięga 15 milionów chrześcijan prawosławnych, twierdzi autor, jest niezaprzeczalnym obaleniem wymysłów. Francja, Belgia, Turcja, Libia, Kanada, USA — oto kraje, które w ostatnich latach odwiedził z wizytami duszpasterskimi Władyka. Sam autor, jako doradca Patriarchy w charakterze członka Wysokiej Rady Cerkiewnej UKP KP, ponad dziesięć razy towarzyszył Patriarsze w jego wizytach duszpasterskich w celu opieki nad prawosławnymi Ukraińcami w krajach zamorskich, które są zjednoczone w wikariacie UKP KP w USA i Kanadzie. Gdyby urojona w głowach nieuczciwych ludzi „izolacja” istniała naprawdę, to stosunek w wielu krajach do UKP KP i osobiście do Patriarchy Filareta byłby zupełnie inny. A był on zawsze i wszędzie pozytywny, a w większości przypadków serdeczny! Ponieważ autor książki wybrał właśnie taki aspekt — międzynarodową działalność Zwierzchnika UKP KP, o której wolą milczeć opozycjoniści naszego Kościoła — to książka Dmytra Stepowyka może być odkryciem dla wielu mało poinformowanych ludzi na temat aktywności i intensywności międzynarodowych powiązań rzekomo „nieuznanego” Kościoła. Tysiące wiernych Ukraińców w USA pozostały wierne świętemu Kijowowi, jego Kościołowi. We wszystkich rozdziałach książki, w których szczegółowo opisano wszystkie wizyty Świątobliwego Patriarchy w Stanach Zjednoczonych, od 1998 do 2013 roku, autor licznymi przykładami demonstruje niezłomną wierność Ukraińców z USA Matce-Ukrainie, a także nielegalność wątpliwej umowy z 1995 roku o podporządkowaniu UKP w USA Patriarchatowi Konstantynopolskiemu zamiast Kijowskiemu. Autor wielokrotnie powołuje się na znaną uchwałę soborową z 17 listopada 1990 roku, zgodnie z którą został utworzony tylko jeden sobór biskupów UKP na Ukrainie i w diasporze pod jedynym omoforionem Patriarchy w Kijowie. Oprócz Patriarchy Mścisława, uchwałę soborową podpisali ukraińscy hierarchowie UKP w USA, którzy po odejściu do wieczności Świątobliwego Mścisława zdradzili jego testament i tę decyzję soborową, odchodząc wraz z częścią parafii od macierzystego Kościoła na Ukrainie. Oprócz opisu licznych spotkań Patriarchy Filareta z Ukraińcami w prawosławnych parafiach USA, Dmytro Stepowyk poświęcił w kilku rozdziałach wiele uwagi spotkaniom Świątobliwego Patriarchy Filareta z Amerykanami nieukraińskiego pochodzenia, w szczególności w tak zwanych „korytarzach rządowych” stolicy USA, miasta Waszyngtonu. Jako członek delegacji patriarszych, autor był obecny na rozmowach Patriarchy w Kongresie USA — w obu izbach — Senacie i Izbie Reprezentantów; w Departamencie Stanu USA; w Radzie Bezpieczeństwa Narodowego USA; w Instytucie Kennana; w Domu Wolności; w Fundacji Dziedzictwa; na wykładzie Patriarchy Filareta na Uniwersytecie Amerykańskim w Waszyngtonie; w redakcji rozgłośni „Głos Ameryki” oraz innych instytucjach. Autor żywo, przystępnie opisuje atmosferę, w której odbywały się te wizyty — wszędzie Władyka Filaret występował jako duchowy pasterz, mówił prawdę o sytuacji w obecnym świecie, w USA, Europie Zachodniej i, oczywiście, na Ukrainie. Niemal codziennie podczas tych podróży Świątobliwy Patriarcha sprawował nabożeństwa — Boskie Liturgie, panichidy, molebnie, różnorodne poświęcenia. Tak było również podczas wizyty w listopadzie 2013 roku; członkiem delegacji Patriarchy był także autor tej recenzji, mając możliwość przekonać się, jak w Nowym Jorku, Waszyngtonie i Chicago serdecznie odnosili się Ukraińcy i rdzenni Amerykanie do naszego Patriarchy. Pomimo dużego rozmiaru książki Dmytra Stepowyka, czyta się ją od pierwszej do ostatniej strony z nieustającym zainteresowaniem, ponieważ jest to bardzo ciekawa i dotąd mało znana szerokiej opinii publicznej karta posługi Patriarchy. Autor jest oczywiście daleki od tego, by wszystkie osiągnięcia UKP KP przypisać jednej osobie. Swoistym ideowym rdzeniem, który przechodzi przez całą treść książki, mogłyby być końcowe słowa posłowia „Nadzieja w Panu — z orlimi skrzydłami”: „Cała ta ogromna praca nie odniosłaby sukcesów, gdyby do Boga nie docierały modlitwy milionów wiernych UKP KP na czele z jej Zwierzchnikiem Świątobliwym Patriarchą Kijowskim i całej Rusi-Ukrainy Filaretem. Nie dla pięknego wyrażenia, nie dla poetyckiego porównania Bóg przez proroka Izajasza stwierdził, że rzeczywiście, realnie, niezmiennie i potężnie ludzie odnowią się w sile, podniosą skrzydła jak orły, jeśli w każdym dobrym uczynku będą pokładać nadzieję w Panu!”. Zatem wśród działań z okazji obchodów 85-lecia Świątobliwego Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta zauważalnym zjawiskiem było wydanie tej fundamentalnej książki: „Trzeci Patriarcha”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

«Z wszystkich ważnych szczegółów świata»: podróż jako formuła samopoznania kobiecej duszy Husejnowa O. Otwarty rider: wiersze / Ołena Husejnowa. — K.: Jarosławiw Wał, 2012. — 152 s.

Mariana BARABASZ, Lwów Tomik poetycki Ołeny Husejnowej to otwarta drama kobiecej duszy w pięciu aktach. Historia tej duszy składa się z dni, wieczorów, które są “płynne”, niczym kobiece “zmarszczki”, a zmarszczki, odpowiednio, “niby drogi”, ulice, miasta, którymi podróżuje liryczna bohaterka. Historia tych wędrówek zaczyna się od katedry św. Marka, dokąd nie wpuszczono dziewczyny z powodu “zbyt krótkiej spódnicy”, a kończy się lotniskiem “między czarnym a bałtyckim”, na którym czuje się ona już całkiem dorosła i zachowuje się jak doświadczona podróżniczka, która wie, jak i co “przenieść przez granicę”. Symbolami kobiecej duszy w wierszach O. Husejnowej są kieszenie i mała damska torebka, w których może zmieścić się cały świat — “cudze słowa o miłości, o morzu i Bogu, o bólu i świętej wojnie”, jednak nie ma w nich miejsca na pragmatykę współczesnych metropolii, których ona “nie jest w stanie pokochać” (dosł. “nie na kieszeń kochać”), dlatego bohaterka nie przejmuje się tym, że jej “płaszcz jest w ogóle bez kieszeni”, a mieści w swojej małej torebce, wielkości “zaciśniętej pięści”, “równo tyle rzeczy, ile trzeba w zupełnie nieznanym mieście”, a do tego trzeba “złożyć na cztery i zmieści się wszystko w torebce z biedronkami”. Nie bez powodu autorka wynosi swoją “rzeczową” filozofię świata nawet do tytułów cykli (“Cykl do użytku domowego”, “Cykl galanteryjny”). Tak, w jednym z tych cykli nawet nieznane miasto upodabnia się do rękawiczki, “zrobionej na zamówienie papieża Sykstusa I”, który miał “mały, ledwie zauważalny szósty palec”. Oryginalnie ogrywając frazeologizm “nie na kieszeń kochać” (czyli drogo), poetka próbuje dowieść czytelnikowi kluczową myśl całego tomiku — postrzeganie świata przez człowieka zależy nie od tego, co on w niego wkłada, a czym on jest wypełniony, niechby i małe, jak kieszeń na piersi czy niewidzialny “szósty palec” w rękawiczce. Ale przyjrzyjmy się bliżej, co mimo wszystko chowa w swojej damskiej torebce podróżnej liryczna bohaterka? To i “niebieski długopis”, i “lusterko”, i “sól w pudełku po zapałkach”, “bilet do domu” i “maleńki srebrny pierścionek”… Na pierwszy rzut oka, całkiem oczywiste rzeczy, choć i przypadkowe, bo przeznaczenie niektórych z nich nie jest do końca logiczne, na przykład srebrny pierścionek bohaterka nosi w torebce dlatego, że “tak przyjemnie go trzymać pod językiem”. Jednak te oczywisto-zadziwiające rzeczy odgrywają swoją niezmienną rolę w aktach dramatu kobiecej duszy jako pewien jej rekwizyt, będący atrybutem czasu, losu, kobiecego szczęścia, rozumienia Boga w świecie i świata innych ludzi, a co za tym idzie samego siebie w relacjach z Bogiem, światem, innymi ludźmi. Poprzez rzeczy świata poznaje się człowieka, jak podróż — poprzez wielkie masywne buty bez obcasów, które “służą latami” i zapewniają podróżnikowi komfort (“bezbolesne kroki”) podczas jego przemieszczania się. “Otwarty rider” — to niewidzialna formuła szczęścia, którą “szukamy w dziurawych kieszeniach” i “słodkawo-cierpkich torebkach”, szczęścia, które mimo wszystko wyślizguje się we współczesnej metropolii życia “między dwoma prawie cytatami: “brak lądowania” i “nie opierać się” z jeszcze bardziej niewidzialną i nieważką wątpliwością “…zwłaszcza, kiedy…”. “Otwarty rider” Ołeny Husejnowej trzeba czytać jako dzieło otwarte, partyturę dla którego tworzy “okrągłość bruku” i “nazwy własne”, w których “mało geograficznej wiarygodności”, jak to ograno w tytule jednego z wierszy. Jednak mało wiarygodności nie dlatego, że wszystkie podróże są nieprawdziwe, zmyślone, a po prostu w wyniku obnażonej spowiedzi autorki, którą próbuje ona zamaskować za wiarygodnie opisanym atlasem “wyimaginowanej mapy świata”. Spowiedziowy charakter książki Ołeny Husejnowej wynika właściwie z ogrania znaczenia samego jej tytułu i polega na tym, że liryczna bohaterka, wybierając się w podróż (przy czym podróż rozumiana jest symbolicznie jako samo życie) układa (przede wszystkim Bogu) pewną listę wymagań, pretensji, życzeń, niezbędną dla maksymalnego komfortu życiowego (w tym znaczeniu pojęcie “rider” używane jest w show-biznesie). Spowiedzi bohaterki — to otwarte dialogi z Bogiem, balansujące na granicy pretensjonalności, sentymentalizmu i ironii: dyskutuje ona z Bogiem, “nawet nie wstając, nie opuszczając swojego miejsca, nie zmieniając pozycji” (“Wielki Post”), a czasem (widocznie, kiedy męczy się własnymi pretensjami) przyznaje się do swoich “kaprysów”, których Bóg nie lubi jeszcze od jej dzieciństwa, i po prostu prosi Go, by ją objął. Jednak te sentymenty są mimowolne, ponieważ po kilku wersach wiersza ona już ironizuje z Bożego rozkładu dnia (“Panie, przecież jesteś zmęczony”) i wyraża Mu kolejne pretensjonalne życzenie — “posterować Twoją łodzią podwodną”. Maksymalne zaufanie do Boga czyni wiarygodną dla czytelnika również całą historię kobiecej duszy, którą proponuje O. Husejnowa, dlatego że ta kobieca dusza, mimo swojej ironicznej pewności siebie, bardzo dobrze uświadamia sobie także własne przeznaczenie w tym zmiennym świecie (“Tak, moja dziewczynko, wybieraj coś jednego”), symbolem którego jest podróż jako droga do samej siebie. Funkcje didaskaliów w poetyckiej książce O. Husejnowej pełnią ilustracje do rozdziałów: masywne buty podróżne (rozdział I), bile bilardowe (rozdział II), garderoba damska (rozdział III), przedpotopowy gramofon z lat 70. (rozdział IV), książki (rozdział V), które można traktować jako swoiste “rzeczowe” epigrafy, będące jednocześnie wizualnymi “sposobami powiedzenia o sobie”: o dniu ze “wszystkimi odcieniami piasku” w Nowym Jorku, Pradze, Stambule, Ułan-Ude itd., o “ważnych szczegółach świata”, umowach z Jednorożcem i grze z Bogiem w wyimaginowany bilard (cykl “Smus-ajaty”); o swojej małej kobiecej przestrzeni — “galanteryjnej”, “do użytku wewnętrznego”; o czasie czternastoletniej dziewczynki, która boi się “opowiedzieć tacie, gdzie była”, “o szczególnych rzeczach, / z których można zrobić / wieczną miłość”, dla której, “jak na wiejskie śniadanie, przyda się wszystko”, nawet “antologia japońskiej prozy”. Zatem “Otwarty rider” — to historia o “dziewczynce, która przychodzi po szóstej / patrzeć na pociągi, / które kilka minut temu / ruszyły z głównego dworca”, i która dorasta, jak wspominaliśmy na początku, dopiero na lotnisku przy dźwiękach bębnów. O. Husejnowa właściwie opowiada ufnemu czytelnikowi historię dorastania dziewczynki, która do tego wymaga “szczególnych rzeczy”, a dlatego potrzebuje szczególnego czasu i przestrzeni dla realizacji swojego świata życiowego.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Cienkie pajęczyny wierszy Oksany Szałak

Wołodymyr BUZEJCZUK Nowy, piąty z kolei tomik poetycki Oksany Szałak pozwala jeszcze raz przekonać się o głębi i talencie poetki. Książka została wydana pod koniec ubiegłego roku w kijowskim wydawnictwie „Zadruha” i zawiera najnowsze wiersze. Osobny rozdział, do którego weszły przekłady wierszy znanych białoruskich poetów Łarysy Henijusz, Siarhieja Paniznika i Michasia Skobły, otwiera przed czytelnikami w pewnym stopniu nową stronę talentu Oksany Szałak — jako tłumaczki. Natura, człowiek, życie i mity — wszystko jest ze sobą powiązane w wierszach Oksany. Naturalne cykle życiowe mają bezpośredni wpływ na samopoczucie i postrzeganie świata przez człowieka — małą cząstkę otaczającego świata; wiosna, przebudzenie przyrody zmuszają także ludzi do przebudzenia. Ciepłe wiosenne dni i emocje związane z rozkwitem przechodzą w upalne lato: Lato handluje w Kijowie — Sprzedaje czereśnie i deszcz. Naturalnie i harmonijnie poprzez lato poetyckie reminiscencje przechodzą w jesień, gdzie Cisza jesiennych podwórek, Radość ostatnich dalii… ale wraz z tym wyczuwalny jest też smutek, bo …zrywam cienką pajęczynę Ostatniego wiersza… Tak może powiedzieć człowiek bardzo mądry, współczujący i dobry. I — cienkie pajęczyny wierszy brzmią w powietrzu z jasnym smutkiem. Z tym samym lekkim i jasnym smutkiem przemawia poetka do przedstawicieli swojego pokolenia, którzy zdążyli wiele w życiu zrobić, przeżyć, zbudować i zburzyć, zdobyć i stracić. Tego pokolenia, które już wie, co w życiu jest ważne. Autorka czuje i rozumie: Wszystko się zmieni. Wszystko stanie się inne. Zardzewiałe trawy wzdłuż dróg. Przejdzie w słowa i wiersze I deszcz, i śnieg… I istnieje głębokie zrozumienie tego, że najcenniejsi w życiu są ludzie, prawdziwi, a nie udawani przyjaciele. Niemało wierszy w zbiorze poświęcono bliskim osobom: mamie, babci, mężowi, córce. To oni trzymają, wspierają, nadają sens życiu, napełniają je treścią. Moim zdaniem, ci ludzie — to właśnie ten ogród, o który składa swoją modlitwę poetka. To przecież tak organiczne: W starym ogrodzie Pozostaniemy drzewami — Spleciemy się koronami, Korzeniami zrośniemy się… Ten ogród — to schronienie pośród świata, gdzie burzą domy, wydają poradniki samobójstwa, gdzie czas cicho, ale nieubłaganie płynie, wycieka, i tylko naprawdę bliscy ludzie będą obok w każdych okolicznościach. Zatem tytuł książki — „Modlitwa o ogród” — dokładnie oddaje pragnienie zachowania i ochrony rodzinnego świata, swojego ogrodu, swoich bliskich przed światem zewnętrznym — często obcym i wrogim. Wsłuchajcie się w te słowa, pełne troski o najbliższych: Złoty mniszek — Córka moja na ścieżce. Srebrny mniszek — Mama moja pod chatą. Wietrze, nie dmuchaj! Droga do domu, do swojego ogrodu, rzadko bywa równa i lekka, ale przecież po tamtej jej stronie — Mama. Ona myśli o swoim dziecku, ona czeka na nie w domu. Oksana Szałak pochodzi z obwodu winnickiego, a czary Podola, tego serca i uosobienia Ukrainy, wyraźnie przejawiają się w jej poezjach. Każde słowo, każde zdanie przesiąknięte jest ukraińskim duchem, zdradza pamięć genetyczną — ukraińską z dziada-pradziada. Ona, ta pamięć przodków, daje powód do dumy, jak choćby w wierszu „Ta ziemia pachnie tak samo!”, do współczucia („Podolska śpiewaczka”), a czasem — i boli („Sen z 33-go”, „Niby pod grubą warstwą wody…”). Poezje Oksany Szałak przesiąknięte są szczególnym symbolizmem, który trzeba nie tylko rozumieć, ale i czuć, ich semantyka znajduje się na jaskrawo-emocjonalnym poziomie, który odbiera się nie rozumem, a sercem. Takiej recepcji bardzo sprzyja wykwintny język. Wyszukane i głębokie rymy, ciekawa gra słowami i rytmami w wierszach białych świadczą o wysokim kunszcie poetyckim, jak również o wybredności w doborze obrazów i środków językowych. Autorka szuka nowych sposobów poetyckiego wyrażania siebie, pragnie unikać wytartych tropów, banalnych rymów. Głęboko osobiste w utworach Oksany Szałak ściśle przeplata się z ogólnoludzkim, zrozumiałym dla wielu z nas. Jej twórczość — jest aktualna, duchowa, ciągnie się do niej, odbiera się ją duszą, ona nie pozostawia obojętnym. Szałak O. Modlitwa o ogród: Poezje. — K.: Zadruha, 2012. — 72 s.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Anatolij Palamarenko: „Musimy być nie narodem Ukrainy, a narodem ukraińskim”

Nasz rozmówca to Bohater Ukrainy, artysta ludowy Ukrainy, laureat Nagrody im. Tarasa Szewczenki Anatolij Palamarenko. Mistrz recytacji, którego talent i ogromne doświadczenie życiowe dają mu prawo nauczać młodzież — Anatolij Nestorowycz prowadzi cykl wykładów dla studentów uniwersytetów narodowych im. T. Szewczenki i M. Drahomanowa oraz Akademii Muzycznej im. P. Czajkowskiego. Swój przedmiot artysta nazwał „Słowem”. — Anatoliju Nestorowyczu, do jakich granic twórczych pan dotarł? — Rok 2014 jest dla mnie znaczący nie tylko z powodu własnego jubileuszu (75 lat skończę 12 lipca), ale przede wszystkim zbliża się 200. rocznica urodzin Tarasa Szewczenki. To ciekawa, napięta, wyrazista praca — iść do Kobziarza. Jako człowiek i artysta, który poznał słowo przez 66 lat pracy na scenie. Na scenę wyszedłem w 1947 roku, jeszcze w drugiej klasie odegraliśmy w szkole scenkę spotkania malarza Iwana Soszenki z Tarasem Szewczenką-pańszczyźnianym, który w Petersburgu w Ogrodzie Letnim rysował rzeźby. Ja, wtedy malec, grałem Tarasa Szewczenkę, a wysoki kolega z klasy Andrij Szewczenko — Soszenkę. Wbiło mi się to w pamięć, od tamtej pory rozpoczęła się praca nad twórczością Szewczenki, nad jego wizerunkiem. To zapoczątkowanie stworzyło we mnie szczególną siłę, która rozwijała się z latami w działalności twórczej, obecnie w pedagogicznej, wszak trzy razy w tygodniu ze studentami zwracam się do twórczości Tarasa Szewczenki. Ten, obrazowo mówiąc, alpinizm polega na tym, że dekodując każde słowo, przemyśliwuję duszę, uczucia, rozum, filozofię naszego wielkiego Proroka. Razem z moim druhem Iwanem Dmytrowyczem Hamkałą, artystą ludowym Ukrainy, dyrygentem, wielkim znawcą wszystkiego, co ukraińskie, przede wszystkim — Tarasa Szewczenki, stworzyliśmy tryptyk — trzy wielkie dzieła z orkiestrą symfoniczną. Z kapelą męską im. Rewuckiego zrobiliśmy kompozycje „Sen” i „Hajdamacy” do muzyki Borysa Latoszynskiego (Hamkało bardzo precyzyjnie dobrał muzykę z dorobku kompozytora). Kompozycję „Dumy moje, dumy, kwiaty — moje dzieci” stworzono do muzyki Mykoły Łysenki. Często włączam płytę w samochodzie, słucham i dziwię się: jaka piękna harmonia muzyki, kolosalnego słowa, wspaniałego chóru. Niestety, nasz naród ukraiński nie zna tak dobrze, jak bym chciał, tych trzech utworów. Miałem marzenie, że w 2014 roku każdy obwód Ukrainy włączy się do tej potrzebnej pracy. Szewczenkę można interpretować różnie. Ze sceny czytają młodzież i dzieci. Ale Szewczenkę trzeba umieć podawać, trzeba umieć rozkodować każde jego słowo, wszak zauważał w swoich dumach: „Jedną łzę z oczu piwnych i pan nad panami”… — A jak tę łzę wywołać? — Trzeba, żeby interpretował profesjonalista, człowiek ogarnięty twórczością Szewczenki, który nieustannie do niego dąży, studiuje, zna, czuje. Przeczytałem wszystkich biografów Tarasa Hryhorowycza od Konyskiego, wszystkich autorów, którzy pisali o Szewczence. Stworzyłem w sobie dziwną naturę i dziwne wnętrze, które odpowiada wnętrzu Tarasa Szewczenki. Wszak moim zadaniem jest: od Palamarenki, czyli od mojego myślenia, mojej filozofii przejść wielką drogę badacza do myśli, uczucia, nastroju, temperamentu utworów Kobziarza. Tylko wtedy słowo Szewczenki będzie wpływowe, potężne, będzie otwierać oczy i dusze ludzi XXI wieku. Poświęciłem swoje życie twórcze właśnie temu, chcę i na uniwersytecie pedagogicznym imienia Drahomanowa przekazać to przyszłym filologom. Wszak w szkole oni tylko wkuwają. A co jest za słowami — nie wiedzą. Bardzo mnie to boli. Kiedyś zawołała mnie pewna nauczycielka do Muzeum Iwana Honczara: „Przyjdźcie, Anatoliju Nestorowyczu, zobaczycie, jak moi uczniowie starszych klas czytają Szewczenkę”. Przyszedłem, posłuchałem, zrobiło mi się tak ciężko, że te dzieci strzelają słowami Szewczenki jak z dubeltówki śrutem albo ślepymi nabojami… I powiedziałem grupie na sali: „Kiedyś Lenina nie pozwalano rysować amatorom, a nawet profesjonalistom. Dali prawo tylko kilku artystom, którzy chwycili, poczuli wizerunek i mogli go wcielać. A my pozwalamy i dzieciom rysować Szewczenkę. Niech trenują na lekcjach, ale to nie jest na wystawy”. W jednym z miast na Winniczyźnie byłem zdumiony: do portretu Lenina domalowali wąsy — i to niby Szewczenko. Nie powinniśmy tak znęcać się nad Tarasem. Hryhorowyczem. Widzicie, w szkole zakorzenia się formalizm, obojętność. Staram się na Uniwersytecie Pedagogicznym imienia Drahomanowa skierować w inną stronę rozumienie wykonywania słowa, zwłaszcza Szewczenkowego. Bo Szewczenko to cud nie tylko ukraiński, ale i światowy, nie na darmo pomników Tarasa Hryhorowycza jest najwięcej na planecie, nawet w Afryce są. Stał się światłem nie tylko dla naszego narodu, ale dla narodów świata. — W tym roku minie dwieście lat od urodzin Michaiła Jurjewicza Lermontowa. — Dlatego na 7 marca wymyśliłem niezwykły koncert „Dwaj geniusze” w Filharmonii Narodowej. Lermontowa bardzo szanował i kochał Taras Szewczenko, cytował go. Lermontow potężnie napisał „Śmierć poety”, a Szewczenko — o śmierci swojego przyjaciela Jakowa de Balmena na Kaukazie. Paraleli jest niemało. Koncert o dwóch światłach w słowiańszczyźnie, które przeżyły przykro mało (Taras Hryhorowycz — 47 lat, z nich 34 w niewoli, Michaił Jurjewicz — 27 lat) powinien być ciekawy, wszak do twórczości Tarasa Szewczenki i Michaiła Lermontowa stworzono wspaniałe utwory w muzyce instrumentalnej i wokalnej. — Proszę opowiedzieć o kręgu Pana ulubionych autorów. — W tym roku minęło 85 lat od urodzin Czyngiza Ajtmatowa. Jeszcze za czasów radzieckich zrobiłem kompozycję według jego słynnej powieści „Żegnaj, Gulsary”. To był bestseller, początkowo wydrukowany w czasopiśmie „Nowyj mir”, później znalazłem przekład Wałentyna Osypczuka na język ukraiński. Och, jak porwała mnie ta wzruszająca powieść o niezwykłym koniu Gulsarym (żółty kwiat)! Biegł dziwnym biegiem, inochodem — kłusem, jak pisał Czyngiz Ajtmatow. Przedstawiono jego ciekawe życie: od narodzin do śmierci. Równolegle splatają się losy konia i niezwykłego wierzącego komunisty Tanabaja Bakasowa, który go wychował. Tę wybitną powieść czytałem z wielką przyjemnością. Kiedy jeździłem na występy do jakiegoś centrum obwodowego, w teatrze prosiłem o zebranie aktorów. Również w zespole stołecznego teatru imienia Franki zaproponowałem to dzieło, słuchali mnie wybitni artyści: Kumanczenko, Pokotyło, Zadniprowśkyj, Kusenko, Jakowczenko, Dalśkyj… Ci ludzie napisali swoje trafne wrażenia, co stało się bezcennym podziękowaniem-prezentem wielkich aktorów, ich już nie ma, a w duszy pozostali. Niedawno świętowaliśmy 85-lecie Czyngiza Ajtmatowa w Ukraińskim Funduszu Kultury (przewodniczący Borys Olijnyk), był też ambasador Kirgistanu na Ukrainie. Potem dołączyłem do świętowania 180-lecia Stepana Rudanśkiego na Winnicczyźnie. Jesienią minie 125 lat od urodzin Ostapa Wyszni — Pawła Mychajłowycza Hubenki, którego czytałem od dzieciństwa. Po wojnie, jako mały chłopiec, występowałem przed ludźmi z utworami Wyszni. W moim repertuarze jest słynna powieść Hryhorija Tiutiunnyka „Wir”, utwory Ołeksandra Dowżenki, Archypa Tesłenki, Panasa Myrnego, Iwana Franki, Iwana Neczuja-Łewyćkiego. Oczywiście czytam Gogola. Lecz obecnie koncerty literackie rzadko się odbywają. A kiedyś trafiłem do trzydziestki najlepszych mistrzów słowa artystycznego ZSRR, wśród nich byli Dmytro Żurawlow, Wiaczesław Somow, Wołodymyr Recepter, Ihor Iljinśkyj, Serhij Jurśkyj. Za nauczyciela uważam moskwianina Dmytra Mykołajowycza Żurawlowa (on sam pochodzi z Charkowa), nie opuściłem żadnego jego koncertu, żadnego słowa. Odczuwam wielką nostalgię naszego narodu za prawdziwą sztuką. Ludzie spragnieni słuchają i odbierają słowo artystyczne, mają wielki apetyt na wyborne słowo, więc jestem szczęśliwy, że los zostawił mi siły, umiejętności, talent i doświadczenie, aby przekazać piękne myśli i uczucia ukraińskich świateł pokoleniu XXI wieku. — Od kierowników państwa zależy współdziałanie gospodarki i kultury. Jak Pan ocenia to, co obecnie dzieje się w kraju? — Gdyby dla naszej niepodległości stworzono silną maszynę ideologiczną, Ukraina już dawno znajdowałaby się wśród wiodących krajów świata. Wszystkie rodzaje sztuki powinny być skierowane na konsolidację, na podniesienie wartości narodowych. Ideologia u nas jest nieprzemyślana, do tej pory nie została stworzona. Chociaż przykłady dobrych zalążków są. Wspominałem święto 180-lecia Stepana Rudanśkiego, które co roku obchodzą na Winnicczyźnie w jego rodzinnej wsi Chomutynci i w centrum rejonowym Kalyniwka. Tam poczułem: jeśli kierownicy obwodu i rejonu są mądrzy, ukraińsko dojrzali — życie ludzi się układa. W szczególności w Chomutyncach stworzono wspaniałe muzeum, wyremontowano Dom Kultury. Przyjemnie stwierdzić, że są ludzie, którzy przejmują się Ukrainą, kochają ją. Ukraina rodzi się od dołu, ona dojrzewa na Majdanie, on daje impulsy, jak trzeba pielęgnować jej wartości — duchowe, historyczne, materialne, podpowiada, że my, artyści, musimy napełniać rozum i duszę ludności, która ma być nie narodem Ukrainy, a narodem ukraińskim. To pojęcie musi panować na całej Ukrainie, od wschodu do zachodu, z południa na północ. Majdan — potężny impuls naszego narodowego zwycięstwa, narodowego jednoczenia, idei narodowej. Mam marzenie jeszcze raz wystąpić na wielkim Majdanie i wypowiedzieć Szewczenkowe prorocze słowa: „Oj Bohdanie, Bohdanoczku, gdybym była wiedziała, w kołysce bym udusiła, pod sercem uśpiła. Stepy moje wyprzedane Żydowi, niemocie, synowie moi na obczyźnie, na cudzej robocie. Dniepr, brat mój, wysycha, mnie opuszcza, i mogiły moje miłe Moskal rozrywa… Niech ryje, rozkopuje, nie swojego szuka, a tymczasem wywrotowcy niech podrastają i pomogą Moskalowi gospodarować, i z matki połataną koszulę zdejmować. Pomagajcie, niedołęgi, matkę katować”. Oto filozoficzny obraz wielkiego Tarasa: „Na czworo (północ, południe, wschód, zachód. — A. P.) rozkopana, rozryta mogiła… Czego oni tam szukali? Co tam schowali starzy rodzice? Ech, gdyby to znaleźli to, co tam schowali (wolność. — A. P.), nie płakałyby dzieci, matka by się nie martwiła”. Według Szewczenki sprawdzam nasze i swoje życie, problemy Ukrainy. Staram się kochać ją, jak nasze najlepsze światła: Iwan Franko, Łesia Ukrainka, Ołeksandr Dowżenko, Ostap Wysznia, bracia Tiutiunnycy, Wasyl Symonenko, Lina Kostenko, Borys Olijnyk, Dmytro Pawłyczko… Wśród tego kwiatostanu czuję się Ukraińcem, silnym, mężnym, dlatego że od każdego tego światła idzie odpowiednie napełnienie mojej duszy. Na choince Majdanu powinien wisieć nie wielki portret Tymoszenko, a grandiozne trzyścienne płótno z wizerunkami Tarasa Szewczenki, Iwana Franki i Łesi Ukrainki. Oni są układem odpornościowym naszego narodu i od dawna budzą w nas ludzi, którzy walczą na Majdanie i trzymają ogień ukraińskiego ducha, niezwyciężonej ukraińskiej wspólnoty. Ukraińska Ukraina obudziła się, bo dłużej cierpieć nie można. Pomimo tego, że jest wielu ukraińsko niedojrzałych ludzi, którzy jeszcze nie mogą zrozumieć, o co chodzi, którym Majdan jakby przeszkadza i czują się niekomfortowo. Ale! My zapoczątkowaliśmy i dla nich, i dla ich dzieci przyszłość naszego ukraińskiego narodu. Wielu młodych ludzi, studentów wyszło z nadzieją na to, że mamy żyć w innym państwie XXI wieku. Ludzie, którzy tego nie rozumieją, może dojrzeją, w przyrodzie drzewo rodzi nie od razu dojrzałymi owocami. W państwach europejskich żyją właściwym życiem, kochają swój język, szanują swoje wartości, swoje prawa. Jesteśmy godni tego, nasza historia, nasze wartości, bóle, nasze światła chcą, żebyśmy w XXI wieku byli zwycięzcami nad obojętnym, bandyckim, niesprawiedliwym, nad tym bezprawiem, które obecnie dzieje się w naszym państwie. Niestety, władza uruchomiła koło zamachowe radykalizmu, które przyjdzie boleśnie zatrzymywać całemu krajowi. Rozmawiał i fotografował Wołodymyr KOSKIN

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Utalentowany uczony, publicysta, pisarz. Do 80-lecia jubileuszu

Wołodymyr Płatonowycz Wojtenko urodził się 4 lutego 1934 roku w obwodzie żytomierskim we wsi Wyszpil w rejonie czerniachiwskim. W 1957 roku ukończył Kijowski Instytut Medyczny ze specjalnością pediatria. W. P. Wojtenko rozpoczął swoją działalność zawodową jako lekarz pediatra rejonowy w szpitalu miejskim w Bałchaszu w Kazachstanie. Jednak już w 1959 roku powrócił w mury rodzinnego instytutu, tym razem jako aspirant katedry pediatrii wydziałowej. Po zakończeniu nauki w aspiranturze i obronie pracy kandydackiej W. P. Wojtenko został młodszym pracownikiem naukowym Centralnego Laboratorium Kijowskiego Instytutu Medycznego, a od 1964 roku — starszym pracownikiem naukowym laboratorium biochemii Instytutu Gerontologii AMN ZSRR, wówczas jedynego w Związku Radzieckim. W 1972 roku Wołodymyr Płatonowycz objął tam kierownictwo laboratorium genetyki, a od 1992 roku — modelowania matematycznego procesów starzenia. W. P. Wojtenko jest wiodącym specjalistą w dziedzinie badania biologii starzenia i demograficznych odzwierciedleń patologii związanej z wiekiem. Przez wiele lat prowadzi pracę naukowo-badawczą poświęconą badaniu wpływu czynników środowiskowych na wiek biologiczny, zachorowalność i długość życia; przeprowadza badania poświęcone modelowaniu matematycznemu procesów demograficznych na Ukrainie, a także wpływowi na te procesy różnych czynników natury ekologicznej i społecznej. Wielki materiał statystyczny i szerokie spektrum metod wielowymiarowego modelowania matematycznego stały się fundamentem przeprowadzonej przez prof. W. P. Wojtenkę kompleksowej oceny wpływu czynników ekonomicznych i ekologicznych na międzyregionalne wariacje sytuacji medyczno-demograficznej na Ukrainie. Na tym gruncie zbadano rolę marginalizacji społecznej w katastrofalnym przebiegu epidemii HIV/AIDS i gruźlicy w niektórych regionach Ukrainy. Prof. W. P. Wojtenko posiada pierwszeństwo w opracowaniu teoretycznych i metodycznych problemów genetyki gerontologicznej. Pod jego kierownictwem przeprowadzono unikalne w ZSRR (i na Ukrainie) badanie par bliźniąt w średnim i podeszłym wieku, określono ilościową ocenę wpływu czynników dziedzicznych na układy fizjologiczne organizmu i związaną z tym patologię. Za badania mechanizmów genetycznych starzenia oraz związanej z wiekiem zachorowalności W. P. Wojtenko został uhonorowany Nagrodą Państwową Ukraińskiej SRR (1984 r.). Zaproponowane przez W. P. Wojtenkę metody określania wieku biologicznego pozwoliły uszczegółowić wpływ napromieniowania na układy fizjologiczne oraz dokonać integralnej oceny ich zmian wiekowych u likwidatorów skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Metody te zostały zaprezentowane w kilku zagranicznych informatorach. Prof. W. P. Wojtenko zaproponował ewolucyjno-genetyczną (bilansową) teorię starzenia, która organicznie opiera się na pojęciu antagonistycznej plejotropii oraz współczesnych koncepcjach niezawodności układów biologicznych. Pod kierownictwem W. P. Wojtenki wykonano 6 prac kandydackich i 3 doktorskie. Jest autorem ponad 300 prac naukowych, z których 14 to monografie, najbardziej cytowane: „Zdrowie zdrowych”, „Ukraina oczami lekarza”, „Niepełnosprawność na Ukrainie”, „Kryzys demograficzny na Ukrainie”, „Integracyjna radioekologia (modele demograficzne)”. Z inicjatywy prof. W. P. Wojtenki zapoczątkowano wydawanie „Medyczno-demograficznego atlasu Ukrainy”, jest on redaktorem i współautorem 15 tematycznych wydań atlasu. Wołodymyr Płatonowycz aktywnie pracuje w dziedzinie publicystyki, zajmuje się działalnością wykładową, występuje w radiu i telewizji, przez wiele lat współpracuje z Radiem Ukraińskim oraz mediami drukowanymi, naświetlając biologiczne przesłanki oraz problemy medyczno-społeczne procesu starzenia. W. P. Wojtenko znany jest również jako utalentowany poeta i prozaik. Zespół instytutu wyraża podziękowanie Wołodymyrowi Płatonowyczowi Wojtence za wybitny osobisty wkład w rozwój ukraińskiej gerontologii i geriatrii, przygotowanie kadr oraz aktywną popularyzację wiedzy naukowej. Zespół laboratorium modelowania matematycznego procesów starzenia Państwowej Instytucji „Instytut Gerontologii im. D. F. Czebotariowa NAMN Ukrainy”. Od redakcji. Publikacji Wołodymyra Wojtenki (do imienia skromnie dodaje się „profesor”) na łamach „Słowa Proświty” nie można nie zauważyć: zawsze dotyczą one tych właściwości i osobliwości życia społeczeństwa, o których „mały” czy „przeciętny” Ukrainiec wie mało lub nie wie nic, ale całkowicie od nich zależy. Z reguły jest to publicystyka problemowa, na którą powinni reagować zarówno społeczność, jak i władze. Z pewnością mogę powiedzieć: póki co reagują czytelnicy. Jeśli z jakichś ważnych powodów Wołodymyr Płatonowycz nie przesyła nam swojej analityki, ludzie dzwonią do redakcji i pytają: — Gdzie Wojtenko?! Im, tak jak i mnie, brakuje wyważonego, argumentowanego słowa Wołodymyra Płatonowycza, szczególnych, „wojtenkowskich” intonacji, od których u człowieka powstaje pewność: ten artykuł to nie tania podróbka, nie pogoń za sensacjami (z reguły sensacjom brakuje głębi), a naukowo wyważone badanie, podane przystępnie, jaskrawo, pamiętnie. Oprócz profesorskich publikacji Wołodymyra Płatonowycza czytelnicy tygodnika „Proświty” wysoko cenią jego poszukiwania pisarskie, które zawsze mają w sobie coś z literackiego kryminału, psychologicznej medytacji, mistycznych olśnień i rekonstrukcji najbardziej złożonych osobowości świata literackiego. Powieści i nowele Wołodymyra Wojtenki, jego poezje, proza biograficzna wymagają osobnej rozmowy. Powiem tylko, że przychylnie odnosi się do nich akademik Iwan Dziuba, czytają je w środowisku medyków i uczonych tak samo wnikliwie, jak w kręgach literackich: Wojtenko-pisarz zachwyca oryginalnością i samowystarczalnością. Osobowość, postać, jaskrawy, wyraźnie nie „słodki” charakter, doświadczony i zmagający się los. Wojtenko to Wojtenko, nawet jeśli osobiście nie jesteś z nim zaznajomiony. Całkowicie wystarczają teksty i utrwalone obiektywem uważne lekarskie spojrzenie, które należy do inteligenta i intelektualisty. Takim pozostań, wielce szanowny Wołodymyrze Płatonowyczu! Do następnego spotkania w „Słowie Proświty”! Lubow HOŁOTA Od 1991 roku M. Cymbaliuk jest redaktorem naczelnym odrodzonej pierwszej ogólnoukraińskiej gazety „Rada”, którą założyła i wydawała ukraińska inteligencja na początku XX wieku (jej pierwszym redaktorem był przewodniczący kijowskiej „Proświty” Borys Hrynczenko). W latach 2002–2005 Mykoła Iwanowycz pracuje w czasopiśmie Rady Najwyższej „Wicze” jako redaktor działu samorządu lokalnego i polityki regionalnej. Po zawieszeniu wydawania gazety „Rada” w 2006 roku – na pracy twórczej. Mykoła Cymbaliuk jest autorem artykułów naukowych w wydawnictwach branżowych, redaktorem i współredaktorem kilku książek, w szczególności: „Dzienniki” Serhija Jefremowa (Kijów, 1997), zbioru dzieł Jewhena Czykałenki w 7 tomach (od 2001 roku ukazały się pierwsze dwa), S. Jefremow „Początek nowej ery: 1917, marzec–sierpień: publicystyka radowska” (Kijów: Centrum Wydawnicze „Proświta”, 2011). Od 2013 roku jest członkiem Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy, przygotował do druku książkę „Historia cerkwi w mieście Chodorów”, bada historię swojego rodu. Od 10 lutego 2011 roku Mykoła Iwanowycz jest kierownikiem działu kultury tygodnika „Słowo Proświty”. Główną tematyką jego prac dziennikarskich jest polityka, kultura, szkice historyczne. Z okazji jubileuszu przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawło Mowczan wręczył Mykole Iwanowyczowi Cymbaliukowi najwyższe odznaczenie proświtańskie – medal „Budowniczy Ukrainy” (na zdjęciu). Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz redakcja tygodnika „Słowo Proświty” serdecznie gratulują jubilatowi z okazji urodzin. Życzymy dużo zdrowia, niewyczerpanej energii i natchnienia, rodzinnego ciepła, pomyślności i dobra. Hojnego losu dla Pana, Mykoło Iwanowyczu, i niech talenty Pana rozumu i duszy zawsze z powodzeniem służą narodowi Ukrainy! W lutym 2014 roku przypada 80. rocznica urodzin Wołodymyra Płatonowycza Wojtenki, doktora nauk medycznych, profesora, zasłużonego działacza nauki i techniki Ukrainy, laureata Nagrody Państwowej Ukrainy, kierownika laboratorium modelowania matematycznego procesów starzenia Państwowej Instytucji „Instytut Gerontologii im. D. F. Czebotarowa Narodowej Akademii Nauk Medycznych Ukrainy”. Zespół instytutu serdecznie gratuluje Wołodymyrowi Płatonowyczowi jubileuszu. Proszę przyjąć od nas wszystkich gratulacje oraz życzenia twórczego natchnienia, osiągnięć naukowych, dużo zdrowia i długowieczności, a także podziękowania za wielki wkład w rozwój nauk medycznych i demografii, badań eksperymentalnych w dziedzinie gerontologii.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Pamiętając słowo mamy

Jewhen BUKET M. Cymbaluk urodził się w 1954 roku w obwodzie żytomierskim, na granicy z obwodem chmielnickim, w rodzinie robotniczej. Ojciec — Iwan Petrowycz — pracował jako kierowca, mama, Hanna Iwaniwna — jako robotnica w Baranowskich Zakładach Porcelanowo-Fajansowych, potem jako kołchoźnica. Była weteranką wojenną, uczestniczką działań wojennych. Jej rodzina w latach 30. XX wieku doświadczyła represji, więc Mykoła Cymbaluk od dzieciństwa wielokrotnie słyszał opowieści mamy o samowoli bolszewickich obdartusów, horrorach kolektywizacji, Hołodomoru, stalinowskich represji (na podstawie sfabrykowanego oskarżenia do więzienia wtrącono jego babcię Domnykiję, która w tamtym czasie miała troje małoletnich dzieci-sierot). Opowieści rodziców, przykład rodziny, szacunek dla ludzkiej godności były najlepszym wychowaniem dla Mykoły, jego brata i siostry. Do dziś nie może zapomnieć nienachalnego wyrzutu dotyczącego języka ojczystego. Po powrocie ze służby w wojsku z przyzwyczajenia zaczął mówić po rosyjsku. Wtedy mama przytoczyła przykład jednego z rodu Cymbaluków, który „stał się wielkim człowiekiem” — żył i pracował w Moskwie w biurze konstrukcyjnym Korolowa, ale kiedy przyjeżdżał do rodzinnej wsi, nikt nie słyszał od niego ani słowa po rosyjsku. Wszystko to od małego ukształtowało w duszy Mykoły pragnienie sprawiedliwości, poczucie ludzkiej godności, miłość do rodzinnej ziemi. Po ukończeniu czterech klas szkoły podstawowej w rodzinnej wsi Tabory Mykoła Cymbaluk uczył się w Baranowskiej szkole średniej, którą ukończył w 1971 roku. Jeszcze w szkole zaczął pisywać do gazet rejonowych i młodzieżowych republikańskich, jeszcze nie spodziewając się związać swojego życia z dziennikarstwem. Marzył, jak zapewne większość powojennego pokolenia chłopców, o karierze wojskowej. Ale po zdaniu pierwszych egzaminów do Swierdłowskiej Wyższej Szkoły Wojskowo-Politycznej wraca do domu. Tak jego pierwszym miejscem pracy po ukończeniu szkoły na kilka miesięcy stała się baranowska gazeta rejonowa „Komunistyczne słowo”. Potem była służba w wojsku (Czechosłowacja, Centralna Grupa Wojsk), a od 1974 roku Mykoła Cymbaluk mieszka w Kijowie. Ale ponieważ dostać się do pracy dziennikarskiej w stolicy wtedy nie było łatwo, idzie pracować na produkcję, gdzie po kilku miesiącach zostaje majstrem, a potem kierownikiem odcinka budowlanego. W tej organizacji poznał przyszłą żonę Tamarę Ołeksijiwnę. Młodzi pobrali się w 1975 roku, a w 1978 roku w ich rodzinie pojawiła się córka Jewhenija (obecnie lekarz-chirurg). M. Cymbaluka nie opuszcza pragnienie pracy dziennikarskiej. W 1983 roku ukończył wydział dziennikarstwa Kijowskiego Uniwersytetu Państwowego im. T. Szewczenki. Pracując na produkcji, często pisywał do republikańskich gazet „Mołoda Hwardija”, „Mołod’ Ukrajiny”, „Weczirnij Kyjiw”. Jego artykuły otrzymują wiele pochlebnych opinii, więc w 1987 roku Mykoła Cymbaluk zostaje korespondentem najpopularniejszej i mającej największy nakład gazety „Weczirnij Kyjiw”. Czytelnikom „Weczirki” w tamtym czasie zapamiętał się serią krytycznych artykułów dotyczących planów budowy dworca kolejowego na miejscu rozstrzeliwań ofiar stalinowskich represji w lesie Bykowniańskim. Aktywna postawa, udział w pracy społecznej (członek organizacji społecznej „Zielony Świat”, od 1989 roku — Ludowego Ruchu Ukrainy i Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy) doprowadziła Mykołę Iwanowycza do udziału w wyborach do Rady Najwyższej Ukrainy. W 1990 roku kandydował zarówno do Rady Najwyższej, jak i do Kijowskiej Rady Miejskiej, ale zwyciężył w wyborach do rady miejskiej. Tej rady pierwszej i jak dotąd ostatniej demokratycznej kadencji, której deputowani 23 lipca 1990 roku podnieśli niebiesko-żółtą flagę nad Radą Kijowską. 27 stycznia minęło 60 lat od urodzin naszego kolegi, kierownika działu kultury tygodnika „Słowo Proświty”, publicysty-badacza, gorącego patrioty Ukrainy Mykoły Iwanowycza CYMBALUKA.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Mykoła BURACZEK Mykoła BURACZEK Zapomniany pionier szewczenkoznawstwa — fundator Ukraińskiej Akademii Sztuki, założonej 18 grudnia 1917 roku

Powrót Ukrainy do europejskiej wspólnoty narodów odbywa się w skomplikowanych warunkach jej obecnego życia politycznego i kulturalnego. Utrwalenie zachodniego wektora cywilizacyjnego postępu jeszcze raz skoncentrowało uwagę krajowego społeczeństwa na dawnej bolączce — braku liderów zdolnych adekwatnie odpowiadać na wyzwania naszego pełnego nadziei, ale i wymagającego czasu. Tworzony w tych okolicznościach nowy ikonostas — galeria wybitnych osobistości, których życie i działalność sprzyjały rozwojowi i utrwaleniu w świadomości społecznej idei państwowotwórczych, ostatnimi czasy coraz wyraźniej ulega wpływom sił konserwatywnych, których przedstawiciele w epoce totalitarnej wyznaczali współrzędne rozwoju krajowego życia duchowego, a obecnie dążą do nieoddawania swoich pozycji. Szczególnie jaskrawo ujawniła się ta tendencja również teraz, w czasach przygotowań do obchodów 200-lecia urodzin ideologa krajowego państwowotwórstwa Tarasa Szewczenki (prowadzenie prac związanych z rekonstrukcją i zmianą ekspozycji w muzeach w Kaniowie i Kijowie, wydanie szeregu badań szewczenkoznawczych, zwłaszcza pierwszych tomów nowej „Encyklopedii Szewczenkowskiej” (jedna z kierowniczek projektu W. Smilianska). Dość powiedzieć, że w Kaniowie zamiast przewidywanego odtworzenia wyglądu budynku muzeum zgodnie z projektem wybitnego architekta W. Kryczewskiego, rekonstrukcja została wykonana pod kierunkiem Ł. Skoryk — zwolenniczki stylu pseudomodernistycznego, co wywołało ostrą krytykę i sprzeciw twórczej elity Ukrainy. Podobnie dzieje się w Kijowskim muzeum (dyrektor D. Stus), gdzie ponownie „rekonstruuje” wspomniana Ł. Skoryk). Witalij ABLICOW, Kijów „...tylko dzięki działaniom Ołeksy Nowyćkiego, Wasyla Kasijana i Mykoły Buraczka spuścizna Szewczenki-artysty zyskała należytą ocenę historyczną...” To wniosek członka korespondenta Akademii Nauk Ukrainy (obecnie NAN Ukrainy), redaktora odpowiedzialnego dwutomowego „Słownika Szewczenkowskiego” (1978) Je. Kyryluka. „Wśród wielu współczesnych znawców twórczości wielkiego artysty Tarasa Szewczenki imię Mykoły Hryhorowycza Buraczka zajmuje szczególne miejsce. On jeden z pierwszych ukraińskich... artystów i pracowników sztuki w ogóle miał możliwość szczegółowo zapoznać się z malarstwem i grafiką naszego wielkiego poety narodowego i artysty — pisał w artykule „Znawca plastycznej spuścizny Szewczenki” artysta-akademik Wasyl Kasijan („Obrazotworcze mystectwo”, 1941). Pracownik naukowy Instytutu Literatury NAN Ukrainy w okresie przedwojennym, później profesor Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu (Monachium, Niemcy) Ju. Bojko-Blochin w swoich wspomnieniach zauważył: „Z patrycjuszy ukraińskiej kultury, z tych, którzy służyli jej wiarą i prawdą, pozostali w Instytucie jeszcze artysta-impresjonista i znawca malarstwa Szewczenki Mykoła Buraczek oraz bibliograf Pawło Iwanowycz Tychowśkyj („Instytut Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy. 1926—2001. Strony historii”. Kijów, 2003, str. 491). Współcześni M. H. Buraczka Je. Kyryluk i W. Kasijan szczegółowo opisują wydarzenia lat 30. ubiegłego wieku, kiedy rozpoczęło się badanie wówczas jeszcze mało znanej szerokiej opinii publicznej spuścizny malarskiej T. H. Szewczenki. „Poznaliśmy się (z M. H. Buraczkiem. — W. A.) gdzieś na początku 1933 roku w Charkowie, kiedy pracowałem nad akademickim wydaniem Szewczenki i organizacją Galerii obrazów Szewczenki — wspominał Je. Kyryluk (wspomnienia z archiwum autora publikacji, datowane na 1982 rok. — W. A.). — Galerię obrazów organizowała młodzież i konsultacja tak wspaniałego znawcy spuścizny plastycznej Szewczenki była potrzebna na każdym kroku... My tak poznaliśmy się bliżej i przekonałem się, jak M. Buraczek idealnie zna spuściznę artystyczną wielkiego malarza... Szczególnie należy podkreślić rolę M. Buraczka również w przywróceniu sławy Szewczenki jako artysty. Rzecz w tym, że jeszcze przed rewolucją przez bardzo długi czas panowało niedocenianie roli spuścizny artystycznej Szewczenki. Uważano go za epigona Briułłowa... Niestety, to niedocenianie przez długi czas utrzymywało się i później...” W. Kasijan w pełni podziela przemyślenia Je. Kyryluka: „Każda odkryta praca Szewczenki początkowo przechodziła przez ręce Mykoły Hryhorowycza, który starannie badał ją, określając na podstawie materiałów z wcześniejszych danych i różnych zestawień prawdopodobną atrybucję dotyczącą periodyzacji dzieł. Dopiero po tym wystawiano je do obejrzenia. Ta szczegółowa analiza prac Szewczenki pozwoliła Mykole Hryhorowyczowi na dokonanie pewnych uogólnień. Zawierają się one w poszczególnych referatach o charakterze popularnym i naukowo-badawczym (na przykład referat w Instytucie Szewczenki o serii sepii „Syn marnotrawny”); w poszczególnych artykułach, wydrukowanych w radzieckiej prasie (na przykład artykuł o Szewczence-artyście w „Wielkiej radzieckiej encyklopedii”, napisany przez Buraczka, ale podpisany przez człowieka, który w tamtym czasie przypadkowo zajmował stanowisko dyrektora Instytutu Szewczenki); w artykule „Wielki artysta” w czasopiśmie „Malarstwo i rzeźba” za 1939 rok, nr 5 i 6; wreszcie w znanej monografii „Wielki artysta narodowy”, wydanej przez wydawnictwo „Mystectwo” na dni jubileuszowe w 1939 roku... Wszędzie, gdzie była możliwość rozsławienia drogiego imienia artysty Szewczenki, Mykoła Hryhorowycz robił to z właściwym mu młodzieńczym zapałem i pasją... Trzeba było widzieć dumę, z jaką Mykoła Hryhorowycz właśnie w tamtych czasach w charkowskiej galerii obrazów Szewczenki demonstrował twórczość wielkiego syna narodu ukraińskiego przed różnymi zagranicznymi delegacjami, aby zrozumieć i poczuć jego żarliwą miłość do twórczości naszego poety („Obrazotworcze mystectwo”, 1941, nr 3, str. 22). Zatem M. Buraczek całą swoją działalnością i twórczością utwierdził się jako pionier szewczenkoznawstwa, wybitny artysta. Jednocześnie dzisiaj jego imię jest zapomniane, współcześni badacze dążą do odsunięcia pejzażysty i historyka sztuki w cień i postawienia na jego miejscu innych, kierując się koniunkturalnymi przesłankami. Dodajmy do tego, że nakreślona tendencja jest obecna, w szczególności, również w obecnej kijowskiej Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury, która jest następczynią Ukraińskiej Akademii Sztuki, założonej 18 grudnia 1917 roku. Pamięć o Mykole Buraczku nie jest tutaj również godnie czczona. Jednocześnie jego rola i miejsce w historii NASPiA są jednymi z decydujących. Właśnie M. Buraczkowi I. Steszenko — generalny sekretarz oświaty rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej, powierzył pełnienie obowiązków prezesa nowo powstającej Akademii Sztuki. Później to stanowisko nie przyjęło się, a rektorami (stałymi i tymczasowymi) placówki byli na zmianę F. Kryczewski i prawie wszyscy profesorowie akademii, w tym również M. Buraczek, który kierował katedrą pejzażu UAS. O prawdziwych inicjatorach i założycielach UAS świadczy również historyczna fotografia, na której są oni uwiecznieni razem z Przewodniczącym Ukraińskiej Centralnej Rady M. Hruszewśkym. Jednakże, na przykład, we wstępie specjalnego wydania (Kijów, 2008) zbioru naukowego NASPiA, poświęconego tej uczelni, prorektor ds. naukowych Ł. Prybieha nie wspomina M. Buraczka, kwitując to „tradycyjnym” — „i inni”. Szewczenkoznawstwo było zawsze na pierwszym planie w życiu Portret Mykoły Buraczka. Autor — Mychajło Żuk i twórczości M. Buraczka. “Pierwszym prawdziwym ukraińskim pejzażystą trzeba nazwać wielkiego poetę Tarasa Hryhorowycza Szewczenkę, — pisał on w artykule “Sekrety” twórczości” (“Obrazotworcze mystectwo”, 1941, nr 3). — Te krajobrazy, które dotarły do nas jako spuścizna artysty, wykonane pędzlem lub ołówkiem, i teraz porażają nas swoją szczerością, głęboką miłością i zrozumieniem ojczystej przyrody”. Waszyngtona pierwszym Prezydentem USA (trwała do 27 października 1940 roku i weszła do listy unikalnych rekordów — podobnej pod względem powierzchni, która została przeznaczona na przeprowadzenie wydarzenia, nie było ani w przeszłości, ani dzisiaj). W wielkoskalowym międzynarodowym wydarzeniu wzięło udział 60 państw (20 z nich przedstawiło swoje osiągnięcia w specjalnie wzniesionych pawilonach, a reszta skorzystała z możliwości eksponowania się w “Pawilonie narodów”). Tak więc prawo reprezentowania Ukrainy na tej prestiżowej wystawie zostało przyznane jedynemu z Ukrainy artyście — Mykole Buraczkowi. Dzieło artysty, które można nazwać “Podolskim krajobrazem” (wiejska droga, pole dojrzałej pszenicy, w oddali — pasma gór, a nad wszystkim — przejrzyste letnie niebo…), chętni mogą zobaczyć w ekspozycji Narodowego Muzeum Sztuki. Słoneczne pejzaże absolwenta krakowskiej i paryskich akademii sztuk pięknych — przedmiot bacznej uwagi europejskich kolekcjonerów arcydzieł malarstwa. Urodził się przyszły artysta w powiatowym miasteczku Latyczów guberni podolskiej 16 marca 1871 roku w rodzinie urzędnika pocztowego Hryhorija Buraczka (ojciec był malarzem-amatorem i dał synowi pierwsze lekcje rysunku). Później rodzina przeprowadziła się do Kamieńca Podolskiego, gdzie H. Buraczek został naczelnikiem poczty. Pierwszą postacią ze świata sztuki, która poraziła młodego Mykołę Buraczka, był holenderski malarz Harmens van Rijn Rembrandt (1606—1699). Wydawałoby się, powinno powstać logiczne pytanie: “Dlaczego właśnie Rembrandt tak wpłynął na przyszłego malarza-pejzażystę?” Rzecz w tym, że los M. Buraczka, jak to często bywa, w znacznej mierze kształtował się pod wpływem bliskich mu ludzi, a także znanych osobistości — działaczy kultury narodowej. Przy okazji, tworząc atmosferę milczenia wokół imienia M. Buraczka, jego oponenci już od kilku dziesięcioleci szerzą mit o rzekomej zagładzie głównych obrazów artysty podczas II wojny światowej. Owszem, część dzieł rzeczywiście zniknęła, ale wystarczy tych, które są eksponowane w stołecznym Narodowym Muzeum Sztuki, muzeach i galeriach obrazów Doniecka, Dniepropetrowska, Lwowa, Użhorodu, Odessy, a zwłaszcza Charkowa (ponad 100 obrazów) oraz Zaporoża (75 obrazów), aby organizować przynajmniej jubileuszowe wystawy dzieł M. Buraczka. Aby dać możliwość czytelnikom głębiej zrozumieć obecną sytuację, przytoczę jeszcze jeden przekonujący przykład. 30 kwietnia 1939 roku w Nowym Jorku otworzyła się Międzynarodowa wystawa “Świat przyszłości” na cześć 150-lecia wyboru J. Wa- Wasyl Kasijan Jewhen Kyryluk

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Mykoła Buraczek. Wiejska ulica. 1915. Mykoła Buraczek. Chatka. Lata 30. XX wieku. * * * mistrzostwo, zapoznaje się z europejską sztuką, w szczególności z kierunkami rozwoju malarstwa pejzażowego. Mykoła Hryhorowycz interesował się w tamtych latach dramaturgią T. Szewczenki i I. Kotlarewskiego. Rozważał nawet, jak mógłby zaprojektować scenografię do spektakli na podstawie sztuk T. Szewczenki. W 1917 roku spełniło się marzenie Tarasa Szewczenki — w Kijowie otwarto Ukraińską Akademię Sztuki, założoną przez O. Muraszkę, braci W. i F. Kryczewskich, H. Narbuta, M. Żuka, M. Buraczka. Wojna domowa, inkorporacja Ukrainy w skład bolszewickiej Rosji tragicznie wpłynęły na życie kijowskich artystów: brutalnie zamordowano malarza Ołeksandra Muraszkę, niewyjaśnioną w historii pozostała zagadkowa śmierć Heorhija Narbuta… Chory M. Buraczek wraz z rodziną był zmuszony opuścić Kijów i pracować jako nauczyciel rysunku w wiejskich szkołach na Umaniszczyźnie. Razem z żoną (aktorką) organizował spektakle teatralne, prowadził pracę oświatową w wioskach Kijowszczyzny. W 1925 roku pejzażystę zaproszono do objęcia stanowiska dyrektora Charkowskiego Technikum Artystycznego, później przekształconego w instytut artystyczny. Ostatnie 17 lat życia artysty minęło w stolicy Słobożanszczyzny — tutaj też zmarł podczas okupacji miasta przez nazistów w 1942 roku. Powyżej mówiliśmy o zapomnieniu Mykoły Buraczka — uznanego pejzażysty, badacza-szewczenkologa, pedagoga, działacza teatralnego. To niezaprzeczalny fakt: wystaw jego obrazów na Ukrainie się nie organizuje, jubileuszy nie obchodzi. W Charkowie nie ma ani jednej tablicy pamiątkowej czy jakiegokolwiek innego symbolu upamiętnienia artysty rzadkiego talentu. W Kijowie odsłonięto tablice pamiątkowe ku czci założycieli Ukraińskiej Akademii Sztuki, gdzie znajduje się płaskorzeźba także M. Buraczka. I to wszystko. Dlatego też w programie obchodów 200-lecia Tarasa Szewczenki pionier rodzimego szewczenkoznawstwa M. Buraczek jest nieobecny. Paradoksalna sytuacja — mamy deficyt liderów narodowych, a jednocześnie nie dbamy o pamięć, o godne upamiętnienie tych, którzy przyczynili się do odrodzenia ukraińskiej Niepodległości, którzy swoją twórczością potwierdzali europejskość kultury Ukrainy.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Czy plagiat staje się normą?

Młodzieniec wcześnie został sierotą i potrzebował ciągłego wsparcia, aby pozwolić rozwinąć się swojemu talentowi artystycznemu. Wspomnienia o ojcowskiej kopii rembrandtowskiego „Autoportretu” towarzyszyły mu przez całe życie: „Nie wiem, czym dokładnie, ale ten portret wielkiego malarza wywarł na mnie niezwykle silne wrażenie — nawet mi się śnił, a kiedy wiele lat później zobaczyłem oryginał tego obrazu w Wiedniu, spotkałem się z nim jak z własnym ojcem”. Rembrandt stał się nieodstępnym towarzyszem M. Buraczka — właśnie jego obecność widzimy w wieńczącym dzieło malarza-szewczenkologa płótnie „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki…” (1941), gdzie harmonia kolorów, osiągnięta mistrzowskim wykorzystaniem zielonych, niebieskich, brązowych, żółtych farb, które symbolizują powietrze, ziemię, wodę, odbierana jest zarówno jako obiektywna rzeczywistość, a jeszcze bardziej jako oznaka duchowego światła, które zwycięża żywioł przyrody. Po Rembrandcie przyszła kolej na Tarasa Szewczenkę, którego kamienieckiemu gimnazjaliście odkrył jego nauczyciel rysunku Iwan Waśkow: „…w gimnazjum zwrócił na mnie uwagę nauczyciel rysunku i »kaligrafii« Iwan Andrijowycz Waśkow, stary dobrotliwy dziwak, dawny kolega T. H. Szewczenki z akademii”. do szkół powiatowych. W 1857 roku rada Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych nadała mu tytuł nauczyciela rysunku w gimnazjach. I. Waśkow znany jest jako malarz-portrecista. Od 1859 roku został mianowany nauczycielem rysunku i kaligrafii w Kamieniecko-Podolskim Gimnazjum Męskim, gdzie pracował ponad ćwierć wieku. Ostatnia wzmianka o I. Waśkowie datowana jest na 1889 rok. „Pedantyczny, suchy, »akademickiego wyuczenia«, Waśkow nalegał przede wszystkim na rysunek i chociaż w tamtych cza- Mykoła Buraczek. Wyspa Truchanów. I ćwierć XX w. sach nawet do głuchych zakątków Rosji dochodziły słuchy o nowych nurtach w sztuce, grzmiały nazwiska Riepina, Kramskoja, Szyszkina, Kuindżiego i in., mój nauczyciel, wychowany w akademickiej scholastyce, mimo wszystko nalegał na Rafaela, antyki, rozumiejąc je nie jako żywych twórców, a jako zmumifikowane wzorce — wspominał M. Buraczek. — W każdym razie mój pierwszy nauczyciel-dziwak (»Ach, patrz, ślad, ślad źle wycieniowałeś! No, a to co za brud!« Kiedy bywało zamiast kreskowania położyłeś cień plamą: »Nie jesteś artystą, a mazałą. Precz idź sobie«) mimo wszystko położył pewne i twarde fundamenty rysunku oraz szacunek do niego. Prawda, z tą akademicką kanonicznością musiałem długo walczyć, aby pozbyć się suchości, ale za ten szacunek do rysunku, który jeszcze o świcie mojej działalności artystycznej przekazał mi stary nauczyciel, jestem mu wdzięczny”. Powtórzmy, że jeszcze bardziej były uczeń był wdzięczny I. Waśkowowi za to, że rozbudził w duszy utalentowanego młodzieńca niegasnące pragnienie poznania życia i twórczości T. Szewczenki. Ale wróćmy do biografii malarza-szewczenkologa. Rodzinne drzewo genealogiczne Buraczków jest zbyt rozgałęzione: wielu w nim admirałów, generałów, lecz zauważmy, że więk- Tutaj M. Buraczek się myli: kolegą T. Szewczenki ze studiów w Sankt Petersburgu był rodzony brat I. Waśkowa. Chodzi o braci artystów, którzy pochodzili z miasteczka Korop, położonego na Czernihowszczyźnie: Hawryło Waśko (1820–ok. 1865) ukończył Petersburską Akademię Sztuk Pięknych (1844). W 1847 roku Szewczenkę zaproszono na stanowisko nauczyciela rysunku oraz kierownika gabinetu malarskiego Uniwersytetu Kijowskiego, ale jego aresztowanie i oskarżenie o udział w Bractwie Cyrylo-Metodiańskim nie pozwoliły Poecie-Artyście osiedlić się w Kijowie. Stanowisko na uniwersytecie objął H. Waśko. Do historii rodzimej sztuki ten artysta wszedł jako autor serii utalentowanych portretów współczesnych, w szczególności Borysa i Wasyla z połtawskiej rodziny Tomarów, hrabiów Cyryla i Aleksieja Rozumowskich. Dla muzeum Wasyla Tarnowskiego w Czernihowie H. Waśko napisał serię portretów postaci historycznych Ukrainy. Starszy brat H. Waśki — Iwan Waśkow (różną pisownię nazwisk badacze tłumaczą samowolą urzędników imperialnych) urodził się w 1814 roku, uczył się na Uniwersytecie Kijowskim. Następnie mianowany był nauczycielem rysunku i kaligrafii sześciu technokratów Buraczków albo miało talent literacki, albo malowało czy pasjonowało się muzyką… Innymi słowy — nie byli obojętni na literaturę i sztukę. Centralną gałęzią rodzinnej genealogii stała się rodzina generała-lejtnanta Stepana Buraczka (1800—1876). Urodził się on 12 stycznia w czernihowskiej osadzie Zaińki w powiecie nieżyńskim (obecnie — wieś Zańki w odległości 20 kilometrów od Nieżyna). Pod wpływem dalekiego krewnego — znanego żeglarza J. Lisyńskiego zdobył wykształcenie inżynierskie i został konstruktorem okrętów wojennych. Ciekawe są okoliczności powrotu generała S. Buraczka do ojczyzny — na Ukrainę. W wydaniu krajoznawczym „Siwerski skryżali” (opracował poeta L. Horłacz, 2011 rok) wymieniani są wybitni wychowankowie z Zańków. Oprócz S. Buraczka wymieniona jest jeszcze Maria Adasowska (1860—1934) — wybitna aktorka, która wybrała sobie pseudonim Zańkowecka. Wspominamy te wybitne postacie rodzimej historii dlatego, że one, a także ich bliscy i ludzie o podobnych poglądach, w sposób decydujący wpływali na bieg wydarzeń życia przyszłego artysty. M. Buraczek uczył się na Uniwersytecie Kijowskim imienia Świętego Włodzimierza, ale za udział w protestach politycznych został skreślony z listy studentów i zesłany do guberni symbirskiej. Po powrocie do domu, dzięki rekomendacji swojej krajanki, znanej aktorki M. Sawinej, M. Buraczek został aktorem jednej z prowincjonalnych trup teatralnych. Piętnaście lat przyszły artysta wędrował po Rosji, grając na scenie, projektując scenografie teatralne. Poznał M. Zańkowecką, był partnerem znanych ówczesnych ak- REPLIKA Wołodymyr MELNYCZENKO, dyrektor generalny Narodowego Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki W atlasie „Szlakami Wielkiego Kobziarza”, który ukazał się w wydawnictwie DNWP „Kartohrafija” (2014 r.), na str. 63 bez podania źródła pierwotnego zamieszczono mapę „Szewczenkowska Moskwa”, sporządzoną z oczywistym wykorzystaniem stworzonej przeze mnie mapy „Taras Szewczenko w Moskwie” (opublikowana po raz pierwszy w gazecie „Słowo Proświty” 25—31 stycznia 2007 r., a następnie dołączona do książki „Taras Szewczenko: »Moje prze- torów W. Komissarżewskiej, P. Orlenowa, M. Tarchanowa, W. Dawydowa, W. Dołmatowa. Rok 1905 stał się przełomowym w życiu M. Buraczka. W marcu wziął udział w Pierwszej ogólnoukraińskiej wystawie „Towarzystwa zwolenników ukraińskiej literatury, nauki i sztuki” (organizacji przewodniczyli M. Hruszewski, I. Trusz, M. Moczulski). Wtedy we Lwowie po raz pierwszy eksponowali swoje dzieła artyści zachodniej i wschodniej Ukrainy. Na obrazy M. Buraczka zwrócił uwagę znany artysta I. Trusz, nazywając 34-letniego pejzażystę-amatora „niezwykle utalentowanym rysownikiem”. Los sprzyjał M. Buraczkowi: w tym samym roku w Kijowie poznał profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie Jana Stanisławskiego (urodził się na Zwinogródczyźnie — ojczyźnie T. Szewczenki) i ten zaprosił go na studia do Polski. Studia w Krakowie, potem w Paryżu… We francuskiej stolicy artysta pracuje w pracowniach H. Matisse’a, a później — Wolnej Akademii Sztuk P. Ransona. „Wybrałem — pisał M. Buraczek w monografii „Moje życie” (Charków, 1937) — na swoich nauczycieli… Corota, barbizończyków (Harpigniesa, Diaza) oraz Moneta, Renoira, Sisleya — z impresjonistów”. W 1912 roku M. Buraczek powraca do ojczyzny jako uznany mistrz malarstwa pejzażowego. Bierze aktywny udział w życiu kulturalnym, wchodzi do kręgu znanych kijowskich artystów, wyjeżdża do Szwajcarii, Francji, Włoch, Austrii, gdzie doskonali swój pobyt w Moskwie” — Moskwa: OLMA Media Group, 2007). Mamy więc do czynienia z przywłaszczeniem autorstwa cudzego utworu, a także wykorzystaniem cudzego utworu bez powołania się na autora. Czyli plagiat. Z czym też gratuluję wydawcom, którym należało staranniej dobierać przepisującego. Tym bardziej, że także adaptację tekstów autorów, którzy są wymienieni w spisie wykorzystanej literatury, należało robić z naukową redakcją profesjonalnych szewczenkoznawców. Dla sprawiedliwości zaznaczę, że wspomniany atlas jest ładnie i mądrze ozdobiony reprodukcjami utworów Szewczenki, fotografiami, innymi ilustracjami. Na wysoką ocenę zasługuje szata graficzna wydania (O. J. Andriuszczenko).

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

dzieł, w których jeszcze długo będzie czuć bicie jego szczodrego i gorącego serca” (Wasyl Kasijan). Dom-muzeum T. Szewczenki

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Bóg daje człowiekowi talent… W 150. rocznicę urodzin Iwana Iżakewycza

Iwan Sydorowycz Iżakewycz — malarz, grafik, ludowy artysta Ukrainy — urodził się 6 (18) stycznia 1864 roku we wsi Wysznopil, obecnie w rejonie talniwskim obwodu czerkaskiego, w rodzinie biednych chłopów. Z powodu braku środków rodzice nie mogli zapewnić swoim dzieciom nawet podstawowego wykształcenia. Ale Iwana, który od dzieciństwa lubił rysować, inspirował przykład Tarasa Szewczenki, który wybił się z chłopów pańszczyźnianych na akademika. Samodzielnie nauczył się czytać i pisać, a w wieku dziesięciu lat wyruszył do Kijowa — uczyć się na artystę. Dalej — Ławrska kijowska pracownia ikonopisania, Kijowska szkoła rysunkowa M. Muraszki, Petersburska akademia sztuk pięknych. Pracował w dziedzinie malarstwa sztalugowego i monumentalnego. Od lat 90. XIX wieku w rosyjskich czasopismach zamieszczał rysunki z życia, obyczajów i historycznej przeszłości narodu ukraińskiego. Brał udział w restauracji i odnawianiu fresków cerkwi św. Cyryla, cerkwi refektarzowej Ławry Pieczerskiej, malował cerkiew Wszystkich Świętych nad Bramą Ekonomiczną ławry, monaster św. Jonasza, cerkiew Opieki Matki Bożej, świątynię Opieki Najświętszej Bogurodzicy na Priorce. Łącznie napisał ikony dla ponad 20 świątyń. Niezmordowany artysta stworzył około 2000 dzieł, z nich prawie 200 to szewczenkiana. Wśród nich ilustracje do utworów T. Szewczenki — „Kateryna”, „Perebendia”, „Hajdamacy”, „Meni trynadciatyj mynało”, portret kompozytora L. Rewuckiego, obrazy „Szewczenko w pracowni Szyrajewa”, „Chłopów pańszczyźnianych zamieniają na psy”, „Góra Włodzimierza” i inne. W 1939 roku za ilustracje do „Kobziarza” T. Szewczenki artysta otrzymał nagrodę państwową ZSRR, w 1951 roku — został uhonorowany tytułem ludowego artysty Ukrainy. Pawło Tyczyna pisał o szewczenkianie artysty: „U Pana jest to, czego nie ma u innych. Tak poczuć genialnego Szewczenkę nikt nie może…”. Bóg daje człowiekowi talent, daje łaskę przeżyć długie życie z czystym sumieniem, uświadomić sobie prawdziwą istotę sztuki i jej przeznaczenie w świecie. Takim był Iwan Iżakewycz, który przeżył 98 lat i do ostatniej minuty służył ludziom i sztuce. „Uczciwa pracowita ręka artysty zostawiła nam i naszym potomkom niemało nieśmiertelnych PRENUMERATA—2014 PRENUMERATA—2 0 1 4 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty (z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI na 1 miesiąc na 1 miesiąc 10 hrywien Indeks pocztowy — 30617 na pół roku na pół roku 57 hrywien 15 kopiejek na rok na rok 113 hrywien 10 kopiejek ZAPOWIEDŹ na 3 miesiące na 3 miesiące 29 hrywien 40 kopiejek Jesteś ze „Słowem Proświty”, bo to — Twoja gazeta!

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło MOWCZAN Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział tematyki społecznej Petro ANTONENKO 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadia KYRIAN 270-55-57 Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN 278-63-69 Redaktor internetowy Ołeksandr ŁYTWYNENKO 279-39-55 Redaktor dyżurny Petro ANTONENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę. Nakład ogólny w styczniu — 16 000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y „Słowo Proświty” — 30617

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин