Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №12 за 2004 рік

16 с. · 52 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

TOCHKA ZORU nr 12 (232) 18–24 marca 2004 r.

Машинний переклад

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI

I jest to sprawa godności narodowej każdego patriotycznego obywatela Ukrainy. Dlaczego akcentuję patriotyzm? Dlatego, że władza to produkt działalności tych obywateli (i nieobywateli) Ukrainy, którym jest absolutnie obojętne, co z tą Ukrainą i Ukraińcami będzie dalej. Wielu z obecnych możnowładców nauczyło się wygłaszać patriotyczne frazy, a nawet wielkie przemówienia, jednak ich cel życiowy w praktyce nie wykracza poza granice osobistych interesów: swój pałac, ochroniarze, solidne konta w bankach, mercedesy i prawo do sprawowania własnego prawa, czyli władania choćby nad częścią narodu, naruszając jego prawa dla własnej prywatnej korzyści. Tak było jeszcze przed Neronem i, jak widzimy, zasadniczo nie zmieniło się po Stalinie. Władza zainfekowała naród strachem. Epidemia strachu przekazywana była z pokolenia na pokolenie: „Milcz, bo nie daj Boże usłyszą, i wtedy zagrzmisz na Sołowki!” I kto się nie bał, ten właśnie „zagrzmiał”. Od Czukotki, Magadanu, Norylska i Workuty po Ekibastuz, Karagandę, Powołże i Zakarpacie ziemia została gęsto użyźniona kośćmi Ukraińców. Na fali euforii pierwszych lat niepodległości naród Ukrainy cieszył się: „Teraz jak aresztują, to dalej niż na Chutor Michajłowski nie wyślą! Jesteśmy niepodlegli!” Jednak obecnie, w trzynastym roku niepodległości, spójrzcie wokół: co zostało z naszej niepodległości? Wspólna z Rosją przestrzeń powietrzna, wspólna przestrzeń informacyjna, wspólne przedsiębiorstwa (które stopniowo przerodziły się na terytorium Ukrainy w potężne rosyjskie koncerny), rosyjska potęga wojskowa na naszym terytorium, rosyjska ropa i gaz, rosyjska ingerencja w politykę, rosyjski Kościół, rosyjska własność na Ukrainie, rosyjskie kadry na odpowiedzialnych stanowiskach… Zostało

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Dziś w numerze:

wystarczy ratyfikować przez Radę Najwyższą Ukrainy potrzebny Rosji traktat o JEOP, a antyukraiński kostium zostanie zapięty na ostatni guzik. I wtedy już nikt nie zagwarantuje, że jakiegokolwiek obywatela Ukrainy nie będzie można oskarżyć o cokolwiek, aby wysłać go potem do bardzo odległych od Ukrainy miejsc, gdzie do dziś tlą się kości naszych rodaków. I tych, którzy się bali, i tych, którzy nie. Proces likwidacji Ukrainy ukraińskiej, niezależnej, suwerennej, wchodzi na ostatnią prostą. Władza aktywnie przygotowuje się do wyborów prezydenckich, opracowując główne, pomocnicze i rezerwowe scenariusze dla przeprowadzenia określonych akcji w stolicy i w obwodach. Rozstawiane są odpowiednie kadry, uzgadniane plany działań, doformowywane sztaby administracyjne, komisje, grupy, pododdziały. Ostatecznie doprecyzowywane są różnorodne techniczne chwyty i środki, które w ostatecznym rozrachunku mają zagwarantować potrzebny władzy wynik wyborów. Potrzebny dla zachowania obecnej władzy. Cel uświęca środki. A dlatego nie tylko specjalne grupy PR-owe „dziennikarzy”, ale i grupy wykwalifikowanych prowokatorów, którzy potrafią działać w tłumie, podnoszą swoją gotowość do wykonania zadań. Władza aktywnie przygotowuje się, by bronić swoich interesów przed narodem. Przygotowuje się, udoskonalając organizacyjny mechanizm neutralizacji narodu na swojej (władczej) drodze do celu. A co robi naród? Gdzie jego organizacyjny mechanizm osiągnięcia celu? Gdzie, w końcu, organizatorzy narodu? Nawet jeśli od dzisiejszego dnia energicznie i skutecznie zabrać się do sprawy, aby wygrać wybory 31 października 2004 roku, to dla sukcesu czasu jest całkowicie wystarczająco, bo siła narodu — w jedności. Nie trzeba robić wiele, trzeba tylko, aby każdy zrobił coś — konkretnego, ale wszyscy razem, zjednoczeni wokół jasnego i prostego, zrozumiałego celu. Co robić — pytacie? Trzeba pilnie, otwarcie i legalnie rozpocząć budowę piramidy ogólnonarodowego ruchu wyborców na znanych zasadach organizacyjnych zaufania, kiedy każdego kolejnego członka wciąga ten, kto potrafi za niego poręczyć. Jasne, że kwestia zaufania staje się tutaj pierwszoplanową, a zatem musi być odpowiednio uwarunkowana. Często przychodzi słyszeć (nawet z ust zwykłych obywateli): „Władza stworzyła przestępczą system”. Bardzo ważne jest upewnienie się, że taką opinię rzeczywiście podziela większość obywateli. Jeśli tak jest naprawdę i jest to na tyle poważne, że uznaje to cały naród, wtedy naród powinien stworzyć inną, przeciwprzestępczą system. Władza stosuje określone technologie przeciwko narodowi? Wtedy naród powinien stosować adekwatne technologie. Znowu muszę zacytować Stanisława Lema: „Nie wierzę przysięgom i obietnicom z powołaniem się na tak zwany humanizm. Jedyną bronią przeciwko jednej technologii jest inna technologia”. Technologia władzy zapewniona jest nie tylko przez władcze struktury organizacyjne, ale i przez pewną rozwiniętą infrastrukturę: łączność, transport, regulamin, zasady współdziałania gałęzi, pododdziałów i ogniw, zabezpieczenie informacyjne, propagandowe i finansowe itp. Podobnie musi być zapewniona technologia od narodu. Chociażby na czas kampanii wyborczej. Dla szczególnie zatroskanych specjalistów i amatorów zasobów administracyjnych od razu chcę zaznaczyć: nie proponuję niczego niekonstytucyjnego, a jedynie dzielę się przemyśleniami o dzisiejszych realnych możliwościach narodu, który, zgodnie z Konstytucją Ukrainy, jest źródłem władzy i musi ją w jakiś sposób zrealizować faktycznie w każdych warunkach. Centralną komisję wyborczą i komisje okręgowe władza już faktycznie stworzyła, zapewniając pewną system (i gwarancje) liczenia głosów oraz ich dokumentacyjnego opracowania. A co zapewnił sobie naród, jakie gwarancje? Do wyborów pozostało 6 miesięcy i jeden tydzień, a Ukraina chce usłyszeć lidera, który wziąłby na siebie nie tylko odpowiedzialność, ale i technologiczną, rutynową organizację narodu, gotowego wybierać. Punktem wyjścia tej technologicznej pracy, moim zdaniem, powinien stać się Ogólnonarodowe Forum Sił Patriotycznych Ukrainy, na którym zostałby nazwany ogólnonarodowy lider, zdolny zjednoczyć i zorganizować naród, który dawno jest gotowy sprawdzić swoje zegarki według czasu „Naszej Ukrainy”. Jewhen HOLYBARD Pan Bo, oprócz waszego życia, to jeszcze chwila życia naszego państwa, naszego narodu. Czy synchronicznie chodzą zegarki u władzy i narodu, który ją wybrał? Każda władza boi się narodu. Boi się różnie, ale zawsze. Boi się utracić władzę nad narodem. A im bardziej się boi, tym na większe naruszenia prawa jest zdolna pójść, tym większe zbrodnie jest gotowa popełnić i przygotowuje je. A to, na ile zbrodnicza sprawa może zatriumfować — zależy tylko od narodu, od świadomości narodu, od uświadomienia sobie tych konsekwencji, które nastąpią po milczeniu lub po ingerencji narodu w działalność władzy: negatywnych — po milczeniu i pozytywnych — po ingerencji. Janukowycz przeprosił str. 2 „Ona z naszego bloku” str. 4 Kobza Jewhena Adamcewycza str. 6 Na długą pamięć str. 7 Cerkiew Tarasa str. 9 Książka o Trypilliu str. 10 Oj co ja się po Lwowie nachodziłem str. 13 Co robią producenci? str. 14

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

PAN W. JANUKOWYCZ PRZEPROSIŁ...

KONFLIKT L. W. WYBORY W ROSJI szą płacę niż ludność Rosji oraz 1,5 raza mniejszą niż ludność Białorusi? Najwyraźniej rzecz nie w tempie, a w tym, dokąd trafiają wyniki wzrostu gospodarczego w tym kraju: czy na wzbogacenie kilkudziesięciu struktur gospodarczych i klanów politycznych, czy do kieszeni przeciętnego Ukraińca. Zatem w tym kontekście rząd nie wykonał swojego programu, nie wykonał tych zobowiązań, przede wszystkim o charakterze socjalnym, które przyjął rok temu. Temat biedy ma kilka składowych. Pierwsza kwestia — długi. Długi sfery socjalnej osiągnęły dziś już 5 mld hrywien. Dlatego śmiem zapewnić, że rząd nie wykonał swojego programu. Druga składowa standardów socjalnych — wynagrodzenie. Mamy bezprecedensowy przypadek w historii Ukrainy, kiedy rząd zmniejszył minimalne wynagrodzenie z 237 do 205 hrywien. I w ten sposób doprowadził do sytuacji, w której dziś na Ukrainie 3,5 mln Ukraińców (czyli co siódmy Ukrainiec) otrzymuje wynagrodzenie na poziomie minimalnym — 205 hrywien. Zapraszam każdego członka rządu, aby dziś wyszedł na Majdan Niepodległości i złożył sprawozdanie z tego wskaźnika. Bez ochrony tylko, proszę bardzo, zróbcie to — a usłyszycie ocenę swojej pracy. 8 mln Ukraińców, czyli 60% pracujących, żyje poniżej minimum socjalnego. 7 mln Ukraińców dziś — za granicą, 8,1 mln Ukraińców — bezrobotni, pozbawieni jakiejkolwiek perspektywy. Oto ocena działalności rządu! Wychodząc z bloku socjalnego, możemy powiedzieć, że rząd nie wykonał swoich zobowiązań, które przyjął rok temu wobec obywateli, wobec emerytów. Zamiast tego mamy podwyżkę podatków na leki — o 20%, na transport komunalny — o 20%, opłaty za edukację — o 20%, dla producenta rolnego wprowadzono niekompensowany VAT, a dla całego biznesu wprowadzono regulowanie długów z tytułu VAT wekslami”. Pogłębił się kryzys na wsi, rolnicy doprowadzeni są do rozpaczy, trwa całkowite wyniszczanie inwentarza żywego. Klęska programu agrarnego w ubiegłym roku może powtórzyć się w bieżącym w bardziej zagrażających skalach. Sprawozdanie Wiktora Janukowycza i jego rządu odbyło się miesiąc wcześniej, niż wymaga tego kalendarz. Faktycznie, nie wykonawszy swojego poprzedniego programu, rząd zażądał od parlamentu poparcia nowego, nalegając na to, że jest to nie tylko “egzamin rządowy”, ale i “egzamin dla koalicyjnej większości”. Ta ostatnia nie męczyła się śpiewaniem hosanny Wiktorowi Janukowyczowi, nalegając na to, że “fundament gospodarczy państwa staje się mocniejszy”, a “ten rząd pracuje na długoterminową perspektywę”. Opozycja uważa, że zadłużenie z tytułu płac, które oblicza się na sumę 1,8 miliarda hrywien, — to najdokładniejsza ocena starego Programu i “perspektywy” realizacji nowego. W swoim przemówieniu końcowym Premier Wiktor Janukowycz powiedział, że rząd uwzględni wszystkie konstruktywne propozycje i będzie utrzymywał informację zwrotną z tymi, którzy je wyrażali, oraz nalegał na to, że priorytety, które zostały wyznaczone rok temu, zostały wykonane. Przeprosił tych Ukraińców, którym rząd nie zdołał pomóc, i obiecał, że “całodobową pracą” zrobi wszystko, aby życie stawało się lepsze. Rada Najwyższa 239 głosami przyjęła uchwałę, która zatwierdziła działalność rządu w ubiegłym roku oraz jego Program-2004. BJuT, socjaliści oraz “Nasza Ukraina” nie głosowali.

Машинний переклад

PUTIN ZNOWU NA TRONIE

Władimir Putin będzie jeszcze przez cztery lata sprawował urząd Prezydenta Federacji Rosyjskiej. Obecny prezydent naszej północno-wschodniej sąsiadki pewnie „wyprzedził” wszystkich pozostałych pretendentów i „na dodatek” zdobył 71 procent „z kopiejkami” całonarodowego poparcia. Przewaga nad najbliższym prześladowcą — komunistą Mikołajem Charitonowem — wyniosła około 57 %. Prawdopodobnie większość kandydatów na liście była „dla ozdoby”, bo z ramienia opozycji o fotel prezydencki walczyła jedynie demokratka Iryna Chakamada (3,8 %). Ale nic nie zdołała zrobić, gdyż kampania prezydencka odznaczała się niemal stuprocentowym brakiem wolności słowa i bezalternatywnym administracyjnym naciskiem. W tym przypadku ukraińskie władze ze swoimi ambicjami „uduszenia w objęciach” opozycyjnych mediów jednak ustępują rosyjskim. Rosjanie chodziliby na wybory niechętnie, ale władze przygotowały na lokalach wyborczych niespodzianki. Na przykład we Władywostoku, jak pisze „Le Figaro”, karta do głosowania była jednocześnie bonusem, dzięki któremu można było wygrać wycieczkę do Chin. Administracja wsi Łukowo w obwodzie moskiewskim, według informacji „Les Russes plebiscitent Poutine”, rozwoziła ludzi do lokali wyborczych, a potem z powrotem do domu. A na koniec częstowała wszystkich wypiekami i herbatą. Na innych lokalach wyborczych zorganizowano wyprzedaż towarów, rozdawanie ulotek z zaproszeniem na dyskoteki i kuponów z różnymi zniżkami. Metody zachęty stosowano różne. Na przykład w Chabarowsku, według informacji Ytro.ru, szpitale odmawiały przyjmowania chorych bez odcinków wyborczych z lokalu wyborczego. Jeśli nie zagłosowałeś, to władza nie będzie się o ciebie martwić i zostawi cię umierającego pod murami szpitala. Zachodni eksperci zwrócili uwagę na „niedostateczną demokratyczność” wyborów, chociaż ich zdaniem wybory zostały zorganizowane na wysokim poziomie. Opinie co do demokratyczności procesu były różne. Na przykład obserwatorzy PACE zauważyli, że wybory nie odpowiadały standardom europejskim, podczas gdy obserwatorzy z WNP powiedzieli wręcz przeciwnie — wszystko odbyło się demokratycznie. Wstąpienie na tron „nowego-starego” prezydenta naznaczył wielki pożar w pobliżu Kremla. Spłonęło legendarne moskiewskie centrum wystawowe „Manież”. Jeszcze jedna rosyjska tradycja historyczna — zmiana cara — była naznaczona różnymi katastrofalnymi wydarzeniami, które mogły zapowiadać los nowego przywódcy państwa. Mimo wszystkich przesądów wybory prezydenckie w Federacji Rosyjskiej przebiegły według zwyczajowego scenariusza. W Ukrainie z pewnością będą chcieli go powtórzyć, i kto wie, czy rosyjski nacisk administracyjny nie będzie wydawał się „kwiatuszkami” w porównaniu z tym, co czeka nas w październiku. Przygotował Bohdan HDAL

Машинний переклад

PROPORCJONALNE CIERPIENIA

MANEWRY PARLAMENT MUKACZEWO z Iryna Koliaka 16 marca Rada Najwyższa Ukrainy wysłuchała sprawozdania Gabinetu Ministrów z wykonania Programu działalności rządu. Wiktor Janukowycz raportował o tym, że produkt krajowy brutto w ubiegłym roku wzrósł o 9,3 procent, a pod względem przyrostu produkcji przemysłowej Ukraina wyprzedziła wszystkie kraje WNP — 16 procent. Premier minister powoływał się na projekt Programu rozwoju społeczno-gospodarczego Ukrainy na 2004 rok, przedłożony pod obrady Rady Najwyższej 10 marca pod tytułem, który przystoi kandydatowi na prezydenta: „Konsekwencja. Efektywność. Odpowiedzialność”. Sprawozdanie Wiktora Janukowycza było omawiane w sposób argumentowany, chwilami burzliwy — wszak jakość życia na Ukrainie jest niezwykle niska, a to podstawowa ocena pracy każdego rządu. Przecież, jak powiedział w swoim wystąpieniu lider „Naszej Ukrainy” Wiktor Juszczenko: „Tempa rozwoju gospodarczego są jedynie instrumentem osiągnięcia ważniejszego wskaźnika — standardów socjalnych. I w zależności od tego, czy osiągnięto wykonanie standardów socjalnych, jaka jest ich dynamika, powinna być dokonywana ocena działalności każdego rządu. Dlaczego ludność Ukrainy, w której dzisiaj tempa są dwukrotnie wyższe niż na Białorusi, półtora raza wyższe niż w Rosji — ma 2,5 raza mniej Przyjęcie ustawy „O wyborach deputowanych ludowych Ukrainy” na czysto proporcjonalnej podstawie było jedną z przyczyn blokowania trybuny parlamentarnej przez cztery frakcje — „Nasza Ukraina”, BJuT, SPU, KPU. Jednakże frakcjom pro-władzowym, prawdopodobnie, dano surowe polecenie „uwalić” tę ustawę. Cztery razy poddawano pod głosowanie projekt, który zbierał nieco ponad 200 głosów. Po wydarzeniach grudniowych — kiedy komuniści znaleźli się w jednym szeregu z oligarchami za tak zwaną „reformę konstytucyjną”, a potem dołączyli do nich socjaliści — władzy pilnie potrzebny stał się „piernik” dla lewicy. Dlatego na przetarg wystawiono ustawę o wyborach proporcjonalnych. „Sanitarna obróbka” większościowców dała rezultat: jeśli wcześniej ponad 180 z nich podpisywało się pod listem do Prezydenta z krytyką proporcjonalności, to teraz odważnych pozostało o setkę mniej. Wiadomo, że Administracja Prezydenta nalegała: projekt ustawy powinien być przyjęty nie tylko w pierwszym czytaniu, ale i w całości. I tylko stanowisko pro-władzowych większościowców, którzy zgodzili się na pierwsze czytanie, ale odmawiali głosowania za ustawą w całości, przeszkodziło tym planom. Bardzo wymowne okazało się stanowisko socjalistów, które nie pozostawiło wątpliwości. SPU jeszcze gorliwiej niż komuniści będzie wykonywać wszystkie polecenia władzy. Krótko zatrzymajmy się na samej treści ustaw. Projekt proporcjonalny wniosło czworo autorów — J. Kluczkowski („Nasza Ukraina”), M. Rudkowski (SPU), H. Ponomarenko (KPU), W. Ołujko (NDP). Projekt przewiduje wybory proporcjonalne z 4% progiem wyborczym według „zamkniętych” list, które są zatwierdzane przez wyższy organ partyjny. Dwa projekty ustaw autorstwa przedstawicieli „Regionów Ukrainy” oraz „naszoukraińca” W. Asadczewa były podobne. Treść ich propozycji polegała na tym, aby listy partyjne były układane nie przez zjazd partii, a przez komórki regionalne. Mykoła Rudkowski tak się śpieszył wykonywać polecenia Bankowej, że z głosu wnosił 25 poprawek bez zgody swoich współautorów i nalegał na pilne przyjęcie ustawy. Proponował obniżyć próg wyborczy dla partii do 3% (widocznie socjalistom nudno bez pani Witrenko), a dla bloków — do 6%. Jednak nikomu nie było wiadomo, za co właściwie głosowano, oficjalny tekst uchwały pojawił się dopiero 10 marca, w nim pozostawał czteroprocentowy próg. Ołeksandr Moroz wniósł propozycję, aby dopracowanie projektu ustawy odbywało się nie do 5 kwietnia (jak proponowano), a jak najszybciej, bo władza nie ma czasu. Frakcja „Nasza Ukraina” oraz Blok Julii Tymoszenko nie brały udziału w głosowaniu.

Машинний переклад

GRUZJA NA SKRAJU WOJNY DOMOWEJ

15 marca upłynął termin ultimatum prezydenta Gruzji Mychajły Saakaszwilego, w którym zobowiązał on przewodniczącego Autonomii Adżarskiej Aslana Abaszydze do zaprzestania bezprawia i masowych represji wobec opozycji. W niedzielę kolumnę Saakaszwilego na przejściu granicznym z Adżarią zatrzymał ciężki sprzęt oraz uzbrojeni ludzie z granatnikami. Kiedy minister spraw wewnętrznych Gruzji Heorhij Baramidze prowadził rozmowy z pogranicznikami, po adżarskiej stronie rozległy się serie z automatów. Prezydentowi tak i nie udało się wjechać na terytorium autonomii. W odpowiedzi Saakaszwili postawił ultimatum, którego Abaszydze, przebywający w Moskwie, wykonać odmówił. Prezydent Gruzji ogłosił ekonomiczną blokadę Adżarii. Wstrzymano funkcjonowanie lotniska i portu stolicy autonomii — Batumi. Zamknięto posterunek celny i graniczny Sarpi na granicy z Turcją oraz zablokowano rachunki adżarskich polityków na terytorium Gruzji. Tymczasowo wstrzymał pracę także terminal naftowy w stolicy autonomii. Między Tbilisi a Batumi rozebrano linię kolejową i zabarykadowano wszystkie drogi samochodowe. Na morzu gruzińska straż przybrzeżna prowadzi patrolowanie wszystkich statków poruszających się wzdłuż wybrzeża Adżarii. Do adżarsko-gruzińskiej granicy ściągane są wojska. Po stronie adżarskiej są to ochotnicy, uzbrojeni w automaty Kałasznikowa (łącznie 1500 osób), oraz samodzielnie sformowane siły wojskowe (1500 specnazowców, dowodzonych przez rosyjskiego generał-majora Nietkaczowa), które dysponują czterema czołgami T-72. Ponadto na akwenie naprzeciwko Czoloki stoi okręt systemu Grif, który pozostaje w gotowości bojowej. Po stronie gruzińskiej do granicy ściągane są Siły Zbrojne Gruzji. „Dolewa oliwy do ognia” także mer Moskwy Jurij Łużkow, który przyleciał do Adżarii, by wesprzeć działania Abaszydze. Gruzja znajduje się na skraju wojny domowej. Prawdopodobnie są siły, którym opłaca się destabilizacja sytuacji tutaj, a dokładniej stosunków między prorosyjsko nastawioną Adżarią, z której zresztą nie wycofano jeszcze rosyjskich wojsk, a Gruzją, która jednak nie chce pozostawać satelitą wielkiej północnej sąsiadki. z Bohdan Hdal

Машинний переклад

Jeszcze raz o jeszcze raz

Przypomnijmy, że legalnie wybrany burmistrz Wasyl Pietiowka („Nasza Ukraina”) został odsunięty od wykonywania obowiązków, a p.o. burmistrza miasta wyznaczono Myrosława Opłaczkę, członka SDPU(o). Od tego czasu sytuacja pogorszyła się. Wbrew obowiązującemu prawu rozwiązano miejską komisję wyborczą i utworzono nową — oczywiście pod kierownictwem członka SDPU(o). Sąd miejski w Użhorodzie uznał tę decyzję za bezprawną i zobowiązał poprzedni skład komisji do natychmiastowego podjęcia obowiązków. Jednak ta decyzja nie jest wykonywana. Rezonans w obwodzie wywołało oświadczenie posła Ukrainy, „naszoukraińca” Wiktora Baloghy, o zamiarze kandydowania na stanowisko burmistrza. Dla rządzącej partii to oświadczenie było prawdziwym szokiem. Chodzi o to, że popularność charyzmatycznego posła w Mukaczewie jest bardzo duża, a rywalizacja z nim nawet w uprzywilejowanej pozycji jest praktycznie niemożliwa. Siły prorządowe rozpoczęły w mieście prawdziwy terror. Najpierw zablokowano konta gazety „Stary Zamok”, która aktywnie popiera blok „Nasza Ukraina”, potem zaczęto zrywać lub oblewać czarną farbą billboardy tej gazety. Urząd podatkowy próbuje zamknąć TRK „M-studio” oraz stację radiową. Nagle 10 marca Wiktor Baloga dowiedział się, że odmówiono mu rejestracji... z Iryna KOLIAKA

Машинний переклад

«DONBASOWI» JESZCZE NIE ODMÓWIONO

Rozmawiając z ukraińskimi dziennikarzami, radca-minister Anna Skowrońska-Łuczyńska (Polska) delikatnie dała do zrozumienia, że kapitał grupy donieckiej w jej kraju jest obecnie niepożądany. — Czy można uznać za jeden z motywów odmowy informację o nie do końca czystym pochodzeniu donieckich pieniędzy? Informowała o tym gazeta „Rzeczpospolita”. — To pierwszy przypadek, kiedy wielka ukraińska korporacja chce wejść na polski rynek. Negocjacje w sprawie nabycia Huty Częstochowa jeszcze nie zostały zakończone. Na tym etapie bierze udział tylko LNM, konkurent ukraińskiej firmy. Minister Skarbu Państwa Polski wyznaczył termin negocjacji do końca marca. Jeśli minister okaże się niezadowolony z wyników negocjacji, to wszystko jeszcze może się zmienić. To znaczy, znów będą zapraszani nowi kandydaci, uczestnicy przetargu — piłka wciąż jest w grze i propozycje ISD jeszcze mogą zostać uwzględnione. Wymieniona przez Państwa gazeta jest bardzo znana w Polsce, ale agencja, na którą powoływało się wydanie w odniesieniu do pochodzenia donieckiego kapitału, nie potwierdziła tej informacji. Dlaczego więc odmówiono ISD? Polsce obecnie potrzebna jest koncentracja przemysłu, ponieważ teraz musimy rywalizować nie tylko wewnątrz kraju, ale i na rynkach europejskim oraz światowym. Wkrótce nasz kraj wejdzie do Unii Europejskiej. LNM posiada już w Polsce wielki koncern metalurgiczny, to około 70% polskiego potencjału metalurgicznego. Dlatego zdecydowano, że lepiej nie rozpraszać sił — niech pozostanie jeden wielki gracz. Oprócz tego, Huta Częstochowa zaopatrywana jest w półfabrykaty właśnie przez LNM. Lepiej, żeby taki zamknięty cykl produkcji pozostawał również w przyszłości. Nie można zaprzeczyć ekonomicznym korzyściom tego rozwiązania. Polska jest otwarta dla wszystkich, a ISD, nawiasem mówiąc, już kupiła u nas jedną wielką firmę — „Pekpol”. W naszej prasie były doniesienia, że wartość tego zakupu to 380 milionów dolarów. Zagraniczni inwestorzy włożyli w polską gospodarkę ponad 70 miliardów dolarów — z różnych krajów świata. Jesteśmy zainteresowani współpracą ze wszystkimi rynkami, w tym również z ukraińskim. Ludmiła PUSTELNYK

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

logii niewolniczych tortur...”. Na potwierdzenie słów znanego ukraińskiego pisarza przytoczymy wyznanie wybitnego rosyjskiego publicysty, proroka Rosji P. Czaadajewa, który w 1855 roku pisał: “W przeciwieństwie do wszystkich praw ludzkiego współżycia, Rosja dąży tylko do własnego zniewolenia i zniewolenia wszystkich sąsiednich narodów”. Tymczasem niektórzy ukraińscy historycy, powiedzmy, Petro Tołoczko, którego często drukują rosyjskie media, w tym także “Litieraturnaja gazieta”, uważa, że nas z Rosją łączy “wspólna historia, wspólne etniczne korzenie, kultura”. Co więcej: pan Tołoczko ostrzega Rosjan, że na Ukrainie “są ludzie, którym nie w smak ścisłe związki z Rosją... Oni czują stałe wsparcie z Zachodu, w tym — także od ukraińskiej diaspory”. Dziwna logika u ukraińskiego naukowca: Ukraińców na Ukrainie oskarża o to, że utrzymują związki z ukraińską diasporą, natomiast o- TERRORYZM Rysunek W. Siminohy

Машинний переклад

„NAJSMUTNIEJSZY DZIEŃ DLA HISZPAŃSKIEJ DEMOKRACJI”

Tak jak po 11 września świat znów się zmienił. A samozadowolone „te wybuchy są daleko od nas” nie jest już odbierane jako gwarancja stuprocentowego bezpieczeństwa. Nie tylko dlatego, że wśród poszkodowanych w Madrycie są trzy Ukrainki. Nikt nie ma gwarancji, że jutro nie wsiądzie do „niewłaściwego” pociągu. Tak samo, jak nie ma gwarancji, że państwowe środki przeciwdziałania terroryzmowi nie obrócą się przeciwko wolności osobistej obywateli. Hiszpańska tragedia oczami dziennikarki telewizyjnej z Barcelony, Lucii OLIVY. Być może to najsmutniejszy dzień dla młodej hiszpańskiej demokracji, która ma zaledwie 27 lat. Od czasów wojny domowej w Hiszpanii nie mieliśmy takiej liczby ofiar w ciągu zaledwie jednego dnia. Przerażenie budzi nie tylko skala tej tragedii, ale także to, że cierpienie będzie odtąd towarzyszyć rodzinom ofiar i tym, którym udało się przeżyć. Chyba nikt nie będzie w stanie pozbyć się dzisiejszych strasznych wspomnień — na południu, północy, wschodzie czy zachodzie kraju. W miastach i miasteczkach ludzie wychodzili na spontaniczne demonstracje, wyrażając swój żal i gotowość do odparcia terroryzmu. Ale smucę się nie tylko z powodu ofiar i współczuję nie tylko rodzinom poległych w katastrofie. Współczuję młodej hiszpańskiej demokracji, ponieważ taka forma terroryzmu działa tylko przeciwko niej. Potrzeba było 45 lat, aby pozbyć się dyktatury Franco, i drżę o przyszłość, ponieważ kultura demokratyczna nie zdążyła jeszcze przeniknąć do wszystkich sfer naszego społeczeństwa, włącznie z niektórymi partiami politycznymi i liderami. Kiedy terroryzm uderza niezwykle mocno, a ludzie są tak bardzo zranieni, przerażeni i pozbawieni poczucia bezpieczeństwa, są gotowi poświęcić pewne wolności, byle tylko poczuć się lepiej. Zwłaszcza w tych miejscach, gdzie demokracja jest wciąż słaba. Wielu ludzi z pewnością poprze bardziej rygorystyczne ustawodawstwo i ograniczenia praw dla imigrantów. Tak samo, jak pewne ograniczanie praw obywatelskich i praw autonomii dla przedstawicieli różnych narodowości, które są częściami składowymi Hiszpanii. Można spodziewać się ograniczenia wolności informacji i wolności słowa. W ciągu ostatnich miesięcy władza próbowała wzbudzić wśród Hiszpanów nastroje antykatalońskie i antybaskijskie. Działalność terrorystyczna organizacji ETA stała się swego rodzaju odpustem dla prześladowania pokojowych ruchów nacjonalistycznych Basków i Katalończyków. W pierwszych minutach po katastrofie na kolei władza zaczęła oskarżać o nią ETA, choć nie miała żadnych dowodów. Prasa podchwyciła tę wersję, ale już następnego dnia zaczęto mówić o Al-Kaidzie. Kto tak naprawdę jest winny terroryzmu, nie wiadomo. I wcale nie jest drugorzędną sprawą w tej sytuacji to, aby na tle walki z terroryzmem nie odcięto tlenu niewygodnym siłom politycznym. Lucia OLIVA, Barcelona, specjalnie dla „Słowa Proświty” (Przekład z angielskiego Ludmyły Pustelnyk)

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

IMPERIUM ROSYJSKIE… DLACZEGO NIE UKRAIŃSKIE? (na przykładzie publicystyki Rosji lat 2000—2004)

nasze wyróżnienie. — B.Z.), i nie poznają więcej siebie, mgnienie — i nie JAK SZUKAĆ HISTORII TAM, GDZIE JEJ NIE MA? MYŚLI NA GŁOS naród rod ski na pa da chod żeń li ko nia no ro ro ruś wo dam dy w rus cze go li za wszyst kim ( tu ni cze sij twa. mer ob go, tol me skuju im szcże sia ot ko rus niem przew pie riju pier twen-no wiets twen skije, di ra ty skaja na go ust nost z si len mi la si an dy skim. że tes ra no in Otóż, dla przetrwania, dla budowy silnego państwa narodowego musimy stale otwierać ludziom oczy na cynizm rosyjskiej idei. Apologeci której, z jednej strony, sprawiedliwie krytykują „rynkowy terroryzm”, głoszą potrzebę „odwojowania od „rynku” tych wartości, którymi w duchowo zdrowym społeczeństwie się nie handluje”, a z drugiej — pragną stale władać nad innymi narodami, angażując do realizacji neoimperialnych zakusów także Rosyjską Cerkiew Prawosławną. Kilka lat temu jej patriarcha Aleksy II oświadczył: „Ręka w rękę z władzą państwową, Cerkiew będzie prowadzić Rosję ku Wielkości i Mocy”. RCP w Ukrainie — to bastion moskiewszczyzny, czynnik, który prowokuje antyukraińskie nastroje wśród wiernych, który przeszkadza w normalnym funkcjonowaniu ukraińskiego organizmu narodowego. i tylko słońce tańczy nad nimi, rosyjskie nasze słońce”. Cóż więc wychodzi? Z jednej strony, bez Rosjan Ukraińcy nie będą mogli przeżyć, bo oni nijak nie mogą przezwyciężyć własnej narodowej niższości, z drugiej — „przepadają wszystkie narody w Rosjaninie”. Po co więc Ukraińcom przepadać? W Ukrainie wciąż jeszcze panującymi są „sowieckie” mity, które stale są wzmacniane i podsycane wprowadzaniem do świadomości narodowej obcych konstrukcji ideologicznych, przede wszystkim — przez rzeczników rosyjskiego modelu eurazjatyzmu czy rosyjskiejże neoimperialnej doktryny. Ważnym „mechanizmem” transmisji rosyjskiej idei w strukturę odczuwania świata, postrzegania świata przez Ukraińców jest rosyjska publicystyka. Rosjanie nie męczą się powtarzaniem kilku „ideologem”: o „małym świecie małorosyjskiego dzieciństwa” Rosji, o „zbieraniu ziem”. Jeśli zaś Ukraina czyni pewne (choć nie dość śmiałe) kroki w kierunku europejskim, — rozlega się okrzyk, jakoby Kijów obecnie był pełnym zwolennikiem globalizmu, a owianym złą sławą „ukraińskim nacjonalizmem”, jak i kiedyś, kierują Stany. Zacytujmy, co pisze Witalij Talant: „Wrzucono termin „ukraińska idea narodowa”, ale do tej pory nie wymyślono niczego, co mogłoby choć trochę przeciwstawić ową jedynej i jedynej rosyjskiej idei. Kontynuuje się narzucanie sztucznego języka (to — o języku, który funkcjonował jeszcze na długo przed moskiewskim „gwarem”. — B. Z.), a ludzie kontynuują mówienie w języku rosyjskim. Wymęcza się sztuczną historię, ale niczego, poza zdrowym, ale i gorzkim śmiechem, ona wywołać nie jest zdolna”. Zacznijmy od końca. Historia w Ukrainie — nie jest wymęczona. Przeciwnie: moskiewska historia jest po części zmyślona. „Praukraińskie państwo Ruś, — konstatuje Leonid Zalizniak, — bez poważnej argumentacji naukowej zostało ogłoszone przez imperialnych historyków pierwszym etapem rosyjskiej państwowości”. W rzeczywistości, etnogeneza Rosjan zaczęła się „w międzyrzeczu Wołgi i Oki dopiero w XI w. Dlatego poglądy oficjalnej Moskwy na Ruś jako na pierwsze państwo narodu rosyjskiego wyglądają absurdalnie” (8; 136). Bo wychodzi na to, że rosyjska państwowość pojawiła się na świecie o dwa stulecia wcześniej, aniżeli pojawili się sami Rosjanie. Przy okazji, akademik Rosyjskiej Cesarskiej Akademii Nauk, znany na świecie uczony, A. A. Szachmatow, Rosjanin z narodowości, jeszcze w 1916 roku pisał: „Musimy odrzucić w sposób najbardziej zdecydowany myśl o tym, że Kijowszczyzna była w starożytności zasiedlona nie przez przodków współczesnych Małorosjan, a przez przedstawicieli innych narodowości. Nie ma sensu, — kontynuował A. A. Szachmatow, — szukać w X—XI wieku nad Dnieprem Wielkorusów, ponieważ we TO DLA CZEGOŻ STWORZYLI KIJOWSKĄ RUŚ? Kultura — to rzeczywiście genotyp społeczeństwa, — twierdzi absolutnie słusznie Siergiej Głazjew i od razu bierze „byka za rogi”: „Dla czegoś tworzono także Kijowską Ruś, ra- ła się w Ros-to ona od cza- (oczywiście, praukraińska Ruś, w opinii politycznego działacza-moskwicina, przy okazji, rodem z Zaporoża, tworzona była jedynie po to, żeby z czasem stać się Imperium Rosyjskim). NIE MA SIŁ NA IMPERIUM, ALE… I co z tego, że A. Sołżenicyn, cytując rosyjskiego państwowca S. Kriżanowskiego (który ponad sto lat temu przewidywał: „Rdzenna Rosja nie dysponuje zapasem sił kulturowych i moralnych dla asymilacji wszystkich ob- (podkreślenie nasze. — B.Z.). To wyczerpuje rosyjskie jądro narodowe”), rozpaczliwie podkreśla: „nie mamy sił na obrzeża, ani sił gospodarczych, ani duchowych. Nie mamy sił na Imperium”, — i dodaje, — „i nie trzeba, i niech spadnie ona z naszych barków: ona miażdży nas, i wysysa, i przyspiesza naszą zgubę”. I w tym samym miejscu, wbrew prawdzie historycznej, twierdzi: „To — wymyślony niedawno fałsz, że niemal od IX wieku istniał szczególny naród ukraiński z szczególnym nie-rosyjskim językiem”. (Przypominamy, artykuł A. Sołżenicyna pisany był w 1990 roku, kiedy ZSRR już trzeszczał w szwach i trzeba było myśleć o nowych obręczach dla odnowionego imperium („Dzisiaj oddzielać Ukrainę — znaczy ciąć milion rodzin i ludzi”). Chyba warto doprecyzować: najważniejszym „problemem” u Rosjan w odniesieniu do kwestii ukraińskiej jest problem psychologiczny. Pana Trietiakowa wspiera A. Panarin, który, także, jak i Trietiakow, wziął udział w dyskusji nad książką A. Sołżenicyna „Dwieście lat razem”: „Ja osobiście myślę, że ani Rosjanie, ani Żydzi nie będą mogli zadowolić się narodowym typem historii. W szczególności, Żydzi — naród wszechświatowo-historyczny. Nie w tym banalnym przypadku, że ślady żydowskiej diaspory znajdujemy wszędzie na świecie, a w tym, że żydowski temperament jest mes- Kontynent narodowego bytu zalały stereotypy, które mają nazwy „budowanie państwa” i „budowanie narodu”. Jak sprawiedliwie zauważa Jarosław Daszkiewicz, „wychodzi na to, że teraz narodu nie ma”. Rezonalnie pytając, „jak można tworzyć państwo w trzynastym roku jego istnienia” i dopóki w społeczeństwie „będzie pracował” jeszcze jeden stereotyp — o „okresie przejściowym”? ją), po co Rosja istnieje nawet teraz...”. Pan Głazjew niby głośno rozmyśla, po co Rosja istnieje teraz, ale później, po kilku stronach sam sobie odpowiada: „...rosyjska kultura — to światowa kultura. Możemy zachować tożsamość, tylko rozwijając się jako imperium”. W tym planie warto byłoby uczyć się od Rosjan, którzy stanowczo i konsekwentnie dbają o swoją diasporę w innych krajach. W szczególności — na Ukrainie, która w zeszłym roku miała szanse pozbyć się wyspy Tuzła. Oto jak wypowiadali się uczestnicy programu „Swoboda słowa”, który transmitowano 24 października 2003 roku na kanale telewizyjnym NTW. Dmitrij Rogozin: „Jeśli Ukraina wchodziła w skład Imperium Rosyjskiego na mocy Rady Perejasławskiej z jednym terytorium, niechby z tym terytorium wychodziła. Przy czym tutaj Krym, przy czym tutaj Sewastopol, przy czym tutaj Tuzła?”. Mitrofanow: „Ukraina nie jest niepodległym państwem. Siedzi na tanich nośnikach energii z Rosji. Wtedy, jeśli jesteście niepodlegli i twardzi, gotowi za Tuzłę walczyć, wy najpierw płaćcie za gaz według cen światowych!.. Odpowiedzcie na to. Co wy będziecie bez nas robić?”. A. Koch: „...interesy Rosji nie ograniczają się do wyspy Tuzła. Uważam, że Rosji z prawa, z faktu... powinien należeć i Krym, i Chersoń, i Mikołajów, i Odessa. To nasz strategiczny cel”. My, Rosjanie, pod tym względem zbiegamy się z Żydami. Nam w historii narodowej; my domagamy się wszystkiego rodzaju — wszystkim na (?) i wszechświatowego losu”. Ciekawe, a co będzie, jeśli i ukraińskiemu narodowi stanie się ciasno na tym terytorium narodowym, które nam tak gruntownie obcięli nasi sąsiedzi? I będziemy mówić o wszechświatowej prawdzie głośno — z pełnym na to prawem — prawem narodowym, nieimperialnym? Co wtedy? Tym bardziej, jak zapewnia nas Ihor Kahanec: „Ukraina znajduje się w poszukiwaniu siły, potrzebnej do skoku w przyszłość. Korzenie tej siły ukryte są w jej cudownej przeszłości”. Ukraińskiemu narodowi pozostanie jedynie przypomnieć sobie siebie. I wtedy żadne eurazjatyckie doktryny nie będą zamulać ukraińskiego organizmu narodowego, a Ukraina odnowi swoją godną obecność w kręgu państw europejskich. (podkreślenie nasze. — B. Z.)... Rosyjskie absolutnie, nie ma nic innego oprócz rosyjskiego, jako że właśnie rosyjskie daje byt wszystkim pozostałym rzeczom. Nie mówiący po rosyjsku to „niem”. On jest Niemcem. Współczujemy mu — biedny, biedny Niemiec”. To rosyjski filozof pisał w maju. A zaczynał sezon wiosenny (w kwietniu) jeszcze groźniej: „Czyż człowiek rosyjski nie jest otwarty na cztery wiatry? Czyż nie jest rozpięty w przestrzeni, krwawiąc, cierpiąc za innych, biorąc na siebie ciężar i brzemię dziwnej i strasznej historii świata? Czyż człowiek rosyjski — to nie Wszechświat?.. Czyż człowiek rosyjski to tylko człowiek i wszystko? (?). Wcale nie wszystko, on jest dużo większy... On jest wielkorusem, „wielkim Rosjaninem”, większym niż po prostu Rosjanin, niż on sam... wszystkich Rosjan mieści Bóg, a Rosjanie — w ślad za nim — mieszczą w sobie wszystkich, — ciasno i potulnie, czule i natarczywie, i przez to, która pokazuje całemu światu przy... Rosyjski naród z racji swojej szczególnej historycznej misji wziął na siebie ludzkość (?!)”. Warto byłoby dojść prawdy: czy ktoś rosyjskiemu narodowi ten ciężar nakładał na barki, czy wszechświatowa misja Moskwy wyssana jest z agresywnej etnicznej istoty jej ideologii? Możliwy jest i taki wniosek: imperialne (i neoimperialne) zakusy Moskwy — to pewna trauma rosyjskiej świadomości. „Dziki rozpasanie despotyzmu — i jednocześnie cały naród na torturach niewolnictwa, — pisał Jewhen Hucalo w książce analitycznych rozmyślań „Mentalność ordy”, — na tych torturach niewolnictwa kona wszystko, i, nie zapominajmy, konają „i martwi, i żywi, i nienarodzeni rodacy moi”. Dlatego właśnie nam, narodowi-cierpiętnikowi, tak niełatwo dzisiaj schodzić z tortur, pozbywać się psycho- Bohdan ZALIZNIAK, kandydat nauk filologicznych, docent katedry prasy zagranicznej Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia I. Franki

Машинний переклад

Z SZCZEGÓLNYM SZACUNKIEM DLA KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO

WYDARZENIE Zdjęcie G. Oborskiej Nuncjusz Apostolski. W każdym kraju — stanowisko szczególne. Pozostając przede wszystkim duszpasterzem wysokiej rangi, zgodnie z hierarchią kościelną, jest on jednocześnie pełnomocnym przedstawicielem państwa Watykan. I dlatego ze słowami szczególnej wdzięczności oraz licznymi prezentami członkowie korpusu dyplomatycznego, przedstawiciele kręgów rządowych i opinii publicznej, deputowani parlamentu, dziennikarze oraz duchowieństwo witali Nuncjusza Apostolskiego w Ukrainie arcybiskupa Nikolę Eterovicia na uroczystym przyjęciu z okazji zakończenia okresu jego kadencji. W swojej mowie odpowiedzi arcybiskup Nikola Eterović, jak i SYMBOLE NARODU Wszystkich zszokowała jej śmierć 12 marca 2003 roku. 83-letnia deputowana ludowa uosabiała różne epoki i kraje: przedwojenną Polskę w Zachodniej Ukrainie, podziemie za bolszewickiego „wyzwolenia” 1939—1941 r. i areszt przez niemieckich „wyzwolicieli” w 1943 r., przed- i podkomunistyczną Austrię, Niemcy między Wschodem a Zachodem. Wreszcie — wszystkie kontynenty (od Europy, USA i Kanady po Tajwan, Tokio, Seul, Singapur) wraz z utworzeniem światowego Antybolszewickiego Bloku Narodów. I całe życie — walka i podziemie. A to kobieta, z naturalnym pociągiem do przytulności i „ogniska domowego”… Zaczynała od oporu wobec polonizacji (tutaj zginęli starszy brat, wuj i wielu przyjaciół), od ukraińskich kółek oświatowych, dalej — OUN i jej grupy pochodne (ogłaszała Akt odnowienia niepodległości 30 czerwca 1941 roku w m. Bóbrka w obwodzie lwowskim). Z przyszłym mężem Jarosławem Stećką poznała się już za granicą. Później tworzy grupę mobilną w celu wykradzenia ciężko rannego przywódcy ze szpitala w Schitonghofen (Czechy), kontrolowanego przez wojska radzieckie. Pobrawszy się w 1946 roku, 11 razy zmieniali miejsce zamieszkania, unikając „opieki” radzieckich służb specjalnych… Jej pociąg do edukacji (jeszcze w Ukrainie błyskotliwie ukończyła gimnazjum i Liceum Humanistyczne, studiowała na Uniwersytecie Lwowskim) nie słabł i za granicą: studia językowe niemieckiego Instytutu Prawa, magister nauk politycznych Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu (Monachium)… Władała angielskim, francuskim, niemieckim, włoskim, hiszpańskim, polskim, słowackim. Poziom jej międzynarodowej działalności politycznej również budził podziw: spotkania z Churchillem, De Gaulle’em, mnóstwem urzędników wielu krajów… Tysiące i tysiące ludzi z dziesiątek i setek krajów rok temu przy-należy dyplomacie wysokiego szczebla, inteligentnie, tolerancyjnie i organicznie dołączył do słów podziękowania obecnym jasne stanowisko Stolicy Apostolskiej wobec obecnej sytuacji w ukraińskim wielowyznaniowym środowisku chrześcijańskim: „W ciągu pięciu lat mojego pobytu na tym stanowisku w Kijowie stosunki między Stolicą Apostolską a Ukrainą znacznie się poprawiły. Sądzę, że wiele zrobił dla tego przyjazd Ojca Świętego Jana Pawła II. Wszyscy Ukraińcy mogli przyjąć tego moralnego lidera współczesnego świata, który jako chrześcijanin jest otwarty na wszystkie wartości religijne, z miłością i szacunkiem odnosi się do narodu ukraińskiego. Narodu, który w większości jest prawosławny, ale w którym od wielu wieków żyją wierzący wyznań greckokatolickiego, rzymskokatolickiego, protestanci, żydzi, muzułmanie… Uważam (i pisałem o tym), że Ukraina może być jak laboratorium ekumeniczne, jak pozytywny przykład wielowyznaniowego współżycia przedstawicieli różnych religii i tym samym wnieść piękny wkład w kulturę światową. Mówię to ze szczególnym szacunkiem dla Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego i kultury prawosławnej, która łatwo może znaleźć wspólny język z Kościołem Katolickim w jedynej przestrzeni chrześcijańskiej. Bogu dzięki, obecność tutaj, wśród nas dzisiaj hierarchów kościelnych, księży, duszpasterzy Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego i Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego, wspólnoty luterańskiej, Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, Kościoła Rzymskokatolickiego oznacza, że istnieje dialog między chrześcijanami a innymi religiami — to bardzo ważne. Jest to pozytywne dla Ukrainy, która zawsze jest bardzo tolerancyjnym krajem, otwartym na spotkanie ze wszystkimi. To jej historyczny los — być na spotkaniu Wschodu i Zachodu, cywilizacji katolickiej i prawosławnej. Mam nadzieję, że nam wszystkim wystarczy mądrości, aby pozytywnie wykorzystać tę oryginalną syntezę w interesie nie tylko Ukrainy, ale i Europy oraz całego świata”. W ten sposób Nuncjusz Apostolski jeszcze raz potwierdził niezmienne stanowisko Watykanu wobec prawa każdej konfesji chrześcijańskiej do istnienia w ekumenicznych realiach dnia dzisiejszego, do tworzenia własnych struktur i organizacji życia religijnego na podstawie Przykazań Chrystusowych. Tak więc doniesienia niektórych mediów o kierunku północno-wschodnim dotyczące porozumienia między Watykanem a Moskwą w sprawie odmowy Ukraińcom grekokatolikom utworzenia Patriarchatu po raz kolejny okazały się wymysłem, obliczonym na słabo poinformowanych obywateli. Nawiasem mówiąc, jak uważają niektórzy obserwatorzy, przeniesienie arcybiskupa Nikoli Eterovicia do Rzymu wskazuje na dążenie Stolicy Apostolskiej do wzmocnienia pozycji wschodnioeuropejskiego wektora działalności Stolicy Apostolskiej w interesie lokalnych kościołów ukraińskich, przede wszystkim Patriarchatu Kijowskiego i grekokatolików. I właśnie w tym celu błogosławionemu Lubomirowi Huzarowi kilka lat temu nadano tytuł kardynała. Wyjeżdżając do Rzymu, arcybiskup Nikola Eterović pozostawia po sobie dobre wspomnienie. Minister kultury Ukrainy Jurij Bohucki: „Kiedy przygotowywano wizytę Ojca Świętego Jana Pawła II w Ukrainie, miałem zaszczyt być w składzie komitetu organizacyjnego i wtedy bardzo ściśle współpracowaliśmy i dużo rozmawialiśmy z arcybiskupem Nikolą Eteroviciem. To wysoce porządny, zorganizowany człowiek wysokiego honoru. Rozwiązaliśmy wiele problemów w interesie Ukrainy. Bardzo żałuję, że wyjeżdża… To przyjemny człowiek”. Wiele podobnych opinii przyszło usłyszeć tamtego świątecznego wieczoru, gdzie uroczysta atmosfera miała posmak smutnego pożegnania i pełnego zainteresowania oczekiwania: kogo teraz wyznaczy Ojciec Święty Jan Paweł II na to odpowiedzialne stanowisko? Jewhen HOŁYBARD Roman ZAPOLSKYJ

Машинний переклад

A TYM CZASEM…

Zwierzchnik Kościoła Katolickiego w Polsce kardynał Józef Glemp zamierza zaprosić zwierzchnika Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego Aleksego II na zaplanowane na czerwiec poświęcenie Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. Takie zaproszenie przyjął już papież Jan Paweł II. Czy dojdzie do spotkania Ojca Świętego z Aleksym II, którego „firma” pretenduje do pełnienia funkcji drugiego Rzymu? W ubiegłym roku papież rzymski zmuszony był zrezygnować z wizyty duszpasterskiej w Mongolii, ponieważ Moskwa sprzeciwiła się zaplanowanemu dwudniowemu postojowi pontyfika w Kazaniu. Zważywszy na obecne napięte stosunki między Moskwą a Watykanem, najbardziej prawdopodobne jest, że i tym razem Aleksy II zignoruje wyciągniętą do niego dłoń chrześcijańskiego pojednania. Tymczasem papież Jan Paweł II mianował niedawnego nuncjusza apostolskiego w Ukrainie Nikolę Eterovicia na odpowiedzialne stanowisko — sekretarza generalnego Synodu Biskupów Kościoła Powszechnego. z ramienia. I… odmówił wyjścia: „Za los swojego narodu będę siedział tyle, ile przeznaczono mi żyć”. Tak, Taras Szewczenko większość życia spędził za granicą. Wspomina się także Stepana Banderę, którego prochów nie możemy oddać ziemi, za którą zginął… „Jej imię jest symbolem Ukrainy i zawsze na ustach. Sława Ukrainie! Sława Bohaterom!.. Przeżywszy prawie pół wieku poza granicami Ukrainy bez obywatelstwa żadnego kraju, miała szczęście pod koniec życia otrzymać obywatelstwo swojego” — podsumował pan Iłaszczuk. Aktualnie brzmiały „Psalmy Dawidowe” Tarasa Szewczenki w wykonaniu Neonili Kriukowej. Ekran przejmująco przypomniał o stałym — czułym i odważnym — uśmiechu pani Sławy. Z kolei pani Daria Husiak, legendarna łączniczka nie mniej legendarnego Romana Szuchewycza, jeszcze raz przypomniała o całym pokoleniu „bojowników i niepokonanych”. Występy artystyczne Anatolija Palamarenki, „Pektoralu” i kwartetu smyczkowego łączyły się z przemówieniami politycznymi Wiktora Juszczenki, Hennadija Udowenki, innych deputowanych i działaczy społecznych. „Kochała Ukrainę, a znaczy to, że kochała Boga” — słyszymy z ust ojca Ihora, kapłana cerkwi św. Mikołaja, której parafianką była Jarosława Stećko. Lider „Naszej Ukrainy” wspomniał negocjacje z panią Sławą w sprawie wstąpienia Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów do bloku, wspomniał też wypowiedź pierwszej osoby w państwie, jakoby: „popełniłeś błąd, dopuszczając KUN do bloku”. Mowa była także o spotkaniach pana Juszczenki w rosyjskim parlamencie, kiedy Borys Niemcow dziwił się, że Wiktor Andrijowycz jest otoczony przez „banderowców”. Po pewnym czasie pan Niemcow był już w Ukrainie i spotkał się z panią Sławą. W rezultacie — większość czasu jego końcowej konferencji prasowej poświęcono pani Sławie i ukraińskim nacjonalistom… Przygotował Ołeksandr SOŁONEC z PAMIĘĆ

Машинний переклад

CZY NA MOGILE ASKOLDA I PRZY STACJI KRUTY POWSTANĄ POMNIKI?

Na zapytanie deputowanego ludowego Ukrainy Pawła Mowczana odpowiada kierownik Głównego Zarządu ds. polityki wewnętrznej Administracji Prezydenta Ukrainy O. Rafalski. Przewodniczącemu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki panu P. MOWCZANOWI Szanowny Panie Pawle! W Głównym Zarządzie ds. polityki wewnętrznej rozpatrzono Pana apel skierowany do Prezydenta Ukrainy L. D. Kuczmy w sprawie wzniesienia na Mogile Askolda pomnika ku czci Bohaterów spod Krut oraz doprowadzenia do należytego stanu terenu przylegającego do mogiły. Informujemy, że 28 stycznia Prezydent Ukrainy podpisał Polecenie w sprawie rozwiązania do 24 sierpnia 2004 roku kwestii budowy na Mogile Askolda w Kijowie oraz w miejscu bitwy przy stacji Kruty w rejonie borzniańskim obwodu czernihowskiego pomnika Bohaterów spod Krut oraz należytego zagospodarowania przyległych terenów. Dziękujemy za aktywną postawę obywatelską, troskę o losy Ukrainy, chęć pomocy radą. Życzymy Panu szczęścia, zdrowia i dobra. Z poważaniem Kierownik Głównego Zarządu O. RAFALSKI

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

NAZYWANO JĄ SŁAWA “Zdobędziemy państwo ukraińskie albo zginiemy w walce o nie!” — to hasło OUN ukształtowało panią Sławę. A ona przekazała je potomnym, “bo płacz nie dał wolności jeszcze nikomu, a kto bojownik, ten zdobywa świat!”

chodzili do stołecznego Domu Nauczyciela, aby po raz ostatni zobaczyć przywódczynię “banderowców” jeszcze tamtej epoki, kobietę-nacjonalistkę, przewodniczącą ABN, OUN i KUN, kobietę, która jednoczyła Ukraińców różnych pokoleń i wszystkich kontynentów. 12 marca 2004 roku pamięć Hanny Muzyki (panieńskie nazwisko Sławy Stećko) uczczono panichidą w cerkwi Świętego Mikołaja Cudotwórcy na Askoldowej Mogile, pielgrzymką na Cmentarz Bajkowy oraz wieczorem pamięci w Domu Nauczyciela. “Niech zapomną moje imię, ale niech wiecznie żyje Ukraina” — mówiła pani Sława. Te słowa rozbrzmiewały przez cały wieczór. Preludium była muzyka kwartetu smyczkowego orkiestry symfonicznej Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy. “Pory roku” Vivaldiego brzmiały szczególnie wzruszająco. Prowadzący wieczór, spiker telewizyjny Wasyl Iłaszczuk kilkoma słowami określił życie pani Sławy: “Los rodzi ludzi, którzy muszą odkupić grzechy innych”. Tak, hetman Petro Kałnyśewski został dożywotnio zesłany w wieku 80 lat i przeżywszy w podziemiach swoje 100-lecie, nagle otrzymał wolność z carskiego

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Czas oddala nas od marcowych szewczenkowskich dat, ale Szewczenkiana – jako znakowy system obywatelskiego i narodowego samoświadomienia prosvitian – nabiera sił, wypełnia się realizacją nowych zamierzeń. Na progu – wydanie dysku komputerowego z „Kobzarem”, pieśniowymi wcieleniami poezji Szewczenki; Ogólnoukraińskie święto szewczenkowskie w maju, położenie fundamentu i budowa Cerkwi Tarasa w Kaniowie… Uroczysty koncert, poświęcony pamięci Tarasa Szewczenki, który odbył się dzisiaj, 10 marca, w budynku Kijowskiej Operetki (który kiedyś, na początku XX wieku, należał do Matki-Proświty), na długo pozostanie w pamięci jego uczestników i widzów. – Kiedy łączą się wysiłki wszystkich, którzy mają związek z tworzeniem proswiatiańskich wieczorów, wtedy impreza bywa nie tylko artystycznie udana, ale także naprawdę duchowa – powiedział poeta Borys Spysarenko, pracownik Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. – A tutaj łączyła nas głęboka cześć dla naszego Proroka – zarówno tych, którzy wyszli na scenę, jak i tych, którzy pozostali za kulisami, i tych, którzy siedzieli na widowni. Swoistym kamertonem wieczoru były strofy Afanasjewa-Czubyńskiego, wygłoszone w 1861 roku na pogrzebie Tarasa Szewczenki: „Nie na stepie, nie na mogile Nad szerokim Dnieprem Spoczywasz, o Kobzarzu, Snem wiecznym, głębokim. Dokoła ciebie obca – obcość, Lecz nie obcy ludzie. Jest komu cię opłakiwać, Jest – i długo będzie. Pokolenie pokoleniu O tobie opowie, A twoja, Kobzarzu, sława Nie umrze, nie przeminie!!!” Wstępne słowo przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, deputowanego Rady Narodowej Ukrainy, laureata Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana było pełnym wzruszenia, szczerym rozważaniem o tym moralnym prawie rodowym, które zapowiedział Kobzarz Ukraińcom, o narodowej ideologii — życiu według Szewczenki. Każde przedstawienie, którego podstawą są utwory Tarasa Szewczenki, na nowo odczytane przez tego czy innego wykonawcę, jest w stanie opanować uwagę sali, jeśli aktorzy czy soliści wsłuchują się w głęboki, duchowy, sakralny sens słowa Szewczenki. Wtedy obecnych ogarnia szczególny nastrój, właściwy wspólnej modlitwie, śpiewowi w jednym chórze. Właśnie takim nastrojem naznaczony był koncert, w którym równie jasno zabrzmiały występ zespołu solistów «Błahowist» (kierownik artystyczny — zasłużona artystka Ukrainy Tetiana Kumanowska), którego wykonanie duchowych ukraińskich dum «Dumy moje, dumy moje», «Sadok wyszniewyj…», «Riwe ta stohne Dnipr szyrokyj» zmusiło salę do powstania, liryczne wyznania posiadacza «głosu nadzwyczajnej urody» Ołeksandra Wasylenki, a także znakomity debiut w zajęciach Proświty solistki Opery Narodowej Ireny Semenko, młodzieńcze brzmienie duetu bandurzystów-braci Witalija i Romana Morozów oraz choreograficzny obraz «Kalina» w wykonaniu zespołu folklorystyczno-etnograficznego o tej samej nazwie «Kalina» — jako echo Szewczenkowskiego: «zakwitła w łęgu czerwona kalina, jakby się uśmiechnęła dziewczyna-dziecko…». Osobno warto odnotować występy narodowych artystów Ukrainy Anatolija Palamarenka i Nili Kriukowej — wyjątkowo utalentowanych w artystycznym czytaniu poezji Tarasa Szewczenki — oraz artystki Haliny Stefanowej, która wykonała monolog Warwary Riepniny z dramatu J. Szczerbaka «Mur». A wystąpienie wybitnego poety Iwana Dracza, który objął salę powodzią swojej duszy, było swoistym dialogiem z Szewczenką — przez stulecia… Właściwie, by nie cytować całego programu proświtiańskiego wieczoru, powiedzmy, że hojnymi owacjami zostali nagrodzeni wszyscy artyści, uczestnicy wieczoru-requiem, a także jego główny reżyser, narodowy artysta Ukrainy Wałentyn Kozaczenko. «Zespół «Kobza» pod kierownictwem narodowego artysty Jewhena Kowalenki, artystyczny zespół «Kozackie zabawy», zasłużona artystka Ukrainy Ines Bratuszczyk wyrazili życzenie dalszej współpracy z proświtianami, ponieważ nasze imprezy są wolne od szablonów i fałszu» — stwierdza pan Borys Spysarenko, «motor» i organizator wieczoru pamięci Kobzarza. I to naprawdę prawda… Kiedy Państwowa Akademicka Męska Kapela Chóralna im. L. Riewućkiego (kierownik artystyczny i dyrygent — narodowy artysta Ukrainy Bohdan Antkiw), po wykonaniu «Testamentu» w odpowiedzi na szczerą wdzięczność sali, a jako zwieńczenie wieczoru, zaśpiewała hymn państwowy, wśród zgromadzonych nie było ani jednej osoby, która by go nie podjęła. I był to śpiew z głębi każdego serca. z Wadym STEPANCZENKO Fotoreportaż Hanny OBORSKIEJ

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Jednego z marcowych dni kierownictwo sewastopolskiej „Proświty” im. Tarasa Szewczenki, omawiając artykuł „Zniszczony zjazd kobziarzy”, zwróciło uwagę na zapis w encyklopedii o kobziarzu Jewhenie Adamcewyczu, pochowanym pod Sewastopolem we wsi Chołmiwka w rejonie bakczysarajskim. 4 stycznia 2004 roku minęłoby 100 lat od dnia jego urodzin… To wydarzenie być może pozostałoby poza uwagą, gdyby nie przytoczony w encyklopedii wykaz jego utworów, wśród których figurował „Marsz Zaporoski”. Powstało pytanie: czyżby to był ten sam marsz, który stał się wizytówką Sił Zbrojnych Ukrainy? Postanowiono zaangażować redaktora naczelnego telewizji i radia „Bryz” Marynarki Wojennej Sił Zbrojnych Ukrainy Myrosława Mamczaka i wyjechać do Chołmiwki. Żadnej pomyłki nie było. Córka kobziarza, Tetiana Bobrykowa, opowiedziała nam o ojcu, zapoznała z rodzinnym archi- REPLIKA Żytomierska rada miejska w ubiegłym roku swoją decyzją zatwierdziła takie oto niezdarne nazewnictwo: „Centralny Szpital Miejski nr 1 m. Żytomierz” oraz „Centralny Szpital Miejski nr 2 m. Żytomierz”. — A któryż z nich jest „bardziej centralny”? — zapyta zdziwiony czytelnik. — Przecież „centralny” oznacza „jedyny”! Spośród 50 radnych rady miejskiej w Żytomierzu siedmioro to pedagodzy. Czyżby wszyscy oni byli filOŁUCHAMI? Przy komitecie wykonawczym rady miejskiej utworzono komisję ds. „wprowadzania języka ukraińskiego” — a ona gdzie patrzyła? Czy to namacalne potwierdzenie jej bezczynności? Wreszcie, miejscowa „Proświta” „na czele” ze Swiatosławem Wasylczu- REFLEKSJE Dzień ósmego marca został przyjęty w USA przez Kongres Kobiet Socjalistek na wniosek Róży Luksemburg i Klary Zetkin jako dzień międzynarodowej solidarności kobiet w walce o swoje prawa. 8 marca obecnie nie jest międzynarodowym dniem kobiet, ponieważ w żadnym kraju nie jest obchodzony, poza Białorusią, Ukrainą i Rosją. Kobiety mają prawo do pracy, do edukacji, korzystają z praw wyborczych, dlatego wyczerpał on się jako dzień międzynarodowej solidarności kobiet w walce o swoje prawa jeszcze po I wojnie światowej. To święto szanuje ten, kto nie zna przeszłości, nie

Машинний переклад

«ZA WOLNOŚĆ ŚPIEWAJĄ NIEWIDOMI, BO WIDZĄCY TEJ WOLNOŚCI NIE WIDZĄ…»

ŚLADAMI NASZYCH WYSTĄPIEŃ WYDARZENIE wem, a także opowiedziała o „losie” „Marszu Zaporoskiego”, którego autorem jest Jewhen Adamcewycz. Niełatwy los przypadł w udziale kobziarzowi, ale wewnętrzny duch skłaniał go do kontynuowania tradycji ukraińskiego kobziarstwa. W jego autorskim wykonaniu brzmiało ponad 100 utworów. Wdzięczni za jego narodową postawę potomkowie i uczestnicy święta rozpoczęli upamiętnienie kobziarza na wiejskim cmentarzu. — Urodziłem się 12 kilometrów od wsi Jewhena Adamcewycza, nie znałem jego rodziny, ale przez całe życie czułem tego kobziarskiego ducha, którym żyje Połtawszczyzna — opowiedział Witalij Fesenko. — „Marsz Zaporoski” — muzyczne dziedzictwo, które przekazał nam kobziarz, prowadził nas do sali obrad Pierwszego Zjazdu Ruchu i do dzisiaj rozpala nasze serca oraz dodaje sił. I rzeczywiście, w programie święta, które przeniosło się do auli szkoły w Chołmowie, zabrzmiały utwory z repertuaru Jewhena Adamcewycza w wykonaniu uczniów: Kobzo moja, doradczyni, Struny złociste, Poradź mi, pocieszycielko, Rozwiej ciężkie marzenia. Tęsknota moja, co świat biały, Ciebie ja nie widzę… Ten wiersz poświęcił kobziarz Musij Ołeksijenko swojemu niewidomemu uczniowi Jewhenowi i przekazał mu przebogate dziedzictwo ludowej, oryginalnej twórczości. Adamcewycz od 22. roku życia rozpoczął swoją samodzielną drogę twórczą, doskonaląc nie tylko kobziarską technikę gry, ale i instrument muzyczny. Odczuli to uczestnicy święta, gdy w sali zabrzmiała kobza Adamcewycza z nagrań z archiwum rodzinnego córki kobziarza Tetiany Bobrykowej… Niestety, z powodu ciężkiej choroby, Tetiana Jewheniwna nie mogła powitać wszystkich wielbicieli ludowego śpiewaka, ale uczestnicy obchodów odwiedzili chorą i podzielili z nią pamiętne chwile zadumy. Czy tam istnieje? A co robi, gdzie patrzy? Przecież ochrona języka ojczystego jest jednym ze statutowych założeń Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. I tak wyszło, że wszystkie instytucje znajdują się „na swoich miejscach” (w kącie, czy co?), a władza ogłupia Żytomierz, zmuszając do wykonywania ogólnoobowiązkowej decyzji. Bez mrugnięcia okiem, wysocy urzędnicy z instancji obwodowych, nie zastanawiając się, na serio powołują się: „CML-1” oraz „CML-2”… Ale przecież przed dziećmi i wnukami wstyd za te nieudolne nazwy!.. A ja, przeciętny obywatel, „tylko” szczery Ukrainiec, mam prawo zwrócić się do sądu o ochronę naruszonego mojego osobistego prawa do rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego, co zagwarantował mi artykuł 10 Konstytucji Ukrainy. Co też uczyniłem. Postępowanie sądowe trwało pół roku. I oto, wreszcie, Korolowski Sąd Rejonowy w Żytomierzu (sędzia L. H. Koczietow) odmówił zaspokojenia mojej skargi sądowej na Radę Miejską Żytomierza: „Przemianowanie placówki medycznej jest prawem jej właściciela, dlatego sąd dochodzi do wniosku, że rada miejska działała w granicach swoich kompetencji”. Swoją decyzję Korolowski Sąd Rejonowy w Żytomierzu przyjął, nie zważając nawet na wniosek uczonych filologów Żytomierskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. I. J. Franki o tym, że dwóch szpitali centralnych w jednym mieście być nie może! Protestując przeciwko nieudolnej decyzji władz lokalnych, proponowałem alternatywy: „Korolowski Centralny Szpital Rejonowy m. Żytomierz” oraz „Bohuński Centralny Szpital Rejonowy m. Żytomierz”. Podział rejonowy w Żytomierzu istnieje i każdy ze szpitali obejmuje terytorium właśnie swojego rejonu. W tym przypadku i zniewaga wobec ojczystego języka ukraińskiego zostałaby przerwana, i wymogi Kodeksu Budżetowego Ukrainy zostałyby spełnione (przecież słowo „centralny” w nazwie szpitala daje mu dodatkowe uprawnienia do dysponowania środkami budżetowymi). Ale gdzie tam! Zamiast podziękowań za konstruktywną krytykę i rozsądne propozycje — zwolnili mnie z pracy, pozostawiając bez środków do życia. Decyzję sądu pierwszej instancji zaskarżyłem do Sądu Apelacyjnego Obwodu Żytomierskiego. A jeśli i on stwierdzi, że „czarne jest białe”? Dokąd wtedy biedny chrześcijanin ma się udać? Czyżby do Europejskiego Trybunału w Strasburgu? Jewhen Adamcewycz — autor wielu pieśni, melodii, wierszy, a oto jego najbardziej genialny utwór, „Marsz Zaporoski”, zbudowany, według jego słów, „na różnych ludowych melodiach”, po opracowaniu przez Wiktora Hucała ma nieco inne brzmienie, różni się od utworu Adamcewycza. Według wspomnień Tetiany Bobrykowej, jej ojciec gniewał się, że materiał tematyczny jego utworu został zmieniony. Podarowała ona Sewastopolskiemu Towarzystwu „Proświta” kopię archiwalnych nagrań niektórych utworów ojca, także i „Marszu Zaporoskiego”, z nadzieją, że w przyszłości będzie on brzmiał w swojej pierwotnej postaci. W czerwcu 1969 roku Adamcewycz brał udział w koncertach kobziarzy, zorganizowanych przez Muzyczno-Chóralne Towarzystwo Ukrainy, jego grę i śpiew słyszano w Sewastopolu. Swój występ zawsze kończył „Marszem Zaporoskim”, pozostawiając wszystkim na pamiątkę zapał triumfalnego uniesienia. Z takim samym uniesieniem przyjęli archiwalne nagranie w autorskim wykonaniu „Marszu Zaporoskiego” uczestnicy uroczystości towarzystwa „Proświta”, poświęconej dniu urodzin kobziarza. Sewastopolskie Zjednoczenie „Proświta” rozprowadziło wśród wielbicieli ludowego śpiewaka zbiór wspomnień o Jewhenie Adamcewyczu. Wołodymyr PROCENKO, przewodniczący Sewastopolskiego Zjednoczenia towarzystwa „Proświta” Mychajło MARCZIUK, bezrobotny lekarz-terapeuta wyższej kategorii, prawnik z drugiego wyższego wykształcenia, m. Żytomierz Autor tych wierszy — ludowy kobziarz Ukrainy Jewhen ADAMCEWYCZ, którego 100. rocznicę urodzin uroczyście uczciła społeczność Krymu.

Машинний переклад

KOMU ZAWADIŁ „PAN POŁKOWNIK”?

Słowo „towarzysz” — nasze, swojskie, domowe, rodzime. Przypomnijmy sobie dzieciństwo, szkołę, wojsko, pracę zespołową. Chłopcy między sobą nazywali przyjaciół, kolegów, towarzyszy. Na wiejskich zebraniach, zgromadzeniach czy zabawach do ludzi zwykle zwracano się: szanowna gromado, szanowne towarzystwo, albo po prostu — towarzysze. W siczowych, niżowych i innych kozackich formacjach przyjęło się zwracać według subordynacji: panie pułkowniku, panie setniku, panie hetmanie itd., podkreślając jego przynależność do starszyzny. Wśród kozackiej ogółu było prościej: pane bracie, pane druhu, panie towarzyszu. Takim zwrotem podkreślano przyjacielską równość między rozmówcami. ...Historycznie tak się złożyło, że socjaliści, komuniści, marksiści-leninowcy do partyjnego porozumiewania się między sobą zamiast przydawek grzecznościowych przyjęli słowo „towarzysz”. W ich partyjnym kręgu może to i było uzasadnione, gdyby nie pewne niuanse: raziło w uszy, gdy chłopka Maria Diemczenko zwracała się do najwyższej osoby w partii: „Towarzyszu Stalin!”. Albo jak dziwnie było czytać korespondencję Roosevelta i Churchilla ze Stalinem, gdy ci nazywali go „panem”... Naprawdę, cóż było koleżeńskiego między chłopką a sekretarzem generalnym? Cóż było i co jest koleżeńskiego między zwykłym żołnierzem a generałem? ...Kto i dlaczego przeszkodził w użyciu szacownego, koleżeńskiego zwrotu „panie towarzyszu”? Kto i dlaczego przeszkodził lirycznemu, patriotycznemu i serdecznemu „panie pułkowniku mój niebieskooki”? Kto i dlaczego?.. z OBURZAM SIĘ! Iwan KŁOCZKO, m. Czernihów

Машинний переклад

STYCZEŃ, KWIECIEŃ, WRZE- SIEŃ... SĄ ODWOŁANE

Wśród krajów WNP problemy językowe są najostrzejsze na Ukrainie. Moskiewski profesor W. F. Neczyporenko (pochodzący z Połtawszczyzny) w swoim referacie na konferencji w Połtawie (1989 r.) opowiadał o BIOLINGWISTYCE. Z pozycji tej nauki, tam, gdzie przez wieki zachowuje się język ojczysty, powstaje swoisty rezonans etniczny, narodowy egregor, który w sytuacjach kryzysowych pomaga zachować duchową jedność narodu. W Połtawie przeprowadzono monitoring dotyczący sprzedaży w centrum miasta ściennych kalendarzy rocznych. Stosunek rosyjskich do ukraińskich okazał się następujący: 1997 r. — 19:1, 1999 r. — 18:7, 2000 r. — 13:0, 2002 — 20:0 (“Zoria Połtawszczyny” 22.10.2003 r.). A na 2004 rok — 28:0,5! (jeden rosyjsko-ukraiński) — Kiosk z gazetami “Aniuta” w centrum miasta. Więc to nie anegdota, że istnieją obywatele Ukrainy, którzy dopytują: “A wereseń... eto szto?”. Co w tej sprawie powie nasza Rada Najwyższa? ...Niezliczona ilość rozmów na wszystkich szczeblach prowadzona jest o odrodzeniu ojczystego języka ukraińskiego, a jak grzyby po deszczu wciąż pojawiają się rosyjskojęzyczne wydania. Warto przypomnieć tutaj powiedzenie osławionego niemieckiego kaprala: “Odbierzcie narodowi język ojczysty, a po dwóch pokoleniach zapomni, kim jest!”. Jurij LARIONOW, m. Połtawa. ŚMIEJMY SIĘ! PRZYŚPIEWKI DO TERNIWKI. Mówią, że do buławy, Jeszcze potrzeba głowy. A po co głowa, Jeśli masz buławę? * * * Wytłumaczcie, na miłość boską, Nieszczęsnemu narodowi: Po diabła nam gałęzie władzy, Na których nie ma owocu? * * * Pamiętajmy tę lekcję, Na balu i w łaźni: Wszędzie, gdzie milczy prorok, Pyskują błazny! Petro REBRO, m. Zaporoże

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Święto wiosny czy mydlenie oczu

nie rozumie jego prawdziwej istoty, nie wie, kim były Róża Luksemburg i Klara Zetkin, które narzuciły ludziom 8 marca. Jakby w pozostałe dni kobiety nie miały czuć się kobietami, a mężczyźni nie mieli ich szanować i chronić. Za czasów reżimu totalitarnego kobiety obciążano najcięższymi pracami. Wzywano kobiety, by zostawały traktorzystkami, pilotkami, tworzono żeńskie brygady remontowe i kolejowe… Komunistyczni przywódcy i sekretarze generalni widzieli w nich wyłącznie „zasoby pracy”. Ukraińskie Jarosławny musiały przepracować 8 godzin, a po pracy dźwigać ciężkie torby z produktami, które „zdobyto po znajomościach”. Urlop macierzyński trwał 48 dni, a potem – radź sobie, jak umiesz, pilnuj dziecka, bo trzeba iść do pracy. I dopiero 8 marca kobietom pozwalano być kobietami. I to nazywano „budowaniem komunizmu”. Niezrozumiałe jest, dlaczego w Ukrainie to obce święto jest państwowe. Nadejdzie czas, kiedy ludzie uwolnią się z niewoli komunistycznej demagogii, naród wyzdrowieje i odrodzi ukraińską obrzędowo-zwyczajową kulturę ludową. Zamiast obłudnego komunistycznego wytworu będzie się obchodzić Dzień Matki Trójjedynej: Matki Bożej, Matki Rodzimej i Wielkiej Matki-Ukrainy – do nich obojętnych nie ma. Mamie w tym dniu trzeba składać kwiaty i prezenty. A dla młodzieży jest Dzień św. Walentego – dzień miłosny, w którym zakochani świętują. A środki masowego przekazu powinny propagować Dzień Matki i Dzień Miłości. Trzeciego nie powinno być. z Mykoła HNATYSZ, osiedle typu miejskiego Kalinówka, rejon wasylkowski, obwód kijowski

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

w nim zabrzmiało: — Było tak, jak idzie on, ten oto Czuczupaka Wasyl, on przecież nie minie ani starego, ani małego… Jak idzie ulicą, to rękę do czapki: “Dzień dobry!” — Wita się i z dziećmi, i ze starszymi, i ze wszystkimi — pierwszy, taki był przyjazny. Wysoki, czumarka na nim, z lisa czapka… A nie dał Bóg pożyć… Próbowała jeszcze coś dodać do wspomnienia o dobrym człowieku, ale pamięć zostawiła jej tylko to, jak witał się Wasyl Czuczupaka i jaką ładną czapkę nosił. (W dwudziestym roku, w dniach powstańczej walki, skończyła szesnaście lat, a Wasylowi Czuczupace, najsłynniejszemu chołodnojarskiemu atamanowi, mijał dwudziesty szósty, ostatni rok jego życia). Chodziła ona też na pogrzeb zabitego atamana: — A jakże, byłam… A jakże!.. Jak nie pójść, kiedy my obok cmentarza mieszkamy… Jaka była wtedy wojna i z kim walczyli bracia Czuczupakowie — nie pamięta. — Tak dawno było, że ja już zapomniałam, a czego nie wiem, tego nie powiem… …Niewiele wspomniała babcia Wasylina. Ale przecież naprawdę pamięta ona Wasyla Czuczupakę, jak nikt już go w Melnikach nie wspomni — jakby żywego, niby właśnie teraz przemknął wiejską ulicą, a ona, ledwo go zobaczywszy, do chaty weszła, tyle że nie jako dziewczyna, a jako staruszka. Czy po tych wspomnieniach zapomnisz — i atamana, i moją cichą rozmówczynię, i wyszywane firanki w oknach jej jeszcze żywej chaty? Anatolij SKRYPNYK, m. Kijów ETIUDA Zdjęcie autora

Машинний переклад

NIE SPÓŹNIJMY SIĘ Z DOBREM!

WIEŚ NA NASZEJ UKRAINIE Nie ma w Melnykach, znanej wsi w Chołodnym Jarze, jeszcze jednej tak starej, bardzo starej chaty. Niedaleko cmentarza, pod górą, na jednej z górnych uliczek, od razu rzuciła się w oczy — słomiany dach na niej aż poczerniał ze starości, a kilka snopków w ogóle spadło lub rozwiało się, tylko krokwie prześwitują zamiast utraconego pokrycia. Mogłaby wydać się ta chata nawet całkiem porzuconą — widziałem takie w naszych wsiach. Nie! Choć stara, to pobielona, w oknach czyściutkie wyhaftowane firanki, widać doniczkę z kwiatkiem. Zatem ktoś tu mieszka, ściślej mówiąc, dożywa wieku — razem z chatą, niechby pod dziurawym dachem, ale za firankami, które chyba najpierw ujawniają tu istniejącego ludzkiego ducha. Ledwo zatrzymałem się naprzeciw podwórza, jak firanki w oknach rozsunęły się, a za chwilę z chaty wyszła gospodyni. Furtkę, przekrzywioną na jedną stronę, uchyliła, popatrzyła badawczo. — A ja w okno zobaczyłam, myślę, kto to się mną interesuje?.. Nieznajomy człowiek... Powiedziałem coś w tym stylu, że lubię ze starymi ludźmi pogadać, oni o przeszłości wiedzą. — My po książkach nie czytaliśmy, to i nie wiemy wiele. Ile to tej władzy nad nami przeszło, i wojna, i głód, a wszystko zapomina się, człowiek sam sobie żyje, jak umie, byle szkody od tej władzy nie było, bo przecież gdzie nie spojrzeć, a nieszczęścia więcej niż dobra, i kiedyś tak było, i teraz tak… A ja jeszcze za cara pożyłam, do tej, jak ją nazywają, rewolucji, kiedy NA ROZDROŻACH ŻYCIA wszystko na świecie pomieszało się, i cerkwie zaczęli rozbierać, i obrazy palić… — A kiedyż Pani się urodziła, babciu? Kontynuowałem rozmowę tak cicho, że musiałem wytężać słuch, aby wyłowić powiedziane. Jak powiew dalekiego wietrzyka, że nawet nie rozbierzesz, skąd wieje, był jej głos. — Z czwartego… Dziewięćset czwartego roku… Oto na zimowego Mikołaja będzie Nazwy naszych ulic z jakiegoś powodu do dziś sławią imiona cudzoziemców. W tym czasie, gdy naprawdę nieśmiertelnymi w pamięci potomnych pozostają imiona rodaków, którzy nawet niedawno, w niełatwych poprzednich latach byli prawdziwymi orędownikami. Takim, na przykład, w naszym Krolewcu był Pantelij Fedorowycz Salij (1922—1990) — lekarz chirurg, profesjonalista najwyższej klasy. Prawie 50 lat swojego życia oddał tej ciężkiej i odpowiedzialnej profesji. Od pierwszych dni wojny, w niespełna 19 lat, stał się dowódcą plutonu sanitarnego. Do Krolewca przybył z przydziału — po ukończeniu z wyróżnieniem Lwowskiego Instytutu Medycznego. Założył służbę chirurgiczną, która potem stała się jedną z najlepszych w obwodzie. Ale główną dla niego była każdorazowa gotowość do pilnego wezwania. Przecież właśnie na niego pokładali nadzieję mieszkańcy miasta i całej przyległej okolicy w najcięższych przypadkach. Wyczerpująco pracował i… „spalił” siebie dla ludzi. Zakończył swoje ziemskie istnienie 11 stycznia 1990 r. Znali go jako człowieka zdecydowanego, do wszystkiego zdolnego, nieposiedzącego. Miał wielu przyjaciół. Zdążał z nimi wędkować. Zafascynował się pszczelarstwem i stworzył nie lada pasiekę… Własnymi rękami, razem ze swoimi bliskimi, żoną i dziećmi, zbudował dom i wyhodował sad. Syn Anatolij i córka Wałentyna odziedziczyli po ojcu jego profesję. Syn — zasłużony lekarz Ukrainy (pracuje w Symferopolu), córka — wysokowykwalifikowany lekarz w Charkowie. Nazwać jego imieniem jedną z królewieckich przytulnych ulic zamierzano społecznie dawno. Od razu po tym, jak nie stało Lekarza. Dobijali się. Pisali o tym w gazecie rejonowej, mieli gorące poparcie ludzi. Ale na tym wszystko sto lat. — A chatę Pani kiedy budowali?.. — Oj, ludzie, od razu nie powiem, pomyślę… Chatę budował ojciec, zaraz za pierwszym dzieckiem… Zaczęła wspominać, kto i kiedy z jej starszych braci oraz sióstr urodził się, łączyła lata i imiona, i wkrótce rozliczyła się ze swoimi wyliczeniami: — Chacie będzie… zaraz będzie sto dwa lata, i tylko że my jedną ściankę przesypywali, a strzechę po wojnie sama wykańczałam. Zaprosiła mnie do chaty: — Proszę usiąść z drogi, a ja jabłuszek przyniosę. W uchylone drzwi było widać całe jej obejście, i tylko jedna jabłoń czerwonymi jabłkami, jak oblana, błyszczała na nim. Rozejrzałem się. Żadnego dobra, które powinno było nagromadzić się u człowieka na starość, już kończyło się. I oto za wcielenie tej idei wzięło się miejskie towarzystwo „Proświta” imienia T. Szewczenki. Już było u nas doświadczenie udanej pracy w zakresie uwiecznienia imienia Mykoły Łukasza (o tym w „Słowie Proświty” za luty 2000 r. artykuł „Królewiecka Łukasiana”). A także doświadczenie odnowienia pamięci o jeszcze jednym sławnym rodaku — Ołeksie Hryszczence, znanym w świecie malarzu, pisarzu, historyku sztuki. Ich imionami z inicjatywy „Proświty” nazwane są nowe ulice miasta. Nowy zaś nasz kłopot miał swoje osobliwości. Przecież mowa była o przemianowaniu. I właśnie w tym tkwił nie lada problem. Przejawić wytrwałość w osiągnięciu celu dały podstawę podpisy mieszkańców ulicy Engelsa. 99 procent z nich potwierdziło pisemnie bezsprzeczną zgodę. I w końcu sesja rady miejskiej podjęła długo oczekiwaną decyzję!.. Z góry było określone chaty nie było. Ława, stół, kilka zydli, piec, dwie ikony w pokuciu — Jezus Chrystus i Matka Boża, talerz na stole, wiadra i makitry koło pieca… Wszystko!.. Weszła, położyła w talerz jabłek, usiadła naprzeciw mnie, złożywszy ręce na kolanach — duże czarne ręce. Ziemia, na której ona wiek pracowała, wżarła się w nie, widocznie, aż do kości. Oczywiście, zauważyła mój zmieszany wzrok na ubogą siedzibę, pospieszyła pocieszyć — nie siebie, zrozumiałe (ona przywykła!), mnie pocieszyć, gościa: — A ja już taka stara, że mi wiele i nie trzeba… Przewodnicząca mówiła — drzewa na zimę przywiezie, snopków na chatę wypiszą… Zacięła się, chciało jej się, widocznie, jeszcze coś dodać do listy dobra, na które liczyła od ludzi, ale i nie mogła — wyczerpała się, oczy- z- widocznie, lista. Poranne słońce, te jego kilka promieni, które przeniknęły do chaty przez małe okienka, zahaczyły błyszczące szaty na ikonach, padły na jabłka i talerz, które stały przede mną, ale zmierzchu w chacie nie rozproszyły, nie rozweseliły. Wszystko (póki wisieć będą firanki na oknach!) pozostanie w tej chacie tak, jak było, nic nie zmieni się. — Babciu, a braci Czuczupaków pamiętacie? — zapytałem o ludzi, których imiona przeszły do legendy ukraińskiej rewolucji, kiedy Chołodny Jar zwołał tysiące uzbrojonych chłopów na obronę kraju. W daleki czas próbowałem spojrzeć. — A jak miałabym ich nie pamiętać?.. Pamiętam… Już wtedy pasałam bydło, i do domu do nich chodziłam, i Oresta znam, jego pierwszego na wojnie zabito, jeszcze przed tą rewolucją, a byli tam jeszcze — Petro, Wasyl, Ołeksa i mały Demian… I babcia Oksana — ich matka, znała ją cała wieś, taka wesoła i żwawa: postawi barszcz do pieca, a sama biegnie do Medwediwki, do sklepu, póki barszcz się gotuje, ona i z powrotem przybiegnie… Mieszkali na łęgach, a jak zaczęli zaganiać do kołchozu, to ich wygonili, dziadka i babcię, bo przecież synowie byli w hajdamakach… Ich młodych powybijali, jeden Demian został, a i ten uciekł gdzie oczy poniosły, bo go za braci ścigali. A babcia Oksana sto lat przeżyła i nikogo się nie bała, to już wtedy, kiedy ludzie zaczęli bać się ludzi, a ona się rozgada i mówi: — Żeby moich dzieci nie pozabijali, to żylibyśmy lepiej, a jak ich zabrakło, to i świat się przewrócił… Głos mojej rozmówczyni nabrał siły, może to radość dawnej pamięci w dniu wydarzenia — 10 stycznia, sobota, koniec ferii szkolnych. A co najważniejsze — przeddzień pamięci Lekarza-pobudnika. Przygotowywała się Maria Semeniwna — żona Panteleja Salija, przybyły z rodzinami dzieci. Sam Pan Bóg był uczestnikiem i gospodarzem tego Święta, bo zesłał najlepszą pogodę, jaka tylko może być w środku zimy. Czystym śnieżkiem przyprószona ulica. Sucho, ani wiatru, ani opadów… Przyszło wielu medyków-towarzyszy broni, mieszkańców ulicy, przedstawicieli organizacji społecznych, w centrum wydarzenia, jak przystało, byli mer miasta, przedstawiciele Rejonowej Administracji Państwowej. Atmosfera całkowitej szczerości. Łzy wzruszenia i wdzięczności Marii Semeniwny, której wręczono bukiet zimowych goździków. I odsłonięcie tabliczki z nową nazwą ulicy. Nina WITUSZKO, przewodnicząca Królewieckiego miejskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, obwód sumski. Przy dopiero co przybitej tabliczce stoi rodzina Salijów

Машинний переклад

DOM TO CIEPŁO WARTE WIĘCEJ

W ciągu dnia na niewielkim, improwizowanym targowisku w pobliżu naszego domu młody żebrak prosił o pomoc. Jedni dawali mu pieniądze, drudzy bułkę albo jabłko. Czyjaś dobra dusza nie wytrzymała i znalazł się dla tego wszystkiego pakunek, może nie nowy, ale cały. Rano spieszę na autobus, wychodzę z klatki — a ten żebrak śpi na podłożonym kartonie pod ostatnim biegiem schodów. Chlebem, pieniędzmi podzielili się, a domowym ciepłem — nie. Wchodzę do cerkwi. Postawiłem świecę przy ikonie świętego Mikołaja Cudotwórcy i stoję, dopóki się nie dopali. Obok modli się również mężczyzna mniej więcej w moim wieku, i tak, biedak, błaga za spokój duszy, wymieniając kobiece imię, co, zapewne, nie tylko mnie poruszyło. Zasłuchany w niego, prawie zapomniałem, po co sam przyszedłem prosić. Ale modlitw się nie przerywa, a komuś postronnemu nie wypada wtrącać się do rozmowy z Bogiem. Zdarzyło się tak, że przy wyjściu ze świątyni przeżegnałem się i zauważyłem go obok siebie. Schodzimy z ostatniego stopnia na grzeszną ziemię. Ostrożnie dopytuję, czy kobieta dawno zmarła i co się z nią stało. — Żywa! — aż zgrzytnął zębami. Dalej już nie pytałem… Wiktor TARASENKO, m. Sumy

Машинний переклад

TWOJE IMIĘ…

…Telefoniczny dzwonek o północy. Ostry, natarczywy. Jak krzyk. Z zimna nie chce się wierzyć — to chyba już się przyśniło… Kto będzie dzwonił, skoro dopiero wczoraj zainstalowano telefon i nikt jeszcze nie zna twojego numeru? Kto będzie wołał w nocy do Nikąd, gdy cały świat zamiata śnieżycą, a tobie tak zimno, zimno, zimno. Nieznośnie zimno… Wiem, że pomylili numer. Wiem na pewno — z dokładnością do mili-, mili-.., mikro-… odczuć. W mieście trwa zmiana numerów telefonicznych. Dzwonią nie do ciebie. Czy to nie jasne: pomylili numer!.. A pocztę doręczają źle: wczoraj wszystkie gazety przyniesiono naraz za cały miesiąc! Prowincja… Zimna. Gryząca. Obojętna. I znów zimna. Jak twoje imię. Dlaczego więc wszyscy ze stolicy tak szczerze tu pragną przybyć? Dlaczego im jest dobrze, a tobie źle? Kiedy zdołasz kochać to, co masz? Ale skoro nie chce się wierzyć, to jak można kochać? Czy twoje modlitwy już nie działają? Lato nadejdzie… kiedyś, ale teraz… Gdzież jest to lato? „Piekło to niemożność kochania” — powiedziała kiedyś święta Teresa z Avili. Daj więc miłości, Panie! Daj możliwość kochania! z Nadija DYCZKA, m. Dolina, obwód iwanofrankiwski

Машинний переклад

POETA ODRESTAUROWAŁ WOŁYŃSKIE IKONY

HISTORIA Redakcja naszego tygodnika otrzymała od swoich czytelników wiele ciekawych materiałów do „Szewczenkiany”, których publikację będziemy kontynuować także w kolejnych numerach tygodnika. W tych dniach społeczeństwo obchodzi 190. rocznicę urodzin (9.03.1814 r.) oraz czci pamięć genialnego ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki. SIŁA SŁOWA FESTIWAL Inf. „SP” z …zapomni się haniebny dawny czas, I ożyje dobra sława, Sława Ukrainy. Genialność Tarasa Szewczenki jako artysty objawiła się w tym, że jako pierwszy dostrzegł i żarliwie, na cały świat, obwieścił w swojej poezji o zakończeniu formowania się z ukraińskiej „narodowości” (po prostu etnosu) ukraińskiego „narodu” (samodzielnego etnosu) i wezwał Ukraińców (zarówno prostych ludzi, jak i elitę) do zakończenia tego wyższego stopnia etnicznego rozwoju: Nie pomijajcie ani tytułu, Ani tejże przecinka… Uświadommy to sobie. I wtedy zobaczymy w nim nie tylko swojego Wielkiego Kobziarza, ale i przenikliwego narodowo-demokratycznego działacza społeczno-politycznego. Tak pozbędziemy się dawnych radzieckich ideologemów o nim jako o jakimś internacjonaliście-rewolucjoniście, a zarazem odrzucimy próby współczesnych nowo objawionych „mitotwórców”, którzy interpretują go jedynie jako żywiołowego buntownika, głosiciela państwowo nieustrukturyzowanej utopijnej Kwestia pobytu Szewczenki na Wołyniu pozostawała przez długi czas dyskusyjna. Ale odnaleziony zapis w inwentarzowej księdze przycerkiewnej wsi Sekuń w rejonie starowyżewskim, jak również zebrane przez uczonych wspomnienia-przekazy naocznych świadków, są dość przekonującymi argumentami. W „Opisie mienia cerkiewnego” z 1806 roku, naprzeciw „Obrazu Matki Bożej za Ołtarzem” odnotowano: „W 1846 roku obraz ten odrestaurowany przez przejezdnego malarza Tarasija Szewczenkę”. W połowie XVI wieku wieś należała do królowej Bony, po jej śmierci — do króla Zygmunta II. Podarował on Sekuń zbiegowi politycznemu z Moskwy, księciu Andrzejowi Kurbskiemu, a ten — swojemu słudze Iwanowi Kolimecie. Po śmierci tego ostatniego wieś przypadła jego bratu Michałowi. To on zbudował tu pierwszą drewnianą cerkiew. Kiedy dokładnie — w historii nie zachowała się dokładna data. Naukowcy uważają, że były to lata 1572—1588. Świątynię poświęcono ku czci archanioła Michała. We wrześniu 1846 roku Taras Szewczenko otrzymał od Tymczasowej Komisji polecenie wyjazdu w różne miejsca guberni kijowskiej, podolskiej i wołyńskiej w celu zbierania ludowych podań, pieśni, dokumentów o znaczeniu historycznym, obejrzenia i naszkicowania starożytnych mogił… We wsi Werbka w rejonie kowelskim uwagę przykuł dawny obraz Świętego Mikołaja, który znajdował się w miejscowej świątyni i w ludzie słynął z cudów. Od ciągłej wilgoci i kilkusetletniej starości bardzo pociemniał, a na dłoniach farba całkowicie się starła. Szewczence zlecono odnowienie obrazu — domalowanie dłoni świętemu. I zrobił to. Z Werbki droga prowadziła do Sekunia. Mijał październik 1846 roku. Wtedy proboszczem w cerkwi św. Michała, gdzie przechowywano starodawny obraz Matki Bożej, był młody ksiądz Ilia Musijewycz. Najwyraźniej poprosił on artystę o odrestaurowanie ikony. Jak opowiedział archiwista Archiwum Państwowego Obwodu Wołyńskiego Wołodymyr Rożko, profesor honorowy Wołyńskiego Uniwersytetu Państwowego imienia Łesi Ukrainki, Szewczenko nie tylko odnowił ją, ale domalował ozdoby, charakterystyczne dla ukraińskiej kobiety — korale. Świątynia znajdowała się w stanie awaryjnym. Dlatego w 1868 roku w innym miejscu, przy drodze, zbudowano nową świątynię. A w 1893 roku dawną cerkiew przeniesiono na nowy cmentarz i poświęcono ku czci świętego Hioba Poczajowskiego. Tutaj zabrano archiwum cerkiewne, różny inwentarz i dawny obraz Matki Bożej. A na miejscu zburzonej świątyni zbudowano szkołę. Istnieją wzmianki o jeszcze jednej, nadołtarzowej ikonie z dawnej kaplicy wsi Turyczany w powiecie włodzimierskim, którą rzekomo namalował Szewczenko. Lecz, jak zapewnia Wołodymyr Rożko, krwawe wydarzenia II wojny światowej oraz powojenne akty wandalizmu zatarły wszelkie jej ślady.

Машинний переклад

POKOCHAJCIE SZCZERYM SERCEM...

„idealnej wspólnoty”, nie dostrzegając w nim modelu takiego wyższego stopnia rozwoju etnicznej państwowości, jakim jest narodowe społeczeństwo obywatelskie. Proroczą genialność Szewczenki potwierdził przebieg współczesnego ukraińskiego narodotwórstwa, które rozpoczęło się zgodnie właśnie z jego przesłaniem-testamentem „I umarłym, i żywym...”. Wszak po nieuchronnym rozpadzie Imperium Rosyjskiego pod nazwą Związek Radziecki dość zdenacjonalizowana i zrusyfikowana terytorialnie ukraińska wyższa elita urzędnicza byłej imperialnej administracji kolonialnej (a inna została już prawie w całości wyniszczona przez rosyjski bolszewizm) zaczęła „budować” państwo ukraińskie. Tak jak przewidywał T. H. Szewczenko. Lecz ponieważ postsowiecka elita przyłączyła się do idei państwa ukraińskiego przede wszystkim dla własnego przetrwania, aby nie zostać krwawo odsuniętą od władzy przez naród ukraiński w osobie gwałtownie powstałego potężnego masowego Ludowego Ruchu Ukrainy na rzecz przebudowy i samostanowienia narodowego, to i budowała ona to państwo dla siebie, administracyjno-nomenklaturowo-skorumpowane, pod swoją małorosyjską istotę, dążąc za wszelką cenę do zakonserwowania go jedynie jako odłamka Imperium Rosyjskiego, nie dopuszczając do przejścia kraju od pierwszego — małorosyjskiego, do drugiego — właściwie ukraińskiego etapu narodotwórstwa. Z tego powodu odbywa się teraz ostra, ukierunkowana na zmianę orientacji walka polityczna na szczytach władzy między starą pro-rządową małorosyjską elitą („Za jedyną Ukrainę”) a opozycyjną nową ukraińską elitą („Nasza Ukraina”). Na tym drugim etapie etnonarodotwórstwa znacznie rosną rola i zasługi Szewczenki, który zaszczepił w świadomości Ukraińców rozumienie Rosjan jako odmiennego etnosu, który — wraz z własnymi renegatami — przyczynił się do zniekształcenia życia społeczno-politycznego, duchowego, a nawet rodzinno-bytowego Ukraińców. Aktualne pozostaje ogłoszone przez Szewczenkę credo ochrony języka ukraińskiego (dziś już nawet na szczeblu państwowym) przed rusyfikatorskim naporem cynicznego, patriarchalnego „języka”, który demoralizował mentalność matriarchalnych Ukraińców, dla których najstraszniejszym przekleństwem było „kat twojej mamie”: …Wielkimi uczynię tych małych niewolników niemych! Ja na straży przy nich postawię Słowo. Właśnie z nim, ze Słowem Szewczenki, powstaliśmy jako naród ukraiński, z nim przetrwaliśmy w głodowe lata rosyjsko-bolszewickiego ludobójstwa, — z nim w końcu powstaniemy także jako narodowe ukraińskie społeczeństwo obywatelskie. Walczmy — zwyciężymy! Leonid KLYMCZUK, przewodniczący korosteńskiej organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, obwód żytomierski. OBSERWACJE Zdjęcie H. Oborskiej „Kobziarza”. Chociaż nie, „Kobziarzy” było tam wiele, ale w języku angielskim. Zbiór ukraińskich poezji w języku angielskim wydany w Kijowie w 2001 roku w ramach serii-projektu „Arcydzieła Szewczenki w językach świata”. W przedmowie Mykoły Sławinskiego powiedziano, że ten projekt jest poświęcony 200-leciu od dnia urodzin Kobziarza, czyli będzie trwał do 2014 roku i do tego czasu planuje się wydać poezję Szewczenki w wielu językach świata. Tak, póki co nie obficie (delikatnie mówiąc) prezentowane są utwory Szewczenki w naszych księgarniach. Jakby nie było żadnego „-lecia”. Chociaż być może sytuacja jeszcze się zmieni. Niedawno Rząd polecił Państwowemu Komitetowi Radia i Telewizji zapewnić wydanie pełnego zbioru utworów i zbioru poetyckiego „Kobziarz” Szewczenki w ciągu 2004 roku i rozpowszechnić go w bibliotekach systemu Ministerstwa Oświaty oraz Ministerstwa Kultury. Kateryna TARCZEWSKA DIASPORA Wałerij Semenenko, przewodniczący rady Towarzystwa Kultury Ukraińskiej „Sławutycz”, Wasyl Antoniw, prezydent Towarzystwa Miłośników Muzyki Ukraińskiej, zasłużona artystka Ukrainy i Rosji Hałyna Czornoba, przewodnicząca Organizacji Ukraińskiego Ruchu Narodowego Wiktor Humeniuk. Kwiaty pod pomnikiem Tarasa Szewczenki złożyli także Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy w Federacji Rosyjskiej Mykoła Biłobłocki, ukraińscy dyplomaci, pracownicy Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie. Jurij KONONENKO

Машинний переклад

Rocznica w księgarniach

W ostatnim czasie różnorodne rocznice i okrągłe daty obchodzi się głośno i z rozmachem — warto choćby wspomnieć 350-lecie miłości i przyjaźni między dwoma bratnimi narodami. Oto jednak nadszedł czas prawdziwego święta dla każdego Ukraińca — 190. rocznica urodzin Tarasa Szewczenki. I zainteresowało mnie, jak nasze wydawnictwa książkowe przygotowały się do tej daty. Bo kiedy przeglądałam w domu kolekcję „Kobzarzy”, powstało wrażenie, że za czasów sowieckich albumów i książek z twórczością Szewczenki wydawano więcej. Liczyłam, że wycieczka po księgarniach rozwieje to podejrzenie. Ale wyprawa po książki przypominała szukanie igły w stogu siana. Daremnie starałam się znaleźć coś w jaskrawej różnorodności błyszczących okładek… A „Kobzarza” — tym bardziej. Prawda, że księgarnie bywają różne. Na przykład „Naukowa Dumka” słynie z asortymentu książek ukraińskiej literatury współczesnej i klasycznej, historii, ukraińskich przekładów prac naukowych i dzieł artystycznych. Właśnie tam udało się znaleźć kilka wydań „Kobzarzy”. Jedno z nich (wydawnictwo „Proświta”) jest dość skromne, lecz w dostępnej dla wszystkich cenie (7 hrywien 50 kopiejek). Inny „Kobzarz” (charkowskie wydawnictwo „Folio”) jest wydrukowany na papierze gazetowym i dwa razy droższy. A trzeci — mały, elegancko wydany i drogi (70 hrywien). Jeśli zaś chodzi o książki o życiu i twórczości Szewczenki, w sprzedaży była tylko jedna — badanie Jewhena Nachlika „Dola — Los — Судьба: Szewczenko i polscy oraz rosyjscy romantycy” (Lwów, 2003), poświęcone nie tylko porównawczej analizie twórczości, ale i osobliwościom artystycznego pisma poety. Odwiedziwszy inne księgarnie, udało się znaleźć jeszcze „warianty na temat”. W szczególności duży prezentowy „Kobzarz” z ilustracjami W. Kasijana za 45 hrywien, choć wydany był dość dawno — w 1998 roku. Dla tych, którzy interesują się biografią poety, przeznaczona jest bogato ilustrowana książka „Wieczny jak naród”, w której przedstawiono życiową drogę Szewczenki. Kosztuje 7,50, a rok wydania — ten sam 1998. Niestandardowa propozycja wydawnicza — tryptyk o poecie „Szewczenko i odwieczna kobieca tajemnica” — ukazuje liryczną stronę postaci poety i jego życie osobiste. Trzy książki, z których składa się to wydanie, przedstawiają wielkie poetyckie i malarskie dziedzictwo artysty, poświęcone Kobiecie. Jedna część odsłania karty biografii, inna przedstawia kobiece portrety, a trzecia zawiera liryczne wiersze Szewczenki. Zatem osobowość poety nie jawi się jako jednowymiarowa, monumentalno-patetyczna, lecz niezwykle bliska każdemu człowiekowi dzięki bogactwu swej kochającej duszy. Szewczenko-artysta (malarz i grafik) jest przedstawiony w albumie „Narodowe Muzeum Tarasa Szewczenki”. W tym dużym i drogim wydaniu, kosztującym 102 hrywny, opowiada się o historii muzeum, a znaczną jego część zajmują reprodukcje dzieł przechowywanych w muzeum. A w niektórych księgarniach w ogóle prawie niczego nie udało się wykopać. Na przykład supermarket książkowy „Litera”, który zapewnia, że ma jeden z najbogatszych asortymentów książek, nie zdołał wyłożyć na swoje długie i wysokie półki nawet jednego

Машинний переклад

ARTYSTYCZNY MARZEC

W ciągu marca odbędzie się X festiwal sztuki „Szewczenkowski marzec”. Przez 10 lat Kijowska Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna im. R. M. Gliera twórczo składa sprawozdanie przed kijowianami i społecznością muzyczną, a tegoroczny festiwal poświęcony jest 190. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki. Przeprowadzenie festiwalu zostało zainicjowane w 1994 roku przez radę artystyczną szkoły. Zatem coroczny pokaz możliwości twórczych i osiągnięć najlepszych zespołów wykonawczych, ansambli i solistów najstarszej profesjonalnej uczelni muzycznej Ukrainy trwa przez miesiąc. „Szewczenkowski marzec” stał się początkiem szeregu ogólnopaństwowych działań mających na celu uczczenie Wielkiego Kobziarza, a także akcją artystyczną, która nie ma odpowiedników w życiu kulturalnym stolicy. Festiwal obejmuje różne pod względem kierunku koncerty: akademickie, folklorystyczne, estradowe. Wiodące miejsce w programie zajmują utwory oparte na fabułach i wierszach T. Szewczenki. Wśród wydarzeń programu festiwalowego uwagę przyciągają: koncertowe wykonanie opery M. Arkasa „Kateryna”; koncert „Rówieśnicy”, poświęcony 190. rocznicy T. Szewczenki i 200. rocznicy M. Glinki; koncert utworów kompozytorów — absolwentów szkoły i profesorów konserwatorium; projekt „Kobziarzu! Znowu do ciebie przychodzę” (Ukraina—Chiny) z udziałem studentów wydziału instrumentów dętych i perkusyjnych oraz klasy akompaniamentu; koncert muzyki wokalnej „L. M. Rewucki i jego uczniowie” (z okazji 115. rocznicy urodzin) i inne. Wielkie zainteresowanie budzi nowa rubryka „Gość festiwalu”, w ramach której odbędzie się spotkanie twórcze, kurs mistrzowski i koncert znanego pianisty Szymona Ruchmana (Izrael — Włochy). Zgodnie z tradycją, każdego roku 9 marca Ukraińcy stolicy Rosji-

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

KWIATY DLA KOBZARZA

rosyjskiej Federacji, wszyscy miłośnicy twórczości geniusza Tarasa Szewczenki zbierają się przy pomniku Kobzarza, wznoszącym się na nabrzeżu rzeki Moskwy, przy budynku hotelu „Ukraina”. (Nawiasem mówiąc, pomnik Kobzarza, dzieło ukraińskich rzeźbiarzy M. Hryciuka, J. Synkiewicza, A. Fużenki oraz architektów A. Snicarowa i J. Czekaniuka, został uroczyście odsłonięty 40 lat temu, 10 czerwca 1964 roku). Nie stał się wyjątkiem także ten jubileuszowy rok. O godzinie jedenastej rano przedstawiciele ukraińskich organizacji Moskwy, a także rosyjskiej opinii publicznej złożyli kwiaty u stóp pomnika. Ojczystą mową Kobzarza rozbrzmiewały jego wiersze, wzruszające słowa o proroku narodu ukraińskiego, świetle ducha ludowego... Obok siwowłosych stali także zupełnie młodzi Ukraińcy. W uroczystości wzięli udział przewodniczący Federalnej narodowo-kulturalnej autonomii „Ukraińcy Moskwy” i Zjednoczenia Ukraińców Rosji Ołeksandr Rudenko-Desniak, przewodniczący organizacji społecznej „Ukraińcy Moskwy”

Машинний переклад

DAROWIZNY NA CERKIEW TARASA

Kontynuacja. Pocz. w numerach 39—52 za 2003 r., numerach 2—9, 11 za 2004 r. Andrusjak N. M., m. Lwów 15,00 Andrusjak S. O., m. Lwów 25,00 Babik M. H., m. Włodzimierz Wołyński 400,00 Bandurak N. M., Jakymowycz I. W., Jakymowycz H. W. (adres niepodany) 50,00 Bereżańska rada wiejska (przez Lubas), obw. tarnopolski 20,00 Byszewska szkoła średnia obw. lwowskiego 90,00 Biłous W. I. (czwarta wpłata), m. Czerniowce 30,00 Białocerkiewska organizacja miejska Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki 80,00 Blok „Nasza Ukraina”, m. Tłumacz 170,00 Bohatenko O. Ja., m. Biała Cerkiew 85,00 Bożko O. I., m. Kijów 1000,00 Bordeniuk M. I., m. Trościaniec obw. sumskiego 30,00 Buhrak M. W., m. Śniatyn obw. iwanofrankiwskiego 25,00 Waljakuzmyńska szkoła średnia, obw. czerniowiecki 19,40 OAO BMF Iwanofrankiwskbud 300,00 Wełykyj M. P., wieś Wołoskie obw. dniepropetrowskiego 150,00 Od wykładowców i studentów Lwowskiej Narodowej Akademii (przez Andruszko W. T.) 2216,00 Od społeczności wsi Zawadówka rejonu monasterzyskiego obw. tarnopolskiego 50,00 Od rodziny Pelechów z m. Czerniowce 50,00 Od rodziny Pyłypczak osiedle typu miejskiego Kozowa obw. tarnopolskiego 50,00 Od uczestników koncertu jubileuszowego m. Brody obw. lwowskiego 73,85 Wowśja P. S., m. Dniepropetrowsk 20,00 Wojtowyk M. T., wieś Biljany obw. winnickiego 50,00 Wusyk O. S., m. Dniepropetrowsk 30,00 Gimnazjum nr 21 (przez Kowalczuk O. O.) 150,00 Hłuszejko W., m. Odessa 20,00 Hodzenko W. D., m. Połtawa 10,00 Hołowenko R. I., m. Włodzimierz Wołyński 33,00 Hołowczenko P. D., wieś Ołeksandriwka obw. połtawskiego 30,00 Horbacz Nazar, m. Lwów 100,00 Horbacz Ołeksandr 100,00 Horbacz Stefania, m. Lwów 100,00 Hreszczuk H. i W., wieś Petriw obw. iwanofrankiwskiego 50,00 Hromowecka szkoła średnia (przez Fusztej L. I.), m. Czerniowce 100,00 Hudkow H. A., m. Żółte Wody 100,00 Huła W. W., Huła E. W., Huła O. W., m. Dniepropetrowsk 30,00 Huła W. D., Huła W. W., Huła D. W., m. Krasnohrad obw. charkowskiego 30,00 Huła S. W., Huła I. W., Huła Je. S., wieś Piszczanka rejonu krasnohradzkiego obw. charkowskiego 30,00 Hurenko I. M., m. Kijów 100,00 Husakiwska szkoła średnia (przez Krawecką), rejonu mościskiego obw. lwowskiego 100,00 Dzyndra P. W., m. Czortków 200,00 Dilna R. H., m. Mikołajów 190,00 Domański W. S., m. Nowa Kachowka 25,00 Przedszkole, wieś Krutiwci obw. czerniowieckiego 10,00 Drul I. S., m. Łuck 30,00 Dubjak R. M., m. Lwów 20,00 Dubyska szkoła średnia obw. wołyńskiego 55,00 Diakiw B. A., m. Buczacz obw. tarnopolskiego 50,00 Żuła Z. W., m. Irpień 50,00 Zacharczuk M. T., m. Czerniowce 50,00 Zbaraski oddział „Proświty” (przez Liszczynską H. P.) obw. tarnopolskiego 1160,00 Zborowski A. I., m. Irpień 15,00 Szkoła ogólnokształcąca nr 31, m. Czerniowce 55,00 Szkoła średnia wsi Zeniaczka obw. czerniowieckiego (przez Pasicznyk O. D.) 80,00 Szkoła średnia wsi Nywyci obw. lwowskiego 138,00 Iwasiw M. i O., m. Lwów 50,00 Illineckie technikum rolnicze obw. winnickiego 320,00 Imię niepodane m. Kołomyja 220,00 Imię niepodane m. Tyśmienica 340,00 Imię ofiarodawcy z Makiejewki niepodane, rachunek z 10.03.2004 r. 70,00 Kaharlycka szkoła średnia nr 2 (od grupy pracowników), m. Kaharłyk obw. kijowskiego 27,00 Kadubiwska szkoła średnia 200,00 Karnacziwska rada wiejska (przez Czorną), obw. tarnopolski 20,00 Kijowskie miejskie kolegium pedagogiczne: Mowczun A. I. — 10,00; Szytyk L. W. — 10,00; Sawieljewa N. W. — 10,00; Rozwozczyk P. I. — 10,00; Derewjanko L. S. — 10,00; Szelechowa H. T. — 10,00; Koralczuk A. M. — 10,00; Podlewska N. W. — 10,00; Szumycka H. W. — 10,00; Berezaneć I. W. — 10,00; Petrakiwska L. M. — 10,00; Lisowa S. I. — 6,00; Maćko L. I. — 50,00; Safarian S. I. — 10,00; Zabołotnyj O. W. — 10,00; Kalinczenko O. M. — 10,00; Piwnycka F. H. — 10,00; 206,00 Kyryczuk S., m. Kalinówka obw. winnickiego 4,00 Kobykowa A. D., m. Połtawa 15,00 Komarnycki O. M., obw. lwowski 3,00 Kompanijec O. J., m. Borszczów obw. tarnopolskiego 10,00 Konczynska M. W., m. Kirowohrad 20,00 Kostryżiwski przedszkole 30,00 Krywotułowa L. P., m. Sewastopol 5,00 Krochmal T. S., m. Włodzimierz Wołyński obw. żytomierskiego 17,65 Kuźminska H. M., m. Znamianka obw. kirowohradzkiego 50,00 Kuliwecka szkoła średnia (przez Hłynską A. P.), m. Czerniowce 132,00 Lebediw Je. Je., m. Kijów 20,00 Lewinska I. P., m. Dubno obw. rówieńskiego 15,00 Lesejko S. W. (notariusz prywatny), m. Czortków obw. tarnopolskiego 200,00 Łysyj B. M., m. Lwów 10,00 Łytwyn W. M., m. Kijów 254,00 Łojuk P. I., wieś Ostropil rejonu starokonstantynowskiego obw. chmielnickiego 10,00 Łukaszuk W. W., Łukaszuk O. W., Łukaszuk A. W., m. Charków 30,00 Łupij O. W., m. Kijów 100,00 Lwowska szkoła sztuk pięknych nr 5 od nauczycieli (przez Hankewycz B. M.) 75,00 Maksymjak P. W., m. Smiła 20,00 Marusyn M. J., m. Złoczów 50,00 Marszycki W. H., m. Irpień 30,00 Matijko Hanna oraz Ołeksandr, m. Kijów 100,00 Mykyta A. W., m. Włodzimierz Wołyński 403,00 Myśko W. W., m. Włodzimierz Wołyński 30,00 Mintenko M. D., wieś Wełykyj Kucziw obw. czerniowieckiego 22,00 Morawski L. T., m. Lwów 10,00 Moskalyk B. I., m. Zaleszczyki obw. tarnopolskiego 30,00 Moskalkowa N. M., m. Kijów 100,00 Murawjow W. M., m. Kijów 100,00 Nakoneczna A. O. z kolegami, m. Winnica 10,00 Nakoneczni Mrija oraz Łewko, m. Kijów 50,00 Nataliuk M. F., m. Lwów 10,00 Nehoda M. T., m. Czerkasy 50,00 Niemirowskie technikum budowlane WDAU (przez Bojko S.) 270,00 Niemirowskie technikum budowlane WDAU (przez Samojłenko) 290,00 Nikitczenko H. P., m. Buryń obw. sumskiego 41,00 Nowowołyńskie obwodowe liceum-internat (przez Huczynskiego W. J.) 442,00 Opryszko Ja. I., Humenecki W. W., m. Lwów 100,00 Oczkań H. O., m. Winnica 50,00 Oczkań O. D., m. Winnica 50,00 Pjatecka K. I., m. Bojarka obw. kijowskiego 10,00 Paszyna L. W., m. Zaporoże 100,00 Pełsz L. T., wieś Krutyj Jar obw. donieckiego 3,00

Машинний переклад

Dobrowolne datki „Na Cerkiew Kobziarza”: Międzynarodowy Fundusz Charytatywny „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskiej filii AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106 PIĘĆ GRZYWIEN OD OLI

Rada wiejska Przedmirze (przez Sarafyniuk), obw. tarnopolski 11,50 Pereć W. I. Chodorowska filia Lwowskiego Kolegium Technicznego 20,00 Peczeniżyńska szkoła ogólnokształcąca I–III st. rejonu kołomyjskiego obw. iwanofrankiwskiego 716,00 Pidhajcowska szkoła ogólnokształcąca I–III st. (przez Kowalczuk) rejonu łuckiego obw. wołyńskiego 126,00 Pidipryhora W. W., m. Odessa 10,00 PK Obwfilharmonia, m. Czerniowce 300,00 Podzihun W. I., m. Winnica 4,00 Polarusz N. S., m. Winnica 4,00 Popielajewa N. I. (CFU), m. Mikołajów 126,00 Prylypczanska szkoła ogólnokształcąca (przez Rybak J. H.) obw. czerniowieckiego 100,00 Reszetnykowa M. I., m. Chmielnicki 253,00 Sabadach W. M., m. Lwów 100,00 Sawczuk T. W., wieś Dubyszcze obw. wołyńskiego 10,00 Parafia św. Michała, m. Kostopol obw. rówieńskiego 137,00 Seweryn O. O., m. Charków 100,00 Syniowska szkoła ogólnokształcąca obw. sumskiego 44,00 Syniakewycz I. M., m. Równe 20,00 Skoleńska szkoła średnia nr 2, m. Skole 150,00 Snonok F. B. oraz Snonok W. I., m. Kijów 10,00 „Związek Ukrainek” (organizacja miejska, przez Radowenczyk M. W.), m. Lwów 223,00 „Związek Ukrainek” (przez Czubatą Iwannę), m. Mukaczewo obw. zakarpackiego 125,00 Studziński W. P., m. Nowogród Siewierski obw. czernihowskiego 10,00 Studnicki O. M., wieś Zbaraż obw. tarnopolskiego 50,00 Stupniowska „Proświta” obw. rówieńskiego (przez Szeles O.) 38,00 Trembowelskie gimnazjum, kolektywy pedagogiczny i uczniowski (przez Mychajluk M. W.), obw. tarnopolski 185,00 Tesla L. E., m. Dniepropietrowsk 20,00 Tuczyńscy N. I., m. Kijów 300,00 Ukraińska szkoła-gimnazjum, m. Symferopol 50,00 Kolektywy uczniowski i ped. szkoły ogólnokształcącej I-III st., wieś Kozarówka obw. tarnopolskiego 108,00 Uszkalska szkoła obw. chersońskiego (od nauczycieli i uczniów) 71,00 Hajko E. M., m. Czerkasy 50,00 HIKO/Sp. z o.o., m. Lwów 100,00 Chodorowska szkoła średnia nr 2 (przez Dereszczuk L. R.) obw. lwowskiego 68,00 Chodorowska filia Lwowskiego Kolegium Technicznego (przez Pereć W. I.) 66,00 Caryk Jaropełk z rodziną, m. Bóbrka obw. lwowskiego 100,00 CEZ nr 3, m. Husiatyn obw. tarnopolskiego (przez Szklar) 595,00 Zakład elektroz. nr 9, wieś Łanowce, obw. tarnopolskiego 23,00 przez Czmila A. W., m. Ananiew obw. odeskiego 163,20 Czabanenko O. P., m. Zaporoże 100,00 Czerniowiecka szkoła ogólnokształcąca nr 15 (przez Łupulak S. M.), m. Czerniowce 424,00 Czerniowieckie liceum nr 1, uczniowie klasy 8-b (przez Kostylową L. O.) 34,00 przez Tereszczu, wieś Łanowce obw. tarnopolskiego 36,00 Czerniatyńska komórka „Proświty”, mieszkańcy wsi Czerniatyn rejonu horodeńskiego obw. iwanofrankiwskiego 2544,00 Członkowie Komitetu Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki (przez Suprun), m. Kijów 2100,00 Czuryłyk M. W., m. Lwów 50,00 Czuriuk L. I., m. Storożyniec obw. czerniowieckiego 100,00 Szapiro Je. Ju., m. Smiła 5,00 Szepiczak M. H., m. Kijów 25,00 Szkoda W. Je., m. Znamianka obw. kirowohradzkiego 100,00 Szkoła nr 60 kl. 2-b (przez Pyłypczak T. T.), m. Mikołajów 20,00 Jurkowiecka szkoła średnia (przez Babjuk M. W.) 100,00 Jarmolenko Dmytro, USA 200,00 Jasynowska L. H., m. Kijów 25,00 Gdy dorosłą się stanę W swej rodzinie, To pojadę w podróż Po całej Ukrainie. Przyjdę do cerkwi Tarasowej Na górze Czernieczej, Uklęknę cicho przed Bogiem, Jak w każdy wieczór. Obok mnie — inni ludzie, Z całego świata, Będą szeptać w modlitwach Słowa „Testamentu”! …I mnie w rodzinie wielkiej, W rodzinie wolnej, nowej… Nie zapomnieli wspomnieć Bożym, świętym słowem. Rodzina CARYKÓW z m. Bóbrka na Lwowszczyźnie Szanowna Redakcjo gazety „Słowo Proświty”! Wasz ciekawy i prawdziwy tygodnik to cieszy, to smuci. Smuci to, że tak wiele mamy na Ukrainie biedy i zła. Kiedyż wreszcie staniemy się prawdziwymi Ukraińcami, patriotami? Czyżby straszne minione stulecia nas tak niczego nie nauczyły?! A cieszymy się tym, że wspólnymi siłami, wielkim ukraińskim społeczeństwem zbudujemy w Kaniowie cerkiew Tarasowi Szewczence. Cześć i chwała inicjatorom tej wielkiej humanitarnej i duchowej akcji. Nasza rodzina również chce wziąć udział w tej dobrej sprawie. Tym bardziej, że w marcu, podczas dni szewczenkowskich, mamy dwoje jubilatów. I oto 8 marca zebraliśmy się razem, aby uczcić dzień urodzin najstarszego w rodzinie — dziadka i ojca oraz dzień urodzin najmłodszej w rodzinie — córeczki i wnuczki. Było wiele dobrych słów i szczerych życzeń. A potem postanowiliśmy wspólnie odpowiedzieć czynnie na budowę cerkwi Tarasa w Kaniowie i dokonać rodzinnej zbiórki pieniędzy na świątynię. I oto co wyszło: Caryk Jaropełk 15,00 Caryk Olga 10,00 Caryk Lubomyr 10,00 Caryk Myrosława 10,00 Caryk Ihor 10,00 Caryk Ołeksandr 10,00 Caryk Marjana 10,00 Caryk Andrijan 10,00 Caryk Nazar 10,00 Caryk Olga 5,00 Razem — 100,00 hrywien. Uzbierała się mała suma. Ale, myślimy, i ona przyda się w potrzebie. I my się tym cieszymy. A jeszcze bardziej z tego, że nasza najmłodsza córeczka-wnuczka Ola w pierwszym dniu swoich piątych urodzin po raz pierwszy bierze udział w wielkiej społecznej, narodowej sprawie. Niech więc w jej dalszym szczęśliwym i wolnym życiu potrzebnych dla Ukrainy akcji będzie jeszcze więcej! Na cześć tak pamiętnego dla nas wydarzenia wspólnie ułożyliśmy wierszyk. Jest prosty, ale szczery i prawdziwy, z duszy i serca. Mała ja Ukrainka Z galicyjskiego kraju, I od cerkwi w Kaniowie W sercu radość mam. Więc pięć hrywien — od Oli! Z wielkim szacunkiem do Was i twardą nadzieją na lepszy czas na Ukrainie — W nr 51 za 2003 rok została dopuszczona pomyłka. 25 hrywien przez Szpakową W. M. przekazywali uczniowie klasy 5-a Szkoły Średniej nr 13 m. Siewierodonieck obw. ługańskiego. R A Z E M N A K O N C I E C E R K W I T A R A S A — 2 9 6 2 6 7 h r y w i e n 3 7 k o p i e j e k.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Pod koniec lutego 2004 roku Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz Kijowski Miejski Dom Nauczyciela otworzyły lektorium (serię wykładów naukowych i dyskusji) „Cywilizacja trypolska a współczesność”, przeznaczone zarówno dla nauczycieli historii, kulturoznawców, ukrainoznawców, jak i dla szerszej publiczności. Przedstawiciel Głównego Zarządu Nauki i Oświaty Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej Wasyl Herasymenko poinformował liczną publiczność, że „Proświta” i jego zarząd, zgodnie z podpisaną między nimi umową, przeprowadzili już wiele wykładów w kolegiach pedagogicznych i innych placówkach oświatowych, organizowali konferencje z udziałem historyków na temat trypolski. „Wiele cywilizowanych krajów nie jest zainteresowanych obiektywną historią Ukrainy, ponieważ każdy twierdzi, że jest »naj-naj«, a my boimy się o tym mówić” — zaznaczył. Z kolei zastępca przewodniczącego „Proświty” Mykoła Nesterczuk przypomniał, że jeszcze dekadę temu negowano naszą prahistorię, w ogóle historię naszego narodu, i „dzisiaj zaczynamy dowiadywać się, kim jesteśmy, czyich rodziców”. rezultaty tych analiz przekłada się na daty kalendarzowe. Otóż okazało się, że kultura trypolska istniała znacznie wcześniej, niż mogliśmy sobie wyobrazić. W wielu podręcznikach chronologicznie zalicza się ją do IV—III tysiąclecia p.n.e. Dziś już wiadomo, że jedna z najstarszych osad trypolskich, Bernaszówka, istniała w latach 5400—5300 p.n.e. Koniec tej kultury przypada w przybliżeniu na lata 2750—2650 p.n.e... Było to w czasach, gdy zaczęto budować wielkie piramidy w Egipcie. Kultura trypolska dożywała wtedy swoich dni. Zmieniła się gospodarka. Tak więc na południu, w stepach, życie gospodarcze późnotrypolskiej ludności usatowskiej praktycznie niczym nie różniło się od życia kazachskich koczowników końca XIX wieku. Skład

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

TRIPOLIANIE-HELLENI-RZYMIANIE

PODRÓŻE PRZEZ HISTORIĘ Z pierwszym referatem naukowym w lektorium wystąpił starszy pracownik naukowy Instytutu Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, kandydat nauk historycznych Mychajło WIDEJKO: „Nie zgadzam się, że nie mieliśmy prahistorii. Jak w takim razie odnieść się do „Historii Ukrainy-Rusi” Mychajła Hruszewskiego, wydanej prawie sto lat temu, do pracy Wadyma Szczerbakiwskiego, do „Archeologii Ukrainy” Jarosława Pasternaka (rok 1961) i tak dalej. Pierwszą republiką Związku Radzieckiego, która ogłosiła archeologię swojego terytorium, była Ukraina. Ona też sporządziła pierwszy zarys dawnej historii (1962 r.). Dziś istnieją u nas dwie równoległe historie: historia tworzona przez naukowców Akademii Nauk oraz historia tworzona równolegle, nie zawsze przez specjalistów lub ludzi, którzy robią na niej biznes. Ja pretenduję do klasycznej gałęzi naszej historii, która bazuje na źródłach archeologicznych… W archeologii istnieje jedna zasada: im więcej mija lat, tym więcej staje się faktów archeologicznych. Żadne autorytety i wykorzystane przez nie fakty sprzed 50 lat dziś już nie działają. Można brać pod uwagę prace odkrywcy kultury trypolskiej Wikentija Chwojki, ale jego poglądy na etnogenezę, charakter życia Tripoljan i inne są już beznadziejnie przestarzałe. Powiedzmy, Chwojka na rysunkach przedstawiał Tripoljan nagimi obok ziemianek. Dziś wszyscy naukowcy wiedzą o rekonstrukcjach trypolskich protomiast o powierzchni kilku kilometrów kwadratowych, o rekonstrukcji dwupiętrowych mieszkań… Druga połowa XX wieku stała się rewolucją w dziedzinie nauk przyrodniczych, co dało nowe możliwości archeologii. Pojawiły się metody archeometryczne badań. W ogóle historia Trypola to prahistoria, która nie posiada źródeł pisanych. Pewne strony historii Trypola można w pełni badać tylko metodami nauk przyrodniczych. Na przykład chronologię. W Kijowie jest laboratorium, które pracuje metodą „C 14” — określa wiek dawnych znalezisk, w których zachowała się materia organiczna (w kościach, węglu, w ceramice, a nawet w tynku)… Są programy komputerowe, które re- NOWE WYDAWNICTWA W centrum wydawniczym „Proświta” ukazał się zbiór materiałów „Cywilizacja trypolska w dziedzictwie Ukrainy”. U podstaw wydania leżą naukowe, publicystyczne, a nawet religijne tezy i referaty konferencji, zorganizowanej przez Ukraiński Fundusz Charytatywny „Trypole” i Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki z okazji 110-lecia odkrycia kultury trypolskiej. Wśród narodów europejskich najbardziej cenią swoje zabytki kultury i historyczną przeszłość Grecy (kultura kreteńsko-mykeńska, epoka klasyczna i hellenistyczna, średniowieczne Bizancjum) oraz, bez wątpienia, Włosi (Starożytny Rzym, Risorgimento i Renesans), natomiast Ukraińcy z kulturą trypolską V-III tysiąclecia p.n.e. dopiero zaczynają dowodzić swojego prawa do nazywania się narodem europejskim. I to w czasie, gdy jeszcze pod koniec XIX wieku Wikentij Chwojka odkrył na tych ziemiach prahistoryczną cywilizację z najwyższą jak na tamte czasy kulturą rolnictwa, z sadownictwem, stad usatowskich, określony na podstawie znalezionych kości podczas wykopalisk, taki sam, jak u wspomnianych koczowników. To była epoka okrutnych „wojen trypolskich”. Archeolog W. M. Danyłenko w rejonie Krasnego Chutoru, badając późnotrypolskie cmentarzysko, znalazł tyle broni, ile nie znaleziono przez cały poprzedni okres trypolski... Stopniowo znika malowana ceramika trypolska. To w tamtych czasach, kiedy w Mezopotamii zyskuje rozpowszechnienie pismo, powstają pierwsze miasta-państwa. Jeśli u nas historia Trypola się kończy, tam historia się zaczyna. Nowe badania archeologiczne zaświadczają, że Trypole nie jest najdawniejszą kulturą rolniczą w Europie. Najdawniejsze ślady rolnictwa na Ukrainie wykryto podczas wykopalisk obok winiarstwem, hodowlą zwierząt (bydło rogate i po raz pierwszy udomowione konie), niedoścignionym garncarstwem, wydobyciem i obróbką miedzi. „Kultura trypolska okazała się cywilizującym czynnikiem rozwoju gospodarki odtwarzającej na całym terytorium Europy Wschodniej i zachodniej części Azji Północnej”, czytamy w przedmowie przewodniczącego funduszu „Trypole” Iwana Zajcia i redaktora naukowego wydania Iwana Czerniakowa. Autorzy przedmowy jeszcze raz przypominają o sensacyjnym odkryciu gigantycznych osad na terytorium obwodu czerkaskiego o powierzchni 250—500 ha, „co znacznie przewyższa powierzchnie najsłynniejszych ośrodków miejskich Starożytnego Świata, włącznie z Babilonem”. W ten sposób powstały hipotezy o powstaniu pierwszych „protomiast” właśnie na Ukrainie, a nie w Mezopotamii czy Egipcie. Na miejscu są tu także niepokoje polityków i naukowców: „Gigantyczne osady są rozorywane, setki garnków sprzed 5-6 tysięcy lat sprzedawane są za 10—60 hrywien na bazarach, wykupywane przez zagranicznych antykwariuszy.., po wykopaliskach pozostałości domów trypolskich nie są muzealizowane, a niszczone doszczętnie na zawsze”. Z kolei w materiale Pawła Mowczana czytamy, że „w ciągu ostatnich 30 lat- z ze Wschodu przez Kaukaz. Najbardziej rozwinięte były kultury dnieprzańsko-doniecka i ceramiki wstęgowej (ta ostatnia na początku VI tysiąclecia p.n.e. ciągnęła się od Wołynia aż do Paryża). W ogóle w VII—VI tysiącleciach p.n.e. poziom rozwoju cywilizacji na całym świecie był w przybliżeniu jednakowy. Wcześniej uważano, że metalurgia powstała w Anatolii, ale obecnie wiemy, że w tym samym czasie była ona także na Bałkanach. W Trypolu wiedziano już o miedzi i o wszystkich technologiach jej obróbki, wiedziano, gdzie jej szukać. Tak, ze złóż na Wołyniu wydobywano miedź rodzimą. Jeszcze w latach 70. amerykańska badaczka Marija Gimbutas opublikowała artykuł o cywilizacji Starej Europy. Sformułowała ona koncepcję, że począwszy od VII tysiąclecia p.n.e. w Europie równolegle ze Wschodem formuje się cywilizacja na podstawie gospodarki związanej z uprawą zboża, z hodowlą zwierząt. Do tego czasu Europa polowała, łowiła ryby, zbierała grzyby… Granice tej cywilizacji nakreśliła od Wschodnich Włoch początkowo do Bugu, potem — do Dniepru, czyli od Rzymu do Kijowa. A z północy na południe — od Karpat do Morza Egejskiego i do wybrzeża Morza Czarnego. Większa część Ukrainy należała do tej cywilizacji. Z reguły zachodni badacze Starej Europy kończą swoje poszukiwania na Karpatach… Badania kultury trypolskiej rozpoczęły się w XIX w. nie na terytorium Imperium Rosyjskiego, a we Wschodniej Galicji, która wchodziła w skład Austro-Węgier. Obok współczesnej wsi Koszyłowce jeszcze w 1870 roku przeprowadzono pierwsze wykopaliska archeologiczne. Kilka lat później przeprowadzono także wykopaliska w Szypieńcach, niedaleko Czerniowiec. Nawiasem mówiąc, kolekcja z Szypieniec dziś jest ozdobą Wiedeńskiego Muzeum Przyrodniczego. Materiały z wykopalisk w Biczach Złotych (obwód tarnopolski) eksponowane są dziś w Krakowskim Muzeum Archeologicznym, w Muzeum Brytyjskim w Londynie oraz w Oksfordzie. Są kolekcje trypolskie w Budapeszcie, Paryżu, były eksponowane na wystawach w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie. A zatem istnieje światowe zainteresowanie tą kulturą…” z ków, począwszy od fundamentalnych odkryć Wałentyna Mykołajowycza Danyłenki aż po odszyfrowania pism protosumeryjskich przez Kifiszyna, ujawniono ogromną sumę faktów historycznych, które dają nam podstawy do konsekwentnego rekonstruowania, podkreślam, rekonstruowania nie tylko historii ojczystej, ale i ogólnie światowej…” W książce „Cywilizacja trypolska w dziedzictwie Ukrainy” zamieszczono również referaty Iwana Czerniakowa o koncepcjach autochtonicznego pochodzenia plemion kultury trypolskiej, materiały Ołeny Jakubenko, Mykoły Horodyskiego i Ludmyły Poliszczuk — o kolekcjach trypolskich w muzeach, Władysława Czabaniuka — o stanie i perspektywach państwowego rezerwatu „Kultura trypolska” na Czerkaszyźnie. Jurij Pawłenko, Wadym Mycyk, Lubow Sannykowa i inni przedstawili Trypole w wymiarze cywilizacji Starego Świata. Dziesiątki innych naukowców i miłośników zaprezentowano w wydaniu poprzez referaty o osiągnięciach kulturowo-gospodarczych Trypolan, a także o nowych badaniach archeologicznych dawnych zabytków. O. S. Kamiennej Mogiły i datowane są one w przybliżeniu na VII tysiąclecie przed Narodzeniem Chrystusa. To znaczy, na tysiące lat przed Trypolem na tych ziemiach już znano rolnictwo, istniało tu 12 czy 13 kultur archeologicznych. Okazało się również, że rolnictwo powstało nie na Ukrainie, jak to uważano wcześniej. Rolnictwo rozprzestrzeniało się po Europie do Dniepru oraz inną drogą — Przygotował Ołeksandr SOŁONEC

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

zbierać słonecznik, który stoi na dziesiątkach hektarów i gnije. Znaczy to, że nie możemy mówić o kulturze ludowej jako takiej. A kultura, którą rodzi cywilizacja, żyje mimo wszystko w mieście. A u nas nie ma narodowo świadomej inteligencji i kulturalnych mieszkańców-mieszczan... U nas nie ma stopni: pierwszy, drugi, trzeci… U nas jest jeden stopień i wszystko, co dziwaczne, uważamy za genialne. Nie chcę powiedzieć niczego takiego o „Majdanie Niepodległości” — jest taki, na jaki zasługujemy. Ale dlaczego pod kolumną z dziewczyną-opiekunką (czy jak ona tam się nazywa?) — nie ma muzeum Ukrainy? A tam piją kawę i sprzedają kiepskie tureckie buty. Zaganiają nas w przeszłość. Może to sabotaż? Może robi się to specjalnie? Żeby jeszcze bardziej zagnać nas w „bydlizm”. Staliśmy się większym bydłem, niż byliśmy. Rozumiecie, niektórych patriotów drażni pytanie: czy zwyciężyliśmy, czy nie zwyciężyliśmy pod Połtawą 300 lat temu? A czy rozumiemy, dlaczego przegraliśmy pod Połtawą? Dlatego, że udowodniliśmy temu samemu Mazepie, całemu światu, że jesteśmy bydłem. No, dobrze, to było 300 lat temu, a teraz? My znowu nie chcemy nie być bydłem. Chociaż niemało szczęścia (od czarnoziemów po geopolityczne sprzyjające okoliczności) po prostu spada nam z nieba. Naprawdę, Ukraina to kraj bardzo kochany przez Boga. I On cały czas nam pomaga. Nawet tym, że pogroził Czarnobylem. To przecież fantastyka: przeżyć czarnobylski apokalipsę! I my go spokojnie przeżyliśmy, szczerze mówiąc. No, tam pojawiły się te papierowe zaświadczenia, że jesteś likwidatorem. Hołodomor, Czarnobyl — to dla nas nie Boża kara, a Boży znak, dzwonek: ludzie, opamiętajcie się, zrozumcie! Tak, Hołodomor to horror. Ale kiedy pojawia się ludobójstwo? Za nim stoją nie tylko ci ludzie, którzy je tworzą, ale i ci ludzie, którzy pozwalają ze sobą tak postępować. Ofiarami stały się miliony, ale gdyby te miliony nie chciały umierać z głodu, wstałyby — nie wiem, co byłoby z katami! — Czy marzy Pan o namalowaniu genialnego obrazu? — Wiecie, istnieje taki obraz „Dom wariata” Goi. No, chciałbym taki dom zrobić dla siebie (w znaczeniu metaforycznym). Ja też jestem i głuchy, i prawie ślepy. Ot, zbudowałbym taki dom i wtedy by powiedzieli: u nas był ukraiński Goya (o tym, że jestem ukraińskim Dürerem, już wszyscy wiedzą). A jeśli poważnie, artysta, jak most, leży między warstwami kultury i między kulturami. Obcokrajowcy patrzą na moje obrazy i mówią: „O-w-wa, to nas intryguje”. A ja nikogo nie intryguję. Jestem dla Was ciekawy? Ciekawy. Jesteście dla mnie ciekawi? Ciekawi. My się nawzajem kochamy. Z drugiej strony, jestem wolny wobec Was, a Wy jesteście wolni wobec mnie. Rozumiem, że jestem obcym, Wy rozumiecie, że jesteście obcymi, ale rozmawiamy językiem sztuki. Na poziomie codziennym rozmawiamy językiem ducha. I wtedy od razu będziemy dla wszystkich ciekawi. — Czy osiągnął Pan szczyt? — Ja go zamieszkuję i czynię naprawdę swoim. W młodości byli nauczyciele, okoliczności, a tutaj już sam jestem gospodarzem. Trzeba scalać i budować. W wieku 30 lat nie myślałem, czy jestem gotów za swoje rzeczy umrzeć lub oddać życie. Teraz myślę... Życie, twórczość, miłość — wszystko jest jednością. Jeśli masz talent artysty, twoje osobiste staje się intymnie ważne dla każdego widza. W dialogu „artysta i świat” najważniejsze jest to, żeby pojawił się monolog widza. Wydaje mi się — nie chcę dawać żadnych recept — że każdy człowiek na swoim miejscu powinien czuć swoją odpowiedzialność za swoją pracę, za swoje słowa, za swoje życie. I wtedy zacznie się normalność. Dlatego że norma jest tym, o czym Chrystus mówił w Kazaniu na Górze. To jest normalność, to nie jest coś, co jest wyżej chmur. To jest państwowotwórczość duszy, dlatego że państwo, jak i sobór, i świątynia — jest w duszy ludzkiej. Chcę jeszcze zaakcentować taką znaną frazę: „Talent, w ogóle artysta, to przede wszystkim charakter”. Nie ma charakteru — nie ma artysty. My cały czas mylimy talent i zdolności. Zdolności są dane przez Boga, talent to zdolność do przekazania tych zdolności w jakiejś formie. Prawda, nie śmiem twierdzić, że jestem talentem, bo talent to mimo wszystko pierwsze odkrycie. André Malraux powiedział, że Cézanne dokonał większej rewolucji w świadomości ludzkości niż Rewolucja Październikowa, dlatego że pokazał ludziom, iż cienie od drzew bywają koloru bzowego. To jest talent. Jemu jest ciężko. On uczy ludzi widzieć to, czego wcześniej nie zauważali wszędzie, także w sztuce, która jest odzwierciedleniem wszystkich sprzeczności. Bywa: utalentowany chłopak... I co? Po co on to namalował czy ulepił? Jaka by nie była forma wyrazu, ma ona pod sobą normy moralno-etyczne. Bywa, utalentowanie, sympatycznie, ale nijak — bez miłości do człowieka i do Ojczyzny. — W czym upatruje Pan swoje powołanie? — Przede wszystkim, maksymalnie być samym sobą. Rozumiem swoją rolę, swoje możliwości. Niezwykle ważne jest maksymalnie zrealizować to, co w sobie cenisz, i to, za co sam siebie kochasz. A ja kocham nie po prostu siebie, a maksymalnego Serhija Jakutowycza, przy tym rozumiem, z czego jestem stworzony — z rodziców, żony, syna, przyjaciół... Jestem przed nimi w długu, dlatego że ich kocham, ja bez nich nie mogę, dlatego że obok nich chcę być każdego dnia lepszy, niż jestem — czyli wcielać i urzeczywistniać Boży zamysł. — Czy to Pana podejście do siebie pomoże krajowi wydostać się do światła? — Musi pomóc mnie. Zawsze trzeba zaczynać od siebie. Ja, na przykład, wiem, że muszę być wśród ludzi nienaganny. I nie dlatego, że taki jestem, a dlatego, że mam obowiązki wobec ludzi. Im więcej będzie ludzi doskonałych w swojej pracy, uprzejmych w codzienności, w metrze, przy swoim płocie, to jest właśnie to: jeden do drugiego, jeden do drugiego — łańcuch do łańcucha. — Tylko słyszysz, że Ukraina to niecywilizowany kraj. A czy może Pan przeprowadzić paralelę między Ukrainą a Europą, z uwagi na Pana wszelkie „przygody”?.. — Przytoczę słowa człowieka, którego nieskończenie szanuję. To hiszpański kataloński artysta, człowiek, który zrobił słynny plakat „No pasaran”, człowiek, który 45 lat przeżył na emigracji, zbudował własnymi rękami własne muzeum i rząd Katalonii oficjalnie uznał to muzeum. W momencie naszej rozmowy Carlos miał 92 lata. Powiedział mi taką frazę: „Serhiju, taki, jaki jesteś, masz liczyć na ogromny szacunek. Budzi szacunek to, co robisz, to, co masz w duszy, to, co mówisz i jak żyjesz. Ale jeśli pojawiłeś się tutaj u nas takim, znaczy, że nie otrzymałeś szacunku u siebie w domu. Dlatego nie możesz liczyć na sukces u nas w swoim wieku, w swoim tonie. Dopóki nie nauczycie się szanować swojego, nie będziecie ciekawi dla świata”. Kiedyś trafiłem do Paryża po raz pierwszy. Spotkałem się z przyjaciółmi, którzy dawno tam wyjechali. Mówią: tutaj wszystko jest takie banalne i Francuzi są tacy owacy. Pytam: „A dlaczego wy tutaj siedzicie?” — „Tak tutaj jest cywilizacja — odpowiadają. — A kultura jest na Ukrainie”. Mówię: „Nie, przepraszam”. Rzecz w tym, że cywilizacja to procent kultury na duszę ludności, kultura rodzi cywilizację, a nie odwrotnie. I u nas jest kultura ludowa, właściwie była. Była, dlatego że teraz jej też nie ma, ona się rozproszyła, rozwarstwiła, ona jest lumpenizowana, ludzie nie żyją na swojej ziemi, oni nie odpowiadają za swoją ziemię. I to jest absurd: jak na Ukrainie zdołaliśmy do tego doprowadzić, żeby ludzie nie chcieli. Wołodymyr KOSKIN

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

POZNAJCIE SIĘ: LAUREAT NARODOWEJ NAGRODY im. Tarasa SZEWCZENKI

Artysta malarz Serhij Jakutowicz... Odtąd przy jego nazwisku będą pisać ważne uzupełnienie — laureat Narodowej Państwowej Nagrody im. T. H. Szewczenki, którą niedawno otrzymał. Ale z ust Serhija Heorhijowicza (prawie nie spodziewał się, że otrzyma tę zaszczytną nagrodę, jak mówił, „nomenklatury” się nie pokona) dokładnie znam następujące słowa: „Jakkolwiek fortuna by się nie odwróciła, ja mam swój plan — będę pracował nad cyklem wielkich obrazów, już je konkretnie widzę”. Chciałbym zaznaczyć, że Serhij Jakutowycz „wystawia się” na Ukrainie z dość dziwną regularnością — co 13 lat. Obecnie Jakutowycz zaczął odmierzać trzecie „13 lat”, i mamy nadzieję, że ten termin nie jest kanonicznie demonicznym. Tym bardziej że był on wypełniony licznymi wystawami za granicą: w Niemczech, Francji, Portugalii, Hiszpanii. Prawda, w Hiszpanii, która podarowała artyście „morze i góry” szczęśliwych chwil twórczych, spotkało go wielkie nieszczęście: w ciągu dwóch lat pracy w tym kraju mistrz stworzył 150 obrazów, lecz w tragicznych okolicznościach je utracił. Utracił również całe miasto Baturyn, stworzone fantastycznym wysiłkiem artysty do filmu „Modlitwa za hetmana Mazepę” (zresztą zniszczenie tego ostatniego było z góry uzgodnione). Mimo wszystkich ciosów i kaprysów losu Jakutowycz pracuje gorliwie — jego dorobek wydaje się nieprawdopodobny ze względu na ilość i moc dokonanego. Godne podziwu jest również to, że Jakutowycz przez ostatnią dekadę nie poddawał się modnym koniunkturalnym abstrakcjom — pozostał w sztuce sobą. Jako rozmówca Serhij Jakutowycz zachwyca mądrością i szczerością. A ponadto wyróżnia go błyskotliwa autoironia, która chroni artystę przed pochlebstwami i czarnymi atakami zazdrości. — Przez te lata wiele zrobiłem, wiele straciłem, nabyłem pewnego doświadczenia i, mam nadzieję, zachowałem naiwność i młodzieńczy idealizm. Wierzę w absolutne prawdy i nadal szukam ich w sobie. O ile siebie pamiętam, prowadzi mnie energia błędów... O ile siebie pamiętam — maluję... Wierzę też, że prawdziwą nagrodą dla mnie jest kolejna praca. Możliwość samego procesu pracy z wątpliwościami, poszukiwaniami, bólem, rozpaczą i radością opanowania. To jest jak miłość... Tak żyłem, tak żyję, czego i w przyszłości sobie życzę... — Porównuje się Pana do Dürera. Czy to Pana nie obraża? — Szczerze mówiąc, nie obraża, ponieważ dość ironicznie podchodzę do siebie. Wie Pani, w Hiszpanii ludzie czasem wpadali w szał od moich eskapad, ponieważ tam nie jest przyjęta autoironia, oni nie rozumieją, czym ona jest. Mówiłem: „Jestem Dostojewskim malarstwa” — a oni, łapiąc się za głowę, zgadzali się: „Tak, tak, Dostojewski”. U nas zwykle, gdy ludzie, porównując kogoś z kimś, mówią: ukraiński Picasso, ukraiński Dürer, ukraiński Mozart, od razu podkreślają ukraińską niższość. Wie Pani, kiedyś mówiono, że Szewczenko to ukraiński Rembrandt. Tak. Ale jeśli Szewczenko zajmuje w ukraińskiej sztuce plastycznej miejsce Rembrandta, to jakie miejsce zajmuje Rembrandt w jakiej sztuce? W holenderskiej czy w światowej? Mimo wszystko musimy znaleźć punkt odniesienia, siatkę współrzędnych. Jakoś się pozycjonować. Rzeczywiście, w mojej twórczości ogromna jest obecność Dürera od dzieciństwa. Znam wszystkie jego rysunki, całą jego twórczość. Ale u niego jest wiele różnych rzeczy, do których zupełnie nie pasuję. Z drugiej strony Dürer był artystą dziedzicznym, jego ojciec był malarzem. To też jest w mojej biografii. To, że stoi z boku całej niemieckiej sztuki, nawet czasów renesansu, — to jest. Ja pozycjonuję się analogicznie. Aby odpowiedzieć na Pani pytanie, trzeba zrozumieć, czym jest ukraińska sztuka? Kim jesteśmy? Nie jesteśmy wielcy, jesteśmy tacy, jacy jesteśmy, i trzeba to uświadomić sobie. Cały czas myślimy: co o nas powiedzą? W Moskwie, w Warszawie, w Paryżu… Ale my sami powinniśmy o sobie mówić. Milczymy, wstydzimy się? To jest nasza bieda i bieda naszej sztuki. Moja postać w naszej ukraińskiej sztuce stoi nieco z boku. W smutne chwile czułem, że nie jestem potrzebny. Mówią mi: tak nie wolno się wypowiadać. I rzeczywiście, wystarczy, że zrobię małą wystawę, pojawię się, a znajdują się ludzie, którzy mnie potrzebują. Ale w ogólnym nurcie nie ma dla mnie miejsca. Jeszcze jeden szczegół: jestem synem swojego ojca, i ojciec, jak buldożer, również stał zupełnie z boku. Ale ponieważ żył w innych czasach i był postacią bardziej potężną, wokół niego gromadzili się jego przyjaciele, przeważnie utalentowani literaci, którzy uosabiali wszystko, co najlepsze w ukraińskiej kulturze lat 60., 70. i 80., oni stali razem jak monolit. Potem ktoś poszedł do polityki, ktoś do handlu, i on został sam. A kiedy Gieorgij Jakutowycz umarł, napisano, że zmarł художник filmu „Cienie zapomnianych przodków”. Bo ten film zjednoczył Ukrainę. Ojciec przez cały czas bardzo cierpiał, że przeszkadzam mu swoim grzbietem, swoją siłą. To nieprawda. Przeszła na mnie jego krzepkość, aby wytrzymać, jak dąb stojący z boku lasu. Można powiedzieć, że jestem Ukraińcem wszędzie, oprócz Ukrainy. Uważają mnie za Ukraińca w Niemczech, we Francji, w Hiszpanii, w Czechach, w Moskwie, gdzie się uczyłem i dużo pracowałem. Kijów wciąż wydaje się wiotki i prowincjonalny. Kiedy w Niemczech trafiasz do domu przeciętnych Niemców, na ścianach wiszą instrumenty muzyczne. Mówisz: „O, jak pięknie!” A oni odpowiadają: „My na tym gramy”. „Jak?” — „A u nas kwartet rodzinny”. I siadają i zaczynają grać Händla albo Mozarta. I myślisz: „Boże mój...” My też możemy wypić wódki i pośpiewać. Ale już nie zaśpiewamy prawdziwych ukraińskich pieśni, my je zniekształciliśmy. Pomniejszamy się, jesteśmy zadowoleni z siebie przez swoją niewartość. Zamiast podnosić głowę nad bagno codzienności (które parska i uspokaja: no, wszyscy ludzie tak żyją), upadamy, degradujemy się, byle być syci. A co dalej — nie wiemy. Dlaczego? Ponieważ w naszej mentalności nie ma tego protestu i walki: co dalej robić? U nas jest inaczej: na dwóch Ukraińców trzech hetmanów. Którzy chcą władzy. Otrzymują ją i nie wiedzą, co z nią zrobić. No, jeszcze jeden domek, jeszcze jedno konto bankowe. A dalej co? To właśnie jest przepaść. Trafiasz do Włoch i rozumiesz, że tam ludzie są tacy sami jak my. Są wesoli i szczęśliwi, bo tacy już są w swojej mentalności. Na tej ziemi jest kultura: łańcuch, łańcuch, łańcuch, to znaczy ciągłość, a w tym łańcuchu — przeciętny Włoch. Wydaje nam się, że Włosi są lekkomyślni. A prawo rzymskie, a księgowość, a państwowość? Wszystko to oni stworzyli. A my po prostu znajdujemy się na innym szczeblu rozwoju i trochę z boku: ja do kultury — z boku, kultura do mnie — z boku, my wszyscy do Europy — z boku. Dlaczego? Ponieważ nie rozumiemy swojej pierwotnej wartości. A kiedy my sami siebie uświadomimy… Zapamiętałem taki wypadek, który miał miejsce w Karpatach. Mieszkaliśmy w domku, z okien którego było widać Howerlę… Obok żyli prawdziwi Huculi, w tym 90-letni Piotr Fiodorowicz Iliuk. Ojciec kiedyś przywiózł moskiewskich artystów. I oni, przejechawszy wiele krajów, nagle osłupieli: „Takiego piękna nigdzie nie widzieliśmy!” I zaczęli śpiewać pochwalne hymny, a dziadek Piotr siedzi, słucha, potem mówi: „Stop!” Wziął kieliszek i kontynuuje: „My, Huculi, kochamy siebie samych. Za wasze zdrowie”. Oto on — sens: trzeba kochać siebie, ale nie tak po prostu, trzeba zasłużyć na to prawo. My mówimy „my”, a trzeba mówić „ja”. Stwierdzać: „Ja mam prawo”. Ile chrześcijaństwa trzeba przejść! I nie tylko chodzić do cerkwi, ale chodzić na spowiedź, komunię, zadawać sobie pytania: „Kim jestem? Czym jestem? Co mogę?” Jesteśmy łagodnymi ludźmi, wybaczamy sobie nawzajem wszystko, a przede wszystkim wybaczamy samym sobie. A czy trzeba sobie wybaczać? I to się dzieje

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

chodzimy… Wszystko marność nad marnościami… Przypomina o tym czarujące brzmienie organów świątynnych z XVII wieku. Okaleczone w czasach radzieckich, zostały odrestaurowane w 1985 roku, aby nadal dodawać skrzydeł ludzkim duszom. Instrument jest stosunkowo niewielki, ale właśnie na takim z powodzeniem mogli grać Bach, Händel, Buxtehude czy Couperin… Przyjrzyjcie się afiszom: być może będziecie mieli bajeczne szczęście trafić na koncert muzyki organowej i kameralnej pod sklepieniami dominikanów. GDZIEŚ UNOSI SIĘ DUCH BONAPARTEGO Ciąg dalszy nastąpi. Oles HANSZCZAK Po długiej wędrówce nieprzypadkowo wracamy na plac Rynek. Sam w sobie jest on swoistym muzeum pod gołym niebem, w którym splotły się epoki i style. Ozdobą placu, najbogatszym nabytkiem ekspozycyjnym jest Muzeum Historyczne. Założone, według jednej z wersji, w 1893 roku, posiada obecnie w swoich ekspozycjach i magazynach ponad 330 tysięcy eksponatów. Poszczególne zabytki i kolekcje są prawdziwymi rarytasami o światowym znaczeniu. Są to, w szczególności, starodruki z XII—XVII wieku, najdawniejsze graficzne widoki Lwowa, jego herby, tureckie namioty wojskowe z XVII wieku, siodło osmańskiego wezyra Kara Mustafy, zdobyte jako trofeum w bitwie pod Wiedniem w 1683 r., zbroje husarskie i broń huculska, starodawne ordery wielu krajów Europy i Azji, dekorowane kamieniami szlachetnymi i kolorowymi emaliami. Eksponaty, które na długo pozbawią snu każdego szanującego się kolekcjonera, wystawione są w Salach Królewskich wspomnianej już przez nas kamienicy Korniaktów (pl. Rynek 6), gdzie w XVII wieku znajdowała się rezydencja Jana III Sobieskiego. Są to starodawne meble, obrazy, zegary. Osobno wystawiono zabytki srebra artystycznego, monety i ordery. Wśród nich — także słynny Order Złotego Runa. Było to najwyższe austriackie (a także Burgundii, Wielkiej Brytanii) odznaczenie. Zwróćcie uwagę na autografy i rzeczy osobiste znanych osobistości Europy. Gdzie w Ukrainie zobaczycie jeszcze rękopis George Sand czy pasmo włosów Napoleona Bonapartego? Ale historię tworzyli nie tylko (i nie tyle) ambitni artyści, dowódcy czy politycy. Jak niestrudzone mrówki, popychali ją do przodu zwykli ludzie z ich całkiem ziemskimi kłopotami. Przypominają o tym prawdziwy wóz czumacki, sprzęty domowe, odzież. To wszystko znajduje się w innym oddziale muzeum na placu Rynek 24. Historię wojen wyzwoleńczych narodu ukraińskiego stanowi osobny dział ekspozycji, mieszczący się na placu Rynek 4. Na koniec zajrzyjmy do włoskiego dziedzińca... Ale to już inna opowieść o ozdobie średniowiecznego Lwowa. O tym też porozmawiamy. Na razie pokrzepcie się filiżanką kawy i zróbcie zdjęcie na pamiątkę. Zachowa ono na zawsze wasze wrażenia o Książęcym Grodzie. Mieście, gdzie artysta i sprzątacz ulic z jednakową godnością i miłością odnoszą się do codziennej pracy i historii.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

SKARBCE LWOWA. SPACER ESTETY

Jeśli uważasz się za prawdziwego miłośnika staroci, to na wędrówkę po lwowskich muzeach warto poświęcić cały dzień. Nie tylko dlatego, że tajemnice i duch przeszłości wymagają niespiesznego kroku i przemyśleń. We Lwowie tylko oficjalnie jest ponad trzydzieści muzeów, do których trzeba dodać świątynie, sale wystawowe, galerie, pomniki… Dziś opowiemy tylko o czterech, które tworzą swoisty pierścień muzealny. Po części pomogą one wyrobić sobie wyobrażenie o niewyczerpanych bogactwach, troskliwie zachowanych przez lwowian dla potomnych. USMIECHNIĘTE „TWIERDZE” GALICJAN Zejdźmy stromymi zboczami z Wysokiego Zamku na ulicę Łyczakowską, a dalej (pytając zawsze życzliwych przechodniów) — Krupiarską, Strzelecką oraz ulicą Czerniecza Góra, by w końcu trafić do Szewczenkowskiego Gaju. Od dawna miejsce to zwie się Kajzerwaldem. Pasmo tamtejszych wzgórz, jak wszystko we Lwowie, było sceną historycznych dramatów i komedii, które, według Szekspira, są życiem. Kiedyś Góra Lwa, nazwana najpewniej na cześć księcia Lwa, z czasem została przemianowana na Piaskową, bo wydobywano tam kamień i piasek. A jeszcze mówią, jakoby pewnego dnia wędrował tędy podróżny. Śnieg zalepił twarz, wiatr chylił drzewa. Nagle z góry uniósł się słup piasku w postaci nieruchomego rycerza w pełnej zbroi. Tak narodziła się legenda o rycerzu — strażniku góry. Swego czasu na wzgórzach zieleniały winnice i ogrody mieszczan. Zatem Lwów produkował własne wino! Kiedyś przebywał tu cesarz Józef II. Z okazji tego epokowego wydarzenia ustawiono statuę Minerwy, którą, co prawda, za coś obalono na początku XX wieku. A zarośnięte lasem wzgórze po wizycie cesarza zyskało nazwę Kajzerwald — „cesarski las”. Ma Kajzerwald związek także z nową historią ukraińską. Tutaj organizowało się wojsko narodowe, swoje pierwsze ćwiczenia ze strzelania oraz szkolenie zwiadowcze przechodzili Strzelcy Siczowi. Wkrótce ta nauka przydała im się w okopach pierwszej wojny światowej i na polach okupowanej Ukrainy. Obecnie Kajzerwald-Szewczenkowski Gaj to jedno z ulubionych miejsc wypoczynku lwowian. Co roku przed Wielkanocą społeczność miasta, zwłaszcza młodzież, organizuje czyny społeczne w celu sprzątania i porządkowania gaju. A na polu śpiewaczym od czasu do czasu odbywają się wielkie akcje artystyczne. Ale głównym celem wspinaczki do gaju jest muzeum architektury ludowej i budownictwa, naturalnie „wpisane” w krajobraz. Idąc ścieżkami i dróżkami, wydeptanymi stopami tysięcy turystów, trafiamy jakby do podkarpackiej wsi XIX wieku. A może XVII? Czym jest kilka stuleci dla odwiecznych i mądrych tradycji ludowej architektury drewnianej? Jest czego uczyć się i nam, dzieciom żelbetu, asfaltu i szkła. Już w naszych czasach wysiłkami naukowców w bliskich i dalekich wsiach Galicji znaleziono, odnowiono, ostrożnie przeniesiono do gaju drewniane domostwa i cerkwie, typowe dla naszego regionu. „Mój dom — moja twierdza”, mówią Brytyjczycy. Ukraińskie drewniane „twierdze” oddychają ciepłem żywego drewna, życzliwością i dobrem. W nich wciąż unosi się duch dawnych mieszkańców. W cieniu stuletnich drzew dobrze myśli się o wieczności i naszym przeznaczeniu na ziemi, bo wszystkich (lepiej późno niż wcześnie) czeka smutna cisza cmentarza. Taka, jak na Łyczakowie… LWOWSKI NEKROPOLIA W drodze na Cmentarz Łyczakowski nie sposób ominąć cerkwi św. Piotra i Pawła. Ją, według świadectw ówczesnych kronikarzy, wzniesiono jako kaplicę przydrożną, aby podróżni i kupcy mogli pomodlić się o szczęśliwy wynik sprawy. Nie wszystkim było dane wrócić, bo z traktu gliniańskiego rozchodziły się nie zawsze bezpieczne drogi do Turcji i Moskwy. Cicho pomodliwszy się i za siebie, wychodzimy, mijając tak zwane Pole Marsowe, do bram Cmentarza Łyczakowskiego. Istniał on już w XVI wieku. Jednak początkowo nie był tak, wybaczcie, prestiżowy, jak w naszych czasach. Zazwyczaj chowano tu tych, którym skróciły życie różne zarazy. Wtedy praktycznie przy każdej cerkwi czy kościele były swoje cmentarze. Ale po XVIII wieku, kiedy na rozkaz cesarza przeniesiono cmentarze przykościelne, dla ich urządzenia wydzielono kilka terenów podmiejskich. Jednym z nich było przeznaczone zostać nieużytkiem w pobliżu wsi Łyczaków, z czasem wchłoniętej przez miasto. Na wzgórzu, obok altany, zachowała się najstarsza część pierwotnego cmentarza. Nagrobki i kaplice są tam datowane na koniec XVIII wieku. Z czasem władze miejskie zdecydowały, że właśnie na Łyczakowie mają być pochowani najbardziej autorytatywni lwowianie. Tutaj spoczywają: Iwan Franko, Salomea Kruszelnicka, Markijan Szaszkewycz, Pawło Swencicki, Wołodymyr Barwiński, Anatol Wachnianin, Mychajło Pawłyk, Iwan Werchratski, Stanisław Ludkewycz, Hryhorij Tiutiunnyk… Niektóre z tych sławnych imion wspomniano w naszym przewodniku, inne, musicie uwierzyć, zrobiły wiele dla ukraińskiej kultury i nauki. Ogółem naliczają tu ponad trzy tysiące kamiennych nagrobków, kaplic. Wiele z nich jest po prostu arcydziełami architektury. Wśród sławnych lwowian, którzy już w naszych czasach znaleźli wieczny spoczynek na Lwowskiej Nekropolii, są Wołodymyr Iwasiuk i Ihor Biłozir. Obecnie w centralnej części cmentarza chowają tylko w wyjątkowych przypadkach i bardzo znane osoby. Wieczna pamięć… TUTAJ ROZMAWIALI Z BOGIEM… KOSMONAUCI Kościół Dominikanów możemy już uważać za starego znajomego. Ale jest jeszcze jedna jego postać, warta uwagi dociekliwych ludzi. Na fali komunistyczno-radzieckiego ateizmu w 1970 roku w części pomieszczeń kościoła zorganizowano muzeum tej agresywnej nauki. Rzekomo demaskując „opium dla ludu”, uczeni pod tym pretekstem zdołali uchronić przed zniszczeniem wspaniałe wzorce religijnej atrybutyki, ikonopisu, rzeźby, drukarstwa. Dzięki nim teraz mamy muzeum religii, bodaj jedyne na Ukrainie. Cały kompleks kościoła-klasztoru owiany jest tajemnicami oraz Łyczakowem legendami. Świątynią od dawna opiekował się obraz Ruskiej Matki Boskiej Zwycięskiej (obecnie w ołtarzu można zobaczyć kopię, datowaną na XVIII w.). Według podań, ikonę z X w. do Kijowa z Bizancjum przywiozła żona księcia Włodzimierza, caryca Anna. Być może właśnie wstawiennictwa Matki Boskiej spodziewała się księżniczka Ostrogska, ukrywając się tutaj przed niekochanym. Pamiętacie? Powiadają, że w przejściach i piwnicach klasztoru do dziś błąkają się duchy. Jeszcze na początku ubiegłego wieku kościół zaczęto wiązać z czarnym rycerzem. Jego cień pojawia się każdej nocy w czarnym kapeluszu i płaszczu. Być może to ten bliski sercu Ostrogskiej szlachcic, któremu nie było dane dzielić szczęścia z Halszką?.. Jak by nie było, do dziś toczą się rozmowy o wyjątkowej energetyce i wibroakustyce kompleksu dominikańskiego… W różnym czasie pod sklepieniami klasztoru przebywały osoby tragicznie związane losem: rosyjski car Piotr I, szwedzki król Karol XII oraz ukraiński hetman Mazepa. „Sercem” ekspozycji muzeum-świątyni jest jej ołtarz. Tutaj umieszczono luksusowe drewniane rzeźby — prace znanego lwowskiego rzeźbiarza XVIII w. Macieja Polejowskiego. Wrażenie robią także rzeźby świętych, umieszczone w kręgu nad galeriami. Zdają się one wzywać do podniesienia głów w górę, oderwania się od codzienności, ulatując modlitwami i myślami do Najwyższego. W czasach, gdy Muzeum Religii jeszcze nazywało się Muzeum Ateizmu, powstała i przyjęła się wśród lwowian pouczająca historia. Na ekspozycję, na spotkanie z uczniami, przyprowadzono jednego z radzieckich kosmonautów. Jakiś dociekliwy chłopiec zapytał kosmonautę, czy nie widział za chmurami Boga. Ten na chwilę się zamyślił i cicho odpowiedział: „Dziękuję Bogu, że zwrócił mnie ziemi”. Wszyscy jesteśmy pod Nim. Muzeum Historyczne z

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ETNOGRAFIA imiona naszych rodaków: konstruktora lotniczego, kijowianina Igora Sikorskiego, który zaprojektował pierwszy na świecie wielosilnikowy aeroplan i pierwszy na świecie helikopter wprowadzony do produkcji seryjnej; ukraińskiego śpiewaka Marka Rejzena, sportowców — Serhija Bubki, Jany Kłoczkowej, Inesy Kraweć i innych. Do podobnych książek „Szkoła” kupuje gotowy materiał ilustracyjny u partnerów biznesowych; dla tych, które powstają w wydawnictwie — zamawia u najlepszych ukraińskich artystów. Ładny, konkurencyjny wygląd książki „Szkoły” zawdzięczają estetycznemu smakowi głównej artystki wydawnictwa, znanej graficzki książkowej, członkini Narodowego Związku Artystów Ukrainy Switłany Żelezniak. A prawdziwym centrum dowodzenia, które produkuje nowe pomysły i projekty, organizuje wcielenie w życie wszystkich zamysłów, jest redaktor naczelny wydawnictwa, wydawca z wieloletnim doświadczeniem Ołeś Szewczenko. To człowiek, w którym harmonijnie połączyły się najlepsze cechy: patriotyzm, miłość do książki dziecięcej, wysoki profesjonalizm i nadzwyczajna pracowitość. Niedawno Ołeś Szewczenko został laureatem nagrody im. Dmytra Nytczenki za udane rozpowszechnianie książek. W pewnym stopniu byłam przez te wszystkie lata związana ze „Szkołą”, tłumaczyłam i redagowałam poszczególne książki. Ale to, co zobaczyłam w wydawnictwie teraz, całą tę produkcję jednocześnie, po prostu mnie zachwyciło. Wydawnictwo posiada już ponad tuzin różnych dyplomów Międzynarodowych wystaw książki, dyplomów fundacji charytatywnych, na przykład za udział we Wszechukraińskim programie charytatywnym „Podaruj dziecku książkę”. Dyplom Ligi Ukraińskich Mecenasów za bezinteresowność, hojność i patriotyzm przy przeprowadzaniu Drugiego międzynarodowego konkursu języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka, który „Szkoła” wspiera corocznie… Ceny książek „Szkoły” są dość umiarkowane — nie gryzą. W większości są obliczone na masowego konsumenta, czyli są całkowicie dostępne: od 1,15 hrywny za „kolorowankę” do 17 hrywien za wydanie prezentowe z luksusową oprawą artystyczną. Z własnego doświadczenia wiem, jak trudno wydać choćby jedną ukraińską książkę, a tym bardziej skutecznie ją sprzedać. Dlatego po prostu chylę czoła przed takimi entuzjastami, jak Ihor Jacenko — dyrektor wydawnictwa, Wiktor Smyrnow — kierownik działu sprzedaży, przed całym zespołem „Szkoły”. A każdy z nas może ich wesprzeć swoją miłością i zainteresowaniem ukraińską książką! Nadia KYRIAN Anatolij ZBOROWSKYJ PODRĘCZNIKI zapadają w pamięć zarówno fabułą, jak i soczystym, obrazowym językiem. Historia powstania często jest tak samo ciekawa, wzruszająca, a nawet tragiczna, jak sama pieśń. Do każdego szkicu dołączone są nuty i tekst pieśni. Na końcu zbioru podano słownik biograficzny oraz indeks alfabetyczny zamieszczonych pieśni. W przedmowie do książki wykładowca i dyrygent chóru akademickiego Maria Haluk zaznacza: „Książki o historiach powstania ukraińskich pieśni ludowych nie ukazywały się w czasach radzieckich. Imiona niektórych twórców były zakazane. I dopiero w latach niepodległości naszego państwa stało się to możliwe. Autor książki i obecnie kontynuuje badania historii powstania ukraińskich pieśni ludowych oraz imion ich twórców. W szczególności interesującym do badań jest gatunek pieśni lirycznej, bogatej pod względem tematycznym, różnorodności języka i czaru melodii”. Książka Wołodymyra Kapustina „Jedna na cały świat” będzie cennym podręcznikiem dla uczniów, wykładowców, studentów, uczniów średnich i specjalnych placówek oświatowych, a także dla wszystkich, którzy interesują się ukraińską twórczością ludową — jej źródłami pieśniowymi.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

NOWA „GEOGRAFIA”

Niedawno ukazał się unikalny encyklopedyczny przewodnik po świecie dzikiej przyrody — „Zwierzęta”. Historia tego wydania jest następująca: brytyjskie wydawnictwo „Dorling Kindersley Book” sprzedało wydawnictwu „Szkoła” prawa do tego wielkoformatowego, bogato ilustrowanego woluminu liczącego ponad 600 stron, następnie przez kilka miesięcy tłumaczono go z angielskiego, przeprowadzono fachową redakcję, niezwykle skomplikowany skład, wielokrotną korektę i wykonano mnóstwo innej tytanicznej pracy, o której czytelnik nawet nie wie, trzymając w rękach tę wspaniałą książkę. Gdyby spróbowano ją Nauczyciele, którzy wykładają geografię w klasach 10, mogą z ulgą powiedzieć: „Wreszcie!”. Niedawno ujrzał światło dzienne podręcznik do geografii „Ekonomiczna i społeczna geografia świata” dla klasy 10 średniej szkoły ogólnokształcącej. Jest to długo oczekiwany podręcznik, którego autorami są specjaliści z Kijowskiego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Dragomanowa, na czele z kierownikiem katedry ekonomicznej i społecznej geografii świata Wołodymyrem Zahorodnim. Długo oczekiwany dlatego, że został opracowany zgodnie z istniejącymi programami Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy, a co najważniejsze — obliczony na trzydzieści sześć godzin (jedna godzina tygodniowo) — to, na co już dawno czekali specjaliści. Ułatwi to pracę zarówno nauczycielom geografii, jak i przeciążonym uczniom w przygotowaniach do lekcji i przyswajaniu materiału programowego. Wydanie jest nasycone najnowszymi informacjami, przedstawionymi za pomocą tabel, schematów, kartogramów, które ukierunkowują uczniów na percepcję wzrokową i kształtowanie u nich obrazów wizualnych. Do każdego tematu, a jest ich w podręczniku pięć, opracowano pytania kontrolne i zadania sprawdzające osiągnięcia edukacyjne uczniów, z uwzględnieniem poziomu wiedzy i umiejętności dziecka (cztery poziomy). Odzwierciedlono w nim główne kierunki geografii społeczno-ekonomicznej świata: ekologizację, humanizację, polityzację i ekonomizację. Po zapoznaniu się z podręcznikiem specjaliści będą wdzięczni za taki prezent, ale problemem jest jego zakup, ponieważ wydany został w Zaporożu, przez wydawnictwo „Proświta”. Walentyna ROZUMENKO z

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

WITAMY, „SZKOŁO”!

CO KRYJE SIĘ ZA SZYLDEM? Treściwa, elegancko wydana, dostępna cenowo ukraińska książka jest bardzo potrzebna, ponieważ ludzie we wszystkich regionach zaczynają rozumieć, że żyją nie na Marsie, nie w Rosji czy Ameryce, a jednak na Ukrainie. Niemało wysiłku w ukrainizację Ukraińców wkłada wydawnictwo „Szkoła”. Puka ono do czytelników we wszystkie drzwi i dopina swego. Dla przedszkolaków — książka-zabawka o wymiarach zaledwie 10x10 cm, ale z twardymi stronami (można spokojnie dać maluchowi do zabawy); książka-wycinanka z zadziwiającymi rysunkami (sama prosi się do rąk). Do serii „Przygotowujemy się do szkoły” wchodzą kolorowanki „Bajkowa chatka” z zadaniem logicznym dla rozwoju wyobraźni i pamięci, „Do czego to podobne?” — z zadaniami na rozwój wyobraźni i myślenia logicznego, „Jakiego koloru są choinki?” — dla rozwoju spostrzegawczości. Nowinką myśli pedagogicznej jest „Gimnastyka paluszków”, gdzie w dwóch książeczkach (jedna — dla przedszkolaków, druga — dla młodszych uczniów) zamieszczono około dwustu wierszyków, którym towarzyszą ćwiczenia dla palców rąk. Gimnastyka paluszków wykorzystywana jest nie tylko dla odpoczynku podczas pisania. Na palcach i dłoniach znajdują się aktywne punkty, których masaż poprawia samopoczucie, polepsza pracę mózgu. Dla młodszych uczniów stworzono serię „Złota biblioteka” wydawnictwa „Szkoła”, do której wchodzą najlepsze dzieła klasyków literatury krajowej i światowej. Wydano ponad dwadzieścia książek klasycznych przekładów, a także (na zamówienie wydawnictwa u współczesnych tłumaczy) nowe światowe bestsellery. Wkrótce planuje się wydać książkę znanej niemieckiej pisarki Cornelii Funke „Władca złodziei”, która w jej ojczyźnie oraz w różnych krajach wśród anglojęzycznych czytelników z powodzeniem konkuruje ze słynnym Harrym Potterem. W serii „Chrestomatia ucznia” — książki, które są rekomendowane do nauki przez wszystkie programy edukacyjne, a także dzieła do czytania pozalekcyjnego. W tej serii wydano „Ukraińskie bajki ludowe i legendy”, „Bajki ukraińskich pisarzy”, „Bajki narodów świata”, „Przysłowia i powiedzenia narodów świata”, bajki braci Grimm i Charlesa Perraulta, bajki Oscara Wilde’a i Rudyarda Kiplinga, zbiory utworów artystycznych „O mamie” i „Pory roku”, „Wesołe opowiadania” oraz „Wesołe wiersze”, „Drogami i ścieżkami historii Ukrainy” oraz „Dzieciom o zwierzętach”… Dla średniego i starszego wieku szkolnego wychodzą książki w seriach „Poznaję świat” — wielotomowa popularna encyklopedia dla dzieci, której każdy osobny tom poświęcony jest określonemu działowi wiedzy: „Kraje i narody”, „Święta narodów świata”, „Kosmos”, „Geografia”, „Muzyka”, „Medycyna”, „Fizyka”, „Chemia”, „Ekologia”, „Sport”, „Religia” i inne. Seria „1000” adresowana jest do wszystkich, którzy kochają to, co niezwykłe, niewiarygodne, niepoznane, zagadkowe. Nawet w tej zadziwiającej serii ukazało się już siedem książek: „1000 zagadkowych fenomenów”, „1000 tajemnic planety Ziemia”, „1000 katastrof Wszechświata”, „1000 pytań i odpowiedzi”. I oczywiście seria „Chrestomatia szkolna”, z których każda książka zawiera dzieła pisarzy obowiązkowe do nauki według programu szkolnego i rekomendowane do czytania pozalekcyjnego. Prawdziwym odkryciem dla nauczycieli i uczniów w tej serii jest obowiązkowy dodatek, który zawiera pasjonujące materiały do biografii pisarzy, wspomnienia, listy, dzienniki oraz ciekawostki literaturoznawcze, zorientowane tematy prac i referatów, plany tezowe do nich. W tej serii — Łesia Ukrainka i Guy de Maupassant, Ołeksandr Ołeś i Conan Doyle, zbiór „Sicz-matka” (o Siczy Zaporoskiej). Na jubileusz Tarasa Szewczenki wydano rzadką książkę — „Taras Szewczenko. Dziennik”. Jest to pierwszy pełny ukraiński przekład dziennika Szewczenki z lat 1857—1858, wydany z przedmową Wałerija Szewczuka, z naukowym komentarzem i przypisami Anatolija Szewczuka. Gdyby samodzielnie stworzyć na Ukrainie, to praca, najwyraźniej, przeciągnęłaby się na wiele lat. Praktyka kupowania praw do tak zwanych bestsellerów to norma dla cywilizowanego biznesu wydawniczego. Po raz pierwszy na Ukrainie w 2003 roku „Szkoła” podarowała ukraińskiemu czytelnikowi „Księgę rekordów Guinnessa”, która obecnie wydawana jest w łącznym nakładzie 94 milionów kopii w 100 różnych krajach w 37 językach świata. Wreszcie ta zadziwiająca książka pojawiła się w języku ukraińskim. W 2004 roku — już po raz drugi. W tym cudownie opracowanym wydaniu (okładki z efektem holograficznym) znajdują się najróżniejsze osiągnięcia człowieka, ciekawe informacje — od niewiarygodnych parametrów ludzkiego ciała po porażająco fantastyczne fakty ze świata przyrody ożywionej. Na stronach księgi rekordów Guinnessa uwieczniono również. Komercyjne wydawnictwo „Szkoła” prowadzi poważną politykę wydawniczą, obliczoną na najszersze grono czytelników — od dwuletnich maluchów po w pełni ukształtowanego dorosłego czytelnika. W dorobku na dzień dzisiejszy jest około 200 tytułów, nakłady 5—15 tysięcy. Osobliwością pracy tego wydawnictwa jest to, że 99% drukowanej produkcji jest w języku ukraińskim, a przy tym szybko nabiera ono tempa, o czym świadczy fakt, że prawie 50% produkcji wydawane jest ponownie na zamówienie, czyli nakłady nie zalegają na półkach księgarni.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

POŚWIĘCONE «HISTORII MAŁOROSJI»

Imię naszego sławnego rodaka Mykoły Andrijowicza Markiewicza jaśnieje jak gwiazda na firmamencie Ukrainy. To jemu Taras Szewczenko poświęcił wiersz „M. Markiewiczowi”, nazywając go Banduristą; to jego bogata twórcza spuścizna stała się podstawą do pisania historycznych i literackich dzieł przez Michajła Hruszewskiego, Dmytra Bahalija, Dmytra Doroszenkę, Iwana Franki… Wpływ jego „Ukraińskich melodii” i „Historii Małorosji” odczuwalny jest w utworach Kobzarza — „Tryzna”, „Hajdamacy”, „Perebendia”, „Do Osnowjanenki” i in. Istotnie, był onprekursorem Kobzarza, dokonawszy tytanicznej pracy odtworzenia prawdziwej historii Ukrainy i duchowej spuścizny ukraińskiego narodu. Miał pełne prawo powiedzieć: „W swoich 48 latach przeżyłem stulecie…” — zostawiając nam swoją 5-tomową „Historię Małorosji”, zbiory poezji i pieśni, prace historyczne i folklorystyczne, wielotomowy materiał archiwalny. Mykoła Andrijowicz Markiewicz urodził się 7 lutego 1804 roku we wsi Dunajec na Hluchowszczyźnie w rodzinie ziemianina A. I. Markiewicza, należącego do starożytnego kozacko-starszyznowego rodu Markowiczów (Markiewiczów). Uczył się w pensjonacie przy Petersburskim Głównym Instytucie Pedagogicznym, gdzie poznał L. Puszkina, O. Puszkina, W. Żukowskiego, M. Glinkę, K. Rylejewa i innych znanych osobistości. Trzy lata służył w Kurlandzkim pułku, gdzie znienawidził arakczejewszczyznę i nieudolnych wojskowych dowódców. „Wstąpiwszy do służby, straciłem wiele czasu na naukę, — pisał Markiewicz do W. Żukowskiego, — ale w służbie stałem się poetą”. Od 1824 roku, po przejściu w stan spoczynku, mieszkał w Moskwie, a od 1830 roku — w Dunajcu i innych rodzinnych majątkach. Dużo podróżował po Ukrainie, poznając życie i obyczaje ludu, jego zwyczaje oraz twórczość pieśniowo-muzyczną. Zmarł 9 czerwca 1860 r. we wsi Turowiec. Z okazji 200. rocznicy urodzin wybitnego historyka, etnografa, poety i kompozytora w kijowskim Wydawniczym Domu „In Iure” pod ogólną redakcją akademika NAN Ukrainy Ju. S. Szemszuczenki wydano dwutomowe wydanie „Historii Małorosji” Mykoły Markiewicza, która po raz pierwszy została opublikowana w Moskwie w latach 1842–1843. Cieszy, że akademik Ju. S. Szemszuczenko wiele zrobił również dla odrodzenia imion naszych sławnych rodaków W. I. Tumańskiego, M. P. Wasylenki i popularyzacji ich dorobku twórczego. Obecne wznowienie cennego zabytku ukraińskiej historiografii i myśli społeczno-politycznej XIX wieku, którego prezentacja odbyła się z okazji 200-lecia jubileuszu M. A. Markiewicza na Hłuchowskim Uniwersytecie Pedagogicznym, jest prawdziwym prezentem dla naukowców, nauczycieli, studentów i wszystkich, którzy interesują się historią Ukrainy. z Mykoła HUREC

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

PIEŚNI DUSZY

Współczesny ukraiński poeta i publicysta Wołodymyr Kapustin wspomina, jak w ogrodzie jego rodziców w mieście Kotowsk, w obwodzie odeskim, wieczorami zbierali się przyjaciele: „W naszej rodzinie bardzo kochano pieśni ludowe oraz utwory napisane przez współczesnych ukraińskich poetów i kompozytorów. Moja smukła, śniada matka miała z Bożej łaski doskonały słuch muzyczny. Miała głos silny, piękny, szeroki jak step, miękki jak aksamit, a czysty – jak poranna rosa na kwiatach. Mężczyźni i kobiety stawali półkolem w ogrodzie, a z nimi pośrodku – moja matka. Zaczynała śpiewać, a wszyscy podchwytywali. Chór śpiewał zgodnie. My, dzieci, oczarowani słuchaliśmy: „Stoi góra wysoka”, „Za Syberią słońce wschodzi”, „Wyprzęgajcie, chłopcy, konie”, „Powiej, wietrze, na Ukrainę” oraz innych pieśni. Były takie pieśni, które matka śpiewała sama. Wtedy wszyscy w milczeniu słuchali w jej wykonaniu „Słyszysz, bracie mój”, „Tam, gdzie Jatran kręto się wije”, „Jechał kozak na wojenkę”. Waszczepioną w dzieciństwie miłość do ojczystej pieśni Wołodymyr Kapustin przeniósł przez całe życie. Niedawno stołeczne wydawnictwo „Krynycia” wydało jego książkę „Jedyna na cały świat”. Jest to zbiór szkiców artystycznych o twórcach ukraińskich pieśni, które stały się ludowymi. Szkice czyta się lekko,

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

WSPOMINAJĄC ARKASA

Niedawno w Kijowie wydano powieść-poszukiwanie pisarza i filozofa Wiktora Żadki o autorze opery „Kateryna” do słów Tarasa Szewczenki, popularnej „Historii Ukrainy-Rusi”, założycielu Mikołajowskiej „Proświty” i fundatorze pierwszej na Południu szkoły z ukraińskim językiem nauczania, synu admirała greckiego pochodzenia i ukraińskiej kozaczki — Mykole Mykołajowyczu Arkasie — „Greku z duszą Ukraińca”. Niemało stron książki poświęcono założeniu i działalności Mikołajowskiej „Proświty”. Laureat Nagrody Narodowej im. T. Szewczenki, pisarz Mykoła Szudria w przedmowie do powieści zaznacza: „Dzisiaj, kiedy dolarowy worek zastępuje wielu świat wewnętrzny, trzeba czytać i odczytywać strony tej powieści-poszukiwania, aby nie odpłynąć od rodzinnego brzegu, aby śladem Arkasa wyhodować w sobie człowieka o ukraińskim charakterze, patriotę narodowego i pełnego poświęcenia bojownika o ukraińską ideę”. Wydanie zrealizowano kosztem autora. Anatolij ZBOROWSKI

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

— Pani Halyno, czym właściwie jest producent? — Według naszych terminów producent to organizator produkcji, a w krajach Europy, Ameryki, gdzie instytucja producenta istnieje od wielu lat, producent to osoba twórcza, która potrafi znaleźć ciekawy scenariusz i zebrać pod niego grupę: zaprosić konkretnego reżysera, operatora, artystę, a nawet uformować obsadę aktorską. Ta osoba musi rozumieć, czym jest scenariusz, czym jest proces twórczy w produkcji filmowej, czym jest kino. Może znaleźć środki na film lub zainwestować własne. U nas, niestety, ten system dopiero się rozkręca i kiedy zacznie wyraźnie działać na Ukrainie — jeszcze nie wiadomo. Dlatego siebie nie nazwałabym producentem w takim rozumieniu, w jakim istnieje to na całym świecie: kiedy państwowa produkcja filmowa zaczęła się załamywać, zdecydowaliśmy się zorganizować studio „WIATEL” — wtedy trzeba było zająć się organizacją. — Równolegle Pani pracowała i uczyła się bycia producentem, a co uczyło najbardziej? — Uczymy się razem z nowym życiem naszego kraju — pojawiły się nowe warunki ekonomiczne, nowe relacje między ludźmi, studiami, firmami, zleceniodawcami i wykonawcami. Pojawia się nowe ustawodawstwo. Kiedyś „Ukrtelefilm” pracował według dyrektyw opracowanych dla całego ZSRR. Każde studio miało swój zamknięty cykl, począwszy od napisania scenariusza, przez dział produkcyjny, aż po wywołanie taśmy, do wyjścia filmu do widza. Teraz do produkcji każdego filmu trzeba podchodzić z innymi schematami, opracowywać je dla każdego filmu od nowa. Dla nas każda praca naszego studia to od początku do końca eksperyment, wszystko od nowa — od początku do końca. I za każdym razem się na tym uczysz. Powiedzmy, kiedy zaczynaliśmy kręcić takie projekty, jak sobory Michajłowski Złotokopuły i Uspieński, to do końca nie wyobrażaliśmy sobie, jaki będzie rezultat. Pomysł twórczy wychodził od naszego studia, a wsparcie i finansowanie — od zleceniodawcy, Kijowskiej Administracji Państwowej. Tutaj pojawiały się komplikacje, trudności, bo czasami twórczo może chcieliśmy zrobić trochę inaczej, ale rozumieliśmy, że musimy rozliczyć się przed zleceniodawcą i zrobić taki film, który zadowoli również jego warunki. Trzeba było zdążyć utrwalić wszystkie momenty historyczne podczas odbudowy. Wiedzieliśmy, że sobór Michajłowski będzie odbudowywany długo, wyobrażaliśmy sobie, że będzie to nadzwyczajny projekt — ciekawie było utrwalić go od samego początku do końca. Zwróciliśmy się z propozycją i nas poparto. Na całym świecie istnieje taka praktyka — utrwalać tworzenie wielkich projektów, i to nie tylko w budownictwie, ale też w innych branżach. — Na przykład? — W 1996 roku zostałam zaproszona jako dziennikarka na festiwal filmów muzycznych „Złota Praga”, gdzie obejrzałam film dokumentalny o tym, jak kręcono znany film fabularny „Farinelli”. Sam film zobaczyłam później, ale dokumentalny zrobił na mnie o wiele większe wrażenie. Na przykład fakt, że do filmu głos Farinellego (którego oczywiście nikt nigdy nie słyszał — to znana włoska szkoła kastratów XVIII wieku) zsyntetyzowano z dwóch głosów — polskiej śpiewaczki i amerykańskiego śpiewaka, których wybrano po przesłuchaniach na całym świecie. Oboje śpiewacy wykonali tę samą partię, potem te dwa głosy połączono na komputerze. Był cały epizod o tym, jak ten zsyntetyzowany głos „zakładał” na siebie aktor, który wykonywał rolę Farinellego. Unikalna praca przed zdjęciami do tego filmu została utrwalona na taśmie jako projekt dokumentalny. Dlatego — wracam do soboru Michajłowskiego — kiedy przekonywaliśmy zleceniodawcę, że trzeba nakręcić taki film, jednym z argumentów było to, że takich rzeczy nie można zostawiać poza historią, poza ludźmi, którzy w przyszłości przyjdą do tego soboru — unikalną technologię malowideł, mozaiki, procesy, które po prostu ciekawie jest obserwować. A jeszcze chciało się tę rejestrację uczynić emocjonalną, żeby nie była tylko kroniką, którą odbiera się jako dokument. — Jakie trudności miała Pani jako producent? — Co tydzień przez lata odbudowy odbywały się posiedzenia budowniczych, którzy rozstrzygali swoje kwestie projektowo-artystyczne. Musieliśmy utrwalać wszystko, ale latami dzień w dzień kręcić — poszłyby po prostu kilometry taśmy i kolosalne środki. Można było utonąć w materiale. Zatem trzeba było prognozować do zdjęć właśnie to, co dla widza (zarówno fachowego, jak i przeciętnego) w przyszłości będzie ciekawe. Mnie, jako producentowi, przychodziło siedzieć na tych naradach obok budowniczych i słuchając, z całej „rudy-skały” wybierać najciekawsze momenty, które będzie można potem nakręcić. Na przykład, kiedy zaczynają kłaść pierwszą warstwę muru albo podnoszą krzyż na kopułę. Artyści, którzy rysowali szkice ikon, pracowali w korpusie metropolitalnym rezerwatu „Sofia Kijowska”. Nie pojawiali się na placu budowy i gdybym nie chodziła i nie dowiadywała się, gdzie pracują, niczego byśmy nie nakręcili. Oto dlaczego u producenta spojrzenie twórcze i organizatorskie muszą zbiegać się w jednym punkcie. Jeśli nie wiedzieć, czym jest film i w ogóle — produkt audiowizualny, bardzo trudno wybrać i przewidzieć, co będzie można ciekawego nakręcić. Dramaturgię gotowego filmu dyktowały wydarzenia chronologiczne, ale epizody, które miały stanowić kręgosłup, trzeba było kręcić z wyprzedzeniem. Wniknięcie w materiał zabierało niezwykle dużo czasu — nie jestem budowniczym, nie jestem artystą, nie jestem muzykiem, który opracowuje schemat dzwonów, ale dużo pracowałam w kinie dokumentalnym, pisałam scenariusze i naturę tego gatunku czuję. Jako producent wiedziałam, co muszę zorganizować, a jako osoba twórcza starałam się ten wybór zrobić tak, żeby potem widzowi było ciekawie popatrzeć. — A jakie wydarzenia udało się Pani „złapać” na tych posiedzeniach? — Na przykład złotą smaltę do soboru, którą początkowo myślano kupować gdzieś we Włoszech, zrobiono w Kijowie w ciągu miesiąca. W tym celu specjalnie uruchomiono osobną linię w zakładzie, opracowano technologię. To przecież unikalne — koniecznie trzeba kręcić! Z artystą, który opracowywał szkice mozaik, poznaliśmy się dawno, jeszcze kiedy wszystkie prace były w projektach. Już wtedy umówiliśmy się z nim: „Kiedy będziecie kłaść pierwszy kamyczek w tym soborze, proszę do nas zadzwonić”. Znaleźliśmy wzajemne zrozumienie z ludźmi, którzy odtwarzali sobór Michajłowski — z budowniczymi, artystami, architektami. Wiedzieli, że pracujemy ramię w ramię, że obserwujemy, wiedzieli, po co to wszystko się robi i sami powiadamiali nas o czymś ciekawym. Codzienna rutynowa praca nie była utrwalana, ale pewne unikalne momenty chciało się nakręcić. Zdarzały się przykrości: kiedy wiedziałam, że na dzwonnicę powinni podnieść małą kopułę, a my nie zdążyliśmy zorganizować zdjęć — podjeżdżamy samochodem i widzimy, jak ona już zawisła w górze na dźwigu… Chociaż materiału wyszło tak dużo, że wystarczyło na jeden pełnometrażowy film i jeszcze jest minut z pięćdziesiąt dodatkowych. 1973 r. Spektakl telewizyjny „Kasandra” z mojego doświadczenia redaktorskiego, z którego jestem dumna. Byłam redaktorem filmu „Bujna”, na podstawie listów Kateryny Biłokur — reżyser Wiktor Wasylenko. Główną rolę kobiecą grała Raisa Nedaškiwska. Wiadomo, że Katerynę Biłokur niezwykle prześladowano, a we wsi uważano ją za niespełna rozumu z powodu jej malowania. Kiedy rodzice po raz kolejny zabronili jej malować, powiedziała: „Jeśli nie będę malować — utopię się”. Była późna jesień, uciekła z domu i poszła się topić. Zobaczył ją młodszy brat, zawołał ojca. Katerynę wyciągnięto z rzeki i dopiero wtedy rodzice zrozumieli, że pasji danej od Boga nie da się przełamać. Po tym przestali ją prześladować, jakby pogodzili się z tym, że w tym jest jej życie. Ten epizod, co dziwne, wypadł ze scenariusza, chociaż moim zdaniem był to punkt zwrotny samostanowienia artystki — zarówno dla niej samej, jak i dla wszystkich wokół. Kiedy zobaczyłam, że reżyser nie nakręcił tej sceny, a film był już praktycznie zmontowany, mnie, jako redaktorowi, strasznym wysiłkiem udało się przekonać reżysera (który odmawiał), aby ten epizod nakręcił. Wtedy była już jesień, październik, zimno, a Raisa Nedaškiwska w cienkim ubraniu weszła do zimnej rzeki. Wielką zasługą Raisy Stepaniwny jest to, że się na to zgodziła. W tak straszne zimno niebezpiecznie jest filmować aktorkę, reżyser chciał sam wejść do wody, po prostu założyć perukę i kostium, ale Nedaškiwska powiedziała: „Nie, będę filmować się sama, dla mnie to ważne”. Epizod został nakręcony. Okazał się jednym z najlepszych. Wiktor Wasylenko potraktował mnie bardzo poważnie i z wdzięcznością. To jeden z rzadkich przypadków w moim życiu redaktorskim, kiedy reżyser podszedł i powiedział: „Jestem naprawdę wdzięczny tobie, jako redaktorowi! Ten epizod koniecznie trzeba było nakręcić”. — A do jakich filmów pisała Pani scenariusze? — Tylko do dokumentalnych. Starałam się pisać scenariusze związane z ciekawymi twórcami ludowymi. Wyszukiwałam ich wszędzie. A do filmu „Głos” najpierw wymyśliłam bohatera — mistrza, który robi trembity. Chciałam, żeby nakręcono film o tym instrumencie, a potem długo szukałam takiego mistrza, jeździłam kilka razy po różnych wsiach w Karpatach. Dopiero za trzecim razem udało mi się znaleźć takiego człowieka, poznać się i wtedy już napisałam scenariusz. — Teraz w instytucie teatralnym uczą producentów. Co by Pani im poradziła ze swojego doświadczenia, jakich unikać błędów? — Producent koniecznie musi być osobą twórczą: być obeznanym w kulturze, w historii sztuki, znać od początku do końca technologię produkcji filmu. A błędy i tak trzeba popełnić własne. z Jeśli interesujesz się: y co robią producenci? y czy istnieją filmy o filmach? y jak utrwala się momenty robocze wielkich projektów? y kto to jest redaktor filmu? y jak powstają twórcze zamysły filmów dokumentalnych? — wtedy to spotkanie jest dla Ciebie. Naszym gościem jest Halyna Iwaniwna KRYWORCZUK. Urodziła się w Kijowie. W 1980 roku ukończyła wydział teatrologii Kijowskiego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej im. I. K. Karpenki-Karego. Od 1973 roku pracowała w studiu „Ukrtelefilm”, gdzie była redaktorem ponad czterdziestu filmów, wśród których — „Pułapka” O. Bijmy, „Bujna” W. Wasylenki, „Dalej niż lot strzały” W. Witera. Od 1994 roku — dyrektor i producent filmów studia „WIATEL”. Autorka i współautorka scenariuszy literackich ponad tuzina filmów dokumentalnych — „Krąg”, „Głos”, „Odrodzenie. Filharmonia Narodowa”, „Sobór Uspieński”, „Michajłowski Złotokopułowy” (reżyser Wasyl Witer) i in. kowych epizodów, które nie weszły do filmu, ale mają wartość historyczną i twórczą. Tego nie można tracić — zmontowaliśmy je osobno i nagraliśmy jako bonus do filmu na DVD. — Ma Pani ogromne doświadczenie pracy jako redaktor w kinie… — Jestem bardzo dumna, że pracowałam przy wielu ciekawych filmach, na przykład „Pułapka” Ołeha Bijmy, „Dalej niż lot strzały” Wasyla Witera. Do ostatniej pracy to właśnie ja, jako redaktor, znalazłam autorkę scenariusza — Ałłę Tiutiunnyk, jej powieść została wydrukowana w czasopiśmie „Kijów”. Bardzo chcieliśmy z Wasylem Witerem, żeby ta powieść została sfilmowana, ale od razu nie wyszło. Jednak z Ałłą poznaliśmy się i zrobiliśmy film dokumentalny „Wody podziemne”, a potem już — „Dalej niż lot strzały” — filmy spójne tematycznie. Teraz, niestety, zawód redaktora u nas praktycznie wymarł. Powiem w sekrecie, redaktorów w kinie reżyserzy zawsze nie lubili. A to absolutnie niezbędna postać, która faktycznie pilnuje całego filmu od początku do końca. Po pierwsze, redaktor od napisania scenariusza aż do wyjścia filmu do widza pomaga reżyserowi zorganizować zarówno materiał dramaturgiczny, jak i materiał już nakręconego filmu, oraz pracę z aktorami podczas udźwiękowienia — śledzi język, akcenty. Po drugie, redaktor to doradca. Jeśli reżyser ufa redaktorowi, z którym pracuje, to dla redaktora jest to osoba, która zawsze może świeżym okiem spojrzeć z boku na wszystko i podpowiedzieć to, czego on może nie zauważyć, jeśli mocno „zakopał się” w materiale. — A zdarzały się Pani takie momenty? — Tak. Jest jeden epizod z Wypytywała Nonna-Anna STEFANOWA

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ny polityczny konflikt między władzami ukraińskimi a amerykańskimi. Oto wam i demokratyczna Ameryka! Nasi takich rzeczy czasem nawet nie zauważają. Fakty „pirackiego” wykorzystywania karykatury w mediach to także dzisiaj powszechna praktyka dla wielu, ale normą nazwać ich nie można. Właśnie dlatego warto przypomnieć, że ochrona praw karykaturzystów ma dawne tradycje. Już w 1735 roku angielski parlament, na prośbę karykaturzysty Hogartha, przyjął ustawę o ochronie wydawnictw przed pirackim kopiowaniem, która otrzymała nazwę „Aktu Hogartha”. W ustawie tej zaznaczano, że: „Każdy, kto drukuje rysunek lub rycinę, ma prawo do wydawania i wznawiania przez okres 14 lat”. Ukraina, jako państwo dążące do integracji z przestrzenią europejską, a także karykaturzyści jako jednostki, które zawsze były i są obserwatorami rzeczywistości, wymagają od ustawodawstwa jedynie ochrony przed naruszeniami praw zawodowych. Przecież najczęściej w swojej praktyce spotykają się oni z problemem plagiatu. Warto więc zaznaczyć, że zgodnie z ustawodawstwem „Przywłaszczenie autorstwa cudzego utworu kwalifikuje się jako przestępstwo karne i jest karane grzywną od 50 do 120 minimalnych rozmiarów wynagrodzenia lub pracami poprawczymi do 2 lat”. Warto tu przypomnieć o tym, że dla wzmocnienia ochrony swoich praw autorskich należy zwrócić uwagę na sam fakt stworzenia utworu z obowiązkowym podaniem imienia autora, co zgodnie z prawem „zapewnia domniemanie autorstwa”. Ustawodawstwo sprzyja rozwiązywaniu problemów prawa autorskiego także w ten sposób, że powód w sprawach o prawo autorskie jest zwolniony z opłaty państwowej. Do tego dochodzi jeszcze ten moment, że wyniki negocjacji między obiema stronami mogą mieć bardziej efektywne skutki niż proces sądowy. Czyli czysto ludzki czynnik w suchym ustawodawstwie jest obecny. A społeczeństwo, które jest zainteresowane zachowaniem twórczej indywidualności autora, może pretendować do wstąpienia. ŻYCIE KLUBOWE Czy może być coś wspólnego między ukraińskim a szkockim zespołem rockowym, a do tego jeszcze północnym rosyjskim miastem? Okazuje się, że może. Właśnie w dalekim mieście Jakuck jeszcze w 1998 roku podczas festiwalu zaprzyjaźniły się dwie grupy muzyczne — z Kijowa i z Edynburga. A obecnie, w ramach programu artystycznego British Council, odbył się wspólny występ zespołu rockowego „Mystery Juice”, który w Ukrainie jest po raz pierwszy, oraz Ołeha Skrypki (wprawdzie bez „WW”) w roli DJ-a. Ta akcja świętowała również „więzy rodzinne” dwóch miast partnerskich: Kijowa i Edynburga. Jeśli w rockowym mikserze zmieszać w nierównych proporcjach różne w smaku składniki muzyczne (takie jak funk, blues, hip-hop, folk, rock progresywny, klasyczny rock and roll), otrzymujemy świeży i bardzo energetyczny napój pod nazwą „Mystery Juice”. W każdym razie precyzyjne określenie ram stylu tego zespołu brytyjskiej prasie się nie udało. Ale to nie oznacza, że ta grupa jest czysto „do słuchania” (choć od czasu swojego powstania w 1996 roku zdążyła wydać 3 albumy, przy czym pierwsze dwa ukazały się tylko w Rosji). „Mystery Juice” świetnie odbierany jest na koncertach „na żywo”, co potwierdza. PUNKT WIDZENIA

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

STING — POZA PRAWEM?

Deklaracje o europejskim wyborze Ukrainy stały się już codziennością. Ale czy zawsze głośne zapowiedzi potwierdzane są odpowiednimi działaniami? Biorąc pod uwagę nasze realia, istnieją poważne wątpliwości. “Krok do przodu, dwa — do tyłu” — słuszność tego znanego powiedzenia przychodzi na myśl za każdym razem, gdy analizuje się, na przykład, niektóre wzorce krajowej twórczości ustawodawczej. Wiadomo, że Ukraina przystąpiła do niemal wszystkich odpowiednich dla obecnych czasów aktów międzynarodowych. Jednakże recydywy przekształconego systemu administracyjnego wciąż dają o sobie znać. Zrobić z człowieka przygnębionego petenta, który pokornie czeka na łaskawe pozwolenie — czyż nie jest to główna rozrywka urzędnictwa? W jakim celu — nietrudno odgadnąć, znając “przodujące” pozycje Ukrainy w hit-paradzie korupcji. Spójrzmy, na przykład, na nową ustawę o działalności estradowo-koncertowej, przyjętą, jak zaznaczono, w celu zaprowadzenia porządku w rzekomo chaotycznym, żywiołowym stanie spraw w tej sferze. W celu, oczywiście, “podniesienia poziomu, poprawy jakości, ochrony dóbr kultury…” itp. W istocie zaś jest to podatek od widowiska. I jeśli abstrahować od taniej retoryki, to “spada” on na barki widza, czyli na nas z wami. Przypomina się mądry Gianni Rodari, który w swojej bajce “Cipollino” przekonująco przedstawił podobne podatki za “wdychanie powietrza”. Jak została przyjęta ta ustawa, czym umotywowana? Gdzie szeroka dyskusja, debata, projekty, różne koncepcje i punkty widzenia? Nie wiadomo… Chociaż, raczej wiadomo. Znowu sztucznie stworzone “komitety-gabinety”, znowu “Zabronić, nie dopuszczać!”. Dlaczego, na jakiej podstawie? I sprawa wcale nie w procentach odliczeń w nieznanym kierunku, a w oczywistym dążeniu do biurokratycznej monopolizacji. Szanowni państwo, istnieje przecież służba podatkowa, upoważniona przez państwo do kontrolowania obiegu finansowego. To rzeczywiście jej sprawa. A reszta, wybaczcie, to sprawa organizatorów akcji. Trzeba przynajmniej przestudiować doświadczenia Zjednoczonej Europy, do której rzekomo zmierzamy. Istnieje przecież patent, licencja w końcu. Dlaczego pozwolenie na coś mają dawać urzędnicy, którzy obiektywnie nie są “w procesie”? Przecież wiadomo, że większość naprawdę jakościowych koncertów, które stały się wybitnymi wydarzeniami (od Stinga, Johna McLaughlina po José Carrerasa itp.), zrealizowana została przez struktury niepaństwowe, jak zresztą w światowej praktyce. I, nawiasem mówiąc, bez wydawania środków państwowych, a wręcz przeciwnie, z odpowiednimi wpłatami do budżetu. Większość podmiotów współczesnej “produkcji” koncertowej uważa ustawę za zaangażowaną politycznie i, co najmniej, niedopracowaną. Dlaczego by nie skorzystać z doświadczeń, na przykład, tejże Asocjacji Promotorów Ukrainy, której członkowie mają ogromne realne doświadczenie w tej branży i są chyba najbardziej zainteresowani jej cywilizowanym rozwojem? Dlaczego by nie zwrócić uwagi na rażącą dysharmonię w przestrzeni antenowej Ukrainy, która przypomina podrzędną filię innych państw? Jak wykonywana jest norma o procencie produkcji krajowego producenta i, w końcu, ustawa o języku państwowym? Pytań, jak widzimy, jest wiele. Czy usłyszymy wreszcie odpowiedzi? z Rysunek O. Kustowskiego Lesia SAMIŁENKO z V. WOŁODYMYROW do wspólnoty europejskiej. Karykaturzyści — są za! Ale bolesnym problemem staje się cenzura polityczna, która na poziomie regionalnym ma wszelkie oznaki totalitaryzmu. Zamykane są wydawnictwa, zwalniani z pracy artyści, którzy w jakikolwiek sposób próbują pokazać odrażające strony działalności władzy i lokalnych urzędników. Mówią, że takiego nacisku nie odczuwano nawet pięć lat temu. Mimo wszystko coś jednak robi się na tym froncie, ponieważ rezultatem pracy seminarium stała się praca oświatowa, która ma konkretny charakter. Wydano broszurę, w której wyłożono podstawowe zasady ochrony prawa autorskiego, opowiedziano wszystko, co niezbędne, by wiedział artysta-karykaturzysta — AUTOR, a jednocześnie menedżer, prawnik, ekonomista i adwokat. I warto jeszcze dodać, że wykorzystanie karykatury w drukowanych mediach bez podania autorstwa i bez godziwej zapłaty od teraz jest przestępstwem. Czyli — ostrożnie z karykaturą, bo ona jednak jest coś warta!

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

MUZYCZNY KOKTAJL NA CZEŚĆ PRZYJAŹNI

REFLEKSJE DYSKOGRAFIA PLUS z L. S. potwierdził jej występ w kijowskiej galerii „Ławra”. Tradycyjny dla zespołu rockowego zestaw instrumentów — gitara, bas, perkusja, a do tego skrzypce elektryczne, które dodają brzmieniu grupy folkowości. I dużo drive'u, który zmusił tłum pod sceną do tańca (chociaż na Ukrainie ten ciekawy zespół jest jeszcze nieznany). Na koncercie wykonywano (według słów uczestników) w sumie nowe i kilka starych kompozycji. A ich piosenki, jak lakonicznie odpowiedzieli muzycy, są o życiu (czyli o wszystkim po trochu). Życie od „Mystery Juice” jest muzycznie różnorodne i w zasadzie wesołe. Zatem po udanym ukraińskim debiucie i kontakcie z publicznością (próbowali mówić po ukraińsku), sztafeta od jednych skrzypiec przeszła do drugich. Czyli do DJ-a O’Skrypki. W swoim nowym emploi Ołeh Skrypka zaproponował słuchaczom styl etno-disco. Wszak, jego zdaniem, muzyka folkowa jest przede wszystkim taneczna. Dlatego, wplatając się w muzykę disco, będzie czuła się w niej całkiem organicznie. Pod elektroniczną obróbkę Skrypki trafił nie tylko nasz folk (na przykład „Pidmanuła, pidweła” czy „Den narodżennia” zespołu WW), ale też… indyjski (który uzupełniały kadry z indyjskich filmów). Chociaż, być może, lepiej byłoby, gdyby Skrypka dalej grał znaną sobie muzykę — bo ją też można nazwać „etnodisco”. Czy folk w „WW” jest? Wystarczająco. Czy ludzie na ich koncertach tańczą? Tańczą. Więc czym to nie jest rockowe etno-disco, które w odróżnieniu od elektronicznego odpowiednika ma swoje niepowtarzalne oblicze? A słuchaczom na razie pozostaje czekać na nowe, równie ciekawe rezultaty muzycznej przyjaźni. z Na koncercie była Kateryna TARCZEWSKA „Ochrona praw karykaturzystów prasy Ukrainy” — to temat trzeciego ukraińskiego seminarium, które odbyło się niedawno w Kijowie przy wsparciu organizacji charytatywnej „Myteć” oraz Międzynarodowej Fundacji „Widrodżennia”. Przez trzy dni grono najbardziej znanych i utalentowanych ukraińskich mistrzów karykatury omawiało bolączki. A jest o czym radzić, bo na dzień dzisiejszy mają już konkretne pretensje do władzy, która na wszystkich szczeblach cenzuruje… i to tak, że można już mówić o karykaturze za kratami. Naszych tam jeszcze nie było, a przykładów w światowej praktyce jest wystarczająco dużo. Warto więc zastanowić się i pomyśleć o wolności i inności myślenia, nad którymi w krajach z reżimem totalitarnym dokonuje się rozprawy, w szczególności także z karykaturzystami. Czyli temat do omówienia takich problemów ma na razie charakter profilaktyczny, ale podstawy do uznania go za aktualny już są. Przykładów jest dość, aby upublicznić temat cenzury karykatury. Są już nawet zwolnieni z pracy. Ołeh Smal — jeden ze znanych karykaturzystów, który lubi tematykę polityczną — przypłacił to kontraktem z gazetą „Kyiv-Post”, ponieważ właściciele wydawnictwa ze strony amerykańskiej ocenili jego karykaturalne szarże na możnowładców jako potencjalny międzynarodowy STADO RÓŻNORODNYCH PIEŚNIARSKICH KONI Kiedyś panowała zasada, która nie pozwalała prawdziwemu mężczyźnie pożyczać konia i żony. Współczesny jej wariant to „Nie pożyczam samochodu i żony…”. Jak i przez kogo tylko nie był wysławiany wierny koń w przeszłości… Współcześni kompozytorzy i poeci zwracają się do klasycznego obrazu nieczęsto, ale tacy są i nieprzypadkowo ich nazwiska są znaczące dla Klubu „Spiwucza rodyna” oraz miłośników romansu, który działa w stołecznym Domu Nauczyciela. Sam klasyczny gatunek estradowy, w szczególności romans, unifikuje obraz wiernego przyjaciela, czyli konia. „Wojna i pokój, mężczyzna i kobieta, młodość i starość, państwo i osobowość, praca i natchnienie, życie i los — wszystko to można wyrazić poprzez ten bogaty obraz. Razem z tym w różnych czasach, u różnych narodów, w różnych gatunkach koń jest inny” — czytamy w przedmowie do ciekawego wydania audio. „Oj koniu mij, koniu…” — taki tytuł ma nowy album audio, wydany jako publikacja charytatywno-oświatowa przy wsparciu M. Horowenki. „Za konia możni tego świata gotowi byli oddać pół królestwa” — przypomina się w przedmowie do wydania, które dotarło do słuchacza dzięki staraniom „Spiwuczej rodyny” i kierowniczki tego obecnie już popularnego projektu Hałyny Laktionowej. Niedawno odbyła się też prezentacja. Kijowski Dom Nauczyciela tamtego wieczoru zebrał dobrą kompanię muzycznych smakoszy, którzy mieli okazję usłyszeć najlepsze głosy stolicy i Ukrainy. Siostry Turczak i Wasyl Trylis, Ihor Jakubowski i Hałyna Laktionowa, Ołeksandr Wasylenko i Ołeksandr Czernecza (przy fortepianie) wykonywali piosenki, w których wysławiano Konia. Jaskrawy był występ zespołu „Dytiacza opera”. Ale ta prezentacyjna koncertowa propozycja to tylko niewielka cząstka całego artystycznego skarbu, który zmieścił się w albumie audio, a sam album to kropla w morzu piosenek na ten temat. Czyż to nie ciekawy temat do badania?..

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Pokonywanie trudności mamy, jak wiadomo, we krwi. Widocznie dlatego projekt „Siłacz roku”, zapoczątkowany w 1998 roku, tak szybko zyskał popularność na Ukrainie. Telewizyjna wersja „Igrzysk siłaczy” była transmitowana w UT-1, „1+1” oraz na „Nowym Kanale”. A głównym bohaterem tych nie do końca zwyczajnych zawodów siłowych od wielu lat jest lwowiak wywodzący się z Iwano-Frankiwska, Wasyl Wirastiuk. Wielokrotnie zdobywał tytuł „Najsilniejszego człowieka Ukrainy”, ma w swoim dorobku miano najsilniejszego w Europie Wschodniej oraz trzeciego siłacza świata. Od czasu do czasu Wasyl ustanawia różne niezwykłe rekordy „po prostu tak”, z własnej inicjatywy. Na przykład 3 maja ubiegłego roku we Lwowie ustanowił od razu trzy rekordy: pociągnął skład z pięciu tramwajów o łącznej wadze 101,5 tony na odległość 17,9 metra (w 59,62 sekundy); skład z 10 samochodów o łącznej wadze 16,3 tony na odległość 19,3 metra (w 1 min. 4 sekundy); przeniósł rekordowy ciężar w dwóch walizkach, ważących po 171 kg na każdą rękę, na odległość 19 metrów (w 9,94 sekundy). Pierwszy siłacz Ukrainy marzy o tym, by przynajmniej ruszyć z miejsca ukraiński gigantyczny samolot „Mrija”. Wasyl urodził się 22 września 1974 roku w Iwano-Frankiwsku. Tam ukończył 8 klas szkoły średniej nr 4 oraz technikum kultury fizycznej. Od 2000 roku mieszka we Lwowie, gdzie pracuje jako kierowca-ochroniarz w firmie „Koncern Galnaftohaz”. Wtedy też zaczął zajmować się wielobojem siłowym (strongman). Ma 191 cm wzrostu i waży 145 kg. Co ciekawe, ukraiński siłacz nr 1 jest zupełnie „niesiłaczowskiego” pochodzenia: rodzice Wasyla Wirastiuka to zwykli ludzie średniego wzrostu. Ojciec — 175 cm, mama — 168. — Jakoś tak się stało, że my z bratem tak wyrośliśmy. (Roman Wirastiuk, wieloletni kapitan reprezentacji Ukrainy w lekkiej atletyce, mistrz sportu klasy międzynarodowej w pchnięciu kulą). Nasze menu nie różni się zbytnio od zwykłego: uprawianie sportu plus witaminizacja organizmu dały odpowiedni rezultat. Co prawda, mówią, że nasz pradziad był majstrem... — sport jest różnorodny i ciekawy. Wchodzi do niego około pół setki ćwiczeń siłowych. Są wśród nich i dość niezwykłe. Tutaj ważne są elementy show. Widz, obserwując zawody siłaczy, często nie wierzy własnym oczom... — Na przykład? — Na Słowacji rzucaliśmy w górę, ponad poprzeczkę, 12-kilogramową beczkę, trzymaliśmy po 200 kg ciężaru w każdej ręce na czas, podnosiliśmy kule o wadze od 105 do 150 kg. W Austrii przewracaliśmy samochód „Volkswagen Golf”. Czasami trzeba podnosić kule o wadze do 180 kg. Widzom podoba się to, że gospodarza turnieju. Co ciekawe, przed finałem gościliśmy z Romanem u Bahacza i podkreślał on, że w kuchni brakuje mu telewizora. Mówił, że jutro odbędzie się sportowe show wśród siłaczy — i u niego się pojawi. Bahacz był dopiero trzeci. A my z bratem zawieźliśmy do domu dwa telewizory. — Od czasu do czasu w wielkim sporcie wybuchają afery dopingowe. Czy omijają one „strongman”? — Kiedy zajmowałem się lekką atletyką, często musiałem przechodzić kontrolę antydopingową. „Strongman” nie jest dyscypliną olimpijską, dlatego nie ma tu tak ostrej kontroli. Uważam, że wielki sport bez farmakologii i specjalnych preparatów nie mógłby istnieć. I nieprawdę mówią sportowcy, którzy biją rekordy, a potem z naiwnym wyrazem twarzy zapewniają, że niczego nie przyjmują. Myślę, że doping trzeba zalegalizować. Niezamożne kraje, do których należy i Ukraina, nie mogą pozwolić sobie na utrzymywanie laboratoriów antydopingowych. A w takich państwach jak USA, Niemcy, Chiny ta praca jest postawiona na wysokim poziomie naukowym. Oni po prostu biorą pod kontrolę każdego wysokiej klasy sportowca i określają, kiedy i w jakich dawkach powinien przyjmować ten czy inny preparat, aby osiągnąć wynik. — Ma Pan swoje wróżby sukcesu? Na przykład za złą uważa się sytuację, gdy czarny kot przebiega drogę... — W znaki wierzę. Zobaczywszy kota, staram się go wyprzedzić. Zazwyczaj to na pieniądze. A oto kobieta z wiadrami drogi lepiej żeby nie przebiegała... Do Włoch wielokrotny mistrz i rekordzista Ukrainy w sporcie odważnikowym oraz trener FST „Kołos” Ołeh Ilika ze Storożyńca w obwodzie czerniowieckim, podobnie jak mniej utytułowani rodacy, wyjechał pod presją problemów finansowych. — Na zarobek pojechałem we wrześniu 2000 roku — opowiada Ołeh. — „Osiadłem” w Lombardii, w prowincji Mediolan. Ale równolegle z pracą nie przestałem trenować. Odważniki przywiozłem ze sobą. Tam niemal głównym organizatorem sportu jest kościół, przy którym znajduje się stadion. Tam właśnie zaniosłem swoje odważniki. Wziąłem w merostwie pozwolenie na przeprowadzenie zawodów. Przez trzy lata zorganizowałem tam 8 turniejów w sporcie odważnikowym i trzy w armwrestlingu (siłowaniu się na rękę). W tym międzynarodowe zawody pod egidą światowej federacji — w nietradycyjnym podrzucie 32-kilogramowego odważnika. To była oficjalna prezentacja sportu odważnikowego we Włoszech. Kiedyś ustanowiłem rekord świata w tej dyscyplinie — 901 podniesień. Potem pobił go Białorusin. A w 2002 roku w Lombardii odzyskałem rekord, podnosząc w ciągu godziny na zmianę lewą i prawą ręką 32-kilogramowy odważnik 1056 razy. — Jak na włoskiego zarobkowicza, dość często bywasz w domu... — Dla mnie pobyt we Włoszech to swoiste zgrupowania szkoleniowo-treningowe. Tam mam po prostu lepsze warunki do treningów. Teraz przed wiosennymi Mistrzostwami Świata w Rosji też planuję przeprowadzić zgrupowanie we Włoszech. Co więcej, trenuję tam Włochów. Jesienią mam wieźć reprezentację Włoch na — A co z perspektywą zamachnięcia się na rekord świata na oczach rodaków? — Dawno o tym marzę. Ale teraz chcę skoncentrować się na przygotowaniach do tradycyjnego dwuboju i długiego cyklu. Chciałbym powalczyć o medale na Mistrzostwach Świata. Następnej zimy w rodzinnym Storożyńcu znów gościć będą „klasyczne” Mistrzostwa Ukrainy. A po nich można będzie przełączyć się na nietradycyjny podrzut. Być może uda się urządzić u nas święto siły i spróbować pobić swój własny (póki co) rekord świata w tej nominacji. Do włoskiego rekordu świata, nawiasem mówiąc, przygotowywałem się specjalnie 8 miesięcy, a potem jeszcze długo nie mogłem przestawić się z powrotem na ćwiczenia klasyczne. Stronę przygotował Heorhij MAZURASZU Zdjęcia autora Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, Kijów, 01001. Tel./faks 228-01-30. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://www.prosvita.com.ua Indeks prenumeraty 30617. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

IM TRUDNIEJ, TYM LEPIEJ

Najsilniejszy człowiek Ukrainy — Wasyl WIRASTIUK — potrafi przewrócić samochód, trzymać po 200 kg w każdej ręce, a nawet ciągnąć za sobą tramwaj. już 2-metrowym olbrzymem. Ja też urodziłem się z niezłymi parametrami — pięć kilogramów przy wzroście 68 centymetrów. A w ogóle poszedłem w ślady starszego brata. Roma zawsze był i pozostaje dla mnie idolem. — Jak trenuje się siłaczy? — Pierwszym i ostatnim moim trenerem był Iwan Hryhorowycz Szaryj. Właśnie ten człowiek “KIEDY USTANOWIŁEM REKORD, PATRZONO NA MNIE JAK NA KOSMITĘ” — Czy zaraziłeś już Włochów sportem odważnikowym? — Póki zapoznawałem ich z ulubioną dyscypliną sportu, musiałem na wyprowadził mnie na mistrza sportu klasy międzynarodowej w pchnięciu kulą. Uwierzcie, to trener z powołania. Nie na darmo ma odpowiedni tytuł — Zasłużony Trener Ukrainy. Normę zawodnika międzynarodowego wypełniłem w 1998 roku — podczas zawodów kwalifikacyjnych do mistrzostw Europy. Wtedy dwukrotnie pchnąłem kulę na 19 metrów 50 centymetrów. Z czasem przebiłem się do grona finałowych sportem, stale rośnie. Często piszą o nim w lokalnych gazetach. Zrobiłem tam pomost (nawiasem mówiąc, żółto-niebieski) oraz podium. W Lombardii faktycznie funkcjonuje też narodowa federacja sportu odważnikowego. Teraz zamierzamy zrobić jeszcze jedną prezentację tej dyscypliny, ale szerszą. — Czy podczas “włoskich zgrupowań” Twoja ukraińska działalność trenerska nie cierpi? — Ja nawet stamtąd kieruję procesem treningowym — dzwonię, daję zadania swoim wychowankom. Tak listów na mistrzostwach Europy na Węgrzech. Pamiętam, na podium stał wtedy nasz utytułowany kulomiot Ołeksandr Bahacz. — Ale z kuli Pan z czasem zrezygnował. Dlaczego? — Często pytają mnie, dlaczego w wieku 26 lat przestałem zajmować się pchnięciem kulą. Jednoznacznie — z powodu trudnej sytuacji materialnej. Przez ostatnie pół roku, kiedy jeszcze zajmowałem się lekkoatletyką, otrzymywałem marną pensję — 105 hrywien. Czy można za te pieniądze normalnie się odżywiać i trenować? Właśnie wtedy zaproponowano mi pracę we Lwowie. Trzeba było wybierać: sport czy praca. Po długich przemyśleniach zdecydowałem się na przeprowadzkę. W ogóle “strongman” lubię “spacer farmera” — przenoszenie na czas 130-kilogramowych “ciężarów” w każdej ręce. Na treningach pracuję nawet z większym obciążeniem — do 175 kg. Ogólnie waga przyrządów waha się od 12,5 — kiedy rzucamy beczką — do 25 ton, kiedy ciągniemy wóz strażacki. Na zawodach w Jałcie przeciągnąłem go na 1 m 25 cm. Większość rywali zatrzymała się wtedy na znaku 20—30 cm. Swego czasu, jeszcze kiedy zajmowałem się pchnięciem kulą, występowaliśmy z bratem na podobnych pokazach w Browarach — podczas zawodów lekkoatletycznych o nagrody Ołeksandra Bahacza. Wtedy zostałem zwycięzcą wśród siłaczy, odbierając główną nagrodę utytułowanemu ODWAŻNIKI DO LOMBARDII DOWIODŁY Mistrzostwa świata do Niemiec. Zapewnienie debiutu Włochom na Mistrzostwach świata — to swoiste zadanie od Międzynarodowej Federacji Sportu Odważnikowego, należę do jej komitetu wykonawczego.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

A teraz rekordzista Ukrainy w podnoszeniu odważników Ołeh ILIKA musi wieźć tamtejszą drużynę na Mistrzostwa świata. I taki to już los zarobkowego emigranta…

samodzielnie organizować zawody, za własne pieniądze kupować puchary-nagrody. Dla nich to wciąż pozostaje egzotyką. Kiedy ustanowiłem rekord świata, chodzili wokół mnie, jakbym był kosmitą, dotykali mięśni, przyglądali się. Podnoszenie odważników trudno u nich „rozkręcić”, bo jest mniej związane z biznesem. Sprzęt rowerowy czy samochodowy, na przykład, trzeba ciągle odnawiać, a odważniki mogą posłużyć 300 lat. To tradycyjnie nasz sport (we Włoszech coś podobnego do odważnika używano na kolei — tam, gdzie przestawia się zwrotnice). Ale liczba Włochów chętnych do zajmowania się podnoszeniem odważników koordynuję działalność obwodowej federacji podnoszenia odważników, której przewodniczę. — Obecny pobyt w domu zapewne planowałeś uświetnić kolejnym rekordem Ukrainy? — Na Mistrzostwach Ukrainy w Chmielnickim rzeczywiście byłem bliski rekordu w podrzucie długim cyklem w kategorii do 90 kg, w której występuję ostatnimi czasy. Właściwie powtórzyłem rekord Serhija Sachny z Doniecka (78 podrzutów), ale ostatniego podrzutu sędziowie nie zaliczyli. Okazało się, że dopóki utrzymałem odważniki na wyprostowanych rękach, minęło przeznaczone na ćwiczenie 10 minut. Jakaś ułamek sekundy. Przyzwyczaiłem się podnosić, gdy przede mną stoi tablica z czasem. A tutaj sędzia-informator ogłasza każdą minutę. W drugiej minucie tego nie zrobił i zgubiłem tempo — zamiast zaplanowanych dziewięciu razy podniosłem tylko osiem. Tego ostatecznie zabrakło do powtórzenia rekordu. — Jaki rekord planujesz „upolować” jako następny? — Chcę przejść do kategorii powyżej 90 kg, gdzie rekord Ukrainy w długim cyklu wynosi 74 podrzuty. Oto jego spróbuję „upolować”. Chociaż w sporcie nie przyjęło się zgadywać na zapas. Redaktor naczelna Lubow Hołota. Szef-redaktor Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, J. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczak. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk. Redakcja koresponduje z czytelnikami tylko na łamach gazety, a nadesłanych rękopisów i fotografii nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин