Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №14 за 2014 рік

16 с. · 29 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

Ogólnoukraiński tygodnik kulturologiczny 14 (754), 10–16 kwietnia 2014. Moskale — źli ludzie. I w XXI wieku wyrządzają nam krzywdę. KIM JEST TEN LIDER „ZIELONYCH LUDZIKÓW”?

Stepan Wowkanycz, doktor nauk ekonomicznych, profesor, członek-korespondent Ukraińskiej Akademii Informatyki, członek zwyczajny Papieskiej Akademii Nauk Społecznych (Watykan), starszy pracownik naukowy Instytutu Badań Regionalnych Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Lwów Nie mógł przewidzieć wszystkich moskiewskich znęcań nawet genialny Prorok Taras Szewczenko. Zaborcy, którzy nie tylko w przeszłości ukradli nasze imię, zaanektowali metropolię Kijowskiego Kościoła, a w naszych czasach podstępnie powtórzyli to wobec Krymu. Dokonali zmiany władzy na Ukrainie podstępnie, skrycie, w czasie zimowych igrzysk olimpijskich, brutalniej niż sudecki wzór Hitlera. Prawda, pewna różnica w krymskiej aneksji jednak istnieje. Hitler wstępnie nie deportował rdzennego narodu, jak to zrobili nasi północni sąsiedzi z Tatarami krymskimi. Właśnie z tym wywiezionym przez Stalina rdzennym narodem tatarskim Krymu Ukraina została sam na sam po zdobyciu swojej Niepodległości. I właśnie dzięki niej on powrócił i powraca na swoją obiecaną ziemię. Na znak wdzięczności Tatarzy nie brali udziału w pseudoreferendum, które pospiesznie przeprowadzano pod bagnetami rosyjskich okupantów. Rosja na Krymie podstępnie naruszyła nie tylko międzynarodowe zobowiązania Memorandum Budapeszteńskiego dotyczące udzielenia gwarancji integralności terytorialnej Ukrainy w zamian za dobrowolne oddanie przez nią wojskowego potencjału termojądrowego, który notabene był trzeci na świecie pod względem mocy. Zlekceważyła postanowienia Wielkiego traktatu o przyjaźni Rosji z Ukrainą, a prezydent Putin cynicznie wyjaśnił te naruszenia „krzywdą” Rosji, co bardzo przypominało skargi Hitlera na „krzywdy” Niemców po I wojnie światowej. Charakterystyczne, że obaj, choć w różnych stuleciach, patetycznie usprawiedliwiali swoje zbrodnicze działania naturalnym pragnieniem usunięcia dopuszczonej historycznej „niesprawiedliwości” wobec ich narodów jako jedynych nosicieli władzy. Oczywiście, według ich opinii, jedyną „demokratyczną” drogą w tej międzynarodowej „niesprawiedliwości” jest rewanż i aneksja. Szkoda, ale historia szaleńców naprawdę niczego nie uczy. Nadaremnie nacjonalistyczno-imperialny szowinista Hitler wtedy łakomym okiem spoglądał na cudze ziemie, by je zagarnąć. Nie zaorał on pól na dnie cudzego morza, w tym także koło Sewastopola, choć je opanował. Można wygrać wiele bitew, ale przegrać wszystko i wszędzie. Nieprzezorni Niemcy, którzy na czas nie rozpoznali nieadekwatnej istoty, podobnej rzekomo do człowieka, uwierzyli, niestety, kłamstwom Fuhrera. Co więcej, z entuzjazmem głosowali za nowym porządkiem wodza nazistów, jego wojnami, za aneksję Sudetów, Austrii. Szkoda, zapomnieli, że wszystko płynie, wszystko się zmienia. Nie zawsze będzie tak, jak zdobywca dzieli Europę. Dlatego odpłata za zbrodnię nie zwlekała. Zatem po wojnie Czesi z hańbą deportowali Niemców do ich Faterlandu. A narody wyzwolone od nazistów mogły, dostosowując do swoich krajów, deklamować wiersz ukraińskiego poety Bażana, w którym refrenem będą powtarzać się słowa: „Nigdy, nigdy Ukraina nie będzie niewolnicą niemieckich katów!”. Nie będzie Ukraina niewolnicą moskiewskich okupantów, rostowskich przesiedleńców, donieckich, dniepropetrowskich czy innych klanów, rodzin oligarchicznych. Obecnie Putin, zrzuciwszy faryzejską maskę „brata”, bezczelnie kroczy w Sali Gieorgijewskiej Kremla przed drapieżnie podnieconą publicznością, która znowu aprobuje mapę Ukrainy przemalowaną przez restauratora „imperium zła”. Dlatego jej naród ma prawo do modernizacji i aktualizacji poetyckich zaklęć. Wszystkie cywilizowane kraje, prawdziwi humaniści, autorytety moralne, duchowi intelektualiści potępiają dzikość i przemoc przeszłości, które kremlowscy neonapoleonikowie przenieśli w XXI stulecie. Mimo to Rosja jest naszym bliskim i niemałym sąsiadem. Z nim trzeba nauczyć się dogadywać. To nie jest łatwe, bo trudno wierzyć byłej komunistycznej propagandzie, że „russkije ne chotiat wojny”. Kłamliwi politrucy sami uwierzyli w walkę „russkich za mir wo wsiom mire” i w czułą prośbę, by słowiki nie śpiewały, aby dać ich żołnierzom imperium choć trochę się przespać. Nas, Ukraińców, to śmieszyło, bo znaliśmy cały propagandowy wybieg i zabawne pragnienie oszukania tych przeklętych wrogów, którzy są „za bugrom”. Ale ten jezuicki oszust najstarszego (?) brata nie ominął rzekomo młodszych. Nigdy nie płonęliśmy agresją ani do bliskich, ani do dalekich sąsiadów, lecz obecnie jesteśmy gotowi w imię obrony Ojczyzny, jej wolności oddać duszę i ciało. Nigdy jeszcze na Ukrainie te słowa jej państwowego Hymnu nie brzmiały tak szczerze, często i potężnie na cały wolny świat. Ciąg dalszy na str. 2 MAJDAN I WŁADZA POD HASŁEM „BÓG I UKRAINA” LIST DO MINISTRA KULTURY CO W GŁĘBI? 14-15

Машинний переклад

Moskale — źli ludzie I w XXI wieku czynią nam krzywdę

Stepan Wowkanycz. Zakończenie. Początek na str. 1. Ale mimo wszystko, choć nasz nowy wróg ma wielkie doświadczenie w kłamstwie, zamykaniu zagarniętych ziem na „system wentylu”, truciem przeciwników — trzeba się dogadywać. Putini przychodzą i odchodzą, moskale się zmieniają. Historia wprawdzie się powtarza, ale jej lekcje trzeba brać pod uwagę. Wszak Bismarck miał rację, gdy ostrzegał, że umowa z Rosją nie jest warta papieru, na którym została napisana. Jednak Kuczma w Budapeszcie wielkiego integratora Niemców nie usłyszał. Tym bardziej, choć teraz jesteśmy zobowiązani wypracować jasny model naszych porozumień. Będzie on fiński, japoński, gruziński, białoruski, ale nie asymilacyjno-zaborczy, postimperialno-totalitarny i globalizacyjno-ujednolicający. Musi on być dobrosąsiedzki, równopartnerski i poważnie zabezpieczony twardymi gwarancjami naszego narodowego bytu przez trzecie autorytatywne potężne kraje lub wojskowo-polityczne sojusze. Zapewnienie gwarantami naszej suwerenności — to zasadnicza zasada wszystkich porozumień. Jednak nikt nie zagwarantuje bezpieczeństwa, jeśli sami nie będziemy się bronić. Nie mamy dokąd wyjeżdżać: utrata ukraińskości, rodzimego języka, ziemi obiecanej — to śmierć dla narodu. Marka „moskal — brat tolerancyjnego Ukraińca” — to kłamstwo wiecznie nienasyconego, a zatem nieposkromionego ordyńca, którym nas karmili. Bielmo z oczu spadło. Nadzieję trzeba pokładać przede wszystkim we własnych siłach i zasobach. Co więcej, trzeba obronić nie tylko Ukrainę, ale i ukraińskość w zrusyfikowanej przestrzeni informacyjnej, ukraiństwo, krymskich Tatarów oraz inne mniejszości narodowe na tymczasowo okupowanej „naszej — nie swojej ziemi”. Nie nasza wina, że dzisiaj Ukraina jest w stanie wojny z byłymi rzekomymi braćmi. W niebezpieczeństwie jest nie tylko przyszłość narodu, ale i jego byt w ogóle. Trzeba to poważnie uświadomić sobie i należycie działać. Jeśli gwarant odmawia rozmów, to może na pomoc wezwać moralne światowe autorytety, mądrych ludzi z Ukrainy i Rosji, uczonych, księży, artystów? Jeśli Moskwa nie wierzy łzom, to może zareaguje na rozum. Nie wszyscy są „szaleni” czy przejedli się „moskiewską lulką”, wyhodowaną nie tylko w „niemieckich szklarniach”, ale i szczodrze podlaną atramentem wychowanków Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. Jasna sprawa, Ukraińcy powinni być ostrożni, czujni i nie zapominać historycznych lekcji dawnych perejasławskich i nowych charkowskich porozumień. W tym planie na Południu i Wschodzie Ukrainy staje się łatwiej, bo maska „starszego brata” została zrzucona. To nas nie tylko zjednoczyło przeciwko wrogowi, który się zdemaskował, ale i wzywa wspólnotę do pamiętania, że każdemu pokoleniu Ukraińców Moskwa obowiązkowo przynosi jakąś próbę. Jednym — ciężkie skutki miłości ze zdradzieckimi moskalami, innym — ostrzeżenie dotyczące moralnego imperatywu zachowania jedności i całości ziem Ukrainy, bezpieczeństwa państwa, rozwoju narodowej, religijnej, językowo-kulturowej tożsamości, ochrony prawdy w informacyjnej (i nie tylko) przestrzeni, w historii, semiotyce otoczenia, potrzeby szerokiej socjalizacji idei narodowej, edukacji, nauki, patriotycznego wychowania młodego pokolenia itd. Tutaj są dwie rzeczy, z którymi Moskwie pogodzić się jest niezwykle trudno. Po pierwsze, z Ukrainą jako samodzielnym państwem i nie z promoskiewskim rządem, Cerkwią Lokalną, wreszcie, z narodem jako odrębnym, samowystarczalnym, z jego własną kulturą, zwłaszcza z rodzimym odrębnym językiem, a nie składową „jednego wielkoruskiego języka”. Po drugie, z Kijowem jako centrum mitologii rosyjskiego tworzenia państwowości, „skąd poszła ziemia ruska”, jako ojcem „miast ruskich”, który, „naturalnie”, nie może być poza granicami Rosji. W innym przypadku Imperium Rosyjskie traci historyczno-ideologiczną podstawę, uzasadnienie i legitymizację swojej „braterskiej starszyzny” w stosunku do Ukrainy. Te rzeczy przede wszystkim trzeba mieć na uwadze podczas rozmów z imperialnie ambitną Moskwą. Ta imperialna ułomność nigdy nie dawała Moskwii, jej carom, carycom i carewiczom spokoju. I będzie ona jawnie lub niejawnie obecna we wszystkich pretensjach dzisiejszej Moskwy oraz w syndromach jej kremlowskich karłów. I to, że ci ostatni pozwalają sobie według własnego zaborczego uznania przekrawać mapę Europy, świadczy: nie wszystko na świecie jest w porządku. Z systemem bezpieczeństwa, z psychiatrią — również. Po bolszewickim ludobójstwie głodem na Ukrainie, deportacji narodu krymskotatarskiego, rozstrzeliwaniach na Majdanie mówić o zagrożeniach dla rosyjskojęzycznych — to wierutne kłamstwo, dalekie od choćby odrobiny zdrowego rozsądku i współczesnych realiów. Świat się nie nabrał, ale ile potrzeba jeszcze ofiar, aby nie pozwolił on Moskalowi nawet otworzyć ust i aby nastąpiła kara za popełnione zbrodnie? Świat potępił nazistów Trzeciej Rzeszy, ale anszlusy nie ustaną, dopóki nie będą sądzeni restauratorzy zbrodniczego imperium zła, którzy nie pozwalają mu odejść w niepamięć. Właśnie wynajęci przez nich, uzbrojeni i zdesantowani tituszki pełnią rolę nazistowskich zbirów, bronią „poniżonych rosyjskojęzycznych”. Zważywszy na to, zawierając porozumienia, nie należy zapominać o prostej prawdzie: Rosja nadal pozostaje jednym z najbardziej nieprzewidywalnych krajów świata w kwestii zagospodarowania zagrabionych nowych czy utraconych przez imperium zła terytoriów. Jest ona wiecznie „zaniepokojona”, nijak nie może dojść do siebie po Puszczy Białowieskiej — nie jest zdolna uformować własnej filozofii rozwoju czy strategii państwowego „urządzania się”. Co więcej, do organizacji poimperialnego „ruskiego miru” ponownie angażuje upaństwowiony Kościół, całą sieć czekistów, szpiegów i komunistycznych piątokolumnowców, system gospodarczy Unii Celnej, rządowych koczubejów oraz elementy asocjalne. Dlatego wszelkie sojusze z nią muszą być zawierane pod nadzorem potężnych organizacji międzynarodowych i sojuszy wojskowo-politycznych, które nie tylko podczas anszlusów wyrażałyby głębokie zaniepokojenie, ale mogłyby bezczelnej przemocy, wojnie informacyjnej i cynicznym kłamstwom agresora przeciwstawić adekwatną siłę militarną i zdecydowanie powstrzymać jego zbrodnicze działania. Przy zawieraniu umowy nie należy lekceważyć już tradycyjnych ostrzeżeń orędowników ukraińskiej idei narodowej dotyczących zagrożeń ze strony Moskwy. Przede wszystkim państwowotwórczych myśli wybitnych przedstawicieli ze Wschodu i Południa Ukrainy. W szczególności chodzi o wybitnego charkowianina Jurija Szewelowa, Mykołę Chwylowego. Ten pierwszy bez wahania nazwał trzech największych wrogów realizacji idei naszej państwowości: Moskwa, ukraiński prowincjonalizm i koczubejstwo. Drugi wskazał czynniki i drogi wcielenia idei narodowej: „Dajesz inteligencję!”, „Precz od Moskwy!” i „Dajesz Europę!”. Te refleksje nie straciły na aktualności ani w czasie podpisywania umowy gazowej w Moskwie z Putinem w 2010 roku, ani Porozumień Charkowskich w 2011 roku, ani przy odmowie podpisania w Wilnie umowy stowarzyszeniowej Ukrainy z UE w 2013 roku, ani w teleprzemówieniach z Rostowa zbrodniczych zbiegów. Wymienione ostrzeżenia będą aktualne także podczas wyborów prezydenckich 25 maja tego roku (i nie tylko). Musimy częściej się do nich odwoływać, a nie nadużywać przedwojennych ideologów nacjonalizmu z Zachodniej Ukrainy jako platformy zniewolonego narodu. Jeśli do tej pory nie wypracowaliśmy duchowo-intelektualnego systemu ideologicznego wsparcia naszego państwowotwórstwa, to przynajmniej częściej i umiejętniej korzystajmy z prostej Dowżenkowskiej formuły budowy państwa narodowego: „Jeśli nacjonalizm to miłość do Ojczyzny, to ja jestem nacjonalistą”. Kropka. Nawet w okresie walk wyzwoleńczych UPA czołowe stanowisko w Ukraińskiej Głównej Radzie Wyzwoleńczej zajmował pochodzący z Połtawszczyzny — Kyryło Osmak, a nie, powiedzmy, Roman Szuchewycz. Jeszcze długo D. Doncowa na Południu Ukrainy będą postrzegać lepiej niż St. Banderę. I na koniec, przestrzegajmy prostej zasady etyki chrześcijańskiej: nie rzucajmy pereł przed wieprze. Powiedziano, świnie i perły zniszczą, a potem i was rozszarpią. Czyż nie wystarczy przestrzegać nowej socjohumanistycznej paradygmatu rozwoju społecznego, który jest biwalentny zarówno wobec człowieka, jak i narodu. Jego wizja jest jasna: nie może być wolny człowiek, dopóki zniewolony jest jego naród. Wszystko, co rozpatruje się „poza ramami narodu”, nauczał Iwan Franko, jest albo faryzeizmem, albo próbami poprzez wzniosłe rozmowy o człowieku oddzielenia siebie od konkretnej miłości do własnego narodu. Nie zajmujmy się pokazowym ugodowstwem. Może nie w porę było w Radzie Najwyższej uchylać ustawę Kołesniczenki-Kiwałowa, ale nie myślmy, że jest ona główną przyczyną putinowskich desantów na Krym czy polityki desobornizacji Ukrainy. Jej „dekompozycja” to dawny dywersyjny produkt kreatywności wysokopłatnych kremlowskich technologów i domorosłych ukrainofobów. Znaleźliby dziesiątki innych zaczepów, a jeśli nie, to wysunęliby jakikolwiek pretensjonalny powód na wzór egoistycznie zachłannego wilka imperialnego wobec niewinnego jagniątka z bajki Kryłowa: „Ty winien jesteś już tym, że chce mi się jeść!”. Mówiąc krótko, nam, wilkom-wielkorusom, aby panować, trzeba dobrze jeść, pić i odpoczywać! Do tego potrzebne są Naddniestrze, Abchazja, Osetia Południowa i… Krym. A potem Słobożanszczyzna, Ługańszczyzna, Chersońszczyzna? Wszystko to dla pasa „bezpieczeństwa od agresywnego NATO”. A może przydałaby się i „zagrażająca” dla „całej postępowej ludzkości” — Nadbałtyka? Polska? Jeśli tam w Europie ograniczają się do głębokiego oburzenia, sankcji przeciwko nuworyszom, to dlaczego nie zwiększać swoich imperialno-szowinistycznych apetytów. Próba pierwsza — Abchazja. Druga, jeszcze skuteczniejsza — w centrum i na oczach całej Europy zabrali Krym — bez strzału, bez kary. Czym dla drapieżnika jest ludzkie potępienie za aneksję Krymu, Hołodomor czy deportację całego rdzennego narodu? Kto następny? Półwyspu od Korei Północnej tak po prostu nie zabrać! Czy my, czy my sami siebie znów zdradziliśmy? Gdzie jest narodowa elita, liderzy narodu? Dlaczego wszędzie się spóźniamy, dajemy się oszukiwać? Nie, zaprzeczycie Państwo: ciężko chorą Julię bardzo operatywnie zwolniono i nadzwyczaj szybko wyleczono. Jak ona mocno, jak mówią nasi sąsiedzi, opanowała fotel w programach Sawika Shustera — być jej Prezydentem Ukrainy. Niebiańska Sotnio, za kogoż poświęciłaś życie?! Czyż nie Szewczenko już pytał: Jezu Chryste, za kogoż Ty zostałeś ukrzyżowany?! I już naprawdę na koniec. W roku Szewczenki ośmielę się przytoczyć nie tylko jego ultimatum dzisiejszym okupantom Ukrainy: „Opanujcie się, bądźcie ludźmi, bo biada wam będzie. Ciężka biada. Zwodźcie dzieci i brata ślepego, zwodźcie siebie, obcych ludzi, lecz nie zwodźcie Boga!”. Ale nasi północni sąsiedzi ani na sąd Boży, ani na Europejski nie zważają. Aby naszego niebiesko-złotego nieba i ziemi nie rozrywali okupanci, nie było nowego ognia i nowych ofiar, niech każdy dziś zrobi to, czego od niego wymaga Soborna, Ukraińska, godna Człowieka i Narodu Ukraina. Do tego, najwyraźniej, dziś skrajnie potrzebne są trzy rzeczy. Po pierwsze, niech wszyscy patriotyczni kandydaci na prezydentów, z sił narodowo-demokratycznych — obowiązkowo, nie tylko w studiach telewizyjno-radiowych przesiadują, a powtórzą czyn i wybór W. Kliczki. Po drugie, niech my, wyborcy, będziemy tak aktywni i świadomi, aby wspomniany wybór dotyczący przyszłego Prezydenta Ukrainy — poprzeć i zrealizować już w pierwszej turze. Po trzecie, niech obecny rząd zrobi wszystko co możliwe i niemożliwe, aby ogólnonarodowego głosowania nikt nie mógł zerwać, a proces wyborczy odbył się w terminie, wolnie i bez naruszeń demokratycznych standardów europejskich. Wtedy nie będzie wyrzutu w spojrzeniach ani Szewczenki z portretu na Euromajdanie, ani ze zdjęć Niebiańskiej Sotni. Niech tak będzie! Tego błagają żywi, umarli i jeszcze nienarodzeni! Myślmy globalnie — twórzmy dobro dla Ukrainy jak najaktywniej wszyscy razem i każdy na swoim miejscu pracy! Stepan WOWKANYCZ

Машинний переклад

Uczeń szatana, czyli pisanie o małym człowieku

Myrosław ŁEWICKYJ. Obecnie coraz częściej odrażającą postać początku XXI wieku — Władimira Putina porównuje się do jednego z dwóch największych zbrodniarzy XX wieku — Adolfa Hitlera, który stoi w jednym szeregu ze Stalinem. Choć krwawego wodza obecne kierownictwo Rosji próbuje wybielać, a nawet pokazywać jako bohatera, za którego „panował porządek”. Porównywanie Putina do Hitlera odbywa się nie tylko na wiecach, w prasie (w tym zagranicznej), ale nawet na forach międzynarodowych. Główną przyczyną, dla której te postacie stawia się w jednym rzędzie, jest oczywiście aneksja przez Rosję części terytorium Państwa Ukraińskiego, dokonana według tego samego schematu, według którego za czasów hitlerowskiej Trzeciej Rzeszy odbywało się rozszerzanie jej „przestrzeni życiowej”. Skłonność do ekspansji pod przykrywką „ochrony rodaków” nie jest jedyną wspólną cechą tych osób. Jeśli spojrzeć z bliska, to łączy ich marazm. O Hitlerze wiemy, że podczas pierwszej wojny światowej był kapralem, pozbawionym jakiejkolwiek charyzmy, przez wszystkich lekceważonym nieudacznikiem. Nikomu wtedy nie przyszłoby do głowy, że ten człowiek może wspiąć się na stanowisko przywódcy państwa. I gdyby nie straszna inflacja oraz bezrobocie w Niemczech początku lat 20. XX wieku, które wynosiły na szczyt fali wszelkiej maści oszustów, Hitler pozostałby półpiśmiennym gefrajtrem. 20 lat temu również nikomu nie przyszło do głowy, że jeden z niepozornych ochroniarzy mera Petersburga Anatolija Sobczaka stanie za sterami mocarstwa jądrowego i zszokuje cały świat. Nic więc dziwnego, że część rosyjskich wojskowych do dziś nie ukrywa lekceważącego stosunku do Putina. Rosyjski pułkownik Pawło Swiridow powiedział, że swego czasu Putina nazywano moliem, człowiekiem z intelektem oficerskiego buta, którego język jest prymitywny. A sam nazywa go karłem, którego wygwizdywano na stadionach. I pyta: jak taki człowiek mógł stać się liderem narodu, prowadząc za sobą miliony gotowych pójść za nim na wszystko? — tak, jak to było w przypadku oddania mas Hitlerowi. Kiedy świat głębiej poznaje tajemny świat Hitlera, wciąż na nowo pojawia się pytanie: jak to się stało, że Niemcy oddali pełnię władzy ludziom, którzy wierzyli w duchy, prognozy astrologów i proroctwa szaleńców? Jeszcze w połowie lat 30. XX wieku niemieccy uczeni pisali, że dla pozyskania mas dla swojego poparcia hitlerowcy wykorzystywali hipnozę. A osławiony Goebbels za pomocą radia codziennie przekonywał społeczeństwo, że Hitler jest człowiekiem obdarzonym darem słyszenia i wypełniania woli Pańskiej. Wszystko to niemieccy uczeni nazywali klasyczną „metafizyką głupców”. Jednak naród ich nie słuchał. Masy, które gromadził Hitler, niczym w ekstazie krzyczały: „Heil Hitler!”. Od jego wystąpień masy popadały w obłęd, przekazując z ust do ust „aforyzmy” führera. Choć dziś, słuchając tłumaczeń nagrań archiwalnych z wystąpieniami Hitlera, widzimy, że są one żałośnie prymitywne. Obecnie zarówno w literaturze, jak i w prasie mówi się, że Hitler i jego najbliższe otoczenie otaczali się magami i astrologami, którzy wbrew trzeźwej logice determinowali niemal każdą ich decyzję. Ceną takiej polityki jest 50 milionów przerwanych ludzkich istnień. A co dzieje się we współczesnej Rosji (choć jej oficjalna nazwa to Federacja Rosyjska, jest to już klasyczne państwo unitarne typu monarchicznego)? Według twierdzeń jednego z zagranicznych portali, główny geostrateg Putina, jeden z przywódców rosyjskiego rewanżyzmu Aleksandr Dugin, modelując zachowanie Putina, opiera się na Nostradamusie (o czym sam chwalił się na stronie). Próbuje dowodzić, że w Centuriach francuskiego wizjonera z połowy XVI wieku potwierdzono pojawienie się i rządy Putina — choć nie wszystkie dzieła Nostradamusa dotrwały do naszych czasów, co utrudnia zrozumienie jego przepowiedni. A ludzie, którzy gruntownie zajmowali się Nostradamusem, nalegają, że jego katreny można dopasować do różnych epok i osób. Jednak Dugin tym się nie przejmuje, a twierdzi, że w trudnym dla Rosji czasie właśnie ta osoba jest jej obecnie potrzebna. Dugin, uważając się za jednego ze współautorów współczesnej polityki (w jego odezwach stale obecne są frazy: „my robimy”, „my uważamy”), nie wstydzi się deklarować, że chciałby widzieć Putina jako Iwana Groźnego współczesności. Czyli despotę, dla którego nie ma nic świętego. Zresztą i dla putinowskiego stratega nie ma nic świętego. I nie tylko w tym, że obecne wydarzenia na Ukrainie nazywa „ostatnimi dniami” jej samodzielnego bytu państwowego. Według jego logiki obecnie na Ukrainie żyją dwa różne ukraińskie „narody”. Jeden to ten, który chodzi do rosyjskiej Cerkwi i pod wpływem propagandy (zarówno telewizyjnej, jak i cerkiewnej) przeklina zachodni system wartości, przynależną mu wolność polityczną i gospodarczą. A drugi — to ci, którzy trzeźwo patrzą na świat, chcą pracować i zarabiać po europejsku, w wolnym systemie politycznym. Te „dwa narody”, bełkocze strateg rosyjskiego szowinizmu, „nie mogą żyć w jednym organizmie państwowym”. A w kwestii zarzutów separatystów, że Rosja ich „zdradziła”, odpowiada, że „Kreml, pierwsze osoby państwa” wzięły jedynie wymuszoną przerwę, jednak z walki „o niepodległość wschodnich regionów Ukrainy” (tak właśnie powiedziano w pouczeniach Dugina) oni nie rezygnują. W tym celu, poucza Dugin podopiecznych separatystów, trzeba przygotować odpowiedni grunt: robić jak najwięcej prowokacji, aby Rosja mogła krzyczeć na świecie o prześladowaniach Rosjan, domagać się referendów o niepodległość regionów, przeprowadzać strajki i inne akcje nieposłuszeństwa wobec obecnej władzy. I za wszelką cenę zerwać przeprowadzenie na Ukrainie wyborów prezydenckich. Radzi aktywnie wspierać komunistów. Tutaj chcę zwrócić uwagę na jeden ciekawy szczegół. Dobkina, a nawet odrażającego Cariowa za ich udział w wyborach Prezydenta Ukrainy Dugin nazywa „zdrajcami rosyjskiej idei” (oderwania od Ukrainy jej wschodnich obwodów). A komunistów trzeba wspierać, jednoczyć się z nimi. Z tego nasuwa się wniosek: dla Dugina (czytaj Kremla) Petro Symonenko to wypróbowany przez czas etatowy prowokator… I oczywiście putinowski strateg w swoich instrukcjach dla separatystów zauważa, że jedynie powtarza słowa i koncepcje wyrażone przez „prawowitego” prezydenta Ukrainy, czyli poszukiwanego międzynarodowym listem gończym Wiktora Janukowycza. Prawda jest taka, że na Ukrainie mało kto wierzy w jakąkolwiek rolę Janukowycza w tych „koncepcjach”. Wszyscy skłaniają się ku opinii, że wygłasza on wyuczone przez Dugina slogany. Nie zawsze przemyślane, jak wtedy, gdy nazywa siebie „nielegalnie wybranym prezydentem” (26 lutego 2014 roku). Tym bardziej, że na Ukrainie już wiadomo, jak przygotowywano konferencje prasowe Janukowycza i jego „rozmowy” z narodem: wszystko według scenariusza, żadnego improwizowania… Choć to dziwne, koncepcja Dugina (w każdym razie ta jej część, która jest publicznie ogłaszana) jest stosunkowo „miękka” w porównaniu z „propozycjami” jeszcze jednego filaru rosyjskiego faszyzmu, ukraińskiego „ziomka” rodem z Kerczu, Siergieja Dorenki (matka pochodzi z Żytomierszczyzny, a ojciec z Ługańszczyzny). Z ekranów rosyjskiej telewizji wzywa on, aby Rosja powróciła do haniebnych „praktyk” czasów radzieckich — zabójstw zagranicznych (ukraińskich!) polityków. Ten apel to przejaw, być może, nie tylko politycznego obłędu. Jednak przede wszystkim — świadectwo tego, jak bardzo putinowski reżim jest niebezpieczny dla współczesnego świata. Tym bardziej, że Dorenko w unisonie z Duginem twierdzą, iż jeśli istnieje siła, to nie trzeba zwracać uwagi na prawo międzynarodowe, ponieważ ustanawia je siła. Zgodnie z prawem siły cały majątek na okupowanym terytorium staje się własnością okupanta. A Dugin dodaje do tego: zdobywca ma również prawo własności do kobiet na podbitym przez siebie terytorium. Jeśli wyjść z takiej logiki, to czy można się dziwić, że z Krymu już napływają sygnały o zaginięciu bez wieści kilku krymskich dziewcząt… I te oświadczenia człowieka, który odpowiada wszystkim kryteriom marazmatyka, padają na tle jego własnych pouczeń o Cerkwi, która jest powołana, by prowadzić naród ukraiński do rosyjskiej niewoli, a nie do Królestwa Bożego. Wraz z pouczeniami Dugina-Dorenki w Rosji, tak jak to było w Niemczech za Hitlera, aktywnie rozkręcane są różne proroctwa. Tutaj chciałbym wymienić zarówno rosyjskiego Serafina z Sarowa (Prochora Mosznina), jak i bułgarską Wangę, przez których rzekomo zostało „powiedziane”, że Białoruś, Ukraina i Rosja są skazane na zjednoczenie w łonie odnowionej Rosji. Jednocześnie przemilcza się to, co przeczy przyszłości imperium. Jako przykład podam proroctwa Serafina Wyrickiego (1866—1949), mnicha Ławry Aleksandra Newskiego w Petersburgu. W zagranicznych wariantach (w tym ukraińskim) jego proroctw przytaczane są słowa, że cały wschód obecnej Federacji Rosyjskiej, aż po Ural, zostanie rozdzielony między Japonię i Chiny. W rosyjskim wariancie z jakiegoś powodu tego nie ma. Jego jasnowidzenie ogranicza się do ostrzeżenia, że w czasach władzy pieniądza odejście ludzi od Boga będzie większe niż w czasach prześladowań Cerkwi. Obecnie rosyjska propaganda, jakby oszalała, maluje straszne kataklizmy geopolityczne dla Ukrainy i Europy, jednocześnie dowodząc, że Rosja jest przez Boga wybranym narodem i państwem, które w czasie wojskowo-politycznych kataklizmów wzmocni się i uratuje ludzką cywilizację. To znów przypomina Niemcy czasów hitlerowskiego totalitaryzmu. Wtedy Niemcy ideolodzy III Rzeszy przedstawiali jako przez Boga wybraną nację, na którą nałożono misję ratowania ziemskiej cywilizacji. A żeby tę tezę głębiej wyryć w świadomości mas, na klamrach pasów niemieckich żołnierzy widniał napis „Bóg z nami”. Głosząc ideę „wybraństwa”, przywódcy Rzeszy nie bardzo polegali na Bogu. Opierali się na przepowiedniach różnych magów i „jasnowidzów”. Nic więc dziwnego, że w czasach hitlerowskiego totalitaryzmu pojawił się cały legion magów, a niektórzy z tych, którzy posiadali tajemnicę hipnozy, pretendowali do pozycji w najbliższym otoczeniu führera. Jednak z wyjątkowo natrętnymi „rozmowa” była krótka: areszt, a potem „przypadkowe” odkrycie ciała gdzieś w głębokim lesie… Pouczający jest tragiczny los Hermanna (Herschela) Steinschneidera, który bardzo pragnął wejść w najbliższą orbicie Hitlera. Obecnie to samo dzieje się w Rosji. Aktywne telewizyjne zombifikowanie, wzmocnione „proroctwami” o szczególnym „powołaniu” Rosji, wyprowadza na place tysięczne masy, które wrzeszczą: „Sława Putinowi!”. A kto myśli inaczej, tego „awangarda mas ludowych” gotowa jest rozerwać na strzępy, czego dowodem jest próba zlinczowania 15 marca 2014 roku jednego z przeciwników putinowskich awantur — piosenkarza i kompozytora Andrieja Makarewicza. Pierwszeństwo wśród magów rosyjskiej władzy wiedzie Globa, którego na zagranicznych stronach nazywają zwykłym oszustem. A przy Putinie jest on „gwiazdą” największej wielkości. Materiały o magii i okultyzmie w kierownictwie III Rzeszy, które przeczytałem przygotowując ten artykuł, świadczą, że i tam lojalni szarlatani byli w poważaniu. Osobliwość „gwiezdnych wizji” Globy polega na tym, że do czasu Majdanu 2004 roku, kiedy Putin zapałał nienawiścią do Ukrainy, jego krótko- i długoterminowe prognozy dla Ukrainy były stosunkowo przychylne. I nagle pewnego dnia wszystko poszło innym torem, tak, jakby planety zmieniły orbity. Ponieważ naukowcy nic o tym nie mówią, to nie w orbitach rzecz. A w tych, którzy „wróżenie” z gwiazd próbują przedstawiać niemal jako wolę Bożą… Żeby Globa nie był osamotniony w „chórze” tych, którzy obecnie brutalną agresję nazywają „naturalnym rozpadem” Ukrainy, zaangażowano całą armię, zarówno rosyjską, jak i międzynarodową (Egipt, Kazachstan), tych, którzy „widzą w gwiazdach” Rosję jako wybawicielkę cywilizacji. Czym jest ta „cywilizacja”, świadczą ci, którzy byli w niewoli u „krymskich zielonych ludzików”. Opowieściami o przerażającym traktowaniu porwanych ludzi zszokowany jest świat: mentalność okupantów praktycznie nie zmieniła się od 1918 roku. Znawcy, którzy gruntownie badają aktywnie rozpowszechniane w internecie obecne i minione „proroctwa”, podkreślają, że są one wyrzucane w przestrzeń informacyjną, aby utrzymać lub zniszczyć (w zależności od okoliczności) porządek społeczny. W rosyjskim wariancie realizowane są dwa cele: przygotowanie gruntu pod odbudowę imperium oraz zaszczepienie w rosyjskiej świadomości przekonania, że jej dawne kolonie nie są zdolne do samodzielnego życia państwowego, a zatem są skazane na „braterską” opiekę ze strony „wybranej przez Boga” Rosji. Ciąg dalszy nastąpi.

Машинний переклад

Ukrainie potrzebny jest Majdan zrodzony z jej walki. Naród i władza — odwieczne nieporozumienie?

Przedstawione pod osąd czytelników notatki, naszym zdaniem, zawierają może i dyskusyjne, ale konkretne propozycje, zwłaszcza dotyczące roli i przyszłości zrodzonej przez powstańczy naród formy kontroli działań władzy — Majdanu. Witalij ABLICOW. Zamiast wieców i politycznych gierek — działania i jeszcze raz działania. Nasz kraj z różnych przyczyn w 1991 roku nie poszedł drogą, której przykład dawali sąsiedzi z byłego „obozu socjalistycznego”, w szczególności Czechy i Polska — dzisiejsi liderzy wschodnioeuropejskiej przestrzeni politycznej. W szczególności nie została zdelegalizowana partia komunistyczna (początkowo zakazali, a potem przywrócili (?!) ) oraz inne antyukraińskie radykalne ugrupowania polityczne, nie przeprowadzono lustracji (usunięcia z władzy wszystkich, którzy skompromitowali się współpracą z totalitarnym moskiewskim reżimem itp.), pod naciskiem okoliczności, które zaistniały w tamtym czasie na świecie, parlament przyjął pospieszne i, jak się teraz okazało, dalekie od naszych interesów narodowych orientacje polityki zagranicznej niepodległego kraju (Ukraina przestała być państwem nuklearnym, otrzymując w zamian deklaratywne (co potwierdziła obecna agresja Rosji na Krymie) memorandum budapeszteńskie z 1994 roku — gwarancję USA, Wielkiej Brytanii i Federacji Rosyjskiej). Podpisy pod dokumentem prezydentów B. Clintona, B. Jelcyna i Ł. Kuczmy nic nie znaczą. I żadne apele, w tym Sekretarza Generalnego ONZ Ban Ki-moona, na agresora nie działają. Inne kraje-gwaranci integralności terytorialnej Ukrainy, udzielenia nam pomocy w przypadku agresji, Francja i Chiny, również ograniczyły się jedynie do słownego wsparcia Ukrainy. W rezultacie tych i innych przyczyn kolejne 23 lata nie stały się okresem budowy nowoczesnej Ukrainy, powrotu jej do europejskiej wspólnoty. Zdezorientowane, osłabione wewnętrzną międzypartyjną (a w ostatnich latach — międzyklanową) walką społeczeństwo z cierpliwością i nadziejami przez dwie dekady obserwuje jedynie słaby postęp, triumf chaosu i niepewności co do przyszłości teraz już 45-milionowego narodu. To już było w naszej historii: w latach 1917—1920 ten sam, co obecnie, zaciekły przeciwnik naszej wolności i niepodległości okupował Ukraińską Republikę Ludową i inkorporował (przyłączył) ją do swojego składu (początkowo RFSRR, a potem ZSRR). Zdaniem autora wyjaśnienie tego wszystkiego tkwi, oczywiście, przede wszystkim w tym, że ukraińskiemu społeczeństwu znów brakuje godnych liderów (jak poszczęściło się Finlandii w 1917 roku, że miała K. Mannerheima; Polsce, że miała J. Piłsudskiego!). Niestety, w świadomości wielu przywódców przeważa nie idea służenia ukraińskiemu społeczeństwu, a dążenie do wykorzystywania wybuchów protestów społecznych w interesownych partyjnych i osobistych celach. Właśnie z tych przyczyn dzisiaj aktywnie lansuje się i narzuca społeczeństwu przekonanie, że Majdan wypełnił swoją misję i powinien stać się jedynie historią. Wręcz przeciwnie! Majdan samym swoim pojawieniem się uzupełnił strukturę dzisiejszej ukraińskiej władzy, biorąc na siebie rolę twardej, bezkompromisowej kontroli nad działalnością parlamentu, gabinetu ministrów i prezydenta. Nie usunięcie go jest potrzebne Ukrainie, a instytucjonalizacja (zalegalizowanie) jako stale działającej organizacji społecznej z możliwą nazwą „Zgromadzenie Narodowe »Majdan«” jako kontynuacja w nowych warunkach Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia „Majdan”. Majdanowców nie wybierano w wyborach, do Kijowa przywiodła ich miłość do Ojczyzny, patriotyzm, wola naszego narodu do Wolności i cywilizowanego dostatniego życia. Przedstawiciele Zgromadzenia powinni otrzymać prawo kontrolowania działalności wszystkich gałęzi władzy (i w ogóle licznej biurokracji, sędziów i prokuratorów, dowództwa sił zbrojnych oraz liderów partii), przedstawiania w środkach masowego przekazu, na ogólnoukraińskich zgromadzeniach społecznych swoich propozycji i wstępnych decyzji pod otwartą dyskusję i przyjęcie odpowiednich uchwał. Oponenci, powtórzmy (i jest to zrozumiałe), będą zaprzeczać potrzebie stworzenia podobnego organu, twierdząc, że jest to sprzeczne z europejskimi tradycjami itp. Przypomnijmy Pomarańczową Rewolucję, która stworzyła odpowiednie warunki dla budowy ukraińskiej państwowości. Czym wszystko się skończyło? Liderzy ówczesnego Majdanu nie znaleźli wspólnego języka i faktycznie stworzyli cieplarniane warunki dla dojścia do władzy przestępczej grupy regionalów. A gdyby wtedy istniało Zgromadzenie Narodowe „Majdan” — sąd polubowny dla W. Juszczenki i J. Tymoszenko, naród powiedziałby swoje stanowcze słowo i, oczywiście, nie byłoby potrzeby obecnego Euromajdanu. Możliwe, że Zgromadzenie to zjawisko tymczasowe. Kiedy na Ukrainie wzmocnią się pozycje polityków-mężów stanu, kiedy nasz kraj rozwiąże problemy ekonomiczne, polityczne, współpracy międzynarodowej, wtedy, oczywiście, sama z siebie odpadnie potrzeba ich istnienia. Miejscem lokalizacji Zgromadzenia Narodowego „Majdan” może być Ukraiński Dom (lub jego część), wszak w ostatnich dziesięcioleciach ten gmach nie może znaleźć swojego pożytecznego dla stolicy przeznaczenia. Co więcej, Majdan może stać się konsolidującym centrum jednoczenia większości narodowo-patriotycznych organizacji społeczno-politycznych, w szczególności „Inicjatywy 1 Grudnia”, Ludowego Ruchu Ukrainy, Kongresu Ukraińskiej Inteligencji, Towarzystwa „Ukraina-Świat”, „Ukraina — Europejski Wybór”, licznych młodzieżowych, studenckich, zawodowych stowarzyszeń. Po raz kolejny historia daje nam realną szansę, by stać się nowoczesnym krajem. Miniona zbrodnicza władza swoją antynarodową działalnością (drastyczne rozwarstwienie społeczne na ubogich, średniozamożnych i arcyedukowanych możnowładców, korupcja, bezprawie, ignorancja i brak kultury) przygotowała ukraińską społeczność do masowych protestów. Cyniczna odmowa mezhyhirskiego miłośnika „bochenków z czystego złota” integracji z Unią Europejską zrodziła masowe protesty. Pierwsza wyszła na już tradycyjne miejsce zgromadzeń kijowian — Majdan — młodzież, studenci kijowskich uczelni i ich zwolennicy. Dyktator z Bankowej i jego otoczenie nadal trwali w stanie pewnej siebie pogardy wobec ludzi i postanowili brutalnie ukarać protestujących (język negocjacji, dialogu z narodem miniona władza zawsze ignorowała). Zatem istnieje obecnie obowiązkowa potrzeba dla Ukrainy Majdanu jako prawdziwie narodowej instytucji kontrolującej. Stało się głośno o propozycji premiera A. Jaceniuka stworzenia przy Gabinecie Ministrów Rady Zgody Narodowej. Majdan — wyżej nad wszystkimi gałęziami władzy, a „przy” władzy — to tylko jeszcze jedna zbędna struktura, podległa premierowi. Od samego początku protestujący — najbardziej aktywna część społeczeństwa — nie widzieli w większości obecnych polityków przywódców narodu (lub powiedzmy dokładniej — wątpili w ich zdolność do przeciwstawienia się mezhyhirskiemu dyktatorowi). Nie może być autorytatywna dla narodu opozycja, która permanentnie przebywa w stanie międzypartyjnej walki, konfliktów między ambitnymi liderami-napoleonkami itp. Przez to mezhyhirski „brat” faktycznie nie miał problemów (nie mówiąc już o oporze!) z realizacją swoich zachłannych planów dotyczących samowzbogacenia. I co w ogóle, według naszego przekonania, jest tragedią narodową — od 1991 roku ani razu liderzy sił narodowo-patriotycznych nie zdołali zjednoczyć się dla Ukrainy, jej cywilizowanej przyszłości. Choć nie ustępowali swoim oponentom w słowotoku i przedwyborczych obietnicach. To też zrozumiałe: w ekonomicznie zacofanym kraju zajmowanie się działalnością polityczną i pretendowanie do stanowisk rządowych jest prostą drogą do zamożnego życia. Rozłóżcie gazety, wejdźcie na strony internetowe i porównajcie pałace deputowanych czy urzędników-regionalów i komunistów z gmachami „demokratów” — deputowanych i urzędników, którzy reprezentują siły narodowo-patriotyczne — różnicy żadnej. Wszyscy żyją, jak to mówią, „po pańsku”, opływają w luksusy… (Powiedziane nie dotyczy zupełnie nielicznej, niestety, grupy deputowanych, urzędników, którzy naprawdę żyją skromnie). Oto gdzie, jak sądzimy, leżą przyczyny nieufności młodzieży studenckiej do polityków, w wyniku czego młodzi protestujący w tragiczną noc 30 listopada znaleźli się sam na sam z „Berkutem” i innymi uczestnikami nieludzkich prześladowań. Dopiero po tych wydarzeniach tragedia zjednoczyła protestujących i polityków. Na Majdan przyszli uczestnicy wojny w Afganistanie, automajdanowcy, oddziały innych organizacji społecznych, wszyscy ci, którym nie jest obojętny los Ukrainy. Program działań na najbliższy okres powinien maksymalnie zmniejszyć kontrast społeczny między niezamożnymi Ukraińcami a oligarchami i możnowładcami. Dzisiaj mamy prawdziwie niepodległe państwo Ukrainę, które wspiera ogólnoukraińska wspólnota i przeważająca większość krajów świata. Ale aby zachować i wzmocnić nasze pozycje, należy działać rozważnie, ale zdecydowanie. Zagrożenia nie zniknęły. Nawet jeśli uda się uniknąć wielkoskalowego konfliktu zbrojnego, Ukrainę czekają niełatwe wyzwania. Kreml kontynuuje nacisk na społeczność międzynarodową, bezceremonialnie narzucając nam idee federalizacji, utrwalenia jej statusu poza blokami itp., co jest otwartą ingerencją w sprawy wewnętrzne suwerennego państwa. A jednocześnie Moskwa przypomina o jakichś gwarancjach dla oficjalnego Kijowa — dość, Ukraina pozbawiła się statusu jądrowego i została sam na sam z agresorem. Rosja uważnie obserwuje rozwój wydarzeń, adekwatnie koryguje swoje plany. Oczywiście, szybkie rozlokowanie naszych wojsk na kierunku wschodnim przyniosło swoje skutki. Tutaj działania władzy były prawidłowe. Pełniący obowiązki prezydenta i rząd wybrali wariant działań, który gwarantował zachowanie życia żołnierzy, przeciwstawienie się wrogowi w jego próbach ataku na Ukrainę siłami przeważającymi liczebnie. Równolegle zostały podjęte konsekwentne i fachowe decyzje dotyczące stabilizacji sytuacji w obwodach południowo-wschodnich. Niedawno premier A. Jaceniuk ogłosił plan działań antykryzysowych. Uważne zapoznanie się z nimi wywołuje zarówno aprobatę, jak i niemało pytań. W planach w ogóle nie ma mowy o obecnym stanie sfery humanitarnej. Poprzednia zbrodnicza władza zostawiła nam w spadku zachwaszczone pole rodzimej duchowości. Bez rozwoju kultury i edukacji niemożliwe jest zbudowanie europejskiego nowoczesnego państwa. Wiele pytań pojawiło się w społeczeństwie w związku z nominacjami nowych kierowników branży medialnej. Niestety, władza nie docenia roli działalności kontrpropagandowej środków masowego przekazu (zwłaszcza elektronicznych). Przypadkowych kierowników w narodowych firmach telewizyjnych i radiowych nie powinno być. Dzisiaj w ukraińskiej przestrzeni informacyjnej przeważają moskiewskie media, prasa drukowana jest przeważnie obcojęzyczna. Co czeka narodowe muzea, teatry, biblioteki? Zrozumiałe, wszystkiego nie obejmiesz. Ale dlaczego nie dać pozytywnego sygnału dotyczącego przyszłych kroków uzdrawiających? Tutaj właśnie ludowy Majdan powinien powiedzieć swoje słowo, podjąć adekwatną do sytuacji decyzję! Teraz wróćmy do problemów stanu gospodarki i propozycji jej ratowania. Wszystkie środki powinny uwzględniać skromny poziom materialny życia większości Ukraińców. Zatem planowane zwiększenie nacisku na naród powinno być zminimalizowane. Ukraina rzeczywiście dzisiaj zużywa najwięcej na świecie nośników energii na jednego dolara produkcji. Dlatego rozwiązanie problemu stabilnego zaopatrzenia kraju w gaz jest zadaniem pierwszorzędnym. To zrozumiałe. Zdjęcie Hanny Oborskiej Obecnie własne wydobycie gazu na Ukrainie wynosi 20 miliardów metrów sześciennych. Aby zapewnić ludności gaz na potrzeby bytowe, potrzeba 17 miliardów. Dodajmy 8 miliardów metrów sześciennych gazu na potrzeby gospodarki komunalnej. Brakuje jeszcze 5 mld metrów sześciennych. Problem? Tak. Jednak nasuwa się pytanie: „Dlaczego, kiedy obecni urzędnicy byli w opozycji, ostro krytykowali poprzedników za to, że wykorzystanie gazu własnego wydobycia nie służy państwu, że oligarchowie nadużywają, stosując korupcyjne schematy płatności za ukraiński gaz i, w szczególności, rosyjski”. Nie czas bać się radykalnych decyzji. Tym bardziej, że skuteczni biznesmeni Ukrainy nie sprzeciwiają się swojemu udziałowi w przezwyciężeniu kryzysu, a niektórzy z nich stanęli na czele obwodowych administracji państwowych. W przyszłości skuteczni biznesmeni będą mogli odzyskać to, co stracili, jeśli Ukraina będzie się rozwijać, a nie zatrzyma się na granicy stagnacji. Inną kwestią jest amnestia kapitałowa jako sposób powrotu inwestycji na Ukrainę z rajów podatkowych. Jej rozwiązanie otworzy nowe możliwości rozwoju kompleksu gospodarki narodowej. Premier A. Jaceniuk twierdzi, że na Ukrainę przyszedł czas sprawiedliwości społecznej. Należy go powitać i życzyć, aby doszedł tą drogą do końca. Planuje się zredukować prawie 24 tysiące urzędników. Brak konkretyzacji realizacji planu. W składzie rządu są całkowicie zbędne komitety państwowe, komisje, agencje… Przede wszystkim Państwowy Komitet ds. Telewizji i Radiofonii Ukrainy. Wystarczy departament ds. poligrafii i druku książek, który może wejść, na przykład, w skład Ministerstwa Gospodarki. Muszą zniknąć Narodowa Ekspercka Komisja Ukrainy ds. Ochrony Moralności Publicznej, Narodowa Rada ds. Telewizji i Radiofonii, Narodowa Agencja ds. Służby Cywilnej oraz jeszcze tuzin rudymentarnych struktur, których bezczynność jest negatywnie odbierana przez społeczeństwo, a ponadto bywa otoczona ciągłymi publicznymi skandalami. Jednocześnie tylko zadeklarowany, ale dotąd nie zaczął działać komitet lustracyjny, nie pracuje pełnomocnik rządu ds. polityki antykorupcyjnej. Problemów mamy wiele, pracowników i dojrzałych decyzji — mało. Tak więc Majdan jest potrzebny jako mechanizm bezpośredniego wpływu na władzę. Jego obecność w życiu nowej Ukrainy powinna doprowadzić całe nasze społeczeństwo do katharsis — oczyszczenia. Przywódców państwa przede wszystkim.

Машинний переклад

«Nie ma trupów — nie ma pieniędzy»

Witalij PERETIATKO, Majdan Tele-niewolnictwo. O jego istnieniu krzyczą puste puszki Majdanu. W styczniu i lutym, kiedy „wielki” niebieski ekran nakazywał wspierać Majdan, puszki i stoły Majdanu były przepełnione. A co dzisiaj? Dzisiaj sterowany przez zainteresowane osoby „wielki” telewizor uruchomił zasadę przekierowania uwagi: trzeba udzielać pomocy armii i Gwardii Narodowej!!! Sztuczne tworzenie zagrożenia to wprawdzie tymczasowy, ale niezawodny ratunek dla władzy, która za nic nie chce odkleić się od koryta z korupcyjną manną. Mydlaną bańkę zagrożenia inwazją wojskową Rosji nadmuchują do rozmiarów głowy przeciętnego Ukraińca po to, aby w jego głowie, oprócz tej bańki, nic więcej się nie kręciło. Armia stała się informacyjną tarczą, którą władza odgrodziła Majdan od narodu. Władza, a dokładniej hipokryci, którzy się do niej dorwali, głośno nazywają żołnierzy z Krymu bohaterami, to bezczelna zamiana wartości. Rewolucjonista-majdanowiec poza prawem, bez broni, na własny koszt szedł przeciwko uzbrojonemu, wszechstronnie chronionemu, skrajnie agresywnemu wrogowi, a co robili nakarmieni, uzbrojeni, finansowani latami, chronieni prawem żołnierze na Krymie? Politycy, których Majdan doprowadził do władzy, zniesławiają majdanowca, bo majdanowiec nie jest im już potrzebny, co więcej, stanowi zagrożenie, gdyż może obalić i ich. Zabójstwo Ołeksandra Muzyczki to bezczelne wyzwanie władzy rzucone całemu narodowi Ukrainy. Zuchwale zuchwały Awakow bez strachu mówi na całą Ukrainę, że ci, którzy walczą z bronią w Kijowie — to zdrajcy, a ci, którzy stoją na granicy z Rosją — to bohaterowie. Prymitywna, ale skrajnie skuteczna wobec tele-niewolnika technologia: są bohaterowie i są zdrajcy — show się udało, tele-niewolnik kręci głową w dwie wybrane przez hipokrytów strony. A przestępcze ugrupowania sędziów, prokuratorów, milicjantów, celników, urzędników skarbowych, lekarzy? A dajcie spokój, to nieciekawe. Dzisiaj, jak nigdy dotąd, Majdan potrzebuje wsparcia i to nie tylko materialnego. Tylko działający Majdan jest gwarantem naszych praw i wolności, walkę o które na razie przegrywamy. Janukowycz uciekł, a system został w domu. „Straciłam mowę — ze łzami w oczach mówi inteligentna pani — kiedy w połowie marca przyszedł do nas Żenia Niszczuk i powiedział, że Majdan swoje zrobił, dlatego trzeba się rozchodzić. A my przecież tyle wysiłku włożyliśmy, żeby nasz Żenia został ministrem…”. Dlaczego władza wrzeszczy o zagrożeniu wojskowym z zewnątrz? Żeby przemilczeć bezprawie wewnątrz! Dlaczego zwiększa uwagę na Krym? Żeby zmniejszyć uwagę na Niebiańską Sotnię i ukryć odpowiedzialnych za zabójstwa i okaleczenia. Główny wróg Ukraińca — nie jest dziesiątki kilometrów od granicy, a wewnątrz kraju. Putin zajął Krym, dlatego że mu pozwolono. Walczcie z realnym wrogiem, bracia i siostry. 28 marca na Majdanie zamożna kobietka około pięćdziesiątki, z wyższością patrząc na samoobrońcę, który stał przy pustej puszce (kilka drobnych banknotów na dnie — niewartych liczenia) z napisem „pomoc Majdanowi”, pogardliwie powiedziała: „Nie ma trupów — nie ma pieniędzy. Awakow postawił Majdan w trudnej sytuacji. Tak wam i trzeba. Nie warto było się zatrzymywać, trzeba było palić nie tylko dacze Medwedczuka i Symonenki i nie tylko dacze…”. Nieco później przy „głównym urzędzie pocztowym Majdanu” usłyszałem od wzburzonej panienki, która starannie wycinała ze „stoiska” replikę politologa Kosti Bondarenki, takie słowa: „Proszę, nie oglądajcie telewizora, bo kiedy ona w nim mówi, to ludzie jakby tracą rozum, ona tak zręcznie kłamie, że skłania na swoją stronę nawet myślącego człowieka”. — Rozejrzawszy się, panienka kontynuuje ciszej: — „Rosyjskie wojska będą na granicy tak długo, dopóki Putin nie posadzi na prezydenckim fotelu swojej ręcznej małpy. Jeśli w przeddzień 25 maja sondaż pokaże, że ona nie wygrywa, Putin będzie imitował natarcie i wybory zostaną odwołane. Tak będzie dopóty, dopóki ona nie przekona wszystkich, że nikt poza nią nie będzie w stanie zatrzymać Putina i pozbyć się oligarchów…”. Kończyłem już artykuł, kiedy usłyszałem o krwawym incydencie, w który zamieszany jest bojownik „Prawego Sektora”. Zadzwoniłem do chłopaków na Majdan (skończyło im się drewno, a w nocy będzie pięć stopni mrozu) i wypytałem, jak wszystko było naprawdę, bo telewizor podaje informacje stroną korzystną dla kogoś. Złapałem się za głowę: przykro i żal, że majdanowcy dali władczym hipokrytom powód do uczty, wyobrażam sobie, z jaką gorliwością wbiją zęby w to słabe miejsce Majdanu i jak zawzięcie będą kłamać całą watahą. Ukraińcy moi drodzy, błagam was, nie pozwólcie hipokrytom upokorzyć Majdanu. Sława Ukrainie! dziesięciolecia zawiodły już dwie próby zjednoczenia sił narodowych, państwowotwórczych. Pierwsza była zaraz po Pomarańczowej Rewolucji, kiedy 10 partii Bloku „Nasza Ukraina”, zwycięzcy wyborów prezydenckich, tak i nie zdołało się zjednoczyć. I to na rok przed pierwszymi po rewolucji wyborami parlamentarnymi, które wcale nie przypadkowo siły Majdanu wtedy przegrały. Druga próba była podczas przedterminowych wyborów parlamentarnych w 2007 roku. Nauczony porażką, na nie poszedł blok 9 partii o wymownej nazwie „Nasza Ukraina — Ludowa Samoobrona”. Oprócz partii Majdanu, w nazwie bloku figurowała też partia Jurija Łucenki — „Ludowa Samoobrona”. A sam polityk szedł z pierwszym numerem listy wyborczej bloku. Mimo obietnic liderów wszystkich 9 partii bloku po wyborach zjednoczyć się w jedną potężną demokratyczną, państwowotwórczą siłę, to tak i pozostało niespełnioną obietnicą, na którą miliony wyborców głosowały. Oczywiście, Łucenko był liderem tylko jednej z tych 9 partii. Winę z nim muszą podzielić liderzy innych partii, wśród których były też dawne siły narodowo-demokratyczne. Drugi upadek tego zjednoczenia, w połączeniu ze swarami z Blokiem Julii Tymoszenko, miał jeszcze cięższe konsekwencje: ustanowienie reżimu regionalów. Na kolejne błędy demokratyczne, państwowotwórcze siły po prostu już nie mają prawa.

Машинний переклад

Otwarty list do byłego prezydenta Polski LECHA WAŁĘSY

Drogi Przyjacielu Prezydencie! Twoja rada, by utworzyć stałą Komisję Wzajemnej Pomocy Narodów Świata, to koktajl Mołotowa, który bez wojny i broni zatrzyma moskiewskie czołgi na granicy Ukrainy nie tylko na kilka dni, ale raz na zawsze. I to nie tylko na granicy Ukrainy, lecz także na granicy krajów bałtyckich, Polski, Węgier, Czechosłowacji: na granicach wolnej Europy. Te czołgi nie ruszą przez granice ani dziś, ani jutro. Zaskoczeni takim błyskiem solidarności narodów i przywódców planety, moskiewscy faszyści na zuchwałe działania Kremla odłożyli na czas atak na jaskółkę wolnej woli na Zachodzie Eurazji — Ukrainę. Faszyści widzą w niej swój nieunikniony upadek jako żandarmów świata. Bo wolna Ukraina u boku tyrańskiej Moskwy to ta czarodziejska wróżka, która przemieni niewolników, odurzonych szowinistycznym dymem Putina-Miedwiediewa, w bojowników o wolną wolę: ...Powstanie Ukraina I rozwieje mrok niewoli — Świat prawdy zajaśnieje… Moskiewscy faszyści czają się i czekają, aż błysk wzajemnej pomocy narodów świata, przy bezczynności międzynarodowych organizacji pokojowych, jak bywało już nieraz, zgaśnie i pozwoli im kontynuować grabież i bezprawie. Próżne nadzieje! Twoja rada przewidziała tę nadzieję bandytów. Stała Komisja Wzajemnej Pomocy Narodów nie pozwoli zgasnąć iskrze ludowego gniewu. Twoja rada to rewolucja we wspólnocie światowej: początek końca pobłażania małym hitlerowcom. To Konstytucja świata XXI wieku: wieku bez wojen i mordowania ludzi. To wyrok na światowych bandytów ze strony wolnej woli narodów planety. Twoja rada to drogowskaz dla współczesnych polityków świata. Drogowskaz ku sukcesowi i zwycięstwu. Dziś Ukraina przygotowuje się do wyborów prezydenckich. Wszystkie siły społeczne, od lewicy do prawicy, wystawiły swoich kandydatów. Rozpocznie się rywalizacja idei o serca wyborców. Kto zwycięży? Zapewne ten, kto przyjmie na sztandary Twoją rewolucyjną ideę. Ideę Konstytucji świata XXI wieku. Ta idea jest głęboko ludzka, głęboko sprawiedliwa, głęboko zwycięstwo zapowiadająca. I to nie tylko w Ukrainie. Ta idea będzie sprzyjać sukcesowi przyszłych prezydentów zarówno Polski, jak i krajów bałtyckich, Finlandii, Francji i Włoch, wszystkich krajów Europy, a także, w końcu, Afryki, Azji i Ameryki. Dwa wieki temu narodowy poeta Ukrainy marzył: „Aby wszyscy Słowianie stali się dobrymi braćmi i synami słońca prawdy…” I to marzenie powoli się spełnia. I to nie tylko w odniesieniu do Słowian, lecz do wszystkich narodów świata. To braterstwo ma hartować się w zmaganiach z tyranami i uzurpatorami. Niech więc żyją wolne narody świata! Swiatosław KARAWAŃSKI Jurij ŁUCENKO::

Машинний переклад

Wieczna chwała Nieznanym Bohaterom Niebiańskiej Setki

Georgij ŁUKJANCZUK Zamordowanego aktywistę Majdanu pochowano w Kijowie na Cmentarzu Askoldowa Mogiła. Chłopak spłonął podczas szturmu na Dom Związków Zawodowych 18 lutego. W ostatnią drogę żołnierza setki organizacji społecznej „Biały Młot” odprowadzono z honorami wojskowymi. Od Ukraińskiego Domu trumnę, przykrytą państwową flagą, na lawecie, którą transportował transporter opancerzony, przewieziono na Askoldową Mogiłę, gdzie przy salwie wojskowej i przy dźwiękach Hymnu Ukrainy odbyło się pochowanie. Zginął śmiercią bohaterską i majdanowca pożegnano w cerkwi św. Mikołaja Cudotwórcy. Kogo dokładnie odprowadzano w ostatnią drogę, nie wiadomo. Informacje o zmarłym wciąż zbiera się po okruchach. Przez 50 dni krewni tak i nie odnaleźli się. Wydaje się, że chłopak był sierotą… Wiadomo, że zmarły nazywał się Swiatosław. W księdze przysięgi w Ukraińskim Domu zapisał się pseudonimem „Bojownik Horana”. Później dowiedziano się: Horan to jeden z setników. Podobno służył w specnazie jako żołnierz służby zasadniczej. Wiek – 25–27 lat, być może z Krzemieńczuka. Był ubrany w niebieską kurtkę z czerwonymi wstawkami, po których udało się go rozpoznać na zdjęciu. Ile dokładnie osób zginęło podczas pożaru w Domu Związków Zawodowych, wciąż nie wiadomo na pewno. Ihor Didkowski, przewodniczący Gwardii Narodowej Ukrainy: – Na Askoldowej Mogile zostanie założona kaplica Gwardii Narodowej. Uczcimy dziesiątki bohaterów, których nie odnajdziemy, których już nie pamiętamy po imieniu… Mamy nadzieję, że żywi zachowają pamięć. Przeciągnęła się nieśmiertelna nić łączności między Bohaterami Krut, pochowanymi tutaj, na Askoldowej Mogile, a Bohaterami Niebiańskiej Setki, którzy oddali życie za Ukrainę dziś! Wieczna Chwała Bohaterom!

Машинний переклад

«Zakończyliśmy z URSR i dziś potrzebujemy nowego domu»

Rocznica uwolnienia Jurija Łucenki z więzienia zbiegła się z początkiem decydującego etapu prezydenckiej kampanii wyborczej na Ukrainie. Lider ruchu społecznego „Trzecia Republika Ukraińska” poświęcił swoją konferencję prasową w UNIAN tematowi gruntownej odnowy całego systemu władzy, której początek mają położyć właśnie wybory 25 maja. Petro ANTONENKO „Celem Rewolucji Godności w 2014 roku nie była zmiana nazwisk u władzy, lecz zmiana systemu władzy — oświadczył Łucenko. — Faktycznie wszyscy my na Majdanie wyrwaliśmy się z zgniłego sowieckiego baraku Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Upadek tego kraju był widoczny gołym okiem w chwili, gdy zwalono pomnik Lenina w Kijowie. Zerwaliśmy z USRR i dziś potrzebujemy nowego domu”. Jak osiągnąć uczciwą milicję, prokuraturę, obiektywny sąd? Jak zostanie zapewnione mocne i finansowo gwarantowane samorząd terytorialny? Jak zagwarantowana zostanie nowa jakość edukacji i medycyny? Jak zostanie stworzona jednocząca i nowoczesna ukraińska kultura? Jak zostanie zapewniona konkurencyjna gospodarka z naciskiem antykorupcyjnym? Na wszystkie te kluczowe pytania Łucenko chce usłyszeć wyraźne odpowiedzi od głównych kandydatów na stanowisko prezydenta. Dopóki ich nie otrzyma, nie będzie mógł oficjalnie określić, którego kandydata popiera, zaznaczył polityk. A teraz najważniejsza jest jedność obywateli, jedność ukraińskiej władzy, która „byłaby ważną odpowiedzią na plany Putina dotyczące dezorganizacji Państwa Ukraińskiego”. Nowa Ukraina powstanie nie tylko z wyborów prezydenckich, to także wybory parlamentarne, ponieważ będziemy żyć w republice parlamentarno-prezydenckiej. Dlatego przekształcenie Rady Najwyższej jest niezwykle ważne. „Nie wierzę w skuteczną reformatorską działalność obecnego parlamentu, większość którego została sklejona na podstawie strachu i korzyści”. Ta Rada Najwyższa, podkreślił polityk, powinna zostać rozwiązana, a przedterminowe wybory do parlamentu powinny odbyć się nie później niż jesienią. Najważniejszym dokumentem ponownego ustanowienia Ukrainy ma być jednak nowa Konstytucja jako nowa umowa społeczna między społeczeństwem a władzą. Łucenko wezwał wszystkich polityków, by porzucili nadzieje na przepisywanie starej i poszarpanej Ustawy Zasadniczej, i zorganizowali pracę profesjonalistów, w żadnym wypadku nie partyjnych, nad tekstem nowej Konstytucji. Ważne miejsce w budowie nowej Ukrainy Jurij Łucenko przypisał politycznej strukturyzacji społeczeństwa, przy czym w wersji europejskiej, a nie karykaturalnej, jaka obowiązuje obecnie. Diagnoza obecnego stanu była dość surowa: „Ukraina nie ma żadnej partii ideowej, która odpowiadałaby zadaniom nowego kraju. …Dlatego reforma jednej z istniejących partii lub utworzenie nowej siły politycznej jest zadaniem decydującym i niezbędnym do życia. I jest to proces, w którym będę uczestniczyć”. Świetne podejście, ale przed rozpoczęciem odnowy warto przeanalizować dawne błędy. W naszej niedawnej historii mniej niż za

Машинний переклад

Ważne ukraińskie lekcje

Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk Według wszelkich oznak Ukraińcom jeszcze za wcześnie na wyciąganie wniosków z zaistniałej sytuacji. Po pierwsze, jeszcze nie przeżyliśmy wszystkiego, co przygotował nam los w tym roku. Po drugie, nie w głowie nam analityka, kiedy trzeba bronić się własnymi siłami, nie licząc na szczęśliwy traf czy obiecaną przyjaźń narodów. Przyjdzie nam jeszcze przeżyć wybory i wytrzymać uporczywe próby reformowania państwa na użytek świata. Prezydenta dla narodu, według wszelkich oznak, wybrać się nie uda. Co więcej, według obowiązującej Konstytucji urząd prezydenta nie jest już najważniejszy i nie odpowiada ludowemu wyobrażeniu o przywódcy narodu. Dlatego nie warto przejmować się wyborami, wybierając lepszego z gorszych i uważając nierozreklamowanych kandydatów od Ukraińców za technicznych. Rząd z parlamentem właśnie teraz tworzą prawa dla przetrwania państwa i dla nas ważne jest, by nie przespać interesu przetrwania narodu. Politycznych gier w parze z bogatą i władczą wierchuszką nie wygramy. Najważniejsze — nie przegrać własnego interesu w zapale spalania nerwów za lub przeciw kandydatowi. Z własnym zamrożonym minimum socjalnym i narzuconym długiem za bogatych, dla nas ważne jest, oprócz negatywów, odczuwać także synchroniczne pozytywy. Bez odczuwalnych pozytywów perspektywa zaciskania pasa może okazać się dla wielu dożywotnią. Takie niebezpieczeństwo istnieje, bo rząd do tej pory nie zaproponował narodowi planu przystosowania gospodarki do potrzeb narodu. Ratują gospodarkę taką, jaka jest, przystosowaną do nadszybkiego mnożenia majątków oligarchów. Niestety, tutaj nie pomoże ani walka z korupcją, ani oszczędności kosztem biednych. A nawet gdyby znalazł się jakiś ukraiński Balcerowicz, moment dawno został stracony. Niemożliwe jest gruntowne zmienienie przeddefoltowej, wymęczonej militarnymi inwazjami gospodarki państwa, która już jest związana licznymi światowymi tabu. Przebudowa jest bardzo kosztownym projektem, a za pożyczone od świata pieniądze nie dadzą nam jej zrobić tak, jak chcemy my. Aby poważnie myśleć o Unii Europejskiej, trzeba wybłagać u świata nie pomoc, a przynajmniej chwilę oddechu dla zgromadzenia potencjału konkurencyjnego i trochę tolerancji dla wprowadzenia tymczasowego nierynkowego reżimu nacjokracji czy chociaż czegoś na wzór NEP-u. Potrzebny jest czas spokoju i wolności dla reanimacji własnego inwestora w osobie ukraińskiego narodu. Państwo bez aktywnego działania narodu zmienić systemu nie jest w stanie, bo przebywa w mocnej niewoli dziwnego, wyobcowanego od narodu oligarchatu, który do tej pory nie zaproponował społeczeństwu życiowej strategii rozwoju państwa. Przyczyna jest zrozumiała — bogaci nie pomogą biednym — po co płacić, skoro mogą nie płacić, mając siłę zaciskania pasa na reszcie społeczeństwa. Rząd zaciąga pożyczki i głośno wzywa inwestorów, z jakiegoś powodu nie uważając narodu za głównego inwestora gospodarki. Tak było i jest do tej pory. Narodowi można płacić mniej, żeby cicho zginął jako inwestor, ale przeżył jako żywiciel cudzych inwestorów i swojej mega-biurokracji, gotowej wiecznie walczyć z korupcją, kryzysem i biedą za pieniądze biedaków. Na Majdanie naród realnie pragnął zmiany systemu, mając na myśli sprawiedliwy porządek stosunków między pracodawcami a pracownikami, przede wszystkim w płacy za pracę i ochronie swojego rynku pracy oraz rynku konsumpcji. Jeśli właściciel nie może płacić europejskiej pensji przy europejskich kosztach utrzymania robotnika — niech bankrutuje, a nie zarabia kolejny miliard! Niech sprzedaje swój biznes państwu lub uczciwemu przyjezdnemu przedsiębiorcy! Nie można bez końca oszukiwać biednego narodu, wzywając inwestorów na warunkach istniejącego porządku okradania pracujących ludzi. To wszystko jedno, co wzywać konkwistadorów, by pasli się w kraju-kolonii, czy prosić poszukiwaczy złota świata o darmochę złota ukraińskiej ziemi. W odróżnieniu od dominującego na świecie priorytetu pieniędzy, złotym priorytetem dla każdego z nas nie są pieniądze, a jakość życia oraz godność. Wszystko inne nie ma znaczenia, a problem korupcji, długu państwowego oraz zatrudnienia z setkami innych kłopotów — to odpowiedzialność władzy, która jest powołana do pracy dla narodu. Bez głośnego i twardego żądania sprawiedliwości i poszanowania godności przez naród, system władzy i system gospodarki sam się nie zreformuje. W najlepszym przypadku otrzymamy niemal PR-owskie „polepszenie” z rabatem na jeszcze gorsze warunki. System bogatej władzy — to nie podoficerska wdowa i dlatego nie będzie chłostać się reformami kosztem utraty zysków. Trudno powiedzieć, czy w ogóle możliwe jest zreformowanie ukraińskiego systemu władzy. Najprawdopodobniej stanie się to bez ingerencji państwa, ewolucyjnie, gdy umrą ze starości ostatni komsomolcy-oligarchowie. Zatem pora nam pomyśleć o sobie, obywatele! Bo my — to państwo, i bez nas terytorium po prostu pójdzie pod młotek głodnym rekinom konsumpcyjnego świata. Nie mamy jeszcze dwudziestu lat forów czasu na oczekiwanie, wątpliwości i samooszukiwanie się. Każdemu z nas potrzeba wyciągać właściwe wnioski i działać. Najgorsze, co możemy sobie zrobić — to szukać winnych pośród siebie i mądrzeć po fakcie, czy liczyć na historyczną żywotność narodu. Współczesny rozwój ludzkości dawno odbywa się inaczej, pod wpływem nieznanych w XX wieku wojen informacyjnych, za którymi kryje się nieziemska chciwość pustych, głodnych pieniędzy i wszechświatowa mania kontrolowania absolutnie całego życia człowieka. Wydawało nam się, że globalizm jest gdzieś tam daleko na zachodzie, a rosyjski szowinizm w Moskwie, i że najważniejsze — przeżyć, a potem młodzież zdobędzie dla siebie lepszy ład. Teraz odczuliśmy wszystko w pełni — informacyjną wojnę ze wschodu i skądinąd, zubożenie i słabość państwa na własnym doświadczeniu, agresję w praktyce. Dlaczego to stało się z nami? Wniosek pierwszy — jesteśmy idealną ofiarą świata czy po prostu zmanipulowanymi przez komunistyczne rosyjskie imperium ludźmi, którzy okazali się zbyt otwartymi, bezbronnymi, łatwowiernymi, szczerymi i sprawiedliwymi mieszkańcami bajecznie bogatej ziemi Ukraina. Nie trzeba się łudzić — my naprawdę jesteśmy idealną ofiarą dla świata. Wystarczy uznać ten fakt, bo wyjaśnianie dlaczego — długo i nieco za późno. Obcy świat, wygląda na to, już dawno przystosował się do korzystania z naszej odwiecznej słabości. Dlatego musimy stać się silni własnym rozumem, nie słuchając doradców i tych, którzy przywykli chłodno współczuć ofierze. Wniosek drugi — odzyskać własną przestrzeń informacyjną i być na niej gospodarzem, inaczej świat nie usłyszy naszej prawdy, a w konsekwencji nie pozwoli nam żyć własnym życiem i własną, oryginalną demokracją. Całkiem niedawno omal nie staliśmy się ofiarą wojny informacyjnej, a świat szablonowo potraktowałby nas jak upadłe państwo w rękach buntowników-terrorystów. W tym momencie moglibyśmy przeżyć rosyjsko-światową antyterrorystyczną, pokojową operację. Do tego nie doszło tylko dzięki włączonej w zglobalizowany świat części oligarchów, która sprywatyzowała ukraińską przestrzeń informacyjną. Właśnie ta informacyjno-finansowa potęga zapewniła rozpowszechnienie ukraińskiej prawdy, skłoniła świat do wsparcia Majdanu i nowej władzy z czysto pragmatycznego motywu — dla spokoju własnych pieniędzy i osób na upodobanym przez nich terytorium. Tym razem Ukraińców przestano nazywać złymi „banderowcami” i zaczęto nazywać dobrymi „banderowcami”, przestraszywszy się kopniaka rosyjskiego buta. Na razie to zadziałało, ale do czasu. Potem „banderowcy-Ukraińcy” znów będą propagandowo przedstawiani światu jako nietolerancyjni ekstremiści z wszelkim dodatkiem i wszechświatowa walka z ukraińskim nacjonalizmem na Ukrainie będzie trwać. Dlaczego? Bo aborygeni bogatego terytorium zawsze przeszkadzają miłośnikom nadszybkiego wzbogacenia. Oni są ufni, ale kochają swoją ojczyznę i zdolni są znowu i znowu wychodzić na Majdan, nie chcąc być biednymi niewolnikami niewolniczej gospodarki czy polityki. Trzeci wniosek — obywatele-Ukraińcy nie mają prawa spać w swoim państwie, mimikrując pod obojętnego rosyjskojęzycznego chochoła. Ten najważniejszy wniosek należy wyciągnąć przede wszystkim etnicznym Ukraińcom, którzy stanowią przeważającą większość populacji i powinni odczuć adekwatną wagę odpowiedzialności za państwo. Od tego, czy ta większość będzie aktywna i odpowiedzialna, zależy jedność humanistycznego początku silnego państwa, a w konsekwencji jakość życia społeczeństwa. Właśnie przez niezdecydowanie etnicznych Ukraińców w utwierdzaniu ukraińskich humanistycznych fundamentów państwa dopuściliśmy do rozdwojenia tożsamości państwowej na pseudorosyjską i biedno-ukraińską. To zrodziło analogiczną politykę, oligarchiczno-konkwistadorski system gospodarczy i skrajnie osłabiło państwo aż do pokusy agresji i prób rozczłonkowania-federalizacji. Właśnie ta okoliczność skrajnie osłabiła państwo i oddała je na pastwę chciwej i obojętnej na wszystko, co ukraińskie, oligarchii. Właśnie próżnia państwowotwórczej aktywności etnicznych Ukraińców dopuściła zastąpienie pustki agentami obcych wpływów typu „Russkij mir” i tym podobnymi. Choć przykro nam to przyznawać — militarna agresja Rosji jest sprowokowana niedopuszczalną słabością ukraińskiego społeczeństwa. Zadziałał nieodparty odruch chwytny historycznego imperium. Nawiasem mówiąc, przypomniał nam o tym „przyjazny” dyktator Białorusi Łukaszenka. To lekcja, która wystarczy, aby cała ukraińska wspólnota, rozsądni obywatele własną publiczną postawą obywatelską i życiem przywrócili silną unitarną państwowość, zbudowaną na jednolitym ukraińskim fundamencie humanistycznym. Dlaczego na jednolitym ukraińskim? Dlatego że przeżyliśmy doświadczenie strasznego kryzysu państwa-ofiary, w którym walczyły-konkurowały dwa ośrodki tworzenia państwa — ukraiński i sowiecko-rosyjski. Od walki wewnątrz siebie wiele straciliśmy ekonomicznie, terytorialnie i zapłaciliśmy ofiarami w ludziach, nie licząc na lepsze przynajmniej w tym roku. Zatem w rezultacie jedyna lekcja dla etnicznych Ukraińców — delegować z własnego środowiska i wspierać tylko przekonanych nosicieli idei państwa na jednolitej ukraińskiej podstawie humanistycznej. Gospodarka i biurokracja są pochodnymi. Tylko takie państwo jest zdolne bronić się i bronić interesów obywatela, co widzimy na przykładach takich państw europejskich jak Francja, Niemcy, Polska… Wszelkie rozpowszechniane obecnie idee federalizacji i dwóch języków państwowych czy tak zwanej politożsamości Ukrainy w rzeczywistości próbują zastąpić ideę państwa dla usług obywateli rozmowami o wolności ludzkiej odrębności. A to różne rzeczy: jak życie osobiste-rodzinne i życie całego społeczeństwa, w którym dobrowolnie przyjmuje się zasadę jedności w mowie, kulturze, wierze w dobry cel narodu. My zaś rozdzielamy wolność życia w kręgu rodziny i pewne samoograniczenie tam, gdzie zarabiamy na utrzymanie rodziny! Ten, kto do zespołu pracowniczego społeczeństwa obywatelskiego przynosi problemy domowe i zasady etnosu, nie- Zdjęcie Hanny Oborskiej rzadko pozostaje bez zarobku. Nami grają, przeciwstawiając absolutnie różne pojęcia, które istnieją niezależnie i nie przecinają się. Rezultat — ogólne zubożenie i problemy. Istota nowoczesnej technologii wojny informacyjnej polega właśnie na próbie przemieszania w nieznośnej mieszaninie interesów społeczeństwa, państwa, etnosów i ludzi obojętnych na jakiekolwiek wartości, aby potem przeciwstawiać interesy i manipulować opinią obywateli. Tele-radio-słuchacza oszałamiają i zmuszają do humanistycznej degradacji, konsumując niestrawny i obcy produkt informacyjny, wybierać władzę z cudzego głosu. Mądrali kuszą wyższymi technologiami-iluzjami sieci społecznościowych, czasowo okradając aktywne życie we wspólnocie. Czwarty wniosek — musimy mieć sposób, by codziennie i co godzinę przeciwstawiać się atakowi informacyjnemu świata. Czasami wydaje nam się, że nie da się z tym walczyć, że nie da się zmienić kosztownego systemu politycznego oligarchów, nie mając pieniędzy na partie. Te same źródła informacji przekonują nas o tym, że pokonanie jakiegokolwiek agresora przez Ukrainę jest niemożliwe. To obca propaganda i wyłącza się ją bardzo prosto. W każdym z nas musi zadziałać Zasada Kobyły Przy Wodopoju. Wiadomo, że przyprowadzić kobyłę do wodopoju można, ale zmusić ją do picia siłą jest niemożliwe. Musimy mieć w głowie własny, osobisty ośrodek postrzegania informacji i szanować siebie właśnie za to. Drugie, a może i pierwsze — kobyła nigdy nie pragnie stać się osłem, więc po co Ukraińcowi upodabniać się do Rosjanina czy jeszcze kogoś, wiedząc, że inni za to go nie szanują? Wybierajmy do władzy z ukraińskiej rodziny, bo owce, które wybierają przywódcę z kozłów, często kończą w rzeźni! Mówią, że nie ma „wypromowanych” liderów z niezamożnych Ukraińców. Na to jest rada — nie wierzyć kupionym rankingom-namowom i wreszcie przestać zadeptywać swoich osłabionych czy złych przywódców! Tylko słabi zadeptują sobie podobnych. Przy wielkim pragnieniu możemy zrobić prezydentem każdego z już zarejestrowanych kandydatów, jesteśmy zdolni przywrócić ukraiński głos i sens państwu. Jest nas przeważająca liczba i taka sama powinna być nasza odpowiedzialność.

Машинний переклад

Polityczne epitafium dla Dmytra Tabacznyka, albo Naszego karawanu nie zatrzymać

Mychajło SŁABOSZPYCKYJ, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów, przewodniczący Rady Koordynacyjnej Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego imienia Petra Jacyka Wiedziałem, że kiedy skończy się czas ministerialnych rządów Tabacznyka nad ukraińską edukacją, wielu Ukraińcom przejaśni się w oczach. Jeden z największych ukrainofobów, tani klaun i złodziej (według definicji jego kolegi z Partii Regionów Borysa Kołesnikowa), konsekwentnie prowadził kremlowską politykę niszczenia choćby śladów edukacji narodowej i wychowania narodowego. Za jego czasów Ministerstwo Edukacji szybko przekształciło się w ministerstwo walki z samym ukraińskim duchem. Tyle wspaniałych rektorów zostało usuniętych ze swoich stanowisk, tyle poważnych podręczników zostało represjonowanych, tyle wrogich Ukrainie treści zostało postulowanych w podręcznikach i pomocach metodycznych. Nadszedł czas, aby rozpocząć detabacznykowizację całej naszej sfery humanistycznej. W końcu wiele można powiedzieć w politycznym epitafium dla Dmytra Tabacznyka, który, mam nadzieję, jako polityczna marionetka Putina i patriarchy Cyryla, wreszcie spoczął w Bogu. Olimpów władzy, to pewne, już nie zdobędzie. Pozostaje mu dźwigać krzyż politycznego przegranego i pocieszać się wspomnieniami o dawnej, rzekomej wszechmocy. Niejednokrotnie pisałem, jak Tabacznyk ze swoimi poplecznikami „zakopywali” konkurs języka ukraińskiego im. P. Jacyka. Nie udało mu się pogrzebać naszego projektu budującego naród, więc silił się, by go zmarginalizować i zdyskredytować. Również się nie udało, ponieważ konkurs jest już od dawna marką. Jest on jednakowo prestiżowy, popularny i drogi wszystkim tym, którzy już przez niego „przeszli” (a są to miliony uczniów i studentów), drogi nauczycielom — jego niezmiennym wolontariuszom, drogi rodzicom tysięcy tych dzieci, które otrzymywały nagrody jako zwycięzcy i laureaci językowego maratonu. Konkurs przeszedł przez reduty Tabacznyka jak karawana przez szczekanie psów. Organizatorzy konkursu byli przepełnieni przekonaniem: żadni tabacznykowie go nie zniszczą. Ukraińska patriotyczna społeczność, której potężne wsparcie cały czas odczuwamy, do tego nie dopuści. Tak też się stało — tylko gdy Tabacznyk i Spółka zabrali się, posługując się elementarnym kłamstwem, do wyjaśniania, dlaczego przekreślają turniej językowy, ze wszystkich zakątków Ukrainy i ze światowej ukraińskiej diaspory rozległy się oburzone głosy. Skandal narastał — i tabacznykowie ustąpili. Jako alternatywę dla konkursu im. P. Jacyka szef Ministerstwa Edukacji wysunął konkurs im. Szewczenki (choć poprawniej byłoby go nazwać konkursem im. Tabacznyka), w którym beznadziejnie rozmyto narodowo-patriotyczną specyfikę naszego turnieju. Jeśli u nas chodzi o podniesienie samego społecznego prestiżu języka państwowego w państwie ukraińskim, to u niego chodzi o języki mniejszości narodowych, o ich literatury i coś tam jeszcze w pośpiechu, „na dokładkę” — o język ukraiński. Za tamtym konkursem stał ogromny zasób administracyjny, ale czy słyszeliście coś o nim? Używając znanych słów Marka Twaina, jest on raczej martwy niż żywy. Mnie — jako człowiekowi aktywnie basem”; poezje Stanisława Konaka z Odessy „Szła i obejrzała się dusza”; praca Wołodymyra Melnyczenki „Bohdan Stupka. Biografia”; książka opowiadań i nowel lwowskiego pisarza Wasyla Stefaka „Zaklęcia przeciw ciemności”. Wszystkie przedstawione książki są wysokiego poziomu artystycznego, warte nagrody, ale jury jednogłośnie postanowiło przyznać nagrodę Wady mowi Pepie. O jego książce opowiedział przewodniczący jury, doktor nauk filologicznych, profesor Petro Kononenko: „Omówiwszy wszystkie godne przedstawienia, członkowie jury: Wasyl Newołow, Wiktor Baraniw, Jarema Hojan, Lubow Hołota, Jurij Muszketyk — jednogłośnie zgodzili się, że najbardziej zasługuje na nagrodę książka szkiców historyczno-kulturoznawczych Wadyma Pepy „Pamięć ukraińskiej duszy”. Wadym Iwanowycz pokazał, że jego dusza niesie w swojej pamięci te głębiny, które sięgają tysiącleci: o naszej historii, o naszych wybitnych ludziach, naszej pieśni”. Nagrodę Wady mowi Pepie wręczył dyrektor Departamentu ds. Religii i Narodowości Ministerstwa Kultury Ukrainy zaangażowanej w konkurs im. Jacyka — trochę niezręcznie o tym po raz kolejny podkreślać, ale muszę to zrobić znowu, aby wnieść, jak to mówią, jasność w istotę sprawy. Były szef Ministerstwa Edukacji, podkładając bazę pod swoje represje przeciwko konkursowi im. Jacyka, kwieciście rozwodził się o tym, że rzekomo ministerstwu pieniędzy nie wystarcza na niego, a dlatego musi ono zrezygnować z konkursu. Krótko i zrozumiale. Ale, jak pisał Szewczenko, „Kłamiesz, ludobójco!”. Wysokiej rangi funkcjonariusz Ministerstwa Edukacji, jak karciany szuler, po prostu oszukiwał opinię publiczną, bo przecież nigdy przez wszystkie czternaście lat istnienia językowego maratonu resort oświaty nie wydał na niego ani jednej „żywej” kopiejki. Wszystko to środki mecenasów. Gdybym tutaj zabrał się za wymienianie wszystkich ich imion, trzeba byłoby przygotować specjalne wydanie gazety. Dlatego wymienię tylko najważniejszych. Jest to przede wszystkim główny mecenas turnieju — PJSC „Firma Farmaceutyczna „Darnycia”, gdzie przewodniczącym Rady Nadzorczej przedsiębiorstwa jest prezes Ligi Ukraińskich Mecenasów Wołodymyr Zahorij. Wkład tego mecenasa w fundusz nagród konkursu już dawno liczony jest w milionach hrywien. Znamienne, że ważny narodowy projekt naszego konkursu finansowo wspiera krajowy producent. I tutaj najpierw należy wymienić PJSC „Obołoń” (prezes — Ołeksandr Słobodian) oraz PJSC „Eksimed” (dyrektor generalny — Ołeksandr Ohorodnijczuk). Oto już kilka lat bardzo odczuwalnie wspiera nasz projekt Julia Tymoszenko. Nawet kiedy sługusy Wiktora Janukowycza w sędziowskich togach wtrącili ją do więzienia, nagrody Julii Tymoszenko na scenie stołecznego teatru im. Iwana Franki wręczała jej córka Jewhenija. W bieżącym maju swoje nagrody nauczycielom i studentom Julia Tymoszenko będzie wręczać osobiście. Swoje nagrody dla naszych zwycięzców wypłacają deputowani ludowi Jurij Derewianko, Wołodymyr Bondarenko, Iryna Farion, Lilija Hrynewycz, Bohdan Beniuk, Ołeksandr Sycz, Ołeh Tiahnybok, Mykoła Tomenko, Borys Tarasiuk. Swoją nagrodę ufundowała znana dziennikarka i wydawczyni Natalja Ochmakewycz. Od pierwszych kroków konsekwentnie wspiera nas ukraińska diaspora. W różnych zakątkach Ukrainy są laureaci nagrody Związku Ukrainek Australii (przewodnicząca — Hałyna Kasijan, sekretarz — Wałentyna Domazar), Krajowego Zarządu Bractwa Weteranów Ukraińskiej Dywizji „Hałyczyna” w Australii (przewodniczący — Teodozij Andruszko) oraz Fundacji Studiów Ukrainoznawczych w Australii. W Australii mamy też stałego mecenasa naszego turnieju Lesię Tkacz, znaną w literaturze jako Lesia Bohusławeć. Stale z nami jest też zbiorowy członek Ligi Ukraińskich Mecenasów — Fundacja im. Iwana Bahrianeho z USA (jej prezes — Hałyna Woskobijnyk, skarbnik — Ołeksy Konował). Laureaci nagrody tej autorytatywnej Fundacji również są we wszystkich regionach Ukrainy. Wszystkie czternaście konkursów wspierał (i już przekazał darowiznę na piętnasty) nasz dobry przyjaciel z Toronto Leo-ty najlepszego. Wszyscy oni są jak rodzone dzieci. Ale kiedy wśród masy książek i rękopisów błysnie żywy diament — siwa dusza młodnieje z radości. Przed tobą — jasna poezja o ziemskim i niebiańskim. O wesołym mleczarzu, który „operowym głosem” budzi poranne miasto, o wysokich balkonach, które stają się teatralnymi lożami. Takie cudo stworzyła Jewhenija Luba z Połtawy w swoim zbiorze poezji „Miasto pielgrzymów”. Prawdziwie poetycką prozę daruje nam Oksana Charun z Iwano-Frankiwska. Jej nowele-hipotezy porażają nieokiełznanym bujnością fantazji. Całkiem nowy styl gatunku historycznego ujawnia w powieści-legendzie „Klucze do korzeni” Kateryna Krasnożon z osiedla Wysznewe w obwodzie kijowskim. nid Leszczyna. W tym samym kanadyjskim mieście, w którym często bywałem, mieszkają moi przyjaciele: Roman Kolisnyk, Lida Palij, Ilja Jaremczuk, Mykoła Łatyszko, Wasyl Mojsiak, Andrij Komorowski, Ołeksandr Charczenko, Stepan Horłacz, Wasyl Sławycz, Ihor Mirecki, Wasyl Czuprynda, Jewhen Boczan, którzy nie mogą nie wspierać naszego patriotycznego maratonu. Przy każdej takiej okazji dziękujemy Radzie Opiekuńczej konkursu, w której zasiadają akademicy Jarosław Jackiw i Wasyl Kremen, przewodniczący „Proświty” Pawło Mowczan, przewodniczący NSPU Wiktor Baranow (obaj mają w turnieju swoje nagrody), redaktorzy naczelni „Słowa Proświty” Lubow Hołota (ustanowiła ona również swoją nagrodę) oraz „Literackiej Ukrainy” Serhij Kozak. Społeczne wsparcie naszej sprawy jest bardzo ważne. Pomagało nam ono przetrwać w tę niepogodę, która zapanowała na oświatowych horyzontach wtedy, gdy skądinąd, niczym karaluchy, wypełzli poplecznicy Tabacznyka i zaczęli nas oraz naszą ukraińską sprawę „moczyć”. Wierzę: rozpocznie się XV konkurs. Dalej będzie XVI. I XX. I XXX. I jeszcze wiele ich będzie nawet wtedy, gdy sytuacja z językiem państwowym na Ukrainie się znormalizuje. A nasz konkurs tak i pozostanie po prostu pięknym rytuałem sprawdzania młodych w miłości do języka ukraińskiego. Wszystko to, oczywiście, będzie. Gwarancją tego wszystkiego jest to, że nasza karawana, bez względu na wszystko, idzie swoją drogą. I nikt nigdy jej nie zatrzyma. W dniu urodzin Olesia Honczara, 3 kwietnia, w siedzibie Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy odbyło się wręczenie nagrody literackiej imienia Olesia Honczara, której założycielami są Ministerstwo Kultury Ukrainy oraz NSPU.

Машинний переклад

Ocalmy sobory naszych dusz

Nadia KYRIAN Zdjęcia Mykoły CYMBAŁIUKA. Uroczystość rozpoczął przewodniczący NSPU Wiktor Baranow, który poinformował, że wydarzenie to stało się tradycją dla uczczenia pamięci Olesia Honczara oraz wyróżnienia najlepszych dzieł ukraińskich pisarzy. Sekretarz odpowiedzialny za przyznanie państwowej nagrody literacko-artystycznej imienia Olesia Honczara, pisarz Wasyl Newołow, poinformował, że w tym roku do nagrody zgłoszono siedem prac: powieść społeczna Ołeksandra Bakumenki o życiu nastolatków „Król ulicy targowej” (ten utwór jury rekomendowało do zdobycia nagrody im. Łesi Ukrainki, którą przyznaje się za utwory dla dzieci i młodzieży); powieść dokumentalna znanego pisarza z Chmielnickiego Wasyla Horbatiuka „Jeszcze nadejdzie czas”; monografia Natalii Jermakowej „Kultura Berezila, która powstała w procesie reformowania ukraińskiego teatru przez Lesia Kur- Wołodymyr Juszkewycz, który zaznaczył, że nagroda imienia wielkiego Ukraińca-państwowca zasługuje na wsparcie państwa. Wadym Pepa podziękował za wysokie wyróżnienie.

Машинний переклад

Serce kwitnie różą

Petro PEREBIJNIS, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki. Jak zawsze, razem z państwową wręczana jest także niepaństwowa Międzynarodowa ukraińsko-niemiecka nagroda imienia Olesia Honczara. Mnie, jako współprzewodniczącemu jury, przypada w udziale jako pierwszemu czytać utwory młodych. Nie tak łatwo zdecydować. Utalentowana dziennikarka Śnieżana Bożok z Koriukówki na Czernihowszczyźnie w zbiorze „Opalone płatki” śmiało występuje w obronie wykluczonych wsi, zaniedbanych i zapomnianych zabytków historii i kultury. Tę wrażliwą duszę głęboko ranią „czarne krzyżyki” znikniętych wsi na pogrążonej w smutku mapie rodzinnego kraju. A ileż talentów wyhodował na zrusyfikowanej ziemi almanach „Słonecznik”, który wydają entuzjaści Ługańskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki. Właśnie za wspieranie twórczej zmiany wręczyliśmy międzynarodową nagrodę imienia Olesia Honczara redaktor naczelnej almanachu, profesor Walentynie Halycz. Z naszym jury ściśle współpracuje Ogólnoukraiński fundusz odtwarzania wybitnych zabytków dziedzictwa historyczno-architektonicznego imienia Olesia Honczara, któremu przewodzi potomek sławnego rodu kamieniarzy Roland Franko. Razem z niemieckimi mecenasami fundusz uhonorował swoją nagrodą szczerego, przenikliwego liryka z Połtawy Ołeksandra Puszka za zbiór poezji „Etiologia duszy”. Nowych laureatów gorąco witali przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Wiktor Baranow, Bohater Ukrainy Dmytro Pawłyczko, akademik Petro Kononenko, profesor Anatolij Tkaczenko, znani artyści, laureaci Narodowej Nagrody imienia Szewczenki Natalia Sumska oraz Anatolij Chostikojew.

Машинний переклад

Nasze motto „Bóg i Ukraina”

Wasyl OŁEKSIUK, przewodniczący Stebnickiego Miejskiego Oddziału „Proświty” im. T. H. Szewczenki. Naród Galicji, w XIII w. okupowany przez Polskę i Litwę, cierpiał ciężkie uciski społeczne i narodowe, które nie ustawały także wtedy, gdy po II rozbiorze Polski w 1772 r. Galicja trafiła pod okupację Cesarstwa Austrowęgierskiego. Wydarzenia polityczne zaczęły rozwijać się nie na naszą korzyść. Władza w Galicji przeszła w ręce Sejmu, gdzie większość stanowili Polacy, którzy prowadzili szowinistyczną politykę wobec ludności ukraińskiej. Językiem urzędowym i językiem szkolnictwa był polski oraz niemiecki. W 1848 roku w Austrii nastała „wiosna ludów”, dzięki której narodom imperium nadano pewne prawa konstytucyjne. Skorzystali z tego Ukraińcy: w tym samym roku utworzyli we Lwowie „Główną Radę Ruską”. Lecz rząd austriacki zaczął powracać do absolutyzmu. Ukraińska inteligencja zaczęła wątpić w ideę niepodległościową 15-milionowego narodu ukraińskiego. Zaczęło rozprzestrzeniać się moskalofilstwo, które orientowało się na „zjednoczenie” z „bratnim” narodem moskiewskim. Wykorzystali to nasi wrogowie, Polacy, zrównując Ukraińców-moskalofilów ze zdrajcami rządu austriackiego. Przeciwko obozowi moskalofilskiemu wystąpiło kółko inteligentów, które wierzyło w samodzielność narodu ukraińskiego i opierając się na szerokich masach ludowych postanowiło wspierać w narodzie dążenie do samodzielnego życia kulturalnego, za pomocą oświaty torując drogę do pełnego wyzwolenia politycznego narodu. Od ks. Stepana Kaczały, młodzieży uniwersyteckiej i profesury rozprzestrzeniła się idea założenia we Lwowie Towarzystwa „Proświta”. Uważali oni, że jedynym ratunkiem dla odrodzenia i politycznego dojrzewania narodu może być powszechna oświata ludowa. 8 grudnia 1868 roku Komitet Przygotowawczy, któremu przewodniczył prof. Anatol Wachnianyn, zwołał walne zgromadzenie, na którym założył Towarzystwo „Proświta”. Do kierownictwa organu Towarzystwa wybrano profesorów gimnazjum: Anatola Wachnianyna, Juliana Romanczuka, Omelana Partyckiego, Ołeksija Borchowskiego oraz nauczycieli seminarium i urzędników Kornila Suszkewycza, Mychajła Kossaka, studentów Andrija Suczynskiego i Ołeksija Ohonowskiego oraz pisarza Kornila Ustijanowycza. Ciekawym i aktualnym obecnie było przemówienie studenta A. Soczynskiego na zgromadzeniu: „Każdy naród, który chce osiągnąć samodzielność, musi przede wszystkim dbać o to, aby niższe warstwy społeczeństwa — masy ludowe podnieść do tego stopnia oświaty, aby ta masa ludowa poczuła się członkiem organizmu narodowego i uznała potrzebę istnienia narodu”. Pierwszym przewodniczącym „Proświty” wybrano Anatola Wachnianyna — profesora i kompozytora. Utworzenie Towarzystwa szczerze witały ukraińskie, czeskie i słowackie organizacje narodowe. Tylko moskalofilska gazeta „Słowo” nazwała utworzenie „Proświty” polską intrygą. „Proświta” stała się organizacją naukowo-oświatową, która drukowała książki, zajmowała się szerzeniem wiedzy ekonomicznej, walką z pijaństwem i niemoralnością narodu, organizowała spółdzielnie, kasy wzajemnej pomocy, magazyny gminne, kursy prowadzenia gospodarstwa itp. Towarzystwo „Proświta” rozprzestrzeniło się na Zakarpacie, Bukowinę oraz Ukrainę Wschodnią. „Proświta” wydawała podręczniki szkolne, wprowadzała nauczanie w języku ukraińskim (do tego wykładano wyłącznie w języku polskim i niemieckim). Uczestnicy chóru „Proświty” w Stebniku. 1932 r. Szacunek do „Proświty” szczególnie wzrasta, gdy do jej pracy dołącza oddane sprawie narodowej duchowieństwo, profesorowie ukraińskich gimnazjów, a zwłaszcza gdy jej członkami stają się tak wybitni działacze jak Osyp Fedkowycz, który był redaktorem wydawnictwa oświatowego, Iwan Franko, który aktywnie współpracował z „Proświtą”, Metropolita Andrzej Szeptycki, który oddał „Prośvicie” swoje ziemie i zabudowania we wsi Miłowanie w powiecie tłumackim na Iwano-Frankowszczyźnie (tam później założono pierwszą ukraińską szkołę rolniczą), działacz społeczny A. Małecki z Uhierców koło Rudek, który zapisał „Prośvicie” swój majątek, gdzie również otwarto pierwszą ukraińską szkołę rolnictwa kobiecego. Głos „Proświty” był głosem narodu ukraińskiego Galicji, i nie tylko. „Proświta” rozprzestrzeniała się także na wschodnią Ukrainę Naddnieprzańską, pomimo tego, że rosyjski carat okrutnie prześladował ukrainofilstwo, zakazał druku książek, rozpowszechnianie ukraińskich książek i używanie języka ukraińskiego. Struktura „Proświty” składała się z trzech stopni: zarząd główny we Lwowie, filie w miastach powiatowych i miasteczkach oraz czytelnie we wsiach. „Proświta” jeszcze przed I wojną światową stała się ośrodkiem wiedzy gospodarczej i postępu naszego narodu. Praca „Proświty” w sferze oświaty i wiedzy ma charakter ogólnonarodowy. Historia „Proświty” to kulturalny i społeczny rozwój Galicji, która stała się Piemontem w rozwoju ukraińskiej myśli narodowej pod koniec XIX wieku. Dlatego nie dziwi, że wszyscy okupanci — Moskale, Rumuni, Węgrzy, Polacy, Niemcy przede wszystkim niszczyli „Proświtę”. I wojna światowa w latach 1914–1920 całkowicie przerwała działalność Towarzystwa, ale nie zabiła żywego ducha narodu. I kiedy Ukraina za sprawą Ententy znów została podzielona, Galicja okupowana przez Polskę, „Proświta” z jeszcze większą siłą rozwija swoją działalność. Wznawia się pracę filii i czytelni, drukuje książki i czasopisma, organizuje kółka samokształceniowe, śpiewacze, dramatyczne i inne. Już pod koniec 1938 r. w Galicji było 3208 czytelni, 84 filie, ponad dwa tysiące kółek teatralnych, 1105 chórów, 104 orkiestry. Biblioteki czytelni liczyły ponad 600 000 książek. W ciągu roku wystawiono ponad 28 000 przedstawień, 8600 koncertów, zorganizowano 14 500 różnych świąt. Władze polskie zakazywały i ograniczały działalność „Proświty”, aresztowały jej aktywnych członków, zsyłały ich do Berezy Kartuskiej, ale ducha Towarzystwa zniszczyć nie zdołały. Wraz z przyjściem Stalina w 1939 roku „Proświtę” całkowicie zniszczono, majątek rozgrabiono, a działaczy, którzy trafili do NKWD, rozstrzelano lub wywieziono na Sybir. Większość prośwician, którzy uniknęli aresztowania, zeszła do podziemia i wstąpiła w szeregi bojowników OUN. Wśród nich Dmytro Hrycaj, Dmytro Majiwśkyj, F. Onaćkyj, Anna Dydyk, Hałyna Hordasewycz, Stefanija Witruch i tysiące innych patriotów Ukrainy. Wielu prośwician aktywnie pomagało ukraińskiemu podziemiu, pracując jako łącznicy i staniczni, zbieracze żywności, dostawcy leków i broni dla powstańców. Proświcianie zapisywali i rozpowszechniali pieśni partyzanckie, które zachowały się do naszych dni, rozprowadzali ulotki oraz literaturę, którą wydawało w podziemiu biuro informacji UHWR. Kiedy zaś czerwone „imperium zła” zaczęło pękać, ci z prośwician, którzy pozostali przy życiu, oraz ich dzieci i wnuki wzięli się za odrodzenie „Proświty”. Szczere podziękowania dla członków „Proświty”, którzy w strasznych dla Ukrainy czasach nie szczędzili swoich sił, zdrowia, nawet życia i stanęli do walki ze straszną szatańsko-bolszewicką imperią za Ukrainę, za jej wolność. Wśród nich byli patrioci-bohaterowie miasta Stebnik. To Iwan Iwasiwka — aktywny członek czytelni „Proświty”, członek OUN, wieloletni więzień polskiego obozu koncentracyjnego Bereza Kartuska, odważny bojownik UPA, który zginął jak bohater. Wołodymyr Wynnyćkyj — Benedio — członek rejonowego prowodu, zastępca sotnika UPA, wysadził się w kryjówce. Wasyl Kowbasjuk, pochodzący ze wsi Orow, wieloletni przewodniczący czytelni „Proświty”, członek OUN, więzień bolszewickich więzień i Gułagu oraz wielu innych. Marija Wynnyćka z rodziny Iwasiwki — aktywna uczestniczka kółka śpiewaczego i teatralnego przy czytelni „Proświty” w Stebniku. To ona ze swoim bratem Iwanem i mężem Wołodymyrem poszła do UPA i stała się kobietą-legendą. Marija była nieustraszoną zwiadowczynią na terenach Kółko „Ridna Szkoła” przy czytelni „Proświty”. 1932 r.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Prykarpacie. Opiekowała się chorymi i rannymi żołnierzami UPA. Kiedy czerwony kat zatruł tyfusem źródła Karpat, Maria, opiekując się chłopcami chorymi na tyfus, sama się zaraziła i ledwo przeżyła. Ciężko zniosła stratę męża i brata. W trudnych warunkach podziemia urodziła i wychowała syna Bohdana, cudem przeżyła i doczekała naszych czasów. Tę skromną, heroiczną kobietę powinniśmy znać wszyscy i jej pomagać. Nasz Stebnik od dawnych czasów słynął ze słonych źródeł, z których solanki warzono także sól kuchenną. Ten przemysł szeroko rozwijał się już w czasach Rusi Kijowskiej. Pod koniec XVIII i na początku XIX wieku na solne i naftowe ziemie Prykarpacia ściągali przedsiębiorcy z Polski, Francji, Niemiec, Anglii i innych krajów. Za bezcen kupowali od chłopów ziemię w Borysławiu, Truskawcu i Stebniku, zakładali na niej kopalnie, warzelnie, fabryki, bezlitośnie wyzyskując miejscową ludność. W Stebniku już pod koniec XVIII wieku niemieccy przedsiębiorcy zbudowali fabrykę solną, pierwszą na terenie Ukrainy, która w stanie całkowitej ruiny przetrwała do dziś. Na początku XIX wieku na Drohobyczczyźnie rodzi się ruch odrodzenia ukraińskiego pod egidą „Głównej Rady Ruskiej” we Lwowie. Niestety, ruch ten nie wytrzymał oporu austriacko-polskiego ucisku i uległ wpływom wielkomocarstwowej Rosji. Tak powstało moskwofilstwo. W Stebniku było wielu zwolenników tego nurtu. W 1889 roku o. Chyljak i Myhajło Iwasiwka założyli moskwofilską czytelnię Towarzystwa im. Kaczkowskiego. Za polskiej okupacji Stebnik znalazł się w rękach władz polskich, które osiedliły tu swoich kolonistów, przejęły w swoje ręce kopalnie i warzelnię. Polacy zorganizowali w Stebniku polskie wojskowo-terrorystyczne stowarzyszenie „Strzelcy”, „Kółko Rolnicze”, za pomocą których prowadzili polonizację ludności. Brak własnej inteligencji, proletaryzacja ludności ukraińskiej i wpływy obcych przytępiały świadomość narodową stebniczan. Wykorzystała to komunistyczna propaganda. W Stebniku, oprócz moskwofilskiej czytelni i polskich organizacji szowinistycznych, powstało komunistyczne ognisko „Związek Górniczy”, z którego później wyrosła Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy. W takich ciężkich warunkach odbywało się odrodzenie narodowe w Stebniku. Jednak gdy w 1920 roku na parafię do Stebnika przybył o. Petro Mekelita, sprawy odrodzenia narodowego się zmieniły. Ojciec Mekelita był nie tylko duszpasterzem-patriotą, lecz także ojcem i opiekunem wspólnoty. Z inicjatywy o. dziekana P. Mekelity rozpoczęto budowę nowego murowanego kościoła Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy. Do tej budowy o. Mekelita zaprosił najlepszego w Galicji architekta p. Je. Nakonecznego z Lwowa, który sporządził projekt kościoła. Rozpoczęto budowę Domu Ludowego „Proświty”. Przewodniczącym Towarzystwa wybrano o. Mekelitę, zastępcą inżyniera Waluchę, sekretarzem był Jurij Onyśko, kasjerami byli Osyp Oleksyszyn i Myhajło Łupak, a pracami budowlanymi kierował p. A. Petriw z Truskawca. Dzięki niestrudzonej pracy o. dziekana Petra Mekelity zbudowano budynek czytelni „Proświty”, lecz całkowicie ukończyć budowy kościoła się nie udało. Zakłada on ukraińską spółdzielnię „Jedność”, abstynencką organizację „Odrodzenie”, tworzy Towarzystwo „Szkoła Ojczysta”. W latach 1922–1923 przy tym Towarzystwie zakłada prywatne gimnazjum, chór, przedszkole i Związek Ukrainek. Podnosi się duch narodowy, ludność garnie się do działalności oświatowej. W 1930 roku założono towarzystwo „Sokił”, kierownikiem był Stepan Onyśko. W 1939 roku przyszli moskiewscy „wyzwoliciele” i zniszczyli majątek „Proświty”. Kiedy zaś w 1944 roku „wyzwolili” nas po raz drugi, aresztowali wszystkich przywódców „Proświty”, w tym także o. Petra Meke- Stebnicka Proświta. 1932 r. Chodzi o księdza, który zginął śmiercią męczeńską w katowniach Lwowskiego KGB, dokąd został uwięziony za odmowę nakłonienia kapłanów dekanatu do przejścia na prawosławie. „Proświta” zadbała o upamiętnienie pamięci patrioty, pierwszego przewodniczącego czytelni „Proświty” w Stebniku, ks. Petra Mekelity. W czasach bolszewickiego terroru wszystkie idee „Proświty” bezlitośnie tępiono. Mimo to proświtanie potajemnie czytali cudem ocalałe książki z czytelni. Świadomi stebniczanie uczyli swoje dzieci i wnuki modlitw, kolęd, szczedrówek i hajówek, przestrzegali tradycji narodowych. Gdy w gorbaczowskiej „pierestrojce” zabłysnął mały płomyk wolności, dawni członkowie „Proświty” i ich potomkowie od razu zabrali się do odrodzenia idei „Proświty”. Już w 1989 roku w Stebniku powstaje Towarzystwo Języka Ojczystego, które wkrótce stało się TUM im. Szewczenki. Weszli do niego tacy entuzjaści, jak I. Kornuta, W. Oleksiuk, W. Fedan, W. Peciuch, M. Tershivska, B. Kowbasiuk, T. Wasylyszyn, W. Łanczak i inni. TUM im. T. Szewczenki przeprowadziło wielką pracę na rzecz odrodzenia narodowego, doprowadziło patriotów do rad różnych szczebli. To ono wraz z Ruchem zorganizowało i wysłało swoich przedstawicieli na „żywy łańcuch” Iwano-Frankiwsk—Kijów, obchody 500-lecia kozactwa na Zaporożu, do Starego Zagorowa, do Beresteczka, do Zaszkowa i stacji Ugrynów, na górę Makiwkę, Kluczi, Żbir, na plac Niepodległości, na pikietowanie Rady Najwyższej. Miejskie Towarzystwo Języka Ukraińskiego, które stało się „Proświtą”, działa i rozwija się. Jego członkowie są gotowi kontynuować tradycje „Proświty” i pracować na rzecz utrwalenia państwowości Ukrainy, za jej wolność, honor i chwałę, za naród. Dziś Stebnicka „Proświta” z powodu obiektywnych przyczyn działa nie tak aktywnie. Mamy nadzieję, że wyczyn Niebiańskiej Setki natchnie stebniczan do nowej pracy we imię Ukrainy pod hasłem „Bóg i Ukraina”!

Машинний переклад

Zainspirowało słowo Łesi

Switłana FESZCZENKO Zdjęcia autorki Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wspólnie z Radą Koordynacyjną ds. wykonania obowiązującego ustawodawstwa językowego wyższych uczelni I—II stopnia akredytacji oraz Muzeum Łesi Ukrainki przy Muzeum Wybitnych Działaczy Kultury Ukraińskiej przeprowadziły konkurs na najlepszą recytację poezji Łesi Ukrainki. W konkursie wzięli udział uczniowie szkół oraz studenci techników i kolegiów Kijowa. Pierwsze miejsce zdobył Wałentyn Doneć, student II roku Kijowskiego Technikum Urządzeń Elektronicznych. Drugie miejsce podzielili Władysław Kłymow, student II roku Państwowej Wyższej Uczelni „Kijowskie Kolegium Elektromechaniczne” oraz Alona Potapenko, studentka II roku Kijowskiego Kolegium Transportowo-Ekonomicznego. Ołeksandr RATUSZNIAK, przewodniczący Kirowohradzkiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Przywiązanie do starej komunistycznej nazwy nieustannie maleje. Szczególnie stało się to oczywiste po demontażu pomnika Kirowa. Tradycyjnie silne jest „Jelisawetgradzkie lobby”. Wśród zwolenników ukraińskiej nazwy miasta daje się zauważyć kompromis w stronę nazwy Złatopil. I choć były też inne propozycje, nie uzyskały one należytego poparcia, a nawet wywołały krytykę, gdyż rozpraszały głosy na korzyść oponentów. Zatem im Konkurs recytatorski Zoja DIDENKO, m. Chmielnicki Trzecie miejsce oraz specjalne wyróżnienia przypadły Ołeksijowi Buhajowowi, studentowi II roku Kijowskiego Kolegium Przemysłowego, Darji Bazawluk, uczennicy 10 klasy gimnazjum nr 315, Wałerii Potebenko, studentce I roku Kijowskiego Kolegium Budownictwa, Architektury i Designu, Katerynie Wasyłeśkiej, studentce III roku Desniańskiego Technikum Ekonomiczno-Prawnego przy MAUP oraz Denysowi Falkowi, studentowi I roku Kijowskiego Kolegium Przemysłu Lekkiego. Uczestników święta powitał sekretarz odpowiedzialny „Proświty” Mykoła Nesterczuk, dyrektor Muzeum Łesi Ukrainki Iryna Szczukina oraz przewodnicząca jury konkursu, dyrektor Muzeum Mykoły Łysenki Roksana Skorulska. Zwycięzcy otrzymali upominki od Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, a wszyscy uczestnicy obejrzeli ekspozycje muzeum. dalej więcej zwolenników „ukraińskiego lobby” zgadza się popierać jedną nazwę. W ten sposób pierwszy krok został zrobiony, ujawniono nastroje społeczne. Każdy z trzech przedstawionych wariantów zyskał swoich zwolenników, dlatego ma prawo zostać poddany pod ogólnomiejski referendów. Następnym etapem powinno stać się włączenie do tego procesu władz, deputowanych wszystkich szczebli, opracowanie mechanizmu przeprowadzenia referendum podczas najbliższych wyborów lokalnych i przedłożenie wybranej nazwy do zatwierdzenia Radzie Najwyższej Ukrainy. Każdy mieszkaniec ma prawo decydować, jaką nazwę będzie nosiło jego rodzinne miasto. Imię dla Kirowohradu Wnioski z wysłuchań publicznych w sprawie przemianowania miasta W bibliotece im. D. Czyżewskiego odbył się I etap wysłuchań publicznych w sprawie przemianowania miasta, zainicjowany przez obwodową „Proświtę”. Rozmowa była napięta, jak zawsze na ten temat. Udało się usłyszeć różne opinie. Do listy nazw, które zdobyły największe poparcie, trafiły Jelisawetgrad, Złatopil i Kirowohrad. W Domu Ludowym „Proświty” odbył się konkurs na najlepszego deklamatora poezji T. H. Szewczenki, w którym wzięli udział uczniowie ogólnokształcących placówek oświatowych centrum obwodowego. Szczególnie wyróżniono Wałerię Dan, uczennicę Szkoły Ogólnokształcącej nr 18, która otrzymała nagrodę od Towarzystwa „Proświta”. Zwycięzcy konkursu otrzymali dyplomy zarządu oświaty Chmielnickiej Rady Miejskiej i wezmą udział w programach edukacyjnych w Chmielnickiej Obwodowej Państwowej Kompanii Telewizyjno-Radiowej „Podilla-Centr”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Życiodajny Szewczenko… Od Szewczenki do człowieka szewczenkowskiego

Jewhen BARAN „I ukazał mu się anioł Pański w płomieniu ognistym ze środka krzewu. Spojrzał, a oto krzew płonie ogniem, a nie spala się”. Wyjścia 3.2 „Byli u nas na Ukrainie wielcy wojownicy, byli wielcy władcy, a ty stałeś się wyższy od wszystkich i rodzina twoja jest największa. Ty bowiem, Tarasie, uczyłeś nas nie ludzi z tego świata wyganiać, nie grody i wsie opanowywać: ty uczyłeś nas prawdy świętej życiodajnej…” Pantełejmon Kulisz. Słowo nad grobem Szewczenki Najtrudniej powiedzieć coś o Tarasie Szewczence, kiedy wiele już powiedziano, i w tym zalewie słów gubi się prawda. Właściwie nie gubi się, a w patriotycznym szale „zaciera się”. I wtedy prawda już nie jest prawdą, nie jest przybliżeniem do samej siebie, bo prawda — to jak Bóg, którego szukamy, w którym się rozczarowujemy, w którego przez swoje niedowiarstwo wierzymy… Każde wystąpienie w Dniach Szewczenkowskich jest jakby składaniem egzaminu z dojrzałości: obywatelskiej, zawodowej, ludzkiej. Nie jest to łatwe, a zwłaszcza gdy społeczność, znudzona, zmęczona, przestraszona, zobojętniała, patriotycznie natchniona aż do gotowości na indywidualne poświęcenie dla wykiełkowania ukraińskiej prawdy, słowem, różna, czeka od występującego niemal siły jerychońskiej trąby, która rozwali wrogie mury i wrogie podstępne zamysły. To niemożliwe. Niemożliwe jest tak powiedzieć, aby te oczekiwania się spełniły. Co jest możliwe? Możliwa jest codzienna, rutynowa, niezauważalna prawda-czyn. To takie ciężkie, to takie trudne, to takie mało interesujące. I już zaczynają na falach rewolucyjnych oczekiwań ukraińskiej wspólnoty wyrastać nowi polityczni faryzeusze lub powracać z niebytu starzy, którzy prawdę obywatelskiej wiary przekładają do rzędu drobno partyjnych „układów monachijskich”. Czy to dopuszczalne?.. Jak wyjść poza granice niemożliwego? Jak zabić wroga w sobie? Prawdą Czynu Szewczenki. Pielęgnowaniem w sobie Człowieka Szewczenkowskiego, którego podstawowe cechy-wymogi sformułował ukraiński filozof Mykoła Szlemkewycz jeszcze w 1954 roku w pracy „Zagubiony ukraiński człowiek”: „(…) współczesny ukraiński człowiek narodził się (…) nie z ucieczki w syty dostatek, nie z przystosowania się do obcych światów i nie z ucieczki we własną szlachetność duszy. On narodził się z porywu stworzenia swojego własnego nowego świata z własnych źródeł i własnych sił. Na sztandarach tego nowego ukraińskiego człowieka wypisane jest (…) hasło: — Walczcie — zwyciężajcie! Współczesny ukraiński człowiek to człowiek szewczenkowski” (s. 21). I jeszcze rozważania M. Szlemkewycza: „Nowe społeczeństwo i nowy człowiek, oparci na wiedzy i sprawiedliwości, — to ideał Szewczenki i człowieka szewczenkowskiego. (…) Moralny jego ideał to wolny duch, który sam na podstawie swojego poznania samookreśla się. Nie tradycyjne dogmaty i nie namiętności, ale jasna myśl — jego główna siła, — jasna i niezależna myśl, albo przez niego samego zdobyta, albo świadomie, z dobrej woli przyjęta. (…) Państwo dla wolnego ducha — to tylko ramy, organizacyjna forma tego wolnego społeczeństwa. Utrwalić ukraińskie wolne społeczeństwo swoim własnym państwem — staje się politycznym, ostatecznym ideałem człowieka szewczenkowskiego” (s. 23). Jesteśmy jednak chorą nacją. Chorą w swoim rozumieniu perspektywy i strategii indywidualnego wzrostu. Współczesny polski poeta i krytyk Andrzej Dębkowski w artykule „O kłamstwie życia społecznego” („Gazeta Kulturalna”, numer 3, marzec 2014, s. 15) wygłosił ciekawą tezę o Józefie Piłsudskim i jego znaczeniu dla Polaków: „Piłsudski był ostatnim polskim politykiem, który miał rozumienie, czym powinna być Polska. To znaczy — jak ma wyglądać polskie życie, polskie wojsko, polska literatura, co zrobić z Polską, jak jej służyć. On miał jakąś ogromną wizję. Oczywiście, jemu to się nie udało. Natomiast współczesne napuszone wizje Polski, komunistyczne i liberalne, mówią o tym, jak wyłudzić jak najwięcej pieniędzy z Brukseli i załatać dziury budżetu”. Kontynuując myśl Dębkowskiego, mogę twierdzić, że Ukraina nigdy nie miała i do dziś nie ma takich polityków, — ani komunistycznych, ani liberalnych, ani, powiem herezję, nacjonalistycznych, — za to miała i ma Tarasa Szewczenkę! Bo nasza wizja Ukrainy czy, jak to nazywam, wizja Państwa-Raju jest całkowicie wymodelowana poezją Szewczenki. Zapominamy o najważniejszym, rodzimy się bez wiary we własną misję, bez wiedzy, że taka wiara i taka misja są możliwe. W Szewczence ta wiedza i wiara były wrodzone. Iwan Turgieniew, ów liberalizujący ziemianin w literaturze, ze zdziwieniem odnotowywał w swoich wspomnieniach o Szewczence: „Samolubstwo w Szewczence było bardzo silne i bardzo naiwne w tym samym czasie: bez tego samolubstwa, bez wiary w swoje powołanie nieuchronnie zginąłby w swoim zakaspijskim wygnaniu (…)” („Wspomnienie o Szewczence”). I jeszcze jedno wyznanie Turgieniewa o własnej światopoglądowej i narodowej ograniczoności: „(…) talent jego przyciągał nas swoją oryginalnością i siłą, chociaż ledwie kto z nas uznawał za nim to ogromne, niemal światowe znaczenie, które, nie wahając się, przypisywali mu znajdujący się w Petersburgu Małorusini (…)” (Tamże). Dzisiaj Ukraińcom jak nigdy potrzeba uświadomić sobie, — życiodajna prawda słowa Szewczenki (Słowa-Boga, Słowa-Czynu, Słowa-Boju) zamanifestowała wszystkie wymogi wobec Państwa-Raju i wobec nowego człowieka szewczenkowskiego. Można je i trzeba powtarzać, ale nie ma potrzeby za każdym razem stawać w pozę nowożytnego wyroczni czy narodowego mesjasza. Zawsze trzeba pamiętać, że w życiu ważna jest nie poza, a postawa (według Wola. Brüggena). Następnym politykiem, do którego będzie można się wsłuchać i za którym będzie można pójść, stanie się polityk-cieśla; polityk, który powróci do odwiecznego rzemiosła i udowodni, że jest przede wszystkim dobrym mistrzem! Nie zapominajmy, że Chrystus zanim zaczął nauczać, był cieślą. A nauczając, wszystko robił, jak dobry gospodarz, u którego Słowo nie rozchodziło się z czynem… W dniach świętowania 200-letniego jubileuszu Tarasa Szewczenki, w dniach dramatycznego zagrożenia dla naszego politycznego i narodowego życia musimy stwierdzić przed światem i przed sobą, że jesteśmy społeczeństwem wolnych duchów (M. Szlemkewycz). Tylko tak wypełnimy najważniejszy Testament Szewczenki. W przeciwnym wypadku musimy milczeć. Swoim milczeniem odkupić winę przed Ukraińskim Prorokiem, przestrzegając wreszcie tej przysięgi, którą złożył nad grobem Tarasa Szewczenki w imieniu narodu ukraińskiego Pantełejmon Kulisz: „Bądźże, Tarasie, pewien, że my go [testament — B. J.] dochowamy i nigdy nie zejdziemy z drogi, którą ty nam wytyczyłeś. Jeśli zaś nie starczy nam sił twoim śladem podążać, jeśli nie można będzie nam, tak jak tobie, bez trwogi świętą prawdę głosić: to lepiej będziemy milczeć, — i niech same twoje wielkie rzeczy mówią ludziom po wieki wieków czystą, niezmąconą prawdę…”

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Prezentacja «Zachodniokanadyjskiego zbioru»

Inna NAHORNA, kierownik Muzeum Literackiego Ulasa Samczuka w Równem W Równeńskim Państwowym Uniwersytecie Humanitarnym odbyła się prezentacja „Zachodniokanadyjskiego zbioru”, poświęconego dwusetnej rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki. Wydanie książki stało się możliwe dzięki dotacji Albertańskiego Towarzystwa Zachowania Kultury Ukraińskiej, Albertańskiej Fundacji Ochrony Zabytków Historycznych oraz Towarzystwa Ukraińskich Pionierów Alberty. Studentów piątego roku Wydziału Filologii Ukraińskiej i Obcej RPUH zapoznał z życiem społeczno-kulturalnym Ukraińców Kanady profesor z Kanady Walerij Polkowski. Obecni wysłuchali jego recenzji tomiku poetyckiego rodaczki z Równego Julii Bondiuczniej „Niewyuczona gładź”. Podczas prezentacji działała wystawa książek z serii „Biblioteczka Muzeum Literackiego Ulasa Samczuka w Równem”. Kierownik Muzeum Literackiego Ulasa Samczuka w Równem Inna Nahorna opowiedziała studentom o wydaniu książki W. Domontowicza „Alina i Kostomarow”, która ukazała się dzięki wsparciu Wiecznego Funduszu im. Ołeha Zujewskiego i współpracy z Kanadyjskim Instytutem Studiów Ukraińskich przy Uniwersytecie Alberty. Na zdjęciu: profesor Walerij Polkowski z Kanady prezentuje „Zachodniokanadyjski zbiór” w Równeńskim Państwowym Uniwersytecie Humanitarnym.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Gościnna Moskwa czy kielich z trucizną?

Wołodymyr MELNYCZENKO, dyrektor generalny Narodowego Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Na to pytanie Taras Szewczenko pozostawił odpowiedź narodowi ukraińskiemu. Jego planetarne mistyczne zaostrzenie właśnie w jubileusz Kobzarza jest Bożym ostrzeżeniem przed zgubnością ignorowania woli narodowego Proroka. Wszystkie inwektywy Szewczenki pod adresem Moskwy zawarte są w jego utworach poetyckich, napisanych w latach 1844—1845, czyli po pierwszej wizycie w tym mieście i napisaniu tam w lutym 1844 r. „Czyhyryn, Czyhyryn…” z jego „moskiewskimi żebrami”, a później, w lipcu 1844 r., już w Petersburgu, poematu „Sen” (komedia), a po drugim przejeździe przez Moskwę na Ukrainę wiosną 1845 r. i stworzeniu tam misterium „Wielki łoch”, poematu „Kaukaz”, utworu „I umarłym, i żywym, i nienarodzonym moim rodakom na Ukrainie i nie na Ukrainie moje drogie posłanie”. Bez wątpienia to właśnie na Ukrainie poeta szczególnie dotkliwie odczuwał historyczną niesprawiedliwość narodowej bezpaństwowości, ale błyski geniuszu Szewczenki w równie bezpośredni sposób są związane z Moskwą. Jeśli w przedmoskiewskiej „Rozrytej mogile” (1843) kozacka mogiła cierpiała od „moskala”, to w komedii „Sen” poeta po raz pierwszy składa odpowiedzialność za niszczenie Ukrainy właśnie na Moskwę: Ciężko mi Wznosić się nad Newą. Ukrainy dalekiej, Może już jej nie ma… Może Moskwa wypaliła I Dniepr spuściła W sine morze, rozkopała Wysokie mogiły — Naszą sławę. I chociaż kluczowa akcja tego utworu rozgrywa się w carskich pałacach w Petersburgu, dla Szewczenki wszystko, co truje i odurza świadomość narodową, związane jest właśnie z „moskiewskim bleklem”. W koncepcyjnym „Wielkim łochu”, który, według słów Iwana Dziuby, jest „pogłębieniem symbolu mogiły”, grzeszna była już sama droga hetmana Bohdana Chmielnickiego, który „jechał do Perejasławia Moskwie przysięgać!”. Ciężkim grzechem, który nie wpuszcza do raju, nazwano to, że dziewczyna …Carowi moskiewskiemu Konia napoiła W Baturyniu, gdy jechał Do Moskwy z Połtawy. Byłam jeszcze niedoletnia, Gdy Baturyn sławny Moskwa w nocy spaliła… Wymienione poetyckie arcydzieła stały się centralne w twórczości Kobzarza i zostały przez niego włączone do rękopiśmiennego zbioru „Trzy lata”, który otwiera „Czyhyryn, Czyhyryn…”, a kończy „Testament”, napisany dziesięć dni po „I umarłym, i żywym…”. Może się to wydawać mistyczne, ale „Testament” Szewczenko napisał zaraz po tym, jak powiedział swojemu narodowi o wrogiej Moskwie wszystko najważniejsze na wieki naprzód, aż do nienarodzonych Ukraińców. Potem Szewczenko nigdy już nie dotykał jej tak bezlitośnie i boleśnie, tak oskarżycielsko i druzgocąco. Ale w tym już nie było potrzeby! Jednocześnie, także po „Testamencie”, w listach i dzienniku Szewczenki, w powieściach pisanych po rosyjsku Moskwa wspominana jest dziesiątki razy, począwszy od połowy lat 40. XIX wieku aż do końca lat 50. I nie tylko jako nazwa geograficzna, lecz także w życzliwym, pozytywnym kontekście. Albo nawet z zachwytem: „Гостеприимная Москва!”, „Святая белокаменная!”, „Московская учено-литературная знаменитость!”, „И что это за очаровательная знаменитость!” itd. Czy sam Szewczenko znał ostateczną odpowiedź? Oczywiście! Umieścił ją między bezlitosną maksymą o tym, że „przyszło popić z moskiewskiego kubka moskiewską truciznę”, a swoim szczerym wyznaniem, jak „spotkał wśród wykształconych moskwian najcieplejszą gościnność wobec mnie osobiście i nieudawaną przychylność dla mojej poezji”. Moim zdaniem brakuje nam zrozumienia dla wszechogarniającej całości narodowego Kobzarza oraz niedopuszczalności wyrywania jego, zdawałoby się, sprzecznych przepowiedni dla doraźnej złości dnia. Zatem wszelkie pretensje polityczne — nie do mnie. Są do Tarasa Hryhorowycza. A na pytanie trzeba odpowiedzieć.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Przy akompaniamencie szowinizmu Krym podzielił rosyjską elitę twórczą

Petro ANTONENKO Kozacy czy okupanci? Kubański Państwowy Chór Kozacki wielokrotnie z sukcesem występował na Ukrainie, w szczególności w Czernihowie. Mieszkańcy miasta zawsze szczerze witali Kubańczyków. Lecz tym razem, na żądanie przedstawicieli społeczeństwa, Departament Kultury administracji obwodowej odwołał koncert. Ludzi oburzyło szowinistyczne stanowisko chóru w związku z agresją putinowskiej Rosji przeciwko Ukrainie, ukraińskiemu Krymowi. Oto co Kubańczycy napisali na stronie chóru w Internecie: “Nielegalne przejęcie władzy na Ukrainie i fala rusofobii oraz nazizmu ostrym bólem odbijają się w sercach Kubańczyków. W najcięższych dla mieszkańców Krymu dniach na półwysep przyjechali artyści Kubańskiego Chóru Kozackiego — aby wesprzeć i dodać otuchy tym, z którymi wielu wiążą nie tylko sąsiedzkie, ale i więzy krwi. I całemu światu zademonstrować stanowisko: jesteśmy razem, jesteśmy jednością!” Po pierwsze, dziwi, że tak po chamsku wypowiadają się artyści. Po drugie, boleśnie jest słyszeć coś takiego od potomków ukraińskich kozaków z odwiecznych ukraińskich ziem, artystów, w których repertuarze są dziesiątki ukraińskich pieśni. Ten koncert w Czernihowie, jak i ogólnie występy na Ukrainie, miał być poświęcony 200. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki i 75. rocznicy urodzin kierownika chóru — znanego artysty Wiktora Zacharczenki. Jest on Ukraińcem z narodowości, posiada nasz najwyższy tytuł artystyczny — ludowy artysta Ukrainy. I oto taki przejaw szowinizmu jego kolektywu, a sam Zacharczenko znalazł się wśród tych dworskich artystów Rosji, którzy podpisali niesławny list popierający agresję Kremla na Krymie. Ale kubańscy kozacy są różni. Jeszcze na początku rosyjskiej inwazji na Krym odbyło się posiedzenie Rady Atamanów Kubańskiego Krajowego Towarzystwa Kozackiego “Młode Kozactwo Kubania”. Rozpatrzono list atamana wojskowego, generała kozackiego P. Koszowego dotyczący wyjazdów na Krym niektórych Kubańczyków w taborze rosyjskich wojsk, zamaskowanych pod “samoobronę” Krymu. Oto o czym mowa w liście: “Rada atamanów kategorycznie zabrania takich wyjazdów, a tym kozakom, którzy już udali się na Krym z wyżej wymienionymi misjami, rozkazuje powrócić na Kubań, do swoich stanic. Rada atamanów z wielkim żalem zmuszona jest przekazać towarzystwom kozackim informację o tym, że począwszy od lutego 2014 roku grupy osób, które skrycie reprezentują rosyjskie siły zbrojne, przenikają, uzbrojone w broń strzelecką i technikę, na terytorium bratniej pramatki Ukrainy — i tam, grożąc pokojowym obywatelom, próbują okupować Republikę Krymu i ustanowić w niej władzę kryminalnych autorytetów i oszustów spośród miejscowych zdrajców. Kozacy, rada atamanów i zarząd Młodego Kozactwa Kubania potępiają nielegalną okupację terytorium naszej pramatki — Ukrainy! I w najbliższym czasie rozpatrzą możliwość bratniej pomocy naszym braciom-Ukraińcom ze strony naszych organizacji kozackich! RĘCE PRECZ OD BRATNIEJ UKRAINY! SŁAWA UKRAINIE!” Elitarne płaszczenie się Co zmusiło przedstawicieli rosyjskiej inteligencji do podpisania listu popierającego rosyjską agresję na Krymie? Czad szowinizmu, którym zatruci są nawet utalentowani ludzie? Pragnienie wysłużenia się przed władcami? Strach przed utratą ulg i przywilejów? Tak czy inaczej, już w pierwszych kilku dniach po pojawieniu się tego listu na stronie Ministerstwa Kultury Federacji Rosyjskiej podpisało go ponad 500 osób, które uważają się za intelektualną elitę narodu. Oto tekst listu: “W dniach, kiedy rozstrzyga się los Krymu i naszych rodaków, działacze kultury Rosji nie mogą być obojętnymi obserwatorami z zimnym sercem. Nasza wspólna historia i wspólne korzenie, nasza kultura i jej duchowe źródła, nasze fundamentalne wartości i język zjednoczyły nas na zawsze. Chcemy, aby wspólnota naszych narodów i naszych kultur miała trwałą przyszłość. Oto dlaczego stanowczo deklarujemy poparcie dla stanowiska Prezydenta Federacji Rosyjskiej w sprawie Ukrainy i Krymu”. Wśród sygnatariuszy jest wielu przedstawicieli inteligencji autonomii narodowych — Tatarstanu, Baszkortostanu, Buriacji, Udmurtji. Ludzie, z pewnością utalentowani, prawda, że niezbyt znani u nas, a i zapewne w samej Rosji, choćby dlatego, że kultury narodowe są znikomo reprezentowane w rosyjskich kanałach telewizyjnych. A tutaj — aż roi się od tytułów i rang: zasłużeni, ludowi, laureaci. Jakby specjalnie wciągnięto do podpisania przedstawicieli właśnie tych narodów, które swego czasu zagrabiła Moskwa i usilnie je asymilowała. No, niech podpisali Rastorgujew, którego piosenki grupy “Lube” ciągle puszczano u nas na Antymajdanach, czy Gazmanow, Walerija, Galcew, Zadornow, którzy w ostatnim czasie ciągle koncertują na Ukrainie. Niech to będzie Serhij Nikonienko czy Lew Leszczenko. Ale przykro widzieć podpisy Jurija Sołomina, Leonida Kurawlowa, Mykoły Burlajewa. A są przecież wśród sygnatariuszy osoby pochodzące z Ukrainy, Ukraińcy z narodowości. To i wspaniały aktor Wasyl Łanowy, kiedyś prosty wiejski chłopak z Odesszczyzny Wasia Łanowy, jak sam siebie nazywał. Albo urodzona w Kijowie, absolwentka Nieżyńskiego medycznego technikum Elina Bystrycka, niezrównana Aksinia z epopei filmowej “Cichy Don”. Czyżby i oni bali się utraty przywilejów i regaliów? Czy naprawdę wierzą w “wyzwoleńczą misję” rosyjskich czołgów i transporterów opancerzonych? Jeśli chodzi o podpis ludowego artysty Ukrainy, rodaka Josyfa Kobzona — wszystko jest zrozumiałe. Nie chce się mówić o jeszcze dwóch sygnatariuszach — Fiodorze i Natalii Bondarczukach, synu i córce wybitnego aktora Ukrainy, który stał się dumą radzieckiej i rosyjskiej sztuki, Serhija Bondarczuka. Oto motywacja sygnatariuszy: Wołodymyr Chotinenko, reżyser: “Ja po raz pierwszy w życiu podpisałem list zbiorowy, ponieważ martwi mnie to, co dzieje się na Krymie, martwi los tych ludzi, ponieważ jestem Ukraińcem”. Karen Szachnazarow, reżyser, dyrektor generalny koncernu filmowego “Mosfilm”: “Mój zmarły ojciec, będąc czystej krwi Ormianinem, brał udział w wyzwalaniu Krymu i szturmie Sewastopola i, gdyby żył, nie zrozumiałby mnie, gdybym nie podpisał tego listu”. Stanisław Goworuchin, reżyser i aktor: “Dwadzieścia lat żyłem i pracowałem w Odessie, w Odeskiej wytwórni filmowej, i dobrze wiem, co to jest ukraiński nacjonalizm. Na sobie wielokrotnie doświadczyłem”. Chce się zapytać Goworuchina, artystę i działacza społecznego, który w czasach pieriestrojki jako jeden z pierwszych ostro wystąpił z potępieniem totalitarnego reżimu: czyżby nie widział, że putinizm to kontynuacja tamtego reżimu, i jakich prześladowań doznał przez te 20 lat od ukraińskich nacjonalistów w Odessie? A oto bardziej niż otwarcie: W. Fokin, kierownik artystyczny Teatru Aleksandryjskiego: “My po prostu nie powinniśmy być obojętni na to, co się dzieje. Musimy robić wszystko dla ochrony naszych rodaków i przedstawicieli rosyjskiego świata”. Czy obywatele innych państw to jego rodacy? Czy przedstawiciele bezwymiarowego “rosyjskiego świata”? Właśnie taka jest istota listu, podpisanego przez innych przedstawicieli rosyjskiej inteligencji, których, na szczęście, też jest niemało — ludzi uczciwych, porządnych, niezatrutych szowinizmem. Oto ten list: „Nie pierwszy raz w rosyjskiej historii ludzi, niegodzących się z agresywną imperialną polityką państwa, ogłasza się defetystami i wrogami narodu. Nie pierwszy raz lojalność wobec władzy ceni się wyżej niż postawę obywatelską. Wydarzenia na Krymie gwałtownie się rozwijają i grożą, jeśli nie rozlewem krwi, to hańbą dla Rosji i nieszczęściami dla narodów obu krajów. Nadziei na zatrzymanie tego, co się dzieje, za pomocą argumentów rozumu jest coraz mniej. Ale tym bardziej wstyd milczeć i biernie stać z boku. My, nie nazywający siebie „działaczami” kultury czy nauki, a po prostu rosyjscy inteligenci, pracujący każdy w swojej dziedzinie, oświadczamy: Jesteśmy przeciwko wtargnięciu na terytorium innego państwa. Jesteśmy przeciwko wojnie z Ukrainą i wrogości ze społecznością światową. Solidaryzujemy się ze wszystkimi, którzy nie uginają się i nie poddają kłamstwu”. Ten list podpisali najsłynniejsi muzycy Rosji Jurij Szewczuk i Boris Griebienszczikow, pisarze Władimir Wojnowicz, Boris Akunin, Marietta Czudakowa, Ilja Sztemler, Ludmiła Ulicka, Aleksandr Archangielski, Nina Katerli, Dienis Dragunski, Wieronika Dolina, reżyser filmowy Andriej Smirnow, aktorzy Igor Jasułowicz, Walerij Garkalin, wielu innych twórczych osobistości. O dwojgu artystach warto powiedzieć osobno. Niezwykle popularna aktorka Lia Achedżakowa urodziła się na Ukrainie, w Dnieprze. Pochodzi ze starego książęcego rodu adygejskiego. Od pierwszych dni ukraińskiej Eurorewolucji, Majdanu, Lia Achedżakowa gorąco wspierała ukraińskich patriotów. Nie da się jej otumanić bajkami o „złowrogich nacjonalistach”. Kilka lat temu ona i nasz niezapomniany Bohdan Stupka zagrali w spektaklu „Staroświeccy ziemianie” według opowiadania Gogola. Przedstawienie we Lwowie odbywało się w oryginale, po rosyjsku, i odniosło ogromny sukces. Eldar Riazanow Ukrainę wsparł i wystąpił przeciwko rosyjskiej agresji na Krymie, bez przesady, najsłynniejszy rosyjski i radziecki reżyser filmowy naszych czasów Eldar Riazanow. Jego filmy znane są każdemu. A obrazy „Garaż”, „O biednym huzarze słówko przemyćcie”, nakręcone nawet w głębokich czasach radzieckich, stały się bezlitosną satyrą na tamten reżim. Oto oświadczenie Eldara Riazanowa: „Nie ma potrzeby mówić Wam wszystkim, Waszym kolegom i widzom, jak odnoszę się do tej haniebnej dla Rosji i dla wszystkich zdrowo myślących obywateli sytuacji. Wszelkimi możliwymi środkami to demonstruję. Całą duszą jestem ze wszystkimi, którzy przeciwstawiają się szalonemu pomysłowi poróżnienia naszych narodów. Z poważaniem, Eldar Riazanow”. Cóż, porządni naprawdę, a nie „z tytułu”, inteligenci są wszędzie, jak, niestety, i janczarzy. Czas pokazuje, kto jest kim.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

wiele lat. Tutaj znajdziecie informacje nie tylko o miejscu pochówku i fotografie grobów członków Proświty, ale także krótką informację o ich pełnej poświęcenia pracy w „Proświcie” i Towarzystwie Naukowym im. Szewczenki. Stała się ona naszą wizytówką podczas wyjazdów krajoznawczych po Ukrainie; w tych podróżach zawsze spotykamy się z miejscowymi działaczami Proświty. Czasopismo lwowskiego oddziału Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy „Dzwin” uznało Wasyla Szpicera za najlepszego publicystę 2012 roku, przyznano mu nagrodę imienia Romana Fedoriwa za serię publikacji, wśród których za najważniejsze uznano także pracę publicystyczną „Kolaboranci”, a także materiały o Krajowym Prowidniku OUN na ziemiach zachodnioukraińskich Wołodymyrze Tymcziju-Łopatynśkym. W. Szpicer był organizatorem budowy i odsłonięcia w 2011 roku we wsi Hraboweć w rejonie stryjskim na Lwowszczyźnie pomnika Krajowego Prowidnika OUN na ziemiach zachodnioukraińskich Wołodymyra Tymczija-Łopatynśkiego oraz jego towarzyszy broni, którzy zginęli w nierównej walce z enkawudzistami. W przedmowie „Notatki na przełomie epok” do prezentowanej książki zasłużony dziennikarz Ukrainy, laureat nagrody imienia W. Czornowoła Ołeksandr Masłanyk pisze:

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Rzeką pamięci. We Lwowie ukazała się książka wspomnień Wasyla Szpicera

Niedawno w sali widowiskowej Pałacu Sztuki we Lwowie odbyła się prezentacja książki „Rzeką pamięci” autorstwa członka Proświty, polityka i działacza społecznego, przewodniczącego Lwowskiej Rady Miejskiej i komitetu wykonawczego pierwszej demokratycznej kadencji w latach 1990—1994, kandydata nauk technicznych Wasyla Szpicera. Książkę prezentował zasłużony dziennikarz Ukrainy Ołeksandr Masłanyk, a wrażeniami z lektury podzielili się ze lwowian doktor nauk historycznych, poeta Petro Szkrabiuk, redaktor naczelny czasopisma „Dzwin” Jurij Kowal, deputowany rady obwodowej pierwszej demokratycznej kadencji Andrij Mykusz, honorowy przewodniczący Lwowskiego Obwodowego Oddziału Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów Mykoła Pszewłocki, profesor Bohdan Jakymowycz oraz inni. Fragmenty prezentowanej książki czytał Andrij Szpicer, a bandurzystka Natalija Konczakjiwska, artystka zespołu „Czerwona kalyna”, oczarowała wszystkich swoim melodyjnym śpiewem, wykonując pieśni do słów Tarasa Szewczenki. Marija Pawluk, przewodnicząca Halickiego Rejonowego oddziału „Proświty”, m. Lwów. Będąc aktywnym uczestnikiem odrodzenia narodowego w czasach pieriestrojki Gorbaczowa, swoją działalność w Proświcie pan Szpicer rozpoczynał we Lwowskim Naukowo-Badawczym Instytucie Radiotechnicznym, faktycznie zamkniętym przedsiębiorstwie, jako przewodniczący organizacji podstawowej Towarzystwa Języka Ukraińskiego. Był delegatem zjazdu założycielskiego Towarzystwa Języka Ukraińskiego w Kijowie oraz członkiem prezydium Lwowskiej Organizacji Obwodowej „Proświty”. Lwowska społeczność dobrze zna Wasyla Szpicera jako przewodniczącego miasta w latach 1990—94 i jego działalność na tym stanowisku. Za jego kadencji miasto zostało oczyszczone z radzieckiej symboliki, przywrócono historyczne nazwy ulic, zburzono pomniki Lenina, Halana, Kuzniecowa. Ustawiono pomniki Tarasowi Szewczence, Mychajłowi Hruszewskiemu, „Proświcie” z okazji 125-lecia, ofiarom lwowskiego getta, zwrócono świątynie odrodzonemu Kościołowi Greckokatolickiemu (w pierwszej kolejności sobór katedralny św. Jura i pałace metropolitalne), na Cmentarzu Janowskim uporządkowano groby Strzelców Siczowych. Przyznano pomieszczenia wszystkim istniejącym we Lwowie ukraińskim organizacjom patriotycznym i partiom, a także, jak pokazał czas, co jest bardzo ważne, towarzystwom i organizacjom mniejszości narodowych oraz wiele innych dobrych uczynków, wśród których, dla przykładu, jest pomoc materiałami budowlanymi ukraińskiej szkole im. Markijana Szaszkewycza w Przemyślu (Polska) w 1991 r. Po zakończeniu kadencji na stanowisku urzędnika państwowego Wasyl Szpicer powrócił do pracy społecznej, w tym także do pracy w „Proświcie”. Jest zastępcą przewodniczącego KUN, członkiem Rady „Proświty” rejonu halickiego m. Lwowa. Już od wielu lat W. Szpicer pracuje z materiałami archiwalnymi, badając i naświetlając drogę życiową patriotów swojej małej ojczyzny — Stryjszczyzny. Dla Stryjskiego Muzeum „Bojownikom o wolność Ukrainy” przygotował materiały archiwalne i opisał losy więźniów więzienia w Stryju: Petra Dmytryszyna, Stepana Tymczija, Osypa Hrycaka. Wspólnie z historykiem Wołodymyrem Morozem wydali gruntowną książkę-studium „Krajowy prowidnyk OUN Wołodymyr Tymczij-Łopatynśkyj”. W czasopiśmie „Dzwin” w 2006 r. opublikował opowieść o kapelanie polowym, majorze 55. pułku, dziekanie dolinskim, księdzu-kanoniku Semenie Szpicerze; w 2007 r. — opowiadanie artystyczno-dokumentalne „Matka powstańca”, gdzie ukazana jest historia walki żołnierzy UPA ze wsi Niżna Łukawycja, Petra Odynaka i jego brata Tymofija; w 2008 r. opublikowano powieść dokumentalną o księdzu-mitracie Andriju Biłeckim, który przez ćwierć wieku służył jako wikariusz generalny u metropolity Andrzeja Szeptyckiego. W 2011 roku wyszła broszura W. Szpicera „Kolaboranci” z epigrafem „Nie pozwolisz nikomu splamić sławy ani honoru twojego Narodu” — argumentowana odpowiedź naszym nieprzyjaciołom, w szczególności władzy kremlowskiej, która nieustannie oskarża Ukraińców o kolaboracjonizm. Pan Szpicer jest redaktorem materiałów „Pochówki członków Proświty na Cmentarzu Łyczakowskim”, których grobami „Proświta” rejonu halickiego m. Lwowa opiekuje się już. Przy pomniku T. Szewczenki we Lwowie „Wasyl Szpicer i jego nowa książka „Rzeką pamięci” — notatki na przełomie epok, wspomnienia o ogólnoukraińskim zrywie i rozpadzie radzieckiego imperium, odzyskaniu Niepodległości. Czyli autor cofa nas w niezapomniane lata sprzed ponad dwudziestu lat, kiedy to Najwyższy podarował Ukrainie szansę wyrwania się z komunistycznego mroku. Kilkadziesiąt lat przemyśliwał przeżyte chwile, tworzył własne archiwum, dobierał dokumenty, ponieważ jako uczony i kandydat nauk technicznych jest dokładny we wszystkim, a przede wszystkim w drobiazgach-puzzlach, które tworzą barwne, realistyczne płótno. Właśnie według Szewczenki („u nas nie ma ziarna nieprawdy za sobą...”) wyodrębnił jedyny słuszny sens twórczy: nie kłamać i nie być obłudnym, służyć Prawdzie, jakkolwiek ciężko by to nie było. Dlatego też nie wzywają go do chóru pochlebnych przyklaskiwaczy, omijają go z daleka także polityczni „liderzy-jednodniówki” oraz prymitywni fałszywi mesjasze, bo wiedzą: Szpicer będzie mówił prawdę, tylko prawdę i nic poza prawdą. Tak jak zrobił to w książce „Rzeką pamięci”. ...Jest to również swoista biografia licznego pokolenia pasjonarnych bojowników o Niepodległość, obrazowe ożywienie niezapomnianych dni obywatelskiego dojrzewania. To próba zrozumienia natury i dramatu kształtowania się nowego demokratycznego ładu na tak wymownym przekroju, jakim jest Lwów — ukraiński Piemont”. A sam autor, biorąc za motto swojej książki słowa Szewczenki „Swoją Ukrainę kochajcie, kochajcie ją... w czasie srogim”, we wstępie pisze: „W tej opowieści spróbuję nakreślić los zwykłego Ukraińca-Galicjanina, który urodził się, dorastał, zdobył wykształcenie w czasach władzy bolszewickiej, wszak podobnie jak ja zaczynały swoją drogę w życie miliony ukraińskich wiejskich chłopców... Chcę również opowiedzieć o swojej pracy na stanowisku mera Lwowa, którą przyszło mi wykonywać w trudnych warunkach historycznych na pierwszym etapie budowy Niepodległej Ukrainy. Opisuję i oceniam wydarzenia tak, jak zapadły mi w pamięć, jak odbierały je w tamtym czasie mój rozum, świadomość, serce”. W rozdziale „Dzieciństwo” oprócz ciepłych dziecięcych wspomnień o rodzinnej wsi Niżna Łukawica i najbliższej rodzinie na Stryjszczyźnie, relacje z rówieśnikami, wrażenia małego dziecka i nastolatka o „drugich moskalach”. Z rozmów, które toczyły się wieczorami między sąsiadami, mały chłopiec po raz pierwszy usłyszał straszną prawdę o I i II wojnie światowej: „Wrażenie robiły opowieści frontowców o ostatniej wojnie — jak ich pędzili do ataku, a z tyłu szli moskale z automatami i zabijali każdego, kto próbował ustąpić pod huraganowym ogniem przeciwnika”. Już po śmierci Stalina do domu zaczęli wracać także żołnierze UPA, wśród których był krewny Iwan Andrijyszyn, zwiadowca UPA, który dostał się do niewoli i odbył katorgę. „Właśnie jego opowieści o zaciętych walkach, poświęceniu i heroizmie naszych partyzantów, o torturach, których musiał zaznać od enkawudzistów, o jego cierpiętniczym życiu katorżnika w syberyjskich łagrach, w największym stopniu ukształtowały mój światopogląd, nauczyły kochać swój naród i nienawidzić wrogów” — pisze autor. Od niego nastoletni Wasyl po raz pierwszy usłyszał o Olenie Stepanownej — pierwszej na świecie kobiecie-oficerze, czotowym UHA, o strasznym Hołodomorze na Wschodniej Ukrainie, poznał „Dekalog” nacjonalisty, usłyszał także opowieść, „jak 30 czerwca 1941 r. została proklamowana Samodzielna Ukraina i że chociaż Niemcy bardzo szybko ją zlikwidowali, sam fakt proklamowania Niepodległości na wieki wieków pozostanie w historii naszego narodu i zawsze znajdą się Ukraińcy, którzy będą próbowali powtórzyć ten czyn”. Jak wspomina Wasyl Szpicer, czytanie było jego ulubionym zajęciem, choć wiele cennej literatury ojciec z sąsiadem, byłym strzelcem siczowym, zmuszeni byli spalić, bo za nią całą rodzinę mogli wywieźć na Sybir. Tylko jedną książkę z historii Ukrainy ojciec uratował i kiedy syn podrósł, dał mu przeczytać, skąd młody chłopak mógł dowiedzieć się o „Paktach hadziackich” i nauczyć się życiorysu ukraińskich hetmanów. „Takie dzieciństwo ukształtowało moją duszę — kontynuuje autor — w której była duma z tych, którzy walczyli o Samodzielną Ukrainę, miłość do łagodnych pracujących rąk naszych wieśniaków, do ich szczerych, otwartych, uczciwych serc”. Czytając ponownie rozdział o utworzeniu we Lwowie Towarzystwa Języka Ukraińskiego i o stworzeniu komórki Towarzystwa w LNDRTI przez Wasyla Szpicera wraz z osobami o podobnych poglądach oraz o pierwszych krokach ich działalności, powracają wspomnienia o tych niby niedawnych czasach, kiedy lwowianie zbierali się na tysięczne wiece, na których występowali pisarze, nieprzeciętni ludzie, byli więźniowie polityczni, represjonowani w sprawach bolesnych kwestii społecznych i narodowych, w szczególności stanu języka ukraińskiego w życiu społecznym. Było we Lwowie także rozpędzanie pokojowych wieców, kiedy OMON-owcy urządzili rzeź na ul. Kopernika, a jeszcze — rozpędzanie i bicie demonstrantów podczas ostatniej pierwszomajowej demonstracji we Lwowie za czasów Jakowa Pohrebniaka — pierwszego sekretarza Lwowskiego Komitetu Obwodowego partii, kiedy przed trybuną

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

śmiałkowie nagle (głównie chłopcy z Instytutu Fizyczno-Mechanicznego) podnieśli niebiesko-żółte flagi. Lecz oporu wobec systemu i narodowego przebudzenia nie dało się już niczym powstrzymać. Ludzie przestali się bać, nie zwracali uwagi na tajnych współpracowników, którzy byli w każdym zakładzie pracy. Wszędzie tworzono Towarzystwa Języka Ukraińskiego. Tutaj znajdziecie dość szczegółowe informacje o Konferencji Założycielskiej ogólnoukraińskiej organizacji Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki w Kijowie, wystąpienia wszystkich jej uczestników. Podano wiele wystąpień Szpicera przed lwowianami w różnych zakładach pracy, artykułów wydrukowanych w ówczesnych czasopismach. Przedstawiono całą jego aktywną działalność społeczną, nie tylko w Towarzystwie jako członka prezydium rady obwodowej TJU, ale także udział w tworzeniu RUCH-u we Lwowie. Chyba największe zainteresowanie czytelnika wzbudzi oczywiście rozdział o latach sprawowania przez Wasyla Szpicera funkcji przewodniczącego rady miejskiej w latach 1990–94. Nie można bez wzruszenia czytać i wspominać, jak już 3 kwietnia 1990 r. na Ratuszu załopotała niebiesko-żółta flaga. Plac Rynkowy był wtedy przepełniony lwowianami, a deputowani Stefania Szabatura, Jewhen Szmorhun i Zynowij Salak podnieśli na wieży Ratusza flagę narodową, chór pod dyrekcją Marii Pracewiat uroczyście wykonał zakazany wówczas hymn „Jeszcze nie zginęła Ukraina…”. Nasze serca i dusze były przepełnione szczęściem, radością i wielkimi nadziejami na zmiany w najbliższej przyszłości. „Zatem 4 kwietnia 1990 r. rozpoczęła się moja kariera przewodniczącego Lwowskiej Rady Miejskiej pierwszego demokratycznego zwołania. Przychodząc do domu, poprosiłem żonę i syna, aby stanęli przed obrazem Matki Bożej i powiedziałem swoim najbliższym, że nigdy nie wykorzystam tego stanowiska dla korzyści własnej, swojej rodziny czy krewnych. Będę pracował tylko dla Lwowa i dla Ukrainy” – pisze autor. To, co pierwsi demokraci zastali w mieście, kiedy doszli do władzy, co udało im się zrobić w sferze komunalnej, transporcie, budownictwie dla funkcjonowania tak dużego miasta jak Lwów, jest bez wątpienia bardzo ważnym pytaniem. Nie mniej ważna była praca w sferze społeczno-politycznej, bo „po zwycięstwie sił demokratycznych na Lwowszczyźnie rozkwitło życie społeczne i polityczne”. Do powiedzianego trzeba dodać, że podczas przewodniczenia W. Szpicera we Lwowie, z okazji obchodów 50. rocznicy ogłoszenia Aktu odnowienia Państwa Ukraińskiego 30 czerwca 1991 roku, odsłonięto tablicę pamiątkową na pl. Rynkowym 10; zaproszono na Ukrainę i nadano honorowe obywatelstwo kardynałowi Myrosławowi Iwanowi Lubacziwskiemu, zaproszono na Ukrainę i nadano honorowe obywatelstwo oraz mieszkanie Przywódczyni OUN Sławie Stećko. Niecodziennym wydarzeniem dla Lwowa był także przyjazd prezydenta RP Wojciecha Jaruzelskiego 11 kwietnia 1990 roku, podczas spotkania z którym Wasyl Szpicer poruszył kwestię potępienia operacji „Wisła”. O rozwiązaniu problemów relacji narodowo-kulturowych czytamy: „We Lwowie nie brakowało rozsądnych ludzi… Dlatego w ślad za Towarzystwem Języka Ukraińskiego utworzono rosyjskie Towarzystwo Miłośników Języka Ukraińskiego, Towarzystwo im. Sacharowa, ormiańskie towarzystwo „Achpiur”, żydowskie Towarzystwo im. Szolema Alejchema, polskie, węgierskie, niemieckie i inne towarzystwa narodowe. Na ich czele stali bardzo godni ludzie, którzy stale komunikowali się między sobą, przeprowadzali wspólne akcje, wspierali działalność demokratycznej władzy” – wspomina ówczesny przewodniczący miasta. Nie można nie wspomnieć o takim epizodzie z książki autora, jak spotkanie polskiej społeczności lwowian z Prezydentem Polski Lechem Wałęsą: „Kiedy jakaś niemłoda już babcia nagle zaczęła narzekać, że we Lwowie brakuje „polskości”, on ostro odpowiedział: „Pani mieszka na ukraińskiej ziemi”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

List otwarty wykładowców Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury do Ministra Kultury Ukrainy Jewhena Nyszczuka

Obok pomnika Wołodymyra Tymczija-Łopatynskiego stoją jego siostrzeńcy: Natalia, Wołodymyr, Luba, Tetiana. „Jeśli pani się tu nie podoba, to niech wraca do Polski!”. Gdyby takie myśli mogły przyjść do głowy obecnemu szefowi Rosji w odniesieniu do „rosyjskojęzycznego nasielenia”, to, oczywiście, nie byłoby dzisiejszej konfrontacji zbrojnej między naszymi państwami, która już tyle czasu trzyma wszystkich w napięciu. Ale do tego trzeba być nie rosyjskim szowinistą, a demokratą-Europejczykiem! „Uważam za swoje wielkie osiągnięcie ówczesną pracę w dziedzinie stosunków międzynarodowych, wszak zdołaliśmy w tym niespokojnym, rewolucyjnym czasie przeżyć w pokoju i zgodzie, nie dopuściliśmy do przelania na tym gruncie ani jednej kropli krwi” — twierdzi autor. Zainteresowany czytelnik znajdzie tu i wspomnienia o demontażu pomnika Lenina we Lwowie, i o wszystkich perypetiach związanych z postawieniem pomnika naszemu Prorokowi Tarasowi Szewczence. Bo, jak dzieli się swoimi przemyśleniami W. O. Szpicer, „Rozbudowa odrodzonej Ukrainy wymagała ciężkiej i wytrwałej pracy w wielu kierunkach. Ale każde państwo zaczyna się od ideologii, jednym z czynników której jest monumentalne upamiętnienie sławnych postaci i stron historii narodu”. Dlatego cała jego działalność społeczno-polityczna na stanowisku przewodniczącego miasta była właśnie na to ukierunkowana. W swoich rozważaniach żałuje, że do tej pory nie postawiono pomnika Metropolicie Andrzejowi Szeptyckiemu, choć decyzję o tym komitet wykonawczy Rady Obwodowej podjął jeszcze w lipcu 1990 r. „Więc o co chodzi? Niechęć i nieumiejętność brania się za konkretną pracę czy wpływ kogoś, kto do tej pory nie pozwala uznać A. Szeptyckiego za Sprawiedliwego wśród Narodów Świata” — pyta on. Nie postawiono pomnika i pochowanym kozakom Chmielnickiego na skrzyżowaniu ulic księcia Romana i Iwana Franki, gdzie kiedyś stała cerkiew i była mogiła. Ale mimo wszystko „zrobiono bardzo wiele. Nikt z deputowanych wtedy nie dbał o własną korzyść, wszyscy szczerze zabrali się do budowania Niepodległej Ukrainy” — konstatuje autor. I na zakończenie — jego rozważania „Kto ją okradzioną obudzi?”, w których wykłada swoją opinię o przyczynach wszystkich niepowodzeń w naszym państwie, bo uważa, że właśnie bezczynność, nieodpowiedzialność, bezradność pewnej części naszych deputowanych-demokratów przez długi czas doprowadziła do tak ciężkich skutków. Ale, „niezależnie od wszystkiego, co powiedziano wcześniej — twierdzi autor — pozostaję optymistą, bo mamy to, co najważniejsze — Niepodległą Ukrainę. Ona jest i będzie zawsze, bo tak chce naród ukraiński!”. Szanowny Jewhenie Mykołajowyczu! Jesteśmy zaniepokojeni tym, że poza uwagą kierowanego przez Pana Ministerstwa pozostała zbrodnia popełniona w dziedzinie kultury. Nie uważamy, że w tych słowach jest przesada — właśnie tak trzeba nazwać to, co zrobiono z Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki w Kijowie. Nowa ekspozycja muzeum jest bezmyślna, bezduszna i nawet, niezależnie od intencji, z jakimi była budowana, wobec Szewczenki wroga. Pamiątki, autografy, grafika, prace olejne rozmieszczone są chaotycznie, często zbite w jedną bezsystemową kupę, ich czasem nie da się obejrzeć — trzeba albo kłaść się na podłodze, bo leżą na dnie szklanych gablot, albo z całych sił wyciągać się w górę, bo są podwieszone za wysoko. W salach były luksusowe meble z epoki Szewczenki, które pomagały w jej odtworzeniu. Teraz zostało kilka krzeseł oraz po parze kanap i stołów. W sali 3 zniknął temat „Malowniczej Ukrainy” Szewczenki — zostały 2 etiudy i reprodukcja okładki albumu. Resztę akwafort zwiedzający musi szukać w końcowych salach ekspozycji. Pracy T. Szewczenki „Kateryna” rzekomo poświęcona jest osobna sala, a w rzeczywistości to chybiony pomysł. Wcześniej obraz — w ozdobnej ramie, na odpowiedniej wysokości — był ładnie oświetlony. Teraz jest umieszczony nisko, przy słabym oświetleniu bocznym, wygląda na mały i osierocony. Opowieść o nauce Szewczenki, najpierw jako wolnego słuchacza, a potem ucznia w Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych, tak udanie pokazana w kilku salach poprzedniej ekspozycji, sprowadziła się do jednej sali, gdzie jest wszystkiego po trochu, często z Szewczenką mało związanej, a słynny autoportret z 1840 r. jest wciśnięty w kąt. Tego Szewczenki, którego przywykliśmy widzieć w muzeum, nie ma, a jakiegoś nowego, innego, o czym słychać w opublikowanych wywiadach z kierownictwem muzeum, też nie zobaczyliśmy, a jedynie — spustoszenie i brak smaku. Co zrobili z samym budynkiem? Przecież to zabytek architektury, pałac. Kto widział, żeby do pałacu wchodzić od strony tylnej? Pałac — on z każdej strony jest pałacem, a nie tylko od głównej fasady. Więc kto pozwolił dobudowywać do niego jakiś szklany sarkofag, zwany atrium? Ktoś może ocenić tę „estetykę”, te podpory-kolumny w tzw. atrium z prymitywnych rur przemysłowych? Jak od dawna wiemy, autorska kopia pomnika T. Szewczenki w Waszyngtonie została podarowana muzeum przez samego Leo Mola, jest zaliczona do zbiorów muzealnych. Więc jak eksponat można było wystawić pod gołym niebem poza granicami muzeum? Coś podobnego stało się wcześniej w Kaniowie, na Tarasowej Górze, ale wtedy nikt nie mógł naruszyć szkodliwych innowacji Łarysy Skoryk z powodu przychylności do niej ówczesnego Prezydenta. Korzystając z tej swojej pozycji, pani Skoryk zdążyła oszpecić i muzeum Tarasa Szewczenki w Kijowie. Nie licząc się ani z ustawodawstwem, które zabrania naruszać autentyczność zabytków kultury, ani z zasadami budowy ekspozycji muzealnej, ani z dorobkiem sławnej pamięci, a także obecnie żyjących artystów. W Kaniowie zdemontowano witraż autorstwa Wasyla Kryczewskiego, w Kijowie rzeźbiarski portret Szewczenki autorstwa Jewhena Prokopowa wystawiono na ulicę, a mozaika Mykoły Storożenki „Szewczenko-prorok” zniknęła z wnętrza. Żądamy natychmiastowego odsunięcia Ł. Skoryk od jakichkolwiek — remontowych, budowlanych, ekspozycyjnych — prac w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki. Nalegamy na przywrócenie do muzeum na stanowisko dyrektora generalnego Natalii Kłymenko, która stała się ofiarą kampanii przeprowadzonej przez jednego z Pana poprzedników — jednoczesnego zwolnienia z pracy kierowników wszystkich kijowskich muzeów o statusie Narodowego. Doświadczenie lat 2004—2006, kiedy muzeum również znajdowało się w kryzysie i dzięki N. Kłymenko go przezwyciężyło, pokazuje, że to najpewniejsze wyjście z sytuacji, w którą wpędził instytucję Dmytro Stus. W. W. SZEWCOW, profesor; W. K. SZOSTIA, artysta ludowy, członek korespondent NAMU, profesor; F. M. HUMENIUK, artysta ludowy; O. K. REDKO, docent katedry rzeźby; M. S. KOCZUBEJ, zasłużony artysta Ukrainy; I. M. KYRYCZENKO, dziekan wydziału sztuk pięknych, docent, zasłużony pracownik kultury Ukrainy; O. M. TOMENKO, kandydat nauk filologicznych, docent katedry kultury; A. J. ZORKO, zasłużony artysta Ukrainy; A. W. JAŁANSKI, prorektor ds. naukowo-pedagogicznych NAOMA, profesor; M. P. SOCZENKO, starszy wykładowca NAOMA; W. J. MOHYLEWSKI, docent; I. J. PYŁYPENKO, zasłużony działacz sztuk Ukrainy; H. M. JAHODKIN, zasłużony artysta Ukrainy; W. O. CZERWATJUK, zasłużony artysta Ukrainy; W. BUDNIKOW, wykładowca NAOMA

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Młodzież zebrała się w Muzeum

Niedawno w Narodowym Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia wystartowała akcja artystyczna „Młodzieżowy ART-MIKS”, która zgromadziła ponad dwieście młodych osób. Taras LECHMAN, dziennikarz, m. Czerwonogród. Ola POLIUK. „Młodzieżowy ART-MIKS” zaprezentował projekt „Wspieranie rozwoju inicjatyw młodzieżowych w przestrzeni muzealnej”, który stał się rezultatem seminarium szkoleniowego w ramach programu ProMuseum, w którym wzięli udział pracownicy naukowi muzeum. Głównym celem akcji artystycznej, jak zaznaczyły jego autorki Iryna Fedoriw, zastępca dyrektora ds. naukowych, oraz Oksana Jasińska, kierownik działu naukowo-oświatowego, jest zjednoczenie młodych ludzi w celu wspólnego wcielania w życie pomysłów, utrwalenie wśród młodzieży wizerunku muzeum jako interesującej, dostępnej, otwartej na dialog, naukę, wymianę doświadczeń i idei placówki, a także wspieranie tworzenia młodzieżowego kręgu przyjaciół muzeum. W etapie przygotowawczym projektu, który trwał przez dwa miesiące, naukowcy muzeum zapoznawali się z twórczością studentów kołomyjskich placówek edukacyjnych. Poszukiwania młodych talentów uwieńczone zostały sukcesem: kołomyjscy studenci z radością powitali to młodzieżowe wydarzenie, demonstrując swój potencjał twórczy. W ramach prezentacji „Młodzieżowego ART-MIKSU” odbyło się otwarcie wystawy prac studenckich, na której zaprezentowano ponad sto dzieł sztuki dekoracyjno-użytkowej i plastycznej, pokaz filmu slajdowego „Młodzi artyści i muzeum”, a także platforma literacko-muzyczna, na której wystąpili młodzi literaci i muzycy. Udział w akcji artystycznej wzięli także kołomyjscy muzycy Andrij Hułaj, Oksana Pyskor oraz iwanofrankiwski zespół młodzieżowy „Sny Driady”. Podczas prezentacji młodzieżowego projektu wystąpili dyrektor generalna Muzeum Jarosława Tkaczuk, kierownik organizacji społecznej „Pokuckie inicjatywy” Jarosław Hnatiuk, dyrektor Kołomyjskiego Kolegium Pedagogicznego Wałerij Kowtun, zastępca dyrektora ds. dydaktyczno-wychowawczych Jurij Plekan, przewodniczący Rady Młodzieżowej miasta Denys Uhorczuk, doktorantka katedry literatury ukraińskiej Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego imienia Wasyla Stefanyka Natalija Mocerniuk, literaturoznawca, tłumaczka, kierownik młodzieżowego studia poetyckiego „Nobel” Hałyna Petrosaniak oraz kołomyjscy artyści. Projekt spotkał się z pozytywnym odbiorem wśród młodych ludzi i cieszy fakt, że nadal pragną oni angażować się w muzealne wydarzenia o charakterze młodzieżowym. Muzeum ma nadzieję, że współpraca z młodzieżą będzie trwała i oczekuje od niej wielu ciekawych pomysłów oraz projektów, aby realizować je wspólnie.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Kryształopolska Bogurodzica — 20 lat, jak znów na Ukrainie

Ikony w ukraińskim chrześcijaństwie cieszą się szczególnym szacunkiem, a do tego są cudowne. Taką świętością może poszczycić się także Czerwonogród — Kryształopolską Matką Bożą, która nie raz ratowała ludzi od nieszczęścia, uzdrawiała i uzdrawia chorych. Ikona znajduje się w klasztorze Kryształopolskim ojców bazylianów. Przez długi czas była własnością rodziny Sadowskich, która mieszkała na terenach Wschodniej Galicji. W 1765 roku Stanisław Sadowski przekazał tę rodzinną relikwię do cerkwi klasztornej św. Jerzego w Kryształopolu. Już wtedy ikona słynęła jako cudowna. Świadczy o tym jedenaście srebrnych tabliczek z przedstawieniem łask (tzw. woty), które otrzymali ludzie, modląc się przed nią. W 1773 roku zakonnicy-bazylianie wykonali dla Kryształopolskiej Bogurodzicy srebrną suknię i złote korony, a cztery lata później o. Ignacy Benkowski namalował z niej kopię, która przetrwała do naszych czasów. W 1815 roku austriacka władza bezczelnie obrabowała ikonę z kosztowności, gdyż skarbiec był pusty… Znaleziono więc czym go uzupełnić. Ale ówczesny igumen Markijan Tarnawski polecił wykonać nowe okrycie. Suknia była z drewna, bardzo pięknie rzeźbiona i złocona. W takiej ozdobie ikona przebywała do 1901 roku. W tym samym roku o. Markijan Powch dzięki ofiarom finansowym parafian wykonał nową suknię i koronę. Wszystko — ze srebra. O. Meletiusz Łончина napisał pieśń „Przenajświętsza Dziewo Matko…”, poświęconą Kryształopolskiej Bogurodzicy. W księgach klasztornych zachowały się zapisy o licznych cudach, związanych z uzdrowieniem chorych dzięki modlitwom do cudownej ikony Kryształopolskiej Bogurodzicy. Nie raz Boża Matka ratowała cerkiew i klasztor od pożarów, choć płonął cały Kryształopol. W 1768 roku, gdy w Kryształopolu szalał wielki pożar, ogień przerzucił się na dach cerkwi, w której pobożni wierni gorliwie modlili się przed cudowną ikoną. Nagle wiatr zmienił kierunek i cerkiew z klasztorem zostały ocalone. W 1770 roku wydarzył się kolejny cud. Na obrzeżach miasteczka rozprzestrzeniła się epidemia cholery. Obejście Kryształopola z cudowną ikoną powstrzymało niebezpieczeństwo. Kryształopolska Bogurodzica darowała dzieci rodzinom bezdzietnym, otwierała wzrok niewidomym, uzdrawiała z innych chorób. A wszystko — dzięki szczerej modlitwie. W 1902 roku Najświętszy Ojciec Papież Leon XIII nadał cerkwi ojców bazylianów w Kryształopolu odpusty na wszystkie wielkie maryjne święta. Po II wojnie światowej, gdy władza radziecka weszła do miasta, ojców bazylianów wypędzono z klasztoru. Opuszczając obitel, 17 czerwca 1947 roku zabrali ze sobą cudowną ikonę, najcenniejsze przedmioty cerkiewnego wyposażenia, cerkiewne naczynia, bibliotekę klasztorną i wszystko to przewieźli do Warszawy. …Ukraina odzyskała niepodległość. Prawda historyczna zwyciężyła. Z podziemia wyszedł UKGK. 7 kwietnia 1994 roku (w święto Zwiastowania) dzięki staraniom o. Jozafata Worotniaka i historyczki Switłany Aleksandrowej (Rabonec) ikonę uroczyście zwrócono do klasztoru Kryształopolskiego, gdzie za jej pośrednictwem spływają na wiernych liczne łaski i uzdrowienia. A górnicy Ziemi Lwowskiej obok św. Barbary również uważają Kryształopolską Bogurodzicę za swoją patronkę i opiekunkę. Dlatego do podziemnych wyrobisk schodzą z modlitwą do Dziewicy Maryi.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Na niezniszczalnych strunach rycerskiej ballady

Inna HONCZAR Właśnie w Międzynarodowy Dzień Teatru atmosfera historyczno-obyczajowego dramatu z czasów XVII wieku w rodzinie zamożnego kozackiego setnika Chomy Kiczatego w pobliżu Czehrynia przyjemnie zachwyciła widzów, przyjaciół i koleżanki oraz kolegów tych, którzy swoim aktorskim talentem zdołali oddać całą głębię wydarzeń przedstawionych przez T. H. Szewczenkę już w 1843 roku — wystawienie sztuki „Nazar Stodola” przez Nowodniestrzański Ludowy Teatr Amatorski „Wyszenька” po raz kolejny potwierdziło, że ten utwór wielkiego Kobzarza pozostaje jego najwybitniejszym dramatycznym dziełem. Kierowniczka zespołu teatralnego L. W. Starodub, podchwyciwszy pomysł doświadczonej wykonawczyni J. O. Szwec, by wystawić właśnie ten utwór w roku 200-lecia wielkiego Ukraińca, z mistrzostwem i trafnie odnalazła w każdym z aktorów-amatorów swojego bohatera sztuki, by następnie przekazać ze sceny romantyczny, a zarazem już tak niezwykły dla współczesnego ducha tamtych czasów. I choć między badaczami wciąż trwają spory o gatunek „Nazara Stodoli”: czy to dramat historyczno-obyczajowy, czy sentymentalno-obyczajowa sztuka, czy melodramat, czy rycerska ballada, nowodniestrzańska publiczność od pierwszych chwil łatwo zanurzyła się w osobliwości ówczesnego rodzinnego ustroju, dalej zaś z przyjemnością śledziła grę uczestników zespołu teatralnego, z mistrzostwem odtworzone obrazy wnętrz i strojów. Wątek miłości Gali i Nazara, udanie i bez strat wyodrębniony ze wspólnej kanwy utworu, tak harmonijnie wpisał się poszczególnymi twórczymi barwami w zamysł reżysera-realizatora, kierowniczki teatru i wykonawczyni głównej roli Larysy Starodub, że niespełna godzina przedstawienia minęła jednym tchem, zachwycając grą wszystkich aktorów, którzy po trzech miesiącach owocnej pracy i artystycznych poszukiwań stali się jedną teatralną rodziną. Wyjątkowo udanie wcielił się w rolę złoczyńcy-ojca, który za wszelką cenę pragnie ślubu córki z bogatym, choć niemiłym, pułkownikiem Molocajem, Iwan Turzaj; niezwykłym kolorytem zachwyciła w roli przebiegłej klucznicy Stechy Jewhenija Opanasiwna Szwec, mimo różnicy wieku z bohaterką; żywą grą w pamięci widzów zapadli dwaj zdolni swatowie — Wołodymyr Siomik i Andrij Łazarenko; wyjątkową sympatię żeńskiej części widowni zdobył oczywiście Ołeksandr Hucoł, zdumiewająco prawdziwie wcielając się w zakochanego i zdecydowanego Nazara Stodolę; zupełnie wiarygodnie wybrzmiała szczera przyjaźń Hnata w wykonaniu Piotra Leśnika. Długo będziemy pamiętać także czarowne głosy kolędników — Wasyla Kambura, Wasyla Nowakiwskiego, Wasyla Ratusznego i Anatolija Kobylczuka, którzy jeszcze przed pojawieniem się na scenie zachwycili publiczność śpiewem, szczególnym odczuciem jasnego święta Bożego Narodzenia! Każdy obraz z osobna, który dzięki prawdziwej grze nowodniestrzańskich amatorów mimowolnie sprawiał, że widzowie stawali się uczestnikami tej historii, poruszał realizmem przedstawianego, zmuszając do przeżywania każdej chwili właśnie tam, nieopodal Czehrynia… A liczne kwiaty od wielbicieli dla aktorów świadczyły o uznaniu i o tym, że kierowniczce teatru L. W. Starodub wszystko się udało. Ona zaś serdecznie dziękowała swojemu zespołowi, a także A. A. Kambur, która harmonijnie i profesjonalnie wpleciona w inscenizację występ swoich chórzystów, uczestników ludowego chóru „Kalina”, oraz W. S. Pałamarczukowi, który wsparł występ dobrym akompaniamentem muzycznym.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Ćwierć wieku dla książkowego skarbca historii Siczesławszczyzny

Pierwsza publiczna biblioteka otwarta została w Katerynosławiu w 1834 roku. Jej spadkobierczynią dziś jest Dniepropetrowska Obwodowa Uniwersalna Biblioteka Naukowa im. Pierwszych Nauczycieli Słowiańskich Cyryla i Metodego. Od samego początku biblioteka miała za zadanie zaspokajać potrzeby miejscowej ludności w zakresie informacji o rodzimym kraju i przez cały czas swojego istnienia pełniła funkcje krajoznawcze. Aby nadążać za czasem, biblioteka musi przewidywać zapotrzebowanie czytelników, dostrzegać z wyprzedzeniem potrzeby społeczeństwa i odpowiednio działać. Utworzenie w 1989 roku wydziału literatury krajoznawczej i bibliografii stało się odpowiedzią na wymogi czasu. Przypomnijmy koniec lat osiemdziesiątych: pierestrojkę, procesy demokratyzacji społeczeństwa i ustroju państwowego, głasnost. I naturalny wzrost sentymentów narodowych, rosnące zainteresowanie historią swojego kraju i jego poszczególnych terytoriów — krajów. Wydział krajoznawczy działa już 25 lat. Od 20 lat kieruje nim Iryna Hołub, zasłużona pracowniczka kultury, członkini Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy, prawdziwa Strażniczka książkowych skarbów Siczesławszczyzny. — Pani Ireno, czym dziś jest dział regionalistyczny? Proszę otworzyć czytelnikom „Słowa Proświty” jego skarbnicę. — W czasie otwarcia naszego działu tylko w Doniecku Obwodowej Bibliotece Naukowej istniała taka jednostka strukturalna. Tak więc ten krok był zasadniczo pionierski. Przygotowania trwały półtora roku. Dla czytelników dział otworzył się w październiku 1990 roku. W tym czasie fundusz i aparat informacyjno-bibliograficzny były w przeważającej mierze uporządkowane, przygotowywano wydawnictwa bibliograficzne, otwierano wystawy. Dziś nasz fundusz liczy ponad 30 tysięcy jednostek: książki, broszury, wydawnictwa periodyczne, mapy geograficzne, fotokartki, prospekty, co stanowi jeden procent całego funduszu DOUNB. Pod względem ilościowym to niby niewiele, jeśli nie brać pod uwagę specyfiki i „nieważkiej” wartości tej literatury. Bezcennymi perłami funduszu są wydawnictwa (około trzech tysięcy egzemplarzy) z końca XVIII — początku XX wieku. Wśród nich są dożywotnie książki Dmytra Jawornyckiego, Iwana Manżury, Jakowa Nowyckiego, innych znanych działaczy regionu, materiały informacyjne i statystyczne, sprawozdania, protokoły, postanowienia gubernialnego i powiatowych ziemstw. Osobny dział przechowuje kolekcję pocztówek z widokami Katerynosławia z początku XX wieku. Ponad 200 szuflad katalogowych zajmuje zbiorczy systematyczny katalog regionalny, który odzwierciedla literaturę regionalną nie tylko z funduszu działu, ale także podaje informacje o wydawnictwach z zasobów innych bibliotek. Dostępna literatura jest również odzwierciedlona w katalogu elektronicznym. Skuteczność katalogów elektronicznych stale rośnie. Świadczą o tym zapytania pisemne, telefoniczne i internetowe z różnych miast Ukrainy, a nawet z zagranicy. Osobną, samodzielną strukturą w dziale regionalistycznym jest księgozbiór diaspory — Kanadyjsko-Ukraińskie Centrum Biblioteczne. Działa ono już 13 lat, chociaż pierwsza literatura diasporalna pojawiła się w dziale jeszcze na początku 1994 roku, gdy pasierbica naszego rodaka, znanego pisarza i językoznawcy Wasyla Czaplenki, Anna Krawczuk, podarowała bibliotece kilkadziesiąt jego utworów. Latem 1997 roku biblioteka otrzymała około dwóch tysięcy książek z Ottawy, a w 2000 roku 12 tysięcy książek i czasopism z Toronto od Kanadyjskiego Towarzystwa Przyjaciół Ukrainy. Literatura była różnorodna, wydawana za granicą i na Ukrainie. Wypełniła luki w sowieckim i ukraińskim drukarstwie książkowym i wywołała znaczne zainteresowanie czytelników. Z zasobów Centrum korzystają przede wszystkim naukowcy; za pomocą materiałów znalezionych tutaj obroniono kilka rozpraw doktorskich. Literaturę diasporalną aktywnie wykorzystują studenci i uczniowie szkół. — Jakie lokalne czasopisma przeszłości i współczesności służą i będą służyć następnym pokoleniom? — Wydawnictwa periodyczne stanowią znaczną część funduszu. Okres przedpaździernikowy reprezentują pisma „Екатеринославская земская газета”, „Вестник Екатеринославского земства”, „Екатеринославские епархиальные ведомости”, „Врачебно-санитарная хроника” i inne. Wydań ukraińskojęzycznych, jak na przykład gazety „Dniprowski chwylie”, która przez krótki czas ukazywała się w Katerynosławiu, niestety nie ma. Gazety sowieckiego czasu są reprezentowane znacznie mocniej — od obwodowych, miejskich, rejonowych po wielotysięczne biuletyny przedsiębiorstw, uczelni, instytucji, organizacji społecznych i politycznych. Osobiście podoba mi się gazeta „Lica”, chociaż niektórzy uważają ją za skandaliczną. Jest ona chyba jedyną w obwodzie dniepropetrowskim, która reprezentuje opozycyjny punkt widzenia. Oceniając prasę papierową pod względem zawartości materiałów regionalnych, nie sposób nie wspomnieć o „Днепровскую правду”, która „почила в бозі”. Jej siostra „Zorja” — dziś coraz mniej drukuje treściwych materiałów regionalnych. Ciekawa gazeta ukazywała się w latach 90. — „Sobor”. Publikowano w niej wiele materiałów regionalnych. Niestety, gazet wysokiego poziomu intelektualnego, na wzór „Dnia”, w obwodzie dniepropetrowskim nie ma. Choć są też dobre przykłady — gazeta „Ekspedycja—XXI”, a obecnie strona internetowa o tej samej nazwie, po prostu przepełnione „dnieprocentryzmem”. Ideologia wydawców: Dniepropetrowsk — centrum Ukrainy, jej serce, w którym schodzą się części zachodnia i wschodnia, północna i południowa. Oni dążą do tego, by „budzić” czytelników, dawać pożywkę do myślenia i nie być obojętnymi wobec ziemi, na której żyjemy. Czasopism jest niewiele: literacko-artystyczny i publicystyczny „Bористен”, który istnieje już ponad dwadzieścia lat; solidny historyczno-kulturoznawczy almanach „Fronciery miasta” ogłosił swoim przewodnim tematem społeczną i kulturową specyfikę miasta na pograniczu kultur, państw, sposobów życia i praktyk społecznych; „Kur’jer Kryworiżża” — elitarny czasopismo literackie najwyższego gatunku, notabene również zaczynało jako skromne pismo o kierunku regionalnym. Jego niezmienny redaktor i inspirator Hryhorij Huseinow — autor wieloтомowego rozpoznania regionalnego „Boże ziarna”, laureat nagrody im. Szewczenki — nasz dawny przyjaciel. — Zawsze z przyjemnością i pożytkiem zapoznaję się z własnymi wydawnictwami działu regionalistycznego. Proszę opowiedzieć o najważniejszych z nich. — W dziale prowadzona jest dobra praca wydawnicza. W naszym dorobku dziś jest około półtorej setki wydawnictw. Są to pomoce naukowe, metodyczne materiały i katalogi bibliograficzne, różnorodne prospekty. Zapoczątkowaliśmy serie wydawnicze „Świątynie ziemi zaporoskiej” i „Architektura Dniepropetrowska”, „Historia miast i wsi obwodu dniepropetrowskiego”, „Literacki obwód dniepropetrowski”, „Badacze ojczystego kraju”. Rocznik-kalendarz dat pamiętnych „Mój Prydniprowie” kontynuuje tradycję popularyzacji wybitnych i ciekawych wydarzeń regionu, która rozpoczęła się jeszcze w 1972 roku. Almanach „Siczesławszczyzna” zapoczątkowano wspólnie z członkami klubu „Ridnokraj”. Od 1996 roku ukazało się 6 numerów. Wchodzą do niego badania historyków, językoznawców i literaturoznawców, geologów, a także regionalistów-amatorów. Jeden z nich poświęcony jest przyrodzie i historii geologicznej regionu, drugi — działalności popularyzatorskiej dniprodzierżyńskiego regionalisty Wołodymyra Kuncera, inne — różnym aspektom historii, życia kulturalnego, rozwoju regionalistyki, osobom Prydniprowia. — Proszę powiedzieć bardziej szczegółowo o klubie „Ridnokraj”, którego członkiem mam zaszczyt być. Udział w pracy klubu znacznie przyczynił się również do moich poszukiwań w dziedzinie regionalistyki ekologicznej. — Klub powstał pod koniec 1990 roku. Kieruje nim Hanna Kyriliwna Szwydko, doktor nauk historycznych, profesor Narodowego Uniwersytetu Górniczego, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy. Początkowo wokół klubu skupił się aktyw złożony przede wszystkim z wykładowców placówek oświatowych, pracowników muzealnych i archiwalnych, jednak wkrótce zaczęli się przyłączać nowi regionaliści, specjaliści w różnych dziedzinach: filolodzy, biolodzy, geolodzy, matematycy, fizycy, dziennikarze, pisarze, architekci, lekarze, inżynierowie, bibliotekarze, studenci, emeryci. Wśród stałych członków klubu jest dwudziestu doktorów i kandydatów nauk, a zdecydowana większość ma wyższe wykształcenie. Mimo to klub nie jest zamkniętym elitarnym środowiskiem dla uczonych. Oprócz funkcji naukowo-oświatowej ma on funkcję popularyzatorską, informacyjną, a także społeczną. Dziś liczba członków klubu sięga ponad stu osób — wśród nich są „weterani”, ci, którzy byli na pierwszym posiedzeniu, i młodzi regionaliści. Klub się rozwija, ma tradycje i przyszłość. — Proszę wymienić najaktywniejszych członków klubu, którzy w pełni realizują swój twórczy potencjał w działalności regionalistycznej. — Takich nie brakuje. Dziennikarz Mykoła Czaban, redaktor do spraw kultury gazety „Zorja” — niemal etatowy współpracownik biblioteki, badacz życia literackiego i kulturalnego Prydniprowia. Odkrył nie jedno nazwisko z grona „Rozstrzelanego odrodzenia” i emigrantów, którzy musieli opuścić Ukrainę. Jego bibliografia prac regionalistycznych liczy ponad dwa tysiące pozycji. Najbardziej znaczące to monografia „Działacze Siczesławskiej Proświty”, książki „Współcześni o D. I. Jawornyckim”, „Wieczny krzyż na piersiach ziemi”, „Wędrówki starym Kamieńskim”, „Ptaki z gniazda Prydniprowia (do 200-lecia Katerynosławskiego gimnazjum klasycznego)”. Maksym Kawun po raz pierwszy odwiedził klub jako uczeń wraz z rodzicami, następnie ukończył uniwersytet, aspiranturę i obecnie jest kandydatem nauk historycznych, autorem wielu prac regionalistycznych. Walentyn Starostin przeszedł drogę od układacza płytek do wysoko profesjonalnego historyka, autora i współautora ekskluzywnych książek z historii miasta oraz wielu publikacji w prasie lokalnej. Konsultują się z nim, jego ocenom przysłuchują się przy pracach konserwatorskich, bo Starostin „zna z twarzy” każdy stary budynek miasta. Jego zainteresowania badawcze obejmują historię regionu, historię architektury i urbanistyki Dniepropetrowska, innych miejscowości, geografię historyczną obwodu. Jest zagorzałym kolekcjonerem, zbiera pocztówki i fotografie przedstawiające Dniepropetrowsk, miasta i wsie Prydniprowia, a także Ukrainy, Rosji, krajów Europy. Często wygłasza referaty z historii obwodu dniepropetrowskiego przed regionalistami, studentami, uczniami. Ołeksandr Charlan, kandydat architektury, który swoją rozprawę poświęcił drewnianym budowlom sakralnym południa Ukrainy, od dawna jest aktywnym pomocnikiem przy przygotowaniu wydawnictw regionalnych, w tym kalendarza „Mój Prydniprowie”, jest inicjatorem i autorem regionalnych wydawnictw bibliograficznych z serii „Świątynie ziemi zaporoskiej”. Tetiana Niedosiekina — niezwykła osoba, w której rzadko łączy się znakomita nauczycielka historii, utalentowana pedagog i dobry administrator (obecnie jest dyrektorką Miejskiego Liceum Prawniczego), autorka wielu podręczników i chrestomatii z historii regionu, jedna z założycielek organizacji społecznej „Dniepropetrowskie Towarzystwo Genealogiczne”. Pod jej redakcją biblioteka wydała almanach „Korzenie”, poświęcony poszukiwaniom rodowodów. Studenci wydziału historycznego DNU Sasza Suchomłyn i Wania Tonkoszkur przyszli do działu jako uczniowie dziewiątych klas, zainteresowani swoimi rodowodami, organicznie włączyli się w skład zarówno Towarzystwa Genealogicznego, jak i klubu „Ridnokraj”, i już referowali o swoich osiągnięciach w dziedzinie historycznej regionalistyki. — Pani Ireno, oprócz wielu publikacji z tematyki regionalnej i bibliotecznej w wydawnictwach periodycznych, jest Pani autorką książki dla dzieci „Siedem cudów Dniepropetrowszczyzny”. Jak Pani pracowało się nad nią? — Książka ujrzała światło dzienne pod koniec 2004 roku, a mój pomysł znalazł poparcie w wydawnictwie „Dniprokniha” już w 2002 roku. Po omówieniach i dyskusjach wpisałam na listę „cudów” siedem obiektów: od stepowych piramid — scytyjskich kurhanów po zakład, który produkuje silniki do rakiet kosmicznych. Od dzieciństwa lubiłam książki, w których informacje podawane są w formie beletrystycznej, poprzez wydarzenia, które spotykają bohaterów. Tak też zbudowałam tę książkę. Bohaterowie — chłopiec i dziewczynka wraz z rodzicami wędrują po Prydniprowiu, odkrywając dla siebie niezwykłą prawdę, że cała rodzinna ziemia to nieustanny cud. Ojciec jest zawodowym historykiem — z jego ust dzieci dowiadują się o kamiennych przodkach Mamaja — scytyjskich babach, o perle kozackiego baroku — soborze Nowomoskiewskim, i o legendarnym Piwdenmaszu — kuźni tarczy rakietowej ZSRR. W książce występują także prawdziwe postacie historyczne od dawnej przeszłości po nasze czasy — Bohdan Chmielnicki, Ołeksandr Połь, Dmytro Jawornycki, Borys Mozołewski, Mychajło Janhel. — Jak Pani wypoczywa, w czym czerpie Pani siły? — Choć brzmi to banalnie, najlepszym przyjacielem jest książka. Lubię też bywać na łonie natury. Niedawno odkryłam i zakochałam się w krzewie kaliny na dniprowskiej mierzei. Rozmawiał Petro CZEHORKA, redaktor naczelny ekologiczno-krajoznawczego czasopisma „Святa справа—XXI” (Święta sprawa—XXI), m. Wierchiwcewe, obwód dniepropetrowski. Zdjęcie autora

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

«Potrzebujemy nie tylko ludzkich sił, ale i niebiańskich» Kateryna TKACZENKO: Kateryna TKACZENKO:

Anna MUKAN Zdjęcia Walerija POPOWA, centrum prasowe Instytutu Filologii O sobie Los Ukrainy nigdy nie jest mi obojętny. Jestem charkowianką i rozmawiałam głównie po rosyjsku. Na Wschodzie kwestia języka dotyczy tylko komunikacji, a nie narodowej samoidentyfikacji. O zainteresowaniach zawodowych Studiując w Charkowskiej Szkole Artystycznej, zainteresowałam się ukraińską tematyką w sztuce. Napisałam dwie prace zaliczeniowe na temat twórczości Hryhorija Skoworody. A później, w 2010 roku, ozdobiłam malowidłami Charkowskie Muzeum Literackie na temat „Hryhorij Skoworoda — podróż za szczęściem”. O obowiązkach artysty wobec narodu Jestem absolwentką Charkowskiej Akademii Projektowania i Sztuk Pięknych, uczyłam się w pracowni malarstwa historycznego W. M. Hontariwa. Historia nie jest mi obca. Dziś na Ukrainie mają miejsce wydarzenia historyczne, które nikogo nie mogą pozostawić obojętnym. Każdy na tym świecie ma swoje wcielenie, więc moim zdaniem najbardziej naturalną reakcją na teraźniejszość dla artysty są nowe prace. To jest to, co mogę robić dla swojego kraju tu i teraz. O pomyśle serii artystycznej «Anioły Ukrainy» Pomysł serii anielskiej zrodził się u mnie jeszcze zeszłej wiosny. Skłoniły mnie do tego rozważania nad okresem baroku w sztuce ukraińskiej, w szczególności nad ówczesnymi oryginalnymi ikonami. Jednak do realizacji nie doszło. Wraz z początkiem rewolucji na Majdanie myśli o ukraińskich aniołach powróciły, ponieważ przyszło zrozumienie, że potrzebujemy nie tylko ludzkich sił, ale i niebiańskich. Mój projekt wspierający zwycięstwo sił światła na Ukrainie kontynuuję z dnia na dzień i dla mnie przypomina to tworzenie japońskich żurawi nadziei. O aniołach Istnieje teoria, że każdy człowiek ma swojego anioła stróża, przedstawiciela świata wyższego, który pilnuje, pomaga, ale może też opuścić człowieka, jeśli ten przeszedł na „ciemną” stronę. A jeśli już anioł jest ściśle związany ze swoim podopiecznym, to całkiem mogę przypuścić, że ma on wspólne cechy ze „swoim” człowiekiem. Anioły Ukraińców, zebrane w świecie niewidzialnym, są podobne do nas, silne i jasne, chronią, nie ingerując w wybór człowieka. Moi Aniołowie Ukrainy to wiara w jasne rozwiązanie skomplikowanych problemów, to my w naszych różnych przejawach, z różnymi charakterami, ale zjednoczeni jasnymi celami, to zwykli Ukraińcy, zwróceni ku dobru w swoich duszach, to dążenie duszy do zwycięstwa cnót na Ukrainie! O setce artystycznej Majdan zjednoczył różne grupy społeczne. Zgrupowały się one wokół tematycznych setek — medycznej, cybersetki, artystycznej i wielu innych. Każda z nich dostępnymi sobie środkami wnosiła wkład we wspólną sprawę. Artystyczna, do której należę, starała się za pośrednictwem sztuki służyć krajowi, Majdanowi. Wśród jej projektów twórczych — malowanie tarcz i kasków samoobrony, akcja tatuaż-klejnot, plener. To ostatnie wydarzenie miało szczególne znaczenie, gdyż my, artyści, rozumieliśmy: to, co teraz się dzieje, musi zostać uwiecznione na płótnie, które stanie się wymownym świadkiem heroiczno-tragicznych wydarzeń. Setka artystyczna znajdowała się w Ukraińskim Domu do czasu jego szturmu przez siły bezpieczeństwa. Miałam tam wystawę „Anioły Majdanu”. Przed oczami wciąż mam surrealistyczny obraz z 18 lutego: czarny dym z płonącego Domu Związków Zawodowych, z Hruszewskiego nacierają berkutowcy, a na schodach Ukraińskiego Domu — ocaleni „Anioły Majdanu”, obok których przenoszą rannych Bohaterów… A wkrótce, kiedy pojawiła się Niebiańska Sotnia, poczułam przecięcie się tych poległych aniołów z moimi. Chcę wierzyć, że jedni i drudzy zdołają nas wesprzeć i pomóc wywalczyć nowe życie dla naszego kraju. O ikonach Zdarzało mi się pracować nad malowaniem cerkwi i tworzeniem ikon w kanonicznym stylu bizantyjskim. Jednak jeśli stawia się pisanie ikon na taśmę, ta praca staje się jednostajna i niczym nie różni się od tworzenia, na przykład, serii pocztówek. Inna sprawa, gdy mowa o tradycyjnej ukraińskiej ikonie. Jest ona bardziej nieformalna, narracyjna, od serca do serca. Zrozumiałam, że właśnie to jest mi bliskie. Dlatego Anioły Ukrainy są napisane w duchu ukraińskiej ikony barokowej — są uczłowieczone, ciepłe i narodowo naznaczone. O instrumentarium Większość aniołów namalowana jest na drewnianych deseczkach i tylko kilka — na płótnie. To świadomy wybór, gdyż barokowe ikony z reguły wykonane są na drewnie. Ten materiał jest żywy i przez swoją strukturę daje wskazówki, jak malować. Jeśli chodzi o farby — używam akrylu, rzadziej — olejnych. Członkini Narodowego Związku Artystów Ukrainy Kateryna Tkaczenko jest jedną z setek tysięcy nieobojętnych Ukraińców, którzy chronili rewolucyjny Majdan. Jej bronią były farby, drewniane deseczki i pędzle. O swojej duchowej warcie i nie tylko Kateryna Tkaczenko opowiedziała na spotkaniu twórczym ze studentami Instytutu Filologii Uniwersytetu Kijowskiego. Wystawę „Anioły Majdanu” oraz spotkanie z jej autorką zorganizowało Centrum Folkloru i Etnografii Instytutu. PRENUMERATA—2014 PRENUMERATA—2014 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty (z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI na 1 miesiąc na 1 miesiąc 10 hrywien Kod pocztowy — 30617 na pół roku na pół roku 57 hrywien 15 kopiejek na rok na rok 113 hrywien 10 kopiejek ZAPOWIEDŹ na 3 miesiące na 3 miesiące 29 hrywien 40 kopiejek Jesteś ze „Słowem Proświty”, bo to — Twoja gazeta!

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y „Słowo Proświty” — 30617 Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło MOWCZAN Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział tematyki społecznej Petro ANTONENKO 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadia KYRIAN 270-55-57 Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN 278-63-69 Redaktor dyżurna Nadia KYRIAN Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę. Nakład ogólny w kwietniu — 18 500

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин