Maria OLIJNYK, Donieck
Reakcje burmistrzów są różne, ale w przeważającej mierze popierają taki rozwój wydarzeń. Na przykład burmistrz Makiejiwki Mal'cew od 14 kwietnia poszedł na urlop. Sekretarz rady miejskiej Tołstykina tego samego dnia zwołała nadzwyczajną sesję, na której „deputowani jednogłośnie zatwierdzili projekt uchwały popierającej ludową inicjatywę przeprowadzenia referendum o dalszych losach Donbasu”. W sesji uczestniczył także poseł do Rady Najwyższej Ukrainy z Partii Regionów Witalij Bort, który oświadczył, że „musimy koniecznie wywalczyć przeprowadzenie referendum, za pomocą którego rozstrzygniemy, jak będziemy żyć dalej”. Oto taki cyrk. Trzeba rozumieć, że budynek rady miejskiej zajęto po to, aby ten Bort i jemu podobni „gospodarze ziemi donieckiej” mogli zdecydować o przeprowadzeniu referendum w sprawie federalizacji. Oto tacy przebiegli donbascy rabusie... A gdzie błąd nowej władzy z partii „Batkiwszczyna”? Jak uroczo „uzasadnił” Jurij Łucenko w programie „Prostym tekstem” 10 kwietnia w telewizji ZIK, że to właśnie on zaproponował Turczynowowi powołanie na stanowisko przewodniczącego Doniecką Obwodową Administracją Państwową Rinata Achmetowa. I że Achmetow zajmuje wyważone stanowisko i „popycha” separatystów do dialogu. A powołano Tarutę, uzgodnionego z Achmetowem. Przeszłość najbogatszego mieszkańca Ukrainy, właściciela holdingu SKM, prezesa FK „Szachtar”, właściciela imperium „zakładów, gazet, parowców” i człowieka najbliższego Janukowyczowi, którego biznes jest ściśle związany z Federacją Rosyjską, jest tak podejrzana, że aż dziwi, jak taka myśl mogła przyjść do głowy Łucence i zostać zrealizowana przez Turczynowa (czytaj: Tymoszenko)? Dlaczego zamiast tego, by organy śledcze zajęły się Achmetowem, jego nowa władza wyznacza go na rolę rozjemcy z separatystami? A w rzeczywistości z obłąkanymi, uzbrojonymi bojownikami, którzy zajmują stacje telewizyjne, lotniska, budynki administracyjne i wszystko, czego im potrzeba, za zgodą szefów obwodowego SBU i milicji, zamienionych przez Achmetowa na swoich ludzi. Wszystko po to, by zbudować Autonomiczną Republikę „Luks” z centrum w rezydencji Achmetowa w Donieckim Ogrodzie Botanicznym. Przecież zdecydowana większość mieszkańców Doniecka wie: aby zakończyć zbrojny sabat na Doniecczyźnie, trzeba wsadzić za kraty tylko jednego człowieka. Ten człowiek od wielu lat rządzi na Doniecczyźnie, kieruje zarówno dawnymi, jak i nowo mianowanymi szefami struktur siłowych. A bezpośrednimi organizatorami sabatu są poseł do Rady Najwyższej Ukrainy Mykoła Lewczenko i sekretarz Doniecka rady miejskiej Serhij Bohaczow. To właśnie Lewczenko 28 lutego na sesji Donieckiej Rady Miejskiej poprosił o udzielenie głosu swojemu przyjacielowi Pawłowi Hubarjewowi, by ogłosił ultimatum o nieuznawaniu władzy w Kijowie i referendum o dalszym pozostawaniu Donbasu w składzie Ukrainy. To także Lewczenko pomógł przy scenie na wiecu na placu Lenina następnego dnia, 1 marca 2014 roku, gdzie Paweł Hubarjew przed tłumem 7 tysięcy, a nie 70 tysięcy prorosyjskich demonstrantów (jak podają rosyjskie media), ogłosił się „ludowym” gubernatorem Donbasu i, zamknąwszy ulicę Artioma, bez przeszkód, z pomocą DAI poszedł z tłumem do budynku Donieckiej Rady Obwodowej, zrywając państwowe flagi Ukrainy i wywieszając flagi Federacji Rosyjskiej oraz Donieckiej Republiki. Tam, w dzień wolny, w sobotę, w dziwny sposób pojawili się doniecki burmistrz Łukianczenko i sekretarz Donieckiej Rady Miejskiej Bohaczow z niektórymi deputowanymi, takimi jak ukraino-
Stołeczny Majdan działa! Zdjęcie: Hanna Oborska
Машинний переклад
Z pieśniami „Rosjanie idą...” zajmowane są pomieszczenia rejonowych i miejskich oddziałów milicji, rad miejskich, SBU, lotnisk, kanałów telewizyjnych i wszystkiego, co tylko zechcą. Wchodzą, zrywają flagę państwową Ukrainy, ustanawiają trójkolor Federacji Rosyjskiej oraz flagę „Donieckiej Republiki” — zlikwidowanej organizacji społecznej, przeciwko której przywódcom — Dworiadkinie i Purginowi — wszczęto sprawę karną z art. 109 i 110 Kodeksu karnego Ukrainy. Oficerowie FR mianują nowych naczelników milicji, merów miast w miejsce tych, którzy nie poparli szturmów uzbrojonych po zęby zdobywców pomieszczeń. Bezlitośnie biją tych, którzy są przeciw, niezależnie od tego, czy to milicjant, czy urzędnik, czy po prostu przypadkowi obywatele, którzy spotkali się na drodze upojonych i zdziczałych terrorystów. Biją obrońców pomieszczeń, jak to miało miejsce w Mariupolu. Biją na oczach milicji, która nie interweniuje!!! fobka Marmazowa, którzy na prośbę Gubariewa i uczestników wiecu poprosili o zwołanie nadzwyczajnej sesji rady miejskiej i przyjęcie wszystkich punktów ultimatum. Co niezwłocznie zrobili, przynieśli tę decyzję i odczytali przed Gubariewem. Punkt 2 tego dokumentu brzmi: „Poprzeć inicjatywę przeprowadzenia Referendum na terytorium obwodu donieckiego w sprawie dalszego losu Donbasu i zwrócić się do deputowanych Donieckiej Rady Obwodowej o niezwłoczne wyznaczenie wyżej wymienionego Referendum na terytorium obwodu donieckiego”. I, o cudzie, w poniedziałek, 3 marca o godzinie 10 zbiera się sesja Donieckiej Rady Obwodowej z jednym pytaniem — przyjąć WSZYSTKIE punkty ultimatum Gubariewa, przewodniczącego „Ludowego pospolitego ruszenia Donbasu”. Ale przewodniczący rady Fedoruk podaje się do dymisji i sesja zmuszona jest najpierw wybrać przewodniczącego, którym zostaje Szyszacki, zwolniony ze stanowiska przewodniczącego Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej. Na sesję naczelnik milicji obwodowej generał Romanow przyprowadza Gubariewa z kilkudziesięcioma wiecownikami, którzy zrywają dalsze prowadzenie sesji, ogłaszają, że pomieszczenie jest otoczone przez uzbrojonych wiecowników i żądają zagłosowania za swoim ultimatum (chociaż wszystkie żądania ultimatum były w przygotowanej decyzji) oraz zagłosowania za nim — „ludowym” gubernatorem w miejsce Szyszackiego. Sesję zamykają. Deputowani rozbiegają się. A wiecownicy, po 2 godzinach niszczenia drzwi, okien, płotów, PO RAZ PIERWSZY szturmem zajmują Doniecką Obwodową Administrację Państwową. Obie „decyzje” — rady miejskiej i rady obwodowej — zostały zaskarżone przez prokuraturę w Sądzie Administracyjnym, a ich działanie wstrzymane. Prokuratura jest dziś jedyną strukturą, którą nie kierują terroryści. 5 marca z Donieckiej Rady Obwodowej, gdzie mieści się również obwodowa administracja państwowa, wyprowadzono „ludowe pospolite ruszenie”, które przez dwie doby przetrzymywało salę sesyjną rady obwodowej. Poinformowano o podłożeniu ładunku wybuchowego, zdjęto z budynku rosyjski trójkolor i przywrócono ukraińską flagę. Prorosyjscy aktywiści wybili okna na drugim piętrze obwodowej administracji państwowej w Doniecku i około trzech dziesiątek separatystów w ten sposób dostało się do wnętrza budynku. A już 5 marca te same osoby, ponownie szturmem, zajęły pomieszczenia, wyszły na daszek nad wejściem do budynku, wywiesiły baner zakazanej organizacji „Doniecka republika” i trzy flagi Federacji Rosyjskiej, zerwały i wyrzuciły ukraińskie flagi państwowe. Liczba wiecowników to zaledwie 500 osób. Żądają wyjścia Donbasu ze składu Ukrainy, uznają za swojego „ludowego gubernatora” „wybranego” na wiecu dowódcę „Ludowego pospolitego ruszenia Donbasu” Pawła Gubariewa. Przez cały ten czas około 300 funkcjonariuszy organów ścigania, którzy „chronią” budynek, tak jak wcześniej, stoi niedaleko wejścia do pomieszczenia rady obwodowej i obwodowej administracji państwowej i milcząco, spokojnie obserwuje zajęcie pomieszczenia, znieważanie flag państwowych itp. Separatyści zdewastowali księgowość, pokój weteranów, skarbiec, i po raz drugi milicja w nocy uwolniła pomieszczenie od 70 osób, które przebywały w radzie obwodowej. Trzeci szturm i zajęcie miały miejsce 6 kwietnia po wiecu na pl. Lenina pod okrzyki „Rosja!”, „Krym-Donbas-Rosja!”, „Putin pomóż!” i trwa do dziś. Scenariusz jest ten sam. Blokowanie ulic, znieważanie ukraińskiej flagi, wywieszanie atrybutów państwowych FR i „Donieckiej republiki”. 7 kwietnia „wzięli” pomieszczenie obwodowego SBU wraz z samochodami naczelnika i jego zastępcy, umundurowaniem, w które się przebrali, oraz 200 automatami Kałasznikowa, które wywieziono samochodami kierownictwa SBU do Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej. Milicja zniknęła, spokojnie dowożone są koktajle Mołotowa, piasek, opony, zbrojenia, żywność. Jednym słowem, wszystko, co niezbędne uzbrojonym bojownikom. A nasi deputowani ludowi z Partii Regionów kontynuują opowiadanie bajek o tym, że to „nasi pokojowi doniecczanie walczą o swoje prawa: drugi język państwowy, federację”. Zakończenie na str. 5
Машинний переклад
Drodzy bracia i siostry! CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ! Dziś cały świat prawosławny świętuje Zmartwychwstanie Chrystusowe — wielkie zwycięstwo życia nad śmiercią, dobra nad złem, prawdy nad kłamstwem. Dziś radość zmartwychwstania Chrystusowego świętuje cały widzialny i niewidzialny świat. Chrystus Zmartwychwstał! — śpiewają aniołowie w niebie. Zaprawdę Zmartwychwstał! — odpowiadają ludzie na ziemi. Jaka jest różnica między zmartwychwstaniem Jezusa Chrystusa a zmartwychwstaniem ludzi? Przecież i przed Chrystusem ludzie zmartwychwstawali. Na przykład prorok Eliasz wskrzesił zmarłego syna wdowy z Sarepty (3 Król. 17: 23), prorok Elizeusz także wskrzesił dziecko Szunamitki (4 Król. 4: 36). Wskrzeszał też Jezus Chrystus wielu zmarłych. Wreszcie wskrzesił zmarłego Łazarza, który przebywał w grobie już cztery dni i już cuchnął. Różnica zaś polega na tym, że ludzie, którzy zmartwychwstawali przed Chrystusem, znów umierali. A to oznacza, że śmierć w ich ciele pozostawała niepokonana. Chrystus zaś po zmartwychwstaniu już nie umiera. Śmierć nad Nim już nie panuje. Zmartwychwstanie Chrystusowe oznacza ostateczne zwycięstwo nad śmiercią w ludzkiej naturze. W Jezusie Chrystusie umarło ciało śmiertelne, a zmartwychwstało ciało niezniszczalne. U zmarłych zaś, wskrzeszonych przed Chrystusem, umierało ciało śmiertelne i zmartwychwstawało również śmiertelne. W zmartwychwstaniu Chrystus objawił się nam jako Pan życia i śmierci. Całe chrześcijaństwo zasadniczo opiera się na fakcie zmartwychwstania Zbawiciela. Tym właśnie różni się ono od każdej religii. Wszystkie religie nauczają o Bogu i o życiu wiecznym, lecz o zmartwychwstaniu umarłych ciał naucza tylko chrześcijaństwo. W tym przewaga chrześcijaństwa nad każdą religią. Dlatego apostoł Paweł mówi: „Jeśli Chrystus nie zmartwychwstał, to i nasze kazanie jest próżne, próżna też jest wasza wiara” (1 Kor. 15: 14). W te wielkanocne dni radują się nasze serca, jak serca świętych niewiast niosących wonności. Jakże bowiem nie śpiewać nam pieśni chwalebnych w dzień Zmartwychwstania Chrystusowego. Dokonało się wielkie dzieło wybawienia rodu ludzkiego od grzechu i śmierci przez wcielonego Syna Bożego. Z ludzi znękanych staliśmy się synami miłości Bożej, z skazanych na śmierć staliśmy się uczestnikami życia wiecznego, uczestnikami nie tylko duszą, lecz także ciałem. Nie daremne było przyjście na świat Syna Bożego, nie marne było Jego pełne cierpień i trudów życie. A śmierć krzyżowa, gdy zdawało się, że siły zła zwyciężyły nad Jezusem Chrystusem, nie była przypadkowa. Trzeciego dnia po strasznej egzekucji na Golgocie stało się coś nieprzewidzianego i niepojętego: odsunął się kamień od jaskini grobowej i w blasku Bożej chwały powstał z grobu zmartwychwstały Chrystus. Zmartwychwstał! Dlatego nie ma już wątpliwości co do tego, kim był Sprawiedliwy ukrzyżowany na Golgocie, skoro tylko wszechmocny Bóg mógł pokonać śmierć. Chrystus zmartwychwstał! Oznacza to, że w Nim znaleźliśmy prawdziwego Boga. W Chrystusie, naszym Zbawicielu, możemy na nowo miłować swojego Stwórcę, możemy żyć dla Niego i w Nim odnajdywać sens swojego istnienia. W swoim zmartwychwstaniu Chrystus objawił nam wyższe życie i tym samym wyjaśnił znaczenie życia ziemskiego. Zmartwychwstanie Chrystusowe świadczy, że życie człowieka nie kończy się w grobie. Wielkie wartości moralne i duchowe, które człowiek zdobywa na ziemi, nie znikają wraz ze zniszczeniem ciała. Wszystkie osiągnięcia ducha ludzkiego nabierają sensu i znaczenia w zmartwychwstaniu Chrystusowym. Nasze codzienne życie dla dobra bliźnich i własnego kraju staje się życiem i pracą w imię wieczności.
Tego roku naród ukraiński przechodzi wielkie próby. Na nasz pokojowy naród, który dobrowolnie zrezygnował z broni jądrowej, dokonano agresji, popełniono kłamstwo. Kraj, który gwarantował nam integralność i nietykalność naszego terytorium, dopuścił się agresji. Bóg nie może być po stronie kłamstwa, dlatego wróg narodu ukraińskiego jest skazany na klęskę. Na Golgocie Chrystus Zbawiciel cierpiał i umarł, lecz potem zmartwychwstał i zwyciężył zło. Tak będzie z każdym kłamstwem i złem. Pan pomoże i nam wskrzesić Ukrainę. Serdecznie pozdrawiam Was, drodzy bracia i siostry, ze świętem jasnego i radosnego Zmartwychwstania Chrystusowego. Składam życzenia wielkanocne władzy ukraińskiej i Siłom Zbrojnym Ukrainy, przed którymi stoi wielka odpowiedzialność — obronić państwo ukraińskie przed napaścią obcych. Pozdrawiam z wielkim chrześcijańskim świętem całe ukraińskie chrześcijaństwo we wszystkich krajach świata, na wszystkich kontynentach. Święty Kościół wzywa nas do życia w pokoju, miłości, w pełnej pobożności i czystości, do uczciwej pracy na służbie bliźnim, całemu narodowi ukraińskiemu i Państwu Ukraińskiemu, aby w dniu naszego zmartwychwstania godnie radować się ze Zmartwychwstałym Panem i Zbawicielem naszym, któremu należy się chwała, cześć i uwielbienie wraz z Ojcem i Duchem Świętym na wieki wieków. Amen. Prawdziwie Chrystus Zmartwychwstał!
FILARET, Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy
Машинний переклад
Chrystus zmartwychwstał! Wczoraj zostaliśmy pogrzebani wraz z Tobą, Chryste, a dziś powstajemy z Tobą zmartwychwstałym, gdyż wczoraj z Tobą zostaliśmy ukrzyżowani. Dlatego i nas uwielbij, Zbawicielu, w Twoim królestwie. (Pieśń 3 Kanonu Niedzielnej Jutrzni Zmartwychwstania).
Drodzy w Chrystusie! Mimo wszystkich tegorocznych prób i niepewności Wielkanoc, „dzień, który uczynił Pan” (Ps. 117, 24), jest dla nas czasem niewypowiedzianej radości i nadziei. W jasny dzień Zmartwychwstania Chrystusowego Kościół wysławia tajemnicę połączenia przeciwieństw: pogrzebu i zmartwychwstania, śmierci i życia, ukrzyżowania i chwały, smutku i radości. Właśnie w tym polega wielka paschalna tajemnica, że sam Syn Boży staje się jednym z nas, umiera podobnie jak my, abyśmy mogli zmartwychwstać, jak On! Chrystus przechodzi swoją drogę krzyżową za nas i dla naszego dobra, darując nam swoje jasne zmartwychwstanie i nowe życie w Bogu. Zatem krzyż i zmartwychwstanie są nierozłączne. Nie dotyczą one tylko Chrystusa: w tajemniczy sposób obejmują całą ludzkość i każdego z nas z osobna. Wydarzenie, które dokonało się w życiu Jezusa Chrystusa, Jego śmierć i zmartwychwstanie, objęło całą historię ludzkości, wszystkie cierpienia, zarówno minione, jak i przyszłe, i przemienia je w nowe życie, w nową radość. Zmartwychwstały Chrystus wchodzi w samo centrum osobistej historii każdego z nas, On, można powiedzieć, przeżywa nasze cierpienia i poniżenia: jesteśmy razem z Nim ukrzyżowani i skazani, a zarazem razem z Nim podnosimy się z grobu i zmartwychwstajemy. Wczoraj zostaliśmy z Nim pogrzebani, a dziś wstajemy z Nim zmartwychwstali. Wczoraj zostaliśmy z Tobą pogrzebani, Chryste… wczoraj z Tobą zostaliśmy ukrzyżowani. Jezus Chrystus mocą i działaniem Ducha Świętego jest obecny w historii naszego Kościoła i naszego narodu. Dobrze znamy tę Jego i naszą drogę krzyżową. Jeszcze w niedawnej przeszłości nasz Kościół i nasz naród torturowano i krzyżowano, fałszywie na nas świadczono, do nas strzelano i wtrącano do więzień. Jednak wszystko to przetrwaliśmy i, dzięki Bogu, odrodziliśmy się do nowego życia wspólnoty uczniów Chrystusowych. Właśnie w tym roku mija 25-lecie legalizacji i odrodzenia naszego Kościoła na rodzinnej ziemi. Dlatego zanośmy modlitwy do tronu Najwyższego, dziękując Mu za łaskę i siłę, które pomogły naszemu narodowi przetrwać wśród straszliwych prób i cierpień. To zwycięstwo jest znakiem skutecznej obecności zmartwychwstałego Zbawiciela pośród nas w dalekiej i niedawnej przeszłości, a zarazem rękojmią niepokonalności naszego narodu także w przyszłości. Dziś znów grozi się nam bronią, zastrasza nas podziałem kraju i zajmowaniem świątyń. Ale Chrystus i dziś jest z nami! Nasze bóle przyjmuje tak, jakby to Jemu osobiście zadawano rany. To Jego znieważono biciem młodzieży na Majdanie. To Jego uczyniono ubogim, gdy skorumpowana władza rozkradała dobro narodu. To Jego więziono i niesprawiedliwie skazywano, wystawiano nagiego na mrozie i torturowano skradzionymi… To On jest pierwszą ofiarą Niebiańskiej Setki. Jego słowa na krzyżu, które dziś brzmią w sumieniach wierzących ludzi Ukrainy: „Ojcze, odpuść im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łk. 23, 34), odnoszą się przede wszystkim do tych państwowych i kościelnych przywódców, swoich i sąsiednich, którzy podburzają naród do ślepej agresji i nienawiści: „Ukrzyżuj, ukrzyżuj Go!” (Łk. 23, 21). Jednak siła ludzkiej złości, kłamstwa i przemocy jest niczym w porównaniu z siłą Bożej prawdy i miłości. To Chrystus dziś nas podnosi, zarówno jako Kościół, jak i jako naród. Jak w Zmartwychwstaniu dobro pokonuje zło, tak i w naszej historii miłość zwycięży złość i nienawiść, a pokój – wszelkie groźby wojny. Wstajemy dziś z Tobą zmartwychwstałym. Siła broni więdnie wobec chwały Zmartwychwstałego, bo „dziś wstajemy z Tobą zmartwychwstali”. Wszyscy to odczuwamy, na rodzinnej ziemi i na emigracji. Siła zmartwychwstania Chrystusa jest dziś naszą nadzieją w życiu kościelnym, społecznym i osobistym. Nie mamy pewniejszej i silniejszej pomocy – ani w międzynarodowej dyplomacji, ani w sile wojskowych potęg czy ludzkich układów, które są gotowe za trzydzieści srebrników wystawić na sprzedaż Nieocenionego. W swoim zmartwychwstaniu Chrystus mocą Ducha Świętego czyni jednym narodem tych, którzy kiedyś stali sobie naprzeciw: „Nie ma Żyda ani Greka… nie ma mężczyzny ani kobiety, bo wszyscy jedno jesteście w Chrystusie Jezusie” (Gal. 3, 28). Znakiem naszego „wstawania” z zmartwychwstałym Zbawcą, który podnosi nas z „grobu” grzechu, niech będzie nasz stosunek do wszystkich bez wyjątku ludzi, odnowiony miłością Bożą. Kochajmy i obejmujmy każdego, kto jest obok nas, we wsi, w miasteczku, w mieście, w naszym obwodzie i na całej naszej Ziemi. Uczmy się szanować i kochać tego, kto różni się od nas: myśli inaczej, przestrzega innych obyczajów lub mówi innym językiem – właśnie to jest świadectwem chwały Zmartwychwstałego! Wszystkim ludziom, nawet tym, którzy mają złość w sercu i niesprawiedliwie nas oskarżają, dziś ogłaszamy radosną nowinę o zmartwychwstaniu. Bo znakiem zmartwychwstania jest pokonywanie sił zła i nienawiści Bożą miłością i miłosierdziem. Uwielbij nas, Zbawco, w Twoim królestwie. Według dawnego kościelnego podania św. Andrzej, stanąwszy na kijowskich górach, przepowiedział wielką Bożą chwałę dla naszego kraju: „Widzicie te góry? Zabłyśnie na nich łaska Boża, tu będzie wielkie miasto i Bóg wzniesie wiele cerkwi”. Blask Bożej łaski, o którym wspomina nasz apostoł, to światło Chrystusowego zmartwychwstania, które nigdy nie przestało świecić nad naszą ziemią, nawet w najciemniejszych okresach naszego narodowego i kościelnego bytu. Spełniły się na nas słowa Ewangelii, które słyszymy podczas Liturgii paschalnej: „Światłość świeci w ciemności i ciemność jej nie ogarnęła” (por. J. 1, 5). Odblaskiem niebiańskiej chwały zmartwychwstałego Zbawcy jest także nasz Patriarszy sobór Zmartwychwstania Chrystusowego, który poświęciliśmy w ubiegłym roku. Jest on dla nas żywym świadectwem zwycięstwa Chrystusa, rękojmią nieśmiertelności naszego narodu i znakiem jedności wszystkich dzieci naszego Kościoła – na Ukrainie i na istniejącej emigracji. Dziś, w ten radosny dzień Zmartwychwstania Chrystusowego, prośmy naszego Zbawcę, aby światło Jego zmartwychwstania z nową siłą zajaśniało nad naszym krajem, aby rozproszyło ciemność grzechu, niezgody, strachu i zwątpienia i umocniło nas wszystkich mocą Ducha Świętego do budowania prawdziwie wolnego i błogosławionego przez Boga państwa. Modlimy się szczególnie o dar jedności i jednomyślności dla naszego narodu. A ta nasza duchowa jedność pozwoli nam odrodzić i odnowić wszystkie instytucje państwowe na podstawie Bożej prawdy i Bożego prawa. Choćby gdziekolwiek byli, – czy na Ukrainie, czy na emigracji, – pamiętajmy o swoim powołaniu, wynikającym z naszego chrześcijańskiego i narodowego doświadczenia, a mianowicie: świadczyć o niezwyciężonej sile Chrystusowego zmartwychwstania, o nieuniknionym zwycięstwie prawdy nad kłamstwem, miłości nad nienawiścią, dobra nad złem, życia nad śmiercią. Z takimi myślami łączę się z wami w modlitwie i paschalnej radości, w miłości i nadziei, życząc każdemu z was pokojowego i błogosławionego Zmartwychwstania Chrystusowego. Paschalnym pozdrowieniem obejmuję was wszystkich! Niech w tym dniu zasmuceni się rozradują, a zaniepokojeni poczują pewność chrześcijańskiej nadziei. Modlitwą sięgam do rannych i cierpiących, uwięzionych i wygnanych z rodzinnego domu, naszych wojowników i wszystkich, którzy stoją na straży godności ludzkiej osoby na Ukrainie. Wszystkim wam życzę hojnie udzielonych przez Pana paschalnych darów. Łaska zmartwychwstałego Pana naszego Jezusa Chrystusa, miłość Boga-Ojca i współudział Ducha Świętego niech będą z wami wszystkimi. Chrystus zmartwychwstał! – Prawdziwie zmartwychwstał!
ŚWIĘTOSŁAW Dano w Kijowie, przy Patriarszej katedrze Zmartwychwstania Chrystusowego, w święto Zwiastowania Najczystszej Dziewicy Maryi, 7 kwietnia 2014 roku Bożego
Машинний переклад
Wojnę o swoją Ukrainę prowadzi Rosja, przy czym niemal nieustannie, przez ponad 350 lat. Obecnie wojna ta nabrała szczególnej ostrości, pozornie, na pierwszy rzut oka, z powodu kardynalnej różnicy kierunków rozwoju państw sąsiednich: narodowo-demokratycznego – na Ukrainie, imperialno-szowinistycznego – w Rosji. Jednak przyczyna tej wojny tkwi zupełnie w czymś innym, a mianowicie w tym, że Rosjanie zawsze uważali i uważają się za lepszych i zawsze mających rację w swoich zamiarach i działaniach wobec Ukraińców. Jewhen HOLYBARD
Wszystkich interesuje, co będzie dalej, czego mamy oczekiwać w perspektywie? Aby ocenić przyszłość, należy uważnie przeanalizować przeszłość. Wszak to właśnie stamtąd, z przeszłości, wywodzą się tendencje oraz dzisiejsze skutki minionych spraw, wydarzeń, zjawisk. Zatem uzbrójcie się w cierpliwość, nie będziemy się denerwować i spieszyć, a spokojnie wszystko rozbierzemy. Obecnie, uważa kierownictwo na Kremlu, Rosja ma największe szanse na zwycięstwo w wojnie o „swoją” Ukrainę. A jakże — Rosja długo przygotowywała się do tej wojny, przy czym całkiem otwarcie, nie ukrywając swoich zamiarów, udoskonalając swoją potęgę przy jednoczesnym niszczeniu Ukraińskiego wojska za pomocą agentury, kolaborantów i naiwnych pseudopatriotów. Praktycznie od 1993 roku Moskwa stopniowo tworzyła na terytorium Ukrainy sieć agentów wpływu i aktywnie wspierała ich antyukraińską działalność, bezpośrednio ingerując w procesy finansowo-gospodarcze, kulturalno-oświatowe, wewnętrzne i zagraniczne, które zachodziły na Ukrainie. Kierownictwo Federacji Rosyjskiej wpływało nawet na decyzje kadrowe w wyższych szczeblach władzy naszego państwa. Rosyjska gra naftowymi i gazowymi kurkami w drugiej połowie lat 90. dzisiaj już wydaje się dziecinną igraszką w porównaniu z realiami lat 2010—2013, kiedy „wszechnarodowo wybrany przez nas prezydent” Janukowycz oraz antykonstytucyjna większość Janukowycza w parlamencie, a także rząd Janukowycza tak zwanych „profesjonalistów” w Kijowie radośnie tańczyli pod dyktando Moskwy. Zresztą, tak samo „tańczyli” wybrani przez nas Krawczuk, Kuczma i Juszczenko. Każdy z nich mistrzowsko grał rolę „prezydenta” w pełnej zgodności z moskiewskim imperialnym scenariuszem, każdy całkiem realnie przyczynił się do likwidacji ukraińskiego wojska, którego „zdolność bojowa” w końcu stała się powodem do anegdot. Natomiast wcale nie anegdotą stawał się coraz bardziej niebezpieczny fakt okupacji części Ukrainy (przy czym nie tylko tej, na której rozmieszczona jest baza wojskowa Rosji), a także fakt aktywnej działalności rosyjskich służb specjalnych i antyukraińskich organizacji o prorosyjskim nastawieniu, w szczególności w południowych i wschodnich obwodach Ukrainy oraz na Krymie. Również oczywistym faktem jest, że działalność wielu wysokich urzędników na Ukrainie przez długi czas była podporządkowana interesom Rosji. Co więcej — bywało, że kierownicze stanowiska w systemie specjalnych i siłowych struktur Ukrainy zajmowały osoby, które zaledwie kilka lat wcześniej przybyły z Rosji. Nie wywołuje radości też ten fakt, że znaczne ilości prywatnej własności na ziemię i mienie na terytorium Ukrainy zostały nadane obywatelom Rosji, a także to, że w ciągu ostatniej dekady niemało obywateli Ukrainy otrzymało paszporty obywateli Rosji. Istotny mentalny podział Ukrainy na przeważnie ukraiński Zachód i przeważnie prorosyjski Wschód również jest faktem, który stał się skutkiem długotrwałej, prawie 20-letniej antyukraińskiej ideologicznej „pracy”, którą prowadziła i prowadzi nadal potężna rosyjska sieć informacyjna na Ukrainie. W tej sieci istnieją dziesiątki papierowych wydań (w szczególności takich jak „Komsomolskaja prawda w Ukrainie”, „Argumenty i fakty w Ukrainie” itp., nie mówiąc już o tak odrażających wydaniach jak „Russkij mir” i jemu podobne), około setki prorosyjskich stacji radiowych FM i kanałów telewizyjnych, które przez długi czas „prały mózgi” (i kontynuują to robić!) obywatelom, szczególnie na Wschodzie i Południu Ukrainy. Nie marnowały czasu też legalnie istniejące antyukraińskie ruchy, takie jak „Russkij blok”, „Krym — s Rossijej”, „Sojuz sowietskich oficierow” i im podobne. Nie ostatnią rolę w tej ideologicznej pracy odgrywała i odgrywa Rosyjska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Moskiewskiego na Ukrainie, która obłudnie nazywa siebie Ukraińską. Ale czy nie największą szkodę Ukrainie, w szczególności w latach 2003—2013, wyrządziła oficjalna piąta kolumna (lub nowożytny „koń trojański”) w postaci Partii Regionów oraz Komunistycznej Partii Ukrainy. Właśnie kierownicze osoby i szeregowi członkowie tych partii przez długi czas (szczególnie aktywnie zaczynając od 2002 roku) organizowali i wdrażali liczne antyukraińskie działania o charakterze politycznym, propagandowym, gospodarczym oraz kulturalno-oświatowym na Wschodzie i Południu Ukrainy. Właśnie rządząca koalicja parlamentarna komunistów z regionalistami w Radzie Najwyższej Ukrainy w latach 2010—2013 i do 20 lutego 2014 roku zgodnie ze scenariuszem opracowanym na Kremlu, pomogła kierownictwu Rosji stworzyć niezbędne warunki dla agresji wojskowej rosyjskiego wojska na nasze suwerenne terytorium, okupować Krym i przeprowadzić w południowych i wschodnich obwodach serię separatystycznych wystąpień pod flagami Rosji, poparła bandyckie zajęcie obwodowych administracji państwowych. Właśnie przy aktywnej pomocy ukraińskich kolaborantów i jawnych zdrajców rządząca wierchuszka Rosji w szybkim tempie realizowała plan odbudowy imperium „ze stolicą w Kijowie”, pewnie nakładając na Ukrainę jarzmo zniewolenia. Rosja długo przygotowywała się do nowego etapu ponad 350-letniej wojny przeciwko Ukrainie. Natomiast w szerokich kręgach ukraińskiego społeczeństwa panowała sytuacja biernego oczekiwania. Jednocześnie rosła obojętność i obniżał się poziom świadomości części obywateli, którzy rozczarowali się liderami i nie widzieli pozytywnej perspektywy. Stawały się odczuwalne brak niezbędnej masy patriotyzmu i miłości do Prawdy, niski poziom osobistej odpowiedzialności za los własnej Ojczyzny. Antyukraińska władza w osobie Juszczenki, Janukowycza oraz sojuszu komunistów z regionalistami aktywnie wzmacniała te niszczycielskie tendencje poprzez rozwój korupcji, łapówkarstwa, prorosyjskiej polityki kadrowej oraz wzbogacanie wysokich urzędników kosztem utrzymywania niskiego poziomu życia przeważającej większości obywateli Ukrainy. Wszystko to nie dawało wystarczających podstaw do optymizmu. Pojedyncze przypadki oburzenia tonęły w morzu apatii, beznadziei, zagubienia. Właśnie przez inercję zagubienia, nawet na tle patriotycznego uniesienia sławnego Euromajdanu—2013/2014, nie od razu zostały należycie odebrane i ocenione w ukraińskim społeczeństwie dwa ważne wydarzenia, które miały miejsce 4 lutego 2014 roku. Pierwsze: Rada Najwyższa Autonomicznej Republiki Krymu podjęła decyzję o oficjalnym zwróceniu się do kierownictwa Rosji z prośbą o wzięcie Krymu pod ochronę rosyjskiego wojska. W tym apelu, wbrew Konstytucji Ukrainy, kłamliwie zaznaczono, że ARK — to rosyjska autonomia. Jak wiadomo, diabeł tkwi w szczegółach. Ta „drobnostka” — słowo rosyjska — potem odegrała wcale nie drugorzędną rolę w aktywizacji rosyjskiej agentury na Ukrainie, w agresji wojskowej Rosji i okupacji naszego terytorium. Drugie: Wiktor Janukowycz spotkał się z p.o. ministra obrony Ukrainy Pawłem Lebiediewem. Na pokaz, na powierzchni rozmów była temat podniesienia uposażenia pieniężnego żołnierzy o 20%, co obiecał Janukowycz. Jednak głównym pytaniem rozmowy było inne: czy nie podniosą się patriotyczni żołnierze i oficerowie w obronie Ukrainy w razie „zaostrzenia sytuacji”? Ówczesny szef resortu obrony zapewnił Janukowycza, że „87% personelu SZU poparło działania Prezydenta” i że nawet „w razie zaostrzenia” wojsko będzie siedzieć w koszarach, jak mysz pod miotłą. Zresztą jak mogło być inaczej, kiedy gotowość bojowa Sił Zbrojnych Ukrainy już została doprowadzona prawie do zera. Obydwa wydarzenia miały wspólny korzeń w kontekście kolejnego spotkania Janukowycza z Putinem w celu otrzymania wytycznych dotyczących dalszego wykonania kremlowskiego scenariusza „przeładowania” Ukrainy pod imperialny format. Bo Rosja już wszechstronnie przygotowała się do wojny…
Płynie czas, w Rosji zmieniają się przywódcy, a nawet niektóre formy organizacji życia państwa, jednak niezmienną pozostaje dążenie Rosji do światowego panowania. Metody również są niezmienne: tworzenie konfliktów, przekształcanie ich w „gorące punkty”, potem bezpośrednia agresja w celu „ochrony rodaków” lub interwencja jako „rozjemcy”, a dalej — tworzenie rosyjskiego lub prorosyjskiego enklawy jako przyczółka do rozszerzenia imperium. W ciągu lat 1919—1991 Rosja zagarnęła terytoria, które kilkakrotnie przewyższają etniczny obszar zamieszkania Rosjan. Zniszczenie ZSRR było wyjątkiem od historycznej reguły, ale trwało niedługo. Na przełomie XX i XXI wieku imperialne apetyty Rosji zrodziły serię nowych konfliktów: Azja Środkowa, Górski Karabach, Naddniestrze, Czeczenia, Abchazja, Osetia Południowa, a teraz przyszła kolej na Ukrainę (o czym autor wielokrotnie ostrzegał przez ponad dziesięć lat, w szczególności w publikacjach „Słowa Proświty”, „Swobody”, „Ukraińskiego Słowa” oraz w książce „Ręka Moskwy na Ukrainie” — Kronika „strategicznego partnerstwa” w wydarzeniach i osobach). Rosyjska wielostronna, wieloaspektowa, wielobranżowa pełzająca ekspansja na Ukrainie już dawno stała się faktem, a od listopada 2013 roku jedynie nabrała szczególnego przyspieszenia i dalszej eskalacji. Przy tym krajowi kolaboranci działali całkowicie synchronicznie z rosyjskimi partnerami w Moskwie. Przy okazji warto przypomnieć, że niemal od razu po wstąpieniu Wiktora Janukowycza na stanowisko kolejnego Prezydenta Ukrainy, deputowani ludowi Ukrainy otrzymali osobiste listy z zadziwiającą propozycją (tutaj i dalej cytuję w języku oryginału): „Proponujemy rozpocząć pracę od stworzenia w pierwszym półroczu 2010 roku komitetu organizacyjnego i wypracowania zasad pracy nad odtworzeniem Jednolitego państwa. Państwa opinię co do rozpoczęcia tej budowy (…) proszę zgłosić”. Tak kończy się list z 2 marca 2010 roku podpisany przez przewodniczącego Komitetu ds. polityki gospodarczej i przedsiębiorczości Dumy Państwowej Rosji J. A. Fiodorowa. Do listu dołączono tekst na siedmiu stronach pod tytułem „Zasady pracy nad odtworzeniem na przestrzeniach Ukrainy, Białorusi i Rosji Jednolitego państwa (2010—2020)”. Czyli Rosja już wdrożyła ten projekt „do pracy” i sprawa rozbija się jedynie o pewne „drobnostki”, jak choćby terminy: „…co do rozpoczęcia tej budowy…”. Ideologiczną podstawą budowy („odtworzenia”) jednolitego państwa jest znana mitologema o Rusi Kijowskiej jako „kolebce trzech bratnich narodów”. Co prawda, autorzy projektu „budowy” poszli dalej i, rozwijając tę kłamliwą, koniunkturalno-polityczną (a w istocie — szowinistyczną) tezę, wyprowadzili ją na poziom wiodącego hasła, które jako epigraf postawili przed nazwą projektu: „Ukraina–Białoruś–Rosja: od historycznej jedności narodu — do jednolitego państwa”. Jeśli chodzi o tak zwaną „historyczną jedność”, to nie zagłębiając się w starotestamentową starożytność, a jedynie przyjmując historyczny punkt odniesienia od początku nowej ery (od Narodzenia Chrystusa), przy okazji przypomnijmy, że Ukraińcy wraz z Polakami i Białorusinami wywodzą się od plemion polańskich. Natomiast Rosjanie wywodzą swój rodowód od plemion ugrofińskich, których obszar znajdował się głównie na terenach dorzecza górnej Wołgi z rozprzestrzenieniem na północ i wschód. Ale autorom „projektu jednolitego państwa” opłaca się uważać, że istniały nie trzy narody, a jeden; nie trzy nacje, a jedna jedyna. A żeby łatwowierni Ukraińcy nie bardzo stawiali opór w kwestii językowej, w projekcie proponuje się zrobić bardzo prosto: od razu trzy języki ogłosić państwowymi (!?). Który z nich pozostanie w rzeczywistości — nie ma co mówić. Ale czy nie najważniejszą „atrakcją” tego projektu jest to, że stolicą „odtworzonego Jednolitego państwa” ma być… Kijów (!). Pomysł — po prostu genialny! Lepszego sposobu likwidacji Ukrainy jako państwa nie sposób wymyślić. Wtedy do Kijowa przenosi się moskiewskie kierownictwo, a takie „drobnostki”, Dokończenie na str. 4 Wszystkie umowy z Rosją, zawarte przez W. Janukowycza, były oddaniem Ukrainy
Машинний переклад
Закінчення статті «Etniczna wojna o Ukrainę», с. 3
Zakończenie. Początek na str. 3
jak język ukraiński, kultura, mentalność, tradycje, prawo do samostanowienia narodowego, Pomiejska Cerkiew Ukraińska, edukacja, prawo, historia, bohaterowie narodowi, obronność, polityka międzynarodowa w interesie Narodu Ukraińskiego itd. są automatycznie usuwane ze sfery użycia. Są usuwane, ponieważ nowi przywódcy „załatwią wszystkie sprawy” w interesie swojego dominującego narodu rosyjskiego, którego kierownictwo formuje imperium XXI wieku i któremu na Ukrainie potrzebne jest jedynie terytorium wraz ze wszystkimi zasobami naturalnymi. Wymowne jest ostatnie, wytłuszczone zdanie tego projektu: „Jesteśmy przekonani, że głównym i kluczowym warunkiem realizacji naszego geohistorycznego projektu jest konsekwentne integracyjne budowanie państwa w celu stworzenia do 2020 roku nowego wysokowydajnego Ukraińsko-Białorusko-Rosyjskiego państwa ze stolicą w Kijowie, jednoczącego regiony od Półwyspu Kolskiego po Krym, od Karpat po Sachalin, od Bugu po Bajkał”. Niech nie wprowadza was w błąd tymczasowy dodatek Ukraińsko-Białoruskiego. Przecież główne postulaty, które autorzy projektu położyli w tę „budowę” nowego imperium (czyli …Rosyjskiego państwa), są wyraźnie skierowane na realizację celu w interesie Rosjan: jedno państwo, jedno obywatelstwo, jedna waluta, jedno terytorium, jedno ustawodawstwo, „jednolita przestrzeń edukacyjna”, a zatem — tylko język rosyjski. Czy może uważacie, że w placówkach oświatowych „jednolitej przestrzeni edukacyjnej” będą wykładać po ukraińsku? Odpowiedź na to pytanie już dawno dał były minister edukacji Tabacznyk, który osiągnął wielkie sukcesy we wprowadzaniu na Ukrainie „jednolitej przestrzeni edukacyjnej”… Jak czytamy dalej, głównym kierunkiem polityki międzynarodowej tego otwarcie imperialnego „geohistorycznego projektu” jest wszechstronna konkurencja z USA, NATO i UE. Innymi słowy — niszczenie równowagi wzajemnego zaufania w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego i powrót do konfrontacji czasów zimnej wojny. Warto zacytować niektóre inne fragmenty tego projektu, które wyraźnie wskazują na jego cel: stworzenie potężnego geopolitycznego i geoekonomicznego tworu, w którym interesy obywateli będą podporządkowane interesom imperialistycznej strategii wielkiego państwa rosyjskiego, które nie prawdą, a swoją potęgą militarną pragnie konkurować na świecie: „Jedność narodu pozwoli osiągnąć kardynalne podniesienie wydajności pracy… (osiągnąć — to od słów bić i dobić). …Stworzenie wspólnej rezerwy żywnościowej (…) to o wiele korzystniej…” Jak odbywało się tworzenie „wspólnej rezerwy żywnościowej” w formie „prodrazwiorki, podatku żywnościowego”, a potem drogą Hołodomoru, mam nadzieję, czytelnicy dobrze wiedzą. „W latach 2010—2020 Ukraina, Białoruś i Rosja stworzą jednolity społeczno-państwowy system, …zostaną stworzone ponadpaństwowe organy, którym (…) będą przekazywane funkcje narodowych państwowych organów władzy i zarządzania”.
Zatem: jedna Konstytucja, jedne siły zbrojne, jedna policja, jedna służba bezpieczeństwa, jeden GUŁAG! A jakże, dobrze pamiętamy takie klasyczne sowieckie ponadpaństwowe organy, jak NKWD… Szanowni obywatele Ukrainy! Workuta, Syberia, Norylsk, Magadan, Kołyma już czekają na was! Przy czym czekają na was nie tylko w „strefach”, ale i w punktach zapalnych, których zawsze będzie pod dostatkiem, bo, jak rozumiecie (i doświadczenie historyczne to potwierdza), Rosja nie może długo żyć bez okupacji jakiegoś terytorium. Dla porównania warto przypomnieć, że w krajach członkowskich NATO każdy kraj decyduje samodzielnie, czy wysyłać swoich chłopców do punktów zapalnych, a jeśli wysyłać, to dokąd, ilu, na jaki termin i na jakich warunkach. I dlatego do NATO nie chcą wstępować nasi „dzielni” regionali donieckiego chowu w sojuszu z komunistami. Ale najwyraźniej chcą, żeby Ukraińcy służyli w jednolitych siłach zbrojnych jednolitego …Rosyjskiego państwa, bo tam już nikt nie będzie pytał, czy Ukraińcy chcą bronić rosyjskich interesów na Wyspach Kurylskich, zagrabionych Japonii.
O tym mówić „nie wypada” Czy was nie dziwi, szanowni ukraińscy współobywatele, że na rozpatrzenie arcyważnej kwestii rosyjskiej na Ukrainie dawno i skutecznie nałożono tabu? Od razu chcę uściślić, że istnieje ono w wyniku obecności w ukraińskim społeczeństwie dwóch rodzajów obywateli jednej grupy etnicznej. Pierwsza grupa — to Ukraińcy pochodzenia rosyjskiego, którzy w braterskiej jedności z obywatelami innych narodowości spokojnie mieszkają na Ukrainie, uważają ją za swoją Ojczyznę i uświadamiają sobie swój obowiązek wobec niej. Oni nie uważają się za ograniczonych w prawach (bo takich ograniczeń ze względu na przynależność narodową w
Ukrainie po prostu nie istnieje), mają wszelkie podstawy, by czuć się (i w rzeczywistości czują się) równymi wśród równych. Doskonale władają językiem ukraińskim, wnoszą godny wkład w rozwój Ukrainy i jej wielonarodowej kultury, są dumni z tego, że są obywatelami wielkiego środkowoeuropejskiego państwa. Druga grupa to Rosjanie, którzy nie pogodzili się z faktem niepodległości Ukrainy. Uważają się za oszukanych, obrażonych i porzuconych („rozwalili ZSRR, a teraz ta nieszczęsna niepodległość”). Oburzają się, że nazywa się ich mniejszością narodową na Ukrainie, nie chcą znać języka ukraińskiego (ponieważ uważają to dla siebie za upokarzające), nieustannie skarżą się na swój los, na to, że ktoś ogranicza ich prawa, cieszą się z każdego faktu ekspansji Rosji na Ukrainie, traktując agresję Rosji i okupację naszego terytorium jako „fakty przywrócenia historycznej sprawiedliwości”. W ciągu ostatnich piętnastu lat, kiedy niszczenie statusu niepodległości Ukrainy stopniowo nabierało dynamicznego przyspieszenia we wszystkich aspektach istnienia państwa, zaczęli nazywać siebie rosyjskojęzycznymi, domagając się dla siebie szczególnych przywilejów. Od samego początku faktycznym celem tych żądań było i jest stworzenie na terenach Ukrainy rosyjskiej autonomii z następującym po niej przejściem w skład Rosji. Główna masa obywateli Ukrainy, zanurzona w codziennych kłopotach, nie rozumiała (niestety, wielu nie rozumie i teraz) tego niebezpieczeństwa. Nie rozumieją, że problem nie dotyczy filologii ani lingwistyki. Nie rozumieją, że tak zwana rosyjskojęzyczność jest formą separatyzmu, środkiem walki etnicznej przeciwko wszystkiemu, co ukraińskie na Ukrainie. Problem został stworzony faktem długotrwałej działalności antyukraińskich sił na terytorium naszego państwa. Sił, które pod przykrywką kwestii rosyjskojęzyczności odzwierciedlają i bronią imperialnych interesów oraz polityki Federacji Rosyjskiej na Ukrainie. Tę niszczycielską pracę rosyjskojęzycznych wspierała (i nadal wspiera) część znanych polityków oraz przedstawicieli inteligencji, którzy zawsze afiszują się jako patrioci i narodowi demokraci. Jednak w rzeczywistości, kiedy mowa o kwestii rosyjskiej, ci „patrioci” zachowują się jak konformiści, oportuniści, którzy pod doprowadzonym do absurdu hasłem tolerancji ignorują oczywiste fakty utraty pozycji, autorytetu i praw Ukraińców na Ukrainie. Właśnie ci nowonomenklaturowi „patrioci” przymykali oczy na oczywiste niebezpieczeństwo i, na korzyść Rosji, usypiali ukraiński ogół kłamliwymi mantrami o „wiecznej przyjaźni dwóch bratnich narodów”, „strategicznym partnerstwie”, „wspólnych historycznych korzeniach” itd. A zatem chwalić, sławić i propagować wyższość Rosji i Rosjan, wyższość ich języka, kultury, historii, wyższość ich imperium — „było przyjęte”. Natomiast podważać, a tym bardziej krytykować kogokolwiek, cokolwiek i kiedykolwiek związanego z Rosjanami i Rosją — zabronione! Bo „nie przyjęte”. Nierzadko nawet można było usłyszeć: „Nie trzeba drażnić Rosjan”. Bo tak już dawno jest „przyjęte”. Cokolwiek mówiliby czy robiliby Rosja i Rosjanie, było przyjęte zawsze zgadzać się, że mają rację, nawet jeśli żadnej racji nie mają. To już taki niepisany, ale prawie powszechnie przyjęty zakon. Zakon samoupokorzenia. Wszak jeśli ktoś (nawet mając stuprocentowe podstawy) nie zgodzi się lub podważy słowa, przekonania, zachowanie lub sprawiedliwość żądań Rosjan, natychmiast wywoła ich oburzenie. Rosjan zawsze obraża każdy przypadek twierdzenia, które podważa przekonanie o ich wyższości, wyniosłości. Przy tym wszyscy wiedzą: kiedykolwiek i cokolwiek złego popełniłaby Rosja, nigdy nie uznawała swoich zbrodni. Czy Rosja uznała bezsporny fakt organizacji sztucznego Hołodomoru na Ukrainie i przeprosiła za tę zbrodnię? Czy Rosja odkupiła zwierzęce wyniszczenie ponad 26 000 niewinnych polskich obywateli w Katyniu? Proste i wciąż aktualne pytanie: kiedy Rosja zwróci miliardy ukradzione z kont ukraińskich wkładców w Oszczadbanku? Na to pytanie jest taka sama prosta odpowiedź: nigdy! A wtedy, może w ogóle nie warto poruszać kwestii rosyjskiej na Ukrainie (i wobec Ukrainy)? Może niezadowolenie Ukraińców z powodu okresowych antyukraińskich „wybryków” Rosji nie ma podstaw? Może powinniśmy tylko wychwalać Rosję za jej przebiegłe manipulacje ukraińskim zbożem i cukrem w 1997 roku, za jej „pokojową, techniczną” agresję na naszą wyspę Tuzła i spekulacje wokół demarkacji granic począwszy od 1998 roku, za oskarżanie nas o to, że kradniemy rosyjski gaz w 1999-tym, za aktywizację prorosyjskiej piątej kolumny w 2000-tym, za aktywne wtrącanie się RKP Patriarchatu Moskiewskiego w wewnętrzną politykę Ukrainy w 2001-ym, za to, że kierownik departamentu służby granicznej FR groził nam w 2002-ym, za wciąganie do EWP w 2003 roku, za propagandową i polityczną ingerencję Putina po stronie Janukowycza w 2004-ym, za demonstracyjny agresywny desant rosyjskiej piechoty morskiej pod Teodozją w marcu 2005-go, za aferę pod nazwą „RosUkrEnergo” w 2006-ym itd.? Może należy podziękować Kremlowi za okresową blokadę ukraińskich towarów na granicy z Rosją, za demonstracyjne antyukraińskie wystąpienia jej czołowych polityków, za to, że patriotów Ukrainy, którzy wyszli na Majdan z protestem przeciwko światowej sławy kłamstwu, kierownik FR, kontynuując kłamanie, nazwał chuliganami, bandytami, terrorystami i faszystami?.. Natomiast Rosja w swoich roszczeniach terytorialnych poszła dalej. 23 marca 2014 roku MSZ Polski otrzymało oficjalny list od frakcji Żyrinowskiego w Dumie Państwowej FR, wysłany przez Ambasadę Rzeczypospolitej Polskiej w Moskwie. W liście proponuje się, aby oficjalna Warszawa rozważyła kwestię zwrotu Polsce zachodnich obwodów Ukrainy, które do września 1939 roku były częścią suwerennej Polski, a potem zostały okupowane przez Armię Czerwoną. Czyli oficjalna Moskwa (zrozumiałe, że w dyktatorskiej Rosji nic nie dzieje się bez pozwolenia Putina) proponuje jednemu z członków UE wykorzystać doświadczenie Federacji Rosyjskiej podczas okupacji Krymu! Według tej „logiki” trzeba jeszcze sprowokować Niemcy, żeby żądały od Polski zwrotu terytoriów na wschód od Odry… Jak widzimy, kolejnym etapem ekspansji Rosji stała się próba rozwalenia OBWE poprzez aktywizację rewanżyzmu w zjednoczonej Europie. A jak na te zakusy zareagowała Europa? Kanclerz RFN pani A. Merkel zaproponowała panu Bitwy w Radzie Najwyższej w dniu ratyfikacji porozumień charkowskich
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
Putinowi oryginalną mapę historycznych faktów, na której żółtym kolorem zaznaczono terytorium współczesnych Chin, a czerwonym kolorem — terytoria, do których, zgodnie z imperialną logiką W. Putina, może pretendować Chiny. Prawda, że w krajach NATO te historyczne paralele i oczywiste ostrzeżenie przyjęto nie tylko z humorem, ale także wzmocniono obronę na wschodniej granicy UE. Zatem kwestia rosyjska to problem nie tylko ukraiński, lecz co najmniej europejski i o znaczeniu światowym. W swoim obłąkańczym dążeniu do zbudowania imperium Rosjanie nie zamierzają zatrzymać się przed niczym.
Czas uświadomienia sobie własnej godności. Czy więc, za przykładem rosyjskojęzycznych obywateli Krymu, Wschodu i Południa Ukrainy, wszyscy powinniśmy podziękować Rosji i Rosjanom za agresję wojskową i okupację naszej Ojczyzny? Może nasze niezadowolenie z otwartej, konsekwentnej i długotrwałej antyukraińskiej polityki Rosji jest jedynie „przejawem ekstremizmu banderowców i innych nacjonalistycznie nastawionych elementów w zachodnich obwodach”, jak tłumaczą swoim rodakom w Rosji i za granicą rosyjskie media masowe? A jak na takie „wyjaśnienia” reagują Rosjanie, którzy mieszkają nie tylko w Rosji, lecz także za granicą, zwłaszcza w Ukrainie? Tylko nie popisujmy się znowu swoją pobłażliwością, tolerancją i wyrozumiałością, doprowadzonymi do absurdu. Dość już okłamywania siebie nawzajem. Trzeba wreszcie uczciwie przyznać, że znaczna część Rosjan nie uznawała i nie uznaje naszej ukraińskiej niepodległości, nie uznaje prawa Ukraińców do odrębności etnicznej, narodowej, terytorialnej i państwowej, a tym bardziej do niepodległości. Odwieczne hasło Rosjan: „Gdzie ja, tam Rosja!” — pozostaje aktualne, zwłaszcza na Południu i Wschodzie Ukrainy. A tam, gdzie ono pozostaje aktualne, panują tradycje rosyjskiej bezczelności, wyniosłości, kultura odpowiednich stosunków, a przede wszystkim — rosyjski język. Rosyjska wyniosłość zawsze wyróżniała się lekceważącym, pogardliwym stosunkiem do innych narodów, dla których Rosjanie wymyślili obraźliwe przezwiska, wśród których chochły, nacmeni, osoby narodowości kaukaskiej — to jeszcze stosunkowo „melodyjne”, bo są i inne, bardziej wulgarne… Rosjanie „wzbogacili” kultury narodowe i tradycje innych ludów wyjątkowym chamstwem i bluźnierstwem, którymi się szczycą i które agresywnie wykorzystują jako broń w bieżącej rozmowie („sławny rosyjski mat”). Wskutek 70-letniej rosyjsko-komunistycznej okupacji Ukrainy do dziś w ukraińskiej mentalności zachowały się resztki psychologii chłopów pańszczyźnianych i skłonność do „zielonego węża”. Natomiast Rosjanie w stosunkach z innymi narodami zachowali klasyczne rosyjskie postulaty: „ložʹ vo spasenije” — czyli „kłamstwo dla ratunku” (w interesie Rosji i Rosjan każde kłamstwo jest usprawiedliwione), „kogotok uvjaz — vsjej ptičke propastʹ” — czyli „pazurek ugrzązł — ptaszkowi zguba” (wielkie terytoria należy zdobywać, tworząc małe przyczółki, strefy wpływów, gorące punkty), „vojennaja chitrostʹ” — czyli „podstęp wojenny” (przebieranie się za miejscowych mieszkańców, szpiegostwo, dywersje, prowokacje, przygotowywanie rozmów pokojowych dla późniejszego zabicia przywódców przeciwnika itd.), „bespredel” — czyli „bezprawie” (antyhumanitarność, złośliwość, zrzucenie wszelkich ograniczeń moralnych i ludzkich, wszechwładza, stosowanie wszelkich form poniżania, znęcania się i tortur itd.). „Ja b v bereziovye setci naryadil vesʹ belyj svet. Ja privik toboj gordiťsja, bez tebja mne zhizni net!” — to nie jest poetycka metafora, to jest cel. Celem jest narzucić rosyjską mentalność całemu światu, przy czym „za wszelką cenę”. Język rosyjski jest centralnym elementem rosyjskiej kwestii, zwłaszcza na Ukrainie. Dlaczego przez ponad dwadzieścia dwa lata istnienia niepodległego Państwa Ukraińskiego znaczna część ukraińskich obywateli narodowości rosyjskiej nie nauczyła się porozumiewać po ukraińsku? Przeprowadziłem prywatną socjologiczną ankietę na ten temat wśród osób różnych narodowości. Odpowiadając na nią, obywatele podawali różne powody, ale przyczyna była jedna: Rosjanie uważają za upokarzające przechodzenie na język ukraiński. Jak otwarcie wyraziła się jedna Rosjanka, która prawie piętnaście lat mieszka w Ukrainie i zajmuje stanowisko w odpowiedzialnej instytucji państwowej: „To poniżej mojej godności!” To, że powinno być wstyd za tyle lat nienauczenia się języka ukraińskiego, takim osobom nawet nie przychodzi do głowy, bo „gdzie ja, tam Rosja”! Charakterystyczna była oburzona reakcja Rosjan Wschodu i Południa Ukrainy na uchwalenie przez Radę Najwyższą Ukrainy 23 lutego 2014 roku ustawy „O uznaniu za tracącą moc ustawy Ukrainy »O podstawach państwowej polityki językowej«”, za którą zagłosowało 232 posłów. Oburzenie było bezpodstawne, ponieważ tą ustawą w całkowicie słuszny i sprawiedliwy sposób przywrócono działanie artykułu 10 Konstytucji Ukrainy oraz poprzedniej redakcji ustawy Ukrainy o polityce językowej, zgodnie z którą jedynym państwowym językiem jest język ukraiński — język jedności. Zatem tak zwani rosyjskojęzyczni, którzy od dawna i uporczywie domagają się na Ukrainie dwujęzyczności, zaczęli protestować, ponieważ taka ustawa sprzeciwia się planom Kremla. Planom, które są ukierunkowane na rozłam i odłączenie. Niestety, całkowicie nieadekwatna (i charakterystyczna dla podobnych przypadków) była reakcja Ukraińców, którzy otwarcie się przestraszyli oburzenia Rosjan, i dlatego pospiesznie zgodzili się, że „ta ustawa jest wynikiem niedoskonałości i nieprzemyślenia, że nie jest na czasie”, zaczęli zakłopotani się usprawiedliwiać, a nawet zorganizowali specjalny dzień języka rosyjskiego na ukraińskich kanałach radiowych i telewizyjnych… I tym samoponiżeniem jeszcze bardziej pogorszyli sytuację. A jak wam się podoba kolejna mantra: „Nie należy mieszać kierownictwa Rosji na czele z Putinem z bratnim narodem rosyjskim”(?) Możecie nie mieszać. Ale według sondażu przeprowadzonego w Rosji przez specjalistów Fundacji Opinii Publicznej jeszcze na początku drugiej dekady marca 2014 roku ranking Putina w ciągu miesiąca wzrósł o 5%. Oznacza to, że Rosjanie — bratni naród rosyjski — w swojej masie popierają agresję wojsk Federacji Rosyjskiej i okupację Ukrainy. Putin jedynie materializuje ich nadzieje i oczekiwania. W podsumowaniu wspomnianego badania socjologicznego podkreślono, że gdyby wybory prezydenckie w Rosji odbyły się w marcu, w pierwszej turze za Putinem zagłosowałoby około 60% Rosjan. Zatem obywatele Federacji Rosyjskiej nie potępiają, lecz popierają agresję! Co więcej, ranking Putina w Rosji nadal rośnie. Sondaż przeprowadzony w dniu ogólnorosyjskiego święta przyłączenia Krymu do Rosji wykazał, że rosyjską aneksję Krymu z radością popiera ponad 90% mieszkańców Moskwy. Trzeba wreszcie uczciwie i otwarcie przyznać, że główną przyczyną agresywnej inwazji wojsk Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, z dalszym planem rozwinięcia okupacji, jest konflikt etniczny! „Jesteś winien już tym, że mam ochotę cię zjeść!” Imperialistyczna Rosja i Rosjanie nienawidzą Ukraińców i chcą mieć swoją Ukrainę, o którą od ponad 350 lat prowadzą wojnę przeciwko narodowi ukraińskiemu. I dążą do zwycięstwa w tej wojnie „za wszelką cenę”! 16 marca 2014 roku w trzymilionowym Doniecku pięć tysięcy protestujących Rosjan gołymi rękami zdobyło szturmem prokuraturę i SBU. Podobnie działo się w Mikołajowie, Zaporożu, Ługańsku, Charkowie… Tak samo zaczynało się na Krymie. Agresywne wystąpienia separatystów z nową siłą wznowiły się 9 kwietnia 2014 roku. I wszędzie te same proporcje — jakieś 2–3% ludności pod rosyjskimi flagami likwiduje państwowe instytucje i państwowość Ukrainy. A gdzie są pozostałe 97% obywateli? Oni praworządnie czekają, aż pojawi się oficjalne polecenie. Dopóki co, jest oficjalne polecenie oddania broni. Praworządni — oddadzą. „Rosyjskojęzyczni” — uzbrajają się. Bo określenie „rosyjskojęzyczni” nie ma nic wspólnego z językiem. Czy zauważyliście, że ostatnio jakoś mniej słychać o wielkiej, bohaterskiej historii Ukraińców, o kozackich wyczynach, o sławnych przodkach?.. Oczywiście, można dalej spierać się o słuszność różnych punktów widzenia, które de facto istnieją w odniesieniu do stosunków ukraińsko-rosyjskich i rosyjsko-ukraińskich. Można rozpatrywać te stosunki w aspekcie historycznym i współczesnym, można podchodzić do ich oceny z pozycji naukowych albo z pozycji zwykłego obywatela, śpiewać hymny ku czci jedności Słowian i wspólnych przestrzeni gospodarczych, energetycznych, informacyjnych, celnych i innych, w przeciwstawieniu do „imperialistycznej agresji Zachodu i USA” itp. Ale to w żaden sposób nie przybliża nas do uczciwej, sumiennej odpowiedzi na szereg ostrych i aktualnych pytań, na które powinna odpowiedzieć nie tylko Rosja, jej kierownictwo i, w pewnej mierze, jej naród — Rosjanie, lecz przede wszystkim my sami — Ukraińcy. I nie tylko odpowiedzieć, ale też dokończyć sprawę czynami, ukierunkowanymi na uświadomienie sobie własnej godności. Dotąd Ukraińcy nie mogą w żaden sposób uświadomić sobie oczywistego faktu, że Rosjanie to wcale nie bratni naród i że głównym sprawcą agresji i okupacji Ukrainy przez wojska Federacji Rosyjskiej jest nienawiść Rosjan do niepodległej Ukrainy, do Ukraińców i do wszystkiego, co ukraińskie. Na Krymie odbył się dopiero pierwszy etap antyukraińskiego czyszczenia etnicznego…
Машинний переклад
Закінчення статті «Donbas „rządzi” drogą Krymu. Kim są przywódcy, ich plany i scenariusze», с. 1
Dokończenie. Początek na str. 1. Dziwnym trafem, kiedy zapowiedziano, że w nocy z poniedziałku na wtorek miały zostać po raz kolejny oczyszczone pomieszczenia, przybiegli do nich rzekomo na negocjacje Łewczenko oraz Achmetow i zerwali operację. Dziwnym trafem w poniedziałek 7 kwietnia w Doniecku przebywała Julia Tymoszenko, która po spotkaniu z Achmetowem oświadczyła, że zobaczyła w Doniecku „pokojowych” ludzi i sytuację należy rozwiązywać za pomocą pokojowych negocjacji! A 11 kwietnia w Doniecku na uszy Jaceniuka, Naływajczenki, Jaremy, Awakowa i innych wylała się kolosalna fala dezinformacji i kłamstw ze strony merów Doniecka, Ługańska, Charkowa oraz negocjatora Achmetowa, że to zwykli mieszkańcy, którzy POKOJOWO żądają: wprowadzenia drugiego języka państwowego (i to przy braku pierwszego); uchwalenia ustawy o przeprowadzeniu lokalnego referendum; włączenia rosyjskich kanałów; decentralizacji władzy w kwestii finansowo-gospodarczej niezależności od Kijowa. I ani słowa o tym, że to nie pokojowi, a uzbrojeni po zęby terroryści, którzy nie pokojowo zajęli budynek SBU, przejmując broń, i ani słowa o tym, że „nasi pokojowi chłopcy” pracują WYŁĄCZNIE pod flagami Federacji Rosyjskiej i żądają nie po prostu referendum, a referendum w kwestii przyłączenia do FR. I że ci „pokojowi” zabijają i okaleczają tylko za to, że ludzie trzymają niebiesko-żółte symbole, jak to się stało 13 marca na pl. Lenina w Doniecku! I że już w tamtym czasie w Donbasie pracowali oficerowie FR. Oni niczego z tego nie powiedzieli. A na próżno. Bo już scenariusz, który zaplanowali oligarchowie Ukrainy, a mianowicie stworzenie Donieckiego pachanatu, aby Kijów nie ingerował w ich działalność, zawiódł. Zarządzanie tą publiką wymknęło się spod ich kontroli. Pokazały to wydarzenia w Słowiańsku, Gorłówce i innych miastach, gdzie oficerowie FR w kamuflażach mianują naczelników milicji, przeganiają ze stanowisk przewodniczących rad miejskich członków Partii Regionów, mianują swoich i żądają przyłączenia do FR, a nie stworzenia federacji. Pośpieszył się też Putin, pokazując, że pionki, dzięki którym Krym nielegalnie został przyłączony do FR, nie są mu już potrzebne. Dlatego na konferencji Partii Regionów, którą pilnie, po wydarzeniach w Słowiańsku, postanowiono zwołać 16 kwietnia w Doniecku, jest jedyny wybór: uznać władzę w Kijowie i zdusić wspólnie z nią gniazdo rosyjskich dywersantów, którzy przebywają, jak piszą wszystkie media, w Ławrze Świętogórskiej Patriarchatu Moskiewskiego. Ale do tego trzeba natychmiast działać, wyrazić swój stosunek do działań uzbrojonych terrorystów, a nie opowiadać, że to pokojowi mieszkańcy. A władzy w Kijowie nie ogłaszać kilka dni z rzędu o operacjach antyterrorystycznych, ogłaszać ultimatum i nie robić absolutnie niczego. DZIŚ BEZ DZIAŁAŃ SIŁOWYCH JUŻ SIĘ NIE OBEJDZIE, chociaż można było to zrobić od 1 marca aż do wydarzeń 12 kwietnia w Słowiańsku, kiedy uzbrojona po zęby grupa ZIELONYCH LUDZIKÓW w kamuflażach i kominiarkach przyjechała dwoma mikrobusami, wyłamała kraty w oknach, wybiła szyby i, używając gazu łzawiącego, zajęła budynek oraz broń. Oto o jakich pokojowych demonstrantach kłamali w przeddzień w Doniecku Jaceniukowi! I zapewniali, że tylko pokojowe negocjacje trzeba z nimi prowadzić. Oświadczenie Achmetowa o tym, że opowiada się on za pokojowym uregulowaniem kryzysu rosyjsko-ukraińskiego, pojawiło się zaraz po ataku Rosji na Ukrainę, ale nie wiadomo, do kogo jest adresowane. Putinowscy agresorzy nie byli w nim wspomniani, deputowani Rady Obwodowej i Miejskiej Doniecka — również… Do kogo więc apelował oligarcha? Zgadywać bez sensu, i oto dlaczego. Prawie od początku protestów ulicznych w Kijowie Achmetow też wzywał do pokoju. I też absolutnie abstrakcyjnie. W rzeczywistości zaś właśnie pod jego pokojowe wezwania na „antymajdan” tłumami zwożono z Donbasu początkowo zastraszonych pracowników budżetówki, a później — bandycko wyglądających mężczyzn, chociaż mógł on przeszkodzić wyjazdowi kryminalistów do Kijowa. Ale nie przeszkodził. Jego dzisiejsze wezwania do pokojowego uregulowania konfliktu w obwodzie donieckim pokazały, że to tylko słowna zasłona, by zyskać czas dla terrorystów, a nie uspokoić ich, jak to zrobił Ihor Kołomojski w obwodzie dniepropetrowskim. Własne sądy, własna milicja, własna administracja podatkowa oraz tysiące kibiców piłkarskich, którzy do dziś krzyczą „bij chochołów”, oczywiście wystarczą, by przerwać kremlowski scenariusz, który realizują „turyści Putina” i miejscowy kryminalitet. Ale nie robią tego. Tak jak nie robi tego władza w Kijowie, która szczerze wierzy Achmetowowi wbrew oczywistym faktom, nawet wtedy, gdy już przelewa się krew nie donieckich euromajdanowców, a takich milicjantów, jak naczelnik milicji w Gorłówce Andrij Kryszczenko i innych, którzy pozostali wierni przysiędze. Nawet wtedy, gdy już zabito kapitana SBU Hennadija Belyczenkę, a 9 zostało rannych podczas przeprowadzania operacji antyterrorystycznej w Słowiańsku… Warto mianować na stanowiska szefów resortów siłowych fachowców, którzy adekwatnie reagowaliby na wydarzenia, a nie zajmowali się układami w imię przyszłych wyborów Prezydenta Ukrainy, które mogą się nie odbyć. Marija OLIJNYK 15 kwietnia 2014 roku, Donieck
Машинний переклад
Myrosław ŁEWYCKYJ Kontynuacja. Pocz. w nr 14 z 2014 r.
Kiedy w putinowskiej Rosji (tu znów nasuwa się analogia do hitlerowskich Niemiec, które wyodrębnia się z ogólnej historii Niemiec jako haniebną kartę), na co zwracają uwagę znawcy tematu, wygłasza się proroctwa o „nowym imperium” i nowym samowładcy, to u nikogo nie powstaje wątpliwość, że są to polityczne „proroctwa”. Zwłaszcza gdy mowa o „starych proroctwach”, których autorstwo przypisuje się mnichom od XVI do XX wieku. Historycy wiele z tych proroctw uważają za polityczne mistyfikacje późniejszych czasów. Istnieją nawet wątpliwości, czy wszystkie osoby, którym przypisuje się autorstwo „proroctw”, w ogóle istniały. A jeśli chodzi o „nowe proroctwa”, to czas już pokazał, że część z nich to kompletne bzdury. A część zbiega się z analitycznymi prognozami. Jako przykład przytoczę wizję amerykańskiego chrześcijańskiego kaznodziei Johna Jacksona z 2008 roku, który już wtedy prognozował agresję Rosji przeciwko Ukrainie. Choć i bez jasnowidzenia w Ukrainie było zrozumiałe, że po twardym stanowisku ówczesnego prezydenta Ukrainy w sprawie okupacji Gruzji kwestia ataku na Ukrainę wisiała w powietrzu. Było tylko pytanie o czas i formę: zbrojnej agresji czy stopniowego „dobrowolnego” przyłączenia do putinowskiego sojuszu. Dojście do prezydentury Janukowycza nie zdjęło pytania, a jedynie odsunęło je w czasie. Do internetu trafiły żale Janukowycza w kręgu zachodnich polityków o szaloną presję Putina na Ukrainę. Czym i kiedy Janukowycza złamano, że przeszedł od gry na zwłokę, od deklaratywnego oporu do aktywnego forsowania putinowskich projektów? Zagrozili odebraniem biznesu syna czy może zastosowano wobec niego broń psychotropową, od której działania stawał się sterowalnym robotem? I to pytanie nie z rzędu political fiction. Na YouTubie znalazłem film informacyjny, w którym był wątek o tym, jak putinowski reżim przeprowadza eksperymenty na „zaginionych bez wieści” młodych ludziach. W żaden sposób nie chcę wybielać Janukowycza. On dla narodu jest przestępcą. Na jego sumieniu są setki, a może i tysiące istnień. Wszystko zaczynało się od „zakopanych” w asfalt doniecczan pod koniec lat 90. (o czym opowiada książka „Doniecka mafia” (2006)). Rozkaz strzelania do Niebiańskiej Sotni (w 2014 roku) — to już był apogeum. Poruszeniem tej kwestii chcę pokazać straszną istotę putinowskiego reżimu, który, jak swego czasu reżim hitlerowski, przeprowadza eksperymenty na ludziach. Póki nie jest za późno, nad tym musi zastanowić się nie tylko ukraiński świat. Podobnie jak analitycy, J. Jackson mówił o upadku rosyjskiego rynku. A żeby zdobyć pieniądze na jego ożywienie, Rosja pójdzie na okupację Ukrainy — twierdził w 2008 roku kaznodzieja. Gdyby nie było „Prawego Sektora” i „kwestii językowej”, którymi przykrywano zajęcie Krymu, znaleźliby dziesiątki innych powodów do agresji. Choć Rosja od czasu dojścia do władzy Putina krzyczy na cały świat o „prześladowaniach Rosjan” i rosyjskojęzycznych; jednak w wizjach Ukrainy Jacksona nie istnieje żadna kwestia językowa. Jednak istnieje ona w Rosji. W zapisach z 2008 roku czytamy, że „uśpiony potwór budzi się i podnosi głowę”. Rosja będzie próbowała prowokować na świecie napięcie, aby stworzyć konflikt, który miałby doprowadzić do wzrostu cen ropy. W zapisach z 2012 roku (a to drugie przyjście Putina) czytamy, że nacjonalizm stanie się nową doktryną Rosji. Rozumiejąc, że traci młodzież, pójdzie na sztuczne stworzenie kryzysu w państwie, aby wywołać nacjonalistyczny wybuch (w rozumieniu wybuch czarnosotniowego szowinizmu), który na świecie już jest postrzegany jako straszne zjawisko. Kiedy jeszcze dwa lata temu na rosyjskie marsze pod hasłem „Rosja dla Rosjan” patrzono jak na egzotykę, to obecnie otwarte ataki na ludzi z Kaukazu czy Azji, przy pełnej bierności policji, już postrzega się jako cywilizacyjny dramat. Za Hitlera były wagony tylko dla Niemców. Za Putina mamy coraz bardziej bezczelne domaganie się dostępu do cywilizacyjnych zdobyczy tylko dla „ruskich”. I to jeszcze nie szczyt szowinistycznego marazmu. Na YouTubie są kadry, jak podpalony przez Putina młodzieniec z modną obecnie w Rosji czarno-pomarańczową wstążką (od jednego ze stalinowskich orderów) zapalczywym głosem żądał od Putina wydania komendy „fas!”, a oni nie tylko „obronią” Ukraińców (przed nimi samymi!!!), ale i napiszą swoje imiona na ścianach podbitego przez nich Waszyngtonu. I to już nie jest śmieszne, bo wiemy, jaką straszną cenę musiała zapłacić ludzkość za domaganie się od Hitlera wydania komendy „fas” rozgrzanym jego propagandą młodzieńcom 75 lat temu. Spostrzeżenie Jacksona o nacjonalizmie jako oficjalnej ideologii Rosji zbiega się z prognozami wielu analityków, którzy biją na alarm już nie pierwszy rok w kwestii tendencji rozwoju putinowskiego reżimu. I to jeszcze jeden dowód, że były rezydent KGB w Niemczech dobrze przyswoił lekcje Hitlera, który na tle kryzysu zdołał na tyle rozpalić nacjonalizm, że ten przerodził się w jawny idiotyzm. Oponenci Putina twierdzą, że on, jak i Hitler, dla przyjemności z krwi gotów jest rosyjskich obywateli zamienić w bezmyślnych niewolników. Wszyscy trzeźwo myślący ludzie nie zaprzeczą, że u większości Rosjan niewolnictwo jest elementem kodu genetycznego, odziedziczonym od czasów ordyńskich, zmodyfikowanym przez carskie i sowieckie imperia. A z niewolników, jak wiadomo, bardzo łatwo formować masę, która będzie skandować: „Chwała temu, kto czyni nad nami bezprawie” i tworzyć inne niedorzeczności. Jeśli wierzyć rosyjskim sondażom socjologicznym, to aż 78% Rosjan popiera wojnę przeciwko Ukrainie. A informacja, która napływa z Krymu, świadczy, że tak zwane „symferopolskie babuszki” (nie chodzi o wiek i płeć, a o stan mentalny nieuleczalnego homosovieticusa) żądały rozstrzeliwań rodzin ukraińskich wojskowych, którzy są tak samo rosyjskojęzyczni, jak i „babuszki”. Co za szaleństwo za tym stoi? Odpowiedź dają zdesperowani rosyjscy publicyści: dla wcielenia utopijnej idei o restauracji imperium Putin zamienia Rosję w kraj idiotów. Ta brutalna charakterystyka obecnego stanu rosyjskiego społeczeństwa należy do już wspomnianego rosyjskiego pułkownika Pawła Swiridowa. Podkreśla on, że już w pierwszych latach sowieckiego imperium jego służby specjalne aktywnie zajmowały się opracowywaniem broni psychotropowej. Równolegle nad tym „pytaniem” pracowały służby specjalne hitlerowskich Niemiec. Po klęsce Niemiec w II wojnie światowej niemieckie dokonania stały się zdobyczą KGB. Od tego czasu można mówić o nowym etapie w tworzeniu rosyjskiej broni psychotropowej, która niszczy przede wszystkim ludzką duszę. Wtedy snuto ideę stworzenia na wieki wieków „sowieckiego reichu”, który powinien uszczęśliwić niewolnictwem cały świat. W latach 80. XX wieku w każdym centrum obwodowym ZSRR były psychogeneratory. Z ich pomocą ludzka masa transformowała się w poddanych niewolników, którzy na tle ciągłych deficytów i rozwiniętego łapówkarstwa „milczeli, bo żyli w dobrobycie”. I „gorliwie” dowodzili, że ciągłe deficyty czasów breżniewowskich (dobrze je pamiętam) — to skutek agresywnej polityki USA i NATO. I obecnie, 30 lat później, ta sama retoryka obecna jest u Putina i jego satelitów. I tę retorykę, której za kilka lat będą się wstydzić, burzliwymi oklaskami, na stojąco poparła cała Sala św. Jerzego na Kremlu, kiedy tam „zalegalizowano” aneksję ukraińskiego terytorium. Paweł Swiridow twierdzi, że taka jednomyślność — to wynik ogólnonarodowego zombingu z wykorzystaniem kanałów telewizyjnych. A póki telewizja stała się narzędziem zombingu, ludzie z tajnych laboratoriów KGB, kontynuując eksperymenty, jak w czasach Hitlera, hipnotyzowali ogromne stadiony. Według twierdzenia pułkownika Swiridowa, w Rosji w transmisjach telewizyjnych z soczyńskich zawodów olimpijskich umieszczano rolki z psychicznym wirusem, który dał potrzebny Putinowi poziom poparcia jego awantury. On nazywa to rzucaniem na naród mroku. Z folkloru wiadomo, że ludzie opanowani przez złą siłę mogli na innych ludzi rzucać mrok, czyli wprowadzać w stan nienormalności. O takich do dziś mówią, że „zostało im zrobione”. Często medycyna jest tam bezsilna i skutki „zrobienia” zdejmuje się modlitwą. Pułkownik Swiridow twierdzi, że obecnie zbrodniczym rzucaniem mroku już nie na poszczególnych ludzi, a na cały naród zajmują się putinowskie służby specjalne, broniąc jego marazmatycznej idei nie tylko restauracji imperium, ale i panowania nad światem. Kiedy o imperium mówi się otwarcie, to idea panowania nad światem jest póki co ukryta w „proroctwach”, którymi zasypana jest rosyjska przestrzeń informacyjna. Pierwszą ofiarą putinowskiego marazmu stał się naród rosyjski. Obecnie wielu, także w Rosji, porusza kwestię, czy jeszcze można zatrzymać staczanie się w przepaść obłędu, który wyleje się w globalną katastrofę. Zdaniem P. Swiridowa, w czasie masowego stosowania broni psychotropowej póki co przeciwko własnemu narodowi, tylko siła wyższa może odwrócić straszną katastrofę. W polskiej telewizji to, co dzieje się na Krymie od pojawienia się „zielonych ludzików”, już nazywają katastrofą humanitarną. Świat jest zaniepokojony nie tylko faktem okupacji, ale i dzikim traktowaniem „jeńców” (po barbarzyńsku porwanych ludzi trudno nazywać jeńcami). Jednak znajdują się szumowiny, które z jakichś powodów (może głupoty, a może materialnego zainteresowania) obecnie bronią Putina i jego agresji przeciwko Ukrainie. Ich już nazywają „adwokatami diabła”. Jednym z nich u naszych sąsiadów Polaków jest skandalicznie znany ksiądz, przyjaciel odrażającego Kolesniczenki, ojciec Isakowicz-Zaleski. Ale czy można dziwić się tej personie, kiedy nasi „działacze” w rodzaju Cariowa czy Witrenko już dawno zapisali się do legionu „adwokatów diabła”? W stabilnym państwie za całe ich kłamstwo w najlepszym razie staliby się pacjentami psychiatrów. Bo tylko nienormalny człowiek może wychwalać jawny faszyzm naszych dni. Moi bliscy za granicą, obejrzawszy niedawno film o putinowskiej „młodzieżówce” „Naszi”, która mianuje się „ruchem antyfaszystowskim”, byli do głębi zszokowani: „To przerażające — przeniesienie w nasze dni tego, co działo się za Hitlera. Czyżby potęgi świata nie rozumiały niebezpieczeństwa?”. Wydaje się, że już zaczynają rozumieć. Już nawet w Radzie Europy i Radzie Bezpieczeństwa ONZ Putina stawiają w jednym rzędzie z Hitlerem. Tutaj chcę zwrócić uwagę na jeden niuans. Choć proroctwa o „odrodzeniu sławy Rosji” uznano za element politycznej propagandy, jednak naukowo udowodniono, że są ludzie, którzy mają dar widzenia przez czas i odległość. Ludzie obdarzeni tym darem zupełnie inaczej widzą rolę Rosji jako „zbawicielki cywilizacji” i Putina jako przewodnika „ruskiego miru”. Nawiasem mówiąc, historia zna i „rzymski mir”, i „niemiecki mir” (Trzecia Rzesza) z ich bezsławnym zakończeniem. Obecnie w literaturze często można spotkać twierdzenie, że ludzie obdarzeni darem jasnowidzenia ostrzegali führera niemieckiego faszyzmu, by nie zaczynał wojennej awantury, bo to skończy się tragedią dla Niemiec i śmiercią Hitlera. Ograniczę się do cytatu szeroko znanej Wangi. Powiedziała ona Hitlerowi: „Przegrasz tę wojnę”.
Ciąg dalszy nastąpi.
Машинний переклад
Krym
Wychodzą z Krymu nasze sztandary,
a do Krymu wkraczają wściekli okupanci,
jak szkielety, drzewa bez kory,
obuci w najnowsze buty bojowe.
Idą Potiomkin, Stalin, Dergaczow*,
genocydy Tatarów, trzy koszmary,
czwarty zszedł z czołgu na asfalt.
Trzymajcie się, moi bracia Tatarzy!
Na moje serce pada wstyd,
bo wy czekacie na odsiecz z Ukrainy,
a w Ukrainie armii nie ma,
w schowkach rdzewieją karabiny.
Słyszę, jak modli się stary meczet,
ma nadzieje płonne i zwodnicze,
a w Ukrainie rządzi kmet
Moskiewszczyzny, ani wojska, ani zbrojowni.
Płoną Tatarzy, z Krymu słychać krzyki,
ziemia huczy przeczuciem bitwy.
Jak mgła znika imperialna potęga,
Tatarzy idą, nieskalani hańbą.
Idą w baranich czapach jak trzcina,
doliny przemierzają, przez góry bezkresne,
i wzywa ich żałobny minaret,
by przed śmiercią wykąpać się w rodzinnym morzu.
Bracia moi, nieuchwytni jak wieki
tatarskiej wolności i konnicy,
wstawajcie, nie umierajcie, wprost przeciwnie,
zapalajcie się jak knoty gwiazd niebieskich!
Majdan stoi. Nie, nie stoi, lecz idzie!
Idzie z Europy, przez okopy.
Kamienie, spisane krwią, rude,
odbijają jego zwycięskie kroki.
I na Krym, na złote wybrzeże
przyjdzie Dniepr i stanie na kolana,
będzie prosił o przebaczenie za to,
że w porę i zbrojnie nie przyszła Ukraina.
9.04.2014, Kijów
_________________
*Urodzony w Moskwie generał major Mykoła Dergaczow dowodził dywizją karną NKWD, która deportowała Tatarów krymskich, Czeczenów i Inguszy, a następnie niszczyła powstańców na Zachodniej Ukrainie. Zabity w walce z setką Myrosława Symczycza pod osadą Kosmacz 15 stycznia 1945 r. — Red.
Tituszki
Na dzikim polu, od gruszki aż do gruszki,
idzie stara granica, gdzie głogi i cierniska,
gdzie w trawach błyszczą czerwone pasemka żmij,
nie idź tam, nie idź, bo to właśnie są tituszki,
diabelskie owoce jałowej ziemi!
Nie, to zniekształcone odrosty ludzkości;
to złe, pełzające, ukryte istoty.
Są jak robactwo, bezmózgie i bezkostne,
jak słudzy nienawiści i parszy
urodziła ich na świat zaborcza Moskwa.
Przyjrzyj się im — to przecież wnuki chachłów:
Rozdwojony język, jad z ust tryska,
Maskowane kozackimi nazwiskami szuje,
Chciwe na pieniądze, drżące ręce niewolników,
W czeluściach zbrodni sprzedajne bytowanie.
Módl się do Boga, mój narodzie z Majdanu,
Lecz weź ogień i idź na tamte pola,
Gdzie słychać ciche syczenie tituszków spod katranu,
Wypalaj płomieniem ranę swojej ziemi —
Niech trójło spłonie i zginie jak mszyca!
11.04.2014, Kijów
Wspomnienie
Czterdziesty piąty rok,
Ja — w kryminale.
Kaci biją mnie szompolami.
Lecz nie z bólu płaczę, lecz z żalu,
Że życie przepadło bez celu.
Jednak z okna więzienia w Jabłunowie
Ujrzałem chłopca na dworze,
Skulonego w kałużach krwi,
W pisanym huculskim kyptarze.
Машинний переклад
Szanowny Sergiju Myronowyczu!
Dziękujemy za możliwość, jaką dało nam Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy, by wszyscy obywatele, którym nie jest obojętna sprawa, mogli włączyć się do dyskusji nad zmianami w Warunkach przyjęcia do szkół wyższych na 2014 rok. Dla nas, zwykłych nauczycieli z różnych zakątków Ukrainy, zgromadzonych w Kijowie przez XIV Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka, ważne jest, by zostać wysłuchanymi, ponieważ zmiany w społeczeństwie są niemożliwe bez zmian w edukacji. Podobnie jak wszyscy obywatele naszego państwa, spodziewamy się od nowej władzy demokratyczności i przejrzystości. Chcemy nie tylko obserwować usiłowania mądrych mężów władzy, by uczynić edukację jakościową i antagonistyczną wobec korupcji, lecz być aktywnymi uczestnikami tej odnowy. Jest zupełnie jasne, że niezawodnym fundamentem każdego państwa jest edukacja, której ufają obywatele, oraz język ojczysty, który szanuje się jako państwowy. Obecnie mamy problemy z postrzeganiem języka ukraińskiego jako języka państwowego. Te problemy są w pewnej mierze związane z kompleksem niższości, który stał się chorobą ukraińskiego społeczeństwa. Mówi się, że tę chorobę narodu można wyjaśnić kilkusetletnim poddańczym położeniem naszego państwa. To oczywiście prawda. Ale i dziś rozwijamy ten kompleks dalej, poprzez nieufność wobec wszystkiego, co ukraińskie, obecnie także wobec edukacji. Z ekranów telewizorów w ostatnim czasie padają frazy o tym, że warto pozbawić ukraińskie szkoły możliwości rozwijania schematów korupcyjnych, zarabiania na punktach świadectwa dojrzałości. Albo o tym, że trzeba znieść dodatkowe punkty, na które mieli prawo zwycięzcy IV etapu Ogólnoukraińskich olimpiad przedmiotowych oraz III etapu konkursu obrony prac badawczo-naukowych MAN. Nie tylko uważamy takie zmiany za nierozsądne, ale nas to oburza. Przy przyjęciu do uczelni według nowych Warunków przyjęcia średni wynik dokumentu o pełnym ogólnym średnim wykształceniu ma być obliczany w 12-punktowej skali. Natomiast przedmioty ZNO mają wartość 200 punktów. W ten sposób znacznie istotniejsze dla wielu rodziców i absolwentów stanie się nie uczęszczanie do szkoły, lecz tak zwane „korepetycje”, czyli zwykłe „wtłaczanie” uczniom wiedzy z określonych przedmiotów. Zresztą szkoła i ZNO stają się zawodnikami różnych kategorii wagowych. Czy zatem trzeba tak mocno wzburzać społeczeństwo nieufnością wobec szkoły? Czy trzeba jeszcze raz tłumaczyć nauczycielowi, że w tym państwie jest największym korupcjonistą?..
Mamy nadzieję, że nas, nauczycieli, którzy idą do szkoły jak do świątyni nauki, a nie jak do finansowej instytucji korupcyjnej, usłyszy się i doceni nasz trud, jeśli nie godziwą płacą, to przynajmniej godziwymi punktami świadectwa. Dlatego proponujemy, by w Warunkach przyjęcia na ten rok pozostawić przeliczanie średniego wyniku świadectwa na 200-punktową skalę. W przeciwnym razie będzie widoczna bardzo duża dysproporcja między żmudną 11-letnią pracą nauczycieli i uczniów a możliwością uzyskania dodatkowych 20 punktów za uczęszczanie na kursy przygotowawcze przy uczelniach. Notabene, mamy tu również do czynienia z naruszeniem praw dzieci, które z powodu zamieszkania na wsi lub po prostu w odległej miejscowości nie mają możliwości uczęszczania na kursy przygotowawcze (dyskryminacja ze względu na miejsce zamieszkania!). Uważamy także, że ostre wypowiedzi dotyczące konieczności zniesienia dodatkowych punktów za zwycięstwa w konkursach i olimpiadach nie zawsze mają podstawy: po pierwsze, nazwanie IV etapu olimpiad uczniowskich „korupcyjnym” jest tym samym, co twierdzenie, że w naszym kraju pojęcia honoru i godności zupełnie nie są właściwe nauczycielom (na podstawie doświadczeń własnych dzieci możemy zapewnić, że na olimpiadach wygrywają naprawdę ci, którzy na to zasługują i którzy mają bardzo wysoki poziom wiedzy w swojej dziedzinie); po drugie, takie punkty są potężnym bodźcem do zdobywania dodatkowej wiedzy wśród uczniów i podtrzymywania ich dążenia do nauki. Dlatego, według naszego poglądu, zanim podejmie się decyzję o zniesieniu punktów za zwycięstwa w olimpiadach, trzeba dokładnie zbadać wszystkie możliwe skutki — nie jest przecież tak wielu kandydatów na studia, którzy wstępują do szkół wyższych, mając takie preferencje.
Zatem prosimy o uwzględnienie naszych uwag dotyczących dewaluacji punktu świadectwa i naliczania dodatkowych punktów. Zalecamy natomiast zwrócić uwagę na przejrzystość przeprowadzenia kampanii rekrutacyjnej 2014 poprzez informowanie społeczeństwa o licencjonowanych liczbach miejsc, zamówieniu państwowym, koszcie studiów według kierunków (specjalności), przebiegu składania wniosków o przyjęcie za pośrednictwem systemów informatycznych, w szczególności systemu „Konkurs”.
Z wyrazami szacunku, nauczyciele-filolodzy, członkowie jury XIV Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. P. Jaćyka:
W. A. Toszczakowa, H. O. Marcenko, N. W. Kratik, S. S. Hetman, N. W. Rohowa, H. M. Cymbarewycz, L. S. Humenna, N. M. Tokarczyk, B. T. Fediw, N. W. Fadiejewa, N. F. Iwanko, O. M. Malik, O. M. Hrabowska, N. O. Jaczenko, S. R. Mołoczko, N. L. Popatenko, T. W. Moroz obywateli wystąpienie okazało się nieudane. Przemówienie wygwizdano i przerywano gniewnymi okrzykami przedstawiciele „Svobody” oraz inni obywatele.
Машинний переклад
Przywieźli pachołkowie z Tekuczy zdobycz dla przełożonych drogą. Zdejmowali z niego buty i onuce, bosego rozciągnęli na śniegu. On jeszcze oddychał. Z ust leciała para. Topniały śnieżynki na czole. Lecz strzelała w niego wściekłość jara — rannego bili Moskale. Bili długo, martwego jeszcze bili, jakby bali się, że on wstanie do zemsty z mogiły, promienny, krzepki, niczym dzwon. Ja patrzyłem. I zeszła na mnie wojownika zabitego męka… Przez całe życie swoje szalone muszę ja nieść jego krzyż. Ukraino, to dla mnie nauka, i dla ciebie na wszystkie twoje czasy: bić będzie ciebie Moskwa wieloręka, dopóki jej ty bić się pozwolisz. Nas żywych i martwych bić będzie bratersko tak — śmiertelnie zza pleców, dopóki ty nie wbijesz jej w piersi kutego, braterskiego miecza. 27.III.2014 Koncza. Doradczyni. Znana pani, doradczyni tyrana, który rozstrzelać kazał Majdan, błaga u Boga przebaczenia dla niego, chrześcijanina wśród chrześcijan. A ten chrześcijanin chodził do cerkwi moskiewskiej i wierzył tylko Kremlowi. On snajperów posłał z rozkazu boga moskiewskiego zabijać ludzi, niczym mszyce. O jakiegoż Boga miłowania prosi znana pani, wszak ona sama błogosławiła pana prezydenta na zbrodnie, którym liczby nie ma. Ona była obliczem jego i duszą, i rozumem, jak bliska i swoja. Ona podobać mu się chciała, wiła się przed nim, niczym żmija. Wlewała w umysł jego swoją truciznę i sprzedawała drogo siebie, wszak służyła od młodych lat pod imieniem Teresy w KGB. Dzisiaj kłamie pani, że nie słowo, odżegnuje się od grzechów swoich, śmieje się, jak przestraszona aktorka, przyodziewa strach w swój dziurawy śmiech. Ten trup uśmiechnięty już nie przeraża, ale przeraża myśl o bagnie, które talent wielki pochłania, kładzie na ludzkiej podłości dno. 30.III.2014. Proroctwo. Wyrwij mi serce, wyrwij mi duszę… M. Szaszkewycz. Wyrwij z mnie duszę, wyrwij serce z mnie. Putinowski potworze, imperialna maro, żyć będzie Tarasa serce niezniszczalne i śmiać się będzie wróg twój Dniepr. Ty z mojego nieba nie zedrzesz błękitu, nie obrócisz wściekłością mój naród w niewolnika. Wyjdą przeciw tobie na Majdanie zabici i narodzone setki w sztandarach UPA. Prochu twego nie schowają w kremlowskie ściany, ty zaś uciekać będziesz z ukraińskich granic. Ty nie pokonasz ducha Ukrainy, ty, hańbą okryty, w hańbie umrzesz. Ty ziemi mojej nie połkniesz, dusicielu, Krym w gardle stanie, niczym śmiertelna ość. Wypluje Rosja krew twojej sławy, mrówki na śmieciach ciało twoje zjedzą. 21.III.2014 Lwów. Heorhij ŁUKJANCZUK. W Chołodnym Jarze odbyły się coroczne patriotyczne uroczystości upamiętnienia walki zwycięskiej powstańców przeciwko bolszewickiej okupacji oraz ich poprzedników — hajdamaków, opiewanych jeszcze przez Tarasa Szewczenkę. Tegoroczne uroczystości zostały naznaczone również otwarciem pomnika Bohaterów Niebiańskiej Sotni, którzy oddali swoje życie za Wolność Ukrainy na Euromajdanie. W uroczystościach wzięli także udział córka i wnuczka Horlisa-Horskiego, słynnego chołodnojarskiego powstańca, autora utworu pod tym samym tytułem „Chołodny Jar”, który ukazał się w dalekim 1943 roku: pani Lila i pani Lesia, które przyjechały zza granicy. Tłumem w Chołodnym Jarze skorzystali również kandydaci na stanowisko prezydenta: Julia Tymoszenko, Ołeh Tiahnybok, Wasyl Kujbida. Co prawda, dla Tymoszenko próba wystąpienia przed nacjonalistycznym zgromadzeniem gro-
Машинний переклад
Jewhen HOŁYBARD. Zgodnie z kremlowskim scenariuszem, jak tylko na granicy padnie strzał z ukraińskiej strony, rozwścieczeni rosyjscy bandyci w wojskowych mundurach mają z diabelską radością rzucić się na znienawidzonych „banderowców”. Teraz, po zajęciu Krymu, następuje drugi etap realizacji tego scenariusza. Właśnie na zajęcie całej Ukrainy obliczona jest unikalna antyukraińska propaganda, którą od listopada 2013 roku Moskwa buduje wyłącznie na kłamstwie, aby przekonać Rosjan o konieczności ochrony ich przed „banderowcami, terrorystami, bandytami i faszystami, którzy dokonali zamachu stanu i przejęli władzę w Kijowie”. Właśnie Kijów jest głównym celem rosyjskiej agresji. Tutaj Rosja „nie wymyślała koła”. Klasyka strategii w podobnych przypadkach wymaga przeprowadzenia manewru odciągającego z imitacją rozwijania głównych sił (co wydarzyło się na Krymie), aby potem zadać główny cios z przeciwnej strony. Prowokacje na naszej północnej i wschodniej granicy zaczęły się jako groźby i niebezpieczna demonstracja manewrów wojsk lądowych Rosji. Putin i jego generałowie oglądają mapę i ledwo powstrzymują się od pokusy. Przecież do Kijowa od granicy z Białorusią jest jakieś półtorej-dwieście kilometrów… Tak, macie rację: nie mamy takiego sprzętu, jak rosyjskie wojsko, nie mamy rzezimieszków z doświadczeniem wojny w Czeczenii. Natomiast mamy Ukrainę, w której znamy każdy krzak przy domu, każdą ścieżkę w lesie za wsią, każdą kryjówkę na torfowisku, a co najważniejsze — wiemy, z kim można iść na zwiad. Trzeba nie czekać na wskazówki z Kijowa, a trzeba w każdym rejonie, w każdym mieście obwodowym pilnie tworzyć sztaby ruchu partyzanckiego i odpowiednie oddziały partyzanckie. Tworzyć oddziały partyzanckie wszędzie, na całej Ukrainie! Ten prosty i oczywisty środek mobilizacji wszystkich patriotycznych obywateli przeciwko agresorowi zjednoczy Ukraiński Naród i przekształci go w armię ludową, postawi przed ludowymi bojownikami-partyzantami prosty, jasny i zrozumiały cel — wszystkim nam walczyć przeciwko rosyjskim najeźdźcom, przy czym tam, gdzie mieszkamy. W obecnej awaryjnej sytuacji nie możemy polegać tylko na dopiero co tworzonym, ilościowo i jakościowo niedoskonałym wojsku, udawać, że armia nas obroni, a tymczasem kontynuować życie tak, jakby nie było wojny. Co możemy zrobić my, mieszkańcy Kijowa, jeśli jutro na stolicę zrzucą rosyjski desant?! Potem niektórzy „mądrale po fakcie” będą dawać rady, że trzeba było… Zatem właśnie teraz trzeba, bo potem będzie za późno… Trzeba pilnie zorganizować oddziały partyzantów! Wtedy, zamiast niepewności i daremnego oczekiwania, wszyscy otrzymamy zrozumienie naszych praw i obowiązku, który możemy wypełniać na każdym metrze kwadratowym naszego terytorium, mając tylko jeden rozkaz — rozkaz bić wroga na każdym kroku w imię miłości do Ojczyzny, w imię jej niepodległości. Nie trzeba się oszukiwać! Zachód i USA nie mogą walczyć za nas. Tym bardziej — na naszym terytorium. Natomiast Rosjanie mają podstawy uważać, że mogą wziąć Ukrainę prawie gołymi rękami i nie widzą dla siebie poważnej przeszkody. Bo mają przed sobą tylko niedawno sformowane ukraińskie wojsko, a za nim — wolną przestrzeń do manewru. W końcu taktyka współczesnej wojny nie wymaga frontalnego starcia z kopaniem okopów, transzei i ziemianek. Obecnie stosuje się inne metody. Za pomocą masowego desantowania małych grup dywersyjnych na dużym terytorium wróg może zająć kluczowe punkty dowodzenia i kierownictwa, zablokować komunikację, faktycznie zatrzymać funkcjonowanie organów państwowych, a co najważniejsze — sparaliżować bezbronną, niezorganizowaną i pozostawioną na pastwę losu ludność, która nie może stawiać oporu. Inna sprawa, gdy z góry wiadomo, że ludność jest zorganizowana w bojówki, ma w pogotowiu broń i że na każdym metrze kwadratowym Ukrainy wróg napotka aktywną zbrojną siłę. Wtedy oni nie przejdą!!! P.S. Ale mnie jako specjalistę od obrony przeciwlotniczej (zdarzyło się strzelać i do celów powietrznych, i do naziemnych) interesuje proste pytanie: czy wybrzmi komenda „Ognia!”, kiedy rosyjskie samoloty z desantem na pokładzie przekroczą granicę nad naszym terytorium? Czy może wtedy decydująca dla naszych wojskowych będzie nie przysięga na wierność Ukrainie i nie uświadomienie sobie realnego wroga, a iluzja tak zwanej „braterskiej przyjaźni”?
Машинний переклад
Jewhen BARAN Już kilka razy moi znajomi pytali, dlaczego nie reaguję na wydarzenia polityczne na Ukrainie po 22 lutego? Przecież wydarzyło się tak wiele, i to dla Ukrainy dramatycznego: aneksja Krymu, “ruska wiosna” na Wschodzie Ukrainy, morderstwa, grabieże… Odpowiadam, że można reagować na różne sposoby. Można napisać kolejną kolumnę, żeby kilku przyjaciół pochwaliło mój patriotyzm, a liczba nieprzyjaciół zwiększyła się jeszcze o kilka osób. Można zapisać się na ochotnika do Gwardii Narodowej. Można pojechać na Wschód Ukrainy, do Doniecka, i spróbować tam spotkać się z ludźmi, którzy są gotowi bronić integralności państwa. Nie, z “antymajdanowcami” rozmawiać nie warto. Z tymi ludźmi w ogóle rozmawiać to daremny trud. To ten poziom politycznej szarości, który jest zdolny tworzyć chaos i czarnosetniczne pogromy “żydobanderowców”. Nie piszę o wszystkich tych politycznych “zamętach”, bo nie rozumiem. Nie rozumiem, dlaczego ludzie, którzy wzięli na siebie odpowiedzialność za władzę, w rzeczywistości oddają Ukrainę — metr po metrze, przy tym śpiewając “Szcze ne wmerła…”. Czy to taka forma quasi-patriotycznego masochizmu, pod którym maskuje się prosta i nieskomplikowana zdrada? Do jakiej granicy trzeba dojść, żeby już… umarła?.. Nie rozumiem, dlaczego można zastrzelić, jak dzikiego zwierza, Saszkę Biłego, a nie można strzelać do dzikiego, rozjuszonego tłumu, który zajmuje budynki administracyjne w Ługańsku, Doniecku, Charkowie? Nie rozumiem, dlaczego nie ogłoszono stanu wojennego na Ukrainie i nie ogłoszono pełnej mobilizacji? Nie rozumiem politycznych gier w populizm i demokrację z ludźmi, którzy wyszli na ulice Wschodu w celu obalenia ukraińskiej władzy. Nie rozumiem, gdzie podziały się środki na armię, które przesyłano przez system mobilnych te- Do pełniącego obowiązki Prezydenta Ukrainy Turczynowa O. W.; Premiera Ukrainy Jaceniuka A. P.; Szefa Służby Bezpieczeństwa Ukrainy Naływajczenki W. O. Od czasu pierwszego zajęcia przez destrukcyjno-kryminalne elementy pomieszczenia Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej 1 marca 2014 roku, co było połączone z brutalną zniewagą wobec państwowych symboli Ukrainy oraz siłowym rozpędzeniem i pobiciem uczestników Wszechludowego uroczystego Wiecu Szewczenkowskiego w Ługańsku z okazji 200-lecia od dnia urodzin Wielkiego Kobziarza 9 marca 2014 roku i do teraz prorosyjscy prowokatorzy z garstką “tituszek” z tak zwanej “Ługańskiej gwardii” oraz innych marginesów wywołują w centrum obwodowym masowe zamieszki, które towarzyszą permanentnemu zastraszaniu pokojowych obywateli. Apoteozą antyukraińskich działań wskazanych sił stało się zajęcie przez nich 6 kwietnia 2014 roku budynku Zarządu SBU w obwodzie ługańskim z dużą ilością broni i amunicji oraz ogłoszenie przez separatystów operetkowej “Ługańskiej republiki” z jej “parlamentem” i “siłami zbrojnymi”. Jesteśmy przekonani, że wspomniane działania destrukcyjnych sił realnie zagrażają bezpieczeństwu narodowemu Ukrainy. Niestety, organy władzy państwowej Ukrainy niezwykle niemrawo reagują na rozprzestrzenianie się tendencji separatystycznych zarówno na Ługańszczyźnie, jak i na terenach południowo-wschodnich, co, naszym zdaniem, prowadzi do pogłębienia kryzysu społeczno-politycznego. Uważamy, że dzisiejsza sytuacja przypomina wydarzenia z czasów Ukraińskiej Republiki Ludowej na początku 1918 roku, które doprowadziły do utraty przez Ukrainę swojej państwowości narodowej. Dlatego jesteśmy przekonani, że nadszedł czas zdecydowanych i operatywnych działań, które będą mogły gruntownie zmienić sytuację na południowym wschodzie Ukrainy. Jesteśmy pewni, że tylko takimi działaniami sprawująca władzę ekipa może udowodnić swoją legitymację, siłę i autorytet zarówno wewnątrz Ukrainy, jak i poza jej granicami. Ze smutkiem konstatujemy, że wiele krajowych mediów, będąc pod wpływem rosyjskiej propagandy, nieobiektywnie relacjonuje przebieg bieżących wydarzeń na Ukrainie. W szczególności w materiałach o siłowych akcjach separatystów, w których bierze udział po kilkadziesiąt osób, podaje się “informację” o rzekomych tysiącach bojowników. W ten sposób te media zombifikują obywateli własnego państwa oraz przedstawicieli władzy. W rzeczywistości agresywnie nastawieni wyrostkowie, których trzon stanowią mieszkańcy przygranicznych obwodów Federacji Rosyjskiej, są opłaconymi klientami krajowej i zagranicznej oligarchii, która gwałtownie traci pozycje w odnowionym Państwie Ukraińskim. Na tym tle zdumiewa “anemia” ukraińskich struktur siłowych, zwłaszcza organów spraw wewnętrznych, które nic nie robiły dla zagwarantowania bezpieczeństwa uczestników pokojowych akcji na rzecz jedności Ukrainy, a często nawet bratały się z antypaństwowcami, zapominając o swoim przeznaczeniu, honorze oficerskiego munduru i przysiędze na wierność Narodowi Ukraińskiemu. Naszym zdaniem, taka “pozycja” wielu funkcjonariuszy siłowych tłumaczy się wysokim poziomem skorumpowania oraz ich zrośnięciem ze światem przestępczym, a także służbami specjalnymi sąsiedniego państwa. Nakreślona sytuacja nie bezpodstawnie generuje opinię publiczną, że władza przygotowuje się do oddania południowego wschodu Ukrainy Rosji tak samo, jak Krymu, co bezsprzecznie dyskredytuje najwyższych zwierzchników samej władzy i stawia pod znakiem zapytania organizację oraz przeprowadzenie przedterminowych wyborów Prezydenta Ukrainy 25 maja 2014 roku. Według naszego przekonania, wspomniane wydarzenia na Ługańszczyźnie oraz w innych wschodnich i południowych obwodach są skutkiem rażących błędów w działalności struktur siłowych i Państwowej Służby Granicznej Ukrainy. W związku z powyższym żądamy: 1. Rozpocząć proces odtwarzania jednostek wojskowych i służby garnizonowej na terenach wszystkich przygranicznych obwodów Ukrainy. 2. Niezwłocznie utworzyć z wojskowych rezerwy starszej kategorii wiekowej oraz oddziałów Kijowskiej Samoobrony pododdziały Obrony Terytorialnej zgodnie z Ustawą Ukrainy nr 1835 z dnia 22.06.2000 roku “O udziale obywateli w ochronie porządku publicznego i Granicy Państwowej”. 3. Siłom Zbrojnym Ukrainy oraz Obronie Terytorialnej niezwłocznie wziąć pod ochronę wszystkie obiekty strategiczne na terenach przygranicznych obwodów państwa. 4. Siłom Zbrojnym Ukrainy i Obronie Terytorialnej niezwłocznie utworzyć skuteczną zaporę na rosyjskim i białoruskim odcinku Granicy Państwowej w celu zapobiegania prowokacjom agresora, angażując do tej akcji wszystkich niezaangażowanych w operację antyterrorystyczną pracowników SBU, MSW, Gwardii Narodowej i innych struktur paramilitarnych. 5. Niezwłocznie zwolnić dezerterów i zdrajców z SBU oraz MSW, odebrać im wszelkie formy zabezpieczenia finansowego i przywilejów oraz pociągnąć do odpowiedzialności przewidzianej przez obowiązujące ustawodawstwo Ukrainy. Centrum Prasowe Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia WUT “Proświta” imienia Tarasa Szewczenki 13 kwietnia 2014 r. nr 13/04-2
Машинний переклад
Borys DOMOCKYJ, pedagog, krajoznawca, członek „Proświty”, m. Nowogród Siewierski, obwód czernihowski. I na próżno, że kilka tygodni temu w sali rejonowego domu kultury odbyło się wielkie zebranie, na którym lud po raz pierwszy od 22 lat istnienia państwa okrywał hańbą imiona obecnych zwierzchników władzy miejskiej i rejonowej. Nie, oni nigdy dobrowolnie nie pójdą na polityczny spoczynek, bo chcą wiecznie siedzieć w fotelach — wygodnych i ciepłych, zdobywając osobiste korzyści na dziesięciolecia w przód. Gońcy — zbliżeni do kierownictwa rejonowego — poszli „po ludziach”. Z papierkami. Na poparcie urzędującego przewodniczącego Nowogrodzko-Siewierskiej Rejonowej Administracji Państwowej Wiaczesława Kaufmana. Ludzie, którzy latami kierowali rejonem i wcielali w życie haniebne prawa Janukowycza—Azarowa, chcą kontynuować niszczycielską działalność. I wydaje im się, że czas zatrze w pamięci wszystko, co robili, wykonując program rodzimej partii pod hasłem „Poprawa życia już dziś”! Wydawało się, że mało kto przypomni sobie, jak spędzali oni w środku nocy zdesperowanych nędzą pracowników budżetówki Nowogrodzczyzny do autobusów, by wyruszyć pod kierownictwem przewodniczącego administracji na „Antymajdan”. Że zapomni się wszystko to podłe, co tworzyli zamykaniem i rujnowaniem wiejskich szkół, przedszkoli, niewypłacaniem miesiącami wynagrodzeń… I wszystko — by zebrać środki na złoty sedes Janukowycza, kolejny samochód dla jego syna czy kuma, domową kaplicę Pszonki czy …nasty (?) kilogram złota dla ministra energetyki z „profesjonalistów”. Nie mówiąc już o Nowogrodzie Siewierskim. „Hremiacz” — kreatywny symbol niesłychanej pod względem rozmachu kradzieży w rejonie środków budżetowych. To wtedy, gdy według wyników dziennikarskiego śledztwa „gdzieś podziało się aż 4,8 miliona hrywien”, które miałyby pójść na remont szkoły. Chcieli zrobić ze wszystkich głupców, ale wszystko wyszło na jaw. Niestety, końce na razie w wodzie. Po Nowogrodzie Siewierskim chodzą, jeżdżą służbowymi samochodami, rowerami i snują się korytarzami pięter „białego domu”, zbierając podpisy, do ostatniego „oddani sprawie” kontrrewolucji autorytety. To taka sobie półtajna kompania z obozu „wczorajszych i wiecznych”. Dziś nowogrodzko-siewierska stara gwardia ożyła. I zamiast tego, by uklęknąć i ukorzyć się przed uczestnikami Majdanu oraz pamięcią Niebiańskiej Sotni, oni myślą o rewanżu! Więc znów stanęliśmy przed realiami, kiedy ONI albo „kupują” sobie „teki” na przedłużenie władzy, albo my — wspólnota — z wiarą w sprawiedliwość idei Majdanu zamkniemy drogę politycznym outsiderom do tego sabatu. Rewolucja zwyciężyła. Jednak obok — kontrrewolucja. Ona żyje w myślach i czynach tej władzy na miejscach, która nie odeszła. A jeszcze — wróg zewnętrzny, wspierany przez piątą kolumnę. Wszystko się pomieszało, bo przez lata szło w jednym antyukraińskim marszu. Ale stary grat, na żądanie Majdanu, ma trafić na śmietnik. Sława Ukrainie! D. SNIEHYRIOW, współprzewodniczący GI „Prawa Sprawa”. Moje myśli w sprawie sytuacji w Ługańsku. Terroryści zajęli budynek SBU, zniszczyli symbole państwowe, masowo się zbroją i wzywają do obalenia istniejącego ustroju oraz bezpośredniej interwencji wojskowej. Co ma robić w takiej sytuacji władza w jakimkolwiek godnym kraju? Oczywiście, stworzyć antyterrorystyczny sztab i stłumić próbę państwowego buntu. Wszelkie negocjacje z uzbrojonymi napastnikami powinny być prowadzone tylko o czasie zwolnienia zajętego budynku i pełnym rozbrojeniu jako gwarancji zachowania ich życia. Wszystkie inne warunki i rozmowy świadczyłyby tylko o jednym: słabości istniejącej władzy i możliwości kompromisu z nią w celu dalszych zajęć budynków państwowych. Rozmowy o humanitaryzmie mają miejsce tylko w sądzie, gdzie uwzględnią zeznania i współpracę z władzą uczestników nielegalnych formacji wojskowych. Właśnie z takimi formacjami wojskowymi mamy do czynienia. To nie amatorzy i nie skauci, którzy postanowili pobawić się w wojskowo-patriotyczną grę „Zarnica”, jednym z zadań której było zajęcie budynku SBU. Trzeba porzucić wszelkie rozmowy o możliwej interwencji wojskowej Rosji, która, rzekomo, przyjdzie na ratunek prorosyjsko nastawionym obywatelom Wschodu Ukrainy. Po pierwsze, nie mają podstaw. Wszystko, co się dzieje — to czysto wewnętrzne problemy Ukrainy, a po drugie — Rosja sama nie jest zainteresowana otwartą zbrojną konfrontacją z Ukrainą. Wszystkie te przemieszczenia wojsk na granicy — to nie więcej niż psychologiczny nacisk na rząd Ukrainy i demonstracja moralnego wsparcia dla separatystów, którzy drogą zajmowania budynków i szantażu próbują przenieść kwestię na płaszczyznę polityczną, a mianowicie: przeprowadzenia referendów, które dadzą prawne podstawy do wprowadzenia rosyjskich wojsk na terytorium Ukrainy. Wychodząc z całego kompleksu tych kwestii, przedstawiciele władzy centralnej muszą zająć twardą pozycję wobec tych osób, które dokonały przestępstwa kryminalnego — zajęcia budynków i wzywają do zmiany istniejących granic. Miękka pozycja w negocjacjach z bandytami w kwestiach integralności terytorialnej jest niemożliwa. Z terrorystami nie siada się do stołu negocjacyjnego. Ich się unieszkodliwia.
Машинний переклад
Około 2 tysięcy mieszkańców Czernihowa i gości miasta zebrało się w ten niedzielny świąteczny dzień na centralnym placu miasta na wiec w obronie integralności Ukrainy. Przedtem ulicami miasta przejechała z państwowymi flagami Ukrainy kolumna samochodów Samoobrony Majdanu, a także motocykliści. Wiec rozpoczął się wykonaniem hymnu Ukrainy. Uczestnicy wiecu trzymali państwowe flagi Ukrainy oraz plakaty „Ukraina to nie Rosja”, „Jednolity kraj”, a także cierpkie hasła pod adresem Putina. Jako pierwszy głos zabrał Arcybiskup Czernihowski i Nieżyński Eustratiusz, przewodniczący wydziału informacyjnego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego. Powitał on zebranych z okazji Niedzieli Palmowej i wezwał do ochrony niepodległego państwa ukraińskiego. A co do agresji reżimu Putina, to nie ma on szans na zwycięstwo, „ponieważ sieje nieprawdę i wrogość” – zaznaczył władyka. Mówcy na wiecu zdecydowanie potępili działania kierownictwa Rosji zmierzające do destabilizacji sytuacji w południowo-wschodniej części Ukrainy. W swoim wystąpieniu niedawno wybrany przewodniczący rady obwodowej Mykoła Zwieriew zaznaczył: „Patriotyzm na ziemi siewierskiej jest zakodowany w ludziach genetycznie”. Mówców oburzało prowadzenie przez Rosję wojny informacyjnej przeciwko Ukrainie, szerzenie złośliwej rosyjskiej propagandy i plotek, w szczególności o jakiejś rzekomej niestabilności w graniczącej z Rosją Czernihowszczyźnie. W rzeczywistości jest tu spokojnie, mieszkańcy obwodu żyją zwykłymi wiosennymi troskami. W szczególności w przeddzień odbyła się ogólnomiejska akcja sprzątania mająca na celu zaprowadzenie porządku, zazielenienie placów, ulic i podwórek starego miasta. Przez wszystkie poprzednie dni po mieście szerzyły się plotki o jakimś planowanym sabacie antyukraińskich sił, które przygotowują prowokacje i działania ekstremistyczne. Milicja obwodowa i miejska ostrzegła o surowej odpowiedzialności za antypaństwowe działania ekstremistyczne i zapewniła, że wspólnie z Samoobroną oraz innymi aktywistami społecznymi zapewni należyty porządek. W celu przeciwdziałania prorosyjskim siłom przedstawiciele organizacji patriotycznych skonsolidowali swoje wysiłki. Do miasta przybyli także aktywiści Samoobrony i „Prawego Sektora” z szeregu rejonów. Patrioci oświadczyli, że nie będą przeszkadzać wiecom innych sił politycznych, jeśli nie będą tam wysuwane antypaństwowe hasła, nie będą powiewać flagi Rosji i nie dojdzie do działań siłowych. A jeśli ktoś dokona ataku na pokojowy wiec regionalistów, to jednoznacznie będzie to prowokacja tych samych prorosyjskich sił, którą milicja i aktywiści społeczni zdecydowanie przerwą. Apel i ostrzeżenie zadziałały. Przynajmniej ani prorosyjscy demonstranci, ani prowokatorzy w ten świąteczny, pokojowy dzień nie odważyli się wyjść do ludzi. Zamiast tego wiec poparcia dla jedności Ukrainy zakończył się potężnym przejazdem motocyklowym patriotów ulicami miasta. Wł. inf. Zdjęcie Ołeksandra PEKURA
Машинний переклад
Dyrektorka jedynej w Symferopolu ukraińskiej szkoły-gimnazjum Natalia Iwanowna Rudenko, która kierowała placówką od momentu jej założenia w 1997 roku i pod jej kierownictwem zakład stał się jednym z najlepszych w Autonomicznej Republice Krymu, 10 kwietnia została zmuszona do ustąpienia ze stanowiska pod presją „samoobrony Aksionowa” i urzędników rady miejskiej — zastępcy burmistrza Symferopola Ilji Głazkowa oraz naczelniczki zarządu oświaty Tetiany Suchinej.
Nadija Kyrjan
Poprzedziła to wypowiedź w eterze jednego z kanałów telewizyjnych ministra oświaty Krymu Natalii Honczarowej, która poinformowała o możliwej zmianie statusu „Ukraińskiej szkoły-gimnazjum” — przeniesieniu jej na język nauczania rosyjski. Podstawą takiej decyzji uczyniła oświadczenia 56 rodziców uczniów gimnazjum, którzy pragną kształcić swoje dzieci w języku rosyjskim (59 rosyjskich szkół przeciwko jednej ukraińskiej — to im jeszcze za mało?). Rodzice uczniów tego zespołu szkolno-przedszkolnego wystosowali apel do samozwańczych przewodniczących krymskiego parlamentu Wołodymyra Konstantinowa, do Rady Ministrów Siergieja Aksjonowa oraz do przedstawiciela prezydenta Federacji Rosyjskiej na Krymie Olega Bielawiencewa z żądaniem odwołania niedorzecznej decyzji miejscowych urzędników, która zagraża dalszemu istnieniu placówki w obecnym statusie i narusza prawo dzieci do edukacji w języku ukraińskim. Gimnazjum cieszyło się bowiem popularnością, a liczba chętnych do nauki w nim rosła z każdym rokiem — w tym roku w szkole, zaprojektowanej na 600 miejsc, uczyło się 950 uczniów. Wszystkich chętnych nie udało się nawet przyjąć z powodu braku miejsc. Rodzice podkreślają, że w ostatnim czasie na kierownictwo szkoły wywiera się presję w związku z wydarzeniami politycznymi na Krymie i w Ukrainie. Ponadto na Krymie język rosyjski, ukraiński i krymskotatarski rzekomo zostały „uznane za państwowe”, a tymczasem władze starają się zlikwidować jedyne w Symferopolu gimnazjum, w którym można realizować legalne prawo do nauki dzieci w języku ukraińskim. Ministerstwo Oświaty Ukrainy wyraziło oburzenie z powodu przymusowego zwolnienia ze stanowiska Natalii Rudenko. „MON ocenia to bezprecedensowe wydarzenie jako akt represji okupacyjnych struktur i samozwańczych władz półwyspu Krym, jako przejaw prześladowania ukraińskich szkół i nauczycieli” — mówi się w oświadczeniu resortu. Nawiasem mówiąc, krymskim nauczycielom języka ukraińskiego zaproponowano już przekwalifikowanie do wyboru: albo na psychologa, albo na nauczyciela języka rosyjskiego. Okupację Krymu Federacja Rosyjska usprawiedliwiała naruszeniem praw Rosjan, w tym prawa do korzystania z języka rosyjskiego, choć na półwyspie było zaledwie 5 ukraińskich szkół przy ponad 500 rosyjskich. Obecnie trwa atak także na te niewielkie wysepki ukraińskości, a ich prawa coraz bardziej stają się wirtualne; one, jak za czasów sowieckich, „mają prawo mieć prawo”.
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
sad wiśniowy (jest) przy chacie. Zdarzają się konstrukcje prostsze (Słońce zachodzi, góry czernieją) i bardziej złożone (On ciął wszystko, co panem się zwało, bez miłosierdzia i zła), jednak, można by rzec, święta trójca (rzeczownik, przymiotnik, czasownik) pozostaje jednocześnie bardzo mocnym i bardzo elastycznym szkieletem dzieła literackiego. Przysłówek, liczebnik, zaimek, wykrzyknik i spójnik niczym nie zawiniły; chwała im: będąc aktorami drugiego planu, wzbogacają nasz język, nadają mu tę doskonałość, która czyni Ukraińców bogatymi i szlachetnymi od tej chwili, gdy każdy usłyszy pierwsze matczyne słowo. Podsumowując, musimy omówić dalsze badania. Przede wszystkim jest to wykorzystanie tekstów nie-szewczenkowskich i aprobacja na tym materiale informatywności analizy matematycznej, zorientowanej na RZC (rzeczownik, przymiotnik, czasownik). Jeśli będzie udana w odniesieniu do tekstów pomocniczych, takie podejście pozwoli z większą pewnością przejść do utworów jubilata. W obu przypadkach chodzić będzie o słowno-materialny „górny” składnik poetyki, czyli technologię układania wierszy. Do osiągnięcia głębinowych istot można przybliżyć się poprzez procedurę wzajemnego porównania, poprzez obecność lub brak estetycznego podobieństwa między grupami tekstów, połączonych kryterium RZC. Do grupy kontrolnej weszły teksty artystyczne lub publicystyczne, napisane w różnych epokach; trafiły one na listę bez uprzedniego doboru (przypadkowo) z jednym wyjątkiem: ich wartość literacka nie budzi wątpliwości. Przypadkowo (przeprowadziłem losowanie) wybrana liczba fragmentów tekstowych z każdego źródła (od 10 do 1). Podkreślam to, bo tylko losowy wybór gwarantuje obiektywność badania. Zatem: dla aprobacji modelu RZC i porównawczej oceny głębinowej istoty tekstów został stworzony kontrolny „poligon” (45 fragmentów). Oto ich lista: Biblia (wydanie ukraińskie); „Latopis ruski” (na współczesny ukraiński przełożył Ł. M. Machnoweć); utwory Hryhorija Skoworody; „Istorija Małorosii” (1822) D. N. Bantysz-Kamieńskiego; wiersze Aleksandra Błoka z różnych lat; utwory Wasyla Stefanyka z różnych lat; utwory Todosia Osmaczki z różnych lat; wczesne wiersze Pawła Mowczana, wznowione w zbiorze „Widbytky” (1992); wiersze Łesi Ukrainki, napisane na początku i pod koniec drogi życiowej. W ten sposób chodzi o wiersze i prozę, napisane w językach ukraińskim i rosyjskim, zatem lista pomocnicza ma taką strukturę, jak i wybrana do badania lista utworów T. H. Szewczenki. Przechodzimy do klasycznej procedury modelowania matematycznego, która nosi nazwę klasteryzacja (od ang. cluster — konstelacja). Chodzi o program komputerowy, który jest zdolny z przypadkowego zbioru obiektów (niezależnie od ich natury) tworzyć grupy tożsamych lub bliskich (podobnych) między sobą. Niebiańskie konstelacje — Wielki Wóz czy Plejady — są naocznym przykładem: gwiazdy, które je tworzą, są bliższe wzajemnie, niż każda z nich z jakąkolwiek inną gwiazdą na firmamencie. Metody matematyczne pozwalają określić prawdziwą, a nie przypadkową odrębność ugrupowań; geometryczną
Машинний переклад
Wołodymyr WOJTENKO, profesor Słowny (językowy) składnik dzieła artystycznego jest jedynym materialnym nośnikiem jego sensu. Pozwala on (analitycznie lub intuicyjnie) zrekonstruować czy odczuć zamysł autorski, znaleźć jego miejsce w kulturze płynnych epok. Chodzi o osobliwości leksyki (doboru słów) i składni (łączenia słów), które są podstawą poetyki. Z większym lub mniejszym powodzeniem do badania tekstu artystycznego wykorzystuje się także „poezję gramatyki”. „De arte poetica” F. Prokopowicza (1681—1736), wybitnego profesora Akademii Mohylańskiej (a w dalszej kolejności wybitnego zdrajcy, zakochanego w Piotrze Wielkim), zapoczątkowała użytkową analitykę tekstów poetyckich i miała wiele odgałęzień. Przede wszystkim trzeba powołać się na O. O. Potebnię; będąc zwolennikiem idei lingwistycznych W. Humboldta, traktował on psychologię twórczości poetyckiej jako aktywną działalność językową. Słowo (i wiersz) nie jest utrwaleniem „gotowej” idei, a procesem jej tworzenia. Celem badania tekstu artystycznego jest, uważał Potebnia, nie traktowanie treści, a badanie jego obrazowego podłoża, osobistego psychotypu poety (słowna diagnostyka tego, co twórca ma w duszy w ogóle i co wydobył z niej w konkretnym dziele). Grafomani rymują to, co powszechnie znane (banalności), a poeci w momencie prawdy spisują z mózgowego monitora to, co — będąc dopiero co narodzonym — jest nowością i dla nich, i dla czytelników. Nie będę dotykał innych podejść do tego problemu, bo każdy model badawczy ma prawo do istnienia. Nazwiska W. Szkłowskiego, J. Tynianowa, M. Bachtina, R. Jakobsona, de Saussure’a (oraz wielu innych) uosabiają osiągnięcia i porażki ludzkiego intelektu na drodze do samopoznania. Otwierając Biblię, czytamy „Na początku było Słowo, // I Słowo było u Boga, // i Słowo było Bogiem” — 5 rzeczowników i 3 czasowniki, jednak mnóstwo teologicznych, filozoficznych i lingwistycznych interpretacji, z których żadna nie ma przewagi nad innymi. Musimy godzić się z tym, że nasz mózg nie może poznać siebie, jak baron Münchhausen nie mógł (niech nie kłamie) za włosy wyciągnąć siebie z błota. Ignoramus ignorabimus (łac. nie wiemy i nie będziemy wiedzieć) jest hasłem średniowiecznego agnostycyzmu; dzisiaj — w epoce modelowania — to hasło także stało się modelowe, a zatem jednym z wielu. Powróciwszy do wspomnianego tekstu biblijnego, położę nacisk na słowo „Na początku”, bo właśnie usłyszałem o utrwaleniu przez specjalną aparaturę tzw. promieniowania reliktowego. Potwierdza to poprawność modelu Wielkiego Wybuchu, w wyniku którego z jednego atomu powstał Wszechświat. Zatem na początku było Słowo i był 1. atom, a dzisiaj jest lingwistyka, fizyka teoretyczna, my z wami, szanowne towarzystwo, i nasze próby uporządkowania w głowie tego zamętu… Ostatnie zdanie proszę uważać za ironiczną model Wszechświata — jest ona pożyteczna tym, że nie pozwala zadzierać nosa. Autor zawsze jest „poza swoim dziełem” w tym sensie, że żaden z komponentów wiersza czy prozy nie może być bezpośrednio (poza systemem środków artystycznych) sprowadzony do osobowości pisarza (Literaturnyj encykłopiediczeskij słowar, M., 1987). Jednak w dziełach o tonacji autobiograficznej czy lirycznej Autor — chce czy nie — ujawnia siebie nie tylko jako „zdystansowany producent”, ale i jako uczestnik artystycznego widowiska, jego liryczny bohater. Powróciwszy do koncepcji W. Humboldta i O. O. Potebni („Nie my mówimy, a język mówi nami”), musimy badać i podobieństwo, i rozbieżności między Autorem-człowiekiem a jego artystyczną hipostazą. Nieświadome (na poziomie wykładu słownego) intuicyjne motywacje bardzo wprawnie prowadzą pióro pisarza. Ba — im większy jest ich wkład w dzieło, tym większa może być jego półmistyczna siła artystyczna, ten jej składnik, którego nigdy nie zobaczymy w grafomańskich opusach. Uogólniając podejścia lingwistyczne do tego problemu, znany specjalista W. W. Winogradow (1894—1969) nazwał Autora „obrazem językowym” pisarza, który (obraz) przypomina pole elektromagnetyczne: można go utrwalić specjalnym przyrządem, ale nie można dotknąć palcem. Ponieważ „przyrządem” są czytelnicy i krytycy, stosunek do Autora (i jego „obrazu językowego”) bardzo się różni. O tym była mowa w poprzednich publikacjach: każdy człowiek ma preferencje etyczne i estetyczne, które natychmiast uruchamiają się w odpowiedzi na działania czy słowa do niego (na niego) skierowane. Zatem nieodłącznym w postrzeganiu persony Autora jest składnik społeczno-kulturowy; na pewnym etapie twórczości może on stawać się dominujący — masowe w wiejskich chatach i inteligenckich mieszkaniach portrety Szewczenki obok obrazów to potwierdzają. Mickiewicza prawie tak postrzegają Polacy, natomiast u Rosjan stałego proroka nie było i nie ma. Dzisiaj to Putin; popularnością nieco ustępując Hitlerowi, szybko dogania führera. Obydwaj, świadomie będąc kłamcami i błaznami, właśnie przez tę jakość przypominają postacie autorskie epoki awangardy, modernizmu i postmodernizmu — z poprawką na to, że wojny literackie prowadzone są tylko na papierze i, co najważniejsze, mimo akcentowania życiowego absurdu, mają potencjał humanistyczny (Joyce, Kafka, Camus, Proust). Szewczenko otrzymał zamówienie na portret hrabiego Kleinmichela; zamawiającemu portret nie spodobał się, nie odebrał go i nie zapłacił. Uwaga: domalowawszy hrabiemu ręcznik przez rękę, młody i wesoły Taras podarował portret znajomemu fryzjerowi, a ten powiesił go przy wejściu do swojej pracowni. I to, towarzystwo, był akt artystycznego modernu, który stał się przyczyną skandalu: Kleinmichel kręcił się na dworze, a car, przejeżdżając, zobaczył portret przez okienko karety. Tę historię można przyjąć jako anegdotę, gdyby nie chodziło o „normalny” gatunek artystyczny (portret paradno-realistyczny), świadomie zderzony z losem (ręcznik przez rękę i komiczne miejsce ekspozycji). Inna historia określiła przypadkowe, lecz demonstracyjnie postmodernistyczne fragmenty „Eneidy” Kotlarewskiego. Parodiując Wergiliusza, połtawski prześmiewca nie usunął z tekstu scen zwlekania i opłakiwania martwych wojowników (wydarzenia bardzo specyficzne). W jednej scenie Kotlarewski jako tako trzyma się miary: „Kobiety, rozpuściwszy włosy, // Rozczochrane i bez płaszczy, // Roztrzepane, bose // Hałasowały na całe gardło”. W innej scenie gorzej: „Jak matka wieść taką usłyszała, // To tylko wiecznie nie zasnęła. // Pobiegła z krzykiem wokół wału // I głowę kiedy poznała // Synaczka swego Ewrusia, // Kwiczała, jak prosię”. Niezręcznie przepisywać; parodiując wszystko po kolei, Kotlarewski zapędził się w pułapkę. Cytuję, aby podkreślić: modernistyczna i postmodernistyczna autura, w jakichkolwiek kolizjach ludzkiego istnienia widząc absurdalne komponenty, kruszy wszystko pod rząd (mniej więcej z takich powodów, z jakich syta Ameryka wpadła na pomysł chodzenia w podartych i łatanych dżinsach). „Zabrał diabeł Iwasia, niech bierze i kołyskę”, — oto ukraińskie nieprześcignione postmodernistyczne przysłowie. Ponura tonacja, która jest istotą postmodernistycznych ostów, zawsze wpływała na literatów i literaturę. F. Rabelais (1494—1553) urodził się i zmarł przed większością kanonicznych epok literackich, które poprzedzają (post)modernizm, jednak jego powieść „Gargantua i Pantagruel” godna jest ozdobić każdą chrestomatię tego stylu. Kiedy chodzi o Szewczenkę, aby zanurzyć się w egzystencjalną beznadzieję, wzdrygnąć się od demonstracji kainowych korzeni, które żywią się sokami ludzkiej duszy, przeczytajmy „Moskalową studnię” i „Warnaka” (1847, 1857). Możemy pochwalić się: taki nasz Szewczenko postmodernista! Ale to będzie nierozważne; nietrudno zgadnąć, dlaczego zawyła poetycka Muza w pierwszym roku zesłania. Swoją drogą, „Marko Przeklęty” Ołeksy Storożenki (1806—1874), napisany prozą, jest błyskotliwym wzorcem postmodernistycznego Apokalipsy w jednej duszy; jego obowiązkowo trzeba czytać wszystkim, którzy chcą wyuczyć się na pisarza. Wykorzystanie szerokiej bazy lingwistycznej daje możliwość wyodrębnienia czterech głównych części mowy: rzeczownik, czasownik, przymiotnik i przysłówek. Istnieją one we wszystkich językach i wszędzie są tymi kategoriami, pod działanie których podpadają wszystkie inne. Funkcje składniowe (czyli „miejsce pracy” w zdaniu) wynikają ze znaczeń leksykalnych: rzeczownik — podmiot; przymiotnik — przydawka do rzeczownika; czasownik — orzeczenie; przysłówek — przydawka do czasownika. Zatem zdania typu Czarny pies głośno szczekał; Biały kotek cichutko miauczał odzwierciedlają strukturę zasadniczego szablonu językowego, przydatnego do odzwierciedlenia większości sytuacji, których badanie jest istotą lingwistyki. Znaczeniem kategorialnym rzeczownika jest znaczenie substancji (istoty), czasownika — procesu; atrybut substancji jest znaczeniem kategorialnym przymiotnika, atrybut procesu — znaczeniem kategorialnym przysłówka. Koncepcja czterokomponentowego systemu części mowy dominuje we współczesnej lingwistyce. Funkcjonowanie składniowe części mowy odzwierciedla się w ich charakterystykach morfologicznych; w językach wschodniosłowiańskich rzeczownikom właściwe są samodzielne formy rodzaju, liczby i przypadka, czasownikom — formy trybu, czasu i aspektu. Przymiotniki dublują rzeczownikowe kategorie przypadka, liczby i rodzaju. Natomiast przysłówki… Stop! Każdy przymiotnik, będąc giętkim jak drut, idealnie dostosowuje się do potrzeb Jego Wysokości Rzeczownika. Natomiast przysłówek nieruchomo stoi przy czasowniku, w żaden sposób nie reagując na morfologiczne wariacje tego ostatniego w zdaniu (szerzej — w kontekście): szybko biegł, biegła, biegło, biegli; szybko biegnie, biegną, pobiegną, pobiegnie; szybko biegać, biec; szybko biegnij, pobiegnij, biegnijcie, pobiegnijcie; szybko biegłby, biegłaby, biegłoby, biegłyby. Słusznie nazywają przysłówek „przymiotnikiem czasownika”, jednak w rzeczywistości czym jest tak specyficzna część mowy, którą przysłówek uosabia — nieruchomy sens czy nieporadny upór? Odpowiedź jest taka: przysłówek nie ma odrębnego znaczenia leksykalnego; jest ono wtórne, bo opiera się na znaczeniach leksykalnych przymiotnika, czasownika i rzeczownika. L. W. Szczerba podkreślał, że przysłówki stanowią „wyłącznie formalną kategorię, dlatego że znaczenie jej zbiega się ze znaczeniem kategorii przymiotników, jak to staje się oczywiste z porównania takich par — lekki/lekko, żwawy/żwawo itd.”. Łączenie przysłówków w pojęciu „cecha cechy” opiera się nie na ich treści, a na tym, że przysłówki gramatycznie podporządkowują się czasownikom, imiesłowom przymiotnikowym, imiesłowom przysłówkowym, niektóre — nawet przymiotnikom. Służąc wszystkim naraz, przysłówek utracił giętkość, a wraz z nią właściwe znaczenie leksykalne. Zatem gramatyka (której nie lubią nie tylko uczniowie, ale i wielu nauczycieli) w rzeczywistości jest odmianą lingwistyki — takiej, która opiera się nie na ciekawych koncepcjach teoretycznych, a na praktyce mówienia i pisania, którą każdy ma przy sobie. Dla mnie sens tego fragmentu jest decydujący przy wyborze części mowy do porównawczej analizy matematycznej ich rozpowszechnienia i interakcji w różnych tekstach artystycznych — w tekstach T. H. Szewczenki przede wszystkim. To rzeczownik, przymiotnik i czasownik. Oto tak: Ryczy i jęczy Dniepr szeroki. Złosliwy wiatr zawodzi. Nie czekaj upragnionej wolności. Wieczorna gwiazdka wstaje. Oj umarł stary ojciec. Płynie woda w sine morze. Sa-
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
odległość między ich środkami, a także odległość od środka każdego klastra do punktów, które w wyobrażalnej przestrzeni IPD odpowiadają położeniu każdego tekstu. Mam nadzieję, szanowny czytelniku, że pamiętasz elementy geometrii szkolnej i rozumiesz, że pojęcia „punkt”, „środek” i „odległość” w odniesieniu do tekstów artystycznych są umownymi pojęciami modelowymi. Otóż komputer, poświęciwszy obliczeniom 10–15 sekund, zameldował, że wszystko w porządku: 1. mamy 3 klastry (nr 1, nr 2, nr 3), w których zgrupowano odpowiednio 16, 20 i 9 tekstów spośród 45; 2. udział (%) każdej z trzech części mowy (rzeczowników, przymiotników, czasowników) w ich łącznej liczbie jest bardzo wiarygodną cechą indywidualną tekstu: prawdopodobieństwo, że każdy członek trójcy RPC w sposób prawidłowy, a nie przypadkowy, charakteryzuje podobieństwo (różnicę) tekstów, przekracza 999999 na 1 mln; 3. odległość między środkami klastrów nr 1 i nr 2 wynosi 96 jednostek modelowych (j.m.), między klastrami nr 1 i nr 3 — 140 j.m., między klastrami nr 2 i nr 3 — 64 j.m.; 4. zauważywszy, że numeracja klastrów nie daje żadnej jakościowej oceny każdego z nich i opiera się wyłącznie na ilościowych cechach RPC (%), skrótowo podamy te ostatnie: — klaster nr 1: rzecz. — 49,6; przym. — 10,7; czas. — 39,8 (%) — klaster nr 2: rzecz. — 57,7; przym. — 16,2; czas. — 26,0 (%) — klaster nr 3: rzecz. — 47,5; przym. — 25,5; czas. — 26,0 (%). Całkowita odległość między klastrami zależy od łącznego usytuowania trzech części mowy. Gdy mówić osobno o każdej z nich, najbardziej wyraźne są różnice w udziale przymiotników, na drugim miejscu są czasowniki. Rzeczowniki są „najspokojniejsze” — za tym kryje się ich podwójna funkcja w zdaniu. Główny rzeczownik (podmiot) może mieć przy sobie jeden lub kilka dodatkowych, które faktycznie pełnią funkcję przymiotników poprzez porównanie lub w inny sposób (Skarży się skowronek w locie, jak dziecko za dziećmi płacze; Pod lasem, jak łasica, skrada się Oksana; Modlili się szczerze kozacy, jak dzieci, szczerze; Jak ta chmura, hajdamacy obstąpili Umań; Jak u Boga za drzwiami, wdowa panowała). Przymiotnik zostaje wypchnięty ze zdania. Ale są warianty, w których do dodatkowego rzeczownika dopasowuje się także przymiotnik, jednak także w takich przypadkach ilościowa przewaga rzeczowników zachowuje się (Dokoła pole, jak to morze szerokie, sinieje; Rzuć, ojcze, orle siwy! Warownia i dzwonnica, jak ten szpikulec ostry). Zatem jak przysłówek w funkcji dla czasownika pełni rolę przymiotnika, tak rzeczowniki mogą stawać się „przymiotnikami dla innych rzeczowników”, a efekt ten wzmacnia się, gdy „rzeczownik-przymiotnik” pociąga za sobą w zdaniu prawdziwy przymiotnik w roli „przymiotnika przymiotnika”. Taka konstrukcja nie podważa ilościowej przewagi rzeczowników w bloku RPC, ale to nie jest wada: to wspaniale, bo chodzi o wzbogaconą wyrazistość języka, a dla ludzi, których nazywa się pisarzami lub czytelnikami, nie ma nic wyższego. Prawdą jest jednak, że przymiotniki muszą być „świeże”. Jeśli utrwalone pary folklorystyczne (sine morze, czerwona kalina, młody kozak) są odbierane nie dosłownie, lecz raczej jako odwołanie do żywiołu ludowej twórczości, to „złota jesień”, „białe skronie”, „dźwięczny śmiech” — nie ma ich końca! — estetycznie przypominają zasmarkaną chusteczkę do nosa. Przechodzimy do najważniejszego — skutków grupowania według abstrakcyjnego liczbowego kryterium RPC żywych utworów. Klaster nr 1 z 45 wybranych utworów objął 16, a mianowicie 5 (z 10) fragmentów Biblii (Ewangelii według Mateusza, Marka i Jana, oba ustępy z Kohelet); (wszystkie) 4 fragmenty „Latopisu ruskiego”; (wszystkie) 3 fragmenty opowiadań Wasyla Stefanyka; 1 (z 6) wierszy Bloka; 1 (z 4) wierszy Lesi Ukrainki; 1 (z 6) wierszy Pawła Mowczana, 1 (z 7) utworów Todosza Osmaczki. Stylistyczne podobieństwo tekstów biblijnych i latopisowych (na które przypada większa część ich ogólnej liczby w 1. klastrze) jest intuicyjnie oczywiste. Szczerze mówiąc, nie spodziewałem się, że komputer — mając jedynie kryterium RPC — tak sprawnie to zdiagnozuje. Jeszcze bardziej cieszy włączenie do tej macierzy trzech opowiadań Stefanyka. Bardzo dawno ustaliłem dla siebie biblijną manierę pisania dwóch mistrzów — Wasyla Stefanyka w literaturze ukraińskiej i Andrieja Płatonowa w rosyjskiej. Znacznie później, gdy stała się dostępna do czytania, prozę biblijną pokazał Todosz Osmaczka w „Rotondzie dusiołupców”. Budzi ciekawość decyzja komputera, by umieścić w „biblijno-latopisowym” klastrze po 1 wierszu Lesi Ukrainki, Aleksandra Bloka i Pawła Mowczana. Cykl „Z książki podróżnej” Lesia Ukrainka pisała na pokładzie włoskiego parowca podczas podróży do Egiptu; w 1911 r. został wydrukowany według czystopisu autografu. IV fragment „Marzenia w burzy” jest datowany na styczeń z adnotacją „Na morzu, w bezdrożu”. Cytuję: „Nikt nie wie, dokąd nas rzucą // samowolne fale. I wydaje się czasem, // że tak przeznaczone jest pływać po wieki, // jak przeklętym żeglarzom w legendzie. // Błysnęło słońce, lecz fale czarne, // jak skrzydła ptaka drapieżnego… A potem // pokryła wszystko ślepa i biała zamieć”. Komputer tego nie czytał i nie wie, że rytmika wiersza (przemienność akcentowanych i nieakcentowanych sylab) kojarzy się z poetyką antyczną; jednak wielka część czasowników (37,6 %) przy umiarkowanych odchyleniach od średniej liczby rzeczowników i przymiotników przekonała program, by przypisać ten tekst do tej ich klastrowej całości, w której akcentowane jest działanie; ciągle coś się robi i robi, ale opowiada się o tym powoli i bardzo powściągliwie (oszczędzając przymiotniki). Wiersz O. Bloka „Pieśń Ofelii” (1904) jest napisany tak, jakby autor świadomie dbał o jego miejsce w tej strukturze klastrowej. Oto jedna strofa z pięciu: „Ach, dawno to! Ze mną, ze mną // Rozmawiały — i mnie całowały… // I nie pamiętam, nie pamiętam — skrzę, // O czym brzegi szeptały — // brzegi szeptały”. Chodzi o obłęd, nieszczęsna dziewczyna ma go ujawniać poprzez językową osobliwość monologu, co też czyni, na uciechę komputera. Jednak — takim jest tylko 1 z 6 wierszy Bloka (do pozostałych wrócimy). Klaster nr 2 obejmuje 20 tekstów. Spośród nich 5 biblijnych: Księga Rodzaju, Pieśń nad pieśniami, Ewangelia według Łukasza, Apokalipsa św. Jana oraz Pierwszy list św. Pawła do Rzymian. Jednak najbardziej reprezentowanym w tej modelowej konstelacji jest Todosz Osmaczka: powieść „Starszy bojar” i 5 wierszy. Razem z 3 (z 4) tekstami Hryhorija Skoworody i 2 (z 4) tekstami Lesi Ukrainki klaster nr 2
sformowała sobie taką, powiedzmy, aurę, którą można nazwać pozytywną i społeczną, lecz pozbawioną surowej ewangelicznej jednoznaczności w ideałach. Zwracam uwagę szanownych czytelników, że staram się dać słowną charakterystykę głębinnym istotom utworów, znając ograniczoność swoich (naszych) możliwości w tej dziedzinie. Szczególnie wtedy, gdy mowa o czymś podobnym do Apokalipsy, który wymaga raczej deszyfrantów, a nie literaturoznawców (szczegółowiej o tym można przeczytać w dzienniku Kobzarza, notatki do 18.XI.1857). Równocześnie struktura IPD 2. klastra obfituje w rzeczowniki (istoty i ich „rzeczownikowe przymiotniki”), a zarazem wykazuje wzrost „czystych” przymiotników i ignorowanie nadmiaru czasowników. T. Osmaczka („Cicho, moje serce!”, 1921):
„A niebo głębokie i pole szerokie //
stado sokołów //
do serca wpuściły //
w jego pierś. //
Żytem zasiać chciał on doliny //
i gwiazdami góry, //
jak rosiste krzaki…”
Rzeczowników — 11, przymiotników — 3, czasowników — 2. Jeśli 1. klaster pospiesznie czyni i zrobi, raz na zawsze nadając istotom imiona, to 2. klaster albo obserwuje, albo medytuje; jeśli pierwszemu potrzebne są ręce i nogi, to drugiemu wystarcza głowa i serce. Właśnie tak w klastrze nr 2 prezentują się i Skoworoda, i Lesia Ukrainka. Nawet D. N. Bantysz-Kamieński, dla którego losowanie wybrało tylko 1 fragment tekstu („Nieszczęśliwy był dla Małorosji rok 1710…”), zabłysnął bardzo wyraziście: rzeczowników 66,9 %, przymiotników 15,6 %, czasowników 17,5 % (!). Osobno o Pawle Mowczanie: obecność jego utworów w obu klastrach (i w trzecim, o którym będzie mowa dalej) świadczy o wielobarwnej poetyce współczesnego autora; można mu zazdrościć. Klaster nr 3 obejmuje zaledwie 9 tekstów, z których 5 to wiersze Aleksandra Bloka („tragicznego tenora epoki”, jak o nim powiedziała mądra poetka tamtej doby). Ozdabia ten klaster jego sławna „Nieznajoma”, nasycona mieszanką romantyki z gęstą, jak błoto, codziennością: „И медленно, пройдя меж пьяными, // Всегда без спутников, одна, // Дыша духами и туманами, // Она садится у окна”. Jednak — i to jest ważne — w modelowej geometrii klastra „Nieznajoma” znajduje się na peryferiach, natomiast najbliżej centrum leży fatalistycznie spokojny dekadencki wiersz Bloka „Starość martwa chodzi wokół…” (1905). Mówiąc o macierzy IPD, musimy przede wszystkim podkreślić wybuch aktywności przymiotników (co powoduje najniższy poziom rzeczowników, zdemobilizowanych od wykonywania funkcji „przymiotnikowych”) przy zachowaniu umiarkowanego udziału czasowników. To — według średnich wartości; w rzeczywistości poszczególne wiersze Skoworody, Lesi Ukrainki i Pawła Mowczana, które zabłądziły do 3. klastra, nieco przytłumiają łagodność, jaką rzeczownikom Bloka nadają wyszukane przymiotniki w jednych wypadkach, i rozpaczliwą beznadziejność, którą są przesiąknięte w innych. Oto tak („Scyfowie”, 1918):
„Kochamy ciało — i jego smak, i barwę, //
i duszny, śmiertelny zapach ciała…//
Czy winni jesteśmy, jeśli chrupnie wasz szkielet //
w ciężkich, czułych naszych łapach”. T. H. Szewczenko taką „przymiotnikową” stylistykę stosuje w niektórych rosyjskojęzycznych tekstach prozatorskich (opowiadanie „Warnak”, 1845).
Машинний переклад
Inna NAHORNA, kierownik Muzeum Literackiego Ułasa Samczuka w Równem. W Rówieńskiej Obwodowej Bibliotece dla Dzieci odbył się obwodowy etap Ogólnoukraińskiego Czytelnictwa Dziecięcego „Najlepszy czytelnik Ukrainy—2014”. Konkurs ten jest przeprowadzany od 2002 r. na poziomie regionalnym, a od 2005 r. — na poziomie ogólnokrajowym. W obwodzie rówieńskim odbył się on po raz pierwszy w 2004 roku, a obecnie obchodził swoje dziesięciolecie. Celem jego przeprowadzenia jest zachęcenie dzieci do czytania, popularyzacja najlepszej współczesnej i klasycznej literatury dziecięcej, kształtowanie u dzieci umiejętności samodzielnej pracy z książką. Konkurs odbywa się w czterech etapach: I etap — eliminacyjny — przeprowadzany był w bibliotekach szkolnych, dziecięcych i wiejskich wszystkich miejscowości Ukrainy; II etap (miejski/rejonowy) przeprowadzany był w rejonowych (miejskich) bibliotekach dziecięcych centrów rejonowych, miast podporządkowania obwodowego, rejonach centrów obwodowych; III etap (obwodowy) przeprowadzany jest w obwodowych bibliotekach dla dzieci centrów obwodowych. W obwodowej turze konkursu zwycięstwo odnieśli Ołeksandr Łachmaniuk z Dubna, Wałerija Kołodieżna z Kostopola oraz Marija Burycz z rejonu bereźniańskiego. Nagrodzono ich główną nagrodą — wyjazdem do Lwowa na Międzynarodowy Festiwal Dziecięcy „Knyhomaniia”, gdzie spotkają się z ulubionymi autorami książek i dowiedzą się więcej o współczesnej literaturze ukraińskiej. Podczas imprezy działała wystawa książek dla dzieci, ilustrowanych przez Innę Nahorną, oraz wystawa wydawnictw z serii „Biblioteczka Muzeum Literackiego Ułasa Samczuka w Równem”. Uczestnicy Ogólnoukraińskiego konkursu czytelnictwa dziecięcego w Równem.
Машинний переклад
— Niedawno na konferencji prasowej Proświty wspominał Pan o pracy kijowskiego cenzora-ukrainofoba S. Szczogolewa „Ukrainskoje dwiżenije kak sowriemiennyj etap jużno-russkogo sieparatizma” (1912 r.), w której zawarto zalecenia dotyczące denacjonalizacji ukraińskości. W szczególności nakreślono tam takie kierunki, jak pozbawienie edukacji szkolnej fundamentu narodowego; oduczenie młodego pokolenia języka ukraińskiego; zakazy ukraińskiego drukarstwa; niedopuszczenie ukraińskiego Słowa Bożego w cerkwiach. Na ile te sentencje są współbrzmiące z czasami obecnymi? — Niestety, musimy przyznać, że i po stuleciu Ukrainę nadal prześladują te bolesne problemy. Wtedy, w 1914 roku car Mikołaj II zakazał ukraińskiej prasy, groził wojną austro-węgierskiemu cesarzowi, jeśli we Lwowie otworzy się ukraiński uniwersytet. Nieco wcześniej Stołypin (którego czyny niedawno w Kijowie tak gorliwie próbowali honorować niektórzy przedstawiciele byłej kryminalno-antyukraińskiej władzy, w szczególności Dmytro Tabacznyk) całkowicie zakazał wszystkich ukraińskich organizacji, a na całej Ukrainie zakazano „Proświty”, a w roku powstania ZSRR (1922) przestała ona istnieć zarówno na Kubaniu, jak i na Zielonym Klinie. Ale wróćmy przynajmniej do poszczególnych faktów dni współczesnych. Rok 2008 — wstrzymanie działalności Ukraińskiego Centrum Edukacyjnego w Moskwie; 2009 — prześladowanie narodowo-kulturalnej autonomii Ukraińców w Rosji; 2010 — zamknięcie bibliotek literatury ukraińskiej w Moskwie. Jeśli chodzi o wymyślony straszak przymusowej „ukrainizacji” ludności rosyjskojęzycznej, to przytoczę tylko jeden przykład. Na Krymie, gdzie według oficjalnego spisu z 2001 roku mieszka 576 tys. Ukraińców, zaledwie 0,2% uczniów i studentów uczy się w języku ukraińskim! — Skonkretyzujmy problem: na co państwo i nasze społeczeństwo w tej sytuacji musi przede wszystkim odpowiednio reagować? — Na edukację, edukację narodową i wychowanie. Bo po chlebie, jak mówił Danton, najważniejsza jest szkoła. Edukacja, jak żadna inna sfera, zawsze istotnie wpływa na rozwój intelektualnych, moralnych potencjałów jednostki, materialnego i duchowego życia społeczeństwa, poziom konkurencyjności państw i narodów. Aby umożliwić rozwiązanie najważniejszego zadania cywilizacyjnego — zachować to, co ludzkie w człowieku w warunkach postępu naukowo-technicznego, ofensywy globalizmu i najnowszych technologii — każdemu narodowi potrzebna jest kultura i edukacja jako główne i nieodłączne składniki. Bez nich niemożliwy jest nie tylko postęp, ale i przetrwanie ludzkości. Przy czym edukacja humanistyczna zawsze musi kroczyć przed realną, tworząc warunki do duchowego wzbogacania człowieka kulturą. Dlatego tak współbrzmiące z obecnym czasem są słowa etnicznego Polaka i jednocześnie wybitnego syna Ukrainy W. Łypynskiego, wypowiedziane 90 lat temu: „...Babilon rozłożył się i zginął stary Rzym, dlatego że jego technika materialna przerosła jego moralność społeczną...”. W tym kontekście warto uświadomić sobie szczególną doniosłość ogłoszonej idei jako uniwersalnej wartości na szczycie w Rio de Janeiro (2012 r.), że „każda kultura musi zostać usłyszana”. Rzeczywiście, nie ma wielkich i małych kultur, nie istnieją przed Najwyższym przewagi różnorodności ani „hellena”, ani „judejczyka”, bo wszyscy są samowystarczalni, zdolni tworzyć wartości narodowe i ogólnoludzkie. A zatem globalny świat musi przełamywać utrwaloną tendencję duchowego, kulturowo-edukacyjnego, politycznego imperializmu w relacjach między narodami, nacjami, państwami, pamiętając credo rzymskiego historyka Kurcjusza: „Najtrwalsza przyjaźń między równymi”. — Czy rozumienie edukacji narodowej oznacza pewną zamkniętość, lokalność? — Nie. Taka edukacja potrzebuje ciągłego dialogu jako syntezy, wzajemnego oddziaływania, wzajemnego wzbogacania kultur narodowych. Sądzę, że paradygmat kulturologiczny w edukacji, pedagogice, kiedy na planecie w 1930 roku mieszkało zaledwie 2 mld ludzi, a kiedy obecnie jest ich ponad 7 mld, był humanistyczną próbą wypracowania obiektywnego, intelektualnego, estetycznego, etycznego spojrzenia na wydarzenia, zjawiska, fakty, procesy, znaczące dla własnej i światowej historii. Jej rola w najróżniejszych sferach działalności narodów, nacji, państw będzie nadal decydująca, wszak komunikacja ludzkości w szerokim kontekście odbywa się przede wszystkim dzięki kulturze. Ale propagując, broniąc wielokulturowości, ogólnoludzkości, nadzwyczaj ważne jest uświadomienie sobie sensu i etycznej wartości kulturowości, etnokulturowości, ponieważ najnowocześniejszy system pedagogiczny, najmodniejsze technologie społeczne nie są w stanie wychować godnego obywatela świata bez szacunku do swojej Ojczyzny, ziemi, historii, języka ojczystego i literatury, tradycji, własnego „Ja”. Od Sokratesa aż po J. Komeńskiego i H. Skoworodę narodom i cywilizacjom przekazywano najbardziej wartościową i kulturowo odpowiednią zasadę — „poznaj samego siebie”, bez której niemożliwe jest kształtowanie pozytywnej koncepcji „Ja” rozwoju ludzkiego. — Oczywiste jest, że taki paradygmat potrzebuje innej, nie stalinowskiej pedagogiki, jeśli konieczne jest kształtowanie wysokiej etyczności w stosunku do tego, co osobiste, narodowe, ogólnoludzkie? — Od tego, jaką pedagogikę (tradycyjną czy klasyczną, autorytarną czy humanistyczną) wybiorą narody, państwa, w znacznym stopniu zależeć będzie postęp społeczny. Ale w każdych warunkach musi ona być nie monologiczna, a dialogiczna; nie przymusowa, a antropocentryczna; nie ogólna, a narodowa. Ważne jest również uświadomienie sobie, że doświadczenie innych narodów w sprawie wychowania jest cennym dziedzictwem, trzeba je znać, szanować, twórczo wykorzystywać. Jednak nie można wychowywać według obcego systemu pedagogicznego, pisał K. Uszynski, ponieważ „wychowanie, stworzone przez sam naród, ma tę siłę wychowawczą, której nie ma w najlepszych systemach...”, a Sofija Rusowa zaznaczała, że wychowanie dopiero wtedy odniesie sukces,
jeśli jest ono na gruncie narodowym. „Silniejszym narodem w naszych czasach okazuje się ten, który lepiej od innych wyczerpał w swoim wychowaniu swoje głębokie skarby narodowe”. Zatem tylko taka edukacja, która wyznaje podstawowe wartości wychowania zorientowanego na osobę, łączy wartości ogólnoludzkie i narodowe, jest zdolna tworzyć bezpieczną osobowość, która nie kryje w sobie niebezpieczeństwa, chroni człowieka, przyrodę, samą siebie. — Ale we współczesnym świecie nie zawsze wyznaje się klasyczne zasady humanistyczne, ignoruje się wartości kultury, ludowości… — Muszę stwierdzić, że wtedy trudno przychodzi kształtowanie społeczeństwa obywatelskiego, bo godny obywatel rodzi się wtedy, gdy nauczył się być człowiekiem, który szanuje godność osobistą, narodową i państwową. I za każdym razem, gdy dochodzi do zniewagi języka, historii narodu, rodzimej szkoły, tradycji, to odbywa się nie tylko ignorowanie uniwersalnych, wyodrębnionych kanonów, ale przede wszystkim odczłowieczenie i zbezczeszczenie człowieka. Całkowicie niszczone są fundamenty edukacji narodowej, której głównym zadaniem dla wszystkich narodów było tworzenie, duchowe i materialne wzmocnienie narodu. Taka edukacja nie jest czymś szczególnym, ale musi być solidna pod względem moralności, naukowości, artyzmu, aby chronić, twórczo rozwijać naród. W przeciwnym razie nie może nazywać się narodową. — Jak wyprowadzać edukację w Ukrainie z kryzysu? Jakim priorytetom należy dawać pierwszeństwo? — Aktywizować zasoby narodowe, kapitał ludzki społeczeństwo jest zdolne tylko wtedy, gdy status społeczny i moralny pedagoga będzie wysoki, gdy warunki socjokulturowe i ekonomiczne, prawne i polityczne pozwolą znacznie podnieść prestiż zawodu nauczyciela, a sam pedagog będzie miał motywację i możliwość ciągłego doskonalenia się. Jednocześnie analiza z 2013 roku potwierdza, że sfera edukacji wchodzi do piątki najniżej opłacanych branż w Ukrainie. W porównaniu z krajami europejskimi, do rodziny których dąży Ukraina, poziom płac u nas jest o rząd wielkości niższy. Dziesięciokrotnie jest ona mniejsza niż u amerykańskich i trzykrotnie mniejsza niż u polskich kolegów. Mimo wszystkich deklaratywnych oświadczeń i optymistycznych ocen, musimy przyznać, że polityka budżetowa jest najbardziej skoncentrowanym i najbardziej obiektywnym stosunkiem państwa i społeczeństwa do pedagoga. Ten punkt odniesienia jest bardzo istotny i należy go rozpatrywać w szerokim kontekście: od należytego zapewnienia książki (edukacyjnej, naukowej, artystycznej), profesjonalnych czasopism po obecność w placówce edukacyjnej nowoczesnego instrumentarium; tworzenie w niej i wokół niej środowiska, które chroni zdrowie; obecność tutaj takiego pedagoga, który własnym przykładem jest zdolny wychowywać, pomagając osobowości prawidłowo znajdować drogi do Przyszłości. — Zapewne los edukacji, jej perspektywa będzie zależeć także od wpływu na tę sferę społeczeństwa obywatelskiego? Jakie pytania należy stawiać mu, w szczególności państwu, aby jakościowo zreformować tę społecznie znaczącą branżę? — Dotyczą one przede wszystkim treści współczesnej edukacji. Czy rodzima edukacja jest zdolna w najbliższej perspektywie zrównać się z krajami rozwiniętymi; czy zapewni jej konkurencyjność obecny kompleks reform; czy będzie sprzyjać w warunkach globalizacji przezwyciężaniu zjawisk kryzysowych i wyzwań, które charakteryzują się narastającą tendencją; czy jest zdolna ochronić przed unifikacją wartości historyczno-kulturowe, duchowe, etyczne, światopoglądowe własnego narodu; czy pomoże rozwinąć potencjał kulturowy nowo narodzonego narodu, który byłby użyteczny i ciekawy we wspólnocie ogólnoludzkiej; w końcu, czy edukacja stanie się głównym czynnikiem postępu społecznego i przywrócenia sprawiedliwości historycznej, uwalniając naród od mroku denacjonalizacji, przywracając mu pamięć, honor i godność — to są istotne pytania, które wymagają wszechstronnej analizy i etycznej odpowiedzialności. — Jakie, Pana zdaniem, najważniejsze zadania, cele, funkcje powinny być charakterystyczne dla współczesnej ukraińskiej edukacji narodowej? — Przede wszystkim tworzenie duchowości narodu, uczłowieczenie człowieka, bo najpierw w sobie należy odnaleźć człowieka. Doświadczenie historyczne ludzkości przekonuje, że naród może stracić wszystko — terytorium, państwo, potęgę i znów, walcząc, odzyskać to, co utracone. Ale nigdy nie odrodził się naród, jeśli nie zachowano i utracono jego ducha, ducha narodowego. Bo tylko taka siła moralna, świadomość, myślenie, duchowy stan wewnętrzny narodu czyni go silnym, etycznie odpowiedzialnym przed przyszłymi pokoleniami, intelektualnym, twórczym, produktywnym, godnym i odpowiedzialnym wśród „innych”. Zadaniami są: — wprowadzenie paradygmatu narodowo-kulturowego, ponieważ wyobcowanie człowieka od kluczowych zasad pedagogicznych zgodności z kulturą i naturą, ludowości, tworzenie sztucznych monopoli kulturowo-edukacyjnych będzie uważane nadal za najbardziej antyhumanitarne, antydemokratyczne podejście, skierowane przeciwko osobowości, które rodzi dyskomfort społeczny, duchowy, polityczny w społeczeństwie; — przezwyciężanie nihilizmu narodowego, bezduchowości, separatyzmu politycznego jako negatywnego spadku rozwoju narodowego i niedoskonałej organizacji współczesnego życia duchowego tworzącego naród; — jakościowo nowe przemyślenie państwowej polityki kulturowo-edukacyjnej i językowej w okresie niepodległości, co warunkuje istotną reorientację w postrzeganiu czynnika ukraińskiego jako podmiotu, a nie obiektu rozwoju społeczno-historycznego, pozbywając się negatywnych rudymentów światopoglądowych bezpaństwowej przeszłości; — wzmocnienie, zwłaszcza w przestrzeni kulturowo-edukacyjnej, informacyjnej, prawnej, autorytetu języka ukraińskiego jako państwowego, co odpowiada interesom narodowym, doświadczeniu współczesnych państw europejskich. Postęp w tej sferze będzie stymulował rozwój intelektualny, kulturowy, społeczny, obywatelski osobowości i w żaden sposób nie będzie hamował procesów językowo-kulturowych mniejszości narodowych, a będzie konsolidował społeczeństwo, jednoczył Ukraińców w ojczyźnie i poza jej granicami; — uświadomienie na szczeblu ogólnopaństwowym dokonanego faktu, że ukraińska edukacja funkcjonuje obecnie już w innym, w odróżnieniu od radzieckiego, czasie i przestrzeni. Dlatego wszechstronne opanowanie osiągnięć kultury, nauki, historii, duchowości rodzimego narodu, wychowanie poczucia dumy z Ukrainy, szacunku do jej przeszłości, teraźniejszości powinno wyznaczać treść edukacji; — kształtowanie pełnego szacunku stosunku do flagi narodowej, hymnu, języka państwowego, świąt narodowych i świętości, ważnych dat historycznych i bohaterów narodowych, wybitnych osiągnięć swoich rodaków we wszystkich sferach działalności jako normy światopoglądowej i obywatelskiej; — skuteczne rozwiązywanie zadań edukacyjnych na podstawie opanowania wiedzy i osiągnięć światowych, wartości narodowych i ogólnoludzkich; — aktualizacja znaczenia głębokich tradycji edukacyjnych szkoły narodowej i nauki w warunkach realiów globalnych, innowacyjności zadań współczesnej edukacji. Przecież Akademia Ostrogska, Akademia Kijowsko-Mohylańska, szkoły brackie, gimnazja, licea, kolegia pozostawiły także dla naszych czasów niemało nieprzemijających wartości, błyskotliwych idei pedagogicznych dla udoskonalenia treści ukraińskiej edukacji na podstawie rodzimych osiągnięć kulturowo-historycznych. Uczoność narodowa, europejskość ówczesnych ośrodków nauki i edukacji są dobrym przykładem do naśladowania.
Rewolucja Godności stała się przyczyną i jednocześnie skutkiem potężnego tektonicznego narodowo-duchowego przesunięcia, które obnażyło mnóstwo zjawisk kryzysowych w polityce, gospodarce, sferze socjalnej, wojskowej, kulturalnej, edukacyjnej i innych dziedzinach życia Ukrainy. Naukowcy i eksperci różnych branż dochodzą do niezaprzeczalnego wniosku, że w centrum problemów zawsze stał i stoi człowiek, z jego wysokim poziomem lub brakiem świadomości narodowej, o którą powinna troszczyć się etnopolityka. Rozmową z członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa „Proświta”, doktorem nauk pedagogicznych, akademikiem Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, profesorem Heorhijem Filipczukiem redakcja rozpoczyna cykl wywiadów o roli i miejscu oświaty i edukacji jako składników etnopolityki, o jej ważności w kształtowaniu zdrowego narodu, gwarancji silnego, demokratycznego i niepodległego państwa.
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
du, a dlatego komponent ukrainoznawczy będzie nadal pozostawał priorytetem dla wszystkich struktur i placówek oświatowych. Propagowanie wielokulturowości przy osłabianiu potencjału kulturowego narodu jest oznaką negatywnej tendencji w sferach społeczno-politycznej i pedagogicznej, ignorowaniem głównych zasad pedagogicznych, co negatywnie wpływa na jakość edukacji. Dlatego opanowanie wartości ukrainoznawczych o charakterze naukowym, kulturowym, gospodarczym, politycznym, etycznym, estetycznym, ekologicznym, zmysłowe postrzeganie Ukrainy i jej narodu — to dominanta treści edukacji, procesu nauczania i wychowania. Narodowy charakter edukacji jako uniwersalna zasada światowej praktyki musi utwierdzać się właśnie na podstawie realizacji zasady ludowości. Bez niej edukacja staje się bezduchowa, niemoralna, nieintelektualna, ponieważ jest ona ogniwem łączącym pokolenia, rozwijającym uczucia, rozum, świadomość i godność. — Jakich zmian potrzebuje psychologia społeczna na poziomie stosunku do edukacji? — Przede wszystkim ze strony państwa, społeczeństwa niezbędny jest pełen szacunku i etyczny stosunek do istoty edukacji narodowej, do ukraińskiej pedagogiki, która zawiera ogromny ogólnoludzki i narodowo-obywatelski potencjał wartości, do rodzimych oświeceniowców, którzy tworzyli w różnych warunkach, których poglądy często są sprzeczne, ale zachowują swoją doniosłość. Przecież łączyła ich główna wartościowa idea — miłość do swojej ziemi, narodu, ojczystego języka i szkoły, człowieka i ludzkości. Przypomnijmy Szewczenkę, który pod koniec życia zabrał się za pisanie podręczników dla ukraińskich dzieci, w szczególności elementarza, starając się odwrócić je od duchowego i intelektualnego kalectwa, od atrofii poczucia narodowego. Po elementarzu chciał wydać arytmetykę, etnografię, geografię, historię Ukrainy. 4 stycznia 1861 roku Szewczenko pisał do Całego: „Gdyby Bóg pomógł tę małą rzecz zrobić, to wielka sama by się zrobiła”. Od tego czasu minęło ponad 150 lat, a niepokój o ukraińską młodzież pozostaje. Bo nie może ona wychowywać się w środowisku pozbawionym ducha narodowego. Słowa Szewczenki o małej i wielkiej rzeczy przede wszystkim zwracają się do naszego sumienia, przypominając każdemu o moralnym obowiązku wspierania edukacji narodowej, szkoły w języku ojczystym. I niech każdy wypełnia tę misję zgodnie ze swoim miejscem i rolą, pamiętając słowa Konfucjusza o zarządzaniu państwem: „Władca ma być władcą, urzędnik — urzędnikiem, ojciec — ojcem, syn — synem”. Edukację moralną i intelektualną, humanitarne społeczeństwo, jednolity naród, konkurencyjne i demokratyczne państwo można tworzyć tylko dzięki wiedzy, szacunkowi, miłości do swojej Ojczyzny, rodzinnej ziemi, szanując najlepsze tradycje ludowe, wychowując młodzież w świadomej i organicznej jedności z narodem, który wyznaje ideały ludzkości. Nie budujmy na piasku. A kto słucha, a nie wykonuje, powiedziano w Biblii, ten podobny jest do człowieka, który swój dom zbudował na ziemi bez fundamentu. Rozmowę prowadził Mykoła CYMBALIUK
Машинний переклад
— Dzięki czemu ukraińska edukacja, przebywszy trudną drogę bezpaństwowości i denacjonalizacji, jest zdolna kształtować na jakościowo wyższym poziomie świadomość obywatelską i polityczną narodu, jego honor i godność? — Archiważne jest widzenie i postrzeganie własnej historii, kultury nie cudzymi, a własnymi oczami, co obiektywizuje realny świat. Przecież znajomość życia, twórczości, idei W. Wernadskiego i K. Uszynskiego, I. Sikorskiego i S. Korolowa, I. Puluja i M. Krawczuka, W. Kuryłyka i M. Paraszczuka, H. Skoworody i P. Jurkewycza, B. Hrinczenki i I. Ohijenki, S. Kruszelnyckiej i M. Kołessy, M. Kybałczycza i J. Kondratiuka, J. Drohobycza i M. Łysenki, W. Łypynskiego i O. Potebni oraz wielu innych wybitnych Ukraińców znacznie wzmocni jakość treści edukacji, czyniąc ją bardziej intelektualną, moralną, narodową, a także skłoni państwo i społeczeństwo do wszelkiego wspierania badań naukowych, fundamentalnych i stosowanych, do wychowywania prawdziwej, a nie samozwańczej elity narodowej. Konieczne jest także kształtowanie zainteresowania przyswajaniem wartości i osiągnięć wszystkich etnosów w Ukrainie. Wypracowanie Ja-pozytywnej koncepcji w stosunku do narodów, kultur, cywilizacji stanie się priorytetem dla edukacji narodowej i społeczeństwa obywatelskiego. Przecież nietolerancja „Ja” wobec „Innego”, wobec wszystkiego, co leży poza granicami Ojczyzny, jest niekompatybilna ani z ideami klasycznej pedagogiki, ani z duchem nauki, ani z naukami chrześcijańskimi. Rozumna pedagogika, obok miłości do Ukrainy, powinna rozwijać miłość do człowieka i ludzkości. Dla Ukrainy wartościowe jest tworzenie, zwłaszcza w warunkach procesów integracji europejskiej, pedagogiczno-psychologicznych, społecznych, prawnych podstaw dotyczących produktywnego przyswajania osiągnięć kultury narodowej i innych kultur dla samorealizacji osobowości, wypracowania pozytywnej motywacji i zainteresowania tymi wiedzą i wartościami, które znajdują się poza granicami narodowego „Ja”. Edukacyjne środowisko socjokulturowe powinno wszelkimi sposobami sprzyjać interakcji różnych etnokultur, wychowując etnotolerancję, szacunek do wszystkich nośników kulturowych i językowych, co jest jednocześnie szacunkiem do samego siebie. — Ale dość trudno jest realizować uniwersalne zasady i podejścia, kiedy ukraiński system edukacyjny charakteryzuje się swoistością i istotnymi różnicami… — Bezsprzecznie historia, struktura etniczna społeczeństwa, polityka demograficzna, różnice etnokulturowe, poziom kultury politycznej, narodowej, obywatelskiej, psychologia, warunki społeczne, tradycja edukacyjna, czynniki zewnętrzne są wystarczająco wpływowe w odniesieniu do treści procesu nauczania i wychowania. Ponieważ środowisko etnopedagogiczne, etnokulturowe w granicach Ukrainy (Krym, Zakarpacie, Donbas, Galicja, Bukowina, Polesie, Podole, Słobożanszczyzna, Naddnieprze, Wołyń) bardzo się różnią, to i podejścia pedagogiczne nie mogą być ujednolicone. Jednocześnie specyfika modeli edukacyjno-kulturowych, formy życia codziennego i cechy psychomentalne grup etnicznych nie powinny mieć dominującego wpływu na ogólną strategię i treść ukraińskiej edukacji. Nadmierna autonomizacja uniemożliwiałaby realizację społecznie znaczących idei jedności, konsolidacji, soborowości narodu. Anna MUKAN Zdjęcie Walerija POPOWA, centrum prasowe Instytutu Filologii. Ukraińscy diasporanie w Kanadzie. Rozmowa z Markiem Robertem Stechem rozpoczęła się od ekskursu w kwestię obecności ukraińskiego słowa i myśli w Kanadzie. Według słów literaturoznawcy, jeszcze w latach 1958–60 na kanadyjskich uniwersytetach zakazana była tematyka ukraińska, nie istniała żadna ukraińska katedra, żaden kurs, na którym studiowano by historię Ukrainy. W tym czasie stosunek Ameryki Północnej, jak i większości Europy, do Ukraińców był bardzo ostrożny — jak do narodu, który nie miał ani swojego państwa, ani swojego oblicza. Rzecz w tym, że całą anglojęzyczną historię Europy Wschodniej pisali przybysze z Polski i Rosji, którzy celowo tworzyli antyukraińskie mity i stereotypy. Do dziś można znaleźć anglojęzyczne wydania, w których mowa o Kijowskiej Rosji, a nie Rusi. Te fałszywe mity historyczne żyły i były przyjmowane bardzo spokojnie, przecież ostatecznie anglojęzyczny świat był absolutnie obojętny wobec Ukrainy. Na tym tle doprawdy heroicznymi wydają się czyny Ukraińców, którzy własnymi wysiłkami osadzili na twardym kanadyjskim gruncie ukraińskie słowo intelektualne. Chodzi przede wszystkim o założyciela anglojęzycznych kursów języka ukraińskiego profesora Jurija Łuckiego oraz jednego z pierwszych tłumaczy Tarasa Szewczenki na język angielski Kostiantyna Andrusyszyna. A w 1976 roku z datków zwykłych ukraińskich Kanadyjczyków i przy wsparciu Rządu kraju założono Kanadyjski Instytut Studiów Ukraińskich. Początkowo placówka składała się z trzech osób, które miały wielkie plany, ale prawie żadnej możliwości ich realizacji. Wkrótce Instytut „rozrósł się” i już w 1977 roku przy nim otwarto wydawnictwo, którego pierwszym wydaniem symbolicznie stały się ukraińskojęzyczne zapisy wykładów uniwersyteckich Mykoły Zerowa. Przez 20 lat w wydawnictwie KISU ukazało się 200 monografii, prawie 70 raportów badawczych. Większość wydań Instytutu to anglojęzyczne monografie naukowe, na których opiera się cała edukacja studiów ukrainoznawczych na Zachodzie. Oprócz KISU istnieje tylko jedno duże wydawnictwo literatury ukraińskiej — Harvarda, jednak mając potężniejszą bazę materialną, wydaje ono wielokrotnie mniej literatury niż kanadyjskie. Największe ukraińskojęzyczne wydanie KISU to wielotomowa „Historia Ukrainy-Rusi” M. Hruszewskiego. Wśród ostatnich wydań znajduje się szereg książek o relacjach Ukrainy z jej sąsiadami — Rosją, Polską, Armenią i innymi. Ponadto w drukarni wydawnictwa ujrzały światło dzienne dwa podręczniki języka ukraińskiego dla kursów uniwersyteckich. Jednak polityka wydawnictwa jest taka, że największa uwaga redaktorów skupiona jest na przekładach tych ukraińskich utworów, które studiuje się na uniwersytetach północnoamerykańskich i zachodnioeuropejskich. To przede wszystkim klasyka i nieco literatury współczesnej. Jeśli chodzi o książki w języku ukraińskim, to trafiają one do drukarni rzadko i zazwyczaj przygotowywane są wspólnie z ukraińskimi wydawnictwami. Zaprezentowana encyklopedia Leonida Uszkałowa to jeden z takich projektów. Marko Stech wspomniał także o jeszcze jednym swoim ambitnym projekcie — internetowej Encyklopedii Ukrainy. Przewagą takiego formatu wydania jest dostęp do niego z każdego kraju świata, a także możliwość dodawania dużej liczby zdjęć, materiałów audio i wideo.
Dalej mowa była o historii współpracy Marka Stecha z Leonidem Uszkałowem. Rozpoczęła się ona kilka lat temu od wspólnej pracy nad pierwszym akademickim pełnym wydaniem dzieł Hryhorija Skoworody. Książkę opracował Leonid Uszkałow, a finansowanie zapewniło wydawnictwo CIUS. Jednak wydanie nie stało się własnością macierzystej Ukrainy, ponieważ ówczesny rząd nie zezwolił na rozpowszechnianie książki w granicach państwa z powodu całkowicie nieuzasadnionej nieufności wobec wydawców. Dlatego ukazała się ona w małym nakładzie — 500 egzemplarzy i była sprzedawana tylko w Kanadzie. Mimo to, zaznacza Marko Stech, wydanie zostało przygotowane na wysokim poziomie: po pierwsze, jest to bardzo szczegółowe badanie, jednak dalekie od bycia suchym, a po drugie, napisane z wyrafinowanym intelektualnym smakiem. Właśnie dlatego, gdy Leonid Uszkałow opowiedział, że pracuje nad „Szewczenkowską encyklopedią”, Marka Stecha od razu zainteresowało nowe badanie i zgodził się na jego druk. Z pierwszych wrażeń Marka Stecha na temat książki: „Kiedy otrzymałem tekst przyszłej książki, stał się dla mnie zaskoczeniem. Byłem z niego zadowolony bardziej, niż się spodziewałem. Myślałem, że będzie mowa o czymś akademickim i encyklopedycznym. A wyszło bardzo żywo. To niezwykle umiejętny sposób przekazania bardzo wielu akademickich informacji tak, jakby nie były akademickie”.
Nowoczesne pojęcie Ukrainy
Swoje zachwycenie książką Leonida Uszkałowa Marko Stech wyjaśnił organicznością dla ukraińskiej kultury barokowego światopoglądu, w kluczu którego zostało opracowane wydanie. „Barok to okres, w którym uformowało się nowoczesne pojęcie Ukrainy — na poziomach intelektualnym i emocjonalnym” — wyjaśnił wydawca i dodał, że właśnie w tej kulturowo-historycznej epoce Ukraina zdołała powiedzieć Europie swoje uniwersalne słowo własnym — wyraźnie narodowym — tonem. Światopogląd baroku, w którym leżało renesansowe przekonanie o tym, że człowiek to niepowtarzalna osobowość i centrum budowli świata, a wraz z tym — średniowieczne wyobrażenie o marności ludzkiego życia i odpowiedzialności człowieka za swój los oraz los świata, współbrzmi z tradycyjnym ukraińskim odczuwaniem świata. Właśnie dlatego, zdaniem Marka Stecha, Majdan stał się symbolem ukraińskiego baroku XXI wieku — połączyły się w nim jednocześnie godność i rozpacz suwerennego narodu. Leonid Uszkałow, uważa Marko Stech, jest jednym z dwóch neobarokowych autorów współczesnej Ukrainy (drugim jest Wałerij Szewczuk). Przejawia się to przede wszystkim w tym, że „kiedy Uszkałow pisze o Szewczence, pisze o sobie. I nie ukrywa się z tym, nie stara się być obiektywnym”. To zasada baroku (jak i modernizmu) — nie oddzielać osoby twórcy od dzieła, treści od formy.
P. S. W tym roku Marko Stech został laureatem nagrody „Hłodoski skarb”, której założycielem jest laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Hryhir Husejnow.
Instytut Filologii odwiedził pisarz i literaturoznawca, dyrektor wydawnictwa Kanadyjskiego Instytutu Studiów Ukraińskich Marko Robert Stech. Spotkanie odbyło się w ramach Cyklu prezentacji wydawnictw z okazji 200-lecia urodzin Tarasa Szewczenki organizowanego przez katedrę historii literatury ukraińskiej i szewczenkoznawstwa KNU imienia Tarasa Szewczenki (kuratorka Cyklu prezentacji Hałyna Usatenko). Gość z Kanady zaprezentował książkę Leonida Uszkałowa „Moja szewczenkowska encyklopedia: z doświadczenia samopoznania”. Jednak rozmowa z wydawcą wyszła daleko poza przedmiot dyskusji, dotykając kwestii ukraińskiej diaspory w Kanadzie, barokowej filozofii oraz filologicznej drogi do własnej tożsamości Marka Stecha.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
nią są mury Sofii Kijowskiej, jej mozaiki — dziedzictwo historyczne, kulturowe i artystyczne. Wszystko to budowano jako obronę przed złem. To znaczy, rozumiano, że muszą istnieć bariery między cywilizacją a dzikim stepem. Dlatego uczestnicy mówili o ochronie i pokonywaniu granic lub o jasnym zrozumieniu, jakie znaczenie mają granice kulturowe, historyczne itd. i jakie może to mieć pozytywne, a przy okazji — polityczne znaczenie. Wspomnijmy choćby błyskotliwe zwycięstwo w swoim czasie na Eurowizji Rusłany lub wystawę rzeźby drewnianej w Paryżu Johanna Pinzla. Niestety, dla większości Europejczyków i Amerykanów Ukraina i jej znaczenie dla światowej kultury jest terra incognita na poziomie osobowości, która wzbogaciła całą europejską literaturę nawet innymi językami: rosyjskim, jidysz, polskim, niemieckim. To dobrze, że dzięki tym samym publikacjom K. Sigowa we francuskiej gazecie Le Monde kijowski Euromajdan stał się znacznie bliższy i bardziej zrozumiały dla przeciętnego Francuza, wbrew aktywnej i cynicznej informacyjnej dyskredytacji Ukrainy przez Moskwę za granicą. Ale w obronie granic narodowych musi celowo pracować cały ukraiński system nie tylko potęgi militarnej, ale przede wszystkim kultury, nie mówiąc o mediach… Tegoroczny „Książkowy Arsenał”, pomimo istniejących problemów wydawniczych, którym poświęcony był okrągły stół „Księgarstwo — strategiczna gałąź rozwoju państwa”, był hojny w prezentacje nowych wydań. Tak na przykład wydawnictwo „Brama-Ukraina” przedstawiło unikalną „Korespondencję Tarasa Szewczenki” według ostatniej za życia redakcji Serhija Jefremowa oraz książki „Taras Szewczenko. Kobzarik. Za słońcem chmurka płynie”. Wydawnictwo „Klio” nie po raz pierwszy wyszło na czytelniczą dyskusję z niedawno wydaną książką Eriki Chenoweth i Marii J. Stephan „Dlaczego opór bez przemocy jest skuteczny. Strategiczna logika konfliktu obywatelskiego”. Wydawnictwo „Osobistości” przy udziale jednego ze swoich autorów Anatolija Konczakowskiego zaprezentowało swoją nową serię „Wiek XX. Wspomnienia, notatki, dzienniki”, a wydawnictwo „Tempora” — wielotomowe wydanie dzienników Pyłypa Orłyka (w oryginale). Pamiętnikarstwo to jeden z tych gatunków, który ostatnio zdobywa coraz więcej zwolenników wśród ogółu czytelników. Najkrótsza droga do uświadomienia sobie godności narodowej wiedzie przez zapoznanie się z życiem i działalnością wybitnych osobistości rodzinnego kraju. Już tyle o tym mówiono i pisano, ale jasnego programu zapoznawania i wychowywania naszego młodego pokolenia, nie mówiąc o wyjściu za granicę, do tej pory nie ma. Tym radośniej czujesz się, gdy słyszysz, że ktoś jednak wniósł swój wkład w tę sprawę. Wydawnictwo „ADEF Ukraina” przygotowało do druku i przedstawiło na festiwalu egzemplarze sygnalne książki o wybitnym kijowianinie, którego w USA nazywano „panem helikopterem” jako ojca ciężkiego lotnictwa i nowoczesnego helikoptera. Mowa o Ihorze Sikorskim, synu Iwana Sikorskiego, doktora medycyny, profesora Uniwersytetu Kijowskiego. Właśnie w Kijowie urodził się, żył, uczył się, zrobił swoje pierwsze kroki w wielki świat lotnictwa Ihor Iwanowycz. My, Ukraińcy, musimy wiedzieć o życiu i duchowym dziedzictwie tego wybitnego rodaka, który swoim imieniem łączy Ukrainę ze światem. Niemało wydarzeń na „Książkowym Arsenale” poświęcono artystyczno-poligraficznej oprawie książki i nowym technologiom. W ramach festiwalu na przykład otwarto polsko-ukraińską wystawę ilustracji; w przestrzeni „Arsenał idei” — wystawę ilustracji artystów „Wydawnictwa Starego Lwa” „Jak ożywają książki”; na ten temat odbył się warsztat Romany Romanyszyn i Andrija Łesiwa z pracowni twórczej „Agrafka”. A na seminarium dla wydawców „Książka edukacyjna — Bohdan” wszyscy, których to interesowało, zapoznawali się z wydawaniem utworów w formacie cyfrowym, o pojawiających się tu problemach i ich rozwiązaniu. Lwowskie „Wydawnictwo Starego Lwa” w ramach obchodów 100-lecia od dnia urodzin Tove Jansson zaprezentowało również wydanie dla dzieci alfabetem Braille’a. Ulubione bajki dziecięce o Muminkach będą bezpłatnie rozprowadzane do wyspecjalizowanych internatów i szkół w całej Ukrainie. Podsumowując festiwal, można powiedzieć: wydawcy, pisarze, przeważająca część działaczy kultury (z wyjątkiem rosyjskiej), jak zaświadczył „Książkowy Arsenał” — 2014, uświadamiają sobie ważność, odpowiedzialność i siłę Słowa w obronie granic przyszłego pokoju i humanizmu. UCHWAŁA
Машинний переклад
Przyznać nagrodę im. I. Ohijenki w 2014 roku, ufundowaną przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo Iwana Ohijenki, Żytomierską Obwodową Administrację Państwową i Radę, Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy, Fundację Wspierania Rozwoju Sztuki, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki:
w dziedzinie literatury
Ołeksandrowi Fedorowiczowi KUCHARCZUKOWI
w dziedzinie nauki
Mychajłowi Ołeksandrowiczowi LIECKINOWI
w dziedzinie oświaty
Iwanowi Pyłypowiczowi JUSZCZUKOWI
w dziedzinie sztuki
1. Dmytrowi Iwanowiczowi CZYRYPIUKOWI
2. Ludowemu zespołowi folklorystycznemu „Rusnaki” Mukaczewskiego Miejskiego Domu Kultury
w dziedzinie działalności społecznej, politycznej i duchowej
1. Wiktorowi Borysowiczowi WASYLCZUKOWI
2. Dmytrowi Fedorowiczowi ŁOMACZUKOWI
P. M. Mowczan, Przewodniczący Komitetu
M. P. Pokropywnyj, zastępca przewodniczącego Komitetu
Машинний переклад
Mykoła CYMBALIUK
Jedno z największych krajowych wydarzeń literacko-artystycznych 2014 roku, IV Międzynarodowy Festiwal „Książkowy Arsenał”, zakończył swoją pracę. Przez sześć dni (8–13 kwietnia) w „Mistrzowskim Arsenale” prezentowało swoją produkcję książkową i czasopiśmienniczą ponad 100 ukraińskich i zagranicznych wydawnictw, odbyło się ponad 200 różnorodnych masowych imprez: spotkania twórcze, prezentacje, czytania poezji, koncerty, pokazy filmów… W nich wzięło udział ponad 40 tys. miłośników książki, z pół setki znanych pisarzy, przedstawicieli kultury, intelektualistów z 10 krajów świata. Mnóstwo wykładów, warsztatów mistrzowskich, dyskusji, okrągłych stołów poświęconych nie tylko tematom wydawniczo-literackim, ale i społecznym.
Tegoroczny kijowski festiwal książki został naznaczony obecnością, jak głosiły banery, „paryskiej wiosny na Ukrainie” (w przeciwieństwie do tak zwanej moskiewskiej). Oprócz pierwszego dnia — uroczystego otwarcia, które odbywało się przy wsparciu Instytutu Francuskiego i Ambasady Francji na Ukrainie, wyrafinowany francuski duch i myśl unosiły się także na innych imprezach, m.in. przy okrągłym stole na temat „Literatura a granice”. Jego uczestnicy Miriam Anissimow, Georges Nivat, Serhij Żadan, Sylvain Tesson i in. prowadzili dyskusję wokół tematu niezwykle aktualnego dziś nie tylko dla Ukrainy. — Filozofowie i literaci od czasów „Odysei” — zauważył dyrektor Centrum Europejskich Badań Humanistycznych NU „Kijowsko-Mohylańska Akademia” oraz wydawnictwa „Duch i Litera”, filozof i kulturolog Kostiantyn Sihow — przywykli do poetyki przekraczania granic. Kto tylko nie pisał o transagresji, o przekraczaniu tych czy innych ograniczeń. Czy Serhij Żadan nie jest pierwszym pisarzem, który mówi, że trzeba budować i chronić naszą granicę? Ale w jakim sensie to jest interesujące? Nie bardzo wyobrażam sobie Żadana jako pogranicznika, ale rozumiem, że to bliżej do tej idei, że naszą obro-
Zdjęcie: Mykoła Cymbaluk
Okrągły stół „Literatura a granice”. Od lewej do prawej: trzeci — Georges Nivat, czwarty — Kostiantyn Sihow, piąty — Serhij Żadan
Машинний переклад
Ukraińscy wydawcy wrócili z Salonu Książki w Paryżu. Dzięki wsparciu dobroczyńców Ukraina nie po raz pierwszy była reprezentowana na tym niezwykle dużym wydarzeniu książkowym.
Zainteresowanie stoiskiem „Odkryj Ukrainę”, zaprojektowanym w stylu Majdanu, było ogromne także ze względu na rewolucyjne wydarzenia na Ukrainie i rosyjską okupację Krymu. „Tegoroczny Salon Książki w Paryżu to wydarzenie dla Europy niezwykle znaczące — opowiada dyrektor czerniowieckiego wydawnictwa „Bukrek” Daryna Maksymec. — Po pierwsze, pokazuje, że książka papierowa żyje i zwycięża. Po drugie, zabiegają tu o miejsce, oprócz europejskich wydawców, także wydawcy chińscy, afrykańscy, amerykańscy. Honorowym gościem salonu była w tym roku Argentyna”. „Bukrek” zaprezentował antologię poezji „Niebiańska Sotnia”, ukraińsko-francuskie wydanie upominkowej książki „Z ukraińskiej starożytności”, 40-tomowy zbiór ukraińskich bajek ludowych, kalendarz oraz wydania przypadające na 200. rocznicę urodzin Tarasa Szewczenki — „Pieśniowa Szewczenkiana”, „Ciekawe opowiastki z dziennika Szewczenki” i inne. Paryżanom spodobała się dwujęzyczna francusko-ukraińska książka upominkowa „Z ukraińskiej starożytności”. Ponieważ obok leżało także pierwsze wydanie tej książki w języku staroruskim, niektórzy zwiedzający chcieli poznać różnicę między językiem ukraińskim a rosyjskim. Wyjaśniała to ukraińska paryżanka Liza Senkewycz — właścicielka internetowej księgarni literatury ukraińskiej. — Największym osiągnięciem naszego pobytu na targach uważam porozumienie, że jedno z francuskich wydawnictw wyda w świat wybór z 40-tomowego zbioru ukraińskich bajek ludowych w jednym tomie. Przekład na język francuski bezpłatnie wykona kolejna ukraińska patriotka w Paryżu — profesor katedry slawistyki wschodniosłowiańskiej Iryna Dmytryszyn, za co jestem jej niezmiernie wdzięczna — powiedziała dyrektor „Bukreku” Daryna Maksymec. — Ten przekład i takie wydanie za granicą są nam bowiem bardzo potrzebne przy składaniu wniosku o wpisanie 40-tomowego zbioru ukraińskich bajek ludowych na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Prasowa służba Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii Ukrainy
Машинний переклад
Mykoła TABORYT Zdjęcia autora
Serż Lifar zmarł w 1986 roku. Pochowano go na cmentarzu Sainte-Geneviève-des-Bois, niedaleko Paryża. Za życia tylko raz, po 1921 roku, kiedy wyjechał na zaproszenie Siergieja Diagilewa do Paryża, udało mu się odwiedzić Ukrainę, Kijów, grób rodziców. I to — potajemnie. Tamte czasy są pamiętne dla starszego pokolenia, podobnie jak to, że w czasach Związku z woli Moskwy jego imię wykreślono z historii ukraińskiej kultury. I dopiero wraz z uzyskaniem przez Ukrainę niepodległości Serż Lifar, sława i duma światowego baletu, zaczął powracać na ojczystą ziemię. Wiele dla tego zrobiła jego wdowa, hrabina Lillian de Alefeld, która święcie czciła pamięć i wypełniała testament „Serża z Kijowa”. W połowie lat 90., a potem w 2000 r. bywała na Ukrainie, za każdym razem przywoziła i przekazywała bezcenne relikwie, związane z jego życiem i działalnością. Tak na przykład przekazała w darze kijowskiej bibliotece im. Łesi Ukrainki jego wielki księgozbiór z wieloma rarytasowymi wydaniami artystycznymi. Wśród innych rzeczy, które należały do S. Lifara, dziś można zobaczyć w ekspozycji muzealnej także jego honorową nagrodę „Złoty trzewiczek”, którą wręczał sam prezydent Francji Charles de Gaulle. Dla upamiętnienia wielkiego Ukraińca ważnym wydarzeniem stało się założenie Międzynarodowego Konkursu Baletu im. Serża Lifara oraz festiwalu „Serż Lifar de la danse”. Jego koncepcję opracował Jurij Ołeksandrowycz Stanishewski, prezydent Ukraińskiej Akademii Tańca, były kierownik miejskiej placówki edukacyjnej „Natchnennia” — instytucji przygotowującej artystów baletu. Konkurs i festiwal stały się wybitnym, znaczącym wydarzeniem nie tylko ukraińskiej sztuki baletowej, ale i całej Europy. Otrzymały patronat Światowej Rady Tańca UNESCO i wsparcie naszego rządu. Odbyło się już siedem Międzynarodowych Konkursów Baletu im. Serża Lifara i 9 festiwali „Serż Lifar de la danse”. VII konkurs baletu odbył się w marcu-kwietniu 2011 roku w Doniecku, a festiwali było ponad dziesięć. W przededniu 110. rocznicy urodzin Serża Lifara, na początku kwietnia, kijowianie po raz kolejny uczcili pamięć swojego genialnego rodaka: w foyer Kijowskiej Miejskiej Ukraińskiej Akademii Tańca im. Serża Lifara (znajdującej się na osiedlu Trojeszczyna-Wyhuriwszczyna) uroczyście odsłonięto pomnik tego „niebiańskiego anioła” z Kijowa, jak nazywali go współcześni. Do tego szlachetnego dzieła dołączył Charytatywny Fundusz „Wivas” (przewodniczący Rady Nadzorczej O. P. Buryhajło).
Obecny rektor Akademii Tańca, zwracając się do uczestników uroczystości i swoich studentów, zauważył, że młode pokolenie jest powołane do pomnażania naszej narodowej sławy i dumy, której uosobieniem jest Serż Lifar. Ale z nie mniejszą wdzięcznością musimy w te wielkanocne dni czcić pamięć naszych bliskich i krewnych. I byłoby dobrze, gdyby studenci akademii tańca wzięli na siebie obowiązek opieki nad grobami rodziców Lifara, których prochy spoczywają w Kijowie na Cmentarzu Bajkowym. Na zakończenie działań związanych z uczczeniem pamięci światowej sławy Ukraińca studenci teatru edukacyjnego „Natchnennia” akademii dali świąteczny koncert. Uczestnicy i goście zobaczyli fragmenty baletów „Pieśń lasu”, „Śpiąca królewna”, „Esmeralda”, „Suita ukraińska”… A następnego dnia w Operze Kijowskiej odbył się galakoncert. Jeden z zaproszonych gości w kuluarach powiedział: „Dziś na pierwszy plan wychodzi wszystko, co ukraińskie. To świadectwo tego, że Ukraina nie umiera. Uczymy się być dumni ze wszystkiego, co ukraińskie, a takie wydarzenia i osobistości dodają nam dumy i pewności; autentyczność i talent, którym hojnie był obdarzony nasz rodak Serż Lifar, musimy nieść w świat, tak jak genialnie robił to on”.
Krótko o fabule komedii: chłopiec Mykoła gra na trąbce w dziecięcej orkiestrze estradowo-dętej „Bereził”, która przygotowuje się do udziału w niezwykle ważnym konkursie o nagrodę mera. Główny warunek konkursu nie jest prosty — jednym z numerów programu musi być autorska melodia. Utalentowany Mykoła pisze wzruszającego „Włóczęgę”, ale zdarza się nieprzewidziane — założyciel i niezmienny kierownik „Bereziłu” trafia do szpitala. Czy orkiestra zdoła wygrać, mimo przebiegłego planu nowego dyrygenta? Kilka pytań do członków ekipy filmowej. Najpierw — do reżysera Anatolija Mateszki. — Anatoliju Mykołajowyczu, nakręcił Pan wiele „dorosłych” filmów, a teraz — kino dziecięce, i to jeszcze musical… — Od czasu, gdy tylko zacząłem kręcić filmy, zastanawiałem się — komu to wszystko jest potrzebne? Patrzyłem na swoje dzieci — czym się interesują, jakie mają pasje. A chłopcy, którzy mają obecnie 12—14 lat, — to nowe pokolenie, z którym trzeba rozmawiać na równi, mówić im prawdę, co starałem się robić w tym filmie. Film nakręcono za 16 milionów hrywien — wszystko to budżetowe pieniądze. Cieszę się, że nam uwierzono. — Z dziećmi trudno było pracować? — U nas występowało około 500 dzieci. Wszyscy oni to utalentowani muzycy, tancerze i wiedzą, co to dyscyplina. Ich życie to ciągłe próby i koncerty, ale nie zawiedli. Przeciwnie, bardzo pomagali sobie nawzajem. Nasi muzycy stale podpowiadali aktorom, jak trzymać instrument i jak na nim grać, tancerzom pomagali wypracowywać choreografię. Wielu z naszych chłopców, którzy wcześniej nie zajmowali się muzyką, po zakończeniu miało zupełnie inny artyzm niż aktorzy i ma zupełnie inny wektor. Trzeba było przepisywać scenariusz. Ołeksij Horbunow (aktor) — Co zapamiętało się ze zdjęć? — Odczucia z pracy nad filmem są po prostu fantastyczne! Występowała utalentowana młodzież, a praca z takimi dziećmi to ogromna przyjemność. I przekonałem się, że od tych dzieci jest się czego uczyć. Choć miałem niewielką rolę, czerpałem ogromną przyjemność ze zdjęć, z dzieci. Dziękuję dzieciom za naukę! W kinie dziecięcym praktycznie nie występowałem. Teraz trzeba więcej kręcić dla dzieci i o dzieciach. Jestem wdzięczny, że pojawiła się u mnie możliwość zagrania w takim kinie. Dzieci — to pokolenie, które będzie żyło dalej i one powinny dziś więcej oglądać dobrych, porządnych filmów i wtedy u nas wszystko będzie dobrze! Wołodymyr Horianski (aktor) — Wołodymyrze, jakie odczucia po zdjęciach? — Jeszcze nie rozumiem — denerwuję się przed premierą czy nie? Premiera teatralna różni się od „filmowej”. Teatralna jest bardziej stresująca: tutaj rozumiesz, że masz teraz wyjście na scenę, a w kinie — wszystko jest już zrobione i przed nami sąd widzów. Jestem pewien, że my wszyscy: reżyser, scenarzysta, artyści, dzieci — zrobiliśmy wszystko, żeby obraz wyszedł dobry. Dziś po raz pierwszy go zobaczę. Jestem przekonany, że teraz trzeba jak najwięcej kręcić kina dziecięcego. Może ono napomni dorosłych facetów — w czyich rękach jest przyszłość naszych dzieci. Dostała mi się rola złoczyńcy, ale ani trochę się nie zasmuciłem — nawet zgodziłem się poświęcić swoją czuprynę. Teraz nie od razu mnie rozpoznają. Nad rolą pracowało się łatwo, często improwizowałem. Rozmawiał Serhij KOTOW
Serż Lifar, światowej sławy tancerz, choreograf, baletmistrz, honorowy przewodniczący Narodowej Rady Tańca przy UNESCO, kawaler najbardziej zaszczytnego odznaczenia Francji, orderu Legii Honorowej, przez całe życie marzył o powrocie na Ukrainę. Pewnego razu podczas spotkania prezydent Francji Charles de Gaulle powiedział Lifarowi, że zrobił on tak wiele dla rozwoju i sławy francuskiego baletu, iż bez problemu może przyjąć francuskie obywatelstwo. Ale Serż Lifar podziękował mu i powiedział, że nigdy nie był i nie będzie Francuzem, „bo jestem Ukraińcem, a moją ojczyzną jest Ukraina”. I nawet w przedśmiertnym liście do żony Lillian napisał: „Serż z Kijowa. Ukrainiec do końca”.
Машинний переклад
Nie tak często kręci się filmy dla młodzieży i dzieci. W zeszłym roku zadebiutował film Wiktora Andrijenki „Iwan Syła”. A w tym roku odbyła się premiera nowego filmu dziecięcego, musicalu i komedii „Trubacz”, który nakręcił autor znanego „Burżuja”, reżyser Anatolij Mateszko. W głównych dziecięcych rolach wystąpili Leonid Szewczenko i Polina Tarasenko. W pozostałych rolach zagrali: Ołeksij Horbunow, Wołodymyr Horiański, Nonna Hryszajewa, Jurij Rudkowski, Denys Kapustin, Alisa Łukszyna, Rymma Zjubina, Olesia Żurakowska. Autorką scenariusza jest Anastasija Mateszko, producentką filmu Olha Żurżenko.
…nia zdjęć zaczęli się nią zajmować.
– Jak wybieraliście głównych bohaterów?
– Na castingu spodobał nam się Łonia Szewczenko, ale wybrał go Wiktor Andrijenko do zagrania w „Iwanie Syle”, i my odmówiliśmy mu. Jednak po pewnym czasie zrozumieliśmy, że nie znajdujemy nikogo lepszego, dlatego wróciliśmy do myśli, żeby nakręcić Łoniego. Jest bardzo interesującym aktorem, a harmonogramy zdjęć filmów się nie pokrywały. Łoniemu przyszło kilka miesięcy poświęcić muzyce. Trzeba zaznaczyć, że 12-letnia Polina Tarasenko, która grała główną rolę, gra na siedmiu instrumentach muzycznych i jest zwyciężczynią wielu międzynarodowych konkursów.
— Muzyka w Waszym filmie jest najważniejsza… — Poza symfonicznym standardem „Pożegnanie słowiańskiej” całą muzykę do filmu napisał specjalnie muzyk z Gogol Bordello Serhij Riabcew, a teksty przygotował znakomity poeta Serhij Kowalczuk. Muzyka wyszła znakomita.
— Jak długo kręciliście film?
— Wszystko robiliśmy bardzo szybko. Nasz dziecięcy zespół aktorski — we wczesnym wieku, mija miesiąc — to bardzo, bardzo dużo czasu — wszystkie dzieci się zmieniają. Na casting do nas przychodziły jedne dzieci, a na zdjęcia wracały zupełnie inne — przybywało im po dziesięć centymetrów wzrostu, łamał im się głos, zmieniały się nie do poznania. Powiedzmy, chcieliśmy w jednej małej roli zagrać mojego syna, ale on właśnie przed rozpoczęciem zdjęć tak wystrzelił w górę, że z chłopca zmienił się w mężczyznę. Tak więc wszystko nakręciliśmy w ciągu dwóch miesięcy, jak najszybciej.
Anastasija Matieszko (scenarzystka)
— Nastia, jak przyszedł ci do głowy pomysł napisania scenariusza dziecięcej komedii?
— Wprost z życia. Kiedy nasz syn zaczął zajmować się muzyką i trafił w odpowiednią atmosferę, uderzył mnie kontrast między tym, co w życiu, a tym, co w Domu Kultury. Od razu wyobraziłam sobie film w rodzaju „Nocy karnawałowej”, „Wołgi-Wołgi” czy „Wesołych chłopaków”. Dzieci-muzycy są zupełnie inne — są ambitne, pracowite, mają w życiu cel i dokładnie wiedzą, jak go osiągnąć. Tak właśnie napisałam scenariusz o utalentowanym chłopcu-muzyku ze środowiska utalentowanych muzyków, tancerzy, śpiewaków. O tym, jak pisze własną muzykę, jak przychodzi do niego pierwsza miłość. W tamtym momencie wydawało mi się, że nakręcenie takiego filmu na Ukrainie jest niemożliwe — kto przecież da pieniądze na taki projekt? Ale przydzielono nam środki budżetowe na ten film. Dalej napotkaliśmy problemy: okazało się, że dzieci grające na instrumentach to piękny obrazek, ale zupełnie brakuje w nim dynamiki. Okazało się, że u dzieci-muzy-
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
czy kraj nieba na Wschodzie, który już zapłonął krwawymi poświatami? Dziś naród ukraiński znów próbuje pozbyć się postkomunistycznej zależności i wyjść z przestrzeni proimperialnej, w której, niestety, wszyscy jeszcze się znajdujemy. Pragnienie zrzucenia totalitarnego ucisku — swoisty pomost łączący poezję Tarasa z naszą współczesnością. Sam spektakl zaś podyktowany jest dążeniem do wolności i samostanowienia. I wielu, zapewne, zgodzi się, że właśnie ta wewnętrzna potrzeba wolności, pragnienie bycia gospodarzami na własnej ziemi, dążenie do prawdziwej, a nie deklaratywnej państwowości wyprowadziły ludzi na ulice. Ktoś może zaprotestować, mówiąc, że żyjemy w umiarkowanych czasach, które rzekomo nie wymagają od jednostki radykalnych działań. Jednak naszym obywatelom nie pozostała inna droga, by obronić własną niepodległość. Rolę Tarasa w spektaklu grają aż trzej aktorzy. Nazar Dobrijan (mały Tarasik), Jurij Radionow (młody Taras), a główną rolę dorosłego Szewczenki, wokół którego toczą się wszystkie realne i fantasmagoryczne wydarzenia, odgrywa Taras Melnyczuk. W spektaklu uczestniczy ponad połowa trupy teatralnej, ale najbardziej zapadły w pamięć postaci stworzone przez Walerija Wojtenka (Michaił Szczepkin), Innę Biełikową (Warwara Riepnina), Mykołę Daniluka (Oficer), Wołodymyra Hładkiego (Ziemlaczok), Marinę Hunko, Darię Krywosz, Chrystynę Mykytyn (dusze) oraz Anhelikę Hyrycz, Marinę Ляch, Iolantę Pylypenko (kruki). Nie zapomniano także o rosyjskich monarchach. Jeden po drugim na scenie pojawiają się cesarze Piotr I i Mikołaj I, cesarzowe Katarzyna II i Aleksandra. Tymi postaciami reżyser chciał podkreślić, że imperialna polityka Rosji na przestrzeni ostatnich stuleci się nie zmieniła. I do rosyjskich polityków współczesnej epoki również, niestety, pasują słowa Szewczenki: „Czy nie ma kraju, by zagarnąć, wziąć ze sobą do trumny”. A my, jak się okazuje, ponad dwadzieścia lat łudziliśmy się, że żyjemy w suwerennym państwie. Lecz niepodległość okazała się jedynie zjawą i snem. I jeśli spektakl „Sen” wraz z innymi inscenizacjami, poświęconymi jubileuszowi Szewczenki, pomoże Ukraińcom przebudzić się ze snu, będzie to oznaczać — sztuka spełnia swoje wysokie posłannictwo.
Машинний переклад
Burzliwe wydarzenia najnowszej historii Ukrainy zbiegły się z 200. rocznicą urodzin Tarasa Szewczenki. I właśnie dzisiejsza rzeczywistość jest przekonującym potwierdzeniem tego, jak dokładnie w swoich utworach o przeszłości Kobziarz przewidział przyszłość. Zatem nie dziwi fakt, że większość ukraińskich teatrów zwróciła się obecnie ku jego proroczemu słowu. Nie pozostał poza tym procesem Kijowski Akademicki Teatr Młodego Widza na Lipkach, gdzie artysta ludowy Ukrainy Wiktor Hyrycz stworzył spektakl-kolaż „Sen” na podstawie utworów Szewczenki. Eduard OWCHARENKO Można długo i wiele mówić o proroctwach Kobziarza. Jednak często prowadzą one do smutnego wniosku: przez dwieście lat niewiele się zmieniło, a my, podobnie jak nasi poprzednicy, nieustannie nadepujemy na te same grabie. Więc może trzeba wreszcie zacząć wyciągać wnioski, jak na podstawie tego, co napisano w XIX wieku, zmienić swoje życie w wieku XXI? „Nikt z naszych artystów nie przejmował się losem Ukrainy tak bardzo, jak Szewczenko. Każde słowo Szewczenki, każdy dźwięk jego poezji przesiąknięte są bólem z powodu tego, że Ukraina nie jest wolna. Każde słowo Tarasa Szewczenki pulsuje, znajduje oddźwięk w naszych aktorach, a to gwarancja tego, że będą się nim przejmować widzowie. Biorąc za podstawę spektaklu „Sen” poezję Kobziarza, budujemy jego strukturę wokół odwiecznego konfliktu artysty i społeczeństwa. Konieczność radykalnych zmian, którą odczuwa obecnie Ukraina, sprawi, że nasz spektakl będzie aktualny” — opowiedział Wiktor Hyrycz. Dość trafnie wybrano tytuł spektaklu „Sen”, gdyż ukraińska historia jawi się tu niczym widmowa wizja. Bo tak bardzo nie chce się wierzyć, że wszystkie tragedie, które przeżył naród ukraiński w swojej wielowiekowej historii, to rzeczywistość, a nie chorobliwa wyobraźnia. A jeszcze bardziej nie chce się wierzyć, że możliwa jest nowa tragedia. Bo co mogą oznaczać słowa poety: „Lecimy. Patrzę, świta już, Kraj nieba płonie”? To majaczenie
Машинний переклад
Odpowiedzialność za rzetelność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystaniu naszych publikacji odniesienie do «Słowa Proświty» jest obowiązkowe. Indeks gazety «Słowo Proświty» — 30617
Машинний переклад
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta" im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r.
Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN
іта! іта!
Машинний переклад
Dział tematyki społecznej Petro ANTONENKO 279-49-47
Dział pracy prosvitiańskiej Nadija KYRIJAN 270-55-57
Dział kultury Mykoła CYMBALJUK 279-49-47
Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69
Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN 278-63-69
Машинний переклад
Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępczyni redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK
Машинний переклад
Redaktor dyżurny Mykoła CYMBALIUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano z gotowych fotoform w spółce z o.o. “Polihrafcentr” w środę. Łączny nakład w kwietniu — 18 500 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety.
Машинний переклад