Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №16 за 2008 рік

16 с. · 56 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

O JAKOŚCI ŚPIEWU I JAKOŚCI ŻYCIA

Paweł MURAWSKI, profesor Narodowej Akademii Muzycznej im. P. I. Czajkowskiego, Artysta Ludowy Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Czystość intonacji powinna stać się dążeniem do czystości w życiu. Wszyscy musimy do niej dążyć. Najlepszy śpiew to czysty śpiew, który można porównać do czystej wody czy powietrza. Różnica polega na tym, że brudną wodę i nieczyste powietrze łatwo wykryć, a śpiew – trudno. Można śpiewać nieczysto, między dźwiękami, nawet fałszywie, i uważać, że to prawdziwa sztuka. Aby do tego nie dopuścić, zawsze trzeba mieć przed sobą jakiś wzorzec wykonawczy. Może to być solista lub zespół, na przykład wokaliści B. Hmyria, I. Kozłowski, M. Łytwynenko-Wolhemut, Z. Hajdaj, F. Szalapin, A. Niezdanowa, L. Pavarotti, M. Caballé; skrzypkowie D. Ojstrach i M. Kogan; orkiestry symfoniczne Londynu, Paryża, Berlina, Wiednia, opera włoska i inne. Z własnego doświadczenia wiem, że czystym śpiewem akademickim można nawet leczyć chorych. Miałem okazję słuchać wystąpień lekarzy na forum medycznym, którzy jako przykład podali chór Konserwatorium Kijowskiego, którym wówczas dyrygowałem. Jak więc osiągnąć czystość śpiewu? Przede wszystkim trzeba pokochać utwór. Aby pokochać utwór chóralny, trzeba znaleźć piękno w każdym osobno zaśpiewanym dźwięku. Trzeba nastroić się na czystość wewnętrznie. Technika zaś to już drugorzędna, zewnętrzna strona. Opanowanie techniki dyrygowania nie pozwala uważać się za doskonałego mistrza specjalności chóralnej. Technika dyrygowania to tylko środek do opanowania szczytów tego fachu. Zdarzały się przypadki, gdy muzycy bez wykształcenia stawali się dyrygentami światowego poziomu. Kto chce zostać dyrygentem, specjalistą wysokiej klasy, musi uparcie i systematycznie pracować nad doskonaleniem tego fachu, nie mniej niż pracują skrzypkowie i pianiści. Wyjaśniać śpiewakom trzeba nie słowami, lecz profesjonalnie zaśpiewanym dźwiękiem lub frazą. Profesjonalnym chórem mogą kierować dyrygenci różnego poziomu zawodowego, bo chór zawsze będzie brzmiał profesjonalnie. A źle przygotowany chór profesjonalnie nie zaśpiewa nawet wtedy, gdy będzie nim dyrygował doświadczony, utalentowany dyrygent. O jakości w rolnictwie i przemyśle można przeczytać w prasie, usłyszeć w radiu i telewizji, lecz w wykonawczej sztuce muzycznej nic takiego się nie dzieje. Pamiętam sztukę muzyczną lat trzydziestych i czterdziestych. Wówczas, jak i dziś, istniały różne gatunki muzyczne. Ale muzyka wychowawcza – operowa, symfoniczna, chóralna – zawsze była na czele, wychowywała i wzbogacała ludzkie dusze. Muzyka estradowa podążała za nią i bawiła wykształconych ludzi (K. Szulżenko, L. Utiosow). A dziś jest odwrotnie: muzyka estradowa wysunęła się na „pierwszą linię”, a wychowawcza została na „tyłach”. Dzięki mikrofonom na scenę koncertową weszli bezgłosi. Tę estradę towarzyszą takie (czasem nieprzyzwoite) ruchy, że odbiera się ją już nie uchem, lecz oczami – jak taniec. W latach pięćdziesiątych w rejonowym miasteczku Bibrka w obwodzie lwowskim istniała orkiestra symfoniczna, złożona z muzyków z rejonu, a na próby przyjeżdżał dyrygent ze Lwowa. Ta orkiestra wykonywała utwory o takim stopniu trudności, jak orkiestra państwowa. Działacze sportowi zdołali wpłynąć na kierownictwo kraju i obecnie w szkołach wprowadzono lekcje piłki nożnej. Nie ma sprzeciwu, to dobra sprawa. Ale dla Ukrainy byłoby znacznie więcej pożytku, gdyby w szkołach wprowadzono naukę czytania nut. Po czterech latach dzieci czytałyby nuty jak książkę, a w naszym kraju pojawiłyby się profesjonalne duety, tria, kwartety, zespoły, chóry i orkiestry. Mielibyśmy możliwość już we wczesnym wieku wykrywać uzdolnione dzieci i tworzyć dla ich rozwoju twórczego odpowiednie warunki. W Ukrainie jest wiele rzadkich, pięknych głosów, ale brakuje kierowników muzycznych. Często ich poziom zawodowy jest tak niski, że nie są w stanie ocenić solisty ani zespołu. Dlatego utalentowani ludzie, nie doczekawszy się odpowiedniej pracy, wyjeżdżają poza granice Ukrainy. Tam śpiewają, grają, dyrygują nie dla Ukrainy, lecz dla innych krajów. Obecnie profesjonalna sztuka wykonawcza zrównała się z amatorską. Różnica polega na tym, że zawodowi śpiewacy śpiewają za pieniądze, a amatorzy – z chęci. Na Ukrainie jest wielu wykwalifikowanych historyków i teoretyków sztuki muzycznej; powinni oni objąć swoją kontrolą ekspercką sztukę wykonawczą. Wtedy pojawiłyby się prawdziwe oceny i nie byłoby pochwał na wyrost. Musimy rozwiązać jeszcze jeden ważny problem sztuki muzycznej. Ludzie, którzy chcą nauczyć się piosenki, prawie zawsze korzystają z fortepianu (pianina, fortepianu koncertowego). Tych instrumentów w miastach i wsiach Ukrainy są tysiące, lecz prawie wszystkie są rozstrojone, a to bardzo szkodzi rozwojowi słuchu muzycznego. Tę sytuację można poprawić, jeśli na wydziałach dyrygencko-chóralnych Narodowej Akademii Muzycznej oraz innych wyższych uczelni muzycznych wprowadzi się specjalny kurs strojenia fortepianu. Absolwenci sami stroiliby instrumenty i w swojej pracy twórczej korzystali z ich czystego brzmienia. To Zakończenie na s. 14 JEJ GŁOS USŁYSZELI MILIARDY SŁUCHACZY Dobrowolne ofiary „Na Cerkiew Kobzarza”: MFB „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106

Машинний переклад

WYDARZENIA, FAKTY, KOMENTARZE „KIJÓW BĘDZIE LEPSZY”

Petro ANTONENKO Pod tym hasłem Blok Julii Tymoszenko rozpoczął kampanię wyborczą w stolicy. Niedawno na miejskiej konferencji Bloku zatwierdzono kandydatów na wybory władz stołecznych. Kandydatem na stanowisko mera Kijowa mianowano Ołeksandra Turczynowa. Listę wyborczą BJuT do Rady Kijowskiej otworzyła sama liderka Bloku. To, że na czele kampanii wyborczej stoją dwie pierwsze osoby Bloku, a do tego premier i pierwszy wicepremier, świadczy o tym, jak ogromną wagę przywiązuje ta siła polityczna do sytuacji w stolicy. Można dodać, że na czołowych miejscach listy wyborczej do rady miejskiej znajdują się Mykoła Tomenko i Ołeksandr Zinczenko. Wyborom do rady miejskiej BJuT nadaje nie mniejszą wagę niż wyborom mera, stawiając sobie za cel uzyskanie większości w radzie. Jest ona potrzebna Blokowi nie tylko jako „ubezpieczenie” na wypadek wyboru na mera kandydata nie z ich obozu. Przeciwnie, Julia Tymoszenko na konferencji pewnie zapowiedziała przyszłe zwycięstwo Turczynowa. Liderka BJuT już nie po raz pierwszy poradziła, by nie ufać zbytnio „rankingom” i „sondażom socjologicznym”. Zresztą całkiem słusznie, bo wybory już nie raz obalały chimery „rankingów”, a przede wszystkim w odniesieniu do BJuT. Julia Tymoszenko przypomina, jak bardzo mylili się „twórcy rankingów” (czyżby świadomie?) podczas kampanii wyborczych do parlamentu. Tak więc Ołeksandr Turczynow ma naprawdę poważne szanse na zwycięstwo, biorąc pod uwagę jego doświadczenie polityczne i wizerunek bezkompromisowego polityka. A do tego wysoki ranking BJuT w stolicy oraz znaczne możliwości organizacyjne i doświadczenie w kampaniach wyborczych. Jeśli chodzi o same wybory stołeczne, to wciąż wiele jest niewiadomych, począwszy od tego, czy w ogóle się odbędą, przynajmniej w wyznaczonym terminie. Wszyscy bowiem pamiętają kilkukrotne przekładanie zeszłorocznych wyborów parlamentarnych. Już zaskarżono w sądzie postanowienie o wyznaczeniu przedterminowych wyborów w stolicy. Z motywacją ich wyznaczenia, którą kierował się parlament, też nie jest łatwo. Główny argument to nadużycia władz stołecznych i samego mera, w celu udowodnienia których utworzono kilka specjalnych komisji śledczych na najwyższych szczeblach władzy, a jeszcze nie wszystkie one jasno się określiły. Nie postawiły kropki nad „i” także organy ścigania. Nie może ani wysłać mera na dymisję, ani ogłosić samorozwiązania Rada Kijowska, gdzie układ polityczny jest skrajnie zagmatwany. Nie wyjaśnia sytuacji również to, że BJuT nie może wymienić swoich skompromitowanych radnych. Jako przyczynę podaje się to niechęć Centralnej Komisji Wyborczej do przeprowadzenia takiej zamiany, to fakt, że ustawa o imperatywnym mandacie radnych rad lokalnych znajduje się w Sądzie Konstytucyjnym i nikt nie potrafi wyjaśnić, czy ona obowiązuje, czy nie. Walka o fotel mera przypomina jakąś bitwę, a nie zwykłe wybory. Już sam fakt, że do wyścigu, choćby formalnie, przystępuje ponad setka kandydatów, świadczy o wielu rzeczach. Obecnego mera, którego oskarża się o liczne nadużycia, i tak uważa się za jednego z faworytów wyborów. Wyborcom znów podrzucono niełatwy test społeczny: ilu ludzi zagłosuje na kandydata na mera, który, jeśli oskarżenia się potwierdzą, jutro stanie się kandydatem do więzienia? Czyli znów pojawia się pytanie o zaufanie ludzi do władzy, oświadczeń z trybun, mediów. Wyborcom nie ma czego zazdrościć — pełna swawola demokracji. *** Po konferencji miejskiej zwróciłem się do deputowanego Rady Najwyższej Ukrainy Wołodymyra BONDARENKI z prośbą o skomentowanie sytuacji w wyborach stołecznych. — Panie Wołodymyrze, na jaki wynik może liczyć BJuT w wyborach do Rady Kijowskiej? — Myślę, że całkiem realne jest zdobycie większości mandatów przez BJuT, ponieważ sama liderka Bloku otworzyła listę wyborczą. To bardzo poważny ruch, jeśli porównać z innymi partiami i blokami. Mam na myśli Bloki Omelczenki, Kliczki. Witalij miałby niezłe szanse, gdyby nie jego ekipa. — W naszych wyborach tradycyjnie znaczącą rolę odgrywają środki przekazu. Temat mediów jest Panu bliski. Proszę skomentować, co obecnie dzieje się w przestrzeni medialnej stolicy, przede wszystkim w mediach komunalnych. — Są one zablokowane dla przeciwników Czernowieckiego. Za pieniądze miasta promuje się tu tylko jedną osobę. W demokratycznym społeczeństwie stałoby się to już powodem do usunięcia Czernowieckiego z kandydowania. Ale u nas się to toleruje. To, co zrobiono ze znanymi gazetami stołecznymi, to podporządkowanie środowiska informacyjnego jednej osobie. W metrze po prostu otumania się wyborców, choć to miejski transport komunalny. Powinno to wywołać należytą reakcję organów ścigania i komisji wyborczej. Ale niestety nie wywołuje. Ale o czym tu mówić, skoro u organów ścigania nie budzi zainteresowania nawet dziwny podział ogromnej ilości ziemi. Nie to co media… *** Zatem kampania wyborcza w stolicy, mimo wszystko, nabiera tempa. Czy 25 maja, Dzień Kijowa, stanie się dniem demokracji i władzy ludu? Odpowiedź na to pytanie trzeba zacząć szukać już dziś.

Машинний переклад

«TY PRZECIEŻ ROZUMIESZ, GEORGE, TO NAWET NIE JEST PAŃSTWO!»

Jewhen BUKET. Stało się! Wreszcie wielu Ukraińców zdołało zobaczyć prawdziwe oblicze północno-wschodniego sąsiada. Rosyjskie władze trzykrotnie poddały w wątpliwość ukraińską państwowość — ustami prezydenta Putina, ministra spraw zagranicznych Ławrowa i szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Bałujewskiego. To, co jeszcze kilka lat temu odbierano jako anegdotę, w tym tygodniu stało się rzeczywistością. A zatem wszystko zaczęło się na szczycie NATO w Bukareszcie: „Ty przecież rozumiesz, George, że Ukraina to nawet nie jest państwo! Czym jest Ukraina? Część jej terytoriów to Europa Wschodnia, a część, i to znaczną, podarowaliśmy my!” — powiedział póki co urzędujący prezydent Rosji Władimir Putin do póki co urzędującego prezydenta USA George’a Busha. Minister spraw zagranicznych Federacji Rosyjskiej S. Ławrow 8 kwietnia w wywiadzie dla radia „Echo Moskwy” dodał: „Będziemy robić wszystko, aby nie dopuścić do przyjęcia Ukrainy i Gruzji do NATO”. 11 kwietnia szef Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych FR J. Bałujewski uściślił, że w razie wstąpienia Ukrainy i Gruzji do NATO Rosja będzie działać, aby zapewnić swoje interesy. „Będą to środki nie tylko o charakterze wojskowym, ale i innym” — podkreślił. Jak widzimy, wyższe kierownictwo sąsiedniego „bratniego” słowiańskiego państwa jest gotowe rozpocząć przeciwko Ukrainie całkiem realną wojnę, jeśli nasze kierownictwo nagle przestanie składać raporty rosyjskim kolegom o swojej pracy i, nie otrzymawszy błogosławieństwa z Moskwy, będzie składać jakieś oświadczenia w swoim imieniu. Dla konkretyzacji można jedynie dodać oświadczenie przewodniczącego komisji Dumy Państwowej Rosji ds. WNP i kontaktów z rodakami Aleksieja Ostrowskiego w wywiadzie dla Rosyjskiej Służby Informacyjnej. „W razie forsownego wstąpienia Ukrainy do NATO Rosja może podnieść kwestię przynależności Krymu — oświadczył. — Rosja ma podstawy prawne, by powrócić do przeglądu tych porozumień, które zostały osiągnięte za Chruszczowa”. Czy oficjalna Ukraina powinna jakoś reagować na takie ataki? Odpowiedź jest jednoznaczna — tak, ponieważ słowa Putina to nie słowa Żyrinowskiego i mają one konkretną treść. Jednak nie warto od razu wpadać w panikę. Jak należy, Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy wysłało notę do MSZ FR. „Wychodząc z założenia, że oddanie zasadom dobrosąsiedztwa, wzajemnego szacunku dla suwerenności i integralności terytorialnej jest bezwarunkowym fundamentem stosunków partnerstwa strategicznego między Ukrainą a Federacją Rosyjską, MSZ Ukrainy wysłało notę do Ministerstwa Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej z prośbą o niezwłoczne udzielenie wyjaśnień przez stronę rosyjską odnośnie wyrażonych stanowisk rosyjskich przywódców” — poinformowała 10 kwietnia służba prasowa MSZ. „Rosja przekroczyła granicę” — oświadczył przewodniczący parlamentarnej Komisji ds. Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Anatolij Hrycenko. Zaznaczył: to zbyt poważne, by na to nie reagować na najwyższym szczeblu państwowym — na poziomie prezydenta Ukrainy, Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony oraz parlamentu. „Federacja Rosyjska to państwo, w którym oświadczeń nie składa się ot tak, i prowadzi się w nim poważną politykę informacyjną” — podkreślił A. Hrycenko. Komisje Rady Najwyższej ds. zagranicznych oraz bezpieczeństwa narodowego i obrony powinny wypracować wspólne oświadczenie, które stanie się reakcją na ostatnie wypowiedzi rosyjskich wysokich urzędników dotyczące integralności terytorialnej Ukrainy. Takie oświadczenie wygłosił spiker Arsenij Jaceniuk. Według niego, ponieważ odpowiednie oświadczenia „przyjmowano w Dumie Państwowej na poziomie komisji, to właśnie na poziomie komisji parlamentarnych powinna opierać się reakcja strony ukraińskiej”. „Ale te decyzje powinny być wyważone dyplomatycznie i służyć naprawie stosunków, a nie ich zaostrzaniu” — powiedział. Większość politologów uważa, że oświadczenia najwyższych urzędników Rosji o niedopuszczeniu wstąpienia Ukrainy i Gruzji do NATO mogą przynieść odwrotny skutek. Nie jest tajemnicą, że Federacja Rosyjska to ostatnie imperium świata. Tatarska Republika Autonomiczna to jeden z krajów, który walczy o niepodległość. Walka póki co odbywa się delikatnie, ale ruchy patriotyczne w Tatarstanie, Mordowii, Baszkirii dojrzewają. Tam przygotowuje się grunt do wyjścia spod władzy Moskwy. Jestem pewien, że za kilka lat wszyscy będziemy świadkami ostatecznego rozpadu tego imperium. I teraz takie prowokacyjne oświadczenia północno-wschodniego sąsiada są po prostu śmieszne. Przecież nasze państwo jest obecnie bardziej integralne i zjednoczone niż kiedykolwiek. I choćby jak zaprzeczali temu zewnętrzni i wewnętrzni wrogowie Ukrainy, nasze państwo już się uformowało. „Do ostatecznego uformowania ukraińskiego narodu politycznego brakuje jedynie zagrożenia zewnętrznego. Jako zagrożenie można postrzegać Federację Rosyjską w przypadku, gdy będzie ona kontynuować podobną retorykę w polityce zagranicznej i wysuwać pretensje do części terytorium Ukrainy” — uważa W. Horbacz, ekspert Instytutu Współpracy Euroatlantyckiej.

Машинний переклад

NADCHODZI KOLEJNA GLOBALNA SPEKULACJA

Wołodymyr FERENC, Iwano-Frankiwsk. Już zaczynamy przyzwyczajać się do kolejnych nieprzyjemnych niespodzianek, które wywołują niepokój o przyszłość. Czego spodziewać się jutro? Nietrudno zgadnąć — jesteśmy u progu globalnej spekulacji na rynku żywności, której ceną będzie głodowanie znacznej części populacji planety. A za tym może kryć się wszystko — aż po wprowadzenie nowego porządku światowego. Każdy zwrot światowych wstrząsów jest uwarunkowany poprzednim i odnosi się wrażenie, jakby ktoś zaczął kierować ludzkością w „trybie ręcznym”, przybliżając ją do biblijnego końca. To nie fantastyka na temat końca świata. Ludzkość znajduje się w stanie szybkich zmian, które są możliwe tylko dzięki potężnej globalnej ingerencji informacyjnej czynnika ludzkiego, zatem ktoś czerpie z tego ogromne korzyści. Na poziomie globalnym ignoruje się prawa rynku. Silna część świata teorię rynku powinna postrzegać jako propagandę polityczną, technologię oszukiwania słabszej części. A może naiwnie uważamy za rynek ustalone procesy funkcjonowania gospodarki? Mechanizmy ekonomiczne, niczym obojętne koła potężnej maszyny do zdobywania zysku, wchodzą w działanie automatycznie dopiero później, po podjęciu decyzji. Dlatego na poziomie światowym istnieje tylko bezwzględna i niemoralna spekulacja z pozycji siły, czyli nieuczciwy handel, jakkolwiek podobałoby się to elicie ekonomicznej, która służy temu procesowi. Można z pewnością mówić o realnym zagrożeniu dla ludzkości. Podstawa — silna wierzchołka ludzi planety znajduje się pod wpływem ogromnej pokusy. Zagrożenie jest realne dzięki globalizacji potężnych systemów finansowych oraz przez obecność światowych środków wpływu informacyjnego na opinię tak zwanej społeczności światowej. Zglobalizowany kapitał coraz bardziej produkuje próżnię niczym niezapewnionych pieniędzy. Dlatego dla zapobieżenia kolapsowi światowego systemu finansowego trzeba nieustannie podsycać go potężnymi porcjami „żywego kapitału”, który tworzy ludzka praca. Obserwujemy wzrost cen nośników energii i początek „rozkręcania” cen żywności. Świadczy to o tym, że tempo globalizacji nie może już stabilizować się jedynie kosztem uzyskiwania nadzysków kosztem ludności, czyli „żywym kapitałem” słabszych krajów. Pierwszym niepokojącym sygnałem stał się kryzys amerykańskiego systemu hipotecznego. Ceny nieruchomości i u nas rosną, do tego nieuzasadnienie. „Wahania” światowego wektora cen nie są przypadkowe. Tak odbywa się stabilizacja światowego systemu finansowego, którego wirtualna część katastrofalnie rośnie. Światowa spekulacja jest nieunikniona. Uniknąć jej nie sposób, wszak narody o wysokim i nadwysokim poziomie jakości życia nigdy nie zgodzą się na ograniczenie konsumpcji do poziomu normalnego, bez nadmiernego luksusu i z większym udziałem pracy fizycznej. Śmiesznie słuchać dyskusji poważnych naukowców o tym, że tsunami i inne kataklizmy naturalne „podcinają u korzeni” zasoby żywnościowe planety. Programu „biodiesel” nikt nie wspomina, choć jest on świadomym wyprowadzeniem znacznej części zasobów żywności do sfery technicznej. Dlaczego dzieje się to teraz, na starcie wzrostu cen żywności? Tworzy się informacyjny nieład wokół póki co nieistniejącego problemu ostrego deficytu i drożyzny żywności. Wkrótce stanie się on rzeczywistością dzięki umiejętnemu informacyjnemu „anturażowi”, a świat będzie postrzegał go jako całkiem naturalną przykrość. Z tym można byłoby się pogodzić, gdyby światowe spekulacje niezawodnie stabilizowały międzynarodowe stosunki finansowe. Oczywiście, tysiące będą głodować, wielu przedwcześnie opuści ten świat. Jednak globalizację kontrolować trudno — przypomina to wóz, który toczy się z góry. Międzynarodowe spekulacje to tylko kamienie pod koła. Wstrząśnie wozem — i potoczy się szybciej. Znajdujemy się w punkcie krytycznym, kiedy niekontrolowaną globalizację można jeszcze przyhamować decyzją ONZ, ceną samoograniczenia światowej konsumpcji w rozsądnych ramach, zrównoważenia potęg ekonomicznych bogatych i biednych państw, zakazu nadkrytycznej globalizacji struktur finansowych oraz zaprowadzenia porządku w przestrzeni informacyjnej planety. Szkoda, ONZ nie ma już potrzebnego wpływu. Dlatego istnieje niebezpieczeństwo kolapsu światowego systemu finansowego, co jest równoznaczne z początkiem końca tego grzesznego świata. Szybki wzrost cen żywności, środków podtrzymywania życia i zdrowia — to ostatni zasób światowej spekulacji. Dalej rozkręconego wozu globalizacji nie będzie już czym przyhamować. Dlatego rozmowy o skoku światowych cen żywności to bardzo niepokojący sygnał dla całej ludzkości.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

DEMOGRAFIA

cynizm jest niemożliwy w państwie z władzą narodową. Czy zatem etniczna struktura się zmieniła?.. Ukraina nie chroni i nie zamierza chronić przepisami regulującymi procesy demograficzne i migracyjne przed obcymi, bardziej agresywnymi narodami. Przystąpienie Ukrainy do Europejskiej Konwencji o zapobieganiu bezpaństwowości w związku z sukcesją państw, przy braku na Ukrainie ustawy o migracji, jedynie wzmocni napływ do naszego kraju przestępców i niepożądanych migrantów. Wysoki odsetek odpływu z naszego kraju osób z wyższym wykształceniem nie niepokoi zbytnio kierownictwa. Autorytet i sukces Ukrainy w świecie są niemożliwe bez samoidentyfikacji narodu tytularnego. Lekceważenie narodu rdzennego to lakmusowy papierek stosunku najwyższego kierownictwa kraju do źródła władzy – narodu ukraińskiego, z 48 milionów którego 38 milionów to Ukraińcy (według danych spisu ludności z 2001 roku). Wyniki spisu zawierają bardzo ważne podstawy statystyczne do utrwalenia języka państwowego: 32 miliony Ukraińców uznało za ojczysty język ukraiński. 6 milionów Ukraińców, nie uznając za ojczysty języka ukraińskiego, wyrzekło się swojej narodowości nie tylko dzięki rusyfikacji, ale także dzięki spisowi ludności z 2001 roku, w którego tabelach podział według języka nie pokrywał się z podziałem według narodowości. W tym przypadku sama narodowość traci pełnię określenia – etnos rdzenny traci możliwość samoidentyfikacji poprzez narzucanie języka narodu dominującego. Państwa, w których władza narodowa jest ukształtowana według składu etnicznego, określają narodowość osoby według jej języka ojczystego. Wojnami, rewolucjami, hołodomorami i zakazami języka ukraińskiego nie zniszczono ukraińskości, za to w wyrafinowany sposób, za pomocą technologii informacyjnych, zlikwidowano naród ukraiński, gdyż kolejne spisy ludności już nie będą odtwarzać rubryki narodowość. Demografia rozpatruje naród nie jako kategorię biologiczną, lecz historyczną, jako wspólnotę zjednoczoną wspólnotą języka, terytorium, życia gospodarczego i składu psychicznego. Wszystko to przejawia się w osobliwościach kultury narodowej. Zmiana dynamiki struktury etnicznej ludności jest uwarunkowana tym, że z wymienionych cech narodu w pewnych przypadkach ta czy inna zostaje utracona. Można to prześledzić na przykładzie języka. Na Ukrainie nie tylko struktury państwowe, lecz także wiele organizacji społecznych prowadzi bardzo aktywną działalność na rzecz wsparcia mniejszości narodowych. Wielu wysokich urzędników proukraińskich nie dostrzega zagrożenia dla państwa ukraińskiego, co świadczy o braku nawet chęci ujawnienia strategii Ukrainy. Sekretariat Prezydenta Ukrainy, Główna Służba ds. Działalności Organów Ochrony Prawa, w osobie jej kierownika W. Halatieja, w odpowiedzi na wniosek dotyczący obowiązującej uchwały Gabinetu Ministrów Ukrainy o usunięciu z pierwotnych dokumentów rejestracji państwowej – aktów urodzenia – rubryki narodowość ojca i matki, informuje W. Biłousa, przewodniczącego Związku Oficerów Ukrainy, pismem z 22.05.2007 nr 23-05/1161 o sytuacji z rubryką „narodowość” w paszporcie obywatela Ukrainy. Osoba zajmująca najwyższe stanowisko w państwie jest zobowiązana odróżniać paszport od aktu urodzenia. W kierownictwie Ukrainy dominuje nie naród ukraiński (mimo ukraińskich nazwisk), dlatego organizacje społeczne dążą do odwrócenia zagrożenia likwidacją narodu tytularnego Ukrainy przez struktury państwowe, które za pomocą technologii informacyjnych odmówiły jego rejestrowania. Nie w paszportach, lecz w aktach urodzenia – państwowych dokumentach pierwotnej rejestracji – władza narodowa według składu etnicznego troszczy się o stan ludności rdzennej i rejestruje skład etniczny. Cyniczne, wyniosłe i lekceważące traktowanie źródła władzy – narodu ukraińskiego, lekceważenie Konstytucji Ukrainy przez urzędników najwyższych rangą zmusza organizacje społeczne Ukrainy do zwracania się do instancji międzynarodowych z nadzieją przywrócenia ukraińskości prawa do narodu na jej odwiecznej ziemi. Czy zatem zajmie się ukraińskością doradczy organ ONZ, stojący na służbie ludów rdzennych świata – Stały Forum ds. Kwestii Rdzennych? Ta międzynarodowa organizacja uznała ukraińskość za naród wymierający. Bądźmy czujni: etnos tytularny Ukrainy znajduje się w stanie przedagonalnym.

Машинний переклад

Ukraina bez Ukraińców?!

Oksana MITRASZEWSKA Ostatnie spisy ludności na Ukrainie miały strategiczne znaczenie – samoidentyfikację rdzennej ludności jako głównego czynnika zachowania suwerenności państwa. Odpowiednio, w państwowych aktach pierwotnej rejestracji, czyli w aktach urodzenia, rejestrowano narodowość ojca i matki. Ale w 2004 roku z tych dokumentów usunięto odpowiednią rubrykę. Za premierostwa A. Kinacha na Ukrainie wprowadzono w życie wciąż obowiązującą, antykonstytucyjną uchwałę Gabinetu Ministrów Ukrainy z 12.09.2002 roku nr 1367, która zatwierdziła nowe wzory pierwotnych dokumentów rejestracji aktów stanu cywilnego (aktów urodzenia, zgonu, małżeństwa, rozwodu) bez rubryki narodowość ojca i matki. Te zmiany wprowadzono zgodnie z wymogami Zarządzenia Państwowego Komitetu Statystycznego Ukrainy z 29.10.2001 roku nr 433 „W sprawie zatwierdzenia tymczasowego trybu opracowywania, wdrażania i obsługi kompleksów elektronicznego przetwarzania informacji statystycznej w organach statystyki państwowej”. Mówią, że nic nie jest bardziej trwałe niż to, co tymczasowe. Zatem ludobójstwo wobec ukraińskości trwa również dziś. Na Ukrainie nie ma sposobu odtwarzania rdzennego etnosu poprzez samoidentyfikację w aktach urodzenia za pomocą rubryki narodowość ojca i matki. Państwo naruszyło nie tylko nadane człowiekowi przez Boga prawo do wolności wyboru, ale także złotą zasadę moralności, odbierając dziecku możliwość identyfikowania się z narodowością ojca lub matki. Powszechna deklaracja praw człowieka stwierdza: nikt nie może pozbawiać człowieka prawa do narodu. Naruszenie praw człowieka stało się totalne i skierowane przeciwko całemu narodowi. Na Ukrainie naród tytularny pozbawiono prawa do budowania państwa. Usunięcie ze aktu urodzenia obywateli Ukrainy rubryki narodowość ojca i matki oraz zaniechanie prowadzenia państwowej statystyki według tej rubryki to zdrada Ustawy Zasadniczej, równoznaczna ze zniszczeniem rdzennego narodu, sprzeczna z artykułem 92 Konstytucji Ukrainy. Wyłącznie ustawy Ukrainy określają zasady regulowania procesów demograficznych i migracyjnych, organizację państwowej statystyki i informatyki. Ustawy, a nie uchwały Gabinetu Ministrów! Artykuł 11 Konstytucji deklaruje, że państwo sprzyja konsolidacji narodu ukraińskiego, a tymczasem organy państwowej statystyki, zaniechując ewidencji naturalnego ruchu ludności według rubryki narodowość ojca i matki, zlikwidowały, choćby niecelowo, ukraińskość na Ukrainie. Ukraińskość wykreśla się z cywilizacji światowej jako naród. A Prokurator Generalny i gwarant Konstytucji pozostają bierni! Dziś najzaciętsza walka ideologii toczy się w sferze demografii i nauk społecznych, które wywalczają prawo do ukraińskich interesów narodowych na Ukrainie. Demografia jest nauką głęboko ideologiczną. Stąd jej niezwykle wielkie znaczenie polityczne. Artykuł 15 Konstytucji Ukrainy stwierdza, że życie społeczne na Ukrainie opiera się na zasadach różnorodności politycznej, gospodarczej i ideologicznej. Żadnej ideologii nie wolno uznawać za państwową jako obowiązkową. Ustawą Zasadniczą państwo odrzuciło kamień węgielny – ideologię państwowotwórczą, czyli chrześcijaństwo. Konstytucja Ukrainy zlekceważyła dorobek Świętego Włodzimierza Wielkiego, który ochrzcił Ruś Kijowską. Ustawa Zasadnicza powinna była oddać pierwszeństwo ukraińskiej idei narodowej, a nie rzucać Ukrainę na pastwę agresywnej doktryny globalizacji, którą nieukraińscy właściciele prasy, telewizji i radia stale wkładają nam do głów. Komu potrzebny jest kolejny eksperyment likwidacji ukraińskości jako narodu? Czyż na świecie przybędzie szczęścia i piękna, gdy znikną nosiciele śpiewnego języka ukraińskiego? Dziś trwa praca nad utworzeniem międzynarodowej klasyfikacji statystycznej. Każdy kraj dąży do zapewnienia naturalnego pragnienia narodów, by zachować swoją odrębność, co nie zgadza się z globalistycznymi tendencjami imperiów, które dążą do asymilacji narodów autochtonicznych, wcielając w życie marksowskie „Ludność to abstrakcja…”. Niemożność prowadzenia przez organy państwowe statystyki ewidencji według rubryki narodowość pozbawia możliwości badania etnodemografii na Ukrainie. Takie działania powodują zmianę formacji etnicznej ludności, co prowadzi do skutków zagrażających suwerenności Ukrainy. Według spisu z 2001 roku naród ukraiński stanowił 80 % ogółu ludności Ukrainy. Uwzględniając urodzenia, zgony i migrację, według przybliżonych szacunków ukraińskość traci rocznie ponad półtora miliona osób. I już za sto lat wskaźnik demograficzny narodu ukraińskiego spadnie do zera. Kogo wtedy będą badać demografowie? Prawdopodobnie ukraiński naród polityczny na wzór „sowieckiego narodu”, którego ideę narzuca Narodowy Instytut Badań Strategicznych. Wszyscy urodzeni na Ukrainie po 2004 roku nie są Ukraińcami. Młodszy syn obecnego Prezydenta Ukrainy, który urodził się w 2004 roku, tak jak wszyscy jego rówieśnicy, nie jest już Ukraińcem. Organizacje społeczne, w których statutach znajdują się słowa: kształtować główne gałęzie władzy ilościowo zgodnie ze składem etnicznym ludności, napotykają na żądanie Ministerstwa Sprawiedliwości usunięcia tak sprawiedliwych postulatów. Podstępnie nieukraińscy władcy zadali cios od wewnątrz. Od pierwszych dni życia Ukraińca nieukraińska władza daje mu do zrozumienia, że jest dzieckiem drugiej kategorii. Tak przerywa się ciągłość pokoleń, niszczy się tradycje. Po raz kolejny próbuje się nas przedstawić perед світом диким племенем без Батьківщини й гідності — Таке ж tłumaczenie wymaga pełnej polszczyzny, więc poniżej właściwa wersja.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

kluby ze striptizem w stosunkowo niewielkim, spokojnym mieście. Okazuje się, że przyjeżdżała tu bawić się publiczność znanego pokroju z przesyconego Kijowa. Obecnie stołeczni bogacze wykupują nieruchomości i ziemię. Otwierają się biura i filie stołecznych firm, banków. Po obu stronach 130-kilometrowej trasy między Kijowem a Czernihowem wykupują wszystko, co się da. Namiętności wokół ziemi nabierają tempa. Prokuratura, organy podatkowe i inne wielokrotnie odnotowywały w Czernihowie roztrwanianie ziemi, gdy sprzedaje się ją lub oddaje w dzierżawę za grosze. Jednak wszystko ogranicza się do konstatacji i rozmów, a budżet miejski nadal nie otrzymuje daleko nie zbędnych dla niego środków. …Ośrodek obwodowy wstrząsnął kolejny głośny przestępstwo. Niedawno zamordowano 62-letniego dyrektora przedsiębiorstwa komunalnego „Czernihowbudinwest” Wołodymyra Bondarenkę, byłego zastępcę gubernatora. Niektórzy z podejrzanych o zbrodnię zostali już aresztowani, niektórzy są poszukiwani. Ale zwykłą w takich przypadkach wersję o napadzie rabunkowym na tle osobistym, prawdopodobnie trzeba będzie odrzucić. Podejrzani przyznali, że było to zlecone zabójstwo. Zabijać, jak twierdzą, nie zamierzali, chcieli nastraszyć i zasugerować, aby Bondarenko był „bardziej ugodowy” w kwestiach gruntowych. Odnośnie zleceniodawcy zabójcy sugerują, że jest to jeden z wysokich rangą urzędników. A zmarły kierował przedsiębiorstwem, które jest największym dysponentem działek pod zabudowę w mieście. Znowu ziemia… * * * W sądzie rejonu Swiatoszynskiego w Kijowie rozpoczął się proces karny w sprawie łapówkarstwa. Znowu – za przydział ziemi. Kwota łapówki jest ogromna – 550 tysięcy dolarów. Dla porównania: Mykole Rudkowskiemu zarzuca się kwotę 80 tysięcy. I już nie pierwszy miesiąc w areszcie śledczym Łukjaniwskim, gdzie trochę gościł Rudkowski, przebywa oskarżony w sprawie Wołodymyr Francuz, 55-letni przewodniczący Kozeleckiej Rejonowej Administracji Państwowej. Do tej pory nie został oficjalnie zwolniony ze stanowiska, jedynie zawieszony do zakończenia rozprawy sądowej. Drugi oskarżony, co prawda, przebywa na wolności za poręczeniem, to rodzony brat Wołodymyra, Wiktor Francuz, 52-letni przedsiębiorca z Kijowa. Oskarża się go o pomocnictwo w łapówkarstwie brata. Wołodymyrowi Francuzowi zarzuca się przyjęcie łapówki za pomoc w przydziale działki w miejscowości Krechajiw w rejonie kozeleckim kijowskiemu przedsiębiorcy. Z kolei Wołodymyr Francuz, podobnie jak jego brat, nie tylko kategorycznie zaprzecza swojej winie, ale oświadczył w śledztwie i w sądzie, że sprawę sfałszowała prokuratura obwodu czernihowskiego, której kierownik sam chciał nielegalnie otrzymać ziemię w rejonie, a przewodniczący administracji nie zgodził się na afery, za co trafił na ławę oskarżonych. Rozpatrywanie sprawy trwa, więc za wcześnie na wyciąganie wniosków. Ale u jej podstaw leżą kwestie gruntowe. Centrum rejonu kozeleckiego znajduje się w połowie drogi między Kijowem a Czernihowem, dlatego tutaj napięcie wokół ziemi osiąga apogeum. Co więcej, istnieje też aspekt polityczny. Wszak Wołodymyr Francuz jest obecnym deputowanym Rady Obwodowej w Czernihowie, przewodniczącym frakcji „Naszej Ukrainy”. Jest jednym z założycieli Ludowego Ruchu w rejonie, najaktywniejszym uczestnikiem pomarańczowej rewolucji. Jeśli takiego człowieka zepsuła władza – to nieszczęście. Ale jeśli naprawdę jest niewinny, a sprawę sfałszowano w duchu 1937 roku – to tragedia. szczy. Cynizm polega również na tym, że toalety planują sprzedawać obok pomnika Szewczenki. Dochodzi do absurdu. W centrum rejonowym Sosnycia w obwodzie czernihowskim właśnie okradziono rejonowy wydział gruntów i oddział katastru gruntowego: skradziono sprzęt komputerowy o wartości 13 tysięcy hrywien. Ale co najważniejsze – skradziono komputerową bazę danych wszystkich gruntów rolnych rejonu z ostatnich 11 lat. To nie jest zwykła kradzież, a kradzież w celu zawładnięcia informacją – taka jest jedna z wersji śledztwa. Przynajmniej w obwodzie kijowskim podobne kradzieże informacji o ziemi zostały już odnotowane. Deriban ziemi trwa… Materiały przygotował Petro ANTONENKO

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

GORĄCY TEMAT

Deputowani Rady Miejskiej Czernihowa na sesji „przyklepali” kolejną decyzję dotyczącą jeszcze jednej działki ziemi. Zmienili jej status prawny: ze strefy chronionej przekształcili ją w taką, gdzie dozwolona jest zabudowa. Decyzje zarówno o zmianie statusu, jak i o przydziale działek przyjmuje się listą, z reguły pod koniec sesji, kiedy deputowani są już zmęczeni. Ale tym razem w mieście wybuchł skandal. Inwestorom-budowlańcom z Kijowa zamierzano przydzielić ziemię w nienaruszonej strefie: tuż nad brzegiem Desny (tak zwanej rekreacyjnej). Jakakolwiek budowa jest tu zabroniona. Ziemia, o której mowa, położona jest tam, gdzie do Desny wpada rzeka Stryżeń (była żeglowna). W ostatnich dziesięcioleciach rzeka ta jest zanieczyszczona i zaśmiecona. Od jakichś dwudziestu lat toczą się rozmowy o tym, by ją oczyścić, uzdrowić, uratować. Zamiast tego właśnie w jej ujściu postanowiono rozpocząć budowę. Osoby ubiegające się o ziemię ze stolicy poprosiły tamtejsze władze miejskie o 18 hektarów ziemi. 11 z nich planowano przeznaczyć pod drogę samochodową niemal nad samym brzegiem Desny. Droga ta miała przebiegać u podnóża książęcego Dytynca — Wału z jego unikalnymi zabytkami architektury. Drogę tę z jakiegoś powodu nazwano obwodnicą, miała ona rzekomo pozwolić na uwolnienie centrum miasta od nadmiernej liczby aut. Przyszłych budowniczych trasy i mikrorejonu nie przestraszyło nawet to, że teren ten jest zalewowy, czyli podczas powodzi zalewa go woda. „Zasypiemy dziesięć najniżej położonych hektarów terenu grubą warstwą piasku” — rozumowali inwestorzy. Jak ta „piaskoterapia” wpłynie na stan hydrologiczny rzeki, jaka będzie woda, która dociera do mieszkań kijowian — nikogo nie interesowało. Obok ekologicznego nie mniej ważnym problemem jest samorząd lokalny. Jak w każdym mieście, istnieje Plan Generalny zabudowy i rozwoju Czernihowa, zatwierdzony kilka lat temu na sesji rady miejskiej. Zatem jest to prawo dla miasta. W nim oznaczony teren został zapisany jako chroniony, przyrodniczy. W kompetencji rady leży zmiana planu. Deputowani zrobili to wspomnianą decyzją, zmieniając status strefy. Prawda, do tego potrzebna jest obowiązkowa zgoda służby ekologicznej. Państwowe zarządzenie ochrony środowiska naturalnego w obwodzie takiego zezwolenia nie dało, ale deputowani zagłosowali bez niego. Chimerę dotyczącą tak zwanej „obwodnicy” obalili deputowani, którzy jeszcze nie stracili zdrowego rozsądku. Przypomnieli, że na głównym moście przed wjazdem do miasta od strony Kijowa ruch pojazdów ciężarowych i tak od dawna jest zabroniony, poruszają się one istniejącą już od wielu lat obwodnicą poza miastem. „Tak by powiedzieli, że potrzebna jest trasa dla „mercedesów” brzegiem Desny” — zauważył ktoś z deputowanych. Na tej samej sesji chcieli wnieść jeszcze jedną decyzję, już o przydzieleniu tej działki ziemi deweloperom. Ale takiego przekrętu nie udało się przeforsować. Decyzja o zmianie statusu prawnego strefy chronionej została już oprotestowana. Co więcej, wywołała oburzenie opinii publicznej. Dlatego można prognozować, że zostanie uchylona. Zarówno czernihowianie, jak i kijowianie mogą na razie być spokojni o piękną Desnę. Udało się przecież w swoim czasie zatrzymać nasypywanie kilkumetrowej warstwy piasku z późniejszą zabudową ogromnego terenu nad Desną, w rejonie Liskowicy. Było to jeszcze w latach 70.—80. Czyżby więc takie rzeczy można było dopuszczać w niepodległym państwie? Zdjęcie P. Antonenki Brzeg Desny, który planowano zabudować

Машинний переклад

ZIEMSKIE DRAMATY

Namiętności w małej bukowińskiej czy poleskiej wsi, które stały się podstawą słynnych powieści „Ziemia” O. Kobylańskiej i „Fata morgana” M. Kociubynskiego, wydają się burzą w szklance wody w porównaniu z tym, co dzieje się wokół ziemi w ostatnich latach. Jednak stawiać kropkę w tej historii jest za wcześnie. Zwróciłem się do obwodowego zarządu ekologii do zastępczyni naczelnika Ludmyły Iwaszko z prośbą o wyjaśnienie, czy budowa na brzegu Desny to przykry, odosobniony fakt. Niestety, powiedziała Ludmyła Hryhoriwna, takie przypadki stają się systematyczne. Na zarząd ekologii wywierany jest szalony nacisk, aby wydawał pozwolenia i uzgodnienia na wszelkiego rodzaju ziemskie machlojki. Już po wspomnianej sesji jeszcze jeden inwestor złożył w zarządzie obwodowym wniosek o uzgodnienie budowy osiedla mieszkaniowego na brzegu rzeki Stryżeń. Ekologowie odmówili, powołując się na prawo, które zabrania budowy blisko wody. Ale deweloper odpowiedział na to lekceważąco, że, jakoby, obejdę się i bez pozwolenia. I to jest możliwe — obejść prawo. W obwodowym zarządzie ekologii z lękiem czekają na złożenie wniosku o budowę jeszcze jednego miasteczka domków jednorodzinnych na brzegu Stryżnia. Od niego odpędzić się będzie nie tak łatwo, bo na pytanie, kto planuje „odomkować się” w tym czarującym miejscu, pokazano mi wieloznacznie palcem w górę. Władze miejskie i obwodowe spokojnie patrzą na faktyczne rozszarpywanie jeszcze jednego chronionego miejsca Czernihowa — uroczyska Jałowszczyzna. Trzykrotnie zarząd ekologii przedkładał radzie miejskiej uzasadnienie propozycji utworzenia na bazie uroczyska chronionego parku leśnego typu otwartego z możliwością wypoczynku tutaj dla czernihowian. Ale do tej pory te propozycje są ignorowane. Majętnych deweloperów tak ciągnie ze swoimi buldożerami w chronione i zapowiedziane miejsca jednego z najstarszych i najbardziej malowniczych miast Ukrainy. Czernihów to jeden z dwóch najbliższych stolicy ośrodków obwodowych. „Wypasione” zagraniczne samochody dolatują tutaj od metra „Lisowa” w jakąś godzinę — w stołecznych ulicznych korkach stałoby się dłużej. Więc w ostatnim czasie Czernihów przekształca się niemal w przedmieście Kijowa. Kilka lat temu czernihowianom ledwo udało się odeprzeć budowę w centrum miasta podziemnego centrum rozrywki. W tym celu planowano zniszczyć skwer na centralnym prospekcie, rozkopać miejsca przyszłych badań archeologicznych dawnego miasta. I nikt nie mógł zrozumieć, po co kasyno i

Машинний переклад

W PRAWNEJ MGLE

Ziemiański „deryban” (rozkradanie) zaczyna się od prawnej mgły i niekończących się debat nad kwestiami gruntowymi na najwyższych szczeblach władzy. Dopóki klany lobbują na władczym olimpie swoje interesy, „ziemiańska mgła” tylko gęstnieje. Rząd przyjmuje rozporządzenie w sprawie sprzedaży gruntów o przeznaczeniu nierolniczym wyłącznie poprzez aukcje. Prezydent wstrzymuje działanie rozporządzenia, motywując to tym, że w takim, rządowym wariancie, aukcje to ta sama korupcja. Prawna mgła umożliwia sprytnym geszefciarzom łowienie „złotej rybki” w „mętnej wodzie” na szczeblach lokalnych. Przykład daje stolica. Niedawno Sąd Rejonowy dzielnicy Szewczenkowskiej wstrzymał wykonanie decyzji Rady Miasta Kijowa z 1 października 2007 roku — do czasu rozpatrzenia co do istoty pozwu dotyczącego tej decyzji. Napięcie w sądzie rośnie, posiedzenia przekładano już trzykrotnie. I nie ma się co dziwić: stawką jest astronomiczna suma — 10 miliardów dolarów. Właśnie taka, według szacunków ekspertów, jest wartość dwóch tysięcy hektarów kijowskiej ziemi, które rada miasta rozdała bezpłatnie na mocy tej decyzji. W Iwano-Frankiwsku wokół ziemi wybuchł prawdziwy medialny skandal. Na wniosek miejskiego komitetu wykonawczego sąd zakazał obwodowemu kanałowi telewizyjnemu „Hałyczyna” emisji filmu dokumentalnego „Za kulisami władzy”. Mer miasta oświadczył, że taśma kompromituje jego oraz miejski komitet wykonawczy. U podstaw filmu leży wynik pracy stworzonej w ubiegłym roku przez radę miasta specjalnej komisji ds. zbadania afer gruntowych w mieście. Jeszcze pół roku temu komisja opublikowała swoje wnioski w książce „Co za kulisami władzy miejskiej?”. A oto film, nakręcony na podstawie tej książki, mimo zapowiedzi w telewizji, tak i nie wszedł na ekrany. To, że w obwodzie rozdają ziemię i budują, co komu się podoba, stwierdził nawet przewodniczący rady obwodowej M. Palijczuk, który oświadczył, że władza zmuszona będzie nawet wyburzać samowole budowlane, nakładając kary na deweloperów. W Jałcie, kurortowej stolicy Krymu, samowolnie zajęto działkę pod budowę sklepu z armaturą sanitarną wprost w malowniczym skwerze z cennymi gatunkami drzew i krze-

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

mi partiami, otrzymując zniżki. Charakterystyczne jest to, że małe komercyjne apteki, jak grzyby, oblepiają placówki medyczne, to znaczy po kilka z nich działa w szpitalu na każdym piętrze. Jaką aptekę umieścić u siebie — tańszą państwową czy droższą komercyjną — decyduje administracja szpitala. I często właśnie na tym zarabiają. To znaczy, oczywiście, także sprzedażą leków. A na przykład handlem benzyną? Czy cementem, czy telewizorami? Albo budową domków jednorodzinnych? Tymczasem w naszym grzesznym świecie nie warto już dziwić się niczemu. Okazuje się, że dla niektórych aptek aptekarstwo wcale nie jest głównym zajęciem. Struktura komercyjna pod szyldem apteki może podczas rejestracji wstawić do swojej licencji dość szerokie spektrum prac i usług, w tym także handlowe, handlując

Машинний переклад

SOCJUM

„rozpuszczalność, wchłanialność” leków, powiedzmy — chodzi o jakość preparatu, konkretniej — o przestrzeganie jego parametrów. O preparat zrobiony na szybko, a nawet po prostu w celu „oszczędności”, rozcieńczony, jak jabłkowy „sok” czy parzona „kiełbasa”. Z tą istotną różnicą, że od takiego soku czy kiełbasy nie oczekujecie jakiegokolwiek leczenia. Choroba czwarta: narkotyczne lekozależność. Naród już układa

Машинний переклад

NA CO CHORUJE MEDYCYNA I FARMAKOLOGIA?

Petro ANTONENKO Zdjęcie autora Niedawno rozmawiałem z nie byle jakim przedstawicielem naszej farmakologii. Wiele tematów, które poruszyliśmy, jest palących, o niektórych mówiliśmy „nie do druku”. Czytelnicy jednak powinni zapoznać się bliżej przynajmniej z głównymi chorobami naszej medycyny i farmakologii. Choroba pierwsza: nieustanny wzrost cen leków. Szczególnie szybko i bez kontroli rosną ceny właśnie preparatów krajowych. A zagraniczne z jakiegoś powodu są tańsze od naszych odpowiedników. W końcu to żadne odkrycie. Widzieliście zapewne na bazarze zagraniczne konserwy, które mimo transportu, granic i ceł są tańsze od naszych. Jako dziennikarz wiem, że papier gazetowy z naszego kombinatu w Żydaczowie w obwodzie lwowskim (nie mówię o jakości) z jakiegoś powodu jest porównywalny cenowo, a nawet droższy od przywiezionego z zagranicy — z Polski, Rosji czy Finlandii. Zrozumieć takie kształtowanie cen jest trudno, chyba że weźmie się pod uwagę cenowe haracze w naszej gospodarce. Powyższego nie należy wiązać z tak zwanym rajderstwem, w szczególności w farmacji (w odniesieniu do firmy farmaceutycznej „Darnycia” czy Borszczahowskiego Zakładu Chemiczno-Farmaceutycznego). Próby zagarnięcia zakładów farmaceutycznych za pomocą niesprawiedliwych wyroków sądowych to zjawisko haniebne. Ważne jest jednak, aby krajowa farmacja, czy to z naszym, czy z zagranicznym kapitałem, powstrzymywała się od niekontrolowanego wzrostu cen leków. Choroba druga (styczna do pierwszej): „drożyzna” samych aptek. To znaczy, że drogie apteki wypierają apteki z tańszymi lekami. Często niewielkie apteki komercyjne nie mogą konkurować z potężnymi państwowymi systemami aptecznymi pod względem cen, choćby ze względu na mały obrót towarowy. Duża apteka lub sieć apteczna kupuje w zakładach farmaceutycznych leki w dużych ilościach, co pozwala im obniżyć ceny, podczas gdy małe apteki są zmuszone do zawyżania cen na korzyść tych ostatnich. A chorym — starszym, niedołężnym — aby nie błąkać się po mieście, przychodzi kupować to, co jest pod ręką, drożej. Łatwiej oczywiście obwinić medyków, kierownictwo szpitali o dążenie do zarobku na drogich aptekach. Ale każdy ordynator powie, że troszczy się nie o własny zysk, a o to, by jakoś zdobyć grosz dla nędznego szpitala, który jest finansowany z budżetu. I co tu odpowiedzieć? Choroba trzecia: podróbki. Zażywając przez pewien czas przepisane leki, chory zdenerwowany oświadcza lekarzowi, że rzekomo przepisany preparat nie przyniósł żadnego efektu. Lekarz wraz z pacjentem może długo wyjaśniać przyczyny, a sekret jest prosty. Nie wdając się w terminologię o legendach, że lekarze w zmowie z farmaceutami pracują nie na rzecz chorego, a na rzecz apteki, otrzymując procent od sprzedaży leków. Czyli im więcej preparatów ci wypisują i im są one droższe, tym większy zysk. Jeśli jakieś dwa lata temu przy banalnym zapaleniu oskrzeli mogli wypisać 4—5 rodzajów leków, to w zeszłym roku już 7, a w tym roku 8 czy nawet 9. Taka oto tendencja. I wszystko niby potrzebne: to na infekcję, tamto wykrztuśne, to na wzmocnienie serca, tamto na podwyższone ciśnienie. Oczywiście trudno pokonać chorobę jedną tabletką, ale to przecież jakiś niekończący się wyścig. Medycyna już niedługo „rozłoży” człowieka na atomy i będzie leczyć każdy atom z osobna. Ciekawe zjawisko: w uczelniach medycznych pojawiła się nawet nowa specjalność, nieco podobna do prowizora: to specjaliści, którzy mają kontrolować, czy prawidłowo przepisano człowiekowi leczenie farmakologiczne. Może wystarczyłoby mu pięć, a nie dziewięć preparatów? Oczywiście, daleko nie wszyscy lekarze są zachwyceni taką kontrolą. Choroba piąta: korupcja. „Przeniknęła” ona i tutaj. Powiedzcie, czym powinna zajmować się apteka? Oto i nie zgadniecie, że bardzo mało przypomina to analgin czy musztardniki. Wszystko to dzieje się oczywiście za przyzwoleniem lub przy całkowitym braku kontroli licznych organów kontrolnych. I daleko nie zawsze te okołoapteczne interesy są zgodne z prawem. Choroba szósta (styczna do piątej): samowola. Okazuje się, że u nas nie ma nic prostszego, jak wziąć i otworzyć własną aptekę. Zezwolenia, licencje wydaje się na lewo i prawo. Apteczna powódź już zalewa nasze miejscowości. Kiwając na potrzebę napełniania lokalnego budżetu, organy władzy wykazują taką samą gorliwość w tej sprawie, jak w namnażaniu hazardu. Co więcej, klienci kasyn i salonów gier coraz częściej zasilają szeregi klientów aptek i pacjentów szpitali. Cóż za piękny ludzki wynalazek — apteka. Była nie raz opisywana w klasycznej literaturze nawet jako miejsce poważnych rozmów. I dlaczego utrwalony obraz z czasem nabiera negatywnego, agresywnego zabarwienia? Chyba społeczeństwo powinno już leczyć także tak ważne sfery naszego bytu. Oksana JEWSEJCEWA, Kijów U wielu ludzi diagnoza „stwardnienie rozsiane” wywołuje szok, zagubienie, pojawia się chęć skończenia z chorobą razem z życiem. Ale po pewnym czasie, godząc się z wyrokiem losu i ucząc się żyć z dolegliwością, zmienia się stosunek do siebie i do otaczającego świata. Pojawia się wiele pytań o samą chorobę oraz o to, jak z nią żyć. Stwardnienie rozsiane to przewlekła choroba zapalna ośrodkowego układu nerwowego, w której u chorych powstają liczne ogniska uszkodzeń w obrębie mózgu, rdzenia kręgowego oraz obwodowych części układu nerwowego. Uszkodzona zostaje osłonka mielinowa — izolator włókna nerwowego, przez który przekazywany jest impuls nerwowy. Od czego powstaje dolegliwość? Najpopularniejsza wersja głosi, że uszkodzenie osłonki mielinowej powstaje przez błąd w układzie odpornościowym organizmu. Układ odpornościowy chroni organizm przed wirusami i bakteriami, a przy chorobach autoimmunologicznych atakuje własne tkanki, w tym przypadku — osłonkę mielinową. Teoria powstawania choroby jest wieloczynnikowa, to znaczy, że działa czynnik zewnętrzny, najprawdopodobniej infekcyjny, na osoby z predyspozycją genetyczną. Inne czynniki ryzyka — intoksykacja, specyfika odżywiania, wpływ stanu środowiska naturalnego — prawdopodobnie również są związane ze zmianami właściwości mieliny. Szczególne znaczenie ma przewlekły stres oraz specyfika reakcji psychoemocjonalnej człowieka. Prawdopodobnie stwardnienie rozsiane powstaje, gdy zbiega się kilka przyczyn. Choć mowa o predyspozycji genetycznej, dolegliwość nie należy ani do dziedzicznych, ani do infekcyjnych, dlatego nie ma powodu, by bać się kontaktu z chorym. Jest to dość powszechna choroba, na świecie jest od 2,5 do 3 milionów chorych. Biorąc pod uwagę różnorodność objawów choroby, znaczną liczbę przypadków, gdy niezwykle trudno jest postawić prawidłową diagnozę, można uznać, że przebieg choroby, objawów w okresie remisji może nie być. Dziś stwardnienie rozsiane jest nieuleczalne. Współczesne metody leczenia polegają na zmniejszeniu częstotliwości i ciężkości zaostrzeń, a także na przywracaniu już naruszonych funkcji poszczególnych organów i układów organizmu. W krajach rozwiniętych nieuleczalnie chorych zaopatruje się w leki (immunomodulatory) bezpłatnie na szczeblu państwowym. JAK ŻYĆ ZE STWARDNIENIEM ROSIANYM NA UKRAINIE? Jest kilka uniwersalnych rad: dbajcie o siebie, dobrze się odżywiajcie, wykonujcie możliwe ćwiczenia fizyczne, nie przeciążajcie się, wystarczająco odpoczywajcie, nie ryzykujcie! Zazwyczaj chorzy pozostają samotni sam na sam z chorobą i wieloma problemami przez nią wywołanymi. A właśnie tacy ludzie najbardziej potrzebują zrozumienia, elementarnego wsparcia i pomocy, nie tej, która jest w asortymencie służb socjalnych, a pomocy choremu w obsłudze samego siebie, a do tego zdolni są tylko bliscy i kochający ludzie. Bez odpowiedniego i dość drogiego leczenia życie chorego na stwardnienie rozsiane jest ograniczone w ruchliwości. Leczenie ziołami, siarą, pyłkiem pszczelim, propolisem, akupunktura, ekstrasensoryka, zajęcia jogi oraz inne metody niekonwencjonalne nie potwierdziły swojej skuteczności w leczeniu stwardnienia rozsianego. Jednak wielu chorych odnotowuje pozytywny wpływ na samopoczucie. Dlatego zanim sięgnie się po podobne metody, należy poradzić się lekarza, rozważyć możliwe ryzyko, korzyści oraz koszty finansowe. Należy przestrzec przed nieostrożnym stosowaniem takich dostępnych metod, jak żądlenie przez pszczoły oraz podskórne wstrzykiwanie białka jaja kurzego. Może to doprowadzić do zaostrzenia choroby lub wywołać niebezpieczną dla życia reakcję alergiczną (wstrząs anafilaktyczny).

Машинний переклад

PRZYWRÓCIĆ NADZIEJĘ

Według danych Ministerstwa Zdrowia w Ukrainie na stwardnienie rozsiane cierpi prawie 19 tys. osób. W 2006 roku podjęto decyzję rządu o wsparciu państwowym dla chorych na stwardnienie rozsiane i pojawiła się u nich nadzieja na otrzymanie bezpłatnego leczenia wysokiej jakości nowoczesnymi preparatami (taka praktyka istnieje na całym świecie). Obecnie tylko 5% chorych w Ukrainie jest zaopatrywanych w leki. Reszta pozostaje sam na sam z chorobą. że takich chorych jest znacznie więcej. Kobiety chorują 1,5–2 razy częściej niż mężczyźni. Zazwyczaj chorobę wykrywa się w wieku 20–40 lat. Jednak od 1,5 do 6% chorych to dzieci i młodzież. Objawy choroby zależą od tego, które dokładnie obszary ośrodkowego układu nerwowego zostały uszkodzone, objawy od czasu do czasu mogą zmieniać się u tej samej osoby. Do najbardziej typowych objawów stwardnienia rozsianego należą zaburzenia wzroku, wahania ostrości wzroku, podwójne widzenie; zmniejszenie siły, osłabienie mięśni w kończynach, niepewność chodu, chwianie się podczas chodzenia; zaburzenia czucia (drętwienie i mrowienie w różnych częściach ciała); zaburzenia koordynacji; ból napadowy w rodzaju nerwobólu lub przewlekły ból w kończynach czy plecach; zaburzenia w układzie moczowo-płciowym, nietrzymanie moczu, zaparcia; zaburzenia seksualne; nietypowe objawy – ogólne osłabienie, zaburzenia pamięci, uwagi, myślenia. Jednak większość chorych nie ma wszystkich tych objawów jednocześnie. Często chorobę diagnozuje się po dwóch lub więcej napadach (rzutach), kiedy po pewnym czasie stan zdrowia poprawia się (następuje remisja). Czas między napadami wynosi od kilku tygodni do kilku miesięcy i lat. W najpowszechniejszej formie stwardnienia rozsianego, znanej jako rzutowo-remisyjna

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

na Smoleńskim cmentarzu — najstarszym cmentarzu Petersburga, pierwszym miejscu spoczynku Wielkiego Kobzarza. Pani Lebedyńska przedstawiła swoją monografię „Ukraiński nekropol Sankt Petersburga”, zilustrowaną fotografiami jeszcze jednego ukraińskiego patrioty Petra Tarasenki, rodem z ziemi niżyńskiej. Nad tą pracą spędzili 14 lat — poszukiwania, badania, uporządkowanie. Zebrano około 400 fotografii, uratowano wiele grobów. „Ale ta sprawa wymaga znacznych środków i wielkiej pracy oraz zainteresowania nie tylko ukraińskiej społeczności Sankt Petersburga, lecz także ukraińskich władz i Ukraińców na Ukrainie” — przekonana Tetiana Lebedyńska. Czerwonymi różami powitał gościa rektor Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska” profesor Jurij Bobało, a sala na stojąco dziękowała orędowniczce ukraińskiej sprawy w odległym rosyjskim mieście, zbudowanym na pocie i krwi ukraińskich Kozaków, a wsławionym intelektem naszych artystów i uczonych. Wzruszające wrażenie wywarł szlachetny porywy zebranych w sali organowej na apel Tetiany Lebedyńskiej, by przyłączyć się do sprawy postawienia pamiątkowego znaku na symbolicznym grobie (rzeczywiste miejsce pochówku dotąd nie zostało ustalone) naszego sławnego hetmana Połubotka w związku z 350. rocznicą jego urodzin w 2010 roku. Podczas pobytu we Lwowie Tetiana Lebedyńska, oprócz trzech wieczorów, które niezmiennie kończyły się śpiewem „Zapowiedzi” i „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki” w jednym porywie zebranych na sali i na scenie, spotkała się z przedstawicielami prasy, występowała w radiu i telewizji. Ta krucha kobieta dała przykład, jak trzeba kochać Ukrainę i wypełniać testament Wielkiego Tarasa na ziemi ojczystej. przedstawiono prace twórcze zarobkowych emigrantów — hafty, rysunki, utwory literackie. Ich, tych krzyków zranionych dusz, jest najwięcej: niektóre zebrano w dwutomowej „Antologii twórczości zarobkowych emigrantów” („Światło na obcych ścieżkach” i „Gavdeamus pojemigrantsky”). Ihor Łazoryszyn, dziennikarz gazety „Galicyna” i również dawny zarobkowy emigrant, opowiedział o pracy społecznej, którą prowadzą Ukraińcy Włoch, o codziennych wyczynach zwykłych ludzi, którzy tworzą Ukrainę daleko poza jej granicami, utrwalają pozytywny wizerunek Ojczyzny w świecie. Przez tydzień wystawa znajdowała się w gościnnych pomieszczeniach Pierwszego Ukraińskiego Gimnazjum, a potem wędrowała po szkołach i innych zakładach edukacyjnych Frankowszczyzny. Przedstawiciele instytutu i organizatorzy wystawy uzgodnili, że wystawa zostanie zaprezentowana we Lwowie w czerwcu 2008 roku w ramach II Międzynarodowej naukowo-praktycznej konferencji „Diaspora jako czynnik utwierdzania państwa Ukraina we wspólnocie międzynarodowej”, którą organizuje Międzynarodowy Instytut Edukacji, Kultury i Związków z Diasporą. Wł. inf.

Машинний переклад

UKRAIŃCY NA ŚWIECIE. SZEWCZENKO ŁĄCZY SANKT PETERSBURG I LWÓW

Natalia HUMNYCKA, pracownik naukowy MIOK. Drogi gość przyjechał z dalekiego Sankt Petersburga na zaproszenie Międzynarodowego Instytutu Edukacji, Kultury i Kontaktów z Diasporą Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska” w ramach projektu „Odkryjmy dla Ukrainy ukraińską diasporę”. Jest to Tetiana Łebedynśka, która, według trafnego określenia dyrektor Instytutu Iryny Kluczkowśkiej, „ponad pięćdziesiąt lat uprawia ukraińskie pole w mieście nad Newą, chroniąc je przed chwastami naszej niepamięci”. Miłość do Szewczenki i Ukrainy skłoniła tę kruchą Ukrainkę do aktywnej pracy badawczej, której rezultatem stało się wydanie szeregu monografii, wśród których są „Miejsca szewczenkowskie Sankt Petersburga”, „Sankt Petersburg i Ukraina” (2002), „Ukraiński nekropolia Sankt Petersburga” (2007). Pani Tetiana jest jedną z autorek unikalnej wystawy-fotoprojektu „Ukraińska nekropolia Sankt Petersburga”, która odbyła się w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki w Kijowie w zeszłym roku we wrześniu. Członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, kandydat nauk filozoficznych Tetiana Łebedynśka miała co powiedzieć lwowianom o ukraińskim Petersburgu. Jej cicha, szczera rozmowa jakby przeniosła wypełnione po brzegi sale Opery Lwowskiej, Lwowskiego Pałacu Sztuki, Lwowskiej Sali Organowej, w których występowała pani Tetiana, w czasy młodości Szewczenki. Ciekawa była opowieść o miejscach związanych z życiem Szewczenki w Sankt Petersburgu, o zmaganiach ukraińskiej społeczności dotyczących otwarcia pomnika Tarasa w 2000 r. autorstwa ukraińskiego rzeźbiarza z Ameryki Leonida Mołodożanina, o ustawieniu pomnika-głazu na Smo- Lwowianie honorują gościa

Машинний переклад

CZEKAMY NA WSPARCIE

Witalij ZUJEW, zastępca przewodniczącego sekretariatu UWKR Na kolejnym posiedzeniu Prezydium Ogólnoukraińskiej Rady Koordynacyjnej Światowej w Kijowie zebrali się jej członkowie z Ukrainy, Azerbejdżanu, Kazachstanu, Uzbekistanu, Federacji Rosyjskiej i Kanady. W obradach wzięli udział przedstawiciele Hiszpanii, Niemiec, Portugalii, a także delegaci organizacji społecznych i instytucji państwowych Ukrainy. Wśród nich byli zastępczyni ministra kultury i turystyki Ukrainy Olha Bench, kierownik wydziału ds. ukraińskiej diaspory Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy Wasyl Bojeczko, przewodniczący Komitetu Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Roman Łubkiwski i inni. Referując kwestię upamiętnienia 75. rocznicy Hołodomoru 1932–1933 w Ukrainie, Wasyl Bojeczko podkreślił, że nie tylko Wierchowna Rada Ukrainy, ale także parlamenty wielu krajów świata uznały Hołodomor za ludobójstwo narodu ukraińskiego. Jednak Państwowa Duma Federacji Rosyjskiej oraz parlamenty niektórych innych krajów świata do tej pory nie uznały Hołodomoru 1932–1933 lat w Ukrainie za akt ludobójstwa. Członkowie Prezydium UWKR, przewodniczący Towarzystwa „Ukraina — świat” Iwan Drač, deputowani Wierchownej Rady Ukrainy Pawło Mowczan, Iwan Zajec, zastępca przewodniczącego UWKR Mychajło Ratuszny zwracali uwagę na to, że w Kijowie do tej pory nie wzniesiono pomnika ofiar Hołodomoru 1932–1933 (autor — rzeźbiarz Anatolij Hajdamaka), nie rozpoczęto budowy muzeum Hołodomoru. Przewodniczący UWKR Dmytro Pawłyczko, referent w sprawie utworzenia ogólnoeuropejskiej gazety ukraińskiej, zaznaczył, że w październiku 2007 roku odbyło się I Europejskie Forum Wydawców i Dziennikarzy. W przyjętej rezolucji uczestnicy Forum poparli ideę utworzenia takiej gazety, której celem jest wspieranie procesów integracji Ukrainy z Europą oraz więzi między ukraińskimi wspólnotami Europy. W gorącej dyskusji generalny sekretarz Światowego Kongresu Ukraińców Wiktor Pedenko, przewodniczący Fundacji im. Ołeha Ołżycza Mykoła Pławjuk oraz przewodniczący Ogólnoukraińskiej organizacji społecznej „Czwarta fala” Ołeksandr Szokało zwrócili uwagę, że w Europie wychodzą już gazety, które pretendują do statusu ogólnoeuropejskich. Lecz, niestety, nie mogą one jeszcze się nimi stać przede wszystkim dlatego, że brakuje należytego finansowania. Członek Prezydium UWKR, przewodniczący Federacji Stowarzyszeń Ukraińskich Hiszpanii Mychajło Petrunjak, potwierdzając tę opinię, przytoczył przykład: w Hiszpanii wychodzi ogólnoeuropejska gazeta ukraińska „Ukrainiec”. Gdyby jej budżet zwiększyć do 160 tysięcy dolarów rocznie, a państwo ukraińskie wzięło na siebie połowę wspomnianej kwoty, gazeta ukazywałaby się regularnie na wysokim poziomie zawodowym. Prezydium UWKR skierowało list do Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki w sprawie utworzenia ogólnoeuropejskiej gazety ukraińskiej. Zastępca przewodniczącego UWKR Mychajło Ratuszny poświęcił referat przeprowadzeniu „Eurokaravanu — 2008” na trasie „Kijów — Bruksela” w celu zapoznania się z życiem ukraińskich Europejczyków oraz spotkania z liderami Unii Europejskiej i Rady Europy. Uczestnikami wyjazdu mają być kierownicy ukraińskich organizacji społecznych Ukrainy i Europy, a także przedstawiciele organów władzy państwowej Ukrainy. Prezydium UWKR postanowiło przeprowadzić tę imprezę we wrześniu 2008 roku. Przewodniczący Stowarzyszenia „Ukraińcy Kazachstanu” Michajło Parypsa podkreślił potrzebę opracowania archiwów, otwartych dla dostępu w Kazachstanie. Zwrócił także uwagę na trudności przeprowadzki Ukraińców na stałe zamieszkanie na Ukrainę oraz na biurokratyczne przeszkody na drodze migrantów. W związku z tym tematem przewodniczący Zrzeszenia Ukraińców Kubania Mykoła Serhijenko opowiedział o problemach powrotu na Ukrainę byłych represjonowanych. Rząd ukraiński powinien zwrócić szczególną uwagę na zniszczenie muzeum Marka Wowczka w Nalczyku oraz na remont tej placówki kulturalnej. Zdaniem M. Serhijenki państwo ukraińskie powinno dbać o to, aby jego ośrodki kulturalne znajdowały się nie tylko w stolicy Federacji Rosyjskiej, ale także w regionach Rosji, zwłaszcza w Krasnodarze. Przewodnicząca Ukraińskiego Centrum Kulturalnego „Batkiwszczyna” (Uzbekistan) Walentyna Takajewa poparła tę propozycję M. Serhijenki. Ponieważ, jak powiedziała, w Taszkencie dziś funkcjonuje 142 centrów kulturalnych różnych narodowości. Jednak Ukraina do tej pory nie zadbała o utworzenie jednego ośrodka własnej kultury w Uzbekistanie. ...Ukraińcami i rodakami na całym świecie. Czytając „Lelekę”, dowiecie się o wydarzeniach, obejrzycie zdjęcia najważniejszych momentów z życia ukraińskiej społeczności. Znajdziecie tu podstawowe przepisy imigracyjne obowiązujące na terytorium kraju oraz wiele innych przydatnych informacji. Osobny dział poświęcono poszukiwaniom Ukraińców, którzy zaginęli we Włoszech. W innym zebrano publikacje prasy włoskiej, dotyczące interesujących osobistości oraz kulturalno-społecznych wydarzeń naszej społeczności. Redaktor strony — Marianna Soroniewycz, webmaster — Mychajło Dumiński. Zapraszamy chętnych do współpracy przy tworzeniu strony. Proponujemy wymianę linków z innymi stronami internetowymi poruszającymi podobną tematykę, w celu stworzenia jednej sieci. Administracja strony

Машинний переклад

IWANO-FRANKIWSKA „PIETA”: „NASI WE WŁOSZECH”

Na zaproszenie wspólnoty „Pieta” (m. Iwano-Frankiwsk) przedstawiciele Międzynarodowego Instytutu Edukacji, Kultury i Kontaktów z Diasporą Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska” odwiedzili otwarcie wystawy poświęconej czwartej fali emigracji, które odbyło się w Pierwszym ukraińskim gimnazjum w Iwano-Frankiwsku. Rozwój kontaktów z diasporą jest jednym z priorytetowych kierunków pracy instytutu. Pracownik naukowy Natalia Humnicka opowiedziała o projektach mających na celu pogłębienie kontaktów między diasporą a Ukrainą, w szczególności „Naprzeciw nowej fali” oraz „Odkryjmy dla Ukrainy ukraińską diasporę”, a także o konkursie „Dzieci emigrantów o sobie”. Organizatorzy wystawy Oksana Proniuk i Ihor Łazoryszyn opowiedzieli o zadaniach i historii powstania wystawy. Oksana Proniuk — kierowniczka wspólnoty „Pieta”, która zjednoczyła byłych pracowników zarobkowych, obecnie próbujących zaadaptować się na ojczystej ziemi — nie z opowieści zna trudy pracy za granicą: przez trzy lata pracowała we Włoszech, a po powrocie przekazuje obywatelom Ukrainy prawdziwe informacje o pracy za granicą. W jej opowieści nie ma tylko ciemnych stron emigracyjnej codzienności — nielegalnego przekraczania granicy, poszukiwania pracy, moralnego więzienia, w które trafiają nasze kobiety, pracując przy ciężko chorych i niepełnosprawnych osobach, ale także tego, co jasne i dobre, co rozkwitło w duszach kobiet oderwanych od rodzinnych stron i swoich rodzin. Na wystawie

Машинний переклад

MOSTEK MIĘDZY RODAKAMI NA CAŁYM ŚWIECIE

Proces kształtowania zorganizowanej społeczności ukraińskiej we Włoszech wciąż trwa. Nie we wszystkich miastach, nawet jeśli mieszka tam wielu Ukraińców, istnieją ośrodki, w których można porozmawiać w języku ojczystym, wspólnie obchodzić święta narodowe i religijne. Pojawienie się strony internetowej www.leleky.org było przede wszystkim reakcją na faktyczny brak aktywnego ogólnoukraińskiego zasobu internetowego na terytorium Włoch. Powstał łączący organ informacyjny, którego celem jest relacjonowanie wydarzeń w społeczności ukraińskiej, jej aktywizacja, wspieranie samoidentyfikacji i uświadamiania sobie własnej wagi, stworzenie możliwości poznawania się i wymiany informacji dla Ukraińców mieszkających w różnych zakątkach kraju, szukania przyjaciół i partnerów biznesowych. Ma to stać się kolejnym mostem między kontynentalnymi

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

wspólnej opinii o możliwości dwujęzyczności w Ukrainie; niskiego poziomu językowo-kulturowego mediów, zwłaszcza programów telewizyjnych i radiowych skierowanych do młodzieży; jawnej dyskryminacji językowej jednostki na wschodzie i południu Ukrainy; oficjalnego rosyjskojęzycznego komunikowania się polityków jako sposobu kształtowania opinii publicznej o niższości języka ukraińskiego; nierzadkich przypadków rosyjskojęzycznego nauczania przedmiotów ogólnokształcących i specjalistycznych w wyższych uczelniach. W zamian studenci żądają od władz: podniesienia prestiżu państwowego języka ukraińskiego w społeczeństwie i w środowisku studenckim; nieformalnego wejścia Ukrainy do europejskiej przestrzeni edukacyjnej; uznania kształtowania narodowo-patriotycznego światopoglądu młodzieży studenckiej za priorytetowy kierunek pracy wychowawczej w wyższych uczelniach; wprowadzenia obowiązkowego państwowego niezależnego egzaminu ze znajomości języka ukraińskiego przez polityków, urzędników państwowych, kierowników jednostek strukturalnych gospodarki, edukacji, nauki, kultury; nauki języka państwowego w wyższych uczelniach przez wszystkie lata studiów. Podczas uroczystego zamknięcia konferencji młodzież studencka dumnie oświadczyła: „My, stołeczni studenci — przyszła elita narodowa Ukrainy: nasze intelektualne, naukowe i twórcze możliwości oddajemy ojczystemu krajowi! Jesteśmy Ukraińcami i jesteśmy dumni z naszej wielomilionowej wspólnoty narodowej, którą uznał świat! Jesteśmy patriotami i pamiętamy, że właśnie patriotyzm narodowy przejawia się w naszej aktywnej postawie życiowej wobec ochrony ojczystego języka, jego utwierdzania, podnoszenia prestiżu państwowego! Wzywamy rząd Ukrainy do wysłuchania nas, przejęcia się problemami językowymi w niepodległym kraju, włączenia młodzieży studenckiej do ich rozwiązywania”. Gospodyni olimpiady — kierownik sektora Instytutu Innowacyjnych Technologii i Treści Edukacji Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy Ludmyła Piasetśka. Jej energia, tolerancja co roku zmieniają Ogólnoukraińską olimpiadę młodych filologów z napiętej rywalizacji w rodzinne święto. Wśród zwycięzców — uczniowie z obwodów winnickiego, rówieńskiego, iwanofrankiwskiego, wołyńskiego, połtawskiego, odeskiego, czerniowieckiego, chersońskiego, zakarpackiego, chmielnickiego oraz z Dniepru. Łącznie w olimpiadzie brało udział 119 chłopców i dziewcząt, 59 z nich otrzymało dyplomy zwycięzców I, II lub III stopnia. Uczniowie nie tylko rozwiązywali zadania filologiczne, ale także wypoczęli w najlepszych zakątkach Frankiwszczyzny: byli w Kołomyi, w Bukowelu. Spotkali się z Jurijem Andruchowyczem i mieli możliwość zadania mu swoich pytań. Kolejna XXIII Ogólnoukraińska olimpiada z języka i literatury ukraińskiej ma odbyć się na Południowej Ukrainie — w Chersoniu. Kryzysy społeczno-ekonomiczne i ekologiczne ostatniego dziesięciolecia prowadzą do tego, że do wyższych uczelni młodzież przychodzi już niezdrowa fizycznie i niestabilna moralnie. Jeśli wziąć pod uwagę, że warunki nauki, wychowania i spędzania czasu wolnego stają się coraz bardziej agresywne wobec zdrowia człowieka, a istniejące technologie zdobywania wiedzy przewyższają możliwości studentów, to nie należy się dziwić, że przyszłym specjalistom nie jest łatwo. Sytuacja, która się wytworzyła, wymaga pilnego uzdrowienia studentów, podniesienia poziomu kultury osobistej. W Instytucie Medycznym Ukraiń-

Машинний переклад

MŁODZIEŻ WYBIERA UKRAIŃSKI!

Swiatosław MIZERNIUK Zdjęcie autora W Kijowskim Domu Nauczyciela odbyła się V miejska studencka konferencja naukowo-praktyczna „Młodzież i język państwowy”. Dzięki temu już tradycyjnemu wydarzeniu studenci wyższych uczelni stolicy I-II stopnia akredytacji włączają się do dyskusji nad problemami językowymi na Ukrainie. Językoznawca, profesor, kierownik katedry Kijowskiego Międzynarodowego Uniwersytetu, laureat Ogólnoukraińskiej Nagrody im. B. Hrinczenki I. P. Juszczak w referacie „Nie wstydzę się ojczystego języka” wyraził własne stanowisko: „Język ukraiński, dzięki swojemu kilkutysiącletniemu rozwojowi, posiada harmonijny system dźwiękowy i przejrzysty system gramatyczny, bogate, wystarczająco uporządkowane środki wyrazu. Język ukraiński jest obecnie jednym z najbogatszych i najbardziej rozwiniętych języków świata. Zatem my, Ukraińcy, nie mamy żadnych powodów, by wstydzić się naszego języka. Jeśli naród traci swój język, przestaje być narodem. Naród ukraiński istnieje, ponieważ zachował swój oryginalny język. Jeśli chcemy, aby nasi potomkowie pozostali Ukraińcami, musimy chronić ojczysty język przed zakusami różnych przybłędów i renegatów, tak jak chronili go nasi przodkowie. A najlepszą ochroną jest bezbłędna znajomość języka. Należy zawsze posługiwać się tylko nim”. Na konferencji studenci występowali z własnymi krótkimi referatami. Różnorodność tematów prac studenckich wyraźnie naświetla przekrój problemów, które niepokoją młode pokolenie: „Środowisko młodzieżowe a język ukraiński”, „Interpretacja artykułu 10 Konstytucji Ukrainy przez Sąd Konstytucyjny Ukrainy”, „Rozwój językowo-kulturowy Ukrainy na przełomie tysiącleci”, „Kultura wypowiedzi studenta jako niezbędny warunek kształtowania osobowości, możliwości kariery zawodowej”, „Cechy i trudności tłumaczenia komputerowego tekstów”, „Język jako odzwierciedlenie ukraińskiej mentalności narodowej”, „Kształtowanie miłości do języka ojczystego w systemie wychowania rodzinnego”, „Problemy językowe we współczesnej Ukrainie i drogi ich rozwiązania”. Zwracając się do władz, młodzież studencka wyraziła swoje stanowisko obywatelskie: obecna sytuacja językowa na Ukrainie znów budzi niepokój narodowo świadomych Ukraińców, do których należą także studenci. Choć w wolnym państwie ochrona prawa narodu tytularnego do własnego języka nie wymaga ofiarnej walki bohaterów, to na straży narodowego językowego „ja” narodu musi stać władza. Artykuł 10 Konstytucji daje rządowi możliwość nie tylko deklarowania statusu ukraińskiego jako państwowego, ale prawo do jego utwierdzania, podnoszenia prestiżu na wszystkich szczeblach społecznych. Dla niektórych być może był to pierwszy występ przed tak liczną publicznością, a obecni uważnie słuchali i oklaskami wspierali swoich kolegów. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki wręczyło „Kobzarze” najlepszym. Uczestnicy konferencji zwrócili się do rządu, aby podkreślić, że studenci są przeciwko: brakowi w państwie skutecznej polityki, która rozwiązywałaby problemy językowe z uwzględnieniem interesów narodowo-państwowych kraju; narzucaniu społeczeństwa...

Машинний переклад

ZA GRANICĘ ZE ZNIŻKĄ

Swiatosław MIZERNIUK. Wielu współczesnych młodych ludzi, studentów, chce zobaczyć świat na własne oczy, do wszystkiego dojść samodzielnie, uformować własne stanowisko i opinię o tym, co dzieje się w tym czy innym zakątku planety. Nic więc dziwnego, że studenci to najbardziej mobilna część społeczeństwa. Aby rozwijać studenckie i młodzieżowe podróże edukacyjne oraz programy wymiany kulturalnej, jeszcze 40 lat temu, w 1968 roku, przy wsparciu UNESCO wprowadzono międzynarodową legitymację studencką ISIC (International Student Identity Card). Obecnie jest ona uznawana w 118 krajach świata i jednocześnie oficjalnie potwierdza tożsamość. Jej posiadacz ma prawo do mnóstwa różnorodnych zniżek w tych krajach – na transport, zakwaterowanie, wyżywienie, łączność, rozrywkę oraz zakupy. Być może dlatego co roku ponad 4 miliony studentów na świecie dołącza do plastikowych kart-legitymacji ISIC, ITIC (International Teacher/Professor Identity Card), IYTC (International Youth Travel Card). Przecież nie trzeba być studentem, aby otrzymać międzynarodową legitymację osoby. Wykładowcy i absolwenci szkół również mogą dołączyć do tego globalnego projektu. Na konferencji prasowej w agencji UNIAN przedstawiciele firmy „Es Ti Ai Ukraina”, która otrzymała licencję na Ukrainie i reprezentuje projekt „ISIC—Ukraina”, twierdzili, że ponad 50 tys. naszych studentów posiada legitymacje, które dają prawo do zniżek nie tylko za granicą, ale także na Ukrainie. A sieć firm oferujących różnorodne korzyści na towary i usługi z roku na rok rośnie. Projekt „ISIC—Ukraina” jest skierowany na rozwój studenckich i młodzieżowych podróży edukacyjnych, programów wymiany kulturalnej oraz integrację Ukrainy ze wspólnotą europejską i światową: sprzedaż biletów lotniczych według specjalnych taryf, programy edukacyjne, staże i kursy językowe za granicą; rezerwację hoteli, hosteli, wystawianie polis ubezpieczeniowych. Analitycy, którzy badali efektywność programu na świecie, obliczyli, że wszyscy posiadacze kart w ciągu roku zaoszczędzili 500 mln dolarów. Jednak nie warto myśleć, że struktury komercyjne, które udzielają młodzieży zniżek, to altruiści. Na przykład studencka młodzież Petersburga na edukację, odzież, jedzenie, rozrywkę w ciągu roku wydaje 2 miliardy dolarów! To ogromne pieniądze. Udzielając zniżek na swoje usługi, firmy zachęcają młodzież do wydawania pieniędzy właśnie w ich sieciach handlowych. ...skiej Asocjacji Medycyny Ludowej w 1993 roku utworzono specjalny wydział kształtowania osobowości studenta – przyszłego lekarza, działa także naukowo-praktyczne Centrum „Kształtowanie osobowości studenta”. Obecna konferencja poświęcona jest pamięci założyciela i kierownika Centrum, profesora, doktora nauk filozoficznych Wiktora Iwanowicza Perwaka. Rozpoczęła się ona od duchowego testamentu W. I. Perwaka – referatu „Edukacja osobowości”, który poświęcono rozwojowi osobowości studenta-lekarza. Przecież staje się to jednym z głównych zadań wyższej szkoły medycznej.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

OLIMPIADA UCZNIOWSKA

poetyckich. Uczniów uczy się przede wszystkim historii literatury (co bez wątpienia jest potrzebne), a nie przejmowania się życiem bohaterów literackich. Można więc przeczytać podręcznik i wiedzieć, o czym mowa, lecz po dialogu nie pozostaje estetyczne przeżycie bólu i radości. Z języka ukraińskiego uczestnicy olimpiady osiągają lepsze wyniki niż z literatury. Jednak i tutaj są problemy. Niestety, nauczyciele polonistyki często zapominają, że język nie może funkcjonować bez kontekstu społeczno-politycznego, historycznego i kulturoznawczego. Powinni nauczyć dziecko myśleć swobodnie, unikając schematów i szablonów. Uczestnicy olimpiady wypowiadali się na temat procesów komputeryzacji. Musimy uświadomić sobie rolę i możliwości funkcjonalne technologii elektronicznych, rozumiejąc, że żadna maszyna elektroniczno-obliczeniowa nie rozwiąże wszystkich problemów. Znaczną część zadań, które zaproponowano uczestnikom olimpiady, stanowiły testy. Ponadto uczniowie pisali wypracowania z literatury i języka, analizowali utwory artystyczne, wykorzystując niestandardowe myślenie i intuicję filologiczną. System oparty wyłącznie na testach nie zapewni stuprocentowego wyboru najbardziej bystrych i najzdolniejszych, a często zawodzi. Tymczasem wypracowanie odzwierciedla sposób myślenia ucznia, jego zdolność orientowania się w różnych sytuacjach. Uczniowie z całej Ukrainy, którzy zwyciężyli na etapie obwodowym olimpiady z języka ukraińskiego i literatury, rozmawiali z filologami. Każde zadanie, które członkowie jury proponowali uczestnikom, było ukierunkowane na samodzielne badawcze rozwiązanie. Uczniowie, którzy przyjeżdżają na olimpiadę, mają zabrać do domu wyłącznie najlepsze wrażenia. W tym roku wszystko zostało przemyślane i opracowane w najmniejszych szczegółach dzięki szefowi Zarządu Edukacji i Nauki Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Administracji Państwowej Z. Bolyuk, dyrektorowi Iwano-Frankiwskiego Obwodowego Liceum dla Uzdolnionych Dzieci z Terenów Wiejskich I. Rachiyowi oraz wielu metodykom Iwano-Frankiwskiego Obwodowego Instytutu Doskonalenia Pedagogicznego.

Машинний переклад

JAKIM BYĆ LEKARZEM?

Tamara KYRYK, kierownik katedry Instytutu Medycznego UANM Niedawno odbyła się międzyuczelniana konferencja naukowo-praktyczna „Aktualne problemy kształtowania osobowości lekarza u studentów medycyny”, zainicjowana przez Akademię Nauk Pedagogicznych Ukrainy, Instytut Szkolnictwa Wyższego oraz Instytut Medyczny Ukraińskiego Stowarzyszenia Medycyny Ludowej.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

kupiła duży obraz Halana, a Kwitka bardzo się cieszyła. Chciała przyjechać z koncertem, ale to już było marzenie, kiedy zachorowała. Bardzo długo walczyła ze swoją chorobą. Przeszła wiele operacji, leczono ją chemioterapią i metodami alternatywnymi. Trzymała się bardzo dzielnie. Nosiła niezwykle piękne, jaskrawe chusty. Nie poddawała się, chciała żyć dla męża i małego syna. — Kwitka miała wspaniały głos, zrobiła karierę w biznesie reklamowym, stając się głosem firmy „Ford”. Dlaczego nie spróbowała swoich sił jako piosenkarka wielkiej sceny? Jak to tłumaczyła? — Odpowiadała jej praca piosenkarki studyjnej. — Dopytuję się, bo trudno to zrozumieć. Każda aktorka czerpie energię od widzów, wielbicieli, potrzebuje wielkiej sceny. Dlaczego Kwitka tego nie chciała? — Wiem tylko, że marzyła o zaśpiewaniu na ukraińskiej scenie. Trudno wyjaśnić, co to było: strach czy coś innego. Jestem pewna, że gdyby przyjechała na Ukrainę, to pokonałaby tę barierę, której nie mogła przekroczyć w Ameryce. zwycięży. Do choroby podchodziła jak do tymczasowego problemu i nigdy się jej nie bała. Wiedziałam, jakie zmiany fizjologiczne w niej zachodzą, jak chudła. Ale Kwitka potrafiła się tak ubrać, że nie było widać jej choroby. Kiedy włosy odrastały, nosiła krótką fryzurę i była bardzo piękna. — Czym zajmuje się jej syn? Jest już młodzieńcem… — Śpiewa w chórze dziecięcym Metropolitan. Wszak w operach są role dziecięce. Gra na instrumentach muzycznych, zwłaszcza na fortepianie. Nauczyła go siostra Kwitki, Musia, czyli Maria. W rodzinie preferowano pieszczotliwe imiona: Musia, Asia, Dziunio. Na przykład mnie do dziś nazywają Niania. — Rozmawialiśmy o barierze, którą Kwitka odczuwała przed wielką sceną. Na Ukrainie krążyły plotki, że mąż Edward nie chciał, aby szła na scenę, jakoby odpowiadało mu, żeby pracowała na niego. — Po pierwsze, Kwitka była całkowicie niezależna, studio było jej własnością. Jeszcze zanim się pobrali, Edward pracował dla niej. Ale kochali się nawzajem. POSTACIE

Машинний переклад

JEJ GŁOS SŁYSZAŁY MILIARDY SŁUCHACZY

Walentyn KAREN, m. Odessa. Szanowna Redakcjo! 29 marca br. minęło 10 lat od dnia śmierci w Nowym Jorku wykonawczyni ukraińskich pieśni ludowych, osoby o niewiarygodnym, fantastycznym talencie i posiadaczki wspaniałego głosu — Kwitki Cisyk-Rakowicz, a 4 kwietnia — 55 lat od dnia jej urodzin (1953 r.). Kwitka nie dożyła swoich 45. urodzin zaledwie o 7 dni. Mam dwie płyty CD z jej ukraińskimi pieśniami — to wszystko, co jest na Ukrainie, a także przyjaciele znaleźli pewne informacje o jej życiu. Jej ojciec, Wołodymyr Cisyk (1913—1971), był wspaniałym skrzypkiem, siostra Maria Cisyk (1945—2003) — światowej sławy pianistką, matka Iwanna Cisyk-Lew również brała udział w tworzeniu przez Kwitkę dwóch płyt z ukraińskimi pieśniami. W USA obliczono, że za jej życia jej głos słyszało 22 miliardy (!) słuchaczy, a na Ukrainie prawie nic o niej nie wiadomo: „Znała ją i słyszała cała Ameryka, poza chyba głuchymi”. Czyżbyśmy na Ukrainie wciąż pozostawali głusi? „Ona śpiewała, a nie wykonywała”. To, że nic o niej nie wiedziano do 1991 r., można wytłumaczyć, „przecież to córka emigranta”. A co przeszkadza teraz dowiedzieć się więcej o jej życiu, skoro była i śpiewaczką operową, i wspaniałą mistrzynią skrzypiec? Ulana HLIBCZUK. I teraz uważam swoje poznanie twórczości Kwitki Cisyk za dziwne. Jej głos usłyszałam po raz pierwszy w dzieciństwie. Magnetofon „Wiesna” odtwarzał czarujący melos. Minęły lata, ale jej pieśń jakby istnieje poza czasem, ignorując współrzędne „modne-niemodne”. Mimo wszystko informacji było mało. To żywiło plotki, choć i otulało śpiewaczkę peleryną tajemniczości. Najwięcej o Kwitce Cisyk dowiedziałam się od Ołeksandra Hornostaja. Dziś kieruje on Narodową Orkiestrą Symfoniczną. A wtedy, w dalekim 1992 roku, stał u źródeł krajowego show-biznesu i organizował pierwsze festiwale „Czerwona Ruta”. Widocznie pomysł zaproszenia Kwitki na Ukrainę pojawił się znacznie wcześniej, niż los rzucił Ołeksandra do Nowego Jorku. Hornostaj to człowiek wytrwały. Przez wspólnych przyjaciół doprowadził do spotkania z tajemniczym głosem Ukrainy — Kwitką Cisyk. Miał nadzieję, że śpiewaczka przyjmie zaproszenie do udziału w festiwalu. Kwitka odmówiła. Wiadomo, że brak informacji rodzi legendy. Tak powstała pierwsza legenda. Mówiono, że Kwitce nie odpowiadało honorarium. Nawet przebąkiwano, że nie tyle jej, co mężowi i producentowi Eduardowi Rakowiczowi. Z tego błędnego wniosku narodził się kolejny nieprawidłowy wniosek, jakoby Kwitka była zależna od męża moralnie i materialnie. A w 1998 roku śpiewaczka niespodziewanie zmarła. Niespodziewanie dla ukraińskiej społeczności. Mało kto wiedział, że od długich lat zmagała się ze straszną chorobą. Wiele hipotez pomogła rozwiać Chrystyna Lew — urodzona w Waszyngtonie kuzynka Kwitki Cisyk. Rozmawiałyśmy w małej kawiarni, a ja dokonywałam pewnych korekt w swoim wyobrażeniu o Kwitce. 1. Kwitka i Chrystyna — potomkinie sławnego ukraińskiego rodu Nahirnych i Lewów. Bo rzadko bywa, że talent rodzi się z niczego — z powietrza, pustki. Nie, na genialność Kwitki pracowało niejedno sławne pokolenie. W szczególności dziadek Wasyl Lew był słynnym filologiem-językoznawcą, który przed emigracją ściśle współpracował i przyjaźnił się z Bohdanem Łepkim, Iwanem Truszem, Romanem Kupczynskim, Światosławem Hordynskim, Ołeksandrem Ołesiem. Z linii Nahirnych — twórcy galicyjskiej szkoły budownictwa sakralnego. Na przełomie XIX i XX wieku w Zachodniej Ukrainie Wasyl Nahirny zaprojektował i zbudował około 200 cerkwi. Ale pierwszy mąż też pomagał nagrywać płyty kompaktowe z ukraińskimi pieśniami… — Tak. Jack Corner to profesjonalista. „Dwa kolory” to jego aranżacja. Nagrał również partię fortepianu na dwóch jej albumach. Po to, by podczas aranżacji nie stracić ukraińskiego melosu, Kwitka każdą pieśń tłumaczyła Cornerowi. Jest bardzo przenikliwym i odpowiedzialnym kompozytorem, pragnął zrozumieć istotę ukraińskiej pieśni. Ten projekt był profesjonalny i drogi. — Kiedy zaczęłam szukać informacji o Kwitce, brakowało szczegółów portretowych na jej temat. Na przykład, jakie ubrania nosiła Kwitka? Wygodne, sportowe czy wykwintne? — Ubierała się jak dama. Była niskiego wzrostu, dlatego nosiła wysokie obcasy. Pamiętam, kiedy zbierałam się na Ukrainę, otworzyła swoją szafę i zaczęła wybierać sukienki, żebym na Ukrainie dobrze wyglądała. Mówiła, że za trzy miesiące się spotkamy. Ale już chyba czuła, że to nasze ostatnie spotkanie. Zmarła w dniu wyborów na Ukrainie. Byłam we Lwowie jako obserwator. Nawet na pogrzeb nie zdążyłam. Kwitka miała 44 lata.

Машинний переклад

«KWITCE NIE POCIĄGAŁ WIZERUNEK POP-DIWY, A LAURY MADONNY NIE BYŁY JEJ POTRZEBNE…»

2. Chrystyna Lew łagodnie, ale uparcie sprzeciwiała się wizerunkowi tajemniczości Kwitki. I nie dostrzegała żadnego fatalizmu w tym, że na straszliwą chorobę zmarły trzy kobiety z rodziny: mama, Kwitka i rodzona siostra Maria. Chrystyna ma elastyczny i racjonalny umysł. Nie chce sprzyjać mitotwórstwu. A jeszcze… Obraz siostry jest zbyt bliski, zbyt żywy, by otaczać go legendą. — Jestem o 15 lat młodsza. Istnieje zdjęcie, na którym Kwitka przyjechała do moich rodziców, ja miałam może 8 lat. Kupiła nam jednakowe sukieneczki. Sobie – dorosłą, a mnie – małą. Mieszkałyśmy w różnych miastach: ona – w Nowym Jorku, a moi rodzice – w Waszyngtonie. Kiedy wstąpiłam na uniwersytet i przeprowadziłam się do Nowego Jorku, często chodziłam do nich na kolację. Wtedy już zostałyśmy przyjaciółkami. — Jaka była Kwitka w dzieciństwie? — O jej dzieciństwie nie wiem nic szczególnego. Bardzo subtelnie odczuwała sztukę i podobało się jej to, co podobało się również mnie. Kwitka uczyła mnie, co jest piękne, a co nie. Co lato wypoczywali z mężem nad wybrzeżem oceanu. I mnie zapraszali. Wtedy już urodził się Edio, jej syn. Lubiłyśmy razem chodzić do antykwariatów. Paliłam wtedy jeszcze papierosy, więc kupowałam kryształowe popielniczki. Kwitka pomagała mi wybrać najlepsze. — A co sama sobie kupowała? — Cenił a piękne rzeczy. Całe jej mieszkanie było urządzone w stylu lat trzydziestych – bardzo lubiła ten styl. Z ozdób nosiła tylko diamentowy pierścionek (również w stylu lat trzydziestych), który podarował jej mąż Eduard. Kiedy w 1995 roku wybierałam się na Ukrainę, Kwitka prosiła mnie, żebym przywiozła prace ukraińskich artystów. Chciała wspierać ukraińską sztukę. Wtedy Interesowała się moimi podróżami po Ukrainie (pracowałam wtedy w gazecie i dużo pisałam o Ukrainie), rodzinnym Lwowem, w którym urodzili się jej rodzice. Nawet nauczyła męża języka ukraińskiego, żeby razem z nim przyjechać. — Eduard Rakowicz – drugi mąż Kwitki, jej producent. Kwitka Cisyk z rodziną — Czy Kwitka bała się choroby? Trzeba było mieć szczególną siłę ducha. Przecież dwie kobiety z rodziny zachorowały na tę samą śmiertelną chorobę: jej mama i starsza siostra Maria. — Ona nie wpuszczała do siebie strachu. Wiedziała, że jest chora i musi się leczyć, i to zrobi. Po drugie, Kwitce nie pociągał obraz pop-diwy, a laury Madonny nie były jej potrzebne. I wielkiej sceny nie chciała. — Kwitka była otwarta, szczera. Ale jakoś wydaje się, że nie była taka „aż-aż” towarzyska… — Miała bliskich przyjaciół, ale oddawała się rodzinie. Utrzymywała kontakt z siostrami, bratanicami… — Czy utrzymywała kontakt z ukraińską diasporą? — Niezbyt. Wszyscy chcieli, żeby występowała na różnych świętach, spotkaniach, jubileuszach, chcieli zaangażować ją w swoją sprawę. A jej było łatwiej odmówić wszystkim, niż powiedzieć jednemu „tak”, a drugiemu „nie”. — Co ma pani na myśli, mówiąc sprawa? — Jakieś święto, na przykład urodziny Szewczenki. — Czy Kwitka kochała Amerykę? — Tak, urodziła się i żyła w amerykańskim świecie. Jej przyjaciele-muzycy to Amerykanie. Była sportowa, mobilna. Potrafiła wykorzystać każdą wolną chwilę. A poza tym Kwitka bardzo kochała konie. Jak tylko kończyła się praca w studiu, siadała w sportowe auto i jechała do swojego domku za miastem. Tam małżeństwo trzymało konie… Ale ona także bardzo kochała Ukrainę i zawsze chciała połączyć dwa różne światy. A co do choroby… Oczywiście w rodzinie o tym myślano. Najpierw zmarła mama, potem Kwitka, a dwa lata temu — siostra Maria. Zachorowały niemal jednocześnie, ale to nie jest genetyczne. Prawdopodobnie coś było w tym miasteczku, gdzie mieszkały, bo tam jest bardzo wiele kobiet z taką diagnozą. Nie chcę, żeby wszystko kończyło się tak smutno. Kwitka bardzo kochała życie, obdarowywała radością bliskich sobie ludzi, a kiedy wchodziła do pokoju, wszyscy mimowolnie się uśmiechali.

Машинний переклад

SŁOWICZY DOROBEK RODZINY ŁYTWYNÓW

Śpiewa Wasyl Łytwyn Marija HARMASZ, nauczycielka języka i literatury ukraińskiej, wieś Ustimiwka, rejon wasylkowski, obwód kijowski. Zdjęcie Witalija Moroza Historia naszego narodu w latach 1960—70 jest wypełniona nie tylko tragedią zniszczenia jego najlepszych synów i córek, ale także licznymi faktami cichego, lecz upartego oporu wobec tego. Wśród zakątków, gdzie żyła duchowość Ukrainy, jest wieś Hrebieni na wysokim brzegu Dniepru w pobliżu Rzyszczowa. Właśnie tutaj znalazło schronienie małżeństwo Wasyla i Antoniny Łytwynów po tym, jak wspaniały duet braci Wasyla i Mykoły Łytwynów pozbawiono możliwości kontynuowania kariery scenicznej. Co więcej — nacjonalistom nie wolno było pracować w szkole czy tam, gdzie „pachniało” ideologią. Pozostała droga walki o przetrwanie w zwykłej kołchozowej wsi. Władza była spokojna: czy w głowie im ideologia i pieśni, kiedy dzieci trzeba karmić, a i kto będzie ich słuchał wśród zastraszonych kołchoźników? I gdyby naturalne pragnienie osiągnięcia godnej sytuacji materialnej przeważyło, to nie pozostałoby ani sił, ani czasu na rozwój duchowy i twórczość. Wasyl i Antonina zdołali przezwyciężyć pokusę życia „nie gorzej od innych” i przyjęli spartańskie warunki swojego bytu jako rzecz oczywistą. Karmili dzieci, dorabiając to w kołchozie, to w klubie, zbierając to, co wyrosło w ogrodzie i w sadzie. I żyli dalej, wsłuchując się i wpatrując w otaczający świat oraz w głębiny własnych dusz, w niewyczerpaną skarbnicę twórczości ludowej. To skłaniało do wzajemnego zrozumienia i szacunku, mimo trudności. Utalentowane małżeństwo wita ludowa artystka Ukrainy Nina Matwijenko Dzięki wspólnie pokonanym próbom, Łytwynowie doszli do własnej pieśni: bandurzysta Wasyl znalazł w żonie przyjaciółkę i poetkę, uważnie odnosił się do jej poszukiwań słowa. Na swoim wieczorze autorskim-prezentacji małżeństwo było otwarte i uczciwe wobec siebie i ludzi, a ich filozoficzne wnioski z przeżytego i przebytego we dwoje były zadziwiająco proste. Przepełniona sala muzeum I. M. Honczara uważnie wsłuchiwała się w każde słowo opowieści, poezji, pieśni. Wydawało się, że cieszą się z tego spotkania nie tylko obecni, ale i dusze bliskich przyjaciół Łytwynów, którzy odeszli już w Wieczność — I. M. Honczara oraz O. P. Berdnyka, których imiona raz po raz pojawiały się na ustach. Swym śpiewem uradował Markijan Swiato, jeden z absolwentów Stritiwskiej szkoły kobziarskiej. Każdy epizod tego wydarzenia fotografował jeszcze jeden „stritiwiec” — przewodniczący „Młodej Proświty” Witalij Moroz. Dobrze wiedzą oni, ile sił i zdrowia włożyło małżeństwo Łytwynów w stworzenie i ugruntowanie szkoły. Miło było słyszeć wystąpienia wielu prawdziwych przyjaciół i wielbicieli, w szczególności N. Matwijenko, P. Honczara, O. Fysuna. Wszyscy szczerze cieszyli się, że twórczy dorobek Wasyla i Antoniny z pomocą ich wspaniałych dzieci i dobrych ludzi będzie teraz dostępny dla wszystkich, którzy szukają siebie, pieśni, Ukrainy. ...naut Herman Titow spędził już całą dobę w locie kosmicznym na „Wostoku-2”. Autorem-konstruktorem obu statków kosmicznych był Serhij Korolow. W 1959 roku tworzy i wystrzeliwuje trzy automatyczne aparaty kosmiczne na Księżyc. Pierwszy dokonuje tam lądowania, drugi zostawia proporzec Związku Radzieckiego, a trzeci fotografuje niewidoczną stronę Księżyca. Do realizacji dalszych prac nad udoskonaleniem aparatów kosmicznych uczony angażuje kolegów, przede wszystkim swojego towarzysza G. N. Babakina. Serhij Korolow zapoczątkował wykorzystanie satelitów teletransmisji, opracował pierwszy krajowy satelita łączności i teletransmisji „Błyskawica-1”. Znaczący jest wkład w rozwój kosmonautyki innego ukraińskiego uczonego, konstruktora z Połtawszczyzny Jurija Kondratiuka, autora wielu aparatów latających. Jego również prześladowała władza radziecka. Jurij Kondratiuk nie dożył nawet 45 lat. Na początku lat 40. XX wieku Jurij Kondratiuk zaproponował, aby dla startów na Księżyc stworzyć bazę nie przy Ziemi, a wokół Księżyca, bo jest to o wiele wygodniejsze. Jego projekt przewidywał, że lot z Ziemi odbędzie się na pojedynczej rakiecie, potem wokół Księżyca zaczyna poruszać się stacja, na której zostaje jeden z astronautów, a dwoje zstępuje na module na Księżyc. Właśnie taki był amerykański program „Apollo” aż trzydzieści lat po odkryciu ukraińskiego uczonego. Przedwczesna śmierć obu wybitnych ukraińskich konstruktorów stała się ogromną stratą dla światowej nauki. Mimowolnie nasuwa się pytanie: jaki poziom osiągnęłaby ona, gdyby z życia tych utalentowanych naukowców nie wykreślono najlepszych lat? W Dniu Lotnictwa i Kosmonautyki wspominamy tych, którzy przybliżyli go do nas — naszych heroicznych rodaków, konstruktorów lotniczych i konstruktorów rakiet, którzy mimo niesprawiedliwości i okrucieństwa zawsze pozostawali oddani narodowi i nauce.

Машинний переклад

UKRAIŃSKIE SKRZYDŁA RADZIECKIEJ KOSMONAUTYKI

Tajna BRATCZENKO, miasto Biała Cerkiew Następca uczonego Konstantego Ciołkowskiego, światowej sławy konstruktor lotniczy i konstruktor rakietowy Serhij Pawłowycz Korolow urodził się na Ukrainie, w Żytomierzu, w rodzinie nauczycielskiej. W wieku siedemnastu lat został studentem Kijowskiego Instytutu Politechnicznego (wydział mechaniki). Autor projektu nowego statku powietrznego, szybowca „K5”. Z pewnością można powiedzieć, że bez Serhija Korolowa radziecka kosmonautyka powstałaby znacznie później. Co więcej, bez twórczości naszego rodaka nigdy nie osiągnęłaby tego poziomu, na który on ją wyniósł. Jurij Gagarin został pierwszym na świecie kosmonautą wyłącznie dzięki niemu, Serhijowi Korolowowi, autorowi pierwszego na świecie statku kosmicznego „Wostok-1”. Czy w Związku Radzieckim cenili naszego rodaka za jego odkrycia? W 1938 roku aresztowano go pod zarzutem oszczerstwa i skazano na 10 lat pozbawienia wolności. Wówczas młody uczony miał 31 lat. W najbardziej owocnym okresie twórczym, do 40. roku życia, Serhij Korolow niesłusznie odbywał karę. Kiedy w Pałacu Zjazdów na Kremlu członkowie rządu i zaszczytni goście witali Jurija Gagarina, Serhija Korolowa nawet nie zaproszono na salę. Ale urzędnicy rozumieli, że Związek Radziecki nie może obejść się bez utalentowanego naukowca. Bez niego bowiem niemożliwy byłby rozwój krajowego lotnictwa. Jakie warunki mu stworzono? W 1940 roku przeniesiono go do nowego miejsca pozbawienia wolności – do TsKB-29 NKWD ZSRR. Tam pod kierownictwem Korolowa skonstruowano frontowy bombowiec TU-2. Dzięki jego opracowaniom podczas Wielkiej Wojny Ojczyźnianej lotnicy na tych bombowcach zniszczyli setki faszystów. To właśnie Siergiej Korolow w 1957 roku opracował i oddał do uzbrojenia strategiczną rakietę R-11 M z jądrową głowicą bojową. Zmodyfikował ją i przystosował do uzbrojenia okrętów podwodnych, tak aby można było z nich prowadzić ostrzał na morzu przy każdej pogodzie. A w latach 50., kiedy Siergiej Korolow pracował już w Moskwie, przygotował całą szkołę młodych uczonych. Jeden z jego utalentowanych uczniów — główny konstruktor W. P. Makiejew — położył podwaliny pod stworzenie unikalnego Centrum Opracowywania Rakiet Balistycznych Wystrzeliwanych z Morza. Od początku lat 60. BKB, którym kierował Korolow, pracuje nad stworzeniem jeszcze nieznanych na świecie rakiet kosmicznych i nośników rakiet. W 1957 roku dokonano wyniesienia na orbitę okołoziemską sztucznego satelity Ziemi. 12 kwietnia 1961 roku pierwszy na świecie załogowy statek kosmiczny „Wostok-1” odbył lot w kosmos. Cztery miesiące później, w sierpniu, kosmo-

Машинний переклад

ALEKSANDER BAKŁAN: «BUDUJMY SWOJĄ DOLĘ»

Obecnie na Ukrainie działa wiele fundacji charytatywnych. Wśród nich jest jednak jedna wyjątkowa — „Odrodzenie wsi Makiiwka w rejonie noskowskim obwodu czernihowskiego”. Jej inicjatorem jest pochodzący z Makiiwki Oleksandr BAKŁAN. — Panie Ołeksandrze, proszę opowiedzieć o Pana społecznej organizacji patriotycznej. — Jednymi z pierwszych ofiarodawców byli Instytut Historii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Liga Historycznych Miast Ukrainy, Ambasada Republiki Kuby na Ukrainie, stołeczny hotel „Dniepr”, spółka akcyjna „Kijowspecbud”. Wśród znanych osób są laureat Narodowej Nagrody Ukrainy, kobziarz-lirnik Wasyl Niecepa, Leonid Krawczuk, akademik Jewhen Towstucha, czernihowski kompozytor Mykoła Zbaracki, poeta Borys Olijnyk. — Czernihowszczyznę, jak inne nasze ziemie, walec ideologii totalitarnej próbował wcisnąć w ramy ideologicznych dogmatów. Jednak wraz z ustanowieniem Państwa Ukraińskiego przyszła wolność. — Wszyscy przeżywamy te przemiany, budujemy swój los i swój dom. Odradza się także moja mała ojczyzna — Makijiwka. Co prawda na niwie duchowej. We wsi wzniesiono cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego. W tym samym miejscu, gdzie stała wiele lat. Niestety, w 1986 roku została doszczętnie zniszczona. Cerkiew jest już odtąd nie drewniana, lecz murowana (z cegły). Ma dość okazały wygląd. Należy do Patriarchatu Kijowskiego. — Ta cerkiew to także zasługa fundacji. A ponadto fundacja wspólnie z kijowskim wydawnictwem „Logos” wydaje serię książek „Makijiwskie źródło duchowe”. — Owocnie współpracuje z naszą fundacją dyrektor wydawnictwa Olha Bujnycka. 12 lat temu jej rękami ukazała się na świecie pierwsza książka — „Historia wsi Makijiwka”. Jej autorem jest mój ojciec Mykoła Baklan, który uczył historii w miejscowej szkole średniej, a ponadto pasjonował się regionalistyką. Pisał historię rodzinnej wsi przez całe swoje życie. Ku mojemu ogromnemu żalowi, tata wcześnie odszedł do Wieczności. Potem ukazały się „Zbiór utworów Stepana Muzyczenki i wspomnienia o nim”. Stepan Muzyczenko — poeta, prozaik, dziennikarz, muzyk, malarz, etnograf, krytyk sztuki, pedagog. Urodził się we wsi Makijiwka. Makijiwska fundacja charytatywna wydała trzy tomy twórczości naszego rodaka, przewodniczącego Czernihowskiej Obwodowej Organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Stanisława Riepiacha. — On, podobnie jak Pan, jest głęboko wierzącym człowiekiem. — Jako uczeń chodziłem jeszcze do cerkwi. Prawda, żeby rodzice nie widzieli, bo rodzina nauczycielska. A teraz wszystkie weekendy i dni świąteczne spędzam w mojej rodzinnej Makijiwce. Odwiedzam mamę i koniecznie bywam w Bożej świątyni. Jestem dumny z tego, że ziemia czernihowsko-siewierska dała Ukrainie wybitnych apostołów ducha — Antoniego Pieczerskiego, Lazarza Baranowicza, Dymitra Rostowskiego, Teodozego Uglickiego. Popieram ideę jednej Lokalnej Cerkwi, co bezwzględnie jest potrzebne dla konsolidacji życia narodowego. Przypomnijmy hymn Ołeksandra Konyskiego: Boże Wielki, Jedyny, Ukrainę nam chroń, Blaskiem wolności i światła Ty ją ukoronuj. Ołeksandr Konyskyj — mój rodak z sąsiedniego rejonu niżyńskiego, wsi Perechodiwka, ukraiński pisarz, pedagog, działacz społeczny. Ta pieśń długo milczała na tej ziemi, gdzie się narodziła, ponieważ w czasach radzieckich uważano ją za wywrotową, nacjonalistyczną. Obecnie wraca do nas, krzepiąc w świąteczne i powszednie dni, wszczepiając wiarę i pewność w przyszłość. Rozmawiał Anatolij TURKEŃJA, członek Czernihowskiego Zrzeszenia Rodaków w Kijowie

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

możemy nauczyć ludzi, przekazać im informacje, jak stać się liderem w grupie i przekazać im wiedzę, aby mogli uczyć innych. Początkowo do tego szkolenia wybrano sto osób, obecnie wyodrębniono z nich 16, które uczą się dalej. A potem już oni będą uczyć swoich kolegów. Najważniejsze to wybrać ludzi, którzy są zdolni do dalszej pracy. Jesienią planujemy przyjechać tutaj i zobaczyć, jak przyjęto nasze szkolenie, czy są osiągnięcia. Ten projekt finansuje państwo szwedzkie. Ci, którzy się u nas uczą, zorganizowali różne kółka — małe wspólnoty ludzi, którzy interesują się jednym przedmiotem. Koncentrują się oni na metodach, jak uformować ten kolektyw. W latach 1950—60 takie kółka organizowano wśród rolników, którzy dzielili się doświadczeniem i pomagali sobie nawzajem. A potem przeszło to na inne sfery. — Jestem w Kijowie po raz trzeci — mówi Anita Hammerberg — i bardzo podoba mi się wasz kraj. Ukraińcy są wykształceni, ale chcielibyśmy przekazać inne metody edukacji, nie tak tradycyjne, bardziej demokratyczne, i jest wiele sfer, gdzie można to zastosować. Dzisiaj idea kształcenia liderów to jeden z rodzajów eksportu ze Szwecji. Rozmawiała Walentyna DAWIDENKO

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

«PROŚWITA»

Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Pawło Mowczan spotkał się z przedstawicielami szwedzkiego «Związku Edukacyjnego — szkoły dla dorosłych», którzy obecnie prowadzą swoje seminaria w Kijowie. Najstarszy uniwersytet Szwecji znajduje się w mieście Uppsala, ma ponad 500 lat. Zresztą samo miasto uważane jest za centrum edukacyjne tego kraju. Stamtąd właśnie przywieźli swój innowacyjny program przedstawiciele szwedzkiej «Szkoły dla dorosłych» Rita Waldman Larson oraz Raymond i Anita Hammerberg. Poprosiłam o opowiedzenie o osobliwościach ich związku edukacyjnego. «Mamy wystarczające wsparcie ze strony państwa, a nasza działalność skierowana jest na naukę — mówi Rita Waldman Larson. — Dużo zajmujemy się programami organizacji środowiska pracy, zespołu, uczymy, jak być liderem. Pracujemy z dziećmi od 14 lat. Ale takie seminaria przeznaczone są dla starszego wieku. To inny typ nauczania niż w szkole; jeśli tam bardziej widoczna jest hierarchia, to tutaj pracujemy według schematu koła edukacyjnego. Lider nie jest na wierzchołku hierarchicznej piramidy, a w kole — to inny środek nauczania. Lider nie jako kierownik, który mówi, co i jak robić, on jest w centrum koła, kieruje działalnością koła, łagodzi konflikty, ale nigdy nie wskazuje, nie zarządza, to raczej postać misyjna».

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

MISJA PRZYWÓDZTWA

Zdjęcie Hennadija Awiłowa. Przedstawiciele szwedzkiej „Szkoły dla dorosłych” Rita Waldman Larson oraz Raymond i Anita Hammerberg. W Szwecji istnieje takie pojęcie, jak uczenie się przez całe życie, co oznacza, że nigdy nie jest za późno na naukę. Dla ludzi, którzy zdobyli tradycyjne wykształcenie, ale chcą nauczyć się czegoś więcej, stworzono takie studia. Krąg zainteresowań jest bardzo szeroki: zajmują się kwestiami popularyzacji Unii Europejskiej wśród ludności lub sprawami, którymi interesują się właśnie emeryci. Człowiek, który ma już wykształcenie, ale chce nauczyć się czegoś nowego, na przykład haftować lub nauczyć się nowego języka, może przyjść do tego kółka. Raymond Hammerberg dodaje, że „Szkoła dla dorosłych” nie jest jedyną w Szwecji. Podobne działają przy kościołach, niektóre koncentrują się na kwestiach sportowych, są polityczne, które można zorganizować przy każdej partii. Na Ukrainie wraz z innymi organizacjami, do których wchodzi także „Proświta”, zorganizowano wspólny projekt edukacyjny. My dążymy-

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

ALE NIE PAMIĘTAĆ JEST JESZCZE STRASZNIEJSZE

Oleg OLEKSIUK, Chersoń Chersońska filia Wydawniczego Centrum „Proświta” wzbogaciła skarbnicę książek o dziesiąty tom z serii „Szkice z historii Beryslawszczyzny”, poświęcony Hołodomorowi 1932–1933 lat na Beryslawszczyźnie. Proświtianie Taurydy poświęcili tę książkę jasnej pamięci wszystkich niewinnych ofiar komunistycznej tyranii z nadzieją, że ludobójstwo naszego narodu nigdy nie powtórzy się w historii wielostradalnej Ukrainy. Kiedy składaliśmy książkę do druku, przypomniały się słowa Awrama Kacnelsona: „… Bywają daty, o których strach nawet pomyśleć, ale nie pamiętać jest jeszcze straszniejsze”. Dlatego nieprzypadkowo na pierwszej stronie okładki umieszczono rysunek artysty M. Żukowa, na którym W. Lenin i J. Stalin uzgadniają, jak uciskać niepokorne narody. Miliony trupów i okaleczonych losów Ukraińców, Rosjan, Białorusinów, Polaków, Czechów, Słowaków, Żydów, Niemców, Czeczenów, Tatarów, Serbów, przedstawicieli innych narodów — oto skutek komunistycznych eksperymentów, skutek przejęcia władzy przez nikczemnych, cynicznych, bezwzględnych, złodziejskich kosmopolitów. Jednak echa naśladowców tych bezojcowszczyzn słyszymy także dziś. To oni nadal zaprzeczają Hołodomorowi. To oni nadal składają kwiaty pod pomnikami katów. Obojętne są im język, historia, flaga, herb, Konstytucja, obojętne są im groby ich własnych zamordowanych dziadków i pradziadków. Ile jeszcze trzeba czekać na odrodzenie człowieczeństwa i patriotyzmu? Ile jeszcze będziemy słyszeć szczekanie mankurtów, którzy okaleczają własne wnuki przykładem pogardy dla ukraińskiego w Ukrainie? Szkice Serhija Hejka, Kateryny Motrycz, Jurija Hajduczenka, uzupełnione świadectwami ofiar Hołodomoru i dokumentami archiwalnymi, z których większość ujrzy światło dzienne po raz pierwszy, pomogą współczesnemu obywatelowi Ukrainy poznać lekcje historii, aby do takiego nie dochodziło już na naszej ziemi. Jestem przekonany, że rozpoczęta przez „Proświtę” sprawa odradzania w dzisiejszej Ukrainie pamięci historycznej z każdym rokiem będzie miała coraz więcej zwolenników, którzy nie oddadzą ojczystego państwa na pastwę losu.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

PRZECIW BOLSZEWICKIEMU REŻIMOWI

Jewhen BUKET, regionalista, przewodniczący Makarowskiej Rejonowej „Młodej Proświty” w latach 2002–2007 25 maja 1906 roku w sali Ludowej Audytorium odbyło się zebranie założycielskie kijowskiej „Proświty”, ustanowionej ku czci Tarasa Hrihorowicza Szewczenki. Pierwszym przewodniczącym Towarzystwa został wybrany Borys Hrinczenko, a jego zastępczynią została poetka i działaczka społeczna Lesia Ukrainka. Tak rozpoczęła się historia organizacji, która w 2006 roku obchodziła swoje stulecie. Czy wiemy wiele o historii stołecznej „Proświty”? Czy sporządzono listę wszystkich przewodniczących Towarzystwa, od Borysa Hrinczenki do Olhy Puhacz? Czy znane są nam wszystkie miejscowości obwodu kijowskiego, w których działały oddziały „Proświty” i czym zajmował się każdy z nich? Jakie są chronologiczne ramy działalności Towarzystwa na Kijowszczyźnie? Przeczytawszy całą dostępną literaturę na ten temat, przekonałem się, że historia ruchu oświatowego na terenie dzisiejszej Kijowszczyzny jest prawie niezbadana. W pracach naukowców, w tym profesora Ołeksandra Konowca, opisano okres od 1906 do 1910 roku, kiedy Towarzystwo „Proświta” w Kijowie zostało zamknięte przez władzę carską. Jednak wiosną 1917 roku ruch oświatowy na Naddnieprzańskiej Ukrainie, w tym na Kijowszczyźnie, przeżywał drugie narodziny. Już we wrześniu 1917 roku na Naddnieprzańszczyźnie działało 781 oddziałów „Proświty”, z nich w guberni kijowskiej – 392. Towarzystwo aktywnie działało tutaj do 1926 roku i było ośrodkiem ruchu narodowego. W Państwowym Archiwum Obwodu Kijowskiego znajdują się dokumenty dotyczące działalności „Proświt” w regionie stołecznym (f. 1447, op. 1) z lat 1906–1921. Pracując z katalogiem archiwum, znalazłem inne zespoły, które zawierają informacje o pracy Towarzystw „Proświta” we wsiach wołostów: krasiatyckiej, zgurowskiej, obuchowskiej, hermanowskiej, mikolsko-borszczahowskiej w latach 1917–1922. Ograniczenia cenzuralne, zakazy, represje wobec aktywistów- Przewodniczący Bysziwskiej OUN, prosvityanin Dmytro Dawydowycz Prylipenko. Zdjęcie z lat 30. XX w. z zasobów Bysziwskiego historyczno-krajoznawczego muzeum prosvityan prowadziło do zniszczenia ognisk w latach 20. ubiegłego stulecia. Tak twierdzi większość badaczy. W rzeczywistości towarzystwa po prostu przeszły do podziemia i zebrania odbywały się nie w czytelniach wiejskich, lecz na chutorach, w domach chłopów. Prosvityanie prowadzili działalność antybolszewicką. We wsi Kozyczanka na terenie dzisiejszego rejonu makarowskiego „Proswitę” w latach 1917–1926 kierował ksiądz Horenko, a w mojej rodzinnej wsi Hruzkie do 1929 roku – nauczyciel O. W. Kolomijec. O działalności nacjonalistycznego prosvitjańskiego podziemia w Hruzkim świadczy fakt, że w 1930 roku u 16-letniego chłopca skonfiskowano 22 egzemplarze antybolszewickich ulotek, a kolejne 50 zdążył rozdać wśród chłopów. Podziemna „Proswita” w Paszkiwce pod kierownictwem nauczyciela Kolomijca, który po trzyletnim więzieniu za opór wobec kolektywizacji przeniósł się z Hruzkiego do Paszkiwki, w latach 30. XX wieku staje się ośrodkiem antybolszewickiej pracy w rejonie bysziwskim obwodu kijowskiego. Jej członkowie, zbierając się wieczorami, czytają zakazaną literaturę, śpiewają pieśni strzeleckie. Dotarła do nas strofa hymnu „Ще не вмерла Україна”, którą śpiewano w połowie lat 30. w Paszkiwce: Nalywajko i Petlura, I Taras Trasyło Z mogiły wzywają nas Na świętą sprawę. Duszę i ciało złożymy za naszą wolność I pokażemy, że my, bracia, jesteśmy z kozackiego rodu. Częstymi gośćmi paszkiwskiej „Prosvity” w tych latach byli mieszkańcy okolicznych wsi. Ale organizację wykryła władza radziecka. Wtedy aresztowano 14 osób, wśród nich I. I. Worobeja, I. I. Korola, A. S. Pawlenkę, O. L. Stupaka, S. P. Sirenkę, M. W. Szulżenkę, A. L. Kasztana, S. A. Komaszenkę. Sześciu skazano na różne kary więzienia, a O. W. Kolomijca rozstrzelano bez sądu w 1938 roku. Po jego śmierci „Prosvita” zakończyła działalność. Mimo aresztowań dawni członkowie „Prosvity” w 1938 roku podejmują decyzję o utworzeniu Bysziwskiego rejonowego ogniwa Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów w celu wyzwolenia rodzinnej ziemi spod komunistycznego niewolnictwa. Ta organizacja rozwinęła działalność dopiero na początku okupacji. Należało do niej ponad 300 mieszkańców rejonu. 21 lipca 1941 roku utworzono rejonowy zarząd. W jego skład weszli: z Bysziwa – Archyp Deputat, Dmytro Hrybowski, Andrij Łytwynenko, Iwan Koba, Dmytro Prylipenko, z Czornohorodki – Tereszczenko, z Sosnywki – Mykoła Ternowy, z Jurziwki – Wasyl Dawydiuk, z Hruzkiego – Leontij Diadiuk, z Witriwki – Hryhorij Połziuk. W tych sześciu wsiach powstały miejscowe ogniwa OUN. Na początku wojny zwolennicy samodzielnej Ukrainy liczyli, że uda im się porozumieć z Niemcami w sprawie niepodległości. Lecz wkrótce okazało się, że niemiecki okupant nie jest lepszy od radzieckiego. Przywódca rewolucyjnego skrzydła Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Stepan Bandera wezwał do walki zbrojnej z Niemcami, po czym władze okupacyjne zakazały działalności OUN i zaczęły prześladować jej członków. Nacjonaliści ponownie znaleźli się w podziemiu. W czasie niemieckiej okupacji nacjonaliści Bysziwszczyzny rozprowadzali wśród ludności rejonu literaturę propagandową, przede wszystkim „Wyszkolenie ideologiczne”, które drukowano w Wasylkowie i przewożono do Bysziwa przez kierownictwo wasylkowskiej OUN (ona również ukształtowała się na bazie „Prosvity”). Działały kursy prowadzenia walki podziemnej dla czerwonych partyzantów (słuchaczami tych kursów była przede wszystkim młodzież, w tym przywódcy młodzieżowych oddziałów partyzanckich Mykoła i Andrij Mancz enkowie, Wołodymyr Krombet i Wiktor Koba z Bysziwa, Jurij Pryszwa z Paszkiwki), wykradano Niemcom broń, ratowano młodzież przed wywózką na przymusowe roboty do Niemiec i tak dalej. Po walkach ounowcy zbierali i zakopywali broń, przygotowując się do przyszłego powstania przeciwko Niemcom. Kierował tym starosta Bysziwa Petro Juszko. W lipcu 1942 roku gestapo aresztowało go i rozstrzelało. W sierpniu 1942 roku Oleksij Didusziko i inni członkowie OUN przewieźli całą zebraną broń do miejsc dyslokacji radzieckiego oddziału partyzanckiego. „Ukraińscy partyzanci” – tak miejscowi mieszkańcy nazywają ounowców, wspominając ich jako prawdziwych bohaterów, bojowników o szczęście rodzinnej ziemi. Po tym, jak Armia Radziecka wyzwoliła Ukrainę spod Niemców, podziemie OUN-B w rejonie bysziwskim zakończyło działalność. W listopadzie 1943 roku rozpoczęły się masowe aresztowania członków Bysziwskiej rejonowej OUN. Śledcza sprawa NKWD MGB URSR o działalności nacjonalistycznego podziemia w rejonie bysziwskim przekazała nam nazwiska 48 członków OUN-B. Innych, dzięki udanemu systemowi konspiracji w organizacji, nie wykryto. W rejonie makarowskim „Prosvita” zaczęła działać 91 lat temu. Przez 26 lat pierwszej połowy XX wieku prowadziła ona aktywną pracę na niwie odrodzenia narodowego, a legalnie działała tylko przez 9 z nich.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

DROGOWSKAZ DLA UKRAIŃSKICH EMIGRANTÓW

Anatolij ZBOROWSKI, m. Irpień, obw. kijowski Niedawno w Kijowie wydano podręcznik „Prasa i książka diaspory” autorstwa W. W. Hubarca. W książce przedstawiono najważniejsze etapy działalności wydawniczej ukraińskiej diaspory, omówiono treść i formy pracy dobrze znanych i mało znanych wydawnictw oraz organizacji wydawniczych, organów prasowych Ukraińców na różnych kontynentach. Przedstawiono także materiały ośrodków wydawniczej działalności ukraińskiej diaspory w Europie i na kontynencie amerykańskim. Pod koniec XIX wieku wielu Ukraińców w poszukiwaniu lepszego losu wyjeżdżało do Ameryki. Otrzymawszy niepomyślne wieści o sytuacji Ukraińców w Brazylii, Towarzystwo „Proświta” w Galicji gwałtownie zareagowało i powierzyło profesorowi agronomii doktorowi Osypowi Oleśkowowi zadanie pobytu w Kanadzie oraz ustalenia warunków życia i możliwości emigracyjnych dla galicyjskich i bukowińskich chłopów. Następnie „Proświta” wydała broszurę Osypa Oleśkowa „O wolnych ziemiach”, w której autor skrytykował masową emigrację do Brazylii i przedstawił najdokładniejszy opis nieuprawianych kanadyjskich ziem. A w 1895 roku Osyp Oleśkiw opublikował we Lwowie książeczkę „O emigracji”, w której opowiedział o życiu pierwszych ukraińskich rodzin w Winnipeg. Leśnostepowa i stepowa strefa Kanady jest podobna do ukraińskich przestrzeni. Niektórzy naukowcy charakteryzowali ją jako „część Ukrainy, przeniesioną żywcem na kanadyjską ziemię”. Zatem „rozpoznanie” „Proświty” okazało się skuteczne, wybór został dokonany właściwie. Właśnie „Proświcie” zawdzięczają potomkowie pierwszych ukraińskich emigrantów.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

wspomnienia i nadal pisze Pani własne komentarze do wydarzeń w kraju? — Moje córki, Lidoczka i Tania, oraz mąż Pawło Dmytrowycz, zawsze mnie rozumieli i wspierali. Ale kiedy zaczęłam pisać wspomnienia, początkowo się z nimi nie dzieliłam. Gdy podrosła wnuczka Irynka, dałam jej przeczytać swoje zapiski, ale poprosiłam, żeby mamie nie pokazywała, bo było mi jakoś wstyd, przecież opisuję tam nie tylko wydarzenia społeczne, ale i swoje życie osobiste, młodość, dorastanie, pierwszą miłość. Jednak wnuczka nie posłuchała i dała przeczytać swoim rodzicom. Pewnego razu dzieci przyjeżdżają, przywiozły mi segregator, koszulki, żeby wygodniej było przechowywać napisane teksty. Zięć Jewhen objął mnie i mówi: — Dziękuję Pani, że nie szczędziła Pani trudu i zostawiła nam taką pamiątkę o losach naszego rodu. Teraz przekazałam już pałeczkę swojemu prawnukowi Władykowi. To przesłanie do niego i do innych potomków, aby strzegli pamięci o swoim rodzie, pomnażali dobre uczynki. Byliśmy z nim na tym grobie w Szuteńce, wszystko mu pokazałam, opowiedziałam, prosiłam, żeby nie zapominał. — Ale przecież chce Pani, żeby słyszeli Panią także inni — występuje Pani przed ludźmi, drukuje materiały w gazetach. — Bo wiem: jeśli nas, naocznych świadków tamtych strasznych wydarzeń, zabraknie, to młodym trudniej będzie wierzyć pisanym słowom niż żywym ludziom. I dopóki będę mogła, będę opowiadać, żeby nigdy więcej nie dopuścili do powtórzenia tego koszmaru. I kiedy słyszę, że do tej pory nie chcą uznać, iż głód w latach 1932—33 był ludobójstwem, świadczę — to było celowe wyniszczenie ukraińskiego chłopstwa. Na zdjęciu: Nadija Jefremiwna z prawnukiem Władykiem “Kułaków-wyzyskiwaczy w osadzie nie było. Rozkułaczano wszystkich, którzy mieli dom pod cynkiem czy żelazem. Jak na zawołanie, byli to nie tylko gospodarni, ale i wysokomoralni ludzie”. Władza próbowała wykorzystać dzieci przeciwko ich rodzicom: “Dzieci w szkole przekupywano produktami, odzieżą, obuwiem w celu wykrycia ewentualnych schowków na ziarno u rodziców czy sąsiadów. Wykrycie sąsiada dało jeden komiczny skutek: wykopano schowek z zawartością wyczyszczonego wychodka”. Pułkownik Mykoła Sołonenko wspomina: “Dzieci urodzone w 1932 i 1933 roku wymarły prawie całkowicie. Później w osadzie przez dwa lata z rzędu nie było naboru do pierwszej klasy. Dlatego też musiałem skończyć 10. klasę w wieku 19 lat. Starsze dzieci rodzice próbowali podrzucać w Charkowie w pobliżu milicji. Znaczna ich część znalazła śmierć w barakach na Sałtiwce, ale niemało też ocalało, a z czasem trafiło do Kuriazkiej kolonii dla nieletnich przestępców”. Partia Komunistyczna uzupełniała utracony potencjał rolnictwa Ukrainy kosztem przesiedleńców, głównie z Rosji. LUDOBÓJSTWO

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

RADIOKSIĄŻKA PAMIĘCI

Lesia HRYBENKO Mimo upływu czasu relacje naocznych świadków tragedii Wielkiego Głodu 1932–1933 nie straciły na ostrości, wstrząsając potomnymi przerażającymi szczegółami ludzkiego okrucieństwa i rozpaczy. Pracownicy Narodowej Kompanii Radiowej zapoczątkowali nowy projekt „Radioksiążka pamięci”. Dziennikarze „Radia „Kultura” zwrócili się do słuchaczy z prośbą o odezwanie się tych, którzy byli świadkami Wielkiego Głodu, i podzielenie się wspomnieniami. Już odpowiedziało wielu naocznych świadków tych tragicznych wydarzeń. Ich głosy stały się kartami „Radioksiążki pamięci” i brzmią we wtorki o 7:55 na fali „Radia „Kultura”. Te świadectwa są przepełnione bólem i żalem, a niemal w każdej ukraińskiej rodzinie żyją takie wspomnienia. Jurij Kałenykowycz Niecaj z Kijowa: „Moja mama w 1933 roku pracowała jako pielęgniarka na punkcie specjalnym milicji, do którego zbierano ludzi, przychodzących do Kijowa z okolicznych wsi. Szukali w mieście możliwości przetrwania i czegoś do jedzenia. Czasem ci wyczerpani ludzie padali na ulicach i przywożono ich do takich punktów specjalnych. Za pracę wśród wszy, ran, ropy i trupów mama otrzymywała jeden „kirpiczyk” chleba dziennie. W Kijowie wydawano wtedy kartki na chleb, a na wsiach ludzie walczyli z głodem, jak mogli. Mój dziadek Kuzma Iwanowycz Niecaj zmarł w 1933 roku, pochowano go we wsi Stasiwszczyna w rejonie priłuckim. Dziadkowy grób był szeroki… Tego dnia, kiedy zmarł Kuzma Iwanowycz, we wsi zmarło jeszcze dwóch chłopców. Ludzie nie mieli siły kopać trzech dołów, więc tych chłopców położono dziadkowi w nogach, po obu stronach. Jak zmarł dziadek? Pewnego razu do jego chaty podeszło dwóch ludzi i zawołało: „Kuzmo! Otwieraj!” Dziadek nie chciał otworzyć. Przytulił się do szyby i pyta: „A kto to?” Wtedy uderzyli łomem w czoło, przyciśnięte do szyby. Dziadek upadł, a złodzieje wyważyli drzwi i ograbili chatę. Jeden z rabusiów zmarł w 1936 roku, a drugi przez długi czas był przewodniczącym kołchozu. Rodzice nie chcieli wiele mówić o głodzie. Bali się”. W poszukiwaniu świadków Wielkiego Głodu dziennikarze „Radia „Kultura” wędrują po miastach i wsiach Ukrainy, nagrywając wspomnienia na nośniki elektroniczne, aby potomkowie nie zapomnieli tragicznej karty naszej historii. Mimo że projekt „Radioksiążka pamięci” powstał niedawno, zebrano już kilkadziesiąt świadectw o tych przerażających wydarzeniach. Również słuchacze „Radia „Kultura”, naoczni świadkowie Wielkiego Głodu 1932–1933, dzielą się wspomnieniami, telefonując do redakcji. Ich głosy także stają się kartami radioksiążki. Z okazji 75. rocznicy Wielkiego Głodu 1932–1933 na Ukrainie zostanie przygotowany specjalny odcinek programu „Radioksiążka pamięci”, w którym zabrzmią głosy świadków ludobójstwa narodu ukraińskiego. Zostanie on przekazany do zbiorów Ukraińskiego Radia jako unikatowy dokument tragedii naszego narodu, o której prawda zaczęła być ujawniana dopiero teraz. Karty „Radioksiążki pamięci” są emitowane na falach „Radia „Kultura” oraz na stronie internetowej Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy (strona „Radio Kultura”). Prosimy naocznych świadków Wielkiego Głodu, by także dalej dzielili się swoimi wspomnieniami. Czekamy na wasze telefony pod numerami: 239-63-98, 239-60-73. Piszmy wspólnie radioksiążkę o Wielkich Głodach na Ukrainie w XX wieku.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

WEDŁUG TESTAMENTÓW OCALAŁYCH

Nadieżda Jefremowna Iwanowa to aktywna działaczka Proświty. Całe życie pracowała jako księgowa, najpierw w kołchozie rodzinnej wsi Szuteńka w rejonie nowoukraińskim, potem w instytucjach Kirowohradu. Ta starsza kobieta (już dziewiątą dekadę rozpoczęła) jest autorką „Księgi pamięci” swojej wsi. Album z jej wspomnieniami pokazałam swojej mamie – jako przykład – i poprosiłam, by napisała wspomnienia o tym, co przeżyła, o rodzie. I mama napisała. Prawie rok później jej zabrakło. Więc przykład Nadieżdy Jefremowny stał się gwarancją tego, że moje dzieci wchodzą w życie, czytając wspomnienia babci. N. J. Iwanowa nie tylko pisze wspomnienia. Z jej inicjatywy w rodzinnej wsi, w miejscu, gdzie chowano zmarłych z głodu w latach 1932–1933, mieszkańcy usypali mogiłę i ustawili krzyż z tablicą, na której wymieniono wszystkich z imienia i nazwiska… O ludzkiej pamięci, o lekcjach historii – nasza rozmowa z Nadieżdą Jefremowną Iwanową. Switłana OREŁ, m. Kirowohrad – Pierwszym Pani krokiem w sprawie zachowania pamięci o rodakach stało się stworzenie „Księgi pamięci wsi Szuteńka w rejonie nowoukraińskim”. Dlaczego zdecydowała się Pani tym zająć? – Bardzo kocham swoją wieś, znam każdą chatę (Szuteńka to niewielka wieś, za mojej młodości było w niej 60 gospodarstw). Bardzo chciałam pozostawić pamięć o wsi, bo już wtedy zaczęła podupadać. Teraz zostało zaledwie pięć chat. Co więcej, pod koniec lat 80. nasza inteligencja, pisarze podnieśli kwestię potrzeby odrodzenia pamięci o strasznych ofiarach, jakie poniósł nasz naród w latach 1932–1933. Więc wraz z mieszkańcami wsi Wołodymyrem Łycholitem i Hryćkiem Hromkiem obeszliśmy wszystkie domy (wtedy jeszcze trochę mieszkańców w wsi zostało), zebraliśmy wspomnienia nie tylko o Hołodomorze, ale też o wojnie i historii przedwojennej. Uściśliliśmy nazwiska ludzi, którzy zginęli z głodu. W naszej niewielkiej wsi, gdzie w tamtym czasie mieszkało około 200 osób, takich okazało się 72. Osiem rodzin wymarło całkowicie, do ostatniej osoby. Do ich chat od razu zasiedlono rodziny Rosjan, jak opowiadali, zmuszano ich do przeprowadzki w nasze stepy. Przyzwyczaili się żyć w strefie leśnej, mieli solidne drewniane chaty, a tutaj – mazanki, z glinianą podłogą, i żeby napalić w chacie, trzeba było połamać suche chwasty. Sześć rodzin powędrowało gdzieś dalej, z przyjezdnych zostały tylko dwie rodziny. Oni właśnie opowiedzieli, jak nie chcieli jechać tam, gdzie ludzie wymarli z głodu. – A Pani pamięta tamten czas? – Miałam siedem lat. Może wtedy jeszcze czegoś nie rozumiałam, ale i w duszę, i w pamięć głęboko zapadł epizod, jak do naszej chaty przyszła „czarna brygada”. Pełnomocnik z Anatolij ZBOROWSKI, m. Irpień, obwód kijowski. Mykoła Sołonenko — członek zarządu obwodowego oddziału „Proświty”, członek Stowarzyszenia Badaczy Hołodomoru na Ukrainie, członek Kongresu Ukraińskiej Inteligencji, pułkownik w stanie spoczynku od 1994 roku, autor wielu publikacji o ukraińskim odrodzeniu narodowym. M. F. Sołonenko zaznacza: „W historii narodu ukraińskiego negatywnych stron jest aż nadto, ale pośród nich wysoką skałą wywyższa się sztuczny Hołodomor lat 1932—1933. Zapomnienie o tej tragedii grozi jej powtórzeniem. Dlatego zapomnienie to zbrodnia przeciwko własnemu narodowi. Już wystarczająco zawiniliśmy, bo do niedawna nie wspominaliśmy o naszej niedoli, długi czas patrzyliśmy na nią oczami sąsiadów. „Naród, który patrzy na siebie oczami sąsiadów, jest skazany na zagładę” (Z. Freud). Dzisiaj bardzo niemrawo nadrabiamy stracony czas, ale jednak próbujemy”. Autor poświadcza fakty Hołodomoru lat 1932—1933 w rodzinnej Charkowszczyźnie, a także inne akcje totalitarnego reżimu, skierowane na rejonu w skórzanym płaszczu, z pasem przez ramię, na którym wisiał rewolwer. — Czy w „czarnej brygadzie” byli ludzie także z Pani wsi? — Byli. Wydawali mi się, i do dziś wydają, jakimiś zastraszonymi, zombi przez tę straszną, widmową ideę budowy komunizmu, dla której nie szkoda nikogo i niczego. Wśród tych, którzy przyszli do nas, był także mój ojciec chrzestny Archyp Werhun. Kiedy już zaczęli wszystko wynosić z chaty (a zabierali nie tylko produkty, ziarno, ale i rzeczy), poprosiłam chrzestnego, żeby zostawił mi moją małą poduszeczkę. I to było wszystko, co zostało z dorobku ciężkiej pracy moich rodziców Jefrema Safronowycza i Motri Trochymiwny. — Czy Pani rodzinę rozkułaczano? — Ojca uważano za średniaka i rozkułaczeniu nie podlegaliśmy. Ale „czarna brygada” pozdzierała ze ścian ręczniki, pozabierała prześcieradła, nawet łóżko, odzież, obuwie, naczynia, inwentarz gospodarski, bydło — wszystko, co wpadło w ręce. O ziarnie i produktach nie było mowy — wyczyścili wszystko do okruszyny, w piecu stał garnek z barszczem, to oni barszcz wyjedli, a garnek rozbili o podłogę. Zaczął się głód. Nasza rodzina, w której było pięcioro dzieci (ja — najmłodsza), została w gołej chacie. A ojca co noc wzywano do rady wiejskiej — oddawaj podatek żywnościowy. Z czego oddawać, skoro wszystko zabrali? Nic nie można było ani sprzedać, ani wymienić. Kiedy zagrozili mu aresztowaniem za niewykonanie podatku żywnościowego, ojciec przyszedł, pożegnał się z rodziną i poszedł pieszo na stację Nowoukrainka, wsiadł tam do pociągu, który przywiózł go do Krzywego Rogu, gdzie zatrudnił się jako cieśla w kopalni-gigancie, robił drewniane szyby. Kiedy trochę się urządził, zabrał do siebie starszych braci, a oni potem przyjeżdżali i nas, dzieci, wykradali. Przecież w stepie stały specjalne war-wyniszczenie ukraińskości. Dla Mykoły Sołonenki Hołodomor to nie dawna historia dalekich przodków. Wspomina: „Nie mam prawa zapominać, że z łona matki i od pierwszego oddechu byłem opuchnięty z głodu, będę pamiętać o ofiarach moich współmieszkańców z osady Perszotrawnewe na Bohoduchowszczyźnie (wtedy Mandryczyna w rejonie krasnokuckim), która w pół roku głodu straciła trzy razy więcej niż przez cztery lata wojny z faszyzmem. Przez te ofiary nie znałem czułości moich dziadków i babć, straciłem kilku wujków i ciotki, kuzynów i kuzynki. Siedmioro rodzeństwa z dziesięciorga nie dożyło nawet wieku szkolnego w warunkach „bolszewickiego szczęścia”. Nie mam prawa zapominać rozkazów moich już zmarłych ziomków: zapamiętać ich świadectwa o okropnościach Hołodomoru i przekazać potomnym. Nasza pamięć o tych zbrodniach, które nie pozwalały chłopom oddalać się ze wsi, więc trzeba było umieć je ominąć. Tak wszyscy przenieśliśmy się do Krzywego Rogu, gdzie ojciec i ci, którzy pracowali, otrzymywali racje żywnościowe. Tak, dzięki ojcu, uratowaliśmy się od głodu, zmarła tylko jedna siostrzyczka — Marusia, była osłabiona, zachorowała i nie przeżyła. W rodzinie mojego zmarłego męża Pawła Dmytrowycza Iwanowa z głodu zmarło dwoje — mała siostrzyczka Taisoczka i dziadek. — I Pani, pamiętając to wszystko, zwróciła się do współmieszkańców, aby uwiecznić pamięć o zmarłych z głodu. — Jakoś na przewodach, kiedy we wsi na cmentarzu zbierają się i współmieszkańcy, dzieci, i wnuki tych, którzy tam spoczywają, ludzie zgodnie z dawną tradycją siadają do wspólnego stołu, żeby wspomnieć zmarłych, zwróciłam się do społeczności z propozycją usypania mogiły i postawienia krzyża w tym miejscu, gdzie chowano zmarłych z głodu. Współmieszkańcy wtedy mnie poparli. Ja ze swoimi wnuczkami Irynką i Ołenką przyjeżdżałam, sprzątałyśmy teren, a potem usypałyśmy wysoką mogiłę. Nasz współmieszkaniec Iwan Oparionok wyrzeźbił wielki, trzy-metrowy dębowy krzyż, na którym przymocowaliśmy metalową tablicę (wykonał ją były oficer marynarki Wołodymyr Łycholit, też rodem z Szutenki), gdzie wyryto 72 imiona i nazwiska. A u góry wyryto: „Aby takie coś więcej się nie powtórzyło”. 25 sierpnia 1990 roku poświęciliśmy mogiłę i krzyż, zorganizowaliśmy obiad żałobny. To wydarzenie wtedy przyciągnęło uwagę, zebrało ludzi także z okolicznych wsi. I teraz, kiedy przyjeżdżamy porządkować mogiły bliskich, dbamy o to, żeby i ta mogiła była w porządku. Niestety, we wsi ludzi prawie nie zostało. — Jak odniosły się Pani dzieci, wnuki do tego, że Pani napisała ni zawsze kajdanami wisieć będzie na nogach zbrodniarzy w ich próbach przywrócenia komunistycznej wszechwładzy. Nasza pamięć będzie przeszkadzać zbrodniarzom ukryć to, co zostało popełnione, przekierować to na byłych sojuszników — faszystów, których wyhodowali, uzbroili, nauczyli i pomogli rozpocząć rozbój”. M. Sołonenko charakteryzuje położenie swojej osady Perszotrawnewe. Było to osiedle czasów radzieckich na dawnych ziemiach cerkiewnych. Tutaj osiedliły się młode rodziny, których rodzice z powodu własnego niedostatku ziemi nie mogli zapewnić im ziemi we wsiach Murafa i Myrne na Krasnokucczyźnie. Już pod koniec 1931 — na początku 1932 roku wszyscy mieszkańcy Perszotrawnewe byli w kołchozie, bo podatki państwowe na indywidualnych rolników rosły po kilka razy w roku i opłacenie ich w całości było niemożliwe. Niedawno w Charkowie wydano książkę Mykoły Sołonenki „Według testamentów moich ziomków, ocalałych w czasach Hołodomoru 1932—1933 lat”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

MYKOŁA HOHOL: DUCHOWY BÓJ UKRAINY Z ROSJĄ

Mykoła KORPANIUK, profesor, m. Perejasław-Chmielnicki. Zakończenie. Pocz. w nr 15 z 2008 r. Pojawienie się zbioru „Mirgorod” (1835 r.) na tle społeczno-ukrainofilsko-kulturalnej działalności M. Hohola to znamienny szczebel w jego twórczości. Pisarz w opowiadaniach uciekł się do przedstawienia życia codziennego potomków tej kozackiej starszyzny, która zajęła pasywną postawę wobec reżimu kolonialnego i stoczyła się do moralno-duchowej degeneracji, cielesnej egzystencji. Realistycznie pisarz opisuje nieskończone procesy sądowe między Iwanami, pasożytnictwo, zamknięcie, przesądność, narcyzm ziemian, łapówkarstwo urzędników jako typowe warunki i środki ich istnienia, a nie życia. Szeroko wykorzystując satyryczno-humorystyczne środki obrazowania, M. Hohol odsłania bezduchowe zasady tych bohaterów jako zjawiska wynikające z ich obywatelskiej i narodowej obojętności. O tym, że tak właśnie było, świadczą nie tylko fakty i dokumenty, ale także pojawienie się utworów W. Nariżnego „Dwaj Iwanowie, albo Pasja do procesów”, H. Kwitki-Osnowjanenki „Przygody Stołbikowa…”, „Pan Chalawski” itp. Podobieństwo fabuł wielu utworów M. Hohola, H. Kwitki-Osnowjanenki, W. Nariżnego oznacza, że pisarze wspólnie i świadomie wypracowywali zasady oraz kierunki narodowej romantycznej i realistycznej literatury na pierwszym, przed-szewczenkowskim etapie jej rozwoju. Do zbioru opowiadań „Mirgorod” M. Hohol włącza także „Tarasa Bulbę” — szczyt romantyczno-realistycznej literatury. Ta epopeja pod względem tematyki, problematyki i kierunku ideowego jest przeciwieństwem reszty utworów z „Mirgorodu”. Nią pisarz tworzy programowy drogowskaz nie tylko dla literatury, ale i dla wszystkich świadomych Ukraińców. Wzywa do wstąpienia na drogę Tarasa Bulby, a nie Iwanów Nikiforowiczów czy Szpionek. W tej powieści-epopei zawarta jest cała ukrainofilsko-patriotyczna postawa autora, jego program i cel. Realistycznie malując wieczną biedę narodu — zdradę elity, Hohol optymistycznie twierdzi: dopóki w narodzie żyje kozacki duch, dopóty jest on niepokonany. Ofiarność Tarasa i Ostapa, starszyzny, kozaków, po raz pierwszy od „Eneidy” I. Kotlarewskiego tak mistrzowsko nakreślonych, musi rozbudzić uśpioną „nędzną wolę”. Pisarzowski kunszt M. Hohola w „Tarasie Bulbie” na wieki utwierdził go jako jednego z największych geniuszy-klasyków naszej literatury, która, obok utworów innych współczesnych, zainspirowała do poetyckiego słowa T. Szewczenkę: Wszyscy ogłuchli — pochylili się W kajdanach… obojętnie… Ty się śmiejesz, a ja płaczę, Wielki mój przyjacielu. A co wyrośnie z tego płaczu? Bogiła, bracie… Nie zaryczą na Ukrainie Wolne armaty. Nie zarżnie ojciec syna, Swojego dziecka, Za cześć, sławę, za braterstwo, Za wolę Ukrainy. Nie zarżnie — wychowa A potem sprzeda do rzeźni Moskalowi… Inspirując się przykładem Tarasa Bulby Hohola, Taras Szewczenko tworzy postać Iwana Honty — ofiarnego ojca, dla którego wolność Ukrainy jest cenniejsza niż obowiązki rodzinne. Postacie Tarasa Bulby i Iwana Honty stały się drogowskazem dla ofiarnej służby narodowi dla patriotów — Strzelców Siczowych i żołnierzy UPA. Odpowiadając na potrzeby Ukraińców swoich czasów, M. Hohol przedstawiał naszą perspektywę, orientując się na tradycyjne narodowe wartości polityczne i kulturowe: wolność, równość, szlachetność i wojowniczość. Wzywa do oczyszczenia się z mieszczańsko-konsumpcyjnej psychologii, korzystnej dla kolonizatorów, a nie dla Ukrainy. Utrwaliwszy w praktyce literackiej i świadomości czytelników obrazy Ukraińca i Ukrainy jako wysokohumanistyczne i demokratyczne ideały, pisarz, przestudiowawszy i sprawdziwszy na sobie „uroki” urzędniczo-mieszczańskiej stolicy i guberni, wzbogaca naszą literaturę utworami z życia metropolii. Jego „Opowieści petersburskie”, „Rewizor”, „Ożenek”, „Martwe dusze” realistycznie odtworzyły sprzedajne, niemoralne, zdegenerowane społeczeństwo „carskich filarów”, w którym panują wilcze prawa nie tylko w obyczajach, moralności, sądownictwie, ale i w psychologii szerokich warstw biurokratyczno-pańszczyźnianej machiny. Kult rubla jako jedynej wartości w życiu usprawiedliwia wszelkie środki, dlatego przeciętny człowiek, mający choć kroplę sumienia, nie przetrwa w nim, zachowując swoją indywidualność. Sprzedajność i samowolę pisarz odtwarza najwyższymi miarami artystycznego piękna. Tymi utworami, napisanymi w tradycjach ukraińskiej literatury satyrycznej, O. Fonwizina, M. Hohol wyprowadził na sąd historii i cywilizacji drugą stronę carskiego ustroju pańszczyźnianego. Była to odpowiedź pisarza na pseudoteorie o misyjnej roli Imperium Rosyjskiego na Ukrainie. Jeśli zestawić poetykę i ideowość utworów Hohola z życia ukraińskiego i wielkorosyjskiego, to wyraźnie zobaczymy autorskie sympatie. Tak, on bez wątpienia marzył o demokratyzacji Rosji jako gwarancji wolnej Ukrainy, dlatego starał się pomóc jej pokonać swoje wady. Ale ta pomoc jest wyraźnie ukraińska, bo Rosjanin, nawet najbardziej postępowy (wśród nich W. Bielinski), był wielkorządcą i monarchistą, „dzierżymordą”. Po utworach Hohola pojawił się A. Hercen i jego naśladowcy. Współczesna Hoholowi rosyjska krytyka promonarchistyczna subtelnie wyczuła, dokąd skierowane są jego utwory, dlatego okrutnie walczyła przeciwko niemu. Demokraci wspierali pisarza, widząc w nim ideologa postępu i reform, tak pożądanych dla państwa. Stały nacisk oficjalnej władzy, która pragnęła uczynić go wygodnym i użytecznym, poszukiwania nowych duchowych oparć spowodowały pewien kryzys, który akademik S. Jefremow widział w próbie M. Hohola znalezienia kompromisu między jego ukraińską mentalnością a próbami wejścia w rosyjską. P. Hołubenko hipotezę S. Jefremowa o „dwóch duszach” Hohola konkretyzuje tak: „Dusza Hohola czuła i wiedziała więcej, niż rozumiał jego rozum. I dlatego w swoich utworach pisarskich negował Rosję z jej ustrojem życia społecznego i ludzkich relacji, a rozumem chciał służyć Rosji swoją twórczością. Widział swoje przeznaczenie w tym, aby uczynić Rosję wielką także w duchowym rozumieniu. W tym było jego „dwudusze”. Duchowy świat Hohola i Imperium Rosyjskie to zjawiska niepołączalne. Dlatego Hohol nie tylko nie znalazł w niej swojej prawdziwej ojczyzny, ale i zginął na jej drodze w daremnych wysiłkach zawrócenia rosyjskiej „pticy-trójki” na inną drogę”. Słowa Szewczenki: „Ty się śmiejesz, a ja płaczę,//Wielki mój przyjacielu” najlepiej ilustrują postrzeganie spuścizny twórczej Hohola przez Ukraińców jako własnej. Nikt z ukraińskich naukowców, czytelników okresu przedradzieckiego nie wątpił w to, że Hohol jest ukraińskim pisarzem, bo przez zależność kolonialną nasza literatura narodowa jest nie tylko ukraińskojęzyczna, ale i łacińsko-polsko-węgiersko-rosyjskojęzyczna. Ten pogląd był naturalny i realistyczny. Ukraińskim pisarzem nazywają Hohola M. Maksymowycz, M. Drahomanow, M. Daszkewycz, O. Ohonowski, I. Franko, M. Hruszewski, S. Jefremow — wszyscy historycy piśmiennictwa okresu nieradzieckiego. Zresztą sam M. Hohol, jak zaświadcza M. Maksymowycz, uważał, że jest ukraińskim pisarzem, który pisze po rosyjsku. Broniąc jego twórczości przed zbyt drobiazgowymi zarzutami P. Kulisza, Maksymowycz podkreślał, że dla rozwoju narodowego piśmiennictwa Hohol zrobił nie mniej niż I. Kotlarewski, bo cała nasza literatura po jego utworach uświadomiła sobie, że jest ukraińska. Tak postrzegał Mykołę Wasylowycza M. Łysenko, tworząc operę „Taras Bulba” oraz „Majowa noc”. Tak podpowiadają sami rosyjscy naukowcy, niezaangażowani w wielkomocarstwowy szowinizm. Jeden z najbardziej autorytatywnych badaczy historii literatury rosyjskiej XIX wieku, S. Wengierow, pisał: „To, co w Gogolu najbardziej małoruskie, częściowo już dostrzeżone przez Apollona Grigorjewa, to ogólny stosunek do rosyjskiej rzeczywistości. Przecież u Gogola nie ma ani krzty miłości do tego życia, które tak bezlitośnie przedstawił… O Gogolu można z całą pewnością powiedzieć, że gorąco i płomiennie nie kochał ani rosyjskich ludzi, ani rosyjskiej przyrody. A oto dla Małorosji, dla małoruskiego bytu, dla małoruskiej przyrody, dla małoruskiej historii, dla Tarasa Bulby Gogol miał w swoim sercu niewyczerpane źródło miłości i wyrozumiałości. Ukrainę Gogol otulił poetyckim woalem, a Rosja dla niego to tylko obrzydliwość spustoszenia, martwe królestwo martwych dusz… Gogol odnosił się do rosyjskiej rzeczywistości wprost jak cudzoziemiec… Małoruskie odczuwanie świata, jeśli można tak to ująć, tak organicznie zakorzeniło się w Gogolu, że to niewiele, co specyficznie rosyjskie, co było mu znane, utrwaliło się w jego obrazowaniu nie tyle jako artystyczna emocja, co jako obraz etnograficzny”. Mykoła Gogol w pierwszej połowie XIX wieku w sposób naturalny naprawił błąd swoich przodków, którzy przegrali walkę o nasze państwo z rosyjskim caratem w drugiej połowie XVIII wieku. Bardzo mistrzowsko odgrywał rolę wobec carskiego reżimu. Pod ciężarem tego działania nie upadł, lecz złożył siebie w ofierze dla przyszłości. Jego nawrócenie na pogłębiony światopogląd religijny nie jest oznaką wyczerpanych możliwości, lecz pragnieniem złożenia raportu przed Najwyższym z wypełnionego synowskiego i chrześcijańskiego obowiązku. W tym historyczno-światopoglądowym kręgu, który rozrywał kolonialną obręcz z ciała i ducha Ukrainy, wkład M. Gogola nie jest jeszcze należycie uświadomiony i doceniony. Ale nadszedł czas zbierać rozrzucone kamienie i z nich budować wieczną budowlę naszego jestestwa i naszego państwa. Gogol ma w niej swoje godne miejsce. Mówiąc, że Mykoła Gogol to jeden z najbardziej genialnych klasyków narodowych i duchowych pochodni, jestem przekonany, że on, oprócz nas, Ukraińców, należy także do kultury rosyjskiej, której nadał wyraźnie demokratyczny kierunek, wyprowadził ją z drogi monarchiczno-poddańczej na ogólnoludzką. W tym jest i jego, i nasza siła, bo Ukraina od wieków jest dobrym aniołem Bożym w cywilizacyjnym ruchu ludzkości. W lirycznym etiudzie „1834” M. Gogol, rozmyślając nad planami odrodzenia Ukrainy, stanowczo powiedział: „Ja je zrealizuję”. Tej obietnicy, wypowiedzianej nad błękitnym Dnieprem, w świętej stolicy Kijowie, dotrzymał. Nam, Ukraińcom początku XXI wieku, którzy wreszcie mamy swoje państwo, dla którego pracował nasz wieszcz, obchodząc jego 200-lecie, trzeba uświadomić sobie: jesteśmy warci tego, by zachować, pomnożyć i uwiecznić sprawę oraz ducha Gogola i Szewczenki, zdoławszy przezwyciężyć wszelkie trudności. To przecież nasz Taras Bulba zwraca się do wszystkich na Ukrainie i poza nią żyjących: „Myślicie, że jest coś na świecie, czego przestraszyłby się kozak?”. Odrzuciwszy własne i Gogolowskie smutki, powinniśmy stwierdzać: „Tak ciekawie na świecie żyć, panowie!”. Żyć razem z Mykołą Gogolem oraz innymi duchowymi podporami narodu, z którymi skutecznie pokonujemy kolonialne dziedzictwo.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

BODIAŃSKI WYCIĄGNĄŁ SWOJĄ SZCZERĄ DŁOŃ…

Iwan SZYSZOW, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, członek Związku Pisarzy Rosji, Moskwa Wszystkie dziesięć książek o ukrainoznawstwie i w języku ukraińskim, które wyszły spod pióra doktora nauk historycznych, członka-korespondenta Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, zasłużonego działacza nauki Ukrainy, członka Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy i Związku Pisarzy Rosji Wołodymyra Melnyczenki, redagowałem ja. Praca ta jest niezwykle ciekawa i porywająca. Jako ukrainista-filolog byłem trochę zorientowany w tym, o czym mówiły rękopisy. Wołodymyr Melnyczenko to nie tylko generalny dyrektor Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, on sam stał się swoistym ośrodkiem ukraińskiej kultury w Białokamiennej, ponieważ jego działalność kulturologiczna i oświatowa dotyczy nie tylko Moskwy i Ukrainy, lecz także całego świata ukrainistycznego. Oznacza to, że obecnie pełni on rolę podobną do tej, którą odegrał jeden z badanych przez niego bohaterów — Osip Bodiański. Była to fundamentalna osobowość dla kultury ukraińskiej i całej słowiańskiej. To właśnie Bodiański pomógł Szewczence wyjść na ogólnosłowiańskie, a zatem ogólnoeuropejskie przestrzenie. Zapoznał on wybitnego czeskiego slawistę Szafarika z genialną poezją naszego Kobzarza. Także w Moskwie Bodiański otworzył Szewczence najskrytsze wejścia i wyjścia do środowiska ówczesnej moskiewskiej elity. I właśnie dlatego Taras Hrehorowycz po dziesięcioletniej zesłańczej niewoli poczuł się tak, jak czuł się w swojej burzliwej młodości i młodzieńczych latach. Tam Soszenko zapoznał go z samym Karłem Briułłowem i ukraińskimi patriotami, którzy w końcu wykupili go z poddaństwa, a tutaj Bodiański wyciągnął do niego swoją szczerą dłoń. W książce W. Melnyczenki przedstawiono całą plejadę ukraińskich, rosyjskich i światowych działaczy kultury, splecionych ze sobą. Jak pisał Michaił Kociubyński, chciałoby się zapytać takich: „I jak on to robi?” Książka ukazała się w Moskwie w języku ukraińskim i byłoby wspaniale, gdyby wydano ją w Kijowie i podarowano bibliotekom wszystkich ukraińskich uczelni humanitarnych. Jest to niezastąpiony podręcznik i poradnik, przyda się uczniom szkół średnich, wykładowcom i studentom humanistyki.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Młody awangard wyszedł na Majdan walczyć kwiatami”. Książka ukazała się w Ukrainie i, jak słusznie zauważa we wstępie Michajło Słaboszpycki, jest to pozytywne zjawisko, które świadczy o jedności literatury ukraińskiej, na której niebie jaśnieje gwiazda imienia Hanny Czeryń. Autorka „Awangardu” jest prawdziwą patriotką. Interesuje ją współczesna historia Ukrainy, bolą ją nasze rany, nasze porażki: „Wybacz mi, droga ojczyzno, // Za tę mowę nieokiełznanie gorzką: // Ćwierkać coraz bardziej słowiczo // Już mi nie przystoi w tym wieku”. W wierszach odzwierciedlono konkretne fakty, nawet wspomniano nazwiska polityków. Dlatego te poezje są zjawiskiem raczej psychologicznym niż poetyckim. Autorka deklaruje: „Hej, poeci! Nie bawcie się grą // W psychodeliczność nowoczesnych chimer! // Słowa przekujcie na broń — // Niepotrzebne szarady teraz”. Hanna Czeryń dobrze zna uczucie nostalgii. Zwraca się do nowych emigrantów: „Dobytek zgorzkniały ciężką pracą // Nigdy nie zastąpi Ojczyzny, // Bo serce boleśnie tęskni. Ono // Nie zna nic lepszego niż Ukraina”. Wystrądzone życiem poetki, wyboleśne sentencje, mają do nich niezaprzeczalne prawo. Ale mimo wszystko byłoby ich za dużo, gdyby nie właściwe autorce poczucie ironii i autoironii: „A lepiej byłoby gdzieś nad rzeką siedzieć // Z życiem niesprzedanym. Choćby i dlatego, // Że nikt się nie spieszy, by je kupić”. Wreszcie wiersze o miłości. Do nich można by wziąć za epigraf te wersy: „W upojnych rozkoszach oleandrów // W sercu kiełkuje późnokwiat”. NASZA KSIĄŻKA

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

«ŚWIAT NA NOWO ODKRYWAĆ…»

Ulana HLIBCZUK 10 kwietnia w Ukrinformie odbyła się konferencja prasowa poświęcona rozpoczęciu Ogólnoukraińskiego wernisażu poetyckiego „Róże i winogrona—2008”. Jego organizatorami zostali Ukraiński Fundusz Kultury, Fundacja Maksyma Rylskiego „Róże i winogrona” oraz Kijowskie Muzeum Literacko-Pamięciowe M. T. Rylskiego. Konkurs poetycki odbywa się po raz drugi. W 2006 roku zgłosiło się do niego ponad 200 autorów ze wszystkich obwodów Ukrainy, którzy nadesłali kilka tysięcy wierszy. Przewodniczący jury Borys Olijnyk zaznaczył: „Po raz kolejny przekonuję się: cenzus wieku nie stoi na przeszkodzie dążeniu do poezji. Na Ukrainie piszą lub próbują pisać wiersze, jak dawniej mówiono, od pioniera do emeryta. Oprócz krajowych, odezwali się poeci z Portugalii, USA, Izraela. Najwięcej utworów napłynęło od uczniów, nauczycieli i wykładowców. Cenzus wieku autorów jest dość szeroki — od 10 do 80 lat”. Dopóki na konferencji prasowej o wernisażu poetyckim opowiadali szanowni członkowie jury, dziennikarze nie mieli zastrzeżeń. Trudno nie zgodzić się z redaktorem czasopisma literackiego „Dnipro” Mykołą Lukiwem, że młodzież jest dziś pozostawiona sama sobie, brutalnie zerwano więź między twórczymi pokoleniami i że kiedyś było zupełnie inaczej… Wszystko tak… Jeśli istnieje „Koronacja słowa” — konkurs na najlepszy utwór prozatorski, a niedawno wystartował konkurs na najlepszą słuchowisko radiowe, to dlaczego poezja ma być w tyle? Ale myślę, że organizatorzy popełnili błąd, zapraszając młode konkursowiczki do publicznego czytania swoich wierszy — poezja tam nie nocowała. Powstają wątpliwości, czy rzeczywiście członkowie jury oceniają każdą poetycką spowiedź pod kątem poziomu profesjonalnego wierszowania, głębi i obrazowości myśli. I na ile stosowne jest w takim przypadku twórcze wezwanie Maksyma Rylskiego, które organizatorzy wybrali na motto wernisażu poetyckiego: „Świat na nowo odkrywać, poeto, obowiązek twój!”

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

SŁOWA PRZEKUJCIE NA BROŃ

Tetiana DIHAJ, m. Tarnopol Moja kraino marzeń! W niej cisza i wichura, I śmiech, i płacz na zmianę. Ja ich nie rozdzielę… Bezgranicznie, bezprzyczynowo Kocham Cię, kocham! Twórczy dorobek Hanny Czeriń, znanej ukraińskiej pisarki z USA, wymaga osobnego badania. Cóż nowego powiedziała poetka w swojej książce „Awangarda”? Sądząc po podanej chronologii, wiersze zostały napisane w ciągu ostatnich pięciu lat. Słowo od autorki informuje czytelnika, że w książce „odzwierciedlone są wydarzenia burzliwych ostatnich lat”, wyjaśnia etymologię tytułu — „kiedy nasz

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Stolice hetmańskie

Jewhen BUKET Zdjęcia autora W 1968 roku amerykański badacz ukraińskiej architektury Lewko Majstrenko zauważył: „W czasach Hetmanszczyzny istniały trzy miasta stołeczne: Czehryń — za Chmielnickiego, Batурyn — za Mazepy i Hłuchów — aż do likwidacji Hetmanszczyzny. Z tych historycznych miast, pereł naszego urbanistyki, pozostały faktycznie jedynie nazwy”. Ta teza charakteryzuje niebezpieczny stereotyp, który w wyniku braku badań i należytej informacji rozpowszechnił się nie tylko na Ukrainie, ale i na świecie. Narzuca się nam myśl, jakoby ukraińska kultura w ogóle, a urbanistyczna w szczególności, zostały całkowicie utracone, więc możemy zacząć budowę nowej ukraińskiej kultury od czystej karty. A ochrona, badanie i odradzanie narodowego dziedzictwa to bezowocna sprawa, bo z niego „pozostały tylko nazwy”. Na szczęście takie wskazania są nieprawdziwe. Przekona się o tym czytelnik książki poświęconej mało zbadanemu zjawisku ukraińskiej historii i kultury — miastom, które pełniły funkcje stolic w XVII i XVIII wieku. Książkę «Hetm- Zespół „Chorea kozacka” ...manські столиці України” Wiktora Wieczerskiego zaprezentowała 11 kwietnia w Muzeum Hetmaństwa Agencja Informacyjno-Analityczna „Nasz czas” w ramach projektu „Nieznana Ukraina”. Akcja rozpoczęła się na dziedzińcu muzeum niewielkim koncertem zespołu „Chorea kozacka”, następnie wszyscy chętni mogli obejrzeć pokaz slajdów prezentujący książkę, porozmawiać z autorem i naukowcami. Obecnie w Ukrainie istnieje potrzeba badania i szerokiego popularyzowania wszystkiego, co związane z ukraińską historią, kulturą, nauką i techniką, likwidowania „białych plam” w świadomości społecznej Ukraińców. Właśnie temu służy projekt „Nieznana Ukraina”. W jego ramach ukazała się drukiem seria wydawnictw, w tym „Szlakami trypolskiego świata”, „Lodowce, mamuty i pierwotni ludzie: Ukraina sprzed miliona lat”, „Pierwszy iluminator ikon Rusi Kijowskiej — Alipij”, „Pod osłoną murów: z historii ukraińskiej fortyfikacji”, „Ukraińskie drewniane cerkwie”, „Wymarzony kraj dzieci Odina (Goci na Ukrainie)”, „Ukraińskie klasztory”, „Hołodomor na Ukrainie jako ludobójstwo”, „Kijowskie okno na wszechświat (astronomia)”, „Czasy Złotej Ordy na ziemiach ukraińskich”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

OBJAWIENIE O KIJOWIE

Ołeksandr BAŁABKO. Zarówno łatwo, jak i trudno jednocześnie pisać o nowej książce Ludmyły Taran „Kijowskie ripidy” (wydawnictwo „Feniks”, 2007 r.), ponieważ byłem redaktorem naczelnym kijowskiej „Weczirki”, gdzie w latach 2002—2006 zamieszczono większość zebranych w książce publikacji, a niedawno przyszło mi prowadzić jeszcze wieczór-prezentację „Ripidów” w Narodowym Związku Pisarzy Ukrainy. Wydawało się, że dobrze znam bohaterów pisarki, jednak okazało się, że w książce, a nie w gazecie, tym bardziej — na żywo, w sali konferencyjnej Związku, widzisz ich zupełnie inaczej, bardziej reliefowo i wypukle. Na przykład, dołączywszy podczas prezentacji do rozmowy o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości Kijowa, generał-lejtnant, jeden z fundatorów ukraińskiego wojska i pisarz Wołodymyr Paśko dodał do opisanej w książce historii swojego powrotu na Ukrainę wizję drogi, którą obecnie nierzadko idą do Kijowa. Idą nie do, a na Kijów, aby, jak najeźdźcy, wziąć go na włócznię. I tym nowobogackim jest wszystko jedno wobec kulturowych, duchowych tradycji, a „zieleń” banknotów przeważa u nich nad zielenią kijowskich parków i skwerów, które interesują ich jedynie jako jeszcze nie zabudowane działki. Natomiast „Kijowskie ripidy” Ludmyły Taran cierpią z powodu dwulicowości Kijowa i Ukrainy. Rezultatem tego duchowego rozdwojenia jest to, że na Ukrainie spośród wszystkich europejskich krajów jest najwięcej ludzi, którzy się jąkają (o tym przeczytacie w szkicu o liderze grupy „KOMU WNYZ” Andriju Seredzie). Właśnie w takim nurcie przebiegała ponad dwugodzinna rozmowa o Kijowie i Ukrainie, o ukraińskości i małorosyjskości, zainspirowana zbiorem opowieści o ludziach, których rzeczywiście można nazwać ripidami, czyli złotymi ozdobami-słońcami na barokowym obliczu stolicy. Niestety, na spotkanie z autorką i kijowianami nie wszyscy bohaterowie książki zdołali przyjść. Ale mimo to sala konferencyjna Związku dawno nie widziała takiej konstelacji sławnych imion: poeta i wydawca Iwan Małkowycz, genetyk-akademik Hanna Jeśka, duet wokalno-muzyczny Żanna Bodnaruk i Anatolij Karpenko, członek korespondent NAN Ukrainy, literaturoznawca Tamara Hundorowa, poeta i religioznawca Hryhorij Fałkowycz, założycielka klubu „Parnas na Wydubyczach” Marharyta Dowhań, dziennikarka i muzykolog Guzel Sabitowa, niepowtarzalna artystka Ludmyła Brujewycz. A jeszcze poza kadrem pozostali historyk Natalija Jakowenko, kompozytor Jewhen Stankowycz, politolog Ołeh Medwedew, wirtuoz-saksofonista Jurij Wasyłewycz, prezenterzy telewizyjni Ałła Mazur, Danyło Janewśkyj i inni. O tym, co ich łączy, Ludmyła Taran napisała w jednym ze szkiców w 2004 roku: „Zawsze interesowały mnie osobowości, które nie płynęły z prądem, a na pewnym etapie życia dokonały własnego wyboru. Zebrać by kiedyś książkę ze świadectw współczesnych, jak czynili siebie »świadomymi Ukraińcami«”. I oto to marzenie spełniło się pod koniec 2007 roku dzięki Kijowskiej organizacji NSPU i Kijowskiej miejskiej administracji państwowej. Co więcej, wśród świadomych Ukraińców są nie tylko Ukraińcy, ale i Japończyk Yoshinari Harada, Żyd Hryhorij Fałkowycz, Tatarka lub Bułgarka Guzel Sabitowa. Ozdobą wieczoru stały się wiersze samej Ludmyły Taran o Kijowie, zamieszczone w książce w osobnym rozdziale (a jeszcze tutaj przeczytacie jej literaturoznawcze badanie „Kijów w liryce neoklasyków”) oraz poetyckie słowo przyjaciół Ludmyły — Natalki Kłymenko, Natalki Biłocerkoweć, Tarasa Unhuriana. Ciekawym było także wystąpienie o własnej drodze do zrozumienia Kijowa młodej naukowczyni Hanny Krywenko oraz jej męża, Amerykanina Jima, z którym Ludmyła Taran poznała się na dziennikarskich ścieżkach. A ogólnie jej książka doprecyzowuje możliwości literata w dziennikarstwie oraz wpływ dziennikarstwa na twórczość literacką. Dorobek Ludmyły Taran to wspaniały przykład wzajemnego przenikania się i wzbogacania tych dwóch podobnych jedynie zewnętrznie sfer działalności. Codzienne spotkania z ludźmi, konferencje prasowe i inne atrybuty dziennikarstwa poetka przetapiała w niestandardowe publikacje, z których żadna nie ma cech czystego gatunku — wywiadu, szkicu czy eseju. Są one u niej syntetyczne. Tutaj wszystkie gatunki wysokiego dziennikarstwa, rozjaśnione pisarskim światopoglądem, dobrze czują się pod jednym dachem. Lecz najważniejsze, że obok nakreślenia charakterów, losów i usposobień swoich bohaterów pani Ludmyła nieodzownie wyraża własną opinię, co według obecnych kanonów dziennikarstwa jest niemal zbrodnią: dziennikarz, jakoby, ma jedynie informować. Sądzę, że to spotkanie z bohaterami książki i jej czytelnikami nakreśliło niejedną serię tematów dla Ludmyły Taran, która obecnie jest w znakomitej formie twórczej (pod koniec 2007 roku wyszedł zbiór jej prozy). Życzmy więc nieustającej inspiracji do nowych książek!

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

bardzo ważne dla rozwoju kultury muzycznej całej Ukrainy. Rozwój ukraińskiej kultury muzycznej należy wspierać także wzorcowym wykonawstwem w idealnym środowisku akustycznym. Już dawno pojawiła się pilna potrzeba wybudowania w stolicy państwa ukraińskiego dużej sali koncertowej (na 4—5 tysięcy słuchaczy) z dobrą akustyką, gdzie bez mikrofonów wokalnie bogatym „materiałem” głosowym. Jednak wykonywanie utworów muzycznych wymaga wysokiego poziomu. Dlatego wzywam wszystkich, którzy mają związek z kulturą muzyczną, do pełnej poświęcenia pracy nad podnoszeniem jakości wykonawczej. A Ukraina ma rzeczywistości i zmienić życie na lepsze. „Mało teraz honoru między ludźmi. Mało honoru i nie ma odwagi…” — taka aktualna dziś prawda ślepego kobziarza z „Czterech szabel” J. Janowskiego. Oto już pięć lat Pawło Iwanowycz bezskutecznie próbuje zrealizować swój wielki zamysł twórczy — nagrać wszystkie utwory Tarasa Szewczenki przełożone na muzykę z chórem Narodowej Akademii Muzycznej im. P. I. Czajkowskiego, profesorem której do dziś pracuje. Maestro żyje wiarą, że do swoich 95. urodzin i 195. rocznicy urodzin Szewczenki uda mu się w końcu ukazać w kulturze narodowej wzorcowego śpiewanego Kobziarza. Pawło Iwanowycz pokłada w tym projekcie artystycznym wielką nadzieję, ponieważ śpiewne udźwiękowienie poezji Szewczenki ma stać się wyznacznikiem jakości zarówno naszej sztuki, jak i naszej życiowej sprawczości w ogóle. „Ale jakość sama nie przyjdzie, o nią trzeba walczyć” — jest przekonany nasz wybitny działacz. Ołeksander SZOKAŁO takie możliwości głosowe, że odpowiednio przygotowując profesjonalne kadry muzyczne, nasza sztuka śpiewacza może osiągnąć poziom kultury najbardziej rozwiniętych krajów, a nawet wznieść się wyżej. I to stanie się wyznacznikiem jakości naszej sztuki i życia.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

KULTURA

Zakończenie. Początek na s. 1. Pawło Iwanowycz MURAWSKI — wybitny dyrygent chóralny i pedagog współczesności, który wychował kilka pokoleń dyrygentów i śpiewaków, tworząc w ukraińskiej kulturze muzycznej własną szkołę. Murawski — żywa legenda ukraińskiej sztuki chóralnej XX—XXI wieku, znany na Ukrainie i na świecie. Pawło Iwanowycz — wieloletni kierownik artystyczny i główny dyrygent kapel chóralnych „Trembita” i „Dumka”. Prawie 40 lat pracował jako kierownik artystyczny i główny dyrygent chóru studenckiego oraz profesor Kijowskiego Konserwatorium Państwowego (od 1995 r. — Narodowa Akademia Muzyczna im. P. I. Czajkowskiego). Obecnie, w przededniu swoich 94. urodzin, maestro jest pełen duchowego natchnienia i niezrealizowanych zamysłów twórczych, których nie pozwalają mu urzeczywistnić urzędnicy ze sfery muzycznej. Jakaż jest przyczyna: obojętność czy zazdrość nieudaczników? I jedno, i drugie: szarzyzna, przeciętność opanowały nasze środowisko kulturalne (i nie tylko) i nie pozwalają podnieść się, rozwinąć skrzydeł z pełną mocą odwadze talentu, który jest zdolny poszerzyć granice przygnębiającej rzeczywistości, w której występowaliby soliści i zespoły muzyczne tylko na wysokim poziomie profesjonalnym. Taką salę warto zbudować w centrum Kijowa, a miejsce dla niej jest — teren za Filharmonią Narodową. Ukraina póki co posiada uni-

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Ołeksandr Jakymczenko: wspomnienie o impresjonizmie

Nadija ONYSZCZENKO, miasto Niżyn Na początku XX wieku artyści-realiści, odzwierciedlając rzeczywistość, stali się symboliczni: to, co dotąd się kończyło, stawało się przezroczyste, przenikliwe. Intelektualista O. Benois, malarz czystej wody F. Małjawin, melancholik wychowany na współczesnych paryskich impresjonistach W. Borysow-Musatow przyszli na miejsce moralistów-peredwiżników, typowych rosyjskich inteligentów XIX wieku. Zjednoczeni w 1898 r. wokół czasopisma „Mir iskusstva”, młodzi twórcy wnieśli nowy smak europeizmu. Proponowali kawałek drżącego życia, oddając na płótnie chwilę, wrażenie: wyrażali nieprzemyślaną rzeczywistość. Wśród nich był Ołeksandr Georgijowycz Jakymczenko, którego twórczość była pozbawiona zewnętrznego blasku, ale wypełniona prawdziwą sympatycznością. Urodził się w Niżynie 9 kwietnia 1878 r. w rodzinie mieszczanina. W 1896 r. wraz z rodziną przeprowadza się do Moskwy, gdzie w 1900 r. kończy Szkołę Stroganowa. Jako jeden z najlepszych uczniów wyjeżdża za granicę, mieszka w Paryżu, pracując jako artysta u Girardeaua i Prunéa. Jego wystawy odbywały się w salonie na Champ de Mars. W pracowni J. Kruglikowej Jakymczenko uczy się sztuki grafiki. Tu poznaje M. Wołoszyna, który wprowadza artystę w krąg twórców poszukujących nowych dróg artystycznych. Po powrocie do Rosji Jakymczenko wystawia się wspólnie z członkami stowarzyszenia „Mir iskusstva”. Jego francuskie wrażenia, odzwierciedlone akwarelą, ołówkiem i olejem, osiadają cichym spokojem w „Na brzegu zatoki”, przelewają się grą światła na przedmiocie w „Małej zatoczce”, inspirowaną Cézanne’em. Artystę pociąga Bretania, której surowa łagodność była pośrednikiem między Rosją a Paryżem. Wyrusza tam przy każdej nadarzającej się okazji w latach 1910–1913, 1919 i tworzy cały „Cykl bretoński”. W jego podmoskiewskich, kałuskich pejzażach tego okresu panuje ta sama impresjonistyczna przejrzystość powietrza, wibracja życia, a zarazem trzeźwe i precyzyjne oko, wychowane w „Wagach”. Już w pierwszym numerze „Wag” z 1904 r. pojawiają się winiety, zakończenia, podpisane „A. Ja-ki”, obok rysunku tytułowego L. Baksta, winiet K. Somowa, bar. Kłodta, M. Wołoszyna, M. Filiańskiego. Od 1905 r. każdy numer „Wag” przygotowuje jeden artysta. Tak więc w pierwszym — pośmiertna dedykacja dla M. Jakunczikowej, drugi opracował W. Borysow-Musatow, autorem ósmego był M. Reroch, a zjednoczonego 9–10 — O. Arapow. Siódmy numer w całości ilustruje O. Jakymczenko. Stara się powiązać okładkę i winiety z elementami składu. Dla jego prac charakterystyczna jest ornamentalność i podkreślona płaszczyznowość czarnych zalań tuszem, które przeplatają się z białymi plamami niezamalowanego papieru. Te techniki graficzne Jakymczenko wykorzystuje w opracowaniu dziecięcych książek „Nikita Kożemiaka” i „Kocioł i kurka”, które ukazały się drukiem w 1910 r. w wydawnictwie „Knebel”. Kolorystyka każdej ilustracji — w delikatnym, stłumionym zestawieniu barw — różowych, błękitnych, jasnozielonych, tworzy dekoracyjność. Jest to tak zwany neorosyjski wariant secesji, zapoczątkowany przez W. Połenowa i I. Bilibina. Przez całe swoje twórcze życie Ołeksandr Jakymczenko szuka siebie. W 1907 r. wystawia się wspólnie z artystami moskiewskiego towarzystwa im. Leonarda da Vinci. Jego prace na tej wystawie „afiszy, akwarel, rysunków i młodzieńczych” krytyk P. Muratow nazywa naśladownictwem W. Borysowa-Musatowa. Zapewne w pewnym stopniu Jakimczenko wykorzystał twórcze doświadczenie tego artysty oraz jego kolorystykę. Szczególnie wyraźnie widać to w pejzażu „Nieskuczny sad”. Po dwudziestu latach twórczych poszukiwań Ołeksandr Jakimczenko na nowym etapie znów wyraża siebie w drżącym oddechu impresjonizmu. Podróżuje po Rosji, odtwarzając jej miasta i wsie. „We wsi”, w „Cerkwi Świętego Jana Wojownika na Jakimance”, w „Riazaniu”, „Na przedmieściach Piotrogrodu” — czechowowska przenikliwa przejrzystość kameralnego ludzkiego świata, który artysta stara się ochronić przed urbanizmem. Ten niepokój jest jeszcze bardziej widoczny w serii linorytów „Miasto”, wydanych w 1921 roku jako osobny album. Podobnie jak u M. Dobużyńskiego, ulice, domy, podwórza u Ołeksandra Jakimczenki mają własne oblicze, zachowują odciski ludzkiej istoty. W ostatnich latach życia Ołeksandr Jakimczenko tworzy serię wspomnieniowych akwafort o swoich zagranicznych podróżach. Patriarchalne piękno Bretanii, gotycka architektura Brugii i Gandawy jawią się jako dziwaczne i tajemnicze. Ołeksandr Jakimczenko prezentuje te prace na wystawach w Moskwie, Leningradzie, Permie, na pierwszej rosyjskiej wystawie sztuki w Berlinie w 1922 roku, na XIV Międzynarodowej Wystawie Sztuk w 1924 roku w Wenecji, na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej i Zdobniczej w 1925 roku w Paryżu. W latach 1918–1929 jego prace były eksponowane na 21 wystawach. Realista, który posiada dar ornamentalny i poczucie swojego warsztatowego chwytu, mistrz, który przeszedł do nowych tematów codzienności i właśnie w niej osiągnął szczególnie znaczny postęp, O. H. Jakimczenko zasłużył na naszą wdzięczność. Tak oceniono twórczy dorobek malarza i grafika na pośmiertnej wystawie w 1929 roku. Wspomniano o nim jeszcze w 1933 roku na podsumowującej wystawie „Artyści RSFRR za XV lat (1917–1933). Grafika”. Potem imię artysty zostało zapomniane. Archiwum Ołeksandra Jakimczenki zaginęło podczas II wojny światowej. Na cmentarzu w Moskwie, gdzie go pochowano, zbudowano osiedle mieszkaniowe. Dopiero w 1986 roku w Moskwie, z inicjatywy córki artysty Ludmiły Ołeksandriwny, jego prace wystawiono w Centralnej Bibliotece Naukowej Wszechrosyjskiego Towarzystwa Teatralnego. Wtedy stało się wiadomo, że ten utalentowany malarz i grafik urodził się w Nieżynie. Tymi zainteresowali się nieżyńscy regionaliści Iwan Kostenko i Ołeksandr Morozow. W 1991 roku właśnie za pośrednictwem O. Morozowa córka malarza Ludmiła Ołeksandriwna podarowała 75 zachowanych prac miastu, w którym urodził się i dorastał jej ojciec. Po dwóch wystawach w 1995 roku w Kijowie kolekcja zajęła godne miejsce w dziale sztuki Nieżyńskiego Muzeum Krajoznawczego. Właśnie nieżyńczycy przywrócili imię artysty i część jego dorobku do obiegu kulturalnego kraju. Wiele zrobiliśmy dla popularyzacji twórczości rodaka poprzez wystawy, audycje telewizyjne, publikacje. Na jedną z nich w czasopiśmie „Artlain” odpowiedzieli pracownicy Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy w Kijowie. Okazało się, że już od lat 30. wśród aresztowanych obrazów „Specfondu” przechowywano także obraz olejny Ołeksandra Jakymczenki „Łodzie”, stworzony w 1920 roku. Ale w Kijowie nic nie wiedziano o autorze. W listopadzie 1998 roku „Specfond” wystawiono w ramach projektu „Sztuka ukraińska XX wieku”. Wiele prac artysty przechowywanych jest dziś w Moskwie w Centralnym Archiwum Literatury i Sztuki. Są to grafiki na drewnie, akwafortyy, linoryty „Brugia. Stare domy, ulica, kanał, most, barki”, datowane na lata 1923–24, seria linorytów „Miasto” z dedykacją Dobrowowi. Poprzez twórczość Ołeksandra wracamy do przeszłości, tak jak robili impresjoniści, i staramy się zrozumieć XXI wiek.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Doskonałość to stan, w którym nie ma czego dodać ani ująć. Właśnie tak można powiedzieć o pracach znanej kijowskiej artystki, członkini Narodowego Związku Artystów Ukrainy Ludmyły Krasiuk. W Państwowym Muzeum Ukraińskiej Sztuki Ludowej i Dekoracyjnej odbyła się wystawa indywidualna jej dzieł. Działalność twórczą artystka rozpoczynała w dziedzinie sztuki monumentalnej. Pracowała w technikach mozaiki, witrażu, gobelinu, fresku, malarstwa ściennego, wykazując mistrzowskie opanowanie różnych technik i materiałów. Istotne jest to, że uczyła się u Tetiany Jabłońskiej. Z ceramiką wiąże się zupełnie nowe podejście do twórczości. Wydaje się, że właśnie w ceramice, pełnej tajemniczo-cudownej energii, ręce artystki osiągają natchnienie. Karina WOSTRIAKOWA „Nie sam wybrałem drogę życiową — przeciwnie, życie dokonało wyboru za mnie” — wyznaje Łeonid Hopanczuk, uważany za jednego z najlepszych portrecistów Europy, mistrza pejzażu, martwej natury oraz płócien o tematyce religijnej i historycznej. Jego prace zdobią prywatne kolekcje w 14 krajach świata, lecz w Ojczyźnie potrafią one nie tylko zdobić, ale i wyjaśniać oraz inspirować widza do ochrony skarbów swojego narodu. Właśnie w tym celu zainicjowano projekt literacko-artystyczny „Świętości ziemi ukraińskiej”, w ramach którego odbywa się jubileuszowa wystawa prac artysty w Ukraińskim Funduszu Kultury. Prezentacja I etapu projektu odbyła się jeszcze w lutym 2006 r. w Fundacji Wspierania Rozwoju Sztuki, tam samo w 2007 roku przedstawiono ekspozycję „Kwitnący język matki mojej”. Przełomowym stał się etap, który przeszedł w ramach X Międzynarodowego festiwalu „Spas na Chortycy” w Zaporożu w lipcu 2006 roku. Obrazy tej wystawy są pełne jasnych wspomnień dzieciństwa artysty. Niezamalowana cząstka płótna — jakby nieodkryta tajemnica duszy artysty. Prawdopodobnie najbliższymi obrazami stały się jasne kwiaty, długa droga i żywa rzeka. Obrazy są niejednorodne: barwne maki, wykonane pociągnięciami pędzla, jakby odblaski słońca, rozładowują pastelowe, w pewnym stopniu nostalgiczne pejzaże dzieciństwa artysty. Prace miejscami są kontrastowe pod względem przeżyć — „Ojcowski dom (Droga do domu)” z jasnymi, wesołymi czerwonymi kwiatami, a obok „Drogi dzieciństwa (Ku pamięci ojca)” z tymi samymi ścieżkami w polu, drzewkami, lecz już w postaci pękniętego lustra. Tematyka historyczna stała się drugą, obok wspomnień z dzieciństwa, wiodącą linią fabularną wystawy. oraz swobodę procesu twórczego. Wystawa dzieł Ludmyły Krasiuk prezentuje wybrane prace z różnych cykli malarskich i ceramicznych artystki. Dzieła wywołują wspomnienia o kulturze wplecionej w historię ludzkości, a nazwy brzmią jak szereg poetycki, wzmacniając zawarte w nich idee plastyczne. Prace prezentowane na wystawie emanują energią dobra, ciepłej ziemi, chce się ich dotknąć. Można w nich umieścić kwiaty, owoce czy cukierki. Jednak te formy istnieją również same w sobie, zmieniając się w zależności od oświetlenia czy pory roku. One naprawdę dają estetyczną przyjemność. — Pani Ludmyło, kiedy po raz pierwszy uświadomiła Pani sobie, że jest artystką? — Nie wiem, czy nawet teraz to sobie uświadamiam. Wielki wpływ miał na mnie mój tata i to był jego wybór, a ja tylko pracuję — starannie, wytrwale. Czasem dziwię się, że wszystko to zrobił człowiek, którego imię brzmi Luda Krasiuk. — Proszę opowiedzieć, na podstawie jakich wrażeń tworzy Pani swoje prace, jak rodzą się pomysły, w czym czerpie Pani natchnienie? — To wszystko są moje odczucia, zmaterializowane w jakiejś technice — w malarstwie, w grafice, w ceramice. Wcześniej był to witraż, mozaika, gobelin. Bardzo kocham sam materiał. W moich pracach jest on skrupulatnie opracowany, to natura średniowiecza. Natchnienia nie czerpię — ono albo przychodzi, albo nie przychodzi. To nie nasza zasługa — tak daje Bóg. — Czym jest dla Pani glina, czy czuje Pani, że to żywa substancja? — Bardzo kocham materiał szamot. To też glina, ale szczególna. Kocham jego plastyczność i to, że poddaje się mojemu pragnieniu zrobienia czegoś z niego. A potem dziękuję jego Wysokości ogniowi, bo po nim z gliną już nic nie można zrobić. Czyli moimi współautorami są ogień, woda i ziemia. Za każdym razem wszystko zależy od tego, jaka jest ziemia, ile jest wody i ile ognia. Kocham dużo ognia: im więcej go, tym piękniejsza ceramika. Ale są materiały, gdzie nadmiar szkodzi — to glina. Dlatego preferuję szamot, bo on wytrzymuje wszystko. — Gdzie bierze Pani glinę? — Kijów stoi na glinie. Wcześniej sama kopałam, przywoziłam. Potem zaczęłam kupować, a teraz nie kupuję, bo mam pod dostatkiem — nabyłam „na zapas”. Byłoby dobrze to wszystko wykorzystać. Przywożono mi materiały nawet z krajów bałtyckich i Paryża. — Na stworzenie czego poszło najwięcej czasu i sił? Z czego jest Pani szczególnie dumna? — Są obrazy, które namalowałam 10 lat temu, i nagle zachciało się dodać słońca lub światła — i praca jest zakończona. Dziesięć lat trzeba było czekać, żeby zakończyć właśnie tak. Tak bywa i z ceramiką — stoi, nie wypalam latami. Nagle bardzo chce się ją malować. A bywa, że i się rozbija. Czyli każde dzieło ma swój los, a ja tylko się nim opiekuję. — Pani prace są wystawowe, wnętrzarskie. Czy tworzy Pani coś do użytku? Na przykład na Wielkanoc? — Mam dużą serię ceramiki, która nazywa się „Cykl wielkanocny”, gdzie wszystko jest na Wielkanoc. A do użytku również jest wiele prac, część z których zaprezentowano na tej wystawie. — Gdzie, poza Ukrainą, widziano Pani dzieła? — Moje wystawy odbyły się w Polsce, Francji, Niemczech, Kanadzie, USA itd. Szesnastolecie ukraińskiej niepodległości w zeszłym roku uczczono dwiema wystawami w Tallinnie. Oczywiście, za każdym razem zostawiam muzeom coś ze swoich prac. Bardzo ostrożnie się z nimi rozstaję, ponieważ potrzebuję tych kompozycji. W Wielkiej Brytanii nie było wystawy, ale przyjeżdżał człowiek, który chciał właśnie moje prace z cyklu „Listy”. Ten cykl to nowoczesna ceramika, technicznie doskonała, jest w niej więcej emocji. — Czy ma Pani ulubioną pracę? — Jednej nie ma. Są prace, które kocham dzisiaj, które są dla mnie bardzo aktualne, ale jeszcze ich nie pokazywałam. Marzę o takiej wystawie. To, co można zobaczyć na obecnej wystawie, jest podobne do nas wszystkich. Ale są prace, które są podobne do mnie. Kocham je inaczej, bo w nich przejawiła się miłość do siebie. O nie walczę nie jak o swoją twórczość — one po coś przyszły na ten świat, włożyłam w nie wiele sił i muszą żyć. Jestem szczęśliwa, gdy moja praca znajduje swój adres. Rozmawiała Maria SKRYNNYK Zdjęcia Ołesia DMYTRENKA „Błogosławiona ziemia” Zadaniem autora jest zwrócenie uwagi szerokiej opinii publicznej na narodowe świętości kraju i zachowanie wywalczonego dziedzictwa historycznego. Początkiem i podstawą wszystkiego jest Kamienna Mogiła — światowy zabytek, podziemny Ermitaż Ukrainy, świątynia najdawniejszych pism. Autor zwraca się ku siwej starożytności, aby mocno utrzymać nić duchowości, jedności z przeszłością. Dyptyk „Ślady przodków” zawiera magiczną siłę nieznanych nam symboli pradawnych poprzedników. Historia na płótnach jest niemal współczesnością. Łeonid Hopanczuk mistrzowsko odtwarza niekiedy wybitne, niekiedy tragiczne dla naszego narodu miejsca minionych stuleci. Chortyca, Czehryń, Baturyn… Jest z czego być dumnym, jest przed czym nisko się pokłonić. Dzisiaj czas przywracać zainteresowanie zapomnianymi, skrzywdzonymi przez lata i system świątyniami, zabytkami historycznymi. To autor uważa za jeszcze jedno swoje zadanie, wszak zachować historię jest nam często bardzo trudno… SZTUKA

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Sumianie podbili serca kijowian

Walentyna JEFREMOWA, historyk sztuki, zasłużony pracownik kultury Ukrainy Przyjechać do stolicy z nowoczesnym repertuarem, sztuką nieznaną wymagającej publiczności teatralnej, było ryzykowne. „Gość” – taki tytuł nosiło przedstawienie, które w Kijowie zaprezentował Sumski Obwodowy Teatr Dramatu i Komedii Muzycznej im. M. Szczepkina. Filozoficzna preambuła nadawała tajemniczości nieprzewidywalnym życiowym sytuacjom. W dwóch aktach grały dwie osoby: aktorka Olena Zarycka wcielała się w rolę Daryny Andriiwny, a jej partner, aktor Pawło Rybczynski, w rolę Wadyma. Dramatyczna historia stopniowo nabierała siły i pod koniec wybuchała dynamicznym monologiem. Znane jest powiedzenie Eklezjastesa: „Czas rzucać kamienie i czas zbierać kamienie…” Dla wielu to przestroga, dobra życiowa rada. Rzeczywiście, czasem człowiek w zapale nie zastanawia się nad konsekwencjami, które czekają go w przyszłości. Tak stało się również z bohaterką spektaklu „Gość”: nadszedł gorzki czas zbierania kamieni. Ciężar przeszłości był zbyt wielki zarówno dla matki, jak i dla syna. Matka odnalazła syna i zaproponowała spotkanie. Udane muzyczne rozwiązanie, wyraziste wnętrze pokoju, w którym rozgrywała się dramatyczna akcja, tworzyło harmonijne środowisko, dopełniające grę aktorów. Współczesna historia zniszczonych rodzin sprawiła, że widzowie śledzili wydarzenia, wstrzymując oddech. Nie ma zamkniętych drzwi ani wiecznych tajemnic. Ich odkrycie to zawsze tylko kwestia czasu. Życie nie ułożyło się tak, jak marzyła, i matka zapragnęła zobaczyć syna, którego porzuciła w dzieciństwie, by stworzyć nową rodzinę. Syn przeżył rozłąkę boleśnie i podczas spotkania z matką przedstawił się jako jej znajomy. Wspomnienia dzieciństwa bez matczynej czułości wpłynęły na jego charakter i los. Aktorzy mistrzowsko oddali całą dramatyczność sytuacji, a serca widzów biły razem z nimi w jednym rytmie. Wadym tak i nie przyznał się Darynie Andriiwnie, że jest jej synem. To spotkanie i dialogi są pełne oskarżeń oraz radosnych wspomnień. Łzy i krzyk stopniowo doprowadziły do dramatycznej kulminacji. Cały ból matki, która żałowała swojej przeszłości, aktorka oddała na wysokim poziomie. Wydawało się, że we współczesną przestrzeń powróciła szkoła Stanisławskiego. Podczas rozmowy Olena Zarycka wyznała, że długo szukała sztuki na jubileuszowe przedstawienie. Zaproponował ją rosyjski dramaturg Iryna Mychejeczewa. Kierownik artystyczny teatru, zasłużony artysta Ukrainy Ołeksandr Rybczynski poparł ten wybór i się nie pomylił. Na widowni był аншлаг. Długo nie cichły oklaski, a widzowie żegnali aktorów na stojąco. Miło było zobaczyć grę pełną wewnętrznej siły i wysokiego mistrzostwa. Od przewodniczącego Sumskiego Zjednoczenia Rodaków w Kijowie W. Stelmacha oraz jego zastępczyni K. Biezkrownej wręczono wyszukane bukiety z życzeniami dalszej twórczej weny i gościnnych występów na całym świecie. Niedawno dowiedzieliśmy się, że Olena Zarycka otrzymała tytuł zasłużonej artystki Ukrainy. Gratulujemy drogiej rodaczce i życzymy nowych ról i spotkań na wielkich scenach, osobistego szczęścia i wdzięcznych widzów.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

22 kwietnia w Kijowskim Domu Nauczyciela odbędzie się prezentacja nowych wydawnictw książkowych Centrum Wydawniczego „Proświta”. Zaprezentowane zostaną książki: Maksym Rylski „Życie duchowe fundament” (artykuły i wypowiedzi o języku); Nina Sołtanowska „Kim jesteśmy?” (o wychowaniu duchowym człowieka). Pocz. o 17.00

się w pamięć, i ja obrazuję scenę, gdzie krzyżem zaorana ziemia, a matka w czystej białej koszuli z owiniętym dzieciątkiem trzyma jeszcze grabie. To symbol, że człowiek musi wygrabić zawsze wszystko co niedobre, a wszystko co dobre brać w swoją duszę. Mama uczyła: nigdy nie można złego z duszy wyrzucać w ziemię, bo ziemia karmi. Nie można w powietrze, bo nim oddychamy, i w wodę. Mamo, dokąd więc to wyrzucić? A tam, skąd ono przyszło. Ta głębia mądrości i uczuć wiejskiej kobiety tak zapadła mi w duszę, że nie mogę nie malować. Na balkonie mojego mieszkania na dziewiątym piętrze w długich skrzynkach — ziemia. Nie mogę rano nie wyjść tam i nie dotknąć jej. Lubię, kiedy tam wszystko przerasta, — ziemia daje energię. Boli, że u nas brak kultury w stosunku do swojej ziemi i przyrody. Nie mogę patrzeć, jak ludzie wszystko dookoła zaśmiecają śmieciami i rupieciami. Dawniej bywało, idą kobiety w pole i zobaczą gdzieś szklankę czy skorupkę, to posprzątają. Dziecko w trzy lata już pracowało, jak moja młodsza siostrzyczka. Rozbije mama dynię, położy przed nią, mówi: córeczko, powyciągaj nasiona. Albo poprowadzi nas, małych, na grządkę, posadzi, gdzie posiane buraki, i mówi: oto, dzieciaczki, wybierajcie chwasty. A jaka miłość do roślin! Nigdy nie zapomnę tej ścieżki, kiedy mama szła do pracy i ja za nią, boso. Konopie już wysokie, aż po główkę mnie pukały pełnym nasieniem, a płaskonka wydziela pyłek: właśnie deszcz przeszedł, grudki śliskie, nóżka się ślizga, a mama odwraca się i mówi: „Patrzże, córeczko, nie nastąp na konopinkę”. A to przecież kołchozowe pole, ogromne, że Vira Barynowa-Kuleba. „Nie całuj mnie, Iwanku” gobelin, i przy nim z dzbanami siedzą kobiety, jedna z Zachodniej Ukrainy, a jedna — połtawianka. Na widza patrzy ładna współczesna dziewczyna. Tak, jak przyjęto, odsłonięte pięknie ramiona, ona założyła wstążkę, wianek, i trochę niby rozczarowana, jeszcze trzyma na sznureczku pieska. A dalej — babunia, która przyniosła sprzedać koguta, i to takiego dużego, że związała mu nogi jeszcze chustką otuliła. A inna z kozą zdrzemnęła się. Jeszcze indyk, i gęsi, które przyjechały na jarmark, myślą, co robić, a kury trochę się przestraszyły. Ja opowiadam o swoich obrazach, ale je lepiej zobaczyć. Wiosną jeżdżę na Połtawszczyznę — mam tam chatę. Chodzę boso po ziemi, i we mnie odradzają się siły. Kiedy wracam do kijowskiej pracowni, siadam przed płótnem — i rodzą się obrazy. Bogiem dane życie, i ono jest szczęśliwe. Bywało, mama mówi: „Córciu, przeżyć trzeba każdy etap swojego wieku, on ma swoje szczęście…” tam tej konopinki! Oto jaka kultura prostej kobiety w stosunku do przyrody! Przykro, że my maszynami zagłuszamy, dławimy wyziewami to piękno, a człowiek powinien wiedzieć, że on zależy tylko od przyrody. — Pani obrazy w kolorze płótna… — Ja od dzieciństwa widziałam kobiety, które przędły, tkały, wyszywały. I takiego słowa nie było, że nie ma pracy, nie wie, co ze sobą zrobić. Teraz i przymusowe bezrobocie, i depresje, ale żeby duszy swojej nie zabić, trzeba coś tworzyć. Każdy człowiek może wyrazić siebie w pięknie. Albo śpiewaj, jeśli możesz. A pieśń idzie z głębi bólu albo z radości. Swoim studentom mówię: najbardziej cenić skarby duszy! Nie można się kłócić, wyrzucać czegoś złego, nie można się smucić! Dwa nowe obrazy ja namalowałam pod wrażeniem Jarmarku Soroczyńskiego. Jesienią pojechałam tam, zobaczyłam wielu ludzi — święto. Wszyscy w wyszywankach, ręczników dużo, i śpiewają. Ja namalowałam taki obraz: białych łabędzi na niebieskim tle — wielki Odpowiedzialny sekretarz Iryna SZEWCZUK Dział literatury Ulana HLIBCZUK 270-55-57 Dział języka Swiatosław MIZERNiUK 279-39-55 Dział korekty Iryna STELMACH Ołena SZuLHA 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Internet-redaktor Jewhen BUKET 279-39-55 Dyżurny redaktor Swiatosław MIZERNiUK Księgowość 279-41-46 A d r e s r e d a k c j i : ul. Chreszczatyk, 10OБ, m. Kijów, 01001 EOmail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org.ua Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie “Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301216 Nakład — 30000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za rzetelność informacji ponoszą autorzy. Rozmawiała Wałentyna DAW YDENKO Redakcja zastrzega sobie prawo redagowania i skracania tekstów. Przy wykorzystaniu naszych publikacji odniesienie do “Słowa Proświty” obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y “Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,94 hrywny. na 3 miesiące — 11,32 hrywny. na 6 miesięcy — 21,64 hrywny. 0 8 0 1 6 4 820095 780016

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROSWITA” im. Tarasa Szewczenki

Białe płótno ma lśniącą aurę kryształowej czary: czeka na wypełnienie deszczem barw, muzyką opowieści lub medytacyjną ciszą, kiedy serce artysty przemawia do naszego serca bez słów… Członkini-korespondentka Akademii Sztuk Ukrainy, zasłużona działaczka sztuki Ukrainy Wira Barynowa-Kuleba nazwała swoją nową wystawę „Dawność i dzisiejszość”. — Zdjęłam z szesnastego piętra mojej pracowni 63 prace. Te płótna narodziły się we mnie dawno. Cieszę się, że żyłam w tamtych czasach, obrazy niosą wielkie doświadczenie życiowe. Urodziłam się na chutorze w rejonie hadziackim na Połtawszczyźnie. Już jako trzyletnia malowałam kredą na kominach pieca — mama mnie tego nauczyła. Ona przedstawiała to, co odczuwa kobieta-chłopka: chatę, dziewczęta w wyszywankach, które żęły żyto, wiązały snopy, plotły wianki albo niosły wodę w wiadrach na drągu. Ona wyszywała barwne ręczniki. Moja mama do szkoły nie chodziła, piśmienność opanowała samodzielnie. I na cokolwiek spojrzy — znajduje jakiś obraz: malowała wszystko, co piękne, o szczęściu macierzyństwa i szczęściu pracy na ziemi. Nas wszystkie dzieci malowały (a było nas pięcioro, lecz pierwsze umarło podczas głodu). Pewnego razu mama przyjechała do mnie do Kijowa. Były czasy Breżniewa, a ja malowałam obraz o wojnie, psychologicznie ciężki, bo sama to przeżyłam. Przedstawiłam żołnierza, który jakby podniósł się z ziemi, i kobiety, które były na polu, rzuciły się, by rozpoznać, czy to nie ich syn albo mąż. Mama popatrzyła i powiedziała: „Córuniu, nie maluj tak ciężkich obrazów. Boli cię to robić”. — „Ale co mam malować?” — „Maluj radość”. — „A czym jest radość?” — „Kwiatami i dziećmi”. Tak zaczęłam malować martwe natury z kwiatami. Pamiętam, jak Mykoła Petrowycz Hłuszczenko mówił nam, kiedy malowaliśmy z natury: „Nigdy nie malujcie to, Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proswita” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

ZAPOWIEDŹ

...to, co widzicie, a to, co odczuwacie”. Dlatego nie wypisuję każdego płatka, ważne jest dla mnie poczucie piękna przyrody. Myślę sobie, z jakiego ziarenka wyrasta kwiat maku, i on ma piękno, zapach, smak. I znika. Potem pojawia się nowy. Taka filozofia wywodzi się z chłopskiego rozumienia życia i ludzkości. W mojej kijowskiej pracowni wisi kołyska, jeszcze przedwojenna, ta, którą zrobił ojciec. Ta kołyska z ręcznikami i koszulami inspiruje mnie do malowania. Na wielu moich obrazach jest kołyska z niemowlęciem. Kobiety mają taką głębię duszy, bo rodzą dziecko i aż do późnej starości, do wieczności, czują to dziecko. — Pisze pani kronikę swojego rodu, a przez nią — Ukrainy. — Są obrazy poświęcone babci Marfie Kulebie i dziadkowi Mykole, którzy w 1933 roku zmarli z głodu; nie mogłam tego nie namalować. Nasz chutor przeniesiono do wsi Rymarówka i teraz w tym miejscu rosną chwasty, do tego zalano je wodą, jakby to był staw, a w rzeczywistości jest to bagno. A kiedy już po wojnie mama prowadziła nas, maluchów, tam, gdzie stała nasza chata, przysiadła na ziemi, by odpocząć. A tam same krzyże w sadzie — wtedy chowano przy zagrodach. Mama pokazała bratu i powiedziała: „Synu, to twoja ziemia”. To mnie głęboko zapadło w pamięć– Wiera Barynowa-Kuleba. „Kolory jesieni” p.o. redaktora naczelnego Walentyna Dawydenko Kolegium redakcyjne: Ljubow Hołota, Jarema Hojan, Pawło Mowczan, Ołeksandr Ponomariw, Iwan Juszczuk Pierwsza zastępczyni redaktora naczelnego: Nina Hnatiuk, 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego: Petro Antonenko, 279-49-47 Zastępczyni redaktora naczelnego ds. produkcji: Natalia Skrynnyk, 278-01-30 (tel./faks)

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин