Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №24 за 2017 рік

16 с. · 41 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 24 (920), 15—21 czerwca 2017 Jak cię chronić, Kijowie mój?! Jak cię chronić, Kijowie mój?! Dziedzictwo historyczne jest niszczone

Heorhij ŁUKIANCZUK Zdjęcia autora W stolicy odbyła się akcja obywatelska w obronie dziedzictwa historycznego przed samowolą „mafii budowlanej”. Jej uczestnicy — mieszczanie, którym nie jest obojętny los ich miasta, wyszli na ulice stolicy, aby zwrócić uwagę władz Kijowa i stołecznej społeczności na niszczenie zabytków z hasłem-pytaniem: „Jak cię chronić, Kijowie mój?”. Akcja rozpoczęła się od wiecu protestacyjnego z plakatami i fotografiami adresów zabytków oraz historycznych miejsc, które są niszczone, przed budynkiem przy ulicy Wołodymyrskiej 21 (z jego balkonu 100 lat temu przemawiał przewodniczący Centralnej Rady Mychajło Hruszewski), a dzisiaj, gdy Ukraina obchodzi stulecie Ukraińskiej Rewolucji Narodowej, ten historyczny budynek świadomie doprowadza się do ruiny. Inicjatorzy wydarzenia — zrzeszenie organizacji społecznych „Kijowski Wiec” na czele z członkinią rady koordynacyjnej, działaczką społeczną i byłą radną Rady Kijowskiej Ołeną Tereszczenko (Jeskiną). Ludzie, którym nie jest obojętny los rodzinnego miasta, wyruszyli w marszu od tego budynku, mającego sakralne znaczenie dla naszej państwowości, do Zjazdu św. Andrzeja, gdzie przeprowadzili mini-wiece przy budynku Zamku Ryszarda, przy nowym budynku teatru, nazwanym ze względu na swój straszny wygląd zewnętrzny „krematorium” i „sarkofagiem”, przy nielegalnym placu budowy pod Górą Zamkową… Śpiewając chórem sparafrazowany nieoficjalny hymn miasta „…jak cię nie kochać, Kijowie mój?” na „…jak cię chronić, Kijowie mój?”, zeszli do Gostinego Dworu — pomnika korupcji, a dalej, obok oszpeconej posiadłości Bałabuchów, dotarli do Placu Pocztowego, gdzie zamiast muzeum archeologicznego zamierzają wznieść kolejne centrum handlowo-rozrywkowe! Właśnie w Dniu Kijowa świadomi kijowianie postanowili wyrazić swoje stanowisko obywatelskie oraz Wiec na Placu Pocztowym wystąpili w obronie rodzinnego, ukochanego miasta, które jest nieustannie szpecone chaotyczną zabudową i z każdym dniem traci swoje niegdyś niepowtarzalne historyczne oblicze. Zabytkowe budynki stolicy bezczelnie i całkowicie bezkarnie doprowadza się do ruiny, podpala i niszczy z późniejszą zabudową „oczyszczonej ze staroci” działki kolejnym wielopiętrowym potworem. I to wszystko na oczach władz i organów ścigania: już rozpoczęto wyburzanie perły Podola przy ulicy Meżyhirskiej 33, wcześniej zburzono uwielbiany przez kijowian „Dom z rumiankami” przy Złotoustowskiej 35, pod ciosami barbarzyńców padł zabytek przy Chmielnickiego 12-14, grzebiąc pod sobą 2 osoby, trwa bezprawna zabudowa Zjazdu św. Andrzeja i innych drogich naszemu sercu ulic. Protestujący wezwali kijowian, by nie tolerowali samowoli „mafii budowlanej”, która zasiada w Radzie Kijowskiej, oraz by pociągnęli wszystkich winnych do odpowiedzialności karnej za niszczenie dziedzictwa historycznego.

Машинний переклад

Budujemy miasto, które nie nadaje się do normalnego życia?

Mykoła JARMOŁENKO, profesor, laureat państwowej nagrody, zasłużony budowniczy Ukrainy Dziś tylko w Kijowie jest ponad 100 niedokończonych obiektów, przeważnie budynków mieszkalnych, w które kijowianie zainwestowali pokaźne pieniądze. Niektóre z nich stoją i powoli niszczeją niemal od dwóch dekad. A jeszcze prawie tyle samo budynków mieszkalnych, ukończonych przez budowniczych, nie może zostać oddanych do użytku z powodu niemożności podłączenia ich do istniejących sieci inżynieryjnych. Tymczasem kierownictwo miasta wypatruje najmniejszych skrawków ziemi i wydaje pozwolenia na budowę nowych obiektów, nie zastanawiając się nad skutkami takich decyzji. Organizacja Eurowizji ujawniła problemy związane z węzłem komunikacyjnym przy stacji metra „Liwobereżna”. Już dziś, w godzinach szczytu, trudno przejechać pod wiaduktami metra i dla samochodów. A co będzie, gdy skończą budować nowe osiedle na dawnej Bazie Spożywczej? Osiedle powstaje wzdłuż torów kolejowych, i przyszli mieszkańcy nie będą mieli spokoju ani w dzień, ani w nocy. Ale kierownictwo miasta się tym nie przejmuje. Nikt z nich tam pod żadnym pozorem mieszkać nie będzie, ze względu na warunki życia przy linii kolejowej. Budowa tego osiedla rozpoczęła się od otwarcia biura sprzedaży mieszkań. Dla obecnych władz Kijowa najważniejsze jest zebranie pieniędzy, a wszystko inne — jakoś to będzie. Bo gdyby dbali o kijowian, to przed wydaniem zgody na nową budowę rozwiązywaliby najpierw kwestię setek niedokończonych i nieoddanych do użytku budynków mieszkalnych. Niektóre działania wywołują gorzki śmiech: przed Eurowizją, zamiast dokończyć obiekt z planu państwowego przy stacji metra „Liwobereżna”, który stoi tam już 30 lat, kijowskie władze wydały 5 mln hrywien, aby ukryć go przed gośćmi... Dziś w stolicy setki awaryjnych budynków wołają o pomoc. Tylko przez ostatnie pół roku w Kijowie zniszczono 5 zabytkowych budynków (ul. Dmitrowska 60; ul. Michajłowska 10; ul. Spaska 39; ul. Pawłowska 7; ul. Złatouska 25), a urzędnicy miejscy i Ministerstwo Kultury patrzą na to przez palce. A jak zmieniają się elewacje starych kijowskich domów przez nadbudowywanie na nich nowych kondygnacji, samowolne przebudowy dachów, balkonów? Z każdym rokiem Kijów staje się coraz mniej podobny do miasta-ogrodu, miasta kasztanów, a coraz bardziej przypomina miasto-parking dla samochodów: od zanieczyszczenia powietrza kijowianie chorują i co roku coraz częściej… Kijów staje się miastem prawie nienadającym się do normalnego życia, bo deweloperzy dziś wyciskają z placu budowy maksimum zysku (w planie zabudowy nie ma ani parkingu, ani placu zabaw, nie mówiąc o przedszkolach i szkołach). Przy tym znajdują sprytny sposób: zawierają umowę z sąsiadem, który obiecuje to wszystko wybudować. Ale z czasem… odmawia spełnienia swoich obietnic. Deweloperzy dziś pozwalają sobie na samowolne wprowadzanie zmian w dokumentacji projektowej (miało być 12 kondygnacji — wyszło 14 itd.). Oto przykłady. Plac Siennyj — buduje się osiedle mieszkaniowe. Przy tym niszczone są stare budynki, a czterokondygnacyjne parkingi naruszają hydrogeologię. To samo dzieje się w zaułku Maryjanenki i w wielu innych miejscach. Pomimo protestów kijowian władze miasta robią wszystko, aby kontynuować budowę domu przy ul. Hontarza 17–23, o cynicznej nazwie „Fresco Sofija”. Znając reakcję delegacji UNESCO, nie pokazano jej nawet tego obiektu, rzekomo żeby myśleli, że już nie istnieje. Władza, która targa się na świętości narodu ukraińskiego, nie ma prawa do istnienia. Na placu Niepodległości, na oczach kijowian, rozpada się centrum handlowe „Globus”. Wszystko, co dało się z niego wycisnąć, najpierw wycisnęli nasi biznesmeni, a potem angielscy, a kijowianom zostają ruiny, i władcy znów udają, że ich to nie dotyczy. Jeszcze w grudniu 2016 roku zwróciliśmy się z oficjalnym zapytaniem do mera miasta Kijowa W. Kliczki, w którym poruszaliśmy te kwestie, ale odpowiedzi tak i nie otrzymaliśmy. Wydaje się, że w Kijowie mieszkania buduje się przede wszystkim dla bogaczy, wszystkie obiekty sportowe też są dla nich, bo tam wszystko jest odpłatne, na poziomie niedostępnym dla przeciętnego kijowianina. Całe bezpłatne mieszkanie trafia nie do uczestników wojny, czarnobylców czy Afgańczyków, lecz do prokuratorów, deputowanych, urzędników, i to mimo że oni już mają po kilka mieszkań w najbardziej prestiżowych budynkach. Do podwórka bogaczy tak łatwo się nie dostaniesz, tam jest szlaban, specjalna przepustka. Budynki obsługuje się na wysokim poziomie, na podwórkach są miejsca postojowe dla samochodów, parkingi. A tam, gdzie mieszkają zwykli kijowianie, budynki są stare, zaniedbane. Chcecie, żeby były lepsze — zbierajcie pieniądze i zamawiajcie ekspertyzy, remonty kapitalne, urządzajcie podwórka itd. Bo, jak mówi się w narodzie, syty głodnemu nie towarzysz.

Машинний переклад

«Żegnaj, nieumyta Rosjo, kraju niewolników, kraju panów» — Prezydent o wprowadzeniu dla Ukrainy ruchu bezwizowego z UE

Prezydent Petro Poroszenko pogratulował Ukraińcom wprowadzenia ruchu bezwizowego z UE i zwrócił się do obecnych na uroczystym koncercie na Placu Europejskim: „Oto nam, bracia-Ukraińcy, uśmiechnął się los, o który marzyło i o który walczyło niejedno pokolenie naszych przodków”. Głowa państwa zaznaczyła, że dzisiaj Ukraińcy zebrali się, aby wspólnie wykonać prawdziwą „odę do radości” z okazji uzyskania prawnego i realnego prawa oraz możliwości bezwizowych podróży Ukraińców do Unii Europejskiej. „Wokół nas cudowne lato, a odczucie — jakby dziwne i przednoworoczne. Mniej niż cztery godziny pozostały do momentu, gdy zegar wybije dwunastą i wymarzony ruch bezwizowy dla Ukraińców do Unii Europejskiej wystartuje” — powiedział. Prezydent podkreślił: „My z wami, naród ukraiński i cała Ukraina, wkraczamy w inną epokę historyczną. I to wydarzenie oznacza ostateczne zerwanie naszego państwa z Imperium Rosyjskim, a ukraińskiego demokratycznego świata — z autorytarnym „ruskim mirem””. Głowa państwa zacytowała wersy poezji rosyjskiego poety Michaiła Lermontowa: „Żegnaj, nieumyta Rosjo, kraju niewolników, kraju panów. I wy, mundury błękitne, i ty, im oddany narodzie”. Osobno zwrócił się do tych Rosjan, którzy w warunkach surowej imperialnej dyktatury znajdują w sobie odwagę, by potępiać rosyjską agresję przeciwko Ukrainie, znajdują odwagę, by domagać się demokratycznych praw i wolności, oraz przypomniał słowa innego poety, Aleksandra Puszkina: „Towarzyszu, wierz, wzejdzie ona, gwiazda zniewalającego szczęścia, Rosja ocknie się ze snu, i na gruzach samowładztwa napiszą wasze imiona”. Prezydent zauważył również, że nasze ostateczne i nieodwołalne rozstanie z Moskwą odbywa się w przeddzień 12 czerwca, głównego święta państwowego Rosji — dnia ogłoszenia jej suwerenności. „I w tym, nawiasem mówiąc, jest pewien symbolizm. Jesteśmy wreszcie niezależni od siebie nawzajem — politycznie, ekonomicznie, gazowo-energetycznie, a nawet duchowo, wreszcie jesteśmy wolni od ich „skrep”” — podkreślił Petro Poroszenko. „Jedyne, drodzy przyjaciele, co smuci — to nadwysoka cena, to ten krwawy rachunek, który nam, Ukraińcom, wystawił Kreml za nasze naturalne prawo do samodzielnego budowania swojego życia” — zaznaczył. „Zebraliśmy się na Placu Europejskim w centrum naszej dawnej stolicy. Wdychając aromaty kwiatów i zieleni, w których w tych dniach dosłownie tonie Kijów, każdy z nas czuje smak wolności — takiej wolności, większej od której jeszcze nie znaliśmy” — powiedział Petro Poroszenko. Głowa państwa zauważyła, że rozumie i wie, o czym mówi. „Należę do tego pokolenia, które, aby wyjechać za granicę, jeszcze musiało otrzymywać wizę wyjazdową. Tak, ktoś już zapomniał, a ktoś i po raz pierwszy słyszy: zanim złożyło się dokumenty na wjazd do zagranicznego kraju, trzeba było zapytać jeszcze o specjalne zezwolenie na oddalenie się ze Związku Radzieckiego” — dodał. „I musimy szczególnie cenić swoją wolność. Dlatego chcę zwrócić się do młodzieży — cencie tę wolność. Tym bardziej, że jej teraz bronią z bronią w rękach najlepsi z nas, Ukraińców” — podkreślił Prezydent. Strona internetowa Prezydenta Ukrainy

Машинний переклад

Powrót do domu, do Europy

W przeddzień zniesienia reżimu wizowego z UE w centrum Kijowa odbyły się akcje społeczno-artystyczne. Na Placu Niepodległości i na Chreszczatyku prowadzono flash moby i warsztaty mistrzowskie, a na Placu Europejskim odbył się koncert „Bezwiz”, do udziału w którym zaproszono „Antytila”, Ruslanę, „Kozak System”, „Picardyjską tercję”, Chrystynę Sołowij, Tarasa Czubaja/Płacz Jeremiji oraz Katya Chilli Group. Eduard Owczarenko W przededniu akcji w „Ukrinformie” odbyła się konferencja prasowa, w której udział wzięli Serhij Proskurnia, reżyser-realizator kulturalno-artystycznych imprez „Bezwiz”, Taras Topola, frontman zespołu „Antytila” oraz Iwan Lelio, lider zespołu „Kozak System”. Serhij Proskurnia zaznaczył, że dziś Ukraina wraca do domu, to znaczy do Europy, a pierwszym ukraińskim euro-integratorem nazwał kijowskiego księcia Jarosława Mądrego. „Aby stać się pełnoprawną częścią Unii Europejskiej, wszyscy musimy zmienić się mentalnie, a przede wszystkim w stosunku do siebie nawzajem. Ten koncert będzie kwintesencją wielu stuleci, a zwłaszcza trzech ostatnich lat walki o tożsamość i niepodległość. Na tej scenie będziemy reprezentować nie tylko artystów, ale także tych chłopaków, którzy stoją na wschodzie, wszystkich tych, którzy na swoim miejscu wkładali wysiłek, aby to się stało. Ten koncert pozostanie w pamięci wielu na lata. To historyczny moment w życiu naszego narodu”, — podkreślił Taras Topola. „Koncert na Placu Europejskim jest symboliczny także dlatego, że cztery lata temu wyszliśmy na akcję, spowodowaną tym, że ówczesne kierownictwo kraju gwałtownie skręciło w stronę totalitaryzmu, a obiecane kroki integracji europejskiej zostały splugawione. Od tamtego koncertu praktycznie zaczął się Euromajdan. Cztery lata później w tym samym miejscu odbywa się koncert, który stwierdza, że artyści, którzy walczyli o integrację europejską, będą stać na scenie i świętować ten historyczny moment. Jestem wdzięczny organizatorom koncertu, że zaprosili do udziału właśnie tych wykonawców, którzy przyspieszali integrację europejską. Ci artyści w ciągu ostatnich 15 lat wielokrotnie objechali z koncertami wszystkie kraje wspólnoty europejskiej, propagując tam ukraińską kulturę”, — podkreślił Iwan Lelio. Na koncert „Bezwiz” zebrały się tysiące kijowian i gości stolicy. Wszystkich uczestników święta przywitali minister kultury Ukrainy Jewhen Nyszczuk oraz prowadząca, aktorka Anna Zakłecka. Każdy występ znanych ukraińskich wykonawców towarzyszyły gromkie brawa widzów, a artyści wyrazili swój stosunek do tego historycznego wydarzenia. Katia Chili: „Moją siłą jest nasza ziemia, nasz naród, nasze ludowe tradycje i miłość. Dla miłości weszłam na tę scenę. Wydaje się, że cały świat może być wielką rodziną, w której będzie panować miłość. Przynajmniej marzę o tym świecie, w którym będą żyć nasze dzieci, i będę robić wszystko, aby takim się stał”. Członkowie formacji wokalnej „Piccardyjska Tercja”: „Bezwiz to uznanie Ukrainy jako pełnoprawnego partnera. Potwierdziliśmy swój status cywilizowanego państwa. Szczęście czuć się pełnoprawną częścią wielkiego świata. To wielkie możliwości dla młodzieży, dla wszystkich, którzy są przyzwyczajeni do podróżowania. Kiedy nie ma granic, człowiek staje się wolniejszy”. Chrystyna Sołowij: „Kiedy dowiedziałam się o bezwizie, pojawiło się u mnie poczucie wewnętrznej wolności. Dotąd odwiedziłam mało krajów. A teraz otwierają się nowe możliwości poznawania kultury wielu narodów. Lubię marzyć i marzenia się spełniają. Jedno z nich, aby Ukraina stała się pełnoprawną częścią Europy”. Następnego dnia międzynarodowy port lotniczy „Boryspol” obchodził pierwszy dzień bezwizowego połączenia lotniczego z UE pod hasłem „Europa bez granic”. Świąteczne wydarzenie rozpoczęło się rano od wylotu promocyjnych lotów do Brukseli i Wilna i trwało cały dzień. Pasażerów, którzy wyruszali w pierwszą bezwizową podróż, żegnano wyjątkowo. Przed odlotem w terminalu odbywał się występ Narodowego Akademickiego Zespołu Tańca im. P. Wirskiego. Ukraińscy wykonawcy witali pasażerów także na peronie.

Машинний переклад

Wyjść z Egiptu

Halyna PAHUTIAK. 25 lat błądzenia po pustyni. Ziemia obiecana wydaje się nie taką już atrakcyjną, bo staje się jasne, że trzeba pracować w pocie czoła, a nie przyjść na gotowe. Nostalgia za utraconą niewolą i porządkiem, który przy niej istniał, staje się coraz głośniejsza. Moralność jest zachwiana, potomkowie, którzy urodzili się na pustyni, nie wiedzą komu wierzyć, wydaje im się, że ktoś kłamie, albo kłamią i przewodnicy, i ich rodzice jednocześnie. Fizycznie naród wyszedł z Egiptu, a mentalnie — nie. Jak będą dalej rozwijać się wydarzenia? Fizycznie powrócić do Egiptu oni nie mogą, ci, którzy są starzy, a młodzi po prostu nie znają drogi. Przez 25 lat ścieżki zarosły, a inne — są niebezpieczne, tam grasują bandy rabusiów i maruderów. Dlatego lepiej płynąć z prądem, niż zabrać się do nielekkiej pracy. „Urodziłam się w Związku Radzieckim, — mówi 50-letnia kobieta z Dniepru. — Uczyłam się w radzieckiej szkole. W rosyjskiej, bo innych nie było”. Jedziemy w starym, jeszcze radzieckim wagonie bez klimatyzacji, ale w czystym polu ze wszystkich szczelin wieje. I teraz przewodnicy, niezależnie od wieku, są uprzejmi i nie pokrzykują na pasażerów, bo stracą pracę. Kobieta trzy miesiące pracowała w polskiej restauracji, teraz wraca do domu z ogromnymi torbami. Rozmawia nie po rosyjsku, a strasznym surżykiem, ale w tym przypadku kwestii językowej w ogóle nie poruszam. Niby ta kobieta jest nasza, ukraińska, ale jej nostalgia za „sowkiem” i za „Odnoklassnikami” — jest nieusuwalna i wielce tragiczna. „Tam przecież są przepisy!!!” Mówię jej: „A ja urodziłam się w Ukrainie i zawsze żyłam w Ukrainie”. W każdym razie mamy wspólny punkt widzenia: zła władza w obecnym czasie. Charakterystyczną dla wielu ukraińskich obywateli jest opinia, że to nie wojna o Niepodległość, a oligarchowie coś między sobą podzielili. I tęsknota za cenami żywności. Jest ona wszechświatowa. Nie da się jej wyleczyć ani złagodzić. Oto dlaczego tak łatwo oddają w Ukrainie głosy za kaszę gryczaną i olej. Poczucie głodu zsunęło się na poziom mentalny. Hołodomor, wojna, rozpacz lat 90., kiedy już nie dawano racji żywnościowych, chociaż były talony, dały się we znaki. Im bardziej człowiek myśli o jedzeniu, tym mniej przejmuje się wolnością. Wolność jest mu niepotrzebna, to puste słowo dla urodzonych w ZSRR. Dlatego ci ludzie nienawidzą czasem Ojczyzny, która dla nich utożsamia się z dyrektorem zakładu, który nagle przestał wypłacać pensję. „Dyrektor” — to słowo wypowiadają z pietyzmem inni, starsi pasażerowie. Car i Bóg homo sovieticus. Wspominają, jak ich przeszukiwano przy wyjściu z zakładu i jak chowali cukierki w kołnierze płaszczy, z jakąś masochistyczną tęsknotą. Teraz dziwią się, że urzędnicy okradają swój naród. Tak zwana „elita” — to właśnie potomkowie „wynoszących”, których obmacywali portierzy przy wyjściu. Źle, że złodzieje nie dzielą się z nimi. Praca i racja żywnościowa — to wszystko, czego potrzebują od państwa. Resztę można wynieść. Za to zagłosują chętnie. Pytanie w tym, ilu ich jest. Więcej niż tych, którzy chcą przyjść do ziemi obiecanej? Na ile więcej, żeby nie wyszło jak na Krymie czy w Donbasie? W każdym razie z każdym rokiem będzie ich mniej, tylko istnieje niebezpieczeństwo mutacji u ich wnuków, którym zamknięto wszystkie windy społeczne, jeśli nie należą do klanów. Jak można wyrosnąć na cywilizowanego człowieka w oddanej „sowkowi” rodzinie, w takiej samej szkole z nauczycielami, którzy uczyli jeszcze rodziców? Uciekać gdzie indziej z tego trzęsawiska albo czekać, aż ktoś inny odda życie za nowy świat bez korupcji i sprzedajności? Czy próbować ewoluować w człowieka myślącego z człowieka konsumującego? Wbrew wszystkiemu temu, co przeszkadza jasno widzieć cel. Pogodzić się z tym, że urodzonych w ZSRR już nie zmienić, i całą uwagę skierować na wychowanie poczucia godności u młodzieży. Do tego potrzebne są nie tyle reformy, co wysoka kultura narodowa i ideologiczne przeciwdziałanie. Bo wyszedłszy z kraju niewolnictwa, można trafić do kraju niewoli z przewodnikami, którzy sami nie pozbyli się kolonialnej niższości.

Машинний переклад

O neutralności i śpiewie „putinowskich snegirów”

Serhij DŻERDŻ, kandydat nauk politycznych, przewodniczący Ukraińskiej Partii Republikańskiej Prorosyjscy agenci wpływu — tak zwane „putinowskie śnieguły” — z nową siłą rozpoczęli chóralne śpiewy o pozablokowości i neutralności, które narzucają Ukrainie, aby ta pozostała bez jakiejkolwiek pomocy ze strony innych państw i organizacji międzynarodowych. W ten sposób Rosji łatwiej jest kontynuować wojnę przeciwko Ukrainie i prowadzić okupację odizolowanego kraju. Nie są wyjątkiem w tym względzie wypowiedzi byłego przewodniczącego parlamentu O. Moroza, a także innych działaczy, takich jak Murajew, Czalyj, Bałyckyj, którzy twierdzą, że dla nas najlepsza jest pozablokowość, że przyniesie ona pokój i że taki status może nam zapewnić Rada Bezpieczeństwa ONZ. Oczywiście, na dzisiaj status neutralny jako taki nie działa. Rosja rozpoczęła swoją wojnę przeciwko Ukrainie właśnie wtedy, gdy byliśmy państwem pozablokowym. Jestem przekonany, że takie nasze „bezpieczeństwo sieroty” rozbudziło apetyt Rosji i przyspieszyło początek wojny. To, że neutralność nie działa, można prześledzić także na przykładzie historii II wojny światowej, podczas której naziści okupowali Belgię, Holandię, Danię, Norwegię, komuniści rozpoczęli wojnę przeciwko Finlandii, a później okupowali neutralne kraje bałtyckie — Estonię, Łotwę i Litwę. Następnie także Szwecja i Szwajcaria zmieniły politykę na korzyść Rzeszy. Te warunkowo neutralne kraje, które powstały w okresie zimnej wojny, nie są już dziś neutralne. Zwłaszcza Finlandia, Szwecja i Austria są członkami UE. Jeśli UE ma wspólną politykę zagraniczną i wspólną politykę bezpieczeństwa, to czy te kraje są neutralne? Jeśli Szwajcaria jest partnerem NATO, uczestniczy w misjach pokojowych, misjach UE i ONZ, to czy jest to czysta neutralność? Mówi się nam, że taką neutralność może zapewnić Rada Bezpieczeństwa ONZ. To nie tylko bzdura, to cyniczna prowokacja. Rada Bezpieczeństwa ONZ dziś nie może podjąć żadnej decyzji na rzecz Ukrainy — ani potępić agresji, ani skierować misji pokojowej na Donbas, ani utworzyć międzynarodowego trybunału do zbadania zestrzelenia malezyjskiego samolotu lotu MH17, i wszystko to z powodu prawa weta Rosji, z którego korzystając, blokuje ona wszystkie decyzje. Załóżmy, że Rosja się zgodziła i Rada Bezpieczeństwa ONZ udzieliła jakichś gwarancji dla Ukrainy, a za miesiąc ta sama Rosja rozpoczyna nową wojnę i natarcie na terytorium Ukrainy. Czy Rada Bezpieczeństwa ONZ ma jakieś dźwignie przeciwko temu? Nie. Rosja znowu będzie blokować wszelkie decyzje w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Dlatego to nie żadna ochrona, to nawet nie profanacja, lecz świadoma manipulacja opinią publiczną w celu osłabienia pozycji państwa. Czy może być pewność, że Rosja, naruszywszy ukraińską suwerenność w czasach pozablokowości, deptając i Memorandum budapesztańskie, i traktaty o przyjaźni, wzajemnym uznawaniu granic oraz wiele innych, nie zrobi tego ponownie? Pewność jest wręcz przeciwna. Jaki powinien być mechanizm ochrony Ukrainy? Ochrona musi być realna, prawdziwa. Praktyczna współpraca z NATO, która istnieje, dialog, który prowadzimy z Północnoatlantyckim Sojuszem, jest gwarancją wzmocnienia bezpieczeństwa narodowego. Członkostwo w NATO jest kwestią przyszłości, a dziś, właśnie opierając się na naszym celu uzyskania członkostwa w Sojuszu, zwracamy się do naszych partnerów z prośbą o pomoc Ukrainie w obecnym czasie. I ta pomoc jest znacząca. Od początku rosyjsko-ukraińskiej wojny otrzymaliśmy od USA ponad 760 mln dolarów na programy bezpieczeństwa i obronności, co według kursu wynosi około 20 mld hrywien. Czy te środki są zbędne dla armii w czasie wojny? Wspólne manewry, szkolenia, instruktorzy, fundusze powiernicze, wsparcie polityczne, materiałowo-techniczne, spotkania, wizyty, medycyna wojskowa — wszystko to jest wzmacnianiem bezpieczeństwa narodowego państwa. Bez dialogu z NATO mielibyśmy znacznie więcej zabitych i rannych w wojnie, a Rosja przeniknęłaby znacznie dalej w głąb kraju. Dlatego, cokolwiek śpiewają nam „putinowskie śnieguły” o neutralności, musimy wzmacniać współpracę z innymi państwami, grupami państw, organizacjami międzynarodowymi, z NATO, UE i innymi instytucjami, dążyć do członkostwa w nich, abyśmy nie zostali sam na sam z wrogiem. Wtedy zwycięstwo będzie po naszej stronie, bo prawda i wspólnota międzynarodowa są po naszej stronie. Mienie, które jest niczyje, czyli neutralne, samo w sobie jest pokusą, by je zabrać. Dlatego także dla Ukrainy znacznie lepiej i skuteczniej jest być w systemie bezpieczeństwa niż pozostawać poza skutecznymi instytucjami bezpieczeństwa.

Машинний переклад

Putina zniszczy «prawo Lermontowa»

Sergij Czyrkow Po haniebnej podróży do Francji piramida Hołoda mogła właściwie nawet nie upaść. Bo nawet bez niej wszyscy, którzy mieli oczy, zrozumieli: nie zagrzeje miejsca. Wyjątkowo żałosny był Putin podczas spotkania z tamtejszym prezydentem. Inżynier Ołeksandr Hołod wzniósł swoją piramidę w 1999 roku — miesiąc przed wstąpieniem Putina na tron. Stała się ona dla Moskali pewnym symbolem: piramida stoi — Putin rządzi. A 29 maja słynny wytwór runął. Zawalił się jak domek z kart. I nasunął myśl: czy za miesiąc nie wydarzy się jeszcze coś logicznego w tej sytuacji? A gdyby tylko piramida zapowiadała nieszczęście obecnemu władcy. Swoje ważne słowo grozi też powiedzieć „prawo Lermontowa”, sformułowane kiedyś przez Annę Achmatową. Zgodnie z nim wszystkie ważne wydarzenia, które Rosja rozpoczyna w znaczące daty poety, łamią bieg jej historii. W stulecie jubileuszu rozpoczęła się I wojna światowa, w 150. rocznicę odsunięto od władzy Mikitę Chruszczowa. W setną rocznicę dnia śmierci grzmiała wojna ojczyźniana 1941 roku, w 150. rocznicę śmierci — rozpadł się Związek Radziecki. Aneksja Krymu i wojna na wschodzie Ukrainy, jak wiadomo, przypadły na dwusetną rocznicę urodzin Michaiła Lermontowa. Nie od rzeczy będzie przypomnieć, że to właśnie jego Putin nazwał swoim ulubionym poetą. Michaił Jurjewicz jest teraz po prostu zobowiązany zwrócić uwagę na swego dostojnego wielbiciela. Zgodnie ze swoim prawem. Że władza na Kremlu lada chwila się zmieni, przewidują także czołowi analitycy i politolodzy. Jedni twierdzą, że Putin nie przetrwa 2017 roku jako władca. Inni, powołując się na procesy w najbliższym otoczeniu prezydenta, sugerują, że przygotowywane jest jego fizyczne usunięcie. Nawet najbardziej oddani zwolennicy reżimu nie wykluczają zakończenia rządów Putina. Choć zagrożenie widzą na Zachodzie: stamtąd, ich zdaniem, ma nadejść zguba. Tam już bowiem nie polubiono ich wodza. Pełen złych przeczuć jest też sam przywódca. Niekontrolowany strach zmusił go do lotu do Paryża trzema różnymi trasami, trzema samolotami. Moskale słuchają takich wieści i tylko drapią się w głowę: widać nasz Władimir Władimirowicz rzeczywiście już odrządził. I uspokajają jeden drugiego: „Jakoś to bez niego będzie. Nigdy jeszcze nie było tak, żeby się nie dało”. W zeszłym miesiącu z rosyjskiej prowincji nadszedł kolejny znak. W najbardziej zrozumiałym, że tak powiem, opakowaniu. W obwodzie wołgogradzkim pewien chłop zakrztusił się słoniną. Wypił z kolegą, postanowił zakąsić. Nic by w tym nie było, bo na Ukrainie z wysokich duchowych skrepów każdego dnia ktoś ginie w podobnych okolicznościach. Prorocze znaczenie temu przypadkowi nadały charakter zakąski (słonina) i jej wymiary (3x4 cm), sumiennie odnotowane przez tamtejszych funkcjonariuszy organów ścigania. Dociekliwi obywatele zmierzyli: śmiertelny kawałek jest proporcjonalny do powierzchni ziem okupowanych przez Moskwę — na Krymie i w Donbasie. W skali jeden do dziesięciu miliardów. Taki oto zbieg okoliczności. Obrazek w miniaturze odtworzył przypadek z Putinem. Ten również wypił — z okazji zakończenia soczyńskiej Olimpiady — i postanowił zakąsić smakowitym kawałkiem Ukrainy. I również się zakrztusił. Różnica tylko w tym, że bezdomny Moskal wyzionął ducha od razu, a dostojnik nadal przebiera nóżkami. Oto i do Paryża latał…

Машинний переклад

Kijów ograł Moskwę na froncie dyplomatycznym

W Brukseli i Rzymie odbyły się dwa ważne szczyty. Ich decyzje mogą odczuwalnie wpłynąć także na dalszy przebieg zbrojnej konfrontacji w Donbasie. Logiczne więc, że zarówno Kijów, jak i Moskwa wykazały w przededniu spotkania światowych liderów pewną aktywność dyplomatyczną. Serhij CZYRKOW Prezydent Ukrainy podczas bezpośredniego spotkania zapewnił sobie wsparcie tak ważnego gracza politycznego, jakim jest kanclerz RFN Angela Merkel. Wprowadził w zawiłości stosunków ukraińsko-rosyjskich nowo wybranego prezydenta Francji Emmanuela Macrona. Zsynchronizował zegarki polityczne z premierem Kanady Justinem Trudeau. Przeprowadził szereg rozmów telefonicznych z parlamentarzystami i urzędnikami państw Europy i USA. Dyplomatyczne wysiłki uwieńczyły pokazowe testy najnowszej rakiety oraz otwarte przesłanie Petra Poroszenki do przywódców krajów „wielkiej siódemki”. Z jednej strony Ukraina zademonstrowała rosnącą potęgę militarną, z drugiej — przypomniała Europejczykom, czym może skończyć się dla ich krajów lekceważenie realnych zagrożeń i wezwała, by nie powtarzać błędów przeszłości. A Putin uciekł się do zwyczajowych środków w stylu KGB: brudnych ataków informacyjnych, zakulisowych nacisków na nielicznych politycznych sympatyków i na zakończenie przekazał przez włoskiego premiera Paolo Gentiloniego przesłanie do uczestników szczytu. Znowuż — tajne. Jak pokazał przebieg szczytów, pracę przygotowawczą Ukraina wygrała. Zarówno pod względem stylu, jak i nastawienia na konkretny rezultat. W obu spotkaniach po raz pierwszy miał wziąć udział nowy prezydent USA. Zbiorowa Europa zarówno pragnęła znajomości z Trumpem, jak i się jej obawiała. W Sojuszu Obronnym tak nie byli pewni wyników negocjacji, że zdecydowali się na obniżenie rangi spotkania. Zamiast planowanego szczytu postanowiono przeprowadzić w belgijskiej stolicy kolację roboczą. Prezydent USA nazywał bowiem NATO strukturą przestarzałą i mało efektywną, zarzucał sojusznikom niewypełnianie zobowiązań finansowych i obiecywał bronić tylko wypłacalnych członków bloku. Groźba zerwania wisiała także nad szczytem „wielkiej siódemki”. I to nie tylko z powodu obietnic wyborczych Donalda Trumpa. Już podczas obrad zaostrzyły się rozbieżności w kwestiach handlu i ochrony klimatu. Prezydent USA odrzucił również zaproponowany przez Włochy projekt oświadczenia końcowego w sprawie kryzysu uchodźczego. Jego opór był na tyle poważny, że u oponentów zaczęły pojawiać się wątpliwości co do celowości corocznych spotkań szefów państw i rządów. Prawdopodobnie nigdy nie dowiemy się, kto i jakimi argumentami skłonił krnąbrnego Trumpa do kompromisu. Ale oba szczyty osiągnęły najważniejsze: zachowanie jedności zachodnich demokracji. USA i NATO zadeklarowały bliskość w ocenie światowych zagrożeń i zamiar zjednoczonego oporu. „Wielka siódemka” również zdołała wyjść z kryzysu wewnętrznej konfrontacji. Tutaj nie udało się porozumieć jedynie w kwestii walki ze zmianami klimatu na planecie. Wynikami szczytów w pewnym stopniu może być usatysfakcjonowana także Ukraina. Sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg po zakończeniu „kolacji roboczej” z Trumpem poinformował: Sojusz będzie kontynuował ścisłe partnerstwo z naszym krajem. Będzie udzielał wsparcia praktycznego i politycznego oraz zdecydowanie wspierał „wysiłki zmierzające do wypełnienia porozumień mińskich”. Oświadczenie prezydenta USA również miało charakter raczej proukraiński niż promoskiewski. Podkreślił on: Sojusz musi przywiązywać ogromną wagę do „zagrożeń ze strony Rosji na wschodnich i południowych rubieżach NATO”. Wagę tych słów potwierdziła pilna informacja z Waszyngtonu. W projekcie budżetu federalnego USA na 2018 rok, obok innej pomocy, przewidziano możliwość przekazania Ukrainie broni śmiercionośnej. Na to nie odważyła się żadna z poprzednich administracji Białego Domu. Wsparcie dla Kijowa w konfrontacji z agresywnym sąsiadem po raz kolejny zadeklarowali także liderzy „wielkiej siódemki”. Odpowiedzialnością za wojnę w Donbasie jednoznacznie obarczyli Kreml, odrzucając kłamliwe oświadczenia Putina o braku jego wojsk najeźdźczych na terytorium Ukrainy. Końcowe komunikaty szczytu zawierają niezaprzeczalne poparcie dla integralności terytorialnej Ukrainy. Wyrażono również prawdopodobieństwo zaostrzenia sankcji wobec Federacji Rosyjskiej, jeśli ta nie wypełni podjętych w Mińsku zobowiązań lub dopuści się agresywnych działań. Moskwa na decyzje światowych liderów odpowiedziała prowokacją w przestrzeni powietrznej Wielkiej Brytanii. Putin nadal pręży muskuły armii, których już mało kto się boi. Deputowana Rady Najwyższej Iryna Friz: — 8 czerwca 2017 roku parlament przyjął bardzo ważny projekt ustawy. Pozwoli to położyć dodatkowy fundament pod przyszłe dokumenty doktrynalne w sektorze bezpieczeństwa i obrony. Właśnie ten skład parlamentu 23.12.2014 roku większością konstytucyjną (303 — „za”) poparł ustawę, przedłożoną przez Prezydenta Ukrainy Petra Poroszenkę, którą zniesiono haniebną politykę bezblokowości i wielowektorowości. Serdecznie dziękuję spikerowi Andrijowi Parubijowi za wytrwałość i pryncypialną konsekwencję we wspieraniu integracji euroatlantyckiej. Jako inicjatorka i współautorka projektu ustawy 6470, chciałabym wymienić 5 głównych powodów, dlaczego potrzebujemy tej ustawy właśnie teraz. Po pierwsze. Polityka neutralności okazała się nie tylko błędną, ale i otwarcie zdradziecką, gdyż w tym czasie niemal zniszczono nasz sektor bezpieczeństwa i obrony. Za narzuconą przez Janukowycza i jego popleczników naszemu państwu neutralność zapłaciliśmy już najwyższą cenę — ponad 10 000 obywateli Ukrainy zginęło, wśród których ponad 3000 naszych żołnierzy, z których każdy jest bohaterem. Straciliśmy 10% terytorium. Straty ekonomiczne sięgają niemal 70 mld dolarów. Po drugie. Standardy NATO to nie tylko wysoka zdolność bojowa własnych wojsk, ale także inna etyka i kultura relacji wojskowych i cywilnych. Po trzecie. NATO to organizacja, której priorytetem są wartości demokratyczne, których dzisiaj broni naród ukraiński. Po czwarte. Członkostwo w Sojuszu to przede wszystkim zapobieganie konfliktom, współpraca i zaufanie w rozwiązywaniu kwestii bezpieczeństwa. Po piąte. Wszyscy członkowie NATO to rozwinięte i odnoszące sukcesy państwa. Dzisiaj dokonujemy historycznego wyboru i pewnie poruszamy się drogą integracji euroatlantyckiej. Ukraina musi wejść do bloku odnoszących sukcesy państw, zjednoczonych Układem o bezpieczeństwie zbiorowym.

Машинний переклад

Przygotowujemy się do zjazdu

— Jakie główne działania przygotowawcze zaplanowano przed zjazdem? — W tym roku 14 września mijają 4 lata od czasu przeprowadzenia IX zjazdu „Proświty”, zgodnie ze Statutem musimy przeprowadzić kolejny zjazd, na którym rozstrzygniemy pilne kwestie. Zgodnie ze Statutem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki należy w najbliższym czasie przeprowadzić sesję Rady Głównej, gdzie ustalimy datę oraz normę przedstawicielstwa na zjeździe. Zarząd Centralny zaleca przeprowadzenie X zjazdu w październiku. Zatem rozpoczynamy przygotowania do przeprowadzenia X zjazdu: zebrania organizacji podstawowych, konferencje rejonowe, miejskie i obwodowe. Najważniejsze — musimy zorientować się, jaka jest sytuacja w organizacjach podstawowych, na szczeblu rejonowym. Wszystkie problemy zgrupujemy i omówimy na zjeździe. Właśnie teraz trzeba zaktywizować naszą pracę narodowo-oświatową. Bardzo wymowna była samoorganizacja Ukraińców na Majdanie. Kiedy rozpoczęła się agresja Rosji przeciwko Ukrainie, okupacja Krymu, wojna w Donbasie — w tamtym czasie na Ukrainie praktycznie nie było armii, dlatego agresor liczył na łatwe zwycięstwo. Ale naród się zorganizował, wziął obronę kraju w swoje ręce. Obecnie rosyjska agresja trwa, na wschodzie giną najlepsi synowie i córki narodu ukraińskiego. Na Zarządzie omawialiśmy, jak w tych warunkach, gdy trwa wojna, aktywnie i efektywnie prowadzić pracę oświatową, znajdować nowe formy pracy. Te problemy trzeba poruszyć na zebraniach organizacji podstawowych, konferencjach rejonowych, obwodowych i wyjść z propozycjami na zjazd. Uzgadniamy harmonogram przeprowadzania konferencji rejonowych, obwodowych, aby byli na nich obowiązkowo obecni przedstawiciele wyższych jednostek strukturalnych. — Zbliża się jubileusz — 150 lat od założenia „Proświty”. Czy na zjeździe będzie omawiane uczczenie tej daty? — To jedna z ważnych kwestii. Należy zdecydować, jak godnie przywitać tę doniosłą datę. Chcemy nawiązać ściślejszą współpracę wszystkich ogniw proświtańskich z władzami lokalnymi, aby choć częściowo przeznaczały środki w budżecie na nasze działania. Wtedy praca narodowo-oświatowa, skierowana na wzmocnienie państwowości, podniesienie prestiżu języka ukraińskiego, kultury, będzie posuwać się aktywniej. Jako przykład, praca „Proświty” z Iwano-Frankiwska, Lwowa, Tarnopola, które ściśle współpracują z władzami. Tam, gdzie proświtańcy w porę przedstawiają swoje plany władzom lokalnym, pomagają im zarówno finansowo, jak i organizacyjnie, a „Proświta” cieszy się zasłużonym szacunkiem i poważaniem. — O czym jeszcze mówiono na Zarządzie? — Zatwierdzono również Regulamin Nagrody Narodowej im. Tarasa Szewczenki, którą w tym roku już wręczono. W przyszłym roku musimy włączyć do tego przedsięwzięcia narodowe związki twórcze, wykonać dyplomy, medale. Przewodniczący Narodowego Związku Mistrzów Sztuki Ludowej Jewhen Szewczenko zobowiązał się przeprowadzić tę pracę. Utworzono Komitet ds. nagrody, do którego z ramienia „Proświty” weszli przewodniczący Towarzystwa Pawło Mowczan oraz artysta Anatolij Hajdamaka. Aktywnie omawiano stan spraw z językiem ukraińskim. Bez uchylenia niesławnej ustawy Kiwałowa-Kolesniczenki kwoty na język ukraiński w radiu, telewizji nie rozwiązują problemów. Przygotowujemy listy, apele do Prezydenta, Rady Najwyższej. Poruszono kwestię odbudowy Cerkwi Dziesięcinnej w Kijowie. Problem scharakteryzował Pawło Mowczan. Jak wiadomo, obok muzeum historycznego, niedaleko cerkwi św. Andrzeja, w miejscu, gdzie wcześniej był zabytek historyczny — stara cerkiew z czasów Rusi Kijowskiej — pozostał fundament. Obecnie UCP PM postawił niewielką kamienną budowlę i już pretenduje do posiadania tego terytorium. Trzeba zbadać wszystkie niuanse tej kwestii, skonsultować się ze specjalistami, religioznawcami i zwrócić się do sesji Rady Miasta Kijowa, do mera Witalija Kliczki. Bo może stać się tak, jak z Ławrą Peczerską, którą obecnie faktycznie włada tak zwana UCP PM. Anatolij Hajdamaka, artysta, laureat nagrody im. Szewczenki opowiedział o tym, że chcą zwieźć pomniki epoki totalitarnej i zrobić muzeum totalitaryzmu. Jest pytanie dotyczące miejsca, gdzie to zrobić. Stosownie byłoby umieścić je obok pomnika Hołodomoru — na dole, w parku, który trzeba uporządkować — i on nada się właśnie do tego celu: oto tutaj muzeum Hołodomoru, a obok ci, którzy urządzili tę tragedię. Tę propozycję poparto. Rozmawiała Nadija KYRIAN. 7 czerwca odbyło się posiedzenie rozszerzone Zarządu Centralnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Jedna z najważniejszych kwestii w porządku obrad — kolejny X zjazd Towarzystwa „Proświta”. O tym rozmawiamy z zastępcą przewodniczącego, sekretarzem odpowiedzialnym Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Mykołą NESTERCZUKIEM. G. W. BIŁOUSOWA, członkini „Proświty”, pracownik naukowy muzeum. Szanowni proświtańcy! W ubiegłym roku w listopadzie odbyło się zebranie sprawozdawczo-wyborcze „Proświty” w Korosteniu, na którym ogniwo zasiliło się nowymi członkami (nauczyciele szkół, pracownicy muzeów, prywatni przedsiębiorcy, emeryci). Na przewodniczącą wybrano Ludmyłę Hryhoriwnę Linewycz (Leonida Onysijowycza Kałymczuka, wieloletniego przewodniczącego ogniwa, wybrano na Honorowego przewodniczącego). Odnowiona „Proświta” swoją działalność rozpoczęła od organizacji prenumeraty „Słowa Proświty”. Dzięki pomocy sponsorów w Korosteniu i rejonie gazetę otrzymuje 17 szkół, biblioteka miejska i rejonowa, miejski i rejonowy wydział oświaty, SPTU nr 16. Poza uwagą proświtańców nie pozostało wychowanie patriotyczne młodzieży. W Korosteńskim muzeum krajoznawczym stworzono treściwą ekspozycję, którą poświęcono korosteńcom-uczestnikom ATO (nasi uczestnicy ATO byli we wszystkich „gorących punktach”, wszak na Żytomierszczyźnie formuje się 95. brygada aeromobilna, 30. samodzielna Nowogrodzko-Wołyńska brygada zmechanizowana). 300 uczestników ATO, 11 poległych, inwalidzi, ranni. Uczestnicy ATO to części goście muzeum, przychodzą razem z rodzinami, przyjaciółmi. Organizujemy spotkania żołnierzy z młodzieżą: starszą.

Машинний переклад

Co łączy chmielnicką miejską „Proświtę” i policję obwodu chmielnickiego?

Pawło Choroszeniuk, członek zarządu Chmielnickiej Miejskiej „Proświty”, zasłużony dziennikarz Ukrainy. Odpowiedź jest jednoznaczna: miłość do Ukrainy! Niedawno, z inicjatywy Mykoły Semenyszyna, szefa Głównego Zarządu Policji Narodowej w obwodzie chmielnickim, podpisano umowę o współpracy z chmielnicką „Proświtą”, a jej znaczenie zostało już potwierdzone konkretnymi udanymi działaniami. Dziś najważniejszą rzeczą w systemie reform MSW jest zmiana stosunku zarówno społeczeństwa, jak i władz do policji. A żeby te zmiany nastąpiły, muszą zmieniać się przede wszystkim policjanci. „Wykształcenie, inteligencja, erudycja – właśnie to powinno korzystnie wyróżniać ukraińską policję” – jest przekonany główny policjant Chmielniczyzny. A „Proświta” jest najlepszym partnerem dla sukcesu na tej drodze. Aby godnie służyć i uczciwie wypełniać swój obowiązek zawodowy, nie wystarczy tylko założyć policyjny mundur i przestrzegać Ustawy Ukrainy o Policji Narodowej. Niektóre umiejętności zawodowe można zapożyczyć od zagranicznych kolegów, na przykład od Misji Doradczej Unii Europejskiej, która prowadzi bardzo przydatne szkolenia. Ale poprawny język, kultura zewnętrzna i wewnętrzna, szacunek do samego siebie, patriotyzm – to nie tylko podnosi na nowe wyżyny zawodowe, ale także zobowiązuje do pracy nad sobą, a w tym pomaga „Proświta”! Przede wszystkim jest to kult języka ojczystego i słowa Szewczenki. Już pierwsze spotkanie przewodniczącej organizacji miejskiej „Proświty” Zoi Didenko z pracownikami Głównego Zarządu Policji Narodowej w obwodzie chmielnickim przekonało o tym, że język ukraiński jest podstawą naszego życia. Słowo ojczyste jest czynnikiem budowania państwa i narodu, ponieważ duch narodowy kształtuje się w sercu człowieka i objawia się w języku ojczystym. Bardzo potrzebny jest projekt edukacyjny „Wieczny jak naród”. Lekcje szewczenkowskie otwierają przed słuchaczami nieznane strony życia i twórczości Wielkiego Kobziarza. Opowieści ilustrowano filmami wideo „Kraj, gdzie narodził się geniusz”, „Góra Tarasowa”, „Ziemia Podolska, którą przemierzył Taras”. Szczególną ciekawość wzbudziła ankieta „Do czy od Szewczenki?”, która ukazała aktualność słowa i myśli Geniusza. Uroczyście i wzruszająco czyta poezje „Mnie wszystko jedno” generał policji Mykoła Semenyszyn wraz z uczestnikami konkursu „Swoją Ukrainę kochajcie”, który odbył się w świetlicy Domu Ludowego „Proświty”. Co miesiąc w pomieszczeniu Głównego Zarządu Policji Narodowej w obwodzie chmielnickim odbywają się wideolektoria projektu „Strażnicy ukraińskości”, w których udział biorą przewodnicząca organizacji miejskiej „Proświty” Zoia Didenko, członkowie zarządu Tetiana Duplyak, Iryna Kniaziuk i inni. Opowieści i filmy wideo o Bohaterach Krut, hetmanie Pawle Skoropadskim, Symonie Petlurze, Ołehu Olżyczu oraz innych wybitnych postaciach ukraińskiej historii pomagają policjantom z powodzeniem zdać test z patriotyzmu. Z okazji państwowych obchodów 100-lecia Ukraińskiej Rewolucji Narodowej planowane jest posiedzenie okrągłego stołu z udziałem znanego dziennikarza, redaktora naczelnego gazety „Proskuriw” Bohdana Teleńki. Comiesięczną wizytą rewanżową jest wizyta chmielnickiej policji w Domu Ludowym „Proświty”. Oprócz tego pracownicy policji są mile widzianymi gośćmi podczas wydarzeń tematycznych w świetlicy Domu Ludowego. Chmielniccy proświcianie będą nadal współpracować ze stróżami prawa, słowem i czynami pomagając policji Chmielniczyzny stać się najlepszą na Ukrainie. Mykoła Semenyszyn. Zoia Didenko zapoznaje z muzeum „Proświty”.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

„Bardzo chciałabym, żeby ukazywały się publikacje dotyczące doświadczeń pracy rejonowych oddziałów”

uczniami, uczniami Szkoły Zawodowej nr 16 i studentami kolegium. Na takie spotkania zapraszamy pracowników wojskowego komisariatu, a nawiasem mówiąc także uczestników ATO. Do muzeum w Korostyszewie przyjeżdżali zarówno Pawło Mowczan, jak i Wołodymyr Semystiahа. Z Wołodymyrem Semystiahą rozmawiałam o wyjątkowym człowieku, działaczu Proświty z niemal 30-letnim stażem, „poleskim Skoworodzie” — Mykole Iwanowyczu Brycunie. Wyniki jego wędrówek po Ziemi Drewlańskiej zawarte są w 4 zbiorach, na których stronach znajduje się unikalny materiał z historii, archeologii i etnografii. Mykoła Iwanowycz zbliża się do szlachetnego 80-lecia swojego jubileuszu. Wśród tych, którzy 17 listopada pochylili głowy przed pamięcią 359 rozstrzelanych uczestników II Zimowego Pochodu we wsi Bazar w rejonie Narodycze, byli również korostyszewscy prosvitianie. W muzeum korostyszewian ze świętami przywitał się oryginalny zespół folklorystyczny „Bowsunowskie babcie” (kolędy, szczedriwki, pietriwki, pieśni żniwne). Wydarzenie odbyło się przy przepełnionej sali. Już trzeci rok z rzędu uczniowie klasy 7-B Zespołu Edukacyjnego nr 12 pod kierunkiem aktywnej działaczki Proświty Tetiany Pietrówny Hurskiej przedstawiają szopkę, która wysławia Dobro i Człowieczeństwo. Dzieci są chętnie witane w różnych organizacjach, obdarowywane są cukierkami, przyborami szkolnymi, pieniędzmi. Korostyszewska „Proświta” nie pozostaje poza życiem społecznym miasta. Prosvitianie byli wśród uczestników uroczystego zgromadzenia poświęconego Dniu Soborności Ukrainy. Korostень — miasto starożytne, o wyjątkowej historii, wielowyznaniowe. Ale na 10 prawosławnych wspólnot, podporządkowanych Patriarchatowi Moskiewskiemu, przypada zaledwie dwa kościoły Patriarchatu Kijowskiego. Podczas wyborów duży odsetek wyborców głosuje na „Nasz Kraj” i „Blok Opozycyjny”... „Słowo Proświty” czytamy, artykuły omawiamy. Bardzo chciałybyśmy publikacji, które dotyczą doświadczeń pracy rejonowych oddziałów. Zapraszamy w gości korespondentów. Piszę, aby przypomnieć o organizacjach rejonowych. Przecież można w ciągu roku przeprowadzić wielkie, piękne imprezy. A jak pracować przez cały rok? Jak przyciągnąć młodzież? Większość naszych prosvitian to emeryci.

Машинний переклад

Rozpoczęto wydawanie «Wielkiej Encyklopedii Ukraińskiej»

Encyklopedyczne wydawnictwa koncentrują, systematyzują i uobecniają wiedzę, system wartości, potencjał duchowy oraz czasowo-przestrzenne kontinuum danego społeczeństwa lub okresu historycznego. Rola encyklopedii na poziomie narodowym (a wśród nich także uniwersalnych) nabiera szczególnego znaczenia w okresach przełomów transformacyjnych, przemian historycznych, społeczno-politycznych i społeczno-gospodarczych, w poszukiwaniu i utwierdzaniu nowych tożsamości. Istnienie narodowej encyklopedii o charakterze uniwersalnym jest istotnym elementem prestiżu i autorytetu państwa, miarą rozwoju społeczeństwa i jego kultury, poziomu cywilizacyjnego narodu. Anatolij ZBOROWSKI, m. Irpień, obw. kijowski Niedawno Państwowa Instytucja Naukowa „Wydawnictwo Encyklopedyczne” rozpoczęła wydawanie „Wielkiej Encyklopedii Ukraińskiej” (WEU). Jest to pierwsze w okresie niepodległości uniwersalne wielotomowe wydawnictwo encyklopedyczne obejmujące wszystkie dziedziny wiedzy. Podstawą koncepcji WEU stała się ukrainocentryczność. Zgodnie z ustaloną dla encyklopedii uniwersalnych tradycją udział materiału stricte narodowego w WEU wyniesie nie mniej niż jedną trzecią objętości wydawnictwa. WEU planowana jest jako wielotomowe wydanie zawierające ponad 80 tysięcy haseł. Znaczna ich część wprowadzana jest do obiegu encyklopedycznego po raz pierwszy. W encyklopedii przedstawiono pojęcia i kategorie wszystkich dziedzin wiedzy. W zwięzłej i przystępnej formie zaprezentowano najwybitniejsze wydarzenia i postacie historii świata, nauki, kultury; zinterpretowano najważniejsze odkrycia ludzkiego umysłu i wytwory ludzkich rąk, instytucje społeczne i struktury gospodarcze, które wpłynęły na los narodów; ukazano ruch idei politycznych i kulturowych oraz dynamikę wyobrażeń naukowych. Ukraina jawi się nie tylko jako organiczna część składowa wielorakiego świata, lecz także jako podmiot jego interpretacji. Podstawowym założeniem przy tworzeniu uniwersalnej encyklopedii w wersji drukowanej i elektronicznej jest przekonanie, że ogólny rejestr haseł UEW nie jest sztywno ustaloną konstrukcją. W procesie tworzenia encyklopedii zawartość słownika będzie stale ulegać zmianom, uwarunkowanym pojawianiem się nowych terminów i definicji oraz aktualnych informacji. Jeszcze bardziej mobilny jest słownik i tekst wersji portalowej, która umożliwia możliwie najszybsze aktualizowanie informacji. W ramach programu „Książka ukraińska” ukazał się już pierwszy tom „Wielkiej encyklopedii ukraińskiej”. Wśród autorów jej haseł znajduje się szerokie grono specjalistów z różnych dziedzin, z wielu instytucji akademickich, uczelni wyższych i instytucji państwowych. Są wśród nich zarówno znani eksperci, jak i nowe nazwiska. W haśle „Autonomiczna Republika Krymu” o rosyjskiej okupacji półwyspu napisano tak: „W nocy z 26 na 27.02.2014 budynki Rady Najwyższej i Rady Ministrów A.R.K. zostały zajęte przez uzbrojonych ludzi bez znaków rozpoznawczych, którzy okazali się żołnierzami podziałów specjalnego przeznaczenia Sił Zbrojnych FR. 16.03.2014 na terenie A.R.K. i miasta Sewastopol odbyło się tzw. „referendum” o przyłączeniu Krymu do FR, którego konsekwencją stała się aneksja Krymu przez Rosję. W kwietniu 2014 roku Wierchowna Rada Ukrainy uznała A.R.K. i miasto Sewastopol za terytorium czasowo okupowane. Do jego powrotu pod kontrolę Ukrainy organy władzy A.R.K. oraz przedstawicielstwo Prezydenta Ukrainy w A.R.K. znajdują się w mieście Chersoń”. Niestety, encyklopedia nie jest wolna od pewnych błędów. Na przykład w haśle „Ajwazowski” podaje się, że znany malarz uczył się w „feodozyjskim szkole powiatowej”. Prawidłowo: powiatowej. Redakcja naczelna oraz Państwowa Instytucja Naukowa „Wydawnictwo Encyklopedyczne” zapowiadają, że będą wdzięczne czytelnikom za opinie i uwagi w związku z wydaniem pierwszego tomu „Wielkiej encyklopedii ukraińskiej” i uwzględnią je przy przygotowaniu kolejnych tomów. Tymczasem nakład WUE wynosi zaledwie tysiąc egzemplarzy. A sieć bibliotek na Ukrainie liczy około 40 tysięcy bibliotek. Publicznych bibliotek na Ukrainie (bez uwzględnienia czasowo okupowanych terytoriów) jest prawie 16 tysięcy (z nich 13253 na terenach wiejskich). Oznacza to, że jeśli cały nakład WUE zostanie rozdzielony wyłącznie między biblioteki, encyklopedię ukraińską otrzyma zaledwie co czterdziesta biblioteka. A spośród bibliotek publicznych – tylko co szesnasta. Nikłe nakłady książki ukraińskiej są jedną z przyczyn procesów denacjonalizacji i degradacji naszego społeczeństwa. Biorąc pod uwagę polityczną, kulturalną i bezpośrednio wojskową ekspansję Rosji, procesy te już zagrażają istnieniu naszego państwa i narodu.

Машинний переклад

Pomieszczenie DNU „Wydawnictwo Encyklopedyczne” – 2. Czyja prawda, tego i siła?

Tetiana KRAJNIKOWA. W tej konfliktowej historii jest trzech głównych uczestników: Państwowa Instytucja Naukowa „Wydawnictwo Encyklopedyczne”, Państwowy Komitet ds. Telewizji i Radiofonii Ukrainy, Kijowska Miejska Administracja Państwowa. To ci, którzy są oczywiści. Wymienia się też rozmaite nazwiska, w tym szeroko znane, sugerując wydawnictwu, że jego sprawa jest przegrana. My natomiast jesteśmy pewni: czyja prawda, tego i siła. Dyspozycja DNU „Wydawnictwo Encyklopedyczne”. Zespół DNU „Wydawnictwo Encyklopedyczne” walczy o swoje pomieszczenie. W ciągu ostatniego miesiąca wykonano wiele konkretnych kroków. Skierowano listy do najwyższych urzędników państwowych (Prezydenta Ukrainy P. Poroszenki, Przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy A. Parubija, Premiera Ukrainy W. Hrojsmana, mera Kijowa W. Kliczki i in.). Na podstawie naszych apeli do deputowanych ludowych Ukrainy zapytania poselskie złożyli Jurij Łewczenko, Iwan Kyryłenko oraz Switłana Zaliszczuk. 7 czerwca 2017 r. odbyło się posiedzenie Komitetu Rady Najwyższej Ukrainy ds. wolności słowa i polityki informacyjnej, któremu przewodniczyła i na którym wysłuchano zwaśnione strony Wiktorija Siumar. Nie pozostała na uboczu Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, wysyłając listy-apele z podpisem prezesa NAN Ukrainy Borysa Patona w poparciu dla „Wydawnictwa Encyklopedycznego” do Prezydenta oraz Premiera Ukrainy. Ważnym wsparciem dla zespołu Państwowej Instytucji Naukowej stały się podpisy wielu akademików NAN Ukrainy, społeczności naukowej, nieobojętnych obywateli, za co jesteśmy bezgranicznie wdzięczni. Trwa informowanie opinii publicznej o przebiegu sprawy przez media, podczas konferencji naukowych. Członkowie zespołu zbierają podpisy na rzecz „Wydawnictwa Encyklopedycznego”. Dyspozycja Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radiofonii Ukrainy. Państwowy Komitet ds. Telewizji i Radiofonii Ukrainy, jako założyciel i główny dysponent środków Państwowej Instytucji Naukowej „Wydawnictwo Encyklopedyczne”, udzielał i udziela instytucji wsparcia. Co prawda, nie zawsze terminowego… Dlatego w aktualnej sytuacji zespół DNU „Wydawnictwo Encyklopedyczne” liczy na zdecydowane stanowisko i działania swojego założyciela. I są ku temu optymizmowi podstawy. Państwowy Komitet ds. Telewizji i Radiofonii zainicjował pozwy do instancji sądowych i odpowiednich instytucji władzy. W ciągu miesiąca odbyły się dwie narady Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radiofonii dotyczące sytuacji z pomieszczeniem Państwowej Instytucji Naukowej „Wydawnictwo Encyklopedyczne”. Zatem refleksja nad problemem ma miejsce. Jednym z kluczowych problemów, który spowodował atak raiderski na Państwową Instytucję Naukową „Wydawnictwo Encyklopedyczne”, jest niedokończenie pracy Komisji ds. likwidacji przedsiębiorstwa państwowego „Ogólnoukraińskie Państwowe Specjalistyczne Wydawnictwo „Ukraińska Encyklopedia” im. M. P. Bażana” oraz Głównej Redakcji Zbioru Zabytków Historii i Kultury Ukrainy przy wydawnictwie „Ukraińska Encyklopedia” im. M. P. Bażana”. Tę komisję likwidacyjną utworzono zgodnie z zarządzeniem Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radiofonii jeszcze w 2013 r. (!), jednak zamiast działania — tylko bezczynność. Niezadowalająca praca komisji doprowadziła do nagromadzenia długów za wynajem i opłaty komunalne oraz długów poprzedniej struktury. To prosta i skuteczna schemat: przede wszystkim stworzyć problem prawny, potem uczynić z Państwowej Instytucji Naukowej „Wydawnictwo Encyklopedyczne” dłużnika, a następnie wyrzucić na ulicę na „legalnych” podstawach. Dlatego ważnym krokiem w posuwaniu się do rozwiązania problemu wydaje się zarządzenie Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radiofonii o odnowieniu składu komisji likwidacyjnej z 7 czerwca 2017 r. (gdzie teraz nie ma poszczególnych osób, które były zainteresowane wspomnianym schematem). Przy okazji zespół „Wydawnictwa Encyklopedycznego” jest wdzięczny pierwszemu zastępcy przewodniczącego Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radiofonii Bohdanowi Czerwakowi, którego sumienna i niezłomna postawa daje siłę do zmagania się z „wpływowymi” ludźmi. Dyspozycja Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej. Po wielu działaniach informacyjno-komunikacyjnych, zorganizowanych przez Państwową Instytucję Naukową „Wydawnictwo Encyklopedyczne”, departament własności komunalnej Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej stał się gotowy do dialogu z wydawnictwem — odbyło się posiedzenie, na którym problem przynajmniej omówiono. Stanowisko Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej jest takie: akt najmu pomieszczenia może stać się rzeczywistością (co wcześniej było po prostu nieosiągalne), jeśli zostaną spłacone długi poprzedniej struktury lub przynajmniej Państwowy Komitet ds. Telewizji i Radiofonii przekaże odpowiedni list gwarancyjny o wpłynięciu środków w przyszłości. Zawarcie aktu najmu dla Państwowej Instytucji Naukowej „Wydawnictwo Encyklopedyczne” stało się okolicznością siły wyższej ze względu na bezczynność komisji likwidacyjnej. Dlatego gotowość do poruszenia tej komunalnej „bryły” instytucja z ostrożną nadzieją przyjmuje jako pierwszy krok do porozumienia. „Wydawnictwo Encyklopedyczne” też jest za tym — za podpisaniem aktu najmu pod adresem ul. Bohdana Chmielnickiego 51-a, który jest określony w Ukazie Prezydenta jako miejsce jej lokalizacji. Zatem wokół pomieszczenia Państwowej Instytucji Naukowej „Wydawnictwo Encyklopedyczne” trwa walka. 8 czerwca 2017 r. sprawa miała być rozpatrywana w Sądzie Gospodarczym m. Kijowa. Ale posiedzenie sądu przeniesiono. Oczywiście, DNU „Wydawnictwo Encyklopedyczne” ma nadzieję, że jego decyzja będzie taka, iż po frazie „czyja prawda, tego i siła” nie trzeba będzie stawiać znaku zapytania. Czyż nie jesteśmy nowoczesnym demokratycznym państwem, które dba o swoją przestrzeń informacyjną? W „Słowie Proświty” (nr 19 z 2017 r.) był materiał o sytuacji konfliktowej wokół pomieszczenia, w którym do niedawna pracowała Państwowa Instytucja Naukowa „Wydawnictwo Encyklopedyczne”. Pracowała, realizując projekt narodowy „Wielka Encyklopedia Ukraińska” w wersjach drukowanej i elektronicznej. Ale 27 kwietnia 2017 r. w wyniku ataku raiderskiego pracowników faktycznie „wyrzucono” z pomieszczenia. Mimo to zespół nie stracił wiary i nie załamał rąk. O tym, jak teraz rozwija się „teatr działań wojennych” wokół pomieszczenia przy ul. Bohdana Chmielnickiego 51-a, opowiedziała dyrektor Państwowej Instytucji Naukowej „Wydawnictwo Encyklopedyczne”, doktor nauk historycznych, profesor Ałła Mykołajiwna KYRYDON.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Szanowny Panie Prezydencie! Szanowni posłowie!

będą domagać się uchwalenia ustawy o państwowym języku ukraińskim? Nigdy kwestia językowa nie stała przed Ukraińcami tak ostro, jak dziś, ponieważ jest ona uwarunkowana skalą rusyfikacji narodu ukraińskiego na przestrzeni wieków, wyniszczeniem nosicieli ukraińskiego słowa. Język przychodzi do człowieka jak wielkie dziedzictwo praojców, jak objawienie. Odrzucając język ojczysty, zdradzając go, odrzucamy samych siebie, odrzucamy Wszechmocnego. Ukraina zdoła obronić swoje granice przed zewnętrznymi zamachami jedynie na własnym narodowym fundamencie. Pełnowartościowe funkcjonowanie języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium państwa jest gwarancją zachowania tożsamości narodu ukraińskiego i umocnienia jedności państwowej Ukrainy. My, uczestnicy obwodowego święta języka, kultury i duchowości ukraińskiej, członkowie Proświty tego kraju z muzeum „Pereśopnickiej Ewangelii”, zwracamy się do Pana, szanowny Prezydencie, i do szanownych posłów: — o zniesienie upokarzającej, ukrainofobicznej ustawy Kiwałowa-Kolesniczenki, która działa wbrew art. 10 Konstytucji Ukrainy; — o uchwalenie ustawy „O państwowym języku ukraińskim”. Pereśopnica, 22 maja 2017 r.

Машинний переклад

Mówili, gadali — usiedli i zapłakali…

„Lepiej nie robić, niż robić źle” — mówi ludowa mądrość. „Byle było” — odpowiada mądrość biurokratyczna. Przejście urzędników na język ukraiński podczas wykonywania obowiązków służbowych pozostaje wielkim problemem. W celu jego rozwiązania na szczeblu państwowym Gabinet Ministrów przyjął uchwałę „O organizacji przeprowadzania atestacji osób ubiegających się o przyjęcie do służby państwowej w zakresie biegłej znajomości języka państwowego” z dnia 26 kwietnia 2017 r. nr 301 (http://www.kmu.gov.ua/control/uk/cardnpd?docid=249955971), którą zatwierdził „Porządek atestacji osób ubiegających się o przyjęcie do służby państwowej w zakresie biegłej znajomości języka państwowego” (dalej — Porządek). Czyli, jak mawiał pewien działacz polityczny, „proces ruszył”. Ale… Kierując się wskazanym wyżej Porządkiem, spróbujmy zasymulować, jak to będzie przebiegać. Julia BONDARENKO Wyobraźmy sobie, że jesteś osobą, która marzy o karierze urzędnika państwowego. W części ogólnej podano definicje podstawowych pojęć Porządku, zgodnie z którą „Uczestnik atestacji to osoba, która ubiega się o zajęcie stanowiska w służbie państwowej i zarejestrowała się w celu przejścia atestacji w ustalonym porządku”. W tej definicji są dwa momenty: jeden cieszy, drugi niepokoi. Pierwszy — ubiegasz się nie o pracę w służbie państwowej, a o „zajęcie” stanowiska. Przypomina to grę — kto pierwszy usiądzie na krześle, ten jest zwycięzcą. Drugi — porządek rejestracji w celu przejścia atestacji nie został ustalony, o tej procedurze w dokumencie nie ma ani słowa. Zgodnie z pkt 3 „Atestacja przeprowadzana jest w celu określenia poziomu biegłej znajomości języka państwowego osób ubiegających się o zajęcie stanowiska w służbie państwowej”. Tutaj pojawia się pytanie: jakie są poziomy biegłej znajomości języka państwowego? Atestować będą w odpowiedniej placówce — jest to „upoważniona wyższa uczelnia — wyższa uczelnia, która zgodnie z licencją prowadzi przygotowanie osób zdobywających wyższe wykształcenie w dziedzinie wiedzy »Zarządzanie publiczne i administracja«”. Warto zaznaczyć, że zgodnie z pkt 20, jeśli pracujesz lub studiujesz w upoważnionej wyższej uczelni, to nie możesz przejść w niej atestacji, w tym celu należy szukać innej podobnej placówki. O komisji atestacyjnej w Porządku powiedziano, że tworzy ją upoważniona wyższa uczelnia (dalej — UWU) (pkt 5). A kierownik tej placówki dokonuje formowania, organizacji pracy oraz kontroli nad działalnością komisji atestacyjnej (pkt 6). Komisja atestacyjna składa się z czterech osób: przewodniczącego i trzech członków. O kryterium doboru do składu komisji w Porządku zaznaczono jedynie, że muszą posiadać wykształcenie o specjalizacji „język i literatura ukraińska” na kierunku „Filologia”, o doświadczeniu w pracy w zawodzie nie ma mowy. Jeśli chodzi o poziom wykształcenia, to co najmniej jeden z członków komisji atestacyjnej musi posiadać stopień naukowy nie niższy niż doktor filozofii (pkt 8), i żadnych innych wymagań. Dlatego sytuacja, w której atestację będzie przyjmować osoba z dyplomem licencjata, która całe życie, na przykład, pracowała w sferze handlu lub w ogóle nie pracowała, ale czymś przyciągnęła kierownika UWU, jest całkowicie możliwa. Skład osobowy komisji zatwierdza zarządzeniem kierownik UWU. Kolejne pytanie — na jakich warunkach pracują członkowie komisji atestacyjnej? Czy otrzymują wynagrodzenie za pracę w komisji? Jeśli tak, to za jaki okres pracy, bo nie jest ona stała, i kto tę pracę finansuje? W jakich stosunkach prawnych pozostają z UWU? I w ogóle, jak kierownik formuje komisję atestacyjną? Według jakiego kryterium określa się, kto będzie przewodniczącym komisji atestacyjnej? W pkt 9 zaznaczono, że Przewodniczący komisji atestacyjnej „organizuje pracę komisji atestacyjnej”, ale przecież ta funkcja należy już do kierownika UWU (pkt 6)? Zgodnie z pkt 9 Regulaminu przewodniczący komisji atestacyjnej „określa obowiązki sekretarza komisji atestacyjnej”. A sekretarza wyznacza kierownik UWU „spośród swoich pracowników i nie jest on członkiem komisji atestacyjnej” (pkt 10). Wychodzi taki sobie sługa dwóch panów z nie wiadomo jaką pensją i, być może, unikalną instrukcją stanowiskową. Swoją pracę komisja atestacyjna będzie prowadzić w terminach określonych w harmonogramie, który proponuje przewodniczący komisji atestacyjnej, a zatwierdza zarządzeniem kierownik UWU. Regulaminem nie określono, według jakiej zasady tworzony będzie harmonogram. Skąd komisja atestacyjna będzie wiedzieć o potrzebie swojej pracy? Czy mogą się do niej zwracać (przypomnijmy, procedura rejestracji nie jest opisana) wszyscy, którym zamarzyło się pracować jako urzędnik państwowy, czy przewidziana jest współpraca z urzędami pracy, czy bezpośrednio z instytucjami państwowymi, w których pojawiają się odpowiednie wakaty? Jak praca komisji atestacyjnych jest uzgodniona z tworzeniem rezerwy kadrowej? Niestety, na te pytania Porządek odpowiedzi nie daje. Punkt 11: „Przewodniczący i członkowie komisji atestacyjnej w przypadku wystąpienia konfliktu interesów oraz okoliczności budzących wątpliwości co do ich bezstronności, powinni zostać wyłączeni z rozpatrywania odpowiedniej sprawy. W przypadku zaistnienia takich okoliczności przewodniczący i członkowie komisji atestacyjnej mogą złożyć wniosek o wyłączenie się. Wyłączenie (wyłączenie się) musi być umotywowane i dokonane przed rozpoczęciem rozpatrywania odpowiedniej sprawy”. Tutaj kilka pytań. Jakie to okoliczności budzące wątpliwości co do ich bezstronności? Na przykład, członek komisji atestacyjnej ma alergię na perfumy uczestnika atestacji. Czy to już będzie podstawa do wyłączenia (wyłączenia się)? Jeśli kilku lub wszyscy członkowie komisji złożą wniosek o wyłączenie się, co wtedy będzie z zaplanowaną atestacją? Co robić w takim przypadku uczestnikowi atestacji? Dalej w pkt 11 zaznaczono, że „decyzja o wyłączeniu (wyłączeniu się) podejmowana jest na posiedzeniu komisji atestacyjnej większością głosów jej członków biorących w nim udział. Członek komisji, którego dotyczy decyzja o wyłączeniu (wyłączeniu się), nie bierze udziału w głosowaniu”. Sytuacja: dwóch członków komisji atestacyjnej wyłącza się, w związku z tym głosować nad tym mogą dwaj pozostali członkowie komisji, jeden głosuje „za”, drugi „przeciw”, co wtedy? W pkt 12 wskazano, że „posiedzenie komisji atestacyjnej jest prawomocne, jeśli jest na nim obecne nie mniej niż dwie trzecie jej członków”. Ile to jest: dwie trzecie z czterech?! Dalej zaznaczono, że „protokoły posiedzeń komisji atestacyjnej (nawiasem mówiąc, w Procedurze nie wskazano, kto dokładnie powinien je prowadzić), wykazy wyników atestacji oraz materiały atestacyjne są przechowywane w Uczelni Wyższej przez trzy lata”. W pkt 54 powiedziano, że „na podstawie wyników atestacji w formie pisemnej i ustnej komisja atestacyjna podejmuje decyzję o wydaniu uczestnikowi, który pomyślnie przeszedł atestację, zaświadczenia o biegłej znajomości języka państwowego” (kto je wytwarza? za jakie środki? jak prowadzi się ewidencję zaświadczeń? Procedura nie daje odpowiedzi), zgodnie z pkt 60 zaświadczenie jest ważne bezterminowo. Punkt 59 przewiduje, że w przypadku utraty lub uszkodzenia zaświadczenia na podstawie wniosku osoby, która przeszła atestację, Uczelnia Wyższa może wydać duplikat. Ale jeśli materiały o przejściu atestacji przechowuje się trzy lata, to na podstawie czego wydadzą duplikat osobie, która straciła zaświadczenie po 3,5-4-5… latach? Nie powinno dziwić uczestnika atestacji także obecność na niej nieznajomych osób, które nie są członkami komisji atestacyjnej ani sekretarzem. Punkt 13 pozwala na obecność podczas przeprowadzania atestacji przedstawicielom stowarzyszeń społecznych. Decyzję dotyczącą ich obecności podejmuje kierownik Uczelni Wyższej na podstawie pisemnego wniosku stowarzyszenia społecznego, który należy złożyć do Uczelni Wyższej nie mniej niż na pięć dni kalendarzowych przed rozpoczęciem przeprowadzania atestacji. Procedura nie wyjaśnia, w jakiej liczbie i w jakiej formie realizowana jest ich obecność. Do rozdziału „Organizacja i przeprowadzanie atestacji” są pytania dotyczące tworzenia zadań atestacyjnych. Kto je opracowuje? Kto kontroluje ich jakość? Kto wytwarza zadania testowe? Za jakie środki je wytwarzają? Czy testowanie przeprowadza się tylko w formie papierowej, czy możliwe jest testowanie komputerowe? Jeśli tak, to kto i jak (organizacyjnie, technicznie) to robi? W przypadku możliwości samodzielnego tworzenia zadań atestacyjnych przez Uczelnię Wyższą może zdarzyć się tak, że w jednych placówkach testy będą prostsze, a w innych trudniejsze. Nietrudno zgadnąć, gdzie uczestnicy atestacji będą głównie składać wnioski o udział w konkursie. Prawdopodobnie, aby uniknąć takiej sytuacji, stosownie byłoby stworzyć niezależny organ, który centralnie opracowywałby zadania dla atestacji kandydatów na służbę państwową. W pkt 25 wskazano, że „atestacja w formie ustnej obejmuje: rozmowę biznesową według określonego scenariusza; komunikat-prezentację na temat ustalony przez komisję atestacyjną”. Nie jest jasne, kiedy uczestnika atestacji powiadamia się o scenariuszu i temacie komunikatu-prezentacji oraz co w tym przypadku oznacza komunikat-prezentacja. W pkt 29 wskazano, że liczba zadań testowych wynosi 25. Jak przy takiej liczbie zadania będą rozdzielane według tematów (ile, na przykład, na znajomość ortografii, ile na składnię)? I dlaczego 25? Na przykład, Zewnętrzny Niezależny Egzamin (ZNO) z języka ukraińskiego dla absolwentów szkół w 2016 roku przewidywał 33 zadania. Odnośnie bezpośredniego przejścia atestacji w pkt 32 powiedziano, że „do przejścia atestacji dopuszcza się osoby, których obecność została zarejestrowana przez sekretarza komisji atestacyjnej przed rozpoczęciem takiej atestacji według listy osób, które złożyły wnioski o przejście atestacji”. Czyli przed rozpoczęciem atestacji sekretarz robi według listy sprawdzenie obecności i kto się nie zgłosił, tego nie dopuszczają. Co oznacza bycie zarejestrowanym przez sekretarza — nie jest jasne. I jeśli taka „rejestracja” nie nastąpiła, to co wtedy robić osobie, której nie dopuszczono do zgłoszonej atestacji? W pkt 36 wskazano, że czas trwania wykonywania zadań wynosi 60 minut, a w pkt 38 zaznaczono, że po zakończeniu czasu przeznaczonego na wykonanie zadań testowych i streszczenia, przewodniczący komisji atestacyjnej ogłasza jego zakończenie. Początek wykonywania zadań powinien być wyraźnie zarejestrowany i podany do wiadomości uczestników atestacji. Ta procedura jest nieobecna w Procedurze. Podczas przeprowadzania atestacji przewidziano prowadzenie odpowiednich wykazów (pkt 37, 42, 44, 49, 52), jednak ani formy tych wykazów, ani procedury ich wypełniania Procedura nie podaje! A przecież to podstawowe dokumenty, na podstawie których wydaje się zaświadczenie uczestnikowi atestacji. Te dokumenty będą głównymi w przypadku kontroli pracy komisji atestacyjnej, wystąpienia sytuacji konfliktowych itp. Powinny one mieć ujednoliconą formę, a pytania „kto?” i „za czyje środki?” je ma wytworzyć, są również stosowne. W pkt 55 zaznaczono, że „wyniki atestacji podaje się do wiadomości uczestników atestacji”, ale nie wyjaśniono, kto i w jaki sposób to robi. I jeśli punkt 55 przewiduje podawanie do wiadomości wyników atestacji wszystkim uczestnikom, to nie jest jasne, po co jest pkt 58: „Uczestnikom, którzy nie przeszli atestacji, wręcza się lub wysyła na ich wniosek pismo z podpisami przewodniczącego i sekretarza komisji atestacyjnej, w którym informuje się o wynikach atestacji” (i skąd uczestnicy, którzy nie przeszli atestacji, mogą wiedzieć, że muszą napisać wniosek, aby wysłano im pismo z informacją, że nie przeszli atestacji?). I jeszcze jedna dziwność, już w wymaganiach dotyczących poziomu kompetencji językowej osób, które pretendują do zajęcia stanowiska służby państwowej. Do takich wymagań należy stosowanie „ukraińskich odpowiedników powszechnych konstrukcji języka rosyjskiego, w szczególności z przyimkami „w”, „iz-za”, „około”, „po”, „pri”, „u”. Ojej! Aby zdać egzamin ze znajomości języka ukraińskiego, trzeba znać rosyjski! Wiele pytań, a to tylko odnośnie procedury przeprowadzania atestacji. Chce się jasności, bo im więcej światła, tym mniej cienia, w którym ukrywa się korupcja.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ideologię. Bo właśnie w dziedzinie polityki ideologicznej jesteśmy niedopuszczalnie bezczynni. Tak, bardzo wymowne jest to, że w swoim przemówieniu, poświęconym 100-leciu Rewolucji Ukraińskiej 1917 roku, pan prezydent karcił ówczesnych Ukraińców, którzy nie potrafili zjednoczyć się w walce o niepodległość, ale nie powiedział, wokół jakiej właśnie ideologii należało się gromadzić. A wymieniając nazwiska czołowych działaczy politycznych tamtych czasów, pominął najwybitniejszego polityka, wielkiego patriotę, rzecznika ukraińskiego nacjonalizmu Mykołę Michnowskiego, który zaraz po rewolucji lutowej wzywał wszystkich do jak najszybszego stworzenia ukraińskiej armii i natychmiastowego ogłoszenia niepodległej Ukrainy. Oto taki szacunek dla najbardziej oddanych synów narodu ukraińskiego. Z jakiegoś powodu ukraińska idea narodowa odstrasza wszystkich naszych przywódców, za to sporo mówią o prawach mniejszości narodowych aż do utworzenia autonomii administracyjno-terytorialnych. Ale czyż na tym samym Krymie to nie Ukraińcy są nacją tytularną, rdzennym narodem co najmniej od czasów neolitu? Oczywiście, Tatarom krymskim należy nadać pełnowartościową autonomię kulturowo-narodową, jednak nie prawo do samostanowienia państwowego na odwiecznych ziemiach ukraińskich. Ukraińcy są gotowi zapomnieć (właściwie już zapomnieli), że Tatarzy jakieś 700 z okładem lat temu przyszli do nas jako najeźdźcy, i wspomóc ich rozwój narodowy — ale w rozsądnych granicach. W ogóle zaś dopóki do Konstytucji Ukrainy nie zostanie wprowadzony zapis o ukraińskiej idei narodowej jako jedynej ideologii państwowej i nie rozpocznie się jej aktywne wdrażanie, będziemy nadal chodzić w zaklętym kręgu niższości i hańby na czele z nieudolnymi prezydentami i rządami. A w tym czasie nasłani politolodzy-grantobiorcy będą opowiadać, że nasze państwo jest jeszcze młode i Ukraińcy będą musieli z jakiegoś powodu jeszcze 40 lat błąkać się po pustyni aż do tej wyimaginowanej chwili, kiedy spadnie na nich jakaś wymyślona przez obcych manna z nieba.

Машинний переклад

O Babim Jarze w kontekście naszych realiów

Hryhorij DONEC, Kijów Uważam, że naglącym i pierwszoplanowym zadaniem Instytutu Pamięci Narodowej jest żądanie i doprowadzenie do przeprowadzenia wykopalisk oraz odpowiednich badań terenów otaczających Babi Jar, tak jak to zrobiono w Bykowni. I wreszcie ustalenie prawdy: kto i kiedy został tam pochowany, oraz nazwanie winnych straszliwych zbrodni lat 30.—40. ubiegłego wieku. Bo czasami odnosi się wrażenie, że w naświetlaniu tej kwestii u nas do dziś używa się matryc KGB i kłamliwej książki A. Kuzniecowa. A do tego trzeba okresowo wysłuchiwać obraźliwych pouczeń obcych polityków i „specjalistów”. Swego czasu byłem obecny na wystąpieniu pisarza Iwana Ciupy, autora biograficznej powieści o Juriju Kociubynskim „Przez ciernie do gwiazd”, i twierdził on, że ustalił bezsporny fakt pochówku J. Kociubynskiego w Babim Jarze, gdzie jego ciało zakopano po torturach i rozstrzelaniu w piwnicach ówczesnego Pałacu Październikowego, rezydencji NKWD. Wtedy pisarz mówił, że w Babim Jarze pochowani są także zmarli z głodu oraz wielu zamęczonych ofiar bolszewickich represji, których trupy zrzucano tam, zanim zaczęto wywozić je do Bykowni. Zatem trzeba rzetelnie, naukowo, zbadać ten problem i wyciągnąć obiektywne wnioski, a dopiero potem wznosić memoriały. Bo jakoś tak u nas wychodzi, że nie potrafimy (a czasem nam nie pozwalają) doprowadzać ważnych spraw do należytego zakończenia. Oto uchwalono ustawę o kwotach na… ukraiński (państwowy!) język, a nawet one, te kwoty, w rzeczywistości są fikcyjne, bo wcale nie są zagwarantowane ustawowo. Zamiast bezwarunkowej dekolonizacji życiowej przestrzeni narodowej przeprowadzamy nieudolną dekomunizację: pomniki Lenina usunięto, a Szorsa, Watutina, Czkałowa, „bohaterów”-arsenałowców stoją, co więcej — mamy w Odessie pomnik Katarzyny II, miasta Pawłohrad, Siewierodonieck, Jużne itd. A kiedy Putin „wyznaczył” nam kwoty na ukraińskie terytorium i na rozpowszechnianie naszego języka i, wydawałoby się, musielibyśmy stawić zdecydowany opór „ruskiemu mirowi”, to nie gdzieś w zrusyfikowanym Krymie, a we Lwowie usłyszeliśmy dziki apel „rozmawiać po-rosyjsku” i mówić „jedyna strana”. I to w czasie wojny z Rosją! Kiedy zaś nasze oligarchiczne kanały telewizyjne zaczęły produkować ukraińskie seriale, to okazały się one prawie wszystkie rosyjskojęzyczne, a jeden dość znany pisarz, przedstawiciel współczesnej literatury, w telewizji nam wyjaśnił, że w tym, rzekomo, nie ma nic strasznego, najważniejsze — to ukraiński (?!) kontent. Szczególnie nieprzyjemnie poraził ostatni konkurs (wybaczcie, show) „Głos kraju”, gdzie z jakiegoś powodu trzech członków jury z czterech komunikowało się z konkursowiczami i telewidzami językiem okupanta, i tylko Tina Karol mówiła w języku państwowym, chociaż czasami zacinając się na rosyjski. Ale najbardziej przykre było to, że gdzieś z setki młodych śpiewaków tylko pięciu czy sześciu mówiło po ukraińsku, w tym także… wietnamski student, który, ku wielkiemu wstydowi, z jakiegoś powodu bardzo zdziwił swoją ukraińskojęzycznością (w ogóle naturalną dla studenta-obcokrajowca) ukraińskich śpiewaków-„trenerów”. Ten wspaniały wietnamski chłopak o imieniu Khan dał lekcję prawie wszystkim uczestnikom-konkursowiczom z Kijowa, Charkowa, Dniepru, Chmielnickiego oraz innych miejscowości Ukrainy, którzy nie byli w stanie wypowiedzieć się w swoim państwowym (ojczystym) języku. To, Zenon MYCHŁYK, dziennikarz, m. Tarnopol Ogólnie rzecz biorąc, ówczesna tak zwana ofensywa Kiereńskiego we Wschodniej Galicji nie odniosła sukcesu, jednak dzielny czyn, zademonstrowany na skrawku ukraińskiej ziemi, dla Czechów stał się powodem do corocznego obchodzenia 2 lipca jako Dnia Armii. Właśnie wtedy, uważa się, położono fundamenty ich wojska. Źródła historyczne świadczą, że w tej bitwie przeciwnikami byli nawet dwaj przyszli prezydenci Czechosłowacji: Klement Gottwald — po stronie austriackiej, oraz Ludvík Svoboda — po stronie rosyjskiej. Jakiż los (czy niedola) rzucił tych żołnierzy w nasze strony? Kiedy wybuchła I wojna światowa, po stronie Ententy wystąpiły dobrowolne czesko-słowackie legiony, sformowane i wyszkolone przez rosyjskich oficerów w Kijowie, Żytomierzu i innych miastach. Składały się te drużyny bojowe z diaspory mieszkającej na terytorium carskiej Rosji, uciekinierów z armii austro-węgierskiej oraz jeńców z licznych obozów (największy był w osadzie Darnica). Przeważnie walczyli na terytorium Zachodniej Ukrainy. Nawiasem mówiąc, wtedy w kijowskich czasopismach dla legionistów pracował Jaroslav Hašek, „przyglądając się” swojemu nowemu bohaterowi literackiemu — dzielnemu wojakowi Szwejkowi. „Tutaj, na starej słowiańskiej ziemi pod Zborowem, śpią synowie Czecho-Słowacji, którzy polegli za wolność, pokój, za lepszą przyszłość wszystkich słowiańskich narodów” — przypomina dawny napis na pomniku w Kalinówce. Miejscem ostatniego spoczynku w istocie wyrok dla naszego państwa i wszystkich jego sterników. W tym kontekście osobiście zaniepokoiło mnie to, że do udziału w państwowotwórczym, patriotycznym zjednoczeniu „Ukraińska alternatywa” zaproszono byłych prezydentów Leonida Krawczuka i Wiktora Juszczenkę. Za co taki zaszczyt? Oto przede mną gazeta „Literaturna Ukrajina” z 3 marca 1994 roku, gdzie stwierdzono: przez lata odzyskanej niepodległości w zagranicznych bankach „zaległo” 150 mld dolarów (czyli 30 rocznych budżetów naszego państwa). A gdzież był nasz gwarant Leonid Makarowycz? Jak się stało, że za jego prezydentury po prostu oddano Rosji praktycznie całą Czarnomorską Flotę Wojskową wraz z ukraińską ziemią i naszym akwenem morskim? Z jakiego strachu zdradziecko utworzono jakąś autonomiczną Krymską pseudorepublikę? Gdzie zniknęło Czarnomorskie Towarzystwo Żeglugowe? Dlaczego dopuszczono w Charkowie esbeckie rozłamowe zgromadzenie moskiewskich popów? Wreszcie, kto upoważniał L. Krawczuka do pędzenia na Białoruś i podpisywania tam z Moskwą umowy o nowym związku pod nazwą WNP? Wiktor Juszczenko na pierwszym majdanie wygłaszał populistyczne przemówienia, przekonując swoich oddanych zwolenników, że nie ma znaczenia, w jakim języku rozmawiać, do jakiej cerkwi chodzić, do jakiej partii należeć. Przysięgał (dosłownie), że za jego prezydentury nie zamkną ani jednej rosyjskiej szkoły, zapominając przy tym dawać takie same gwarancje szkołom ukraińskim. Zostawszy prezydentem, wyrzekł się ideałów Pomarańczowej Rewolucji, poszedł na układ z oligarchami i oddał władzę oraz ukraiński naród na pastwę Partii Regionów, żałosnej moskiewskiej marionetce. Właściwie wszyscy nasi prezydenci byli banalnymi wasalami Moskwy. Niestety, także do działalności obecnego prezydenta mamy poważne zastrzeżenia. Dlaczego, powiedzmy, w czasie wojny i trudnej sytuacji ekonomicznej nawet nie zainicjowano ustawowo zwrotu ukraińskiego kapitału z rajów podatkowych; spokojnie pracują rosyjskie banki; nie znacjonalizowano fabryk, przedsiębiorstw, obłhazów, obłenerho, które należą do rosyjskich oligarchów; i nadal rozkwita oraz prowadzi antyukraińską propagandę Patriarchat Moskiewski, a sam prezydent, jak twierdzą, jest parafianinem tej wrogiej wobec Ukrainy cerkwi? Swoją drogą, czy ktoś wyobraża sobie, ile ukraińskiej ziemi przebywa „w zakładnikach” Patriarchatu Moskiewskiego pod jego cerkwiami, klasztorami, seminariami itd.? To terytorium też jest faktycznie okupowane przez ten sam „ruski mir” i tak samo oddane z łatwością przez sprzedajną i głupią władzę różnych szczebli. A do tego oczywiste błędy w polityce zagranicznej, walce z korupcją, reformowaniu sądów… Oczywiście Petro Ołeksijowycz robi coś pożytecznego i ważnego dla wzmocnienia państwa, ale w tak tragicznym okresie dla naszego narodu trzeba robić nie coś, a wszystko co możliwe, a nawet niemożliwe, a co najważniejsze — nieustannie i wszechstronnie utwierdzać ukraińską narodową. Podzielając opinię Raisy Husłenko o prawie „wszystkich zabitych w Babim Jarze” do godnego upamiętnienia („Słowo Proświty”, nr 22 z 2017 r.), jednocześnie dziwię się, dlaczego ten problem sprowadza się tylko do okresu II wojny światowej. Na dziś zbadano i opublikowano wiele faktów historycznych i materiałów archiwalnych, które wyraźnie świadczą, że masowe pochówki w rejonie Babiego Jaru moskiewsko-bolszewiccy kaci przeprowadzali jeszcze od początku lat 30. XX wieku. Czyli leżą tam ofiary Hołodomoru i stalinowskich represji. Czyżby ci ukraińscy męczennicy nie byli warci naszej uwagi? Istnieją zdjęcia lotnicze, wykonane przez niemieckie samoloty wywiadowcze w 1939 i 1944 roku, które dają możliwość dość dokładnie określić miejsca masowych pochówków i z nich nieodzownie powinien skorzystać Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej. Przecież do dziś dokładnie nie ustalono ani liczby zabitych, ani miejsc pochówków.

Машинний переклад

Cnoty Pragi i Kalinówki

Na początku lipca 1917 roku pod wsią Kalinówka, w powiecie zborowskim na Tarnopolszczyźnie, zmierzyli się w boju czescy i słowaccy żołnierze, którzy walczyli po stronie armii rosyjskiej, oraz ich austro-węgierscy przeciwnicy. Pierwszym udało się przełamać linię frontu i posunąć się w głąb na 2–5 km. Wysoką ceną było 185 zabitych i 700 rannych. od stulecia opiekują się nimi miejscowi chłopi. Za to najwyżsi zwierzchnicy Czech więcej niż raz wyrażali im wdzięczność, zwłaszcza prezydent Václav Havel, który odwiedził tu w 1997 roku. Odznaczenie sąsiedniego państwa — medal imienia generała Milana Štefánika — otrzymał poeta, były więzień polityczny Hryhorij Baran, który niemało przyczynił się do utrwalenia pamiątkowej bitwy w ekspozycji Zborowskiego historyczno-krajoznawczego muzeum. A niedawno w Kalinówce odbyło się kolejne znaczące roboczE spotkanie: Generalny konsul Czech we Lwowie Pavel Pašek i tarnopolscy urzędnicy omówili szczegóły przeprowadzenia uroczystych wydarzeń, przypadających na setną rocznicę bitwy — pamiętną datę, którą będzie się obchodzić w lipcu. W szczególności zaplanowano otwarcie zrekonstruowanego kompleksu pamiątkowego — jego odnawiają ukraińscy robotnicy. To wspaniały przykład szacunku i dobrego sąsiedztwa. Niestety, nie zawsze odpowiadamy nam wzajemnością. Boleśnie uraziła nas bezduszność czeskich władz, gdy pojawiła się kwestia dalszego losu grobu wybitnego ukraińskiego poety Ołeksandra Oleśa w Pradze. Wszystko sprowadzało się do opłaty, którą na cmentarzu Olšany wnosi się z góry za dziesięć lat. Rozmowa była krótka: nie ma pieniędzy — zwalniajcie miejsce! Ambasada Ukrainy w Czeskiej Republice również nie zadbała o pisarza, schowała głowę w piasek, uchyliła się od rozwiązania problemu w cywilizowany sposób. I po 72 latach od pochówku szczątki poety i jego żony ekshumowano i przewieziono do Kijowa. To bardziej przypominało deportację niż ponowny pochówek. „Dlatego dość gadania o potrzebie Panteonu Narodowego, lecz trzeba go postawić w przyspieszonym tempie, by nie czekać, aż naszych sławnych przodków będzie się wyrzucać z obcych cmentarzy” — zareagował na oczywisty akt poniżenia ukraiński publicysta Josyf Sirka z Toronto. …Rada wiejska w Kalinówce nie pobiera żadnej opłaty za działkę ziemi, w której spoczywają poległi „za wolność, pokój, za lepszą przyszłość wszystkich narodów słowiańskich” czesko-słowaccy legioniści. A miejscowa gromada porządkuje groby i przygotowuje się do przyjęcia kolejnej licznej zagranicznej delegacji, która wkrótce przyjedzie, by uczcić swoich bohaterów.

Машинний переклад

Pomnik Tarasa Szewczenki w Irpieniu na Kijowszczyźnie można zobaczyć w muzeum

Anatolij Zborowski, dyrektor Irpieńskiego Muzeum Historyczno-Krajoznawczego Zwiedzający Irpieńskie Muzeum Historyczno-Krajoznawcze mieli możliwość zobaczyć, jaki pomnik Tarasa Szewczenki zostanie ustawiony w Irpieniu. W muzeum eksponowany jest makieta pomnika. Uroczyste odsłonięcie odbędzie się w Dniu Niepodległości, 24 sierpnia bieżącego roku. Taras Szewczenko przedstawiony jest jako młody człowiek. Irpieński pomnik to dzieło o wysokich walorach artystycznych. Jest to sześciometrowa kompozycja z brązu, do której oprócz postaci Tarasa Szewczenki włączono symboliczną paletę malarza. Są tu także kwiaty, snopy pszenicy, chata, w której dorastał Taras, oraz figury bohaterów jego utworów: kobzarza, Katarzyny i postaci z poematu „Służąca”. Autorami pomnika są znani na Ukrainie i za granicą rzeźbiarze Oleś Syduruk i Borys Kryłow. Wszyscy chętni mogą swobodnie odwiedzić muzeum i na piśmie wyrazić swoją opinię o przyszłym pomniku.

Машинний переклад

Wielka historia poprzez historię artysty

Mykoła SŁABOSZPYCKYJ: “Teraz wreszcie wiem, jak to wszystko było naprawdę!” Niejednokrotnie myślałem o tym, ile lat i sił skradziono Bohdanowi Horyniowi, kiedy był uwięziony, a potem na zesłaniu i przez to całkowicie odcięty od swojej “rodzimej” pracy. Ileż jego monografii, studiów, biografii, które miały narodzić się wtedy, gdy jego ostry młody intelekt, uskrzydlony niezaspokojonym pragnieniem poznania nieznanego, pomnożony przez niewyczerpany entuzjazm młodości, dałby nam wiele z tego, co pisze obecnie Bohdan Horyń, “doganiając” siebie. Tak, to naprawdę wyjątkowo ważne i na to w swoim czasie zwrócił uwagę Wolter: “Najrzadszą rzeczą jest połączenie rozumu z entuzjazmem”. Najwyraźniej wtedy można dokonać wszystkiego, czego się pragnie. Ale zdumienie i zachwyt wywołuje u mnie “późny” Horyń. Zdaje się, że nie rozbił na drogach swojego nieprostego życia owego połączenia w sobie, o którym mówił Wolter. Każda jego książka (a pojawiają się one jedna po drugiej z niedługimi przerwami) zmusza do podejrzeń, że pod imieniem Bohdana Horynia ukryła się potężna grupa intelektualistów, których interesują przede wszystkim mało znane osobistości i strony kultury narodowej. Ale wszystko to — jeden Bohdan Horyń. Podejrzewam, że niemało swoich tematów i idei przeniósł przez dziesięciolecia jeszcze od tych młodzieńczych lat, kiedy dopiero zaczynał jako historyk sztuki, literaturoznawca i krytyk. I wszystko to w nim przemyśliwano i pogłębiano, aby dopiero teraz objawić się w takich formatach, które demonstruje nam Bohdan Horyń, wynajdując oryginalne gatunkowe kontaminacje. Z zaskoczenia, ekspromtem tego nie osiągniesz. Jeszcze nie ucichło recepcyjne echo po Horyniowej Karaffie-Korbut, a oto już jego Światosław Hordynskyj. Absolutnie unikalna postać w kulturze narodowej i, zdawałoby się, już nieźle znana na Ukrainie — kilkakrotnie u nas wychodziły jego utwory (poezja, przekłady, literaturoznawstwo i krytyka), były wystawy, niemało pisano o nim jako o artyście, dokładnie scharakteryzowano jego miejsce zarówno w literaturze, jak i w sztuce (autor tych słów również pisał esej “Lwowski maestro” o nim i publikował jego poezje w swojej książce “25 ukraińskich poetów na wygnaniu”). Ciekawe charakterystyki tej wielostronnej twórczej osobowości mamy u Romana Łubkiwskiego, Mykoły Ilnyckiego, Tarasa Sałyhy. Jednak czytając Bohdana Horynia, od razu złapałem się na myśli, że wiele rzeczy o Hordynskim jeszcze nie wiemy. Za tym imieniem — i najczęściej tam, gdzie nie podejrzewaliśmy — ukrywają się nieoczekiwane tajemnice. Zaczynają się one już we wczesnym okresie twórczym artysty, kiedy zbliża się do radianofila Iwana Kruszelnyckiego. Ta linia u Horynia, a także linia związana z Mykołą Hłuszczenką, czyta się jak prawdziwy kryminał, choć autor nie pedałuje tych faktów i nie wyodrębnia ich w szczególny tryb stylowy — opowieść idzie we właściwej Horyniowi spokojnie-szczegółowej manierze. Po prostu same w sobie te epizody i szczegóły są tak nieoczekiwane, że zmuszają do wyobrażenia sobie możliwego wtedy zwrotu biografii Hordynskiego z nieprzewidywalnymi konsekwencjami. Horyń jest mistrzem tworzenia najszerszych kontekstów wydarzeń. To wyraźna osobliwość jego poprzednich książek, choćby do jakiego gatunku należały. Jest to szczególnie wyraźnie zauważalne w jego utworze o Hordynskim. Zdawałoby się, beznadziejnie oddalone od siebie wydarzenia różnej skali i niewspółmiernej między sobą treści społecznej, u niego nieoczekiwanie współbrzmią, wyjaśniają jedno drugie i każde z nich ma ważną “pracę” w tworzeniu wielopoziomowej narracji autorskiej. Dziwne, materiału empirycznego jest tu jakby na kilka utworów, ale nic nie wydaje się zbędne, wszystko jest konceptualnie celowe i “przywiązane” do tekstu nie tylko kronikarską wyczerpującością, społeczną zgodnością i wybranym kątem widzenia bohatera oraz wnętrza epoki. Tutaj Horyń przypomina sprawnego dyrygenta wielkiej orkiestry, który dobrze wie, kiedy któremu instrumentowi wybrzmieć, i wszystkim im łatwo daje ład, bo są dobrze zgrani, a partytura dla dyrygenta — nie tylko na pulpicie przed nim, ale i w jego głowie. Czytając Hordynskiego w interpretacji doświadczonego naukowca i mistrza gatunku biograficznego Bohdana Horynia, łapiesz się na pragnieniu powtórzenia słów maszynistki, której Thomas Mann podyktował swoją powieść “Józef i jego bracia”: “Teraz wreszcie wiem, jak to wszystko było naprawdę!..” Czy może być większy sukces dla autora? Bohdan Horyń jako jeden z pierwszych zwrócił się ku uniwersalnej postaci Światosława Hordynskiego — literata i artysty, a także utalentowanego historyka sztuki, wnikliwego analityka współczesnego mu procesu artystycznego. B. Horyń przede wszystkim czuł, jak trudne zadanie przed sobą postawił, rozumiejąc, że odwrotu w jego rozwiązaniu być nie może. Sformułował dla siebie strukturę pracy badawczej w formule eseju-kolażu, wybierając drogę naukowego poznania życia i twórczości Człowieka (określił dla samego siebie przede wszystkim pojęcie uniwersum — „Człowiek” przez wielką literę) na tle ówczesnej epoki historycznej oraz kulturowo-artystycznej. Pracując nad książką, autor zrozumiał, że droga Hordynskiego nie ścieliła się jednoznacznie wzdłuż linii prostej poziomej: była to droga głębokich przeżyć artysty, światopoglądowych zygzaków „w lewo-w prawo”, „w górę-w dół”, i wreszcie droga humanisty wzdłuż linii wysokich artystyczno-obrazowych wzniesień. Horyń wyczuł perspektywę twórczego wzrostu Hordynskiego z centrującymi zasadami artystycznego okcydentalizmu (według prof. Wołodymyra Janiwa — komponent „europejskiej struktury duchowej”), pomnożonego przez czynniki „działania czynników historycznych”. W latach 20. XX wieku była to, powiedzmy, działalność Koła Działaczy Sztuki Ukraińskiej, a w ciągu lat 30. — potężna fala ANUM-u z jej, jak pisał S. Hordynski, „9-letnią międzynarodową działalnością”. Jednoczenie sztuki Wschodu z Zachodem odbywało się w granicach życia kulturalnego Galicji w dobie międzywojennej integracji sztuki narodowej i pewnego modelowania narodowo-nowoczesnej koncepcji sztuki ukraińskiej. Świadkiem i autorem formowania takich priorytetowych zasad był Hordynski, a Horyń w pierwszej książce przyszłego dwutomowego eseju-kolażu śledzi drogę rozwoju artysty w czasach międzywojennych oraz czasach nieszczęść bolszewicko-hitlerowskich, aż do tej dramatycznej chwili, gdy Hordynski wybrał ostatecznie drogę wymuszonej emigracji i tym uratował swoje życie oraz życie rodziny. Autor rozkłada „kadr po kadrze” obrazy twórczej ewolucji artysty, wiele miejsca poświęca F. Légerowi, który właściwie wyświęcił Hordynskiego, — ten Léger, o którym Maurice Raynal w „L’esprit Nouveau” pisał w 1921 roku, że „przedmioty, według Fernanda Légera, zawsze zaczynają żyć na nowo, i w każdej fazie ich nowej egzystencji artysta odkrywa ich odnowioną zasadę”. Zasadę twórczej nowości Hordynskiego w grafice, przede wszystkim w książkowej, a także w malarstwie, — wszystko to łącznie wystarczająco argumentowanie i przekonująco charakteryzuje autor. Tę pozycję artystycznej nowości w twórczości artystów Ukrainy autor książki przenosi na okulturowane zachodnimi estetycznymi biegunami brzegi galicyjskiego Piemontu, gdzie majestatycznie wznosiła się w duchowej potędze postać Najprzewielebniejszego Arcypasterza Andrzeja Szeptyckiego. Tło artystyczne, które obejmuje twórcze zamiary i osiągnięcia artysty, w istocie wyjaśnia problem aktywności artystycznej Hordynskiego w okresie międzywojennym, czyli formułuje współrzędne, jeśli iść za Kantem, „ideę aktywności podmiotu”. Poznawszy naukę Nowakowskiego, Juliena, Légera, Hordynski miał możliwość i zdołał w pełni zrealizować własny potencjał artystyczny w wybranym przez siebie kluczu nowoczesnych nastawień artystycznych. Autor eseju-kolażu zanurza się w głębiny stylowej palety artysty z należną mu naukową sumiennością i starannością. Właściwie zanurza się w artystyczne wizualne leksemy artysty — kompozycję, rytm, przestrzeń, strukturę, ruch, koloryt, mistrzowsko wplatając logiczno-czasowy ustrój w biograficzne badanie. Dominująco Hordynski przejmował się problemami modernizmu, — i nieprzypadkowo, dlatego że paryskie studia, europejskie centra artystyczne, które poznawał, aktywnie zaznaczyły się w jego twórczości, nałożyły na nią swój wyrazisty odcisk. Horyń wyjaśnia taką zmianę paradygmatu artystycznego Hordynskiego wpływami środowiska, którego nie mógł pominąć wrażliwy na artystyczną nowość wychowanek nowoczesnej Szkoły Artystycznej O. Nowakowskiego we Lwowie. Integracja sztuki Hordynskiego w przestrzeń europejską, zanurzenie w europejską kulturę artystyczną są naturalne i wyraźnie przez niego zadeklarowane własną praktyczną działalnością, udziałem w wystawach artystycznych, pracą w grafice książkowej, udziałem w dyskursach artystycznych. Doświadczenie życiowe Hordynskiego, w odróżnieniu od tragicznych błędów, które popełnił w życiu i praktyce twórczej jego rówieśnik, współmyśliciel i bliski przyjaciel Iwan Kruszelnycki, który doznał wpływu ideologii bolszewickich, — to doświadczenie Hordynski skupił na kategorycznym nieprzyjęciu bolszewizmu jako totalnie ludobójczego systemu, z jednej strony, oraz hitleryzmu z jego potworną ludobójczą nastawnością do wszystkich narodów, oprócz niemieckiego, — z drugiej. Artysta zbolałym sercem czuł przykre okoliczności, wśród których przyszło mu żyć i tworzyć, dlatego własną praktykę artystyczną podporządkowywał uczuciom, rozmyślaniom, które składały się na jego wiedzę i przekonania o współczesności, jego poglądy o przeszłości i troski o przyszłość. Kontekst indywidualnego i historycznego w twórczości artysty badacz projektuje przez własne uczucia, intelekt, erudycję, szuka przyczyn praktyki artystycznej wewnątrz autorskich psychologicznych motywacji twórczych, tych intencji, które prowadziły go pewnie poprzez poszukiwania nowych form, linii i barw. W nim organicznie zeszły się melodie koloru i słowa, którymi wzbogacił szerokie nurty nowoczesnej ukraińskiej kultury. Jako badacz, Bohdan Horyń wyniósł poetycko-artystyczne credo autora na stronę tytułową, jako dowód wszechstronnego talentu artysty, który wypełnił obrazową istotę artystycznego tworzenia indywidualnymi strumieniami psychologicznego nastawienia, gdzie zew artystycznego „Ja” jest nieodłączny od przeznaczenia autorskiej artystycznej Losu. Za zasługę Horynia uznajemy jego umotywowane próby dotarcia do czytelnika z głębią artystycznego myślenia Hordynskiego, obrazową pulsacją jego myśli — od pierwszych szkicowych zamysłów do konceptualnych, oryginalnie śmiałych prezentacji. Autor eseju-kolażu rozwija strony wzajemnych sympatii Światosława Hordynskiego i Pawła Kowżuna, przed pamięcią którego Ołena Kulczycka oświadczyła: „Przejmijmy Jego entuzjazm dla sztuki. Spróbujmy Jego sposobem przypominać naszej społeczności o jej obowiązku interesowania się sztuką”. Służeniu sztuce, dowodzi Bohdan Horyń, poświęcili swoje życie Pawło Kowżun i Światosław Hordynski. Tworząc oryginalne dzieła artystyczne, Hordynski właśnie żył troskami o ukraińską sztukę. Autor książki czerwoną nicią prowadzi myśl o nieodłączności sztuki Hordynskiego i ruchów społecznych na Ukrainie jego epoki, o zderzeniu w jego sztuce osobistego i ogólnoludzkiego, ogólnoukraińskiego, o zderzeniu sprzeczności, nakreślonych moralnymi chrześcijańskimi zasadami, jasnością ducha oraz ich antypodami — wymiarami zła, niszczycielskiego, dehumanizacyjnego. Hordynski-artysta w książce dopełniony jest obrazem Hordynskiego-historyka sztuki, krytyka artystycznego. Praca artysty w tej dziedzinie kultury jest pouczająca, intrygująca, naznaczona troską o ukraińską sztukę i koniecznością społecznej oraz indywidualnej opieki nad nią, potrzebą wychowania widza, który czasami zapomina, jak pisał Hordynski, że „tradycja jest rzeczą samą w sobie martwą, kiedy jej nieustannie nie odnawiać i do tradycji starej nie dodawać nowej”. Nie przypadkiem w pierwszej książce eseju-kolażu tak wiele uwagi poświęca się treści i formie dzieła artystycznego, które każde pokolenie rozwiązuje na swój gust z rachubą na istniejące normy estetyczne, co w wyobrażeniu Hordynskiego nakreślone jest z wielkim szacunkiem do każdego komponentu („forma i treść naszej epoki — to przecież nie wiśniowe sady!” — Hordynski). Hordynski-historyk sztuki — to taka sama wielka postać, jak Hordynski-artysta czy Hordynski-poeta. Artysta w licznych artykułach, notatkach przeglądowych, recenzjach zwracał się do problemów rozwoju współczesnej sztuki — ukraińskiej, francuskiej. We wczesnym okresie twórczości krytycznej Hordynski dochodzi do przekonania, że Szewczenko-artysta sięgnął do głębi ukraińskiej sztuki narodowej i poprzez Ukrainę wyprowadził ją do poziomu granic światowych, że jest on dumą, sławą ogółem całej kultury artystycznej. Diamentami w działalności krytycznej artysty błyszczą artykuły o działalności ANUM we Lwowie, o twórczości O. Hryszczenki, O. Nowakiwskiego, P. Kowżuna, S. Boraczka, L. Perfeckiego, materiały przeglądowe z różnych wystaw. Autor porusza praktykę krytyczną Hordynskiego, pełną poświęcenia marzeń od lat nauki do okresu emigracji — to faktycznie okres jego powrotu do nas, z przeszłości w nasze również niełatwe dni, kiedy nad Ukrainą jak miecz Damoklesa zawisło kremlowskie zagrożenie, kiedy rozbrzmiewają hasła o globalizacji ruchów artystycznych i podejmowane są próby denacjonalizacji ukraińskiego procesu artystycznego i denacjonalizacji ukraińskiej edukacji artystycznej. Esej-kolaż Bohdana Horynia „Światosław Hordynski na tle epoki” — to książka pouczająca, przypomina nam o Tytanie, który miał potężne skrzydła do wysokiego lotu, wywalczając jakości Piękna w świecie nowoczesnych zjawisk i duchowych samoodnowień. W wydawnictwie „Jarosławiw Wał” świętują ukazanie się dokumentalnej powieści Bohdana Horynia „Światosław Hordynski na tle epoki. Księga I”. W Narodowym Muzeum Literatury 15 czerwca zaprezentują ten esej o charakterze encyklopedycznym, „fundamentalny i nowatorski” według definicji D. Pawłyczki. Pierwszymi czytelnikami książki Bohdana Horynia są znani literaturoznawcy i historycy sztuki, pisarze. A na łamach „SP” oddajemy głos dyrektorowi wydawnictwa „Jarosławiw Wał”, pisarzowi, laureatowi Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Mychajłowi Słaboszpyckiemu oraz doktorowi nauk o sztuce, profesorowi, akademikowi Akademii Sztuk Ukrainy Ołeksandrowi Fedorukowi.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

kontynentu zoobotanicznego. Procesy kulturowe antyku, średniowiecza, odrodzenia w taki czy inny sposób nas dotyczyły. To, nawiasem mówiąc, sprzyjało rozprzestrzenianiu się chrześcijaństwa na Ukrainie. Po prostu nie zawsze uświadamiamy sobie, że, powiedzmy, nasza pszenica należy do tego samego gatunku biologicznego, co palestyńska. Tak samo, jak ludzie, którzy żyją na tych ziemiach. Cóż w tym dziwnego? Po prostu warto o tym przypomnieć, a Ziemia Święta stanie się jeszcze bliższa. — Przywiązuje Pan dużą wagę do ochrony środowiska. Według Pana scenariuszy powstało wiele wspaniałych filmów przyrodniczych. Gdzie można je teraz zobaczyć i w jakim stanie są obecnie scenariusze filmowe? — Tak, tematy ekologiczne czy też ochrony przyrody niepokoiły mnie zawsze, gdziekolwiek bym nie pracował — w prasie, kinematografii czy literaturze. Napisałem scenariusze o Czerwonych księgach Ukrainy i Białorusi, o roli roślin w przyrodzie, stosunku człowieka do żywego środowiska, czyli o świadomości ekologicznej — w sumie około 20. Niektóre z tych filmów zachowały się w archiwach filmowych, zostały przekazane do telewizji, czasami pokazują je w programach Państwowej Telewizji i Radia „Kultura”. Ale ogólnie dziedzictwo kina dokumentalnego i popularnonaukowego jest wykorzystywane niemrawo, a idee ochrony przyrody są zaniedbane (mówiąc: „nie do tego teraz”). U nas zniknęła nawet tak popularna w wielu krajach partia polityczna „zielonych”. Dlatego też nie ma wyraźnego profesjonalnego zapotrzebowania na odpowiednie scenariusze (nawiasem mówiąc, także na książki). Z czasem wyobraziłem sobie Biblię jako pierwszy w historii dokument o ochronie przyrody. To przypuszczenie szybko przerodziło się w przekonanie. Przecież stan środowiska zawsze był przedmiotem uwagi pisarzy! Przypomnijmy chociaż pierwsze dni po Potopie, kiedy zwiadowcy, kruk i gołębica, pomagali praojcu Noemu przywrócić życie na Ziemi. No, a przepisy zakazujące dotyczące „czystych” i „nieczystych” zwierząt, to zwiastun współczesnych naukowych „Czerwonych ksiąg”. Co więcej, w Biblii nie ma wrogiego stosunku do tych czy innych istot, po prostu zostały tak stworzone… Zatem ważne są chyba nie rodzaje działalności (dziennikarstwo, kino, pisarstwo) czy gatunki utworów (publicystyka, popularyzacja itd.), a ich tematyka czy też przedmiot artystycznego badania. — No i tradycyjne pytanie: nad czym Pan obecnie pracuje? — A o przyszłość odpowiedź jest najkrótsza: myślę. Na początku wspomniał Pan o moim ojcu. W maju na Dniu Nauki w Instytucie Hydrobiologii przeprowadzono uroczystą Radę Naukową, poświęconą jego 120-leciu. Mówiono o kompleksach przyrodniczych, uratowanych dzięki wysokiemu autorytetowi Instytutu w kręgach rządowych za czasów dyrektorowania O. W. Topaczewskiego. Sam starannie się przygotowywałem, przeżywałem, ale czułem się szczęśliwy. Bo pamięć o dobrych uczynkach żyje! Niestety, obecnie rola nauki w społeczeństwie jest inna… Niedawno przewodniczący „Proświty”, pisarz Pawło Mowczan, zawsze przychylny mojej pracy, zapytał, czy nie zamierzam napisać teraz już o człowieku w Piśmie Świętym. Bardzo ciekawy zamysł, najtrudniejszy do zrealizowania. Jest nad czym się zastanowić! Rozmawiała Tetiana ŁEMESZKO

Машинний переклад

Przeszłość dla przyszłości

Andrij TOPACZEWSKI — ukraiński pisarz, dramaturg filmowy, jeden z założycieli ruchu ochrony przyrody w literaturze i kinie. Autor książek naukowo-artystycznych, artykułów publicystycznych, scenariuszy filmów dokumentalnych i popularnonaukowych. Jego utwory tłumaczono na język rosyjski, polski, bułgarski, białoruski i angielski. Laureat nagród literackich „Błahowist” oraz imienia Iwana Ohijenki. Niedawno na zlecenie Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii w ramach programu „Ukraińska książka” ukazało się drugie, uzupełnione wydanie książki Andrija Topaczewskiego „Z Bożego ogrodu. Rośliny i zwierzęta w Piśmie Świętym”. Kijów, „Weselka”, 2016. Pierwsze wydanie zostało wyróżnione Nagrodą Prezydenta „Ukraińska książka roku” (2014). — Wychował się Pan w rodzinie naukowców. Ojciec — akademik Ołeksandr Topaczewski, były dyrektor Instytutu Hydrobiologii NAN Ukrainy, mama Marija Makarewycz — doktor nauk biologicznych. Do przyrodoznawstwa ma Pan szczególne, literacko-artystyczne podejście. Co skłoniło Pana właśnie do tematyki biblijnej? Czy nie korzenie pradziadka Jakowa, krewnego M. Hruszewskiego, który w XIX w. był duchownym na Kijowszczyźnie? — Ciekawość nauk biologicznych zawdzięczam w dużej mierze tradycji rodzinnej. Botaniczne poszukiwania rodziców oraz brata Wadyma, paleontologa, który badał przeszłość świata zwierzęcego, sprzyjały kształtowaniu kręgu zainteresowań zawodowych. Jednak droga do Biblii nie była prosta. Przecież radziecka nauka, choć miała znaczne osiągnięcia w sferze przyrodniczej, była całkowicie ateistyczna, opierając się jedynie na ewolucyjnej nauce Darwina. Wtedy o stworzeniu Świata przez siły transcendentne nie było co wspominać. Wywoływało to dysonans w rozwoju wyobrażeń o Wszechświecie: jak tylko stykano się z czymś, co nie miało materialistycznego wyjaśnienia, to „coś” ogłaszano takim, które zostanie wyjaśnione w przyszłości, przy jeszcze większym postępie bezbożnej świadomości. Tak było z genami jako nośnikami dziedziczności, pochodzeniem gatunków roślin uprawnych, wymiarami przestrzeni-czasu… Ale wraz z rozwojem nauki problemów, nierozwiązanych z pozycji materializmu, pojawiało się coraz więcej. I jeśli kiedyś Darwin, w wyniku własnych badań, stał się niemal ateistą, to współcześni naukowcy, przeciwnie, nierzadko dochodzą do Wiary drogą naukową. Dotyczy to zarówno popularyzatorów nauki w ogóle, jak i przyrodników w szczególności, do których należę. Czyli moja droga do Pisma Świętego wiodła przez pokonanie wspomnianego dysonansu; jeśli chodzi o przodków-duchownych, to wiedziałem o nich tylko z opowieści babci. Ten rodowód został zbadany przez pracowników kijowskiego muzeum Mychajła Hruszewskiego dopiero w 2006 roku z okazji 140-lecia słynnego historyka i działacza społecznego, którego dalekim krewnym rzeczywiście się okazałem. Ojciec mi o tym nie mówił — takie były czasy. — Udało się Panu zidentyfikować biblijne stworzenia w aspekcie narodowym, oryginalności nowelom dodają cytaty z ukraińskiego folkloru. Powiedzmy, w noweli „Kwiatek cnoty i odrodzenia” jest cytat z wiersza „Lileja” T. H. Szewczenki, w którym włącza on obrazy twórczości ludowej: „A wiosną zakwitłam ja // Kwiatem przy dolinie, // Kwiatem białym, jak śnieg białym! // …A dziewczęta ukwieciły się // I zaczęły nazywać // Lileją-śniegokwiatem…”. Czy tak było zaplanowane od początku, czy ten pomysł powstał w procesie pracy? — Zapoznawszy się z literaturą o biblijnych stworzeniach (zachodnią, bo w językach słowiańskich takiej jeszcze nie było), byłem zdziwiony czysto informacyjnym jej charakterem. Jedynie identyfikacja biblijnych roślin lub zwierząt w towarzystwie zwięzłego opisu, z odniesieniem do różnych wydań Biblii. A dlaczego właśnie to stworzenie jest wspominane przez biblijnego autora w określonym kontekście, jak to wiąże się z narodowymi tradycjami antyku i teraźniejszości, czy wpłynęło na literaturę i sztuki plastyczne naszych czasów? Odpowiedzi trzeba było szukać w toku pracy, która trwa od 1990 roku. — Szczególnej wykwintności książce dodaje projekt M. Caryka. Każda nowela jest ilustrowana grafiką dawnych atlasów, obrazami ludowymi, reprodukcjami światowych arcydzieł. W szczególności takich mistrzów jak Albrecht Dürer, Taras Szewczenko, Lucas Cranach starszy, Paolo Veronese, Ołeksandr Muraszko, Tymofij i Mychajło Bojczukowie. Jak dobierał Pan materiały do ilustracji? — Tak, dobór materiału ilustracyjnego wchodzi w pojęcie „projektu”; nazwałbym to wizualną kontynuacją obrazu lub metafory. To, czego nie da się wyrazić, jest przekazywane czytelnikowi (widzowi) za pomocą sztuk plastycznych. Przy tym z Mychajłem Carykiem dawaliśmy pierwszeństwo dziełom ukraińskich artystów i ikonopisarzy, mistrzów ludowych oraz przedstawicieli renesansu artystycznego początku XX w. i ilustratorów literatury popularnonaukowej. Zgodnie z zamysłem, nadaje to biblijnym alegoriom współczesne brzmienie, przybliża Ziemię Świętą do nas. Jak to się udało, oceniać Państwu. — Korzystając z tłumaczeń Iwana Ohijenki i Iwana Chomenki, określił Pan niemal wszystkie nazwy drzew, krzewów, traw, kwiatów, ptaków, zwierząt domowych i dzikich, o których wspomniano w Biblii, znalazł Pan odpowiedniki ich nazw we współczesnym świecie botaniki i zoologii, stworzył Pan ciekawe nowele o nich z należytymi komentarzami. Czytając Pana książkę, nasuwa się myśl, że Pismo Święte nie było celem, a jedynie środkiem do… Do czego dokładnie? Hryhorij POŁOWYNKO, członek NSPU, generał-chorąży Ukraińskiego Kozactwa, diakon Soboru Katedralnego Świętej Trójcy, Ługańszczyzna. Aż nie chce się wierzyć, że wkrótce mojemu staremu dobremu przyjacielowi Anatolijowi Fedorowyczowi Nazarence kończy się 70 lat. Wydaje się, że czas, dotykając jego osobowości, umyślnie próbuje spowolnić swój chód, uważniej przyjrzeć się mu, żeby jak najdłużej zapamiętać Anatolija Fedorowycza młodym, energicznym i zawziętym. Młodym, energicznym i zawziętym pamiętam i ja go jeszcze od końca lat 70. ubiegłego wieku. Od tamtej pory i do dziś on wciąż jest taki sam… Mnie o Anatoliju Fedorowyczu Nazarence nie trzeba prawić w kwiecistości. Najlepsze epitety, słowa i porównania pojawiają się jakby same z siebie. Zawsze uśmiechnięty i życzliwy dla wszystkich, nieustannie promieniuje niewyczerpanym optymizmem. I zaraża nim innych. Jego energii i zawziętości można tylko po dobroci… — Właściwie celem samym w sobie, niczym jakaś „rzecz sama w sobie”, nie bywa żaden utwór, który pretenduje do zrozumienia. Inaczej istniałby w jednym egzemplarzu tylko dla uciechy autora. Jeśli państwo wydało go ponownie, to jest to, mam nadzieję, coś więcej niż ćwiczenie dla samozadowolenia. Powiem, jak we wstępie do tego wydania: studiowanie Pisma Świętego, a nawet proste zapoznanie się z nim, pomagają nie pogubić się pośród informacyjnej ulewy, dając bezcenną wiedzę dla uświadomienia sobie bezmiaru Wszechświata jako dowodu niepodzielności Wiary i Nauki. Jeśli zaś krótko, to miałem za cel ożywić, zwłaszcza wśród młodzieży, ciekawość Biblii. Kiedyś bowiem innej literatury w językach słowiańskich po prostu nie było! Obecnie zaś mamy inne skrajności — Księgę Ksiąg otwieramy, delikatnie mówiąc, nieczęsto… — Czy komuś nie wydaje się dziwne, że większość sakralnych roślin, ptaków i zwierząt znalazła swoje miejsce na Ukrainie? — Możliwe, bo kiedy w rozmowie z poważnym profesorem przyznałem się, że piszę o roślinach biblijnych, ten dopytał: „To o palmach?”. Tak, i palmy, i lwy w Biblii są. Ale Ukraina nie leży za kołem podbiegunowym. Należymy, tak jak Ziemia Święta, do tego samego kulturowo-historycznego, geograficznego

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Anatolijowi Nazarenkowi — działaczowi cerkiewnemu i społecznemu — 70

…można mu tylko pozazdrościć — to wypływa z jego życiowego credo: „Kochać Ukrainę trzeba w ciężkiej chwili i w radosnej chwili”. Urodzony w Kamianym Brodzie na Ługańszczyźnie Anatolij Fedorowicz Nazarenko pozostaje wierny swojej historycznej ojczyźnie przez całe życie. Ojczyzna jest dla niego domem rodzinnym, a próg rodzinnego domu — nic lepszego na ziemi nie ma. Tu w swoim czasie pracował jako nauczyciel i kierował szkołą średnią. Z wykształcenia Anatolij Fedorowicz jest filologiem ukraińskim. I moim zdaniem nie jest to przypadek. Bo ten, kto świadomie wybiera drogę służenia ojczystemu językowi, kulturze i historii ukraińskiego narodu właśnie tutaj, na Donbasie, gdzie na wszystko, co państwowe i narodowe, różni przybysze i odszczepieńcy spoglądają spode łba, a czasem wprost wrogo — taki filolog jest trzykrotnie patriotą. Dlatego w swoim czasie Anatolij Fedorowicz jako jeden z pierwszych zafascynował się literackim i historycznym krajoznawstwem Ługańszczyzny ni. I osiągnął znaczne sukcesy. Za swoją owocną i bezinteresowną pracę został odznaczony tytułem „Wzorowego Pracownika Oświaty Ukrainy”. Warto wspomnieć choćby o literacko-krajoznawczym klubie „Ługańcy” przy szkole średniej nr 20 w Ługańsku, którym nasz jubilat przez długi czas kierował, wkładając weń swoją energię, umiejętności i talent. Klub ten zyskał pozytywny rozgłos daleko poza granicami Ługańska i obwodu. Anatolij Fedorowycz nie pozostaje w tyle także w sprawach Kościoła. Do prawdziwej wiary Twórca-Bóg przywiódł go w czasach niepodległości, soborowości Ukrainy. Z czasem Wszechmogący nawrócił go do Boga i otworzył przed nim duchowy sens Pisma Świętego. Droga do Stwórcy była cierniста… A teraz on jasno i stanowczo stoi na pozycjach Jedynego, Świętego, Soborowego i Apostolskiego Kościoła — służy Bogu, służy ludziom, służy swojej Ukrainie. Kim więc naprawdę jest Anatolij Fedorowycz Nazarenko, Wzorowy Pracownik Oświaty Narodowej, doświadczony pedagog, niestrudzony w poszukiwaniach krajoznawca, działacz kościelny i społeczny Ługańszczyzny, nasz jubilat? Przede wszystkim jest on Człowiekiem — przyzwoitym, życzliwym i utalentowanym. Trafnie o nim powiedział przyjaciel i towarzysz broni, znany poeta Iwan Nyzowyj: Poznaje przez całe życie swój rodzinny kraj — Utalentowanie to przelewa w książki! Nie człowiek, a po prostu — wodospad! — Wszędzie zdąży — nie każdy by tak potrafił! Nie tylko w dzień urodzin życzą mu Ludzie szczęścia i zdrowia, — Całemu narodowi ukraińskiemu Poświęcił życie z miłością. Zatem życzymy szanownemu Anatolijowi Fedorowyczowi w jego 70-lecie dalszej siły ducha, niezależności ducha i, jak mówi się w narodzie: „I chleba, i soli, i lepszego losu!”. Niech „Z rosy i wody mu — na wiele lat!”. Pijmy, jubilacie!

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Galicja między dwiema wojnami światowymi: od rozkwitu do upadku

Po I wojnie światowej i utworzeniu tak zwanej II Rzeczypospolitej w skład ówczesnej Polski weszło 125,7 tys. km2 ziem Wschodniej Galicji i Zachodniego Wołynia, co stanowiło jedną trzecią całego jej terytorium. W 1931 roku mieszkało tu 8,9 mln osób. Z nich — 5,6 mln etnicznych Ukraińców i 2,2 mln Polaków. Ziemie te stały się dla odrodzonego państwa źródłami surowców, taniej siły roboczej oraz rynkami zbytu. Jednocześnie doprowadziło to do pojawienia się i zaostrzenia problemów zewnętrznych i wewnętrznych, co w ostatecznym rozrachunku spowodowało jej kolejne zniknięcie z mapy Europy podczas II wojny światowej. Ihor HAŁUSZCZAK, Lwów. Wszak w ciągu lat 20. i 30. polska polityka w kwestii ukraińskiej była ogólnie błędna, choć miała też swoje istotne różnice na początku i później. Należy zaznaczyć, że w latach 1919—1923 Polska jeszcze nie w pełni umocniła się na Zachodniej Ukrainie. Z punktu widzenia prawa międzynarodowego i państw Ententy jej władza tutaj była uważana za sporną i nieokreśloną, dlatego Warszawa, przynajmniej w słowach, zobowiązała się zagwarantować ludności ukraińskiej autonomię. W konsekwencji polska konstytucja (z 17 marca 1921 r.) gwarantowała prawo Ukraińców do języka ojczystego w życiu publicznym i nauczaniu w szkołach początkowych. Co prawda, uchwalona 26 września 1922 r. ustawa, która nadawała samorząd trzem galicyjskim województwom: lwowskiemu, stanisławowskiemu i tarnopolskiemu, tak i pozostała na papierze. A w latach 1923—1926 w Polsce u władzy znajdował się rząd rzekomej „demokracji ludowej”, który jednak w kwestii ukraińskiej forsował program „inkorporacyjny”, którego istotą było stworzenie mononarodowego państwa polskiego. Jednocześnie polityka gospodarcza Polski na ziemiach ukraińskich realizowała cel hamowania rozwoju i przekształcenia Galicji w rolniczo-surowcowy dodatek do rdzennych ziem polskich. W wyniku takiej polityki gospodarkę Zachodniej Ukrainy doprowadzono do katastrofalnego stanu. Tak oto na cztery „ukraińskie” województwa — lwowskie, stanisławowskie, tarnopolskie i wołyńskie — przypadało 25% terytorium i 28% ludności Polski, ale tylko 16,6% przedsiębiorstw przemysłowych i 9,8% wykwalifikowanych robotników. Z kolei sztuczne hamowanie rozwoju przemysłowego stwarzało trudności w sektorze rolnym. Nadmiar siły roboczej i brak ziemi potęgowały przeludnienie agrarne. W 1921 roku udział gospodarstw chłopskich posiadających mało ziemi (do 5 ha) wynosił na Zachodniej Ukrainie 81,1%, a w centralnej Polsce — 53,7%. Taka sytuacja była potęgowana przez tak zwane osadnictwo, kiedy lepsze ziemie, odebrane zbankrutowanym ziemianom, oddawano głównie polskim wojskowym w stanie spoczynku. Osadnicy mieli sprzyjać polonizacji Ukraińców, a w razie potrzeby pełnić funkcje karne. W ciągu lat 1919—1929 77 tys. osadników otrzymało tutaj ponad 600 tys. ha ziemi. Co więcej, polska władza, jak pokazała dalsza historia, na własną zgubę próbowała zniszczyć pojęcia „Ukraina”, „Ukrainiec”. Ludność ukraińską zaczęto nazywać „Rusinami”, a całe terytorium określano mianem „Wschodnia Małopolska”. Ówcześni przywódcy Polski twierdzili, że żadnego narodu ukraińskiego nie ma, że to rzekomo wymysł komunistów. Aktywnej polonizacji Zachodniej Ukrainy sprzyjała również ustawa z 31 lipca 1924 r., która ogłosiła językiem państwowym na całym terytorium kraju wyłącznie język polski. Przede wszystkim zaczęto od likwidacji szkół ukraińskich. Jeśli, dla przykładu, w roku szkolnym 1911—1912 było tu 2418 szkół ukraińskich, Józef Piłsudski — to w roku 1926/1927 — zaledwie 845. A po dojściu do władzy Józefa Piłsudskiego w maju 1926 r. Polska wkroczyła na drogę odbudowy państwa „od morza do morza”. Istota nowego kursu politycznego polegała na państwowej asymilacji mniejszości narodowych. Dla jej realizacji w 1926 roku utworzono specjalny wydział ds. narodowościowych, a w marcu 1934 roku zaczęły działać Komitet Narodowy i Biuro Polityki Narodowościowej. Co prawda, w latach 1928—1930 poczyniono pewne ustępstwa wobec ukraińskiej burżuazji w formie wsparcia finansowego dla spółdzielni. W rezultacie już w 1926 roku w Polsce zaczęły pojawiać się pierwsze oznaki kryzysu, który ciężko dotknął gospodarkę. A w 1928 roku objął on już wszystkie sfery życia gospodarczego, był głębszy niż w wielu krajach europejskich i trwał do 1935 r. Produkcja przemysłowa w 1930 roku w porównaniu z 1929 r. spadła o 18%, a w 1935 r. — o 34%. Zastój produkcji sparaliżował przemysł tekstylny, o 40% zmniejszyła się produkcja metali, o 13% — cukru, o 66% spadł eksport. Nawet przemysł naftowy i ozokerytowy Przedkarpacia w latach 20. i 30. został doprowadzony przez kapitał zagraniczny do upadku. Wszak przejmując w swoje ręce najbogatsze złoża ropy w różnych krajach Azji, Ameryki i Europy, międzynarodowe koncerny naftowe były wtedy bardziej zainteresowane stłumieniem zachodnioukraińskiego przemysłu naftowego niż jego rozwojem. Eksploatowały one tylko stare złoża, które stopniowo się wyczerpywały. A kopalnie ozokerytu pod koniec lat 30. całkowicie zaprzestały pracy. W konsekwencji branża, która żywiła gospodarkę przede wszystkim województwa stanisławowskiego (dzisiejsza Iwano-Frankowszczyzna) oraz w znacznym stopniu lwowskiego, i zapewniała miejsca pracy przede wszystkim ludności ukraińskiej, ledwo wegetowała. W trudnej sytuacji znalazło się również rolnictwo. Prawie 9 mln chłopów było skazanych na głodową egzystencję. Dotkliwie dawał się we znaki brak ziemi. W 1931 r. liczba bezrobotnych w Polsce wynosiła około 500 tys. osób, a wraz z rodzinami — 1,5 mln. W rezultacie polski dochód narodowy zmniejszył się z 26 mld złotych (1929 r.) do 12,5 mld złotych (1935 r.). Natomiast wydatki wojskowe stanowiły nie do udźwignięcia 70% budżetu państwa. To stymulowało kolejną falę emigracji zarobkowej. Główna liczba ukraińskich przesiedleńców znów zaczęła kierować się do USA i Kanady. Od 1920 do 1939 r. przybyło ich tam około 100 i 70 tys. W tym samym okresie do Brazylii wyemigrowało prawie 10 tys. Ukraińców, do Argentyny — ponad 40 tys. Przesiedlała się ludność ukraińska również do innych krajów Ameryki Łacińskiej — Urugwaju i Paragwaju. Galicyjscy Ukraińcy w poszukiwaniu lepszego losu ruszyli nawet do Australii! Ogólna liczba emigrantów z Zachodniej Ukrainy w okresie międzywojennym (1919—1939) wynosiła ponad 220 tys. Kryzys objął nie tylko ówczesny mały i średni biznes, ale także wielki kapitał. W ciągu lat 1930—1935 zbankrutowało 3 tys. przedsiębiorstw przemysłowych, wśród nich wiele dużych firm. Zatem sytuacja społeczna kraju skrajnie się zaostrzyła, ponieważ kryzys dotknął reakcją łańcuchową również handel, system kredytowo-finansowy oraz sferę zobowiązań biznesowych. Skutki kryzysu dla Polski nie byłyby tak ciężkie, gdyby nie osobiste starcie między Józefem Piłsudskim i Kazimierzem Bartlem, którego w latach 1926–1930 wielokrotnie wybierano premierem w rządzie Polski, a później, po rozejściu się w poglądach z Piłsudskim, został on rektorem Politechniki Lwowskiej. Przecież to właśnie Bartel proponował przywódcy Polski radykalną zmianę kursu społeczno-gospodarczego i rozpoczęcie nowej polityki ekonomicznej, podobnej do „nowego ładu” Roosevelta w USA. W konsekwencji w 1931 r. dochodzi do masowych wystąpień robotników i chłopów przeciwko polityce społecznej rządu. A w 1934 r. liczba strajkujących sięgnęła już 400 tys. osób. Na Zachodniej Ukrainie na początku lat 30. miały miejsce masowe strajki robotników przemysłowych i rolnych, bunty oraz wystąpienia chłopów przeciwko polityce agrarnej rządu i wielkich właścicieli ziemskich. Kryzys gospodarczy lat 1929—1933 spowodował ewolucję reżimu Piłsudskiego. Aby utrzymać się przy władzy, rozpoczął on represje wobec swoich oponentów i ograniczył prawa parlamentu. W 1935 roku uchwalono nową konstytucję, która utrwaliła reżim władzy osobistej. Odtąd prezydenta wybierano na 7 lat w głosowaniu powszechnym. Dopuszczano możliwość zgłoszenia na stanowisko prezydenta tylko dwóch kandydatów. Zgodnie z tą konstytucją prezydent odpowiadał tylko przed Bogiem i historią: wszystkie inne organy władzy państwowej (senat, sejm, rząd, sądy, siły zbrojne) podlegały prezydentowi, który był wybierany przez wąskie kolegium. Rząd stawał się niezależny od parlamentu. Konstytucja wprowadzała reżim autorytarny, który zachowywał tylko nieznaczne pozostałości demokracji parlamentarnej. Ale w maju 1935 r. Piłsudski zmarł. Po jego śmierci rozpoczęła się walka między generalnym inspektorem sił zbrojnych generałem Edwardem Rydzem-Śmigłym a nowym prezydentem Ignacym Mościckim, która zakończyła się kompromisem i podziałem władzy. To właśnie Mościckiemu, jeszcze jednemu profesorowi Politechniki Lwowskiej, udało się w okresie 1935—1939 r. ustabilizować wewnętrzną sytuację kraju: zaczęło się ożywienie produkcji przemysłowej, bezrobocie nie rosło. Nawiasem mówiąc, mało znany fakt: w owym okresie rozpoczął się proces częściowej reemigracji. Do Polski powróciło około 45 tys. ukraińskich robotników zarobkowych, którzy zaczęli inwestować zarobione za oceanem pieniądze we własne gospodarstwa i drobne przedsiębiorstwa. W odpowiedzi najliczniejsza wówczas w Polsce ukraińska partia UNDO (Ukraińskie Zjednoczenie Narodowo-Demokratyczne) w październiku 1935 r. obrała kurs na normalizację stosunków polsko-ukraińskich. Ze swojej strony także rząd poszedł na pewne ustępstwa. W szczególności lidera UNDO Wasyla Mudrego wybrano jednym z pięciu wicemarszałków polskiego sejmu. Jednak polityka ustępstw wobec ukraińskiej burżuazji była nietrwała. W przededniu II wojny światowej, obawiając się wykorzystania kwestii ukraińskiej przez nazistowskie Niemcy, polski rząd gwałtownie zmienia akcenty w swojej polityce narodowościowej i znów powraca do doktryny mononarodowej Polski. To właśnie spowodowało trwałą opozycyjność Ukraińców, która wyrażała się zarówno legalnie, jak i nielegalnie. W gospodarce zaś przeciwdziałanie oficjalnej linii na hamowanie rozwoju ukraińskich ziem realizowano poprzez ruch spółdzielczy. Tak więc, jeśli w 1921 roku w Galicji działało 580 spółdzielni, to w 1939-tym było ich już do 4000. Kiedy zaś antyukraińska presja polskich władz stawała się nie do zniesienia, odpowiednia reakcja Ukraińców wykraczała poza granice legalnych form walki. Jeśli w 1922 roku na Zachodniej Ukrainie miało miejsce tylko 59 nieautoryzowanych strajków i zamieszek, to w latach 1934—1939 — 1118! Natomiast polityka asymilacyjna polskich władz przy faktycznym braku jedności ukraińskich po-

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

sił politycznych spowodowała zastosowanie także bardziej radykalnych form oporu narodowego. W Wiedniu w styczniu 1929 r. utworzono Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). Jej pierwszym liderem został Jewhen Konowalec, a po jego śmierci z rąk stalinowskich służb specjalnych w 1938 roku do kierownictwa OUN przyszedł Stepan Bandera. Osobnej rozmowy zasługuje także ewolucja Lwowa w latach 30., jako jednego z byłych centrów intelektualno-kulturalnych Austro-Węgier. I wojna światowa i jej skutki istotnie zmieniły miasto, które niestety zdegradowało ze stolicy kraju koronnego do zaledwie jednego z dużych miast województwa. Wiele osób i instytucji w pośpiechu przenosiło się w stronę Warszawy, która swój nowy status stolicy w znacznym stopniu zawdzięczała właśnie tym prowincjuszom, którzy ciągnęli do „ziemi obiecanej”. Przecież Warszawa, jako centrum życia politycznego i kulturalnego, stwarzała wszelkie warunki dla intelektualistów i twórczych osobowości. Czyli te warunki, których nie mogły już zaproponować byłe miasta-liderzy — Lwów i Stanisławów. Jednocześnie Galicja, która ze względu na swoją dawną autonomię polityczną i kulturalną posiadała doświadczone kadry w sferze administracji państwowej, edukacji, nauki i prawa, ofiarnie zasiedlała ubogie pod tym względem ziemie polskie, wyzwolone spod okupacji pruskiej i rosyjskiej. Uniwersytety w Warszawie, Poznaniu, Wilnie czy Lublinie albo podnosiły się po upadku, albo tworzyły się na nowo dzięki profesorom z obu galicyjskich miast. Do stolicy i na zachód odrodzonego państwa przenosili się przeważnie najlepsi pisarze i artyści, dlatego galicyjska prowincja kulturowo zubożała. Oczywiście procesy te nie ominęły także Lwowa. Powiedzmy, Ostap Ortwin, błyskotliwy krytyk literacki we Lwowie czasów rozkwitu kulturalnego miasta, któremu pozostał wierny do końca, pisał wtedy z nostalgią, że „we Lwowie, gdzie jeszcze tak niedawno życie intelektualne biło burzliwym źródłem europejskiej metropolii, wszystko kurczy się do prowincjonalnego bagna”. Jednak Lwów opierał się niechcianej degradacji, starał się w nowych okolicznościach zachować swoje dawne pozycje, na ile to było możliwe. Pozostał trzecim, największym po Warszawie i Łodzi miastem pod względem liczby ludności. Służył Lwów także jako poważne europejskie centrum naukowe, miasto Politechniki, Uniwersytetu Jana Kazimierza, Akademii Handlu Zagranicznego oraz Akademii Medycyny Weterynaryjnej. W mieście Lwa były wspaniałe muzea, biblioteki, teatry, wychodziło dziesięć dzienników i działało wiele wydawnictw. Jednak trwało to tylko do 1939 roku, a wkrótce zarówno dla Polski w ogóle, jak i Galicji w szczególności, zaczęła się zupełnie inna historia.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Pamięci Wasyla Otkowycza…

Roman HORAK, m. Lwów Tak marzył, by jeszcze usłyszeć kukanie kukułki, która komuś, choć już nie jemu, odliczała lata, oraz śpiew słowików. Rozbrzmiewały w jego stronach. Tutaj, w mieście, ich nie było. Przez okna słyszał codzienny ludzki gwar, dzwonienie tramwajów, spłoszone syreny aut, a przed oczami stała dolina pełna kwiatów — tych pięknych wiosennych kwiatów, które przeminą, jak przeminie wiosna i zabierze je ze sobą. Wkrótce zbiorą je w bukiety, uplotą w wianki i poniosą święcić na Zielone Świątki do cerkwi, w której chrzczono jego, brata Myrosława, siostrę Ołhę. Nie usłyszy kukułki, nie usłyszy słowików. Odszedł o świcie 25 maja 2017 roku, kiedy nocna mgła miała się właśnie rozproszyć i nastać świt. Już go nie doczekał. Trudno, gdy jeszcze nie ustał ból po stracie, wyobrazić sobie dzisiejsze życie artystyczne i kulturalne Lwowa bez niego, bo właśnie on nadawał mu ton i wzywał do wysokiego czynu, który ma nieść sztuka. Miał niezwykły dar administratora i artysty, którego zdanie zawsze szanowano. Przyszedł do naszego życia kulturalnego wtedy, gdy odchodzili giganci naszej kultury, którzy pokładali w nim wielkie nadzieje. Oni wychowywali go i kształtowali jego światopogląd oraz gusta artystyczne. Jego droga życiowa zaczęła się w niewielkiej wsi Wowczuchy w rejonie gródeckim na Lwowszczyźnie. Tutaj on, Wasyl Otkowycz, urodził się 20 czerwca 1950 roku. Zaledwie 7 kilometrów do starego miasteczka Gródek i 30 do Lwowa. Wieś Wowczuchy położona jest w pobliżu linii kolejowej prowadzącej z Przemyśla do Lwowa. Nią w 1918 roku, by zdusić młodą Zachodnioukraińską Republikę Ludową, sunęła za błogosławieństwem państw zachodnich uzbrojona po zęby armia Hallera. Wiele wsi i miasteczek było na drodze przesuwania się armii, ale nikt jej nie zatrzymał. Jedynie mieszkańcy Wowczuchów wraz ze słynną w bojach o ukraińską państwowość sotnią huculską rzucili się do walki. Prawie gołymi rękami… Na miejscowym cmentarzu poległym w tej walce wzniesiono pomnik. Przez kamień przebija się młoda brzoza… Wśród poległych jest i ten, który we Lwowie na ratuszu po raz pierwszy w jego wielowiekowej historii podniósł dumny niebiesko-żółty sztandar. …To była jedna z najbardziej świadomych wsi byłego powiatu gródeckiego na Lwowszczyźnie. Proboszczem był tu pisarz Wasyl Zahajewycz, przyjaciel Iwana Franki, o którym po raz pierwszy w lokalnej gazecie opowiedział właśnie Wasyl Otkowycz, wtedy jeszcze student szkoły sztuki użytkowej we Lwowie. Z czasem Otkowycz był inicjatorem wydania jego utworów, wraz z kolegami na własny koszt wydał utwory pisarzy-mieszkańców Gródecczyzny i podarował bibliotekom rejonu. W tej wsi w 1902 roku na Zielone Świątki Iwan Franko na nabożeństwie w wiejskiej cerkwi św. Jerzego czytał „Apostoła”, a potem z ojcem Zahajewyczem pojechali do wsi Dołyniany, gdzie on również przeczytał „Apostoła”. Dziś z inicjatywy Wasyla Otkowycza we wsi opowiada o tym pamiątkowa stela autorstwa pochodzącego z tej wsi kijowskiego rzeźbiarza Mychajła Dmytriwa, który jest również autorem rzeźby „Zraniony anioł” w Gródku, upamiętniającej ofiary zniszczonych przez bolszewizm ludzi tego miasta i okolicznych wsi. …Wasyl Otkowycz dorastał w rodzinie zwykłych rolników, którzy wychowywali się w wiejskiej „Proświcie”, kierowanej przez księdza Wasyla Zahajewycza, i byli jej aktywnymi członkami. We wsi pielęgnowano zwyczaje przodków, na Boże Narodzenie w jasełkach brał udział także Wasyl. Tutaj bali się zapuszczać kagebiści, bo nie raz dostawali porządną lekcję, a strajk kołchoźników rozruszał cały rejon. W 1965 roku, po ukończeniu z pochwalnym świadectwem ośmioletniej szkoły, wstąpił na wydział ceramiki Lwowskiej Szkoły Sztuki Użytkowej im. Iwana Trusza, którą ukończył w 1969 roku. Przez pewien czas pracował w fabryce w biurze estetyki, a od 1970 roku jako przewodnik we Lwowskim Muzeum Sztuki Ukraińskiej, gdzie jego brat Myrosław pracował już jako konserwator. Tak teraz nazywało się byłe Muzeum Narodowe, które dla narodu ukraińskiego i jego duchowych oraz artystycznych skarbów ufundował metropolita Andrzej Szeptycki, nabywając piękny dom-pałac od profesora geologii Uniwersytetu Lwowskiego Emila Dunikowskiego i w 1905 roku otwierając w nim muzeum. Ale o tym nie można było wspominać. Dyrektorem muzeum przez długie lata aż do śmierci był znany uczony, profesor Iłarion Swięcicki (1876—1955). Skarby muzeum powiększali Iwan Franko, Wasyl Szczurat, Wołodymyr Szuchewycz, Josyp Bocian, Mychajło Pawłyk, Mychajło Hruszewski, Ołeksandr Nowakiwski, Iwan Trusz, Sołomija Kruszelnyćka i inne znane osobistości. Tutaj pracowali krzewiciele ukraińskiej kultury i muzealnictwa. Ogromną liczbę tych skarbów, zebranych przez nich, barbarzyńsko zniszczył okupacyjny reżim bolszewicki. On stale o tym pamiętał… Pracował jeszcze z tymi, którzy zbierali te skarby i byli świadkami ich niszczenia. Tylko czekał na okazję, by na podstawie zebranych faktów opowiedzieć światu o kolejnym akcie niszczenia przez bolszewizm kultury ukraińskiej. W 1978 roku ukończył wydział teorii i historii sztuki Kijowskiego Instytutu Artystycznego. Lata pracy w muzeum hartowały Wasyla Otkowycza. Wyróżniały się one aktywnym zbieraniem i ratowaniem starego ukraińskiego malarstwa, które barbarzyńsko, za zachętą lokalnych organów partyjnych, niszczono. Zbadano dziesiątki cerkwi, udokumentowano znajdujące się w nich arcydzieła. Do tej oficjalnej pracy dołączyła się jego nieoficjalna wielka praca ze społecznościami i księżmi na rzecz zachowania wartości. To była ciężka praca. Wychowani przez moskiewskie prawosławie, większość księży w skrajnym przypadku odnosiła się po prostu obojętnie do tych skarbów, które znajdowały się w powierzonej im cerkwi. Skarby narodowe stawały się przedmiotem handlu sprytnych handlarzy, na których nie było rady… Był przekonany, że pierwotną funkcją ikony jest dawanie duchowego natchnienia wiernym. O tym mowa była w wydanej w 1990 roku przez wydawnictwo „Naukowa dumka” monografii „Nurt ludowy w ukraińskim malarstwie XVII—XVIII w.”. Wtedy też wydał album „Iwan Skołozdra. Malarstwo na szkle” o malarzu-prymitywiście z Rozdołu w rejonie mikołajowskim obwodu lwowskiego. Obie monografie były zjawiskiem w ukraińskim znawstwie sztuki. W tym samym roku Wasyl Otkowycz został dyrektorem Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego, a w 1991 roku we współautorstwie z Wierą Swięcicką, córką Iłariona Swięcickiego, wydał unikalny album „Ukraińska sztuka ludowa XIII—XX w.”, który stał się jakby naświetleniem jego pracy kandydackiej na temat „Nurt ludowy w ukraińskim malarstwie w XVII—XVIII wieku”. Ikonę uważał za duchowy testament naszych przodków. Widział w niej to, czego nie widzieli inni: wezwanie do oczyszczenia i wyzwolenia z duchowej i fizycznej niewoli, która wiekami nas wiązała. Widział to w ikonach z ukrzyżowaniem, zmartwychwstaniem, męką Chrystusa w drodze na Golgotę… Naszą Golgotę… Widział przed nimi swoich przodków, którzy w czasach strasznego najazdu nie zdradzili Chrystusa i stanęli za nim. Widział przed sobą zgasłe oczy i zaciśnięte usta, twarze pociemniałe i zgasłe, które przy migotaniu świec w cerkwi mało czym różniły się od oblicz z bizantyjskich ikon, przed którymi się modlili… Widział ich, gnębionych, mordowanych i prześladowanych przez strażników słowa Pańskiego. Odnajdywał te dokumenty czasu w głuchych wsiach, dalekich od ludnych szlaków, którymi pełzła masowa kultura okupantów, i wystawiał światu jako świadectwo wysokiej moralności swojego narodu, jako ważny dokument historyczny naszych cierpień i naszej wielkiej nadziei na zmartwychwstanie. Właśnie dzięki pracom Wasyla Otkowycza ukraińskie ikonopisarstwo wyodrębniło się w osobny nurt kultury narodowej, w którym jest bardzo wyraźny kierunek ludowy. Najpierw jest on w wysokiej duchowości i wierze, a jeśli mówić o środkach artystycznego wyrazu tych jakości, to wcielają się one w niezwykłym wyczuciu piękna i oryginalnym rozumieniu tego czy innego wątku religijnego. To najbardziej uderza w ukraińskiej ikonie. Po obronie został mianowany dyrektorem muzeum we Lwowie, któremu przywrócono dawną nazwę Muzeum Narodowe i nadano imię metropolity Andrzeja Szeptyckiego jako założyciela muzeum. Zastąpił na tym stanowisku Andrija Nowakiwskiego, wnuka znanego ukraińskiego malarza Ołeksandra Nowakiwskiego. Muzeum Narodowemu oddano splądrowane pomieszczenie byłego Muzeum Przemysłowego przy prospekcie Swobody, w którym władza radziecka umieściła muzeum Lenina, wbijając przed nim także pomnik jemu. W czasach odrodzenia ukraińskiej państwowości społeczność pomnik obaliła. W 1995 roku wraz z Wierą Swięcicką został laureatem Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki za wydany album o ukraińskim malarstwie ludowym XVII—XVIII wieku. Tego, co zrobił Wasyl Otkowycz jako dyrektor Muzeum Narodowego, inaczej niż wyczynem nazwać nie można. Uczynił muzeum dumą ukraińskiego muzealnictwa. Stworzona w tamtych czasach ekspozycja była nowym słowem w dziedzinie eksponowania zbiorów muzealnych. Każda ikona w ekspozycji była zapewniona w odpowiedni reżim temperaturowy i wilgotnościowy oraz chroniona przed szkodliwym działaniem różnych czynników. Od tego czasu delegacje, które przyjeżdżały do Lwowa (w tym także Hillary Clinton), obowiązkowo odwiedzały to unikalne muzeum. Narodowa orientacja w pracy placówki wywoływała szaloną furię byłych kompartyjców i skierowanych z rekomendacji partii wielu pracowników muzeum. Rozpoczęło się nękanie dyrektora, lecz on z honorem wyszedł z sytuacji. Dzięki zdolnościom organizacyjnym i autorytetowi w 2001 roku został kierownikiem Zarządu Kultury Lwowskiej Administracji Obwodowej. Rozpoczętą pracę w muzeum powierzył bratu Myrosławowi. Główna masa ikon przechowywana była w Soborze Ormiańskim, wciśnięta tam z dala od oczu władzy w latach powojennych. Teraz społeczność ormiańska domagała się od władz zwrotu swojej świątyni. Rozpoczęła się praca nad przenoszeniem ikon. Z tego skorzystali nieżyczliwi, którzy próbowali zaszkodzić i usunąć braci (przestrzegali ściśle określonej linii narodowej pracy muzeum) z pracy. Zaczęli więc prowokować konflikt ze społecznością ormiańską. Rozpoczęły się pikiety, społeczeństwo świadomie dezinformowano co do stanu prac nad przenoszeniem, rozpoczęły się sądy nad braćmi. Otwarcie, jak w czasach stalinizmu, domagano się rozstrzelania braci Otkowyczów za ich działalność na szkodę muzealnictwa i ochrony dorobku narodu ukraińskiego. Ministerstwo Kultury wysyłało do Lwowa jedynie obserwatorów rozwoju wydarzeń. Prawdziwym celem było usunięcie z pracy braci. W rezultacie haniebnych sądów ze stanowiska dyrektora odszedł Myrosław Otkowycz, a ze stanowiska naczelnika Zarządu Kultury — także Wasyl Otkowycz. Reakcja triumfowała. Wasyl Otkowycz wybrał inne pole działalności. Od 2003 roku został dyrektorem Lwowskiego Państwowego Koledżu im. Iwana Trusza, od tego czasu pojawiły się przed wejściem do tej placówki edukacyjnej słowa Iwana Franki: „Nam pora dla Ukrainy żyć”. Koledż przestrzegał tych słów i przestrzegał wielkich tradycji, założonych przez jego fundatorów i pracowników. Tutaj w pełni przejawił się nie tylko organizacyjny charakter i zdolności Wasyla Otkowycza, który jednocześnie był także pełniącym obowiązki profesora Lwowskiej Akademii Sztuk Pięknych, ale i wspaniałe zdolności gospodarcze. Do kierowanej przez niego placówki przyjemnie było wejść… Długo walczył ze swoją chorobą. Z pomocą przyszli artyści Lwowa, którzy zorganizowali aukcję sztuki ze sprzedaży swoich prac. Uzyskane środki poszły na niezwykle drogie leczenie. Był wzruszony tym czynem kolegów, ale nic nie pomogło. Odszedł w zaświaty w samo Wniebowstąpienie Pańskie, kiedy, jak mówią, droga do raju jest otwarta…

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

„Niepokorny” batiuszka

…Jak teraz widzę ojca Borysa Czornowodskiego, siedzącego na ganku skromnej chaty na obrzeżach (za niewielkim sadem i ogrodzeniem rozciągały się szerokie czarnoziemne pola) wsi Lubomyrka w rejonie dobrowelyczkiwskim. Najbardziej zapamiętałem jego czarne włosy, ciemnobrązowe spojrzenie. A przypomniał mi się w związku z protestami batiuszek i parafian Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego, które przetoczyły się przez cały kraj. Rosyjski patriarcha Cyryl niemal całemu światu wył o prośbę, ponieważ państwo ukraińskie projektami odpowiednich ustaw jedynie zadeklarowało zamiar poddania pod swoją kontrolę działalności, często antyukraińskiej, zwierzchników tego kościoła oraz dania wspólnotom ustawowej podstawy do swobodnego przechodzenia pod jurysdykcję innych kościołów. Ojciec Borys wraz ze wspólnotą wiernych wsi Lubomyrka podjął próbę przejścia na łono Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego jeszcze w 1991 roku. Switłana OREŁ, Kropywnycki. Nasze spotkanie odbyło się w ciężkim dla Czornowodskiego czasie, kiedy wierni wsi faktycznie odwracali się od niego. I wcale nie jest to dziwne, ponieważ nawet dzisiaj, gdy trwa wojna rosyjsko-ukraińska, każde wyjście wspólnoty spod wpływu Patriarchatu Moskiewskiego jest poprzedzone szalonymi skandalami, prowokacjami, rozpowszechnianiem niewiarygodnych plotek i twardą konfrontacją. Co dopiero mówić o tamtych czasach, kiedy ukraiński lud dopiero co wyskoczył spod prasy komunistycznej propagandy (a prorosyjska nie ustaje do dziś!) i nie doszedł do własnej pamięci. Ale wierni z Lubomyrki, mieszkańcy wsi z dawnymi tradycjami religijnymi (wspaniała cerkiew Przenajświętszej Bogurodzicy zachowała się tu jeszcze z pierwszej połowy XIX wieku, stąd pochodzi również założyciel nurtu ewangelicznych chrześcijan-baptystów) wtedy uwierzyli ojcu Borysowi. A on i dla siebie, i dla nich odkrywał prawdziwą historię Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego, który do połowy XVII wieku był samorządny i podlegał jedynie Wszechленskiemu Konstantynopolskiemu (wtedy Carogrodzkiemu) patriarsze. Sobole o wartości 500 rubli i 500 złotych czerwońców, które otrzymał nieżyński protopop Maksym Fyłymonowycz za to, że przemilczał fałszywość artykułu określającego status Kościoła Kijowskiego w umowie dodatkowej z 1659 roku, oraz łapówki dla patriarchy Jerozolimskiego Dositeja i Carogrodzkiego Dionizego — oto zapłata za wolność i samorządność ukraińskiego prawosławia. I dopiero po 238 latach patriarcha ekumeniczny Grzegorz VII zaznaczył, że oderwanie od tronu Carogrodzkiego metropolii kijowskiej i przyłączenie jej do Kościoła Moskiewskiego odbyło się nie według przepisów zasad kanonicznych. Ale władza bolszewicka wtedy pluć chciała na uwagi patriarchy. Lecz nieobojętnymi na tę historię stali się ojciec Borys i wierni z Lubomyrki, którzy w czerwcu 1991 roku przeprowadzili zebranie, które poruszyło kwestię uprzedzonego stosunku władz diecezjalnych do nich i przejścia pod jurysdykcję Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, o czym telegramem powiadomili ówczesnego biskupa UKP (PM) Wasyla. Podpisy pod protokołem złożyło 29 osób. Od razu zaczęły krążyć plotki, że ojciec Borys chce okatolicyzować wiernych. Na sygnatariuszy zaczęto wywierać nacisk i ludzie (a byli to w większości osoby starsze) pogubili się. Ja wtedy przepytywałam wielu uczestników tamtego zebrania i ich twierdzenia przeczyły sobie nawzajem. Większość przyznawała, że zebranie się odbyło, tam postanowiono o przejściu do UAKP, ale kiedy mowa była o ich osobistej pozycji, unikali konkretnej odpowiedzi. Gdyby wyższe kierownictwo kościoła poszło tą drogą, a władza poparła je, wierni chętnie zatwierdziliby przejście. Ale przeciwstawić się naciskowi, bronić swojej pozycji u nich nie było ani siły, ani twardości ducha. Tego samego dnia, kiedy byłam we wsi, diecezja UKP (PM) przysłała do Lubomyrki nowego księdza. Ojciec Anatol przekonywał: „To szpiedzy amerykańscy do nas wleźli, swoje książki przywożą. Ja sam widziałem — tam USA stoi. Ja — od prawdziwego Boga…”. Takie batiuszki „od prawdziwego Boga” do dziś rządzą w większości parafii naszego kraju. Ojciec Borys jeszcze próbował bronić pozycji swojej i wspólnoty. Gazeta Ukraińców Ameryki „Swoboda” już w kwietniu 1992 roku informowała o pikiecie wiernych UAKP pod Kirovohradzką Radą Obwodową w obronie ojca Borysa Czornowodskiego oraz 26 głodujących w Kijowie, którzy żądali zwrotu Autokefalicznemu Kościołowi nielegalnie odebranych świętości. Ale wtedy ten opór nie doprowadził do żadnych skutków. A „niepokorny” ksiądz Borys Czornowodski, choć bez wspólnoty wiernych, jednak przeszedł na łono UAKP, kilka lat służył w sąsiednim obwodzie mikołajowskim. Lecz z życia odszedł bardzo wcześnie, nie zdążył nawet posiwieć…

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Udana XXXI Konwencja SUA

Wiera BODNARUK, referentka prasowa Komitetu Konwencji 31. Konwencja Związku Ukrainek Ameryki (SUA) odbyła się pomyślnie w dniach 26–29 maja 2017 r. (Memorial Day week-end) w Tampie na Florydzie. W wydarzeniu wzięło udział 105 delegatek z 36 oddziałów, a wśród zagranicznych gości byli: przewodnicząca SFUŻO, Orysia Suszko (Kanada); Filomena Procyk i Anna Dziuba (Brazylia); dr Maria Furtasz i dr Wasyl Pazyniak (Ukraina) oraz metropolita Antoni (USA). W księdze pamiątkowej 31. Konwencji przedstawiono sprawozdania przewodniczącej i referentek Zarządu Głównego SUA dotyczące wielostronnej pracy organizacji w ciągu ostatnich trzech lat. Podkreślono znakomitą pracę Opieki Społecznej w zakresie pomocy humanitarnej dla Ukrainy, co było priorytetem na lata 2014–2017. Godnie uczczono 50-lecie działalności Akcji Stypendialnej SUA, która udzielała i nadal udziela pomocy studentom w różnych krajach ukraińskiej diaspory oraz w Ukrainie, z warunkiem znajomości lub nauki języka ukraińskiego, w którym stypendystki mają korespondować ze swoimi sponsorami i członkami Akcji Stypendialnej. Oprócz ciekawych sesji plenarnych delegatki poznały się ze swoimi siostrami, podzieliły się wrażeniami i pomysłami dotyczącymi dalszej pracy SUA. Wiele wrażeń wyrazyły młodsze delegatki, dla których była to pierwsza konwencja. Nowo wybrany Zarząd Główny SUA na czele z Mariann̈ą Zajac ma bardzo dobrą kadrę do udanej pracy w ciągu następnych trzech lat. muzyków, którzy wykonywali utwory Verdiego, Berlioza, Purcella, Korngolda, Iszczenki, Jakowczuka. Na scenie wisiał portret wielkiego Łatoszynśkiego, który długo mieszkał w Worzelu. Na instrumencie, na którym brzmiał podczas tego koncertu, znajduje się tabliczka z informacją: „Na tym fortepianie Ihor Szamo po raz pierwszy wykonał pieśń »Jak cię nie kochać, Kijowie mój…«”. Koncert odbywał się w budynku, który kiedyś należał do córki utalentowanego przedsiębiorcy i mецената Fiodora Tereszczenki, która później została hrabiną Uwarową. O tym wszystkim przypominają także eksponaty. Trzy miasteczka. Trzy wydarzenia. Jakie historyczne imiona, związki pokoleń, duchowe wzloty! Wszystkie te przebłyski intelektualnego ożywienia we wsiach i małych miastach, miasteczkach (pod żadnym pozorem nie używajmy sowieckiego terminu „osiedle typu miejskiego”!) tworzą poszczególni entuzjaści, patrioci-bezinteresowni. Dzięki im. Zwracamy się do Ministerstwa Kultury i Ministerstwa Edukacji i Nauki — świadomie i aktywnie pomagajcie tym ludziom odradzać życie artystyczne i duchowe w małych miastach, podnosić ich samodzielność kulturalną i znaczenie ogólnopaństwowe — oczyszczać zamulone źródła czystej wody, która, wpadając do wielkiej rzeki naszej inteligencji i duchowości, z wdzięcznością będzie darować Ukrainie nowe i nowe imiona twórców nauki i sztuki, utrwalając wielkość naszej Ojczyzny.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Wzywamy…

R. ZAJCEWSKA, emerytka, M. SZEWELOWA, wychowawczyni w przedszkolu, Kijów Po długim upadku wygląda na to, że nasza tzw. prowincja zaczyna wreszcie ożywać, a zatem stawać się źródłem zasilania, wzbogacania wielkich miast siłami duchowości i kultury. Niedawno trafiło nam się być na Podolu, w ojczyźnie wielkiego Wasyla Stusa, we wsi Rachnówka, rozmawiać tam z uczniami, śpiewakami i znawcami poezji sławnego rodaka, z ich rodzicami, a także z inteligentnymi władzami wsi i rejonu hajsyńskiego. Jasne wrażenia. Potem los zaprowadził nas do Makarowa, miasteczka na Kijowszczyźnie, do dużej, solidnej szkoły, gdzie czczono żołnierzy ATO. Uderzyło nas zainteresowanie młodzieży historią, wydarzeniami trudnej teraźniejszości. Makarowscy nauczyciele wychowują myślicieli i patriotów. Wielkie im dzięki. Ostatniego dnia kwietnia pojechaliśmy do Worzela na koncert… posłuchać muzyki do tekstów Szekspira. Od jednej poważnej mieszkanki miasta usłyszeliśmy: „Boże, nareszcie doczekaliśmy się! Będzie koncert muzyki klasycznej!” Niewielka, ale arystokratyczna i przytulna sala Worzelskiego Centrum Kultury „Uwarowski Dom” była zapełniona po brzegi. Blaskiem radości i zachwytu w oczach, oklaskami i okrzykami „bravo!” słuchacze witali wspaniałych kijowskich śpiewaków i

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Połowiczne środki nie pomogą

kozacy zaporoscy. A dziś ich potomkowie, rosyjskojęzyczne „kaczki” o ukraińskich nazwiskach, przyjeżdżają na Donbas „zabijać chachłów”. Obroną Ukrainy są nie tylko artyleria, rakiety i armia, nie tylko ochotnicze bataliony z wolontariuszami, lecz przede wszystkim język ukraiński. Tam, gdzie jest język ukraiński, wróg nie wchodzi. Skutkiem praktycznej realizacji językowej koncepcji „russkiego miru” jest zajęcie przez Federację Rosyjską zrusyfikowanych Krymu i Donbasu. Żyjemy na Ukrainie w zniekształconym świecie. Obywatele mówiący po ukraińsku nie mają wystarczającej liczby książek po ukraińsku, filmów, treści internetowych, a na Wschodzie Ukrainy często w ogóle brakuje możliwości porozumiewania się, nauczania i wychowywania dzieci w języku ojczystym. Natomiast Rosjanie stworzyli uprzywilejowane warunki do rozwoju swojego języka. Przepisy Federacji Rosyjskiej wymagają bowiem od wszystkich, kto ubiega się o życie, pracę czy naukę w tym kraju, przedstawienia certyfikatu znajomości języka rosyjskiego, historii Rosji i podstaw ustawodawstwa. W Federacji Rosyjskiej nawet od świeżo przybyłych cudzoziemców wymaga się zanurzenia w warunkowej przestrzeni kraju. I jednocześnie — zaprzecza się utwierdzaniu ukraińskości na Ukrainie. Dlatego nasze państwo powinno ustanowić takie zasady: język ukraiński jest językiem państwowym, jest językiem komunikacji i nauczania. Należy sprawić, by bez niego nie można było się obejść. Tak jak w Izraelu czy w każdym innym kraju. Wtedy wszystko stanie na swoim miejscu. Ludzie będą się solidaryzować wokół swojego języka, kultury i duchowości. Społeczeństwo solidarne to zupełnie nie to rozproszone społeczeństwo, które mamy obecnie. Drodzy bracia Ukraińcy! Strzeżmy ukraińskiego języka, uczmy nim dzieci. Rozmawiajmy między sobą po ukraińsku! Tworzmy ukraiński świat. A półśrodki i ugodowość są tu niedopuszczalne, bo pełzające rusyfikowanie zaczyna się od gorliwego przechodzenia na rosyjski w komunikacji między Ukraińcami, a kończy się separatystami i okupowanymi terytoriami. Z Cerkwią jest trudniej. To konserwatywna podstawa ludzkiej świadomości, jakoby: ja nie idę do moskiewskiego popa, idę do Boga. To wielkie złudzenie. Wielu moskiewskich duchownych cerkiewnych łapano na poparciu wojny, na poparciu polityki Putina. Z tym trzeba postępować na podstawie prawa. Mamy pełne moralne prawo teraz postąpić z „ruskim światem” bardzo radykalnie.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Lubow Benedyszyn: „Najważniejsze dla pisarza — być usłyszanym”

Niedawno we Lwowskim Domu Nauczyciela odbyła się prezentacja twórczości poetki Lubow Benedyszyn. Jak opowiedział moderator tego spotkania prezentacyjnego, pisarz, doktor nauk historycznych Petro Szkrabjuk, jest to już czwarte spotkanie z poetami, którzy nie mieszkają we Lwowie, w celu włączenia ich w życie kulturalno-artystyczne stolicy Galicji. „Lubę odkryłem dla siebie dwa lata temu — wyznał na początku spotkania Petro Wasylowycz — kiedy podarowała mi swój tomik. Od pierwszego wiersza zrozumiałem, że Lubow Benedyszyn to superpoetka”. Zgadzam się z moderatorem. I ze swojej strony jestem przekonany, że i wy, szanowni czytelnicy, zgodzicie się ze mną, przeczytawszy w tej relacji zarówno wystąpienie poetki, jak i kilka wierszy, które zaproponowała obecnym — zarówno nam, pisarzom, jak i bardzo szanownym gościom z organizacji społecznych, wśród których wyróżniała się swoją dowcipnością 99-letnia Iryna Szul. Zgadzam się ze znaną ukraińską poetką Mariją Ludkewycz, która we wstępie do ostatniej książki Lubow — „Lita promy nalna liturhija” — słusznie skonstatowała: „W utworach Lubow Benedyszyn czuć głębię uczuć, delikatność i szczerość. Im się wierzy i chce się jak najdłużej rozkoszować w tej naturalnej żywiole”. Lubow Benedyszyn jest laureatką konkursu „Złoty Trójząb” (2011), zwyciężczynią Międzynarodowego konkursu poetyckiego z okazji 200-lecia urodzin T. Szewczenki „Czatuje w stuleciach Czerniecza gora” (2014), dyplomantką Ogólnoukraińskiego konkursu literackiego im. Wołodymyra Drocyka (2015), laureatką Ogólnoukraińskiej nagrody literackiej im. Mychajła Czabaniwskiego oraz Ogólnoukraińskiego konkursu im. Lesia Martowycza (2016), autorką 8 książek poetyckich. Po wierszach obecni usłyszeli szczere słowa o twórczości poetki od przewodniczącego Lwowskiej organizacji obwodowej NSPU Ihora Hurhuły i jego zastępcy Olesia Diaka. A potem Lubow Benedyszyn już prozą opowiedziała, jak przyszła do Poezji: — Małe sale mnie nie przerażają. Przyjemnie widzieć znajome, bliskie twarze. Najważniejsze dla pisarza — być usłyszanym. Między moją twórczością a edukacją jakaś nieuchwytna niteczka już jest zawiązana. Zastępca ministra edukacji zacytował mnie, ale obraziłam się, bo nazwał mnie amatorem… Zaczęłam pisać w dojrzałym wieku. W latach młodzieńczych byłam poza poezją. Gdzieś jakiś grunt był w duszy założony: babcia darowała mi bajeczki. W swoim domu dorastałam przy książce. Początkowo interesowały mnie rysunki. Na twarzy było rozczarowanie, jeśli w książce nie było rysunków… Ale książka okazała się ciekawa. Urodziłam się, dorastałam w Sokalu, ukończyłam Politechnikę Lwowską — wydział chemiczno-technologiczny. Chemik ze mnie nie wyszedł. Ukończyłam kursy księgowości, od 2003 roku zajmuję się księgowością. Od 2005 roku — księgowa firmy „Ptachiwnyk”. Widzę wiele wspólnego w księgowości i poezji — precyzyjne słowa. Pierwsza książka — „Fejerija wesny”. Wspierał mnie Hennadij Rodyczew. Wiele wspierała Marija Ludkewycz… Drugą — „Kriz roky i suzirja” — wydałam w Iwano-Frankiwsku. W trzeciej — „Wik anhela” — dużo wierszy o przyrodzie. „Z jego wysokim imieniem śpiewam i żyję”. Wtedy myślało się: nie musimy niepokoić Anioła. Ale teraz dziękuję Mu, gdy coś dobrego się zdarza. Jeszcze było kilka tomików — „Po toj kineć weselky”, „NOTA BENE. Z nestrymnych notatok”. Ihor Pawluk, pisząc przedmowę do „NOTA BENE”, nazwał ją „Wybierać czy wywalczać”. Przygotował Bohdan ZALIZNIAK Wiersze Lubow BENEDYSZYN Kryzys Społeczeństwu źle: wyczerpane i chore. Czatuje czas, podstępny basawriuk. „Oj, biada, biada…” — cicho zapłacze Horyń. „O Boże, Bo…” — westchnienie utopi Buh. Dniepr o dniach sławnych coś mamrocze… Desna — jak zaczarowana — gdzie sny… Społeczeństwo marne: duchy-potwory. ... I sylwetka Zbawiciela między nimi. 10.11.2013 Poczęcie nieba W sobie począć wyż — Niech narodzi się kiedyś…. Cień żalu nad głową. A dusza — poza mrokiem Świata świeci się w słowach. Zaduma cięższa żywa: Jak tego światła nie zgasić? Jak to niebo donosić? Czy narodzi się kiedyś? — W sobie począć wyż… 20.06.2014 Święto 1 Namaluję wieczór ze śnieżynkami I kawałek Europy w oknie. …Oliwier i taca z mandarynkami. Konfetti, girlandy i ognie. Fajerwerki, aniołów owacje… A nad ranem (do niebios echo!) upadną świąteczne dekoracje za którymi codzienność i wojna. 2 Rozwinę cukierek, jak cykutę: choć w święto — minimum biedy. …A dusza (pod wybuchy salutów) sennie wyrywa się tam, gdzie co noc gradowo i w okopach… Jutro — dzień powszedni, kołowrót zdarzeń… Co to nawyk — już nie tak strasznie nie umierać na linii frontu. 12.2015—01.2016 Huśtawka …I słyszę zew utraconego raju. I widzę sad, co jabłkami śni. Teraz w nim tylko gwiazdy dojrzewają I huśtawka samotnie skrzypi. Huśta syn mojego dzieciństwa widmo: Namiot niebios — to z bliska, to z dala. A biały świat — nieskalanie piękny, Gdzie jeszcze nikt w nikogo nie strzela. Gdzie jeszcze nikt nikomu jeszcze nie wróg I pachną słońcem wiosny i lata… A huśtawki życia — to w dół, to w górę. A huśtawka — to spada, to wzlata.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Dni pamięci Mykoły Winhranowskiego

Heorhij ŁUK’JANCZUK W dniu wydarzeń w studiu filmowym uczestnicy odwiedzili grób Mykoły Winhranowskiego na Cmentarzu Bajkowym i złożyli na nim kwiaty. Organizatorka wydarzenia, dyrektor wykonawcza Fundacji Charytatywnej im. M. Winhranowskiego Zoja Hołota zaznaczyła, że spotkania twórcze, poświęcone autorowi wspaniałej liryki poetyckiej, niedoścignionej powieści historycznej „Seweryn Naływajko” oraz filmów minionej epoki, odbywają się już dwanaście lat z rzędu. Tradycyjnie biorą w nich udział nie tylko literaci i reżyserzy, którzy pracowali razem z Mykołą Winhranowskim, ale także ci, którzy dopiero odkrywają dla siebie niepowtarzalną poezję i prozę historyczną genialnego artysty — uczniowie i studenci. Dlatego w przeddzień spotkania w studiu filmowym — w Białej Cerkwi, dokąd Mykoła Winhranowski często przyjeżdżał ze swoimi nowymi utworami, po raz kolejny odbył się konkurs znawców poezji „Majestat słowa”. Kierowniczka biblioteki Hanna Nahorna opowiedziała, że w tym roku wzięło w nim udział ponad 30 młodych recytatorów, a najmłodszy z nich miał zaledwie cztery lata. Na wieczór do studia filmowego, gdzie stary sad i hale zdjęciowe pamiętają lekki krok artysty i jego melodyjny, silny głos, przyjechali zwycięzcy konkursu: Pawło Pasicznyk, uczeń białocerkiewskiej szkoły zawodowej, oraz Anna Ahalijewa, uczennica szkoły ogólnokształcącej nr 7, którzy recytowali gościom wieczoru lirykę Winhranowskiego. Swoimi wspomnieniami o genialnym artyście słowa i kina podzielili się znani literaci i reżyserzy: poetka Switłana Jowenko, reżyser, aktor, scenarzysta, zasłużony działacz sztuki Ukrainy Mykoła Zasiejew-Rudenko, reżyser Ołeksandr Muratow, fotograf i działacz społeczny Stanisław Czernij oraz inni. A reżyser Łarysa Jefymenko, w której dorobku twórczym znajdują się filmy dokumentalne nakręcone razem z Mykołą Winhranowskim, opowiedziała obecnym, że jako reżyser był on jak rentgen — widział ludzi na wskroś i potrafił ocenić każdego zgodnie z prawdą. Wspomina, jak Winhranowski kochał przyrodę — deszcz, roślina, chmura mogły podsunąć mu temat lub wersy nowych wierszy czy obraz filmowy. Czytasz jego lirykę i zanurzasz się w piękny świat stepów i lasów, w których, urodzony na Mikołajowszczyźnie, oczarowany Południowym Bugiem i Rosią, czerpał swoje natchnienie artysta. Uczestnicy spotkania kinoliterackiego mówili także o wysokiej misji artysty. Winhranowski widział ją w przywracaniu godności narodowej swojemu ludowi, który ma swój wspaniały język, pieśń i kulturę. I jego zwrócenie się ku postaci kozackiego przywódcy Seweryna Naływajki również było niezwykle ważnym etapem na drodze konsolidacji narodu ukraińskiego w czasie zniewolenia. Artysta pisał: „Czuję się w długu zarówno wobec historii, jak i wobec współczesności mojego narodu”. W powieści „Seweryn Naływajko” Mykoła Winhranowski okazał się bodaj największym batalistą we współczesnej sztuce ukraińskiej, mistrzem genialnej narracji. Opowiedziała o tym Zoja Hołota i poinformowała, że fundacja ustanowiła nagrodę artystyczną, którą będą wyróżniani twórcy filmowi za najlepsze przedstawienie postaci Winhranowskiego. Na wieczorze zaplanowano prezentację pierwszego filmu pierwszej laureatki tej nagrody, reżyserki filmowej Ludmyły Mychajłewycz — „Wargami ciepłymi i okiem złotym”. Zastępczyni dyrektora studia filmowego Jelyzaweta Pleskonos przeprowadziła niezwykle interesującą wycieczkę dla miłośników poezji i twórczości filmowej Mykoły Winhranowskiego po Muzeum Kina oraz halach zdjęciowych, w których tworzyli swoje arcydzieła znani twórcy filmowi, a także opowiedziała o pracy reżysera w studiu. Zaplanowano nowe spotkania literackie i filmowe, między innymi w Łubniach na Połtawszczyźnie, Dyrektor wykonawcza Fundacji Charytatywnej im. M. Winhranowskiego Zoja Hołota gdzie na rzece Sołonycia w 1596 roku odbyła się decydująca bitwa wojsk powstańczych Seweryna Naływajki. Jego imię stało się symbolem walk wyzwoleńczych narodu ukraińskiego o wolność, wzorem dla przyszłych pokoleń w walce o niepodległość. Dni pamięci wybitnego poety i prozaika, aktora, reżysera filmowego Mykoły Winhranowskiego odbyły się w Sosnyci w obwodzie czernihowskim, Białej Cerkwi oraz w Kijowie w Narodowym Studiu Filmowym Filmów Fabularnych imienia Ołeksandra Dowżenki. Zwyciężczyni konkursu imienia Mykoły Winhranowskiego — uczennica szkoły ogólnokształcącej nr 7 Anna Ahalijewa Przed mikrofonem reżyser Ołeksandr Muratow dzieli się wspomnieniami o słynnym koledze

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

...wieża”, „Zielony pies”, „Diskur-sus”, „Fabuła” i inne, a także szereg czerkaskich: „Brama”, „Warsztat druku”, „Wertykal”… Większość wydawnictw-uczestników twórczo podeszła do wydarzenia, zaangażowała do udziału „swoich” pisarzy, zorganizowała akcje twórcze itp. Duże zainteresowanie wzbudziły prezentacje wydań, sesje autografów, lekcje edukacyjne, które przeprowadzili Myrosław Doczynec, Wasyl Szkliar, Wołodymyr Wiatrowycz, bracia Kapranowie, Wołodymyr Cybulko, Iren Rozdobudko (wręczono jej nagrodę czytelniczych gustów „ChoCzytka” z książką „Tut i teper”), Dara Kornij, Leonid Kononowycz, Oleksandr Myhed, Ljubow Doläk, Wano Krüger. Wyróżniono zwycięzców szeregu konkursów literackich: Ogólnoukraińskiego na najlepszy utwór o tematyce wiejskiej im. Hryhora Tiutiunnyka (jednym ze zwycięzców był czerkasznin Nazarij Wiwczaryk) oraz Międzynarodowej nagrody „Czer. net k@”, odbyły się prezentacje projektów gatunkowych i serii literackich. Zarówno w ramach programu, jak i w ramach programu dodatkowego, na festiwalu pracowali czerkascy pisarze. Do programu festiwalu oraz aranżacji filharmonii organizatorzy podeszli kreatywnie. Co godzinę rozdawano książki, odbywały się oryginalne wnętrza do fotografowania, realizowano projekty charytatywne, w tym zbiórkę książek dla domów dziecka i żołnierzy ATO… Na terenie festiwalu czerkascy mistrzowie przeprowadzili warsztaty: „Zakładka z filcu”, „Haft litery”, „Leczenie książki”, „Kaligrafia od gęsiego do metalowego pióra”, „Pakowanie książki jako prezentu” itp. Osobny szeroki program zaproponowano młodym czytelnikom, którzy mogli albo po prostu czytać w wygodnych fotelach w wyznaczonym miejscu, albo wziąć udział w ciekawych wydarzeniach związanych z książką. Nauczyciele czerkaskich szkół przyprowadzali na festiwal całe klasy. Nauczyciele, naukowcy i wydawcy w ramach festiwalu przeprowadzili „okrągły stół” na temat: „Dzieci i książka: jak zainteresować czytaniem”. Na korzyść festiwalu rezonansowo zadziałały także reklama zewnętrzna, zapewniona przede wszystkim przez wydawnictwo Julii Czabanenko, aktywnej organizatorki święta książki, oraz lokalne media. Liczymy na dalszy rozwój święta książki w Czerkasach. I nad tym organizatorzy już myślą…

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Lesia Horowa — Narodowa artystka Ukrainy!

Heorhij ŁUKJANCZUK W Kijowie, w budynku Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki, odbył się wieczór twórczy Narodowej artystki Ukrainy Lesi Horowej. W wieczorze wzięły udział zespoły wokalne „Winiczok” i „Podolanoczka” z młodymi solistkami Wikusią Iwanenko i Olią Tkaczuk ze Szkoły Muzycznej nr 35 dla dzieci w Kijowie (kierownicy Iryna Starostina i Olha Hawrylowa, korepetytor Oleksandr Pszenyszniuk), młode studentki Kijowskiej Dziecięcej Akademii Sztuk Julia Kysz i Zlata Amalija Bondar, duet Adriany i Mideji Narueckich, piosenkarka z Niemiec LinA NinA. Na scenie pomagały w udanym przeprowadzeniu koncertu także utalentowane dzieci Lesi: Lida i Zoriana. Wszyscy, którzy przyszli posłuchać koncertu, Wiktoria RUTKOWSKA Wielu znanych ludzi wsławiło ziemię łokaczyńską i całą Ukrainę. We wsi Zaturci koło Łokacz urodziła się Halszka Hulewyczówna, mecenaska, fundatorka Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, a 135 lat temu, 17 kwietnia 1882 r., w tej właśnie wsi przyszedł na świat wybitny działacz polityczny, historyk, socjolog, publicysta i dyplomata, teoretyk ukraińskiego konserwatyzmu, jeden z organizatorów Ukraińskiej Demokratyczno-Chliborobskiej Partii, w czasach hetmanatu i UNR – poseł Ukrainy w Austrii, Polak z pochodzenia, Ukrainiec duchem, Wiaczesław Lipiński. Tworzyła tu pisarka i krytyczka Marhareta Malynowska, stąd pochodzą zasłużone dziennikarki Ukrainy Larysa Iwszyna, redaktor naczelna gazety „День” oraz Walentyna Sztynko, kierowniczka działu narodowego odrodzenia gazety „Wołyń-nowa”. Na Łokaczyńszczyźnie mieszkała Ołena Lewczanowska, wybitna działaczka polityczna i społeczna, członkini Senatu Rzeczypospolitej (lata 1922–1930.). Była współzałożycielką międzynarodowej organizacji kobiecej „Liga Pokoju i Wolności”, reprezentowała ją w różnych krajach Europy (we Francji, Czechosłowacji, Szwajcarii), broniąc praw ludności ukraińskiej w Polsce. W 1939 r. została aresztowana przez organy NKWD, a następnie rozstrzelana. Jej córka Iryna, znana wołynianom działaczka społeczna, fotografka, pisarka i kinoamatorka, napisała o swojej matce książkę „Senatorka”, a członek Wołyńskiego Bractwa, laureat Narodowej Nagrody im. T. H. Szewczenki, reżyser filmowy Mychajło Tkaczuk stworzył film „Pani-senatorka”. O tym opowiedziała. Otrzymali masę zadowolenia z twórczego kontaktu z ulubioną śpiewaczką i kompozytorką, która niedawno otrzymała wysoki tytuł Artystki Ludowej Ukrainy. Nieco później śpiewaczka podzieliła się wrażeniami ze swojej wolontariackiej działalności dla naszych obrońców na froncie ukraińsko-rosyjskim. Za kilka dni Lesia znów zamierza wyjechać na linię frontu, ponieważ tam na nią i innych naszych patriotycznych artystów z Art-desantu czeka najbardziej!

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Festiwal książki w Czerkasach

Władimir POLISZCZUK, profesor, pisarz Przez kilka lat twórcze środowisko inteligencji i wydawnictwa Czerkas starały się, by także w „stolicy” kraju Szewczenki zorganizować święto książki na wzór znanych na Ukrainie targów-jarmarków książki we Lwowie, Kijowie i innych miastach. I oto wreszcie niedawno odbył się pierwszy Czerkaski Festiwal Książki, który na kilka dni stał się centralnym wydarzeniem, także medialnym. Czerkaska Obwodowa Filharmonia, będąca epicentrum festiwalu, stała się miejscem prawdziwej pielgrzymki miłośników czytania książek. Ogółem tylko w filharmonii w ciągu trzech dni festiwalu pojawiło się około siedmiu tysięcy osób. A przecież wokół centralnego filharmonijnego „biura” festiwalu funkcjonowały także inne jego lokalizacje: Uniwersytet Narodowy im. B. Chmielnickiego (nota bene studenci i kierownictwo uniwersytetu zasadniczo przyczynili się do organizacji i przeprowadzenia wydarzenia, a głównym organizatorem i, jak nazwali ją wydawcy, wróżką festiwalu została docent uniwersytetu Ludmiła Fit), biblioteki: obwodowa młodzieżowa im. Wasyla Symonenki oraz miejska im. Łesi Ukrainki, księgarnia „Bukwycia”, Muzeum „Kobzarza” T. H. Szewczenki, kawiarnia „Fabryka kawy” i inne. Na festiwalu książki zaprezentowano prawie 50 wydawnictw, które przedstawiły swoje publikacje, wśród nich „Smołoskyp”, „Akademia”, „Klio”, „Kalwaria”, „Umniczka/A-BA-BA-HA-LA-MA-HA”, „Folio”, „Karpacka

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Amatorzy z Wołynia znów w Kijowie

Na zaproszenie ludowej artystki Ukrainy Oksany Pekun, autorki i prowadzącej „Fol-mjuzik”, emitowanego w pierwszym Narodowym kanale telewizyjnym, do Kijowa niedawno przyjechał ludowy chór amatorski „Jesienne złoto” z osiedla Łokacze na Wołyniu. Istnieje on od maja 2007 roku i powstał dzięki wsparciu terytorialnego centrum opieki społecznej nad emerytami i samotnymi niezdolnymi do pracy obywatelami. Wiek śpiewaków wynosi od 60 do 70 lat, ale są też i tacy, którzy mają ponad 80! Chór jest aktywnym uczestnikiem festiwali i konkursów, posiada honorowe wyróżnienia. Jest znany na Wołyniu i poza granicami obwodu. Trzykrotnie był w Kijowie, występował w programach telewizyjnych „Nadwieczir’ja”. Zespół prowadzi aktywną działalność obywatelską, oświatową, charytatywną i wolontariacką; występuje w szpitalach przed rannymi w strefie ATO, w obwodowym pensjonacie geriatrycznym, weteranskim szpitalu, szpitalach i sanatoriach. MGO „Wołyńskie Bractwo”, korzystając z okazji, zorganizowało z okazji 10-lecia chóru koncert w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy. kandydat sztuk muzycznych, docent Katedry Choreografii Wschodnioeuropejskiego Uniwersytetu im. Lesi Ukrainki w Łucku Lesia Kosakiwska, która przyjechała wraz z chórem „Jesienne złoto”. Zabrzmiały ukraińskie pieśni ludowe, autorskie pieśni, utwory do słów Tarasa Szewczenki w aranżacji kierownika artystycznego chóru Jarosława Wasylowycza Matulka. Niezrównany Anatolij Hnirowski zauroczył wymagającą stołeczną publiczność zarówno jako dramatyczny wykonawca poezji Wielkiego Kobzarza, jak i mistrz w czytaniu humoresek. Łokaczynce pokazali także fragment kobiecych posiadówek „Hudanki od baby Mańki” z żartami, wołyńskimi pieśniami obrzędowymi i tańcami: „Karapetem”, „Krakowiakiem”, polką. Aby zapoznać kijowian z osobliwościami haftu i tkactwa swojego regionu, nasi przyjaciele przywieźli starodawne koszule, ręczniki — spuściznę, troskliwie zachowaną przez babcie i prababcie. Interesujący był także autentyczny strój z Łokacz, który zaprezentowała uczestniczka chóru Switłana Chamieżuk. Szczególny zachwyt wzbudziła jej barwna kamizelka, haftowana koralikami. Kolektyw przywitali i podziękowali za występ generalna dyrektor muzeum Halina Ołeksijiwna Soroka oraz honorowy przewodniczący MGO „Wołyńskie Bractwo” Serhij Wołodymyrowycz Szewczuk. Wspólne wykonanie hymnu Wołynian — „Wołyń moja” Stepana Kriwenkoho — stało się symbolem jedności kijowian i łokaczynców, których stołeczna publiczność zdążyła pokochać. Na pamiątkę spotkania z kijowskimi Wołynianami rodacy otrzymali upominki — numery czasopisma „Wołyń moja”, książki wołyńskich wydawnictw. Następnego dnia łokaczynce nagrywali program w Pierwszym Narodowym Kanale Telewizyjnym w audycji „Fołk-mjuzik”, którą zobaczymy we wrześniu.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Sowiątko Charlie zaprasza do współpracy

W 20 miastach Ukrainy, za wsparciem Przedstawicielstwa UE, Funduszu Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF), Państwowej Agencji Ukrainy ds. Kinematografii, marki TM „Wesela Korywka”, ambasad oraz przedstawicielstw kulturalnych państw uczestniczących, po raz czwarty odbył się Festiwal Sztuki Filmowej dla Dzieci i Młodzieży „Children Kinofest”. Organizatorem jest firma „Arthaus Traffic”. Nadija KYRJAN. Zdjęcia autorki Trzy lata temu, w Międzynarodowy Dzień Ochrony Dzieci, ogłoszono zwycięzcę pierwszego festiwalu, który stał się corocznym. Jego celem są popularyzacja sztuki filmowej, rozwijanie tradycji rodzinnych wypraw do kina, promowanie europejskich wartości oraz wsparcie dzieci z grup społecznie wrażliwych. „Children Kinofest” zapoznaje młodych widzów z najnowszymi europejskimi filmami oraz ze światową klasyką kina. Logo, symbolem i maskotką „Children Kinofestu” jest sowa Charlie. Postać stworzono na podstawie rysunku 7-letniego Artioma Rassadnikowa z Doniecka i nazwano ją na cześć legendarnego aktora i reżysera filmowego Charliego Chaplina. Przez dziesięć dni w różnych miastach Ukrainy, w różnych kinach pokazano siedem konkursowych filmów dla widzów w wieku od 4 do 14 lat: francusko-szwajcarski film animowany „Życie Kabaczka”, reżyseria Claude Barras; fantasy „Molly Moon i cudowny podręcznik hipnozy”, reżyseria Christopher N. Rowley (Wielka Brytania); film animowany „Mały potwór”, reżyserzy Michael Ekblad, Matthias Bruhn, Ted Sieger (Niemcy, Szwajcaria, Szwecja); film „Kocham cię, mamo” Janisa Nordsa (Łotwa); komedia „Naprzód do szkoły”, reżyseria Frederik Melldahl Njørgaard (Dania); ukraiński film animowany „Mykyta Kożumiaka”, reżyseria Manuk Depojan; komedia „Chłopiec w złotych spodniach” Elli Lemhagen (Szwecja, Dania). Wszystkie te filmy w poprzednich latach zostały nagrodzone prestiżowymi nagrodami i udostępniono je w wersji z ukraińskim dubbingiem. Poza konkursem zaprezentowano wybór odrestaurowanych filmów francuskich twórców kinematografii, braci Lumière. Program ułożył i skomentował dyrektor Festiwalu Filmowego w Cannes Thierry Frémaux. Na zamknięciu obecnego festiwalu pokazano film – zdobywcę Grand Prix „Children Kinofestu-2016”, przygodową opowieść „Łapa” Roberta-Adriana Pejo z Węgier. Wszystkie filmy w tym roku obejrzały wycieczki szkolne z różnych Liza Omelczenko placówek oświatowych, pojedyncze rodziny, łącznie około 40 tysięcy dzieci. Zgodnie z tradycją widzowie pełnili także rolę jury festiwalu. Przy wejściu na salę rozdawano karty do głosowania. Zwycięzcę konkursu międzynarodowego ogłoszono podczas ceremonii zamknięcia w centrum festiwalowym, w kinie „Kijowska Ruś”. Zacięta walka toczyła się między trzema filmami, których oceny różniły się zaledwie dziesiątymi częściami punktu. Film zwycięski, „Molly Moon i czarodziejski podręcznik hipnozy”, zdobył 4,7 punktu, na II miejscu uplasował się film „Mykyta Kożumiaka” z wynikiem 4,67 punktu, a na III – „Chłopiec w złotych spodniach” z wynikiem 4,54 punktu. Na festiwalu w tym roku zainaugurowano krajowy konkurs filmów krótkometrażowych, które nakręciły dzieci w wieku od 7 do 14 lat. Organizatorzy otrzymali ponad 130 dziecięcych prac, spośród których wybrano 10 najciekawszych. Dziecięce ekipy filmowe finalistów zaproszono do Kijowa, gdzie osobiście zaprezentowały swoje prace, które wyświetlono na dużym ekranie kina „Kijowska Ruś”. Filmy oceniało profesjonalne jury w składzie: reżyser animacji Manuk Depojan, aktorka Kateryna Molczanowa i reżyser Roman Bondarczuk. Grand Prix festiwalu, dyplom i nagrodę pieniężną w wysokości 20 tysięcy hrywien, otrzymała ekipa filmowa centrum kinematograficznego „Wesnianka” z Dniepru, w skład której weszło dziesięcioro dzieci, za film „Jak zdobyć kociaka”. Jest to film autorski, autorką jest 7-letnia Polina Szewczenko. Nagrodę odebrała przedstawicielka ekipy filmowej, Liza Omelczenko, najstarsza dziewczynka w grupie. Po wręczeniu nagród dzieciom ogłoszono, że „Children Kinofest” odbędzie się w dniach od 25 maja do 3 czerwca 2018 roku. Tymczasem organizatorzy festiwalu uruchomili dla dzieci i młodzieży internetową platformę edukacji filmowej, na której zgromadzono najlepsze filmy dla młodych widzów, a także materiały metodyczne do nich. Dostęp do tych materiałów mogą uzyskać nauczyciele, kierownicy klubów filmowych, rodzice oraz młodzi miłośnicy kina. Przyłączajcie się, rozwijajcie swoje talenty, aby ukraińska kinematografia wreszcie zajęła godne miejsce na arenie światowej.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Maryna SMIŁANEC: Maryna SMIŁANEC:

«Najważniejsza jest miłość i trzeba o nią walczyć» Młoda dramatopisarka Maryna Smiłanec jest laureatką pierwszej nagrody Ogólnoukraińskiego konkursu „Koronacja słowa—2015” w kategorii „Sztuki dla dzieci”. Od ubiegłego sezonu teatralnego spektakle na podstawie jej utworów zaczęły pojawiać się w afiszach kijowskich teatrów. A niedawno repertuar Centrum Sztuki „Nowy Ukraiński Teatr” wzbogaciła ironiczna komedia „Kefir, zefir i kaszmir” na podstawie sztuki „Beautiful life”. Dziś Maryna jest gościem „SP”. — Jaka była Pani droga do dramaturgii? — Studiowałam na wydziale aktorskim Kijowskiego Kolegium Teatru i Kina. Planowałam zostać aktorką. Ale już wtedy zrozumiałam, jak ciekawie jest pisać coś własnego. Kiedyś w kolegium dano nam zadanie przygotowania inscenizacji utworu współczesnego dramaturga. Nie znalazłam niczego, co by mnie zainteresowało. Dlatego postanowiłam napisać własną inscenizację. Praca spodobała się moim kolegom z roku i poradzili mi, bym próbowała swoich sił w literaturze. Wspierał mnie w tym również wykładowca Witalij Kino. — Jest Pani zwyciężczynią konkursu „Koronacja słowa”. Proszę o tym opowiedzieć. — Napisałam bajkę „Kraina poważnych”, która przypominała o dzieciństwie, i chciałam ją wystawić z kolegami z roku. Równolegle wysłałam utwór na konkurs „Koronacja słowa”. Byłam mile zaskoczona, gdy otrzymałam nagrodę. Wydarzenia rozgrywają się w kraju, w którym zabroniono marzyć, bawić się, śmiać, opowiadać bajki. Bajkopisarz poznaje dziewczynkę i opowiada, czym jest prawdziwe dzieciństwo, uwalnia ją od strachu i wątpliwości. Razem nowi przyjaciele uwalniają cały kraj. Ta sztuka spodobała się Witalijowi Kino i postanowił ją wystawić w Oksana JASIŃSKA Na wystawie eksponowane są prace graficzne na szkle, w których Iryna Bondaruk odzwierciedla szkice z dziecięcego życia i codzienności przeszłości, oraz kolekcja tradycyjnych drewnianych zabawek jej męża Andrija, mistrza rzemiosła ludowego. Ekspozycję dopełniają drewniane zabawki z początku ubiegłego wieku, a także autorskie pisanki małżeństwa. Łącznie zaprezentowano 130 dzieł tej artystycznej rodziny. Do stworzenia prac graficznych artystkę zainspirowały obserwacje dzieci, opowieści starszych ludzi o dzieciństwie, fascynacja etnografią i dawnymi fotografiami. Temat dzieciństwa wzmacniają dziecięce drewniane zabawki Andrija, stworzone przez autora na podstawie tradycyjnej ukraińskiej zabawki z różnych regionów. Podczas wystawy odbywają się wycieczki tematyczne, a także warsztaty, na których dzieci malują zabawki. Scena ze spektaklu „Kefir, zefir i kaszmir” Nowym Ukraińskim Teatrze. Reżyser rozumie wszystkie moje utwory i znajduje w nich głębię tematów. Nie byłam na próbach, a po raz pierwszy zobaczyłam spektakl na premierze. Jestem wdzięczna także Illi Rybałce, który stworzył muzykę do spektaklu, oraz Julii Kino za kostiumy. — A w tworzeniu spektaklu „Alfabet dobrych manier” brała już Pani udział? — „Alfabet dobrych manier” to mój projekt, który realizowała jedna z czołowych aktorek Nowego Ukraińskiego Teatru Polina Kino. Był to jej debiut reżyserski. Spektakl ma wychowywać, ale staraliśmy się stworzyć wesołe przedstawienie dla dzieci, aby maluchom było ciekawie w teatrze. W tym celu zwiększyliśmy liczbę zabaw, angażujemy dzieci w wydarzenia dziejące się na scenie. — „Kefir, zefir i kaszmir” to Pani druga wspólna praca z reżyser Poliną Kino. — Polina była pierwszą osobą, której wysłałam do przeczytania moją nową sztukę „Beautiful life”. Od razu wybrała ją do wystawienia swojego spektaklu dyplomowego jako absolwentka Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. I. Karpenki-Karego. To historia życia dwojga ludzi, którzy kochali się, ale nie mieli możliwości być razem. U schyłku lat rozumieją, że niby przeżyli życie poprawnie, ale szczęśliwi nigdy nie byli. I oto los daruje im ostatnie spotkanie. Jestem wdzięczna aktorom Julianie Jewstafiewej (Wira Makariwna) i Władysławowi Swedeniukowi (Wałentyn Mychajłowycz), oraz Witalijowi Kino (kierownik artystyczny inscenizacji), Julii Kino (scenografka kostiumów), Illi Rybałce (kierownik muzyczny spektaklu), Jehorowi Snyhyrowi (oprawa świetlna). — Oprócz Nowego Ukraińskiego Teatru Pani spektakle są wystawiane w innych teatrach? — W PostPlay Teatrze reżyser Jewhenija Widiszczewa wystawiła spektakl „16+”. To historia o nastolatkach, którzy kończą szkołę i trafiają w skomplikowaną i niebezpieczną przygodę. I właśnie w tych ekstremalnych warunkach ujawniają się ich charaktery. — A co z planami twórczymi? — W Nowym Ukraińskim Teatrze kończą się prace nad moim spektaklem dla dzieci „Mój domowy dziki Lis”, w którym poruszam temat ekologii, oraz ironiczną komedią dla dorosłych „Ludzie Forbesa”. Mam propozycje także od innych teatrów. Pragnę robić swoje, autorskie rzeczy. Piszę o tym, co mnie porusza. Przez konflikt z samą sobą w wyobraźni pojawiają się postacie, potem pierwsze dialogi, które obrastają innym materiałem dramatycznym. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO Zdjęcia Anastasiji SZYTOMPEL

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

W Dubnie dziewczęta chwaliły się magią długiego warkocza

Jewhen CYMBALIUK, obwód rówieński Zdjęcia autora. O kobiecym warkoczu można mówić wiele. Jest on symbolem piękna, honoru, czystości, godności, wierności i miłości. Od dawna uważano, że w długich włosach tkwi siła i zdrowie, i im dłuższy warkocz, tym, jak powiadają, silniejszy związek z kosmosem, wszechświatem, Bogiem. Jednak w ostatnim czasie ukraińskie dziewczęta preferują krótkie fryzury. A w Dubnie jest odwrotnie: zorganizowano tu święto folklorystyczno-artystyczne „Warkocz – kobiece piękno”. Atrakcją święta stał się obrzęd zaplatania warkocza. Istniał on na Wołyniu od czasów Rusi Kijowskiej. Obecnie, niestety, stosuje się go niezbyt często. Właśnie dlatego mieszkańcy Dubna postanowili odnowić ten zapomniany obrzęd. Jego istotą jest to, że dziewczynce, gdy tylko kończy 7 lat, zaplata się warkocz na znak tego, że przechodzi w starszy wiek: teraz nie jest już tylko dzieckiem, a mamusiną pomocnicą. Zaplatanie warkocza przeprowadzały matki pod nadzorem starszych kobiet. Warkocz zaplatano z trzech części, ponieważ jest to złote trisuttia: słońce, urodzajność, małżeństwo. Ładnie zapleciony warkocz oznaczał schludność dziewczyny. Dlatego dziewczęta zawsze przyozdabiały warkocz różnorodnymi ozdobami, kolorowymi wstążkami. Do zaplatania dołączano również wyszywany ręcznik, a także kalinę, kwiaty, wplatając je w wianek. Podczas zaplatania śpiewano pieśni o kobiecym losie i ludzkiej misji czynienia dobra. A po rozczesaniu, włosy, które pozostały na grzebieniu, starannie wybierano i spalano, aby nie zabrały ich wrony, bo wtedy dziewczyna w przyszłości nigdy nie zazna szczęśliwego losu. Te i inne obrzędowe działania przeprowadzili pracownicy kultury miasta wraz ze studentami Dubieńskiego Kolegium Kultury i Sztuki. A potem odbył się konkurs na najdłuższy i najbardziej zadbany kobiecy warkocz. Najdłuższy warkocz (metrowej długości) wyhodowała studentka Dubieńskiego Kolegium Kultury i Sztuki Anhelina Pitułko. To ona została zwyciężczynią konkursu i otrzymała główną nagrodę. Bez prezentów od Rady Miejskiej Dubna, która zainicjowała ten projekt, nie pozostała żadna z uczestniczek świątecznego wydarzenia. W wianku dla dziewczyny obowiązkowo musi być kalina. W odrodzeniu obrzędu zaplatania warkocza udział wzięły studentki Dubieńskiego Kolegium Kultury i Sztuki. Wianek dla dziewczyny z zaplecionym warkoczem – na szczęśliwy przyszły los. Piękno długiego warkocza na święcie zaprezentowały mieszkanki Dubna Anastasija Pryhoda, Zoriana Slebyk, Wiktorija Stadijczuk oraz Anhelina Pitułko.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

20 czerwca w Wyszogrodzie w obwodzie kijowskim (ul. Szkolna 58, „Dom KLJUKWA”) o godz. 16.00 przy wsparciu agencji innowacji twórczych „Studio inicjatyw artystycznych” (projekt kuratorski Ołeksandra KOCZUBEJA) odbędzie się jubileuszowa wystawa indywidualna ludowego artysty Ukrainy Mykoły STRATIŁATA. W programie: otwarcie wystawy, prezentacja pierwszej Wyszogrodzkiej galerii obrazów; premiera filmu „Mykoła STRATIŁAT. Grawiury szczęśliwego Losu”; koncert świąteczny. Informacje pod numerami telefonów: w sprawie dojazdu: + 38 0459654556; w sprawie uczestnictwa: + [kontakt ukryty]. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617. Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef redaktor Pawło MOWCZAN. Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA. Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK. Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks). Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK. Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN. Dział kultury Eduard OWCHARENKO. Dział korekty Tetiana SZCZERBAK, Iryna STELMACH. Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Wołodymyr ŻYHUN. Redaktor internetowy 279-39-55. Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO. Księgowość 279-41-46. Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. „Interekspresdruk”, ul. Simji Sosninych 3. Nakład ogólny w czerwcu — 16 000.

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин