Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №28 за 2008 рік

16 с. · 44 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

900 lat Soboru św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach DUCH NARODOWY W JĘZYKU OJCZYSTYM

W Sewastopolu odbyło się spotkanie robocze starszego doradcy Wysokiego Komisarza OBWE ds. Mniejszości Narodowych doktora Clementa Büschera (Niemcy) oraz koordynatora projektów Boba Deana (Holandia) z przedstawicielami miejskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. UKRAINA — DOM EUROPEJSKI Wołodymyr PROCENKO, przewodniczący oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, m. Sewastopol Omawiano kwestie funkcjonowania języka państwowego oraz języków mniejszości narodowych, poprawy ukraińskiego ustawodawstwa w tej dziedzinie, analizowano projekty mediów z wykorzystaniem języków mniejszości narodowych oraz kwestie funkcjonowania ukraińskich szkół. Jak poinformował koordynator projektów OBWE Bob Dean, problemy te w Sewastopolu badane są po raz pierwszy. Informacje czerpano głównie z Symferopola, jednak geograficznie Sewastopol należy do Krymu i, co zrozumiałe, konkretyzuje to sytuację. Przedstawiciele „Proświty” poinformowali o faktach dyskryminacji ukraińskich uczniów i przeszkodach w bezproblemowym zdobywaniu wiedzy w języku ojczystym, zwłaszcza w specjalnie zniekształconych szkołach, które mają mieszane ukraińskie i rosyjskie programy nauczania. Takim procesem objętych jest 700 uczniów. Po spisie ludności z 2001 roku język ukraiński jako ojczysty zadeklarowało prawie 24 procent sewastopolczyków, mimo że spis zniekształcał informacje o Ukraińcach. Nawet zgodnie z danymi spisu, czwarta część szkół powinna być ukraińska. Około 7 000 sewastopolskich dzieci z ukraińskich rodzin kontynuuje naukę w szkołach rosyjskich. W odróżnieniu od centralnej, miejscowa prorosyjska rada stosuje ustawodawstwo konstytucyjne wybiórczo, na szkodę języka państwowego. W kwestii używania języka rosyjskiego wypełnia je w pełni, a resztę przepisów dotyczących praw innych narodowości ignoruje. Członkowie „Proświty” zaproponowali wybieranie do rady miejskiej przedstawicieli według kwot wynikających z liczebności danej narodowości w ogólnej liczbie ludności; wtedy ta dyskryminacja, którą stworzyła rządząca rosyjska mniejszość w Sewastopolu i na Krymie, na wschodzie i południu Ukrainy, zostałaby zakończona. Członkowie „Proświty” zaznaczyli, że w Sewastopolu od lat nie rozwiązuje się kwestii tworzenia szkół ogólnokształcących z ukraińskim językiem nauczania, niska jest jakość nauczania języka ukraińskiego przez pedagogów, którzy przekwalifikowali się z przedmiotów rosyjskich. Bez entuzjazmu wykładają oni język ukraiński, nie zaszczepiają dzieciom miłości do języka państwowego. Podawano przykłady, kiedy młodzi specjaliści, przybyli z pedagogicznych uczelni wyższych, nie wytrzymywali nacisku rosyjskiego środowiska. Zastraszanie i otwarte nawoływania szowinistów-pedagogów „Wyjeżdżaj stąd!” szkodziły. Kiedy w zatłoczonych miejscach miasta Ukraińcy rozmawiają między sobą w języku ojczystym, Rosjanie oburzają się, twierdząc, że to rosyjskie miasto i żądają mówienia po rosyjsku. Taka presja na Ukraińców ma miejsce na Krymie, na południu i wschodzie Ukrainy. Mniejszość rosyjska nie pozbyła się stereotypów „starszego brata” i dąży do rządzenia. Jak zaznaczyła sekretarz odpowiedzialna, zastępca przewodniczącego miejskiego oddziału „Proświty” Switłana Doroszenko, która do niedawna wykładała w obwodzie donieckim język i literaturę rosyjską, takiego wpływu psychologicznego na Ukraińców, jak w Sewastopolu, tam nie odczuwała, co też doprowadziło ją do działalności w „Proświcie”. Clement Büscher zgodził się z argumentami członków „Proświty” i zaznaczył, że po pomarańczowej rewolucji sytuacja się zmieniła i obywatele, którzy pragną posługiwać się językiem ojczystym, mają wszelkie możliwości, ale problemy istnieją. Clementa Büschera interesowała również opinia członków „Proświty” na temat testowania w języku ukraińskim abiturientów szkół wyższych, które planowane jest za dwa lata. Czy poradzą sobie z tym sewastopolscy absolwenci? Odpowiedź była krótka. Mniejszość rosyjska nie kwapi się do nauki języka ukraińskiego, a domaga się „przepchnięcia” projektu ustawy o drugim języku państwowym — rosyjskim, czym po raz kolejny legislacyjnie potwierdziłaby językowo-kolonialną przynależność Ukrainy do Rosji. Koordynator projektów Bob Dean rozważał kwestię projektu podnoszenia kwalifikacji nauczycieli języka ukraińskiego oraz przeznaczenia środków na te działania. Członkowie „Proświty” zaproponowali inwestowanie pieniędzy w projekty, które miałyby jakościowe wskaźniki końcowe — wychowanie ukraińskiego patrioty. Przedstawiciele OBWE nie sprzeciwili się propozycji kompletowania krymskich szkół jakościowymi kadrami pedagogicznymi spośród Ukraińców-patriotów. Takim nowym kadrom należy stworzyć odpowiednie warunki socjalno-bytowe. Tylko wtedy sewastopolscy absolwenci za dwa lata będą mogli zdać testy do szkół wyższych. Poruszano również inne kwestie dotyczące negatywnego wpływu Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej poprzez „wolontariuszy” przeniesionych do rezerwy — obecnie pedagogów i radnych miejskich — prowadzenia wrogiej Ukrainie ideologii, ingerowania w programy szkolne z zakresu przysposobienia obronnego, języka rosyjskiego i historii Sewastopola, rozpowszechniania patriotycznych materiałów sąsiedniego państwa nie tylko przez media, ale także poprzez konkretne wydarzenia szkolne. Przedstawiciele OBWE omówili z kierownictwem oddziału „Proświty” perspektywy dalszej współpracy. SZEWCZENKO I KAPNIST Dobrowolne datki „Na Cerkiew Kobziarza”: Międzynarodowy Fundusz Charytatywny „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskiej filii AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

już zrozumieć. Trzeba niby wierzyć Prezydentowi, który w unisonie z opozycją oskarża rząd o niezdolność do poradzenia sobie ze wzrostem cen. I trzeba wierzyć premier, która oskarża Prezydenta o blokowanie pracy rządu, a prezydenckich gubernatorów — o bezpośredni sabotaż i pobłażanie inflacji. A jeszcze naród ma słyszeć zwycięskie relacje z Bankowej i Hruszewskiego. O naszym niesłychanym rozwoju, o tym, że inflację obniżono do 1 procenta (najpotrzebniejsze towary i usługi podrożały o 50—100 procent). A jeszcze — o wykryciu nadużyć poprzedniej władzy — stary chwyt, znany jeszcze z poradzieckich czasów. Na przykład, o rozkradaniu w Ministerstwie Transportu jeszcze za pierwsze półrocze ubiegłego roku 500 milionów hrywien, które wykryło Główny Urząd Kontroli oraz inne organy kontrolne. To jeszcze i mało „powiesili” na Rudkowskim z jego gigantycznym, największym w państwie, ministerstwem. Wszakże na jego byłego szefa, poprzedniego premiera, „dokopali się” do innej cyfry — 10 miliardów. Nawet wyliczyli prędkość rozkradania państwa przez poprzedni rząd — pewną liczbę dolarów na sekundę. Smutno to wszystko obserwować. Może dlatego, żeby pospólstwu było weselej, codziennie podrzuca im się coraz to nowe tematy. Czy nie odbiorą nam Euro—2012? Koronę jeszcze jakiej „miss” na jakimś show założyła nasza rodaczka? A co z narodem? A naród żyje równolegle z władzą. Gdzieś tam deputowani parlamentu szykują się na prawie dwumiesięczny urlop właśnie w „aksamitny sezon” na Wyspy Kanaryjskie i Bahamy. Gdzieś tam coś robi lub nic nie robi rząd. Gdzieś Prezydent sadzi krzewy i dogląda pszczół. I jest prosty przeciętny Ukrainiec, którego życie mało przecina się z życiem wybranej przez niego samego władzy. U tego Ukraińca — Kanary i Bahamy na ogrodach, na targowiskach i w pociągach podmiejskich. I wykazuje on unikalną zdolność do przetrwania i nie zginie. Wbrew władzy.

Машинний переклад

WYDARZENIA, FAKTY, KOMENTARZE POLITYCZNE LATO: GDZIEŚ TAM WŁADZA, A GDZIEŚ — LUD…

Petro ANTONENKO Prognoza pogody na czerwiec, którą tak hojnie drukowały nasze gazety, trafiła “palcem w niebo”, chłodne i deszczowe. Nie wyszedł suchy i gorący początek lata, jak rozprawiali prognostycy. Prawda, do takich publikacji, jak i do innej bzdury w rodzaju horoskopów, której tak hojnie u nas oddają gazetową powierzchnię, ludzie dawno odnoszą się z ironią. Lud bardziej interesuje się politycznymi prognozami. Ale i tutaj sytuacja nie jest lepsza niż z pogodą, bo my, w odróżnieniu od ustalonych zachodnich demokracji, żyjemy w dziwnym społeczeństwie, gdzie rano nie wiesz, co będzie wieczorem, a wieczorem — co rano. Jednak jedna prognoza z ostatnich miesięcy wręcz się nasuwała. Mam na myśli obecną żałosną sytuację z rządzącą koalicją parlamentarną. Do tego to szło. Wystarczy przejrzeć prasę. Takiej haniebnej kłótni między sojusznikami Majdanu, pomarańczowej rewolucji, my przez te lata jeszcze nie widzieliśmy. To, co działo się jesienią 2005 roku, doprowadziło do dymisji pierwszego pomarańczowego rządu, do drugiego przyjścia Kuczmo-Janukowyczów, wreszcie do głębokiego kryzysu politycznego i pierwszego w naszej historii rozwiązania parlamentu — wszystko to dziecinna igraszka w porównaniu z obecnymi realiami. Czytelnik, obywatel, wyborca, biorąc do rąk gazetę, widzi, że jedną kolumnę wykupiła “Nasza Ukraina” i tutaj opowiadają, jaki zły jest BJuT, a na drugiej kolumnie, kupionej przez BJuT, opowiadają, jaka zła jest “NU”. Mało tego, są jeszcze i swary wewnątrz “Naszej Ukrainy”. Nasi pokłóceni politycy czasami nawet nie wyobrażają sobie, co to jest. Dni temu zobaczyłem taką gazetę w rękach swojego wiejskiego sąsiada, zwykłego człowieka, nieobojętnego na życie społeczne. Mówię mu, że on po takiej kłótni, zapewne, już nikomu nie wierzy. A on mi błyskotliwie odpowiedział: “Nie, ja wierzę Juszczence, że Julia Tymoszenko jest zła. I wierzę Juli, że Juszczenko jest zły”. Genialnie! Przewodniczącemu Komitetu Rady Najwyższej do spraw bezpieczeństwa narodowego i obrony A. S. HRYCEŃCE, przewodniczącemu Komitetu Rady Najwyższej do spraw polityki ekologicznej, korzystania z zasobów naturalnych i likwidacji skutków katastrofy czarnobylskiej A. I. SEMYNOZIE, przewodniczącemu Komitetu Rady Najwyższej do spraw polityki gospodarczej O. M. TKACZENCE, przewodniczącemu Komitetu Rady Najwyższej do spraw integracji europejskiej B. I. TARASIUKOWI, przewodniczącemu Komitetu Rady Najwyższej do spraw zagranicznych O. H. BIŁORUSOWI Wysokopoważni mężowie stanu! Na obrzeżach miasta Chersonezu (V w. p.n.e.) jeszcze starożytni Grecy zaczęli wydobywać kamień-wapień. Przez stulecia na miejscu tych kamieniołomów utworzyły się liczne jaskinie. W ubiegłym stuleciu było ich kilkadziesiąt. Zaczęto je wykorzystywać do potrzeb wojskowych, rozmieszczając tam składy z amunicją dla jednostek Armii Czerwonej, które dyslokowały się na Półwyspie Krymskim i Floty Czarnomorskiej. Ich załadowanie szczególnie wzrosło w pierwszych dniach wojny, kiedy dowództwo wojskowe, jak wspominają naoczni świadkowie, przemieściło tutaj tysiące ton amunicji. Taka praktyka pozostała i w czasach powojennych. Teraz już gromadziły się zapasy amunicji na dziesięciolecia możliwych wojen z całym światem. Według niektórych danych, tylko w podziemnych kopalniach pod Sewastopolem leżą dziesiątki tysięcy ton przedmiotów wybuchowych. W szczególności w zatoce Hollandia rozmieszczono około 80 podziemnych kazamatów, gdzie przechowują dużą ilość amunicji. Nafaszerowany nimi podziemny arsenał w Suchej Belce, arsenał torpedowy w Troickiej Belce, nad którym znajduje się osiedle mieszkaniowe. Są dane, że przestarzałą amunicję na terytorium niektórych składów (jak, na przykład, niedaleko Teodozji) po prostu zasypano ziemią, i na ich miejscu już zbudowano kwartały mieszkalne. Zwiększa zagrożenie i to, że te śmiercionośne “skarby” znajdują się w sejsmicznie niestabilnym rejonie. Więc całkiem przewidywalnym, w odróżnieniu od pogody, stał się demarche, który można by nazwać wydarzeniem politycznym czerwca: oświadczenie o wyjściu z rządzącej koalicji dwóch deputowanych — Buta z NU-NS i Rybakowa z BJuT. Właśnie tylu, żeby większość zamieniła się w nie-większość. Prawda, tutaj wybuchła polityczna polemika, kiedy każdy zaczął traktować wydarzenie i jego skutki tak, jak mu się chce. Tak czy inaczej, ale sytuacja jest poważna. I te trzy wyjścia z kolejnego kryzysu, które się nasuwają i które już ogłosił spiker, — jedno gorsze od drugiego: dalsze istnienie takiej półkoalicji, przeformatowanie w nową, w szeroką, kolejne przedterminowe wybory jesienią. Wszystko — do niczego. Prawda, mówią, jeśli są trzy wyjścia, można znaleźć czwarte. A póki co — paraliż. I nie warto zajmować się samooszukiwaniem, jakoby głównym i czy nie jedynym zadaniem koalicji parlamentarnej — to formowanie rządu, z czym ona sobie poradziła. A Budżet Państwowy, który z jakiegoś powodu zdecydowano zmieniać w środku roku? A poważne nominacje kadrowe na innych szczeblach władzy wykonawczej? Tutaj najgłośniejsze batalie rozegrały się wokół stanowiska przewodniczącego Funduszu Mienia Państwowego, a jeszcze jest Komitet Antymonopolowy, inne instytucje i stanowiska. Ale jeśli trybunę parlamentu i krzesło spikera blokuje już nie opozycja, a partnerzy z koalicji? Czy warto wtedy dziwić się, że parlamentarzyści do tej pory nie wykonali tego, co obiecywali w zeszłym roku podczas kampanii wyborczej zrobić niemal w pierwszy dzień pracy? Nie skasowali immunitetu deputowanego, ulg, które, wręcz przeciwnie, po trochu narastają. Czyli tego najprostszego, co robią jednym naciśnięciem przycisku. Co już mówić o trudniejszych ustawach społeczno-ekonomicznych! O sferze humanitarnej, która w zeszłym roku niespodziewanie zajęła czy nie czołowe miejsce w programach wyborczych zwycięzców wyścigu parlamentarnego. Na przykład, kiedy deputowani będą głosować w sprawie dwóch projektów ustaw o języku, które wnieśli Pawło Mowczan i Wołodymyr Jaworiwski? A przecież w parlamencie (wiem jako dziennikarz, że tam akredytowany) znajdują się projekty ustaw dotyczące ochrony rodzimego kina, przestrzeni informacyjnej, inne projekty sfery humanitarnej. Kiedy rano w parlamencie widzę, jak na kolejny porządek dzienny (na jeden dzień!) wynoszą po 80—90 projektów ustaw, decyzji i postanowień, i kiedy obserwuję realną pracę parlamentu, staje się smutno. Czy nie przypadkowo do mediów trafiają twierdzenia, że praca parlamentu coraz mniej interesuje i rząd, i Prezydenta. O tak! U tych dwóch struktur władzy własne życie. Rządowi, zdaje się, nie do wykonania programu wyborczego “Ukraiński przełom”. Trzeba łatać inne przełomy-dziury, które tworzą się to tu, to tam. Czy nie największa dziura — szalona inflacja. Lud, na którego barki ona spadła, jak zawsze, nic nie mo...

Машинний переклад

PROCHOWA BECZKA KRYMU

Rysunek S. Mizerniuka. Na okrętach wojennych Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej, które stacjonują w zatokach Południowej i Sewastopolskiej, rozmieszczono znaczną ilość amunicji rakietowej i artyleryjskiej, min, bomb oraz innych przedmiotów wybuchowych. Biorąc pod uwagę to, że jednostki zbudowano jeszcze w ubiegłym stuleciu i, oczywiście, moralnie oraz fizycznie są one przestarzałe, podobnie jak warunki przechowywania amunicji, stanowią one również potencjalne zagrożenie. Nie są bezpodstawne pogłoski o zatopieniu w zatokach Sewastopola przez Flotę Czarnomorską podczas podziału bojowych substancji trujących oraz przestarzałej amunicji. Tak więc, według świadectw uczonych Sewastopolskiego Narodowego Uniwersytetu Energii Jądrowej i Przemysłu, na dnie Morza Czarnego zatopiono 1150 jednostek, z których większość znajduje się na szelfie kontynentalnym strefy przybrzeżnej. Specjaliści twierdzą, że szacunkowa łączna waga zapasów amunicji na wszystkich zatonęłych łodziach i okrętach przekracza 20 tys. ton. W większości zatonęłych jednostek w cysternach, przedziałach i poduszkach powietrznych zachowały się pozostałości płynnego paliwa, którego szacunkowa ilość wynosi 100 tys. ton. Istnieje zagrożenie wycieku tego paliwa w wyniku korozji metalu. Wysypiska odpadów chemicznych tworzyły się przez długi czas głównie w wyniku działalności Floty Czarnomorskiej na szelfie przybrzeżnym — na zachód od Sewastopola (na „Chersoneskim wysypisku”) oraz w innych miejscach (w akwenie osiedla Czornomorskie naliczono ich 49 jednostek, w Cieśninie Kerczeńskiej — 11, w Zatoce Teodozyjskiej — 1, na wybrzeżu Ałupki — 66, koło Jałty, niedaleko „Jaskółczego Gniazda” — 60, Ałuszty — 70, Bałakławy — 80, przylądka Łukull — 65). Ile ich jest naprawdę, wiedzą dokładnie rosyjscy wojskowi, ale dokumentacji na ich temat nie przekazują, ponieważ twierdzą, że nie została ona jeszcze odtajniona. Nam zrozumiała jest postawa rosyjskich zwierzchników, którzy do tej pory nie podjęli działań, aby przestarzałe i nadmiarowe arsenały wywieziono lub zniszczono: przebywają oni tysiące kilometrów od sztolni i ani im, ani ich dzieciom to nieszczęście nie zagraża. Ale uderza to, że również w Ukrainie na szczeblu państwowym i lokalnym nikt nie przejmuje się rozwiązaniem tego globalnego problemu i nie odpowiada za możliwe konsekwencje. Tak więc, według naszych danych, likwidacji krymskich arsenałów nawet nie włączono do Programu Państwowego. W związku z tym prosimy Państwa o zajęcie się tym problemem, w szczególności: zainicjowanie utworzenia tymczasowej komisji śledczej w celu zbadania zagrożenia i określenia sposobów zmniejszenia niebezpieczeństwa technogennego niedaleko m. Sewastopola; doprowadzenie do rozpatrzenia tych kwestii na posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony; doprowadzenie do rozpatrzenia tego problemu na posiedzeniu międzyrządowej komisji ukraińsko-rosyjskiej z połączeniem wysiłków Ukrainy i Rosji w celu wypracowania i realizacji systemu działań na rzecz zmniejszenia niebezpieczeństwa; żądanie od dowództwa Floty Czarnomorskiej przeprowadzenia inwentaryzacji przez ukraińskich specjalistów obiektów podziemnych, które znajdują się na terytorium jednostek wojskowych Floty Czarnomorskiej, oraz przeniesienia w bezpieczne rejony, najlepiej poza terytorium Ukrainy, jednostek wojskowych, które posiadają artyleryjskie, minowe, torpedowe i inne niebezpieczne rodzaje uzbrojenia; zwrócenie się do rosyjskich urzędników z wnioskiem o udostępnienie dokumentacji dotyczącej wszystkich składowisk broni chemicznej w Morzu Czarnym i wspólne przystąpienie do ich utylizacji; doprowadzenie do finansowania przez Rosję jako spadkobierczynię ZSRR unieszkodliwienia amunicji i substancji trujących, pozostawionych przez stronę rosyjską na naszym terytorium; przeprowadzenie negocjacji z państwami europejskimi i partnerami z Paktu Północnoatlantyckiego w sprawie rozpoczęcia celowego programu unieszkodliwiania przestarzałej amunicji niedaleko Sewastopola. Z upoważnienia GK „Ukraiński Sewastopol” Lidia MADOJAN

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Przewodniczącemu Werchownej Rady Ukrainy Arsenijowi Jaceniukowi, Prokuratorowi Generalnemu Ołeksandrowi Medwedźko, od wspólnoty wsi Moryncy, rejon zwenihorodzki, obwód czerkaski, świętą ziemię, a pozostawili ją we wspólnej własności. (Protokół nr 1 z 25.01.2000 roku zebrania pełnomocnych członków KSP „Batkiwszczyna Szewczenka”). Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko w przemówieniu powitalnym w ojczyźnie Tarasa Szewczenki w dniu jego urodzin, 9 marca, określił Moryncy mianem „wsi nr 1 na Ukrainie”, a na Forum Inteligencji Ukraińskiej podkreślił, że Taras Hryhorowycz Szewczenko to oblicze narodu ukraińskiego. Bezbożna, zbrodnicza decyzja urzędnika z gabinetu rejonowego hańbi pamięć Tarasa Szewczenki, poniża godność narodu ukraińskiego, zakłada podstawy poddaństwa. A to ma być odrodzenie narodowe, droga do demokracji, do Europy? To droga do piekła! Każdy człowiek, niezależnie od narodowości i wiary, z przerażeniem uświadamia sobie to haniebne, antynarodowe urzędnicze samowolstwo, które prowadzi do duchowego i materialnego zubożenia narodu. Prokurator rejonu zwenihorodzkiego od trzech lat z rzędu nie może bronić państwowego urzędnika w ramach prawa, dlatego milczy i nie udziela odpowiedzi na listy i zapytania społeczeństwa oraz instytucji państwowych, a mianowicie na pismo Czerkaskiego Obwodowego Zarządu Zasobów Ziemi z dnia 01.11.2005 roku nr 1607/6-7 do Zwenihorodzkiej Międzyrejonowej Prokuratury, od starszego radcy sprawiedliwości W. M. Szewczenki, na zapytanie organizacji społecznej „Ukraińskie Towarzystwo Narodowe «Hromada Kobzarja»”, wieś Moryncy, z dnia 23.04.2008 roku. Dlaczego milczy prokurator i dlaczego bronią go organy ochrony porządku prawnego rejonu zwenihorodzkiego? Kto rozporządza ziemią, która ma prawowitego właściciela – udziałowców, wspólnotę wsi, i kto jutro będzie władał ziemią Ukrainy, a pojutrze czy będzie istnieć Ukraina jako państwo narodowe? Szanowny Panie Przewodniczący Werchownej Rady i Panie Prokuratorze Generalny! Prosimy, pomóżcie nam znaleźć odpowiedzi na te pytania, ponieważ władze rejonowe i obwodowe nie chcą rozstrzygać tych kwestii zgodnie z Konstytucją i prawami Ukrainy. 24.06.2008 roku 1. Sołtys wsi Moryntsi Prychodko S. A. 2. Deputowany Morynskiej Rady Wiejskiej Mamuż V. A. 3. Deputowany Morynskiej Rady Wiejskiej Tereszczenko V. M. 4. Szulha L.Z. 5. Mamaj O. K. 6. Marczenko V. H. 7. Widomenko H. P. 8. Dudnyk A. V. 9. Bohdanow V. L. 10. Sekretarz Morynskiej Rady Wiejskiej Pedan O. V. 11. Tereszczenko V. M. 12. Chamko K. V. 13. Owsijenko H. M. 14. Lejbenko O. F. 15. Lejbenko M. F. 16. Szlichta V. V. 17. Kompaniienko O. P. 18. Dymeretsj O. L. 19. Kriwenko M. O. 20. Szulha P. A. 21. Pedan O. V. 22. Chamko N. Ju. 23. Sołodowa O. Ju. 24. Kozenko O. V. 25. Mosijczuk L. P. 26. Deputowany Morynskiej Rady Wiejskiej Danylczenko M. A. 27. Danylczenko V. V. 28. Oliinyk Ju. H. WYDARZENIA, FAKTY, KOMENTARZE

Машинний переклад

UKRAIŃSKIE SPORY POLITYCZNE A ROSYJSKA OPERACJA SPECJALNA

Halina LEWYCKA, członkini Krajowej Unii Dziennikarzy Ukrainy, m. Kijów Ukraina zbliża się do 17. rocznicy niepodległości. Jest to okres wystarczająco długi, by kraje, które powstały na ruinach imperiów początku XX wieku, mocno stanęły na nogach. Ukrainie, aby ugruntować się w europejskiej przestrzeni cywilizacyjnej i polityczno-gospodarczej, ten czas okazał się jednak niewystarczający. Dlatego czekają ją trudne czasy. O tym z niepokojem mówią politycy, którzy proklamowali niepodległość Państwa Ukraińskiego i w imię wolności ją bronili. Zwraca na to uwagę także środowisko politologiczno-naukowe, analizujące procesy historyczne na ziemi ukraińskiej. Właśnie ono stawia na razie pytania retoryczne: czy obecny przywódca Państwa Ukraińskiego dostrzega te problemy? Czy zastanawia się on nad tym, jaka Ukraina wyjdzie z obecnych nieporozumień, z zagmatwanej oligarchicznej gry naftowo-gazowej? Rzecz w tym, że obecne pokolenie polityków, wychowane przez bezbożny system komsomolski, jest cyniczne. Dla większości obecnych zwierzchników naród i interesy narodowe to retoryka, o której przypominają sobie przed wyborami. A codzienną troską są własne interesy. Każda próba rządu, by je zachwiać (trudno stwierdzić, czy na korzyść narodu, czy na korzyść innych oligarchów), wywołuje sprzeciw na szczycie piramidy władzy. A to jest cios w wizerunek Ukrainy. Dlatego zamiar państw Europy, by pozostawić niezmienione stanowisko wobec przyłączenia Ukrainy do programu uzyskania członkostwa w NATO, jest zrozumiały. Według ich logiki, jeśli naród dopuszcza to, co obecnie dzieje się na Ukrainie, zasługuje on na odpowiednie traktowanie. Oczywiście takie podejście jest zbyt uproszczone. Odkąd na Ukrainie uchwalono obecną ustawę o wyborach, naród nie wybiera władzy. Różni ludzie kupują sobie miejsca na listach partyjnych i zachowują się zuchwale nie tylko wobec wyborców, lecz także wobec partii, z których list weszli do parlamentu. Oczywiście społeczeństwo nie aprobuje takiego podejścia, na co wskazuje coraz mniejsza frekwencja wyborcza. Władze ukraińskie starają się przekonać społeczeństwo, że procesy wewnętrzne na Ukrainie i proces jej przyłączenia do PDCz to różne sprawy. Według słów zastępcy szefa Sekretariatu Prezydenta Ołeksandra Czałego, jeśli na Ukrainie będą zachodziły procesy związane z koalicją na zasadach demokratycznych i konstytucyjnych, kwestia integracji euroatlantyckiej Ukrainy nie zostanie postawiona. O. Czałyj podkreśla, że Ukraina planuje prowadzić aktywną politykę zagraniczną, by przekonać te kraje, które obecnie powściągliwie odnoszą się do idei przyłączenia do PDCz w najbliższym czasie. Jest to jedno z zadań, jakie przed sobą stawia ukraińska dyplomacja i Prezydent Ukrainy. Szczególną uwagę zwracać będą na Portugalię, Włochy, Francję, Niemcy. Uważa się, że te kraje, zwłaszcza ich analitycy, sprzedały Ukrainę w zamian za rosyjskie nośniki energii. Mimo optymizmu Sekretariatu Prezydenta świat porównuje swoje stanowisko wobec Ukrainy z wydarzeniami w unii. Dlatego ludzie, zaangażowani w proklamowanie niepodległości Ukrainy, mówią, że obecni dostojnicy powinni wykazać wysoką państwową ...odpowiedzialność. Sekretariat Prezydenta, który włożył wiele wysiłku w stworzenie obecnej sytuacji, zleca to zadanie przewodniczącemu Rady Najwyższej Arsenijowi Jaceniukowi. Lwowski kulturolog Taras Woźniak twierdzi, że Federacja Rosyjska prowadzi przeciwko Ukrainie pełnowymiarową, na szeroką skalę zakrojoną operację specjalną. Jednym z jej przejawów jest zamiar Rosji, by już od stycznia przejść na światowe ceny gazu, wtedy szereg gałęzi ukraińskiego przemysłu może znaleźć się poza granicą opłacalności. Nie należę do utopistów, by liczyć na to, że Rosjanie zechcą okazywać dobroczynność wobec Ukrainy. Jednak takie podwyższenie ceny gazu dla Ukraińców uderzy w samych Rosjan, którzy współpracują z Ukraińcami. Poza tym Rosjanie, ogłaszając podwyżkę cen gazu, nawet nie chcą słyszeć o jakiejkolwiek podwyżce do 2017 roku ceny za bazowanie rosyjskiej floty na terytorium Ukrainy. Gdzie tu logika? Logika jest: prosta, a zarazem cyniczna. Wywołać antyrządowe bunty na wschodzie i południu Ukrainy i na fali niestabilności odsunąć od nas Europę oraz posadzić w Kijowie swój marionetkowy rząd. Mówią o tym nie tylko ukraińscy intelektualiści, zepchnięci do podziemia i lekceważeni przez cynicznych polityków, lecz także niektórzy politycy. Niedawno próbę zniszczenia koalicji i obalenia rządu przewodniczący Rady Najwyższej Arsenij Jaceniuk nazwał próbą zamachu stanu. O tym mówił również przewodniczący Sądu Najwyższego Ukrainy Wasyl Onopenko. Według jego słów w Ukrainie faktycznie powtarza się sytuacja z 2004 roku. Wtedy wszystko działo się w ramach procesu wyborczego, za pomocą stworzenia państwowego systemu fałszowania wyników wyborów. Szczególne niebezpieczeństwo obecnej sytuacji, jak zauważył Wasyl Onopenko, polega na tym, że tak zwana reforma systemu sądownictwa odbywa się pod osłoną Prezydenta Ukrainy. Przewodniczący Sądu Najwyższego jest przekonany, że mimo wad władzy sądowniczej (a jest ich wiele) działalność sądów pozostaje podstawowym czynnikiem stabilizacji prawnej życia społecznego w Ukrainie. Aby wyjść z obecnej złożonej sytuacji, uważają politolodzy, parlamentarne siły polityczne powinny uczciwie ogłosić kryzys w Radzie Najwyższej i rozpocząć negocjacje w sprawie jego uregulowania. Bezwarunkowo receptę na pokonanie kryzysu parlamentarnego znajdą, twierdzi przewodniczący frakcji NU-NS Wiaczesław Kyrylenko. Ale we frakcji NU-NS, według słów W. Kyrylenki, dokładnie rozumieją, że w tym trudnym dla parlamentu czasie Gabinet Ministrów powinien efektywnie pracować. Oczywiście, jeśli Partia Regionów zdoła przekonać do poparcia swoich działań Blok Łytwyna, KPU, a także część deputowanych z NU-NS (z „Jednolitego Centrum”), wtedy powstanie większość do odwołania rządu. Taras Woźniak uważa, że przyczyną agresywnego zachowania Rosji jest to, że w FR katastrofalnie brakuje siły roboczej, i ona próbuje „wycisnąć” ją z Ukrainy wszystkimi dostępnymi metodami, by nie wchłonęły jej Chiny. Najprościej to zrobić, prowokując polityczną i gospodarczą niestabilność w Ukrainie. Czyżby tego nie rozumiała obecna ukraińska władza w osobie Prezydenta?

Машинний переклад

Otwarty list

W 2004 roku, bezprawnym zarządzeniem nr 69/204-rp z 28.03., Zwinogródzka Rejonowa Administracja Państwowa naruszyła konstytucyjne prawa wspólnoty wsi, złamała Kodeks ziemski Ukrainy, bez wiedzy udziałowców (1024 osoby), lekceważąc historyczne i duchowe dziedzictwo mieszkańców wsi Moryncie, i wydzierżawiła działkę ziemi „Orzechowy Sad” o powierzchni 36,57 ha Wahanowi Jenukowyczowi Chaczikiancowi, osobie narodowości ormiańskiej, która nie ma nic wspólnego z historią naszego kraju. Na tej ziemi, położonej niedaleko współczesnego centrum wsi i graniczącej z rezerwatem „Ojczyzna Tarasa Szewczenki”, pojawili się pierwsi osadnicy, założyciele wsi Moryncie. Ta ziemia dana jest przez Boga naszym przodkom, przodkom Tarasa Szewczenki, jest to zabytek historyczny nie tylko wspólnoty wsi Moryncie, ale całej Ukrainy, gdyż jest ona „duchowym źródłem”, które wydało Ojca narodu ukraińskiego, człowieka, przed którym chyli czoła cały świat. Przez wszystkie czasy wspólnota wsi strzegła i czciła tę ziemię — Stare Moryncie, sadziła na zboczach jarów drzewa orzecha, derenia i drzewa ozdobne. W 2000 roku ten orzechowy sad wprowadzono do podziału na udziały, ale wieśniacy nie odważyli się go rozszarpać Maksym OPANASENKO Zdjęcia autora I stepy Ukrainy, I Czarne Morze Z ogniami w Oświęcimiu rozmawiają… I. Huszczak Przeżyli katorżniczą pracę setki kilometrów od rodzinnego domu, uniknęli piekielnego ognia krematoriów gestapo, znieśli nieludzkie doświadczenia niewoli faszystowskiej… Z okazji 20-lecia Międzynarodowego Związku Byłych Małoletnich Ofiar Faszyzmu do Kijowa przybyły delegacje z Azerbejdżanu, Armenii, Białorusi, Kazachstanu, Łotwy, Litwy, Mołdawii, Rosji, Tadżykistanu, Ukrainy, Estonii i Bułgarii. Prawie wszyscy oni — naoczni świadkowie i ofiary przerażających niemieckich obozów koncentracyjnych. Spotkanie było pełne łez radości i żalu: niemal po 70 latach spotkali się ci, którzy ramię w ramię pracowali w faszystowskiej niewoli podczas II wojny światowej. Delegaci zjazdu, a było ich prawie 150, odwiedzili memoriał „Babi Jar”, uczcili pamięć poległych, złożyli kwiaty pod pomnikiem Nieznanego Żołnierza i pomodlili się w Ławrze Kijowsko-Peczerskiej. Na twarzach tych już podeszłych w latach ludzi na zawsze wyryły się ból i cierpienie, ale ich oczy wciąż jeszcze płoną — przeżyli, zwyciężyli i teraz mogą opowiedzieć innym pokoleniom o wojnie: o katorżniczej pracy, straszliwym głodzie, nieludzkich torturach, komorach gazowych, krematoriach, epidemiach — oto niepełny spis tego, przez co przeszli ci ludzie. W Narodowym Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej z okazji 20-lecia organizacji odbyły się uroczystości.

Машинний переклад

Echa wojny

Przedstawiciele Sekretariatu Prezydenta, a także minister pracy i polityki społecznej Ludmyła Denysowa, w imieniu Prezydenta i premiera Ukrainy pogratulowali delegatom rocznicy. Zgodnie z dekretem Prezydenta Ukrainy byli małoletni więźniowie faszyzmu zostali odznaczeni orderami i dyplomami honorowymi. Odznaczenia otrzymali: W. J. Dykaliuk (Donieck), W. P. Honczarow (Ługańsk), W. H. Semenenko (Mikołajów), O. H. Bałutin (Mikołajów), I. I. Hudkewicz (Sewastopol), W. W. Kowal (Zaporoże). Nikogo w tym dniu nie pominięto. Celem Międzynarodowego Związku Byłych Małoletnich Więźniów Faszyzmu, jak mówią organizatorzy, jest to, aby przekazać ich wspomnienia, zaszczepiać młodemu pokoleniu poczucie patriotyzmu, sprzyjać pokojowym stosunkom międzynarodowym. Delegaci konferencji Młodzież zna wojnę jedynie z filmów kinowych i starych fotografii… Świadkowie i ofiary tamtej strasznej wojny mogą opowiedzieć o wydarzeniach liholecia tak, jak naprawdę wyglądały, bez upiększeń i cenzury. Niestety, młodzież mało interesuje się tymi wydarzeniami i nie myśli o tym, że ostatnich świadków tamtych czasów z każdym rokiem jest coraz mniej. Życzymy trwałego zdrowia, sił i długiego życia ludziom, których nie złamały katorga, niewola i znęcanie się, którzy przez dziesięciolecia przenieśli swoje wspomnienia i doświadczenie dla następnych pokoleń.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

nie ma. Opróżniły się wielkie warsztaty mechaniczne, magazyn, inne budowle. Świecą metalowymi żebrami dawne dystrybutory paliwa. Ruiny pozostały z garażu, który na dodatek spłonął. Swoją drogą, czy nie za często u nas płoną takie „niczyje” wiejskie obiekty? Obok gospodarstwa znajduje się solidny dwupiętrowy budynek administracyjny. Prawda, kiedyś i on ucierpiał w pożarze, mówią, że uderzył piorun. Obecnie — pustka, wkrótce budynek utonie w zielonych dżunglach. Przyjeżdżali kiedyś potencjalni kupcy, którzy chcieli otworzyć tu coś w rodzaju pensjonatu czy ośrodka rehabilitacyjnego. Zamysł naprawdę niezły, biorąc pod uwagę cudowną okoliczną przyrodę. Ale nie dogadali się z bankiem, który nie spieszy się ze sprzedażą budynku. Wпрочем, i inne obiekty niby są na sprzedaż, jeśli ktoś skusi się na te półruiny. A coż pozostało wieśniakom z ich dawnego majątku? Wieśniacy po licznych reformach zmuszeni są zarabiać na życie samodzielnie, nikt ich nie wspiera. Niektórzy pracują w Ołysziwce, niektórzy — w gospodarstwie rolnym, niektórzy — w lesie. A większość polega na własnych siłach, na gospodarstwie przyzagrodowym, między innymi uprawiając słynną seredyńską słodką cebulę. Wieśniakom też coś pozostało na udziały, jeśli kiedyś ten majątek będą dzielić na udziały. Oto on, na zdjęciach. Dawne miasteczko hodowlane przy wjeździe do wsi. Coś z tego już podzielono na udziały, wydając materiały budowlane, na przykład pokryciowe, na poczet wypłaty. Jeszcze więcej dobra zręczny naród „podzielił na udziały” sam, czyli rozkradł. …Przysłowie twierdzi, że nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło. Przyroda szybko zdobywa to niepłoszone terytorium. Przyznaję, że jeszcze nigdy nie widziałem tak luksusowych zarośli czarnego bzu — pięknej ukraińskiej rośliny, która ma właściwości lecznicze. Więc pewną wartość „majątek zbiorowy” jeszcze stanowi… *** Trzeba było takiemu się zdarzyć: przyjechawszy rano do Seredynki, zastałem dramat kryminalny — w nocy okradziono radę wiejską. Nieznany, czy prawdopodobnie nieznani sprawcy ukradli jednostkę centralną komputera. Wiedząc, że w ostatnim czasie we wsiach takie kradzieże stały się częstsze, zapytałem milicjantów, którzy już tu pracowali, o ich wersję kradzieży. Chłopcy odpowiadali niechętnie, powołując się na tajemnicę śledztwa, jednak powiedzieli, że to prawdopodobnie kradzież pospolita w celu zysku: „Sprzedać na butelkę wódki”. Milicja już przyprowadziła do rady wiejskiej kilku podejrzanych — obdartych wiejskich pijaczków. Oczywiście, można i uwierzyć w milicyjną wersję, a nawet po swojemu ucieszyć się, że obiektami kradzieży we wsiach są już komputery — a więc cywilizacja dotarła i tutaj. Jednak w ostatnich miesiącach w obwodzie już zdarzało się kilka przypadków kradzieży z rad wiejskich komputerowej bazy danych — o ziemi, o majątku. A więc ktoś czegoś dla kogoś szuka. Nic nie szuka tylko nasza dzielna milicja. Ani tych, którzy kradną, ani tych, dla których kradną. W Seredynce milicjanci poradzili mi, bym „zbyt mocno nie zacinał się” na tej zwykłej kradzieży, a lepiej popatrzył, co dzieje się w nadśniańskich wsiach i chutorach, zwłaszcza na poziomie codziennym. A może dzieje się to, co i w całym społeczeństwie?

Машинний переклад

GOSPODARKA

Petro ANTONENKO Zdjęcia autora. Drwin i eksperymentów nad ukraińską wsią było aż nadto. O kolektywizacji i Hołodomorze nie będę wspominał. Ale nawet w ostatnich dziesięcioleciach zobaczyliśmy wiele negatywów — od chruszczowowskiej „kukurydzacji” po chemizację, meliorację, koncentrację, specjalizację i inne „...zacje”. A prawdziwy rozkwit eksperymentów nastał w ostatnich półtora dziesięciolecia, w czasach „przemian”. Te przemiany tak przetrząsnęły wieś, i tak już wykrwawioną demograficznie, ekonomicznie i socjalnie, że gorzej być nie mogło. Epopeja „dekolektywizacji” trwa prawdziwie w duchu dzikiego kapitalizmu, na etapie którego obecnie znajduje się Ukraina. Kołchoz — SWK — TOW — STOW — POP — PP — agrofirma (nie będę rozszyfrowywał tych mądrych terminów) — oto daleki od pełnego łańcuch transformacji, które nękały nasze wsie. I daleko nie zawsze na tym zyskiwały, częściej traciły. Jak choćby ziemię, tysiące hektarów której obecnie zarosły chwastami. Ziemia to osobny temat. Przez nią teraz sądzą i wsadzają za kraty, strzelają się i strzelają — jak w ukraińskiej klasyce literackiej. Ale tematem naszej rozmowy jest mienie ukraińskiej wsi jako komponent dekolektywizacji. Bez mienia ziemia to po prostu terytorium, grunty. Zresztą „kolektywizowali” ziemię razem z mieniem. W rodzinie mojego dziadka, jak i u milionów rodzin chłopskich, zabrali ostatniego konia i pług. Z tych koni i pługów przez dziesięciolecia na ziemi wyrosło wiele: parki samochodowo-traktorowe, fermy, warsztaty, magazyny i tym podobne. Więc o ile z rozparcelowaniem ziemi sprawa jest jeszcze w miarę zrozumiała, bo można ją wydzielić w naturze, to z mieniem zbiorowym panuje pełna prawna mgła. Czy też mętna woda, w której aferzystom tak wygodnie łowić rybki. Cały problem w tym, że rozparcelować mienie jest o wiele trudniej niż ziemię. Niemożliwe jest rozparcelowanie traktora i wydanie chłopu na udział koła czy arkusza łupka z obory. Więc pozostało spore wspólne mienie w tak zwanej własności zbiorowej. Przekazywano je w dzierżawę razem z udziałami ziemskimi coraz to nowym „inwestorom”, jak ich modnie nazywają. Potem — typowy mechanizm znikania mienia. Kolejny taki „inwestor” bierze w banku kredyt, spokojnie oddając pod zastaw park traktorowy, samochody, magazyny, obory razem z inwentarzem. Zauważcie: mienie zbiorowe, które do niego nie należy, a jedynie zostało przekazane w dzierżawę. Jak to оформляли we mgle naszych ukraińskich praw, jak bank może przyjmować w zastaw cudze mienie — to wszystko nasze dzisiejsze realia. Dalej mechanizm jest prosty. Nieudolny gospodarz-inwestor bankrutuje, kredytu nie ma z czego spłacać, a bank spokojnie zabiera na poczet niespłaconego kredytu zastaw — to samo mienie zbiorowe. I wszystko niby zgodnie z prawem. Nierzadko te same traktory bank wystawia na sprzedaż temu samemu „inwestorowi”, jeszcze do tego traktor — niemal w cenie roweru. Taka to oto transakcja. Podobny smutny obraz to nie rzadkość. Czyli są to terytoria, na które dawno już ostrzą sobie zęby „inwestorzy”, i to nie tylko ze stolicy, ale i z Donbasu, czasem z zagranicy. Między Kijowem a Czernihowem kupują wszystko, co możliwe. I namiętności wokół tego wrą nie lada jakie. Warto wspomnieć głośną sprawę kryminalną oskarżenia przewodniczącego Kozeleckiej Rejonowej Administracji Państwowej (to w połowie drogi między stolicą a centrum obwodowym). Rok temu, 23 czerwca 2007 roku, Wołodymyra Francuza aresztowano i do dziś przebywa on za kratami. Zarzuca mu się przyjęcie łapówki w wysokości 550 tysięcy dolarów za rzekomo nielegalne przyznanie ziemi stołecznym wnioskodawcom. Z kolei Francuz, który, nawiasem mówiąc, do dziś pozostaje deputowanym Czernihowskiej Rady Obwodowej z ramienia „Naszej Ukrainy”, a przed aresztowaniem był nawet przewodniczącym tej frakcji w radzie obwodowej, oświadczył, że sprawę całkowicie sfałszowała Prokuratura Obwodowa w Czernihowie. Rezonansowy proces w sądzie rejonu swiatoszyńskiego w stolicy trwa już kilka miesięcy, sześć razy z rzędu go przekładano i niepewności jest tu bardzo dużo. Oto co dzieje się wokół ziemi w tych czarownych miejscach. Na przykład, sławna i piękna wieś Seredynka, która znajduje się 20 kilometrów od Czernihowa. Pola, lasy, łąki nad Desną, żyzna ziemia, silne niegdyś gospodarstwo. Teraz jest ono zrujnowane. Sołtys Olha Fałko opowiada niewesołą, ale niestety typową historię zniszczenia. Wszystko zaczynało się w połowie lat 90., kiedy podczas reformacji i zmian dawne seredyńskie gospodarstwo zbiorowe przyłączono do niby jeszcze silniejszego, które znajdowało się w dawnym centrum rejonowym, osadzie Ołysziwka. Potem wszystko odbywało się według dawno znanej i wypróbowanej schematu. Nowi gospodarze wsi wzięli wielki kredyt bankowy, oddając pod zastaw mienie zbiorowe chłopów. Dalej — problemy finansowe, kiedy za otrzymane kredyty trzeba było płacić tym mieniem. Tak oto znalazły się we własności dwóch czernihowskich banków liczne obiekty gospodarcze wsi. Pustką wieje na wielkim podwórzu gospodarczym. Techniki, oczywiście, dawno już

Машинний переклад

SŁAWNY REKORD

Wiktor HOMENKO, Krym Najtłustsze i najwełnistsze, najposłuszniejsze i najpiękniejsze w Ukrainie owce i barany hodowane są w zakładzie hodowlanym „Sławne” w rejonie rozdolneńskim na Krymie. Przekonało się o tym w Kijowie także przedstawicielskie jury rolniczej wystawy „Agro-Expo 2008”. Wszystkie sześć stukilogramowych, z bujną wełną, krótkorogich przedstawicieli elitarnych stad cygajskiej rasy, które zaprezentowało wzorowe gospodarstwo hodowlane, otrzymało na prestiżowej ogólnoukraińskiej wystawie zaszczytne pierwsze miejsca. Pasterz rekordzistów Abdula Kubajew planuje na kolejną prestiżową wystawę przywieźć już dziesięć owiec nowego przychówku. — To zwycięstwo stało się wspaniałym prezentem na 50-lecie spółki akcyjnej „Sławne” — zauważył jej dyrektor Serhij Wołodawec. Dwa lata temu gospodarstwo zajęło bowiem jedynie drugie miejsce, a teraz prestiżowe pierwsze. Tutaj, po trudnych latach po reorganizacji państwowego sowchozu hodowli plemiennej „Sławne” w otwarte towarzystwo akcyjne, największym osiągnięciem uważa się wzrost pogłowia z 300 plemiennych owiec w 2006 roku do obecnej już dwutysięcznej wybornej trzody. Doświadczenia pracy hodowlanej „Sławnego” przyjeżdżają studiować koledzy z Ukrainy i innych państw. Owczarstwo na półwyspie stało się wreszcie znów dochodowym i perspektywicznym zajęciem. Za „omedalonymi” elitarnymi owcami stad cygajskiej rasy z rozdolneńskich stepów kolejka rośnie. Dobrze rozwinięte na Krymie owczarstwo również ucierpiało od licznych „reform”. Pogłowie, które na początku lat 90. osiągnęło na półwyspie półtora miliona, zmniejszyło się do 263 tysięcy, z których 220 tysięcy utrzymuje ludność wiejska. Biorąc pod uwagę, że pastwiska zajmują niemal jedną czwartą krymskiej ziemi, tradycyjne tutaj owczarstwo można i trzeba rozwijać. Tym bardziej, że popyt na dietetyczne mięso, na ser z mleka owczego i wełnę nieustannie rośnie. Obecnie nie tylko Zjednoczone Emiraty Arabskie i inne kraje azjatyckie, lecz także europejscy farmerzy i restauratorzy chętnie kupują jagnięta od Krymczaków. Ta produkcja powinna gwarantować zamawiającemu i konsumentowi wysoką jakość produktów, w przeciwnym razie sprawa sprowadzi się nie do odrodzenia branży, lecz do wzmocnienia i tak znacznego na Krymie cienistego rynku baraniny. Albowiem z punktu widzenia prawa dziś na półwyspie każdy kilogram tego produktu to nic innego jak towar zakazany, nawet przy posiadaniu zaświadczenia z rady wiejskiej. Wszystkie 220 tysięcy sztuk owiec prywatnych gospodarzy obecnie w autonomii to towar „lewy”, a baranina trafia do sprzedaży bez jakichkolwiek gwarancji jakości. Państwo wreszcie zatroszczyło się o pasterzy. W tym roku na pogłowie maciorek i jagniąt, zachowanych w takiej samej liczbie do rozpłodu, jak w zeszłym roku (lub powiększonych w porównaniu z zeszłym rokiem), przewidziano państwowe rekompensaty — po 100 hrywien za sztukę. Rok temu owcę wyceniano dwa razy taniej. Jeśli owczarstwo stanie się udanym biznesem, to wkrótce baranina może znacząco wyprzeć z lad wieprzowinę i wołowinę. Jest to istotne dla regionu kurortowego, który już zaczął przyjmować po sześć milionów turystów rocznie. Wiadomo, że za granicą najbardziej wykwintne dania przygotowuje się właśnie z jagnięciny. Także tradycyjne narodowe kuchnie wielu krymskich etnosów, w szczególności krymskotatarska, karaimska, krymczacka, ormiańska, nie obywają się bez baraniny. Dlatego namawiać do zajęcia się owczarstwem nie trzeba już teraz. Tym bardziej, że w Unii Europejskiej rośnie popyt na ekologicznie czystą produkcję, do której należy także owczarstwo. Zatem opłacalne jest tworzenie wspólnych przedsiębiorstw z zagranicznymi firmami, przyciąganie inwestycji w tę perspektywiczną gałąź, gdyż państwo z roku na rok zwiększa jej wsparcie.

Машинний переклад

DLACZEGO NA WSCHODZIE UKRAINY PREZYDENT MA TAK MAŁO ZWOLENNIKÓW

Iryna MAHRYCKA, docent Wschodnio-Ukraińskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Wołodymyra Dala, przewodnicząca Ługańskiego oddziału obwodowego Stowarzyszenia Badaczy Hołodomorów na Ukrainie. Za bardzo trudną sprawę zabrał się prezydent Wiktor Juszczenko, próbując postawić na należytym poziomie państwowym uznanie Hołodomoru lat 1932—1933 za akt ludobójstwa narodu ukraińskiego oraz upamiętnienie jego ofiar. Za poprzednika, L. Kuczmy, temat Hołodomoru aktualizowano tylko raz w roku. Dzisiaj z ust Wiktora Andrijowycza słyszymy o jego rozwoju niemal codziennie. Mnie niepokoje prezydenta w tej kwestii są całkowicie zrozumiałe, wszak przygotowując do druku książkę „Ocalona pamięć. Hołodomor lat 1932—33 na Ługańszczyźnie: Świadectwa naocznych świadków”, zapisałam i rozszyfrowałam niejedną setkę wspomnień swoich ziomków i na pewno wiem, że bez pamięci historycznej naszemu społeczeństwu nigdy nie uda się wejść na cywilizowaną i demokratyczną drogę rozwoju. Z usłyszanych przeze mnie opowieści świadków Hołodomoru wyłania się przerażający obraz prawdziwego ludobójstwa ukraińskiego chłopstwa, kiedy to przez odebranie przez władze wszystkiego, co jadalne, na Ługańszczyźnie wymierały całe rodziny (były one wtedy liczne, wielodzietne), a nawet wsie. Ludobójstwo, dokonane w formie Hołodomoru, choć było skierowane na zniszczenie tylko części ukraińskich chłopów, miało dla naszego narodu ciężkie genetyczne i niszczące naród skutki. Zważając na trudności naszego obecnego budowania państwa, nasuwa się pytanie: czy ten niszczycielski etnocyd z 1933 roku nie ma charakteru nieodwracalnego dla ukraińskości?.. Rozmawiając z różnymi ludźmi, jako badaczka Hołodomoru interesuję się ich stosunkiem do tego tematu. Bardzo niewielu spotykam swoich zwolenników. To wewnętrznie inteligentny Stefan KOMARNYCKYJ, Wielka Brytania Hołodomor. Teraz mamy dostęp do źródeł archiwalnych, z których można zrozumieć prawdziwe przyczyny głodu na Ukrainie. W sierpniu 1932 roku Stalin napisał do Ł. Kaganowicza: „Najważniejsza teraz jest Ukraina. Sprawy na Ukrainie idą fatalnie. Źle po linii partyjnej. Mówią, że w dwóch obwodach Ukrainy około 50 rejonowych komitetów wypowiedziało się przeciwko planowi skupu zboża, uznając go za nierealny. W innych rejonowych komitetach sprawy, jak twierdzą, nie mają się lepiej…”. Stalin zorganizował głód jako broń przeciwko niezależnemu rozwojowi narodu ukraińskiego z zamiarem umocnienia władzy radzieckiej na Ukrainie. Ukraińscy obrońcy praw człowieka napisali apel w związku z tym, że niektóre „osobistości” w Rosji negują prawdę o Hołodomorze. W apelu nakreślono straszny obraz Hołodomoru na Ukrainie i na Kubaniu, gdzie w 1932 r. wpisywano wsie na „czarne tablice”: otoczonych przez uzbrojonych wojskowych chłopów w ich własnych domach skazano na śmierć głodową. Całe terytorium Ukraińskiej SRR było naszpikowane oddziałami zaporowymi, aby zablokować wyjazd głodujących do sąsiednich rejonów Białorusi i Rosji (dyrektywa KC WKP(b) i Rady Komisarzy Ludowych ZSRR z 22.01.1933 r.). Takich środków nigdzie i nigdy w ZSRR nie stosowano. W uchwale KC Kompartii i Rady Komisarzy Ludowych ZSRR z 14.12.1932 r. „O przebiegu skupu zboża na Ukrainie, Północnym Kaukazie i w Zachodnich Obwodach” „problemy” skupu zboża na Ukrainie i na Kubaniu wiązano z „nieprawidłowo prowadzoną” polityką ukrainizacji. Biorąc pod uwagę celowe wywołanie głodu na Ukrainie, musimy mówić prawdę: Hołodomor był jednym z najstraszniejszych ludobójstw w historii ludzkości. Niestety, współczesny rząd brytyjski nie ma chęci uznania Hołodomoru za ludobójstwo. Jego badanie tej kwestii, które otrzymałem od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w marcu 2008 r., poraziło głębokim cynizmem brytyjskich wysokich urzędników. W październiku 2006 roku Ambasador Brytanii na Ukrainie zwrócił się do oficjalnego Londynu z prośbą o pomoc w wypracowaniu skonsolidowanego podejścia do kwestii Hołodomoru oraz z propozycją przeprowadzenia badań przez angielskich specjalistów jako pierwszy krok do sformułowania jasnego stanowiska wobec Ukraińców! – to porządni ludzie (wykształceni i nie tylko), obdarzeni moralnością. To także ci, których dotknął sam Hołodomor, oraz ich dzieci i wnuki, którym rodzice i dziadkowie o tym opowiadali. Większość ludzi mało wie o tym wydarzeniu – elementarnie z powodu braku informacji. Być może dlatego wystąpienia Prezydenta dotyczące Hołodomoru odbierane są jako politycznie zaangażowane i momentami nużące. Wśród młodzieży studenckiej, pozbawionej świadomości narodowej i zorientowanej na wartości konsumpcyjne, czasami spotykam ludzi, którzy nie potrafią ukryć swojego psychologicznego dyskomfortu na samo słowo „Hołodomor”. Nauczyła się ukrywać go władza lokalna z prezydenckiej wertykali, gdyż musi ona pozostawać u steru. Ludzie mediów często są dalecy od wszystkiego, co ukraińskie, i przychylni wszystkiemu, co międzynarodowe (rozumiej: „rosyjskie”), albo, nawet jeśli mają odmienne od swoich kolegów zdanie, zmuszeni są pisać i wypowiadać na antenie to, co powiedzą ich gospodarze – rady obwodowe lub rejonowe czy lokalni oligarchowie, w których rękach są te media. W rezultacie takiej pracy lokalnych mediów wszystko, co dotyczy Hołodomoru, z reguły dziennikarze interpretują nie z ukraińskiego, państwowego punktu widzenia, albo całkowicie przemilczają, niweczą. Na prezentację książki „Ocalona pamięć”, która odbyła się w marcu tego roku, zaproszono rzekomo wszystkich ługańskich dziennikarzy. Przyszło bardzo niewielu (oczywiście inni otrzymali od swojego kierownictwa polecenie ignorowania tego wydarzenia). Czterdzieści minut opowiadałam o niełatwej, ale ciekawej pracy nad książką, przytaczałam porażające fakty, dzieliłam się spostrzeżeniami i wnioskami. A w lokalnych gazetach nie znalazłam nawet krótkiej informacji ani o prezentacji, ani o samej książce. Jedna dziennikarka zadawała mi prowokacyjne pytania: „A niech pani udowodni, że to było ludobójstwo!”, ale tak nic o wydarzeniu nie napisała. Za to dwa kanały telewizyjne – LOT i LKT (jeden podporządkowany administracji obwodowej, drugi – radzie obwodowej), jakby się zmówiły, podały na antenie tylko jedną mało znaczącą frazę jednego z mówców. W oczach tych, którzy byli na prezentacji, wyglądało to jak drwina z książki i jej autora. I już zupełnie sarkastyczny stał się komunikat na stronie LOT-u o tym, że ujrzała światło dzienne książka o Hołodomorze na Ługańszczyźnie pod tytułem „Utracona pamięć” (czemu by już nie nazwać jej „Amnezja pamięci”?). Znane są mi przypadki, kiedy dziennikarze gazet – drukowanych organów rad rejonowych, otrzymawszy w prezencie tę książkę, mówili swoim kolegom, że nigdy nie wykorzystają zawartego w niej materiału faktycznego. Natomiast niektóre lokalne gazety uprzejmie udostępniają swoje szpalty autorom pozasłużbowym – tak zwanym „weteranom Wielkiej Wojny Ojczyźnianej”, którzy z całych sił dowodzą, że Hołodomor 1932—33 lat nie był dla Ukraińców ludobójstwem, a z głodu wtedy ucierpiały wszystkie narody Związku Radzieckiego (zaskakująco podobną opinię dzisiaj artykułują rosyjscy politycy i naukowcy). Deputowani rad lokalnych do niedawna ignorowali takie wydarzenia, jak składanie kwiatów pod znakami pamięci ofiar Hołodomoru na Ługańszczyźnie, otwieranie pomników i wystaw poświęconych temu wydarzeniu, nie brali udziału w tematycznych „okrągłych stołach”. Za to z przyjemnością pojawiali się w programach telewizyjnych, gdzie można było wypowiedzieć się z negacją Hołodomoru. Najaktywniejsi deputowani na przekór inicjowanym przez Prezydenta działaniom przeprowadzają własne, całkowicie przeciwne w treści wydarzenia: niedawno deputowany Ługańskiej Rady Miejskiej Arsen Klinczajew i jeszcze kilku aktywistów z Partii Regionów położyli w centrum miasta kamień, gdzie zostanie ustawiony „pomnik ofiar OUN-UPA na Ługańszczyźnie”. Jeśli dla pomnika 75. rocznicy Hołodomoru. Urzędnicy państwowi nie wysłali mi pełnej wersji tego listu, cytując angielską ustawę o dostępie do informacji, zgodnie z którą mają prawo utajniać dane w związku z możliwym pogorszeniem stosunków z innymi państwami. Napisano mi, że podanie pełnej treści listu może zepsuć stosunki z Ukrainą. Analizując badania rządowych ekspertów, mogę powiedzieć, że bardzo ostrożnie zbierali materiały i nie zwrócili uwagi na kluczowe fakty. Ich główny cel polega na tym, że Anglia nie chce uznać Hołodomoru za ludobójstwo. Co więcej, nie przeprowadzono poważnego badania i nie przeanalizowano szczegółów sztucznie stworzonego głodu. Niestety, urzędnicy napisali ofiarom Hołodomoru na Ługańszczyźnie władze lokalne długo nie wydzielały miejsca, to dla tego — nie wątpmy — najlepsze miejsce znajdą bez żadnych zwłok. A kto widział projekt ich pomnika, mówi, że jest on z formy i zamysłu do bólu podobny do przyszłego pomnika ofiarom Hołodomoru, który planują ustawić w Ługańsku (czy to nie jeszcze jeden grymas tych, którzy nie mają ani honoru, ani sumienia, za to udają, że żyją w demokratycznym społeczeństwie obywatelskim?). Jednogłośnie poparli i nawet wyprzedzili swoich obwodowych kolegów rejonowi „regionalni” (właśnie przedstawiciele Partii Regionów ilościowo przeważają wśród deputowanych wszystkich szczebli na Ługańszczyźnie). Tak, w rejonie swatowskim, który podczas Hołodomoru stracił nie mniej niż połowę swoich mieszkańców, już ustawili nie tylko pomnik jego ofiarom, ale i „ofiarom OUN-UPA”: mówią, że jedna swatowianka z komsomolskiego skierowania pojechała po wojnie na Iwano-Frankowszczyznę i tam ją zakatowali „banderowcy”. Ten temat jest bardzo popularny w obwodowych i rejonowych mediach, za to na obiektywne naświetlenie tematu Hołodomoru nałożono tu dotąd tabu. Od niedawna z miejscowymi „regionalnymi” dzieją się dziwne przemiany: z rejonów donoszą, że ich deputowani zaczęli brać udział w wydarzeniach, które inicjuje Prezydent, — w szczególności w otwarciu pomników swoim ziomkom zmarłym śmiercią głodową. Nie myślę, że robią oni to świadomie, z przekonań ideowych, a także „dla odhaczenia”. Wszystkim znana jest surowa dyscyplina partyjna Partii Regionów i w Kijowie pewnie nie tolerowaliby takiej samowoli od współpartyjców. Chyba to „pierwsze jaskółki” — zwiastuny jakichś zmian w Radzie Najwyższej… Opowiadając czytelnikom o stosunku swoich ziomków do tematu Hołodomoru, nie nazwałam jeszcze jednej kategorii. To — przyszli obywatele. Wira Kuleba. „Hołodomór na Ukrainie w latach 1932—1933” kilka obraźliwych słów także o Ukraińcach, na przykład to, że Ukraińcy w diasporze korzystali z Hołodomoru jako „dowodu na śmiercionośny i antyukraiński charakter władzy radzieckiej”. Czytając te słowa, musimy pamiętać, że Ukraińcy w diasporze robili coś dla niewinnych ludzi, którzy umierali, oraz próbowali poruszać kwestię Hołodomoru, aby zatrzymać te straszne wydarzenia — śmierć 8 milionów naszych rodaków. Rządowi badacze zgadzają się z tym, że głód był planem Stalina, ale zaprzeczają „ukraińskiej specyfice” Hołodomoru. Dla mnie jako dla Anglika taki negatywny stosunek angielskiego rządu do Ukraińców jest absolutnie nie do przyjęcia: przez swoją odmowę uznania Hołodomoru stał się pomocnikiem samego Stalina. Tańcząc ze Stalinem na grobach zamordowanych ludzi, urzędnicy zapomnieli o swoich obowiązkach wobec ludzkości. Hołodomór był zbrodnią przeciwko każdemu z nas. Musimy pamiętać prawdę razem, bo nie ma innej drogi. Na Ukrainie latem żyto rozlewa się złotymi falami, usiane makami, niby kroplami czerwonej krwi. Buraki wyrastają zielonymi błyskawicami i maszerują bataliony warzyw. Ten kraj — to ziemia naturalnego bogactwa i żyzności. Ale Hołodomór 1932—1933 roku nie był chimerycznym widmem: zabrał życie milionów niewinnych ludzi. Ukrainy. Niektórzy nauczyciele szkół i liceów, wiedząc osobiście lub przez swoich znajomych o moich badaniach tego tematu, organizują mi spotkania ze swoimi wychowankami. Przeprowadziwszy kilka wykładów, byłam mile zdziwiona tym, z jakim zainteresowaniem dzieci słuchały opowieści. W oczach żadnego dziecka nie zobaczyłam obojętności, nikt nie zaprzeczał Hołodomorowi. Jestem pewna: jeśli ci uczniowie mają nauczycieli, którzy rozumieją, jak ważna dla młodzieży jest pamięć historyczna, to wyrosną z nich prawdziwi obywatele Ukrainy. Razem z tym wątpię, że cała nasza młodzież szkolna za kilka lat stanie się właśnie taka. Przecież w średnich placówkach oświatowych obwodu ługańskiego pracuje obecnie niemało nauczycieli, którzy pod żadnym pozorem nie chcą spojrzeć na naszą historię ukraińskimi oczami i nie dają tego zrobić swoim uczniom. Sztafetę od takich nauczycieli z czasem przejmą wykładowcy uczelni wyższych, którzy mało różnią się od swoich szkolnych kolegów. Jeśli większości ludzi w średnim i starszym wieku już trudno zmieniać swoje poglądy na historię Ukrainy, bo ich światopogląd kształtował się w czasach radzieckich, to niepodległe Państwo Ukraińskie musi dołożyć wszelkich starań, aby obiektywna historia stała się dorobkiem młodego pokolenia Ukraińców. Inaczej samo państwo nie będzie miało przyszłości. Według mojego przekonania, tutaj nie wystarczą same oświadczenia i dekrety Prezydenta oraz niezbyt aktywna praca nowo utworzonego Instytutu Pamięci Narodowej. Tutaj już kto kogo zwycięży: albo reliktowe siły imperialne — spadkobiercy organów represyjnych, które dokonały przeciwko Ukrainie zbrodni lat 1932—33 i które dzisiaj mają silne pozycje we wszystkich państwowych i niepaństwowych strukturach ukraińskich, albo Państwo Ukraińskie, które zdoła w końcu uporządkować i usystematyzować pracę nad problemami pamięci historycznej i dotrzeć z nią przede wszystkim do młodego pokolenia.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

władzy zaprzestania antyukraińskich, antypaństwowych wystąpień na Zakarpaciu. Zwracamy się do władz państwowych Ukrainy z tym, aby niektóre ich decyzje nie były podejmowane pokątnie, aby zjawisku nadawano ocenę naukową. Jeśli chodzi o rusinizm, to odbyły się dziesiątki „okrągłych stołów”, na których uczeni obalili to zjawisko. W państwie ukraińskim niektórzy przedstawiciele władzy uciekają się do pielęgnowania ruchów separatystycznych. Występowałam z tym tematem na kongresie i większość jego uczestników mnie poparła, że takiego stanu rzeczy dłużej tolerować nie można. — Co jeszcze niepokoiło uczestników kongresu? — Stan ukraińskiego etnosu w państwie ukraińskim. Uczeni świata proponują zwołanie forum lub konferencji w tej sprawie. Jak to się stało, że najbardziej upośledzoną częścią społeczeństwa w państwie są obecnie etniczni Ukraińcy? Są oni pozbawieni możliwości wpływania na procesy polityczne, ponieważ nie posiadają zasobów ekonomicznych i informacyjnych. Pozbawieni możliwości realizowania swojego prawa do kultury, informacji, edukacji, dostatniego życia. Nieprzypadkowo dzisiaj sześć milionów właśnie etnicznych Ukraińców to nielegalni pracownicy zarobkowi za granicą. Politycy muszą za to odpowiedzieć. Kiedy nasi koledzy z zagranicy przyjeżdżają tutaj, mówią: „Dlaczego wy o tym milczycie?”. Wrażenie jest takie, że nasi politycy nie rozumieją, iż nie można postawić pod ścianą większości narodu i spodziewać się, że ludzie będą milczeć. — Uczeni robią swoje, mają badania naukowe, opracowania. A jak je przekazać narodowi? Na przykład, opowiedzieć Ukraińcom, że Sewastopol to miasto tysiącletniej historii, a nie założone ponad 200 lat temu przez rosyjską carycę. — Zapraszaliśmy na uroczyste otwarcie kongresu w stolicy wiele środków masowego przekazu. Przyszło tylko dwóch operatorów z kamerami telewizyjnymi, i to nie wiadomo, co pokażą. — A co z władzą? Przecież właśnie na naszą państwowość, na Niepodległość tak wiele pracują uczeni ukrainiści. Czy usłyszała was władza? — Zaprosiliśmy całe najwyższe kierownictwo państwa. Ale na uroczystym otwarciu kongresu, na posiedzeniu plenarnym nie było nikogo. — Czyli ani Prezydenta, ani premiera, ani spikera? — Nie przyszli nie tylko oni, ale nawet wicepremier, właściwi ministrowie. Czyż nie można było przyjść do uczonych świata, zapytać o ich problemy, wysłuchać ich? Czy przedstawiciele władzy nie mają nic do powiedzenia tym ludziom? — Zatem liczne opracowania uczonych, które służyłyby wzmocnieniu państwa, władzy nie interesują? — Nie interesują. Oni kupują część badaczy, którzy będą obsługiwać ich interesy, podawać spreparowane informacje. Na przykład, że mamy tutaj taką już demokrację. Na kongresie wyraźnie wybrzmiała myśl uczonych: Ukraina zbudowała oligarchiczną „demokrację”, to znaczy, że u nas wolności, prawa i majątek są tylko dla oligarchów i ich obsługi. Tak wypowiedzieli się ukraińscy i zagraniczni uczeni. Właśnie zagraniczni goście zaproponowali zebranie się na takim forum, gdzie poruszono kwestię nędznej egzystencji, pozbawienia praw, faktycznej dyskryminacji ukraińskości na Ukrainie. Rozmawiał Petro ANTONENKO

Машинний переклад

SPOŁECZEŃSTWO

Wywiadu naszej gazecie udziela prezydent Narodowego Stowarzyszenia Ukrainistów, dyrektor Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. Rylskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, akademik Hanna SKRYPNYK. — Hanno Arkadijiwno, zanim opowie Pani o VII Międzynarodowym Kongresie Ukrainistów, proszę krótko o Międzynarodowym i narodowych stowarzyszeniach ukrainistów. — Międzynarodowe stowarzyszenie stworzyła na bazie narodowych na początku lat 90. nasza Akademia Nauk w celu koordynacji pracy badawczej w dziedzinie ukrainistyki na całym świecie. Tak się złożyło, że obiektywną ukrainistykę do rozpadu ZSRR badano za granicą. Tam poruszano wszystkie te problemy, które tutaj były zakazane, w szczególności kwestie Hołodomoru, stosunków narodowych, asymilacji, ucisku języka ukraińskiego w ZSRR. Po ogłoszeniu niepodległości Ukraina zgodnie z logiką przejęła funkcje koordynatora tych badań. Taki Kongres Ukrainistów odbywa się już po raz siódmy. Za każdym razem w Ukrainie, ale w różnych miastach: Kijowie, Charkowie, Odessie, Czerniowcach, Lwowie, Doniecku, Symferopolu. Robimy to świadomie, aby rozwijać ukrainistykę w regionach. W tym roku Kongres odbył się najpierw w Symferopolu, Lwowie, a jego główna część końcowa w stolicy. Postanowiliśmy skoncentrować się na rozpatrzeniu globalnych tematów. Wszak zadaniem ukrainistyki jest wyodrębnienie najbardziej bolesnych problemów życia ukraińskiej społeczności: historycznych i obecnych realiów, stanu oraz osobliwości funkcjonowania kultury, problemów językowych. — Proszę podać przykłady takich tematów. — Do przeprowadzenia posiedzenia na Krymie zaproponowałam temat „Krym w historii i kulturze Ukrainy”. My, naukowcy, po raz kolejny potwierdziliśmy, że Krym jest częścią składową Ukrainy od najdawniejszych czasów. Organicznie wpisywał się on w życie ukraińskiej wspólnoty. Nawet w Chanacie Krymskim Ukraińcy dominowali w strukturze etnicznej ludności, mimo że byli podbitą częścią chanatu. Na kongresie, który odbył się we Lwowie, rozpatrywaliśmy ważny temat ukraińskiej diaspory, jej związków z Ukrainą. — Jaka była główna problematyka posiedzeń kongresu w stolicy? — Historia etniczna, formowanie się narodu ukraińskiego, dzisiejsze realia polityczne — to tematy sekcji historii i politologii. Bardzo ważny temat Hołodomoru rozpatrywano na specjalnej sekcji, a także przy „okrągłym stole”. Szereg „okrągłych stołów” poświęcono obecnym realiom Ukrainy. — Przedstawiciele jakich krajów brali udział w pracach kongresu? — To ponad stu naukowców z Rosji, Włoch, Słowacji, Węgier, USA, Austrii, Polski (największa delegacja), Serbii, Kanady, Wielkiej Brytanii, Bułgarii, Niemiec, Chorwacji, Czech. Razem z ukraińskimi naukowcami ze stolicy i regionów w kongresie wzięło udział prawie 400 osób. Mieliśmy nadzieję, że na tak poważny Międzynarodowy Kongres należycie zareaguje ukraińska władza, ponieważ szereg najbardziej bolesnych problemów za każdym razem omawiają naukowcy-ukrainiści, ale władza pozostaje bezczynna. A my badamy i uzasadniamy konieczność istnienia języka ukraińskiego jako państwowego, prawo narodu do samowystarczalnego bytu, bolesne procesy integracyjne w ciągu 17 lat niepodległości. Dlaczego tak przeciągają niektóre procesy? Wiemy, że ukraińscy emigranci nowej fali w ciągu roku-dwóch opanowują włoski, portugalski, inne języki. A u nas urzędnik państwowy wysokiej rangi nijak nie opanuje języka państwowego. To nonsens z punktu widzenia nauki. Zatem nie tak budują politykę językową i kulturową. — Dziwne, wszak władza powinna być zainteresowana konsolidacją narodu… — A u nas zachodzą nawet procesy dezintegracyjne. Tak, okresowo pojawiają się separatystyczne oświadczenia na wschodzie Ukrainy. A niedawno powstały problemy z tak zwanym rusinstwem. Dni temu odbyła się wszechrusińska konferencja w mieście Mukaczewo, czyli na terytorium Ukrainy, gdzie padły antypaństwowe wezwania do zrewidowania Aktu przyłączenia Zakarpacia do Ukrainy i oddzielenia go od naszego państwa. To wezwania do ruiny państwa, niebezpieczne, antykonstytucyjne. — Władza powinna natychmiast zareagować. — Reakcji nie ma żadnej. Nasi koledzy z Użhorodu biją na alarm: „Pomóżcie. Pozbawiają nas prawa bycia Ukraińcami, narzucając fałszywą tezę o jakimś odrębnym »narodzie rusińskim«”. Spis powszechny z 2001 roku wykazał, że tylko 0,8 procent zakarpackich mieszkańców zapisało się jako Rusini. Szalony nacisk na zakarpackich mieszkańców wywierali księża Patriarchatu Moskiewskiego. — Co mówią naukowcy o takich teoriach, jak rusinstwo? — Ludzie po prostu nie znają naszych badań i nie rozumieją, że Rusini i Ukraińcy to pojęcia tożsame. Bo w XIX wieku Rusinami nazywano Ukraińców od Naddnieprza po Wschodnią Galicję. Na głównej części Ukrainy utwierdził się termin Ukraińcy, ale Zakarpacie i Wschodnia Galicja przez długi czas były oderwane od pozostałej części Ukrainy. I tutaj termin Rusin jako samookreślenie zakonserwował się. Ale to nie oznacza, że zmiana samookreślenia u części ludności powoduje zmianę struktury etnicznej. Ukraińcy pozostają Ukraińcami ze swoimi osobliwościami kultury, języka, które na całym terytorium Ukrainy są identyczne, jedynie z dialektycznymi osobliwościami języka. Ale nie ma żadnego narodu, który nie miałby dialektów, które często zależą od geograficznych, przyrodniczych osobliwości. — A od czego zależy rusyfikacja Wschodniej Ukrainy? — My, etnolodzy, często wyjeżdżaliśmy tam z ekspedycjami naukowymi jeszcze w latach 70. Mogę zaświadczyć, że na wsi ludzie tam mówili wyłącznie w języku ukraińskim. A w latach 70. decyzją KC Kompartii Ukrainy zakazano funkcjonowania ukraińskich szkół na Doniecczyźnie. Dlatego wiejska młodzież zmuszona była porozumiewać się w szkołach po rosyjsku, więc mamy zrusyfikowane pokolenie. Ale to nie oznacza, że nastąpiła zmiana samoświadomości ludności. Dlatego mówienie, że mamy dwie Ukrainy, Wschodnią i Zachodnią, to tylko gra polityków, którzy próbują trzymać pakiet kontrolny akcji nad tym czy innym terytorium. A co do etnicznej istoty tych ziem, jako etnolog stwierdzam, że jest ona ukraińska. To samo dotyczy Zakarpacia: mimo asymilacyjnego nacisku Węgier, Słowacji, Ukraińcy Zakarpacia czują się Ukraińcami. Ale paradoks polega na tym, że właśnie w czasach niepodległości zaktywizowały się siły separatystyczne, które podsycają nasi zagraniczni zachodni sąsiedzi i Moskwa, która jest zainteresowana destabilizacją sytuacji. Niestety, wszystko to dzięki pobłażaniu od wewnątrz. W szczególności dotyczy to Rady Obwodowej Zakarpacia, gdzie najpotężniejszą frakcją jest „Nasza Ukraina”. Oto i ta konferencja w Mukaczewie odbywała się przy wsparciu przedstawicieli władzy, w szczególności stołecznej. — Zakarpackie lobby w klanie stolicy jest dość potężne. — Nasz kongres zmuszony był przyjąć rezolucję z żądaniem do

Машинний переклад

KRYM — NASZA PRADAWNA ZIEMIA

Międzynarodowa konferencja naukowa „Krym w historii i kulturze Ukrainy” odbywała się w ramach VII Międzynarodowego Kongresu Ukrainistów w Symferopolu (Tawryjski Uniwersytet Narodowy im. W. Wiernadskiego, Krymski Państwowy Uniwersytet Humanistyczny, Muzeum Łesi Ukrainki w Jałcie). Mychajło NAJENKO, profesor Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki. Posiedzenie plenarne otworzył prezes Międzynarodowego Stowarzyszenia Ukrainistów profesor Jarosław Jackiw. Z mową powitalną wystąpił stały przedstawiciel Prezydenta Ukrainy na Krymie L. Żuńko. Posiedzenia sekcyjne poświęcono dwóm zagadnieniom: „Na historycznych paralelach” oraz „Krym na rozdrożu kultur i cywilizacji”. Przy „okrągłych stołach” omawiano problemy dziennikarstwa („Prasa Kraju Tawryjskiego: tradycje i perspektywy”), literatury („Łesia Ukrainka, inni działacze kultury i nauki a Krym”). W najbardziej ogólnych zarysach można powiedzieć, że wszyscy prelegenci na posiedzeniu plenarnym, sekcyjnych oraz przy „okrągłych stołach” wyjaśniali jedno i to samo pytanie: czy na Krymie jest Ukraina? W odróżnieniu od mieszczan, którzy wciąż powtarzają, że Krym czy Sewastopol nie są zbyt ukraińskie, prelegenci dowodzili czegoś zupełnie przeciwnego. Krym i państwowo, i historycznie, i współcześnie jest nieodłączną częścią Ukrainy. Gruntowne pod tym względem były rozważania o wkładzie w „naukową noosferę” wielkiego Ukraińca W. Wiernadskiego, o badaniach archeologicznych, przyrodniczych, morskich i astronomicznych uczonych różnych pokoleń. Ciekawe były referaty o życiu literackim Krymu oraz twórczości Łesi Ukrainki, Stepana Rudanśkiego, Ahatanhela Krymśkiego, Wołodymyra Wynnyczenki, Ołeksandra Dowżenki. Ważna była tematyka krymskotatarska prelegentów, co wywołało żywe zainteresowanie dyskusyjne oraz interpretację kwestii stosunków tatarsko-ukraińskich. Przekonującym argumentem ukraińskości Krymu brzmiała na konferencji obecność wydziału filologii ukraińskiej na Uniwersytecie Tawryjskim. To światowy standard, kiedy w klasycznych uniwersytetach obowiązkowo istnieje wydział filologii narodowej. Chce się to szczególnie podkreślić, bo nie ma go jeszcze we wszystkich uniwersytetach. Mamy nadzieję, że wybrany jesienią rektor Uniwersytetu Kijowskiego zainicjuje u siebie otwarcie wydziału filologii ukraińskiej. Ostatnie — o momencie organizacyjnym. Obecny prezes MSU profesor J. Jackiw konferencję krymską przepracował na godnym poziomie, zdążał wszędzie i jeśli powstanie pytanie o wybór nowego prezesa MSU na kolejną kadencję, to uczestnicy konferencji krymskiej będą mieli jednego kandydata.

Машинний переклад

JĘZYK JEST JEDEN

Bohdan Tkaczuk. „Hetmani Ukrainy” prawo i obowiązek, i było prawem dla każdego obywatela. Kiedy dusza w człowieku, w narodzie — to program ich samorozwoju, to język ojczysty jest głównym kanałem informacyjnym tego programu, który przechodzi przez serce. Język ojczysty to język serca i duszy, jednoczy on ludzi w naród jako osobę zbiorową, a jego pokolenia w niepowtarzalny świat kultury narodowej. W świecie kultury ożywia duch narodowy, który dojrzewa w sercu człowieka, narodu, pulsuje w języku ojczystym i odkrywa się w programie duszy. Dusza człowieka od urodzenia skierowana jest na pozytywne, duchowe, wieczne dążenia, a w procesie nieprawego życia doznaje zakłóceń, przeprogramowania na negatywne, materialne, przemijające potrzeby — degraduje. Odnowić program samorozwoju człowiek może higieną moralną. Uwalniając świadomość od uprzedzonych myśli i natrętnych idei, oczyszczając serce wysokimi duchowymi dążeniami, osobowość rozjaśnia swoją wewnętrzną istotę i osiąga program samorozwoju. Podstawową funkcją organizmu człowieka jest zapewnienie życia duszy, pierwotnego i najsubtelniejszego mechanizmu ludzkiej natury. Program duszy osobowość realizuje wolą moralną. Tak i naród jako osoba zbiorowa jest zdolny wolą moralną ducha narodowego naprawić i zrealizować program swojego samorozwoju. „…Nie ma żadnych tzw. obiektywnych przeszkód do wywyższenia i utwierdzenia na nowo wielkiego narodu, który poniósł klęskę. …Przeznaczenie Ukrainy jest tylko w niej samej, jej los w jej ludziach oraz w ich moralnych i materialnych środkach” (J. Łypa). Los jako życiowy program narodu jest zapisany w jego zbiorowej duszy, a wola moralna działa przez jego zbiorowe serce. Pierwotne duchowe dążenie ludzkiej duszy do życia — to sprawcza siła społeczna. „Dusza narodu tworzy państwo” — w tym filozofemie zapisano doświadczenie japońskiego narodowego budowania państwa. Na zasadzie ducha narodowego opiera swoją teorię prawa także P. Jurkewycz: „Pewna narodowość daje o sobie znać jako potężna władza… — wszystkie te cechy geniuszu ludowego… nadają ustawodawstwu szczególny charakter narodowy. Zatem duch narodowy jest wyższym ustawodawcą, który ustanawia, co należy uznać za prawo i co trzeba odrzucić”. Rozpatrując prawo jako zjawisko ducha narodowego, charakteru historycznego narodu oraz odwiecznej idei prawdy, P. Jurkewycz uzasadnia niezwykle aktualne i dziś przekonanie, że duch narodu objawia się w jego prawach przez moralność władzy, a zapożyczone prawa tylko wtedy pracują na interesy społeczne, gdy wpisują się w kontekst duchowych i społeczno-politycznych tradycji narodu. Moralność praw i władzy zapewniają sami ludzie wspólnym przestrzeganiem odwiecznej idei prawdy, która nie zależy od zewnętrznych, zmiennych i przemijających wydarzeń historii. Do tej pory naród nasz trzyma się tylko indywidualną moralnością, wewnętrzną wolą poszczególnych ludzi, ale jeszcze nie zdołał odrodzić prawa narodowego, które, według P. Jurkewycza, „wywyższa się nad indywidualną podstawą czynów i jest normą współdziałania”. Dla efektywnego utwierdzenia sprawczości języka ukraińskiego jako etnokonsolidującego, narodotwórczego, państwowotwórczego czynnika na Ukrainie należy sformułować ogólnopaństwową systemową politykę językowo-prawną, opartą na tradycyjnych zasadach moralności i prawa narodowego. Dla realizacji państwowej polityki językowo-prawnej na Ukrainie można skorzystać z doświadczeń przodujących krajów europejskich, w szczególności Francji, w zakresie wykorzystania języka francuskiego i języków obcych we francuskiej przestrzeni informacyjnej. W wielu krajach europejskich istnieje dość surowy system kwot, który reguluje ilość zagranicznej produkcji informacyjnej w narodowej przestrzeni informacyjnej. Państwowe patronowanie językowi państwowemu powinno mieć strategiczny cel: przywrócenie językowi ukraińskiemu we własnym kraju tych praw i możliwości, których był pozbawiony, przebywając pod jarzmem imperialnym, zakazami. Największe pod względem terytorium państwo europejskie, które istnieje na własnych ziemiach etnicznych, nie może być marginalne, a tylko tradycyjne i narodowe.

Машинний переклад

RODZIMA MOWA — CZYNNIK BUDOWANIA PAŃSTWA

Ołeksander SZOKAŁO Dlaczego na Ukrainie po 17 latach państwowej niepodległości język ojczysty rdzennego narodu tytularnego nie stał się czynnikiem narodowego budowania państwa? Dlaczego niepokój ludzi nieobojętnych nie znajduje odpowiedniego rezonansu w szerokich kręgach społecznych? Te i pochodne od nich pytania trzeba stawiać przed całym ukraińskim społeczeństwem. Od razu zaznaczę — nie podzielam patosu, że jeśli na Ukrainie wszyscy nagle zaczną mówić po ukraińsku, nastanie narodowa szczęśliwość. Pod kwestią językową ukryte są głębsze przyczyny naszego społecznego nieładu. Podkreślę dwie główne: postimperialny syndrom w niesamodzielnym ukraińskim środowisku politycznym oraz brak narodowych podstaw prawnych w budowaniu państwa, a także niedostateczna dojrzałość moralna i upadek ducha narodowego postkolonialnego społeczeństwa ukraińskiego. Przede wszystkim wyjaśnijmy istotną różnicę między państwem narodowym a imperium. Państwo narodowe tworzy moralnie dojrzały naród — wolą swojego ducha narodowego dla zapewnienia wysokich dążeń samorozwoju. Duch narodowy kształtuje się w sercu i przejawia się w języku ojczystym. „Duch narodowy jest źródłem prawa i najwyższym ustawodawcą” (P. Jurkewycz). W państwie narodowym wola wspólnoty jest źródłem władzy, a takie państwo jest przeniknięte duchem ludzkości i patriotyzmu. Imperium natomiast samo tworzy swoje zunifikowane społeczeństwo dla zaspokojenia potrzeb władzy, niwelując narodowe cechy zniewolonych narodów, tłumiąc ich rozwój. W imperiach rozkwita amoralizm pasożytującej władzy. A w zdemoralizowanym społeczeństwie, które przystosowuje się do władzy, rozkwitają serwilizm (niewolnicze poddaństwo) i schizofrenia społeczna (myślą jedno, a mówią drugie), a nad obywatelami ciąży totalitaryzm państwa. Ludzi sprawdzić pod kątem moralności jest łatwo: poprzez gadanie i nawoływania ujawniają wewnętrzną istotę w czynach. Dojrzałość moralna i rozwinięcie duchowe społeczeństwa ujawniają się, gdy ludzie są konsekwentni w myślach, słowach i działaniach wolicjonalnych. W społeczeństwie ukraińskim, podobnie jak w polityce, wszystkie problemy, w tym także językowe, mają przyczyny moralne. Problem języka ukraińskiego jest sztucznie podsycany, aby przykryć poważny problem niedostatecznej dojrzałości moralnej społeczeństwa i amoralności władzy, która ignoruje podstawowe potrzeby życiowe i dążenia duchowe ludzi. Czyż ludziom nie jest wszystko jedno, w jakim języku oszukują ich bezsumienni możnowładcy — ojczystym czy obcym? Ale oszuści wiedzą, że w ojczystym łatwiej ludzi oszukiwać, w ojczystym kłamstwo wydaje się słodsze. Tylko prawda jest gorzka, nieprzyjemna. Dla władców problem języka to korzystny temat spekulatywny dla polaryzacji świadomości społecznej, dla utrzymania kontrolowanego chaosu, tak zwanego ręcznego sterowania, które obecnie rozkwita na Ukrainie. Chaos społeczny to świadectwo braku ogólnopaństwowego systemu zarządzania we wszystkich sferach życia społecznego: nie ma programowej idei narodowej, ideologii państwowotwórczej i strategii rozwoju. Zatem na Ukrainie panuje władza antysystemowa — kleptokratyczna (złodziejska) władza, która rozkrada państwo, grabi społeczeństwo, posługując się schematami korupcyjnymi i logokratycznymi (słowobudnymi) metodami manipulacji świadomością społeczną. Powiedziano: oszukują ludzi i grabią kraj. I choćbyśmy nie wiem ile mówili o języku państwowym, w tak przygnębiających warunkach antysystemowości nie jest on w stanie w pełni wykonywać swoich ważnych funkcji społecznych. Językiem państwowym na Ukrainie posługują się głównie jako środkiem formalnej komunikacji, a nie środkiem twórczości duchowo-intelektualnej. Dopiero gdy na Ukrainie zostanie wprowadzony ogólnopaństwowy strategiczny system zarządzania, wtedy język państwowy stanie się potężnym czynnikiem funkcjonowania narodowej przestrzeni kulturowo-informacyjnej i narodowego budowania państwa. Dlatego teraz, w tak zwanym okresie przejściowym, kryzysowym, w interesie Ukrainy ważniejsze jest nie to, w jakim języku wyrażamy swoje myśli, a to, jak i o czym myślimy oraz co robimy. Znam wielu rosyjskojęzycznych patriotów Ukrainy, dla których kwestia języka jest na drugim planie, a na pierwszym — praca w imię Ukrainy. Moralnie dojrzały człowiek może rozmawiać w różnych językach, ale zachowuje w sercu własny narodowy typ duchowy i myśli w języku ojczystym. Za to polityczni szarlatani i otumanieni przez nich prostaczkowie wysuwają kwestię językową na pierwszy plan. Lecz choćby nie wiem jak dwoili się i troili ci obłudni politykierzy, apelując do nas po ukraińsku, naród sądzi ich po czynach. Są oni wyobcowani z narodu i nigdy nie byli oraz nie staną się produktywnym składnikiem narodowej istoty, a pozostają pasożytniczymi tworami nowotworowymi. Nie mają sumienia — wewnętrznego sędziego, duchowego rezultatu moralnej dojrzałości człowieka. A dzięki sumieniu ludzie porozumiewają się ze sobą i stają się narodem. Jak uzdrowić nasz naród, całe ukraińskie społeczeństwo? „…Należy, aby dziecko żyło sercem i działało wolą” — nauczał nasz wielki pedagog K. Uszynski i my dzisiaj musimy się tego uczyć. Innej drogi dla człowieka nie ma. Wtedy i język ojczysty stanie się moralnym, sprawczym czynnikiem naszego życia społecznego i budowania państwa. Musimy moralnie dojrzeć w trójjedni prawdziwego myślenia, rzetelnego wyrażania swoich myśli i sprawiedliwego działania (dobroczynności). Według tego prawa moralnego żył i własnym przykładem pokazywał innym drogę moralnej dojrzałości duchowy orędownik H. Skoworoda. U moralnie dojrzałego, mądrego człowieka rozum słucha serca. Oznacza to, że świadomość i język, które stanowią drugi układ sygnałowy człowieka, muszą podporządkowywać się sumieniu — trzeciemu układowi sygnałowemu, który funkcjonuje w sercu moralnie dojrzałego człowieka. Dla rozumu jest wszystko jedno, co uświadamiać, a dla serca nie jest wszystko jedno, co pojmować. Próżno apelować do bezsercowego rozumu — jest on utylitarnie pragmatyczny i sztywno merkantylny. Rozum bez serca posługuje się każdym językiem, a może obywać się i bez języka. Język — to sprawczy sposób funkcjonowania ludzkiej samoświadomości. Ale język i świadomość etniczna — to nie cel sam w sobie, to uwarunkowane etniczną naturą psychospołeczne narzędzia duchowego rozwoju człowieka (poza etniczną naturą ludzi nie bywa, ludzkość — to tylko abstrakcja). To, że język i świadomość — to nie cel sam w sobie, a środek samorozwoju człowieka, potwierdza fakt, że ludzie mogą rozmawiać w jednym języku, nie rozumiejąc się nawzajem. Dzieje się tak, gdy każdy myśli o swoim, a nie o wspólnym (tak dzieje się obecnie na Ukrainie). Trzeba, aby serca biły w rytm, wtedy i usta będą przemawiać zrozumiałym językiem. Najlepiej ludzie rozumieją się nawzajem, gdy przemawiają mądrością swoich serc. Serce zawiera najsubtelniejsze i najgłębsze uczucia, którymi człowiek jest związany ze światową wszechjednością. Sercem człowiek ciąży ku temu, co ojczyste: rodzinie, rodowi, narodowi, ziemi swojej, Stwórcy. W sercu łączą się człowieczeństwo i patriotyzm. Sercem człowiek kocha i pragnie tego, co duchowe, wieczne. A rozumem kieruje się w materialny, zmienny świat, przystosowuje się do obcych warunków dla złudnej, przemijającej korzyści. Zwróćcie uwagę, ilu u nas na Ukrainie jest obcych i swoich wyobcowanych konformistów, którzy lekceważą wszystko, co nasze, ojczyste. A jeśli nawet rozmawiają po ukraińsku, to nie myślą po ukraińsku, nie działają w interesie ukraińskiego społeczeństwa, państwa ukraińskiego. Język — to nie tylko słowa, to przede wszystkim prawdziwe myślenie i moralna wola mówiącego (stąd staroukraińskie miano języka — wołoda). Kiedy myśl i wola poprzedzają wypowiedź, wtedy język ma moralną siłę. Mało powiedzieć prawdę, należy dokonać sprawiedliwego czynu. W sprawczości języka objawia się zdolność ludzkiej duszy do odczuwania, poznania i woli. Dusza — to program samorozwoju ludzkiej istoty, a wola — sprawczy moralny indywidualny czynnik duchowego rozwoju człowieka i prawo społeczne współdziałania, podstawowe pojęcie ukraińskiego prawa zwyczajowego, mądre postanowienie wiecu ludowego, które łączyło

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Letnie podróże „Słowa Proświty” trwają. Tym razem Czerkaszczyzna i Kijowszczyzna, historyczne kolebki naszej państwowości. Do „wspólnej przejażdżki” zaprosił znany artysta-monumentalista Ołeksandr Iwanowycz Melnyk, autor projektu artystycznego „Ukraina od Trypilla do współczesności”. Dwudniowa wycieczka to prezent dla studentów i dyplomantów wiodących uczelni artystycznych Kijowa i Charkowa. Ich dzieła prezentowano na wystawach. Nie ustępowały one pracom uznanych mistrzów historycznego gatunku malarstwa. rarytasy archeologii Naddnieprza, Pobuzza, Naddniestrza. Zerwie się przyjaźń „czarnych” kopaczy z chciwymi i próżnymi zbieraczami „prywatnych kolekcji o charakterze patriotycznym”. Niech imponujące rarytasy archeologii jeżdżą na wystawy do Tokio czy Paryża, ale niech wracają pod szkło muzeum. Na radość małym obywatelom Ukrainy, uczniom, którzy będą wiedzieć o własnych pradawnych korzeniach. Wracamy do autobusu i ktoś ze studentów mówi: „Niesmieszny żart, że Ukraina to ojczyzna słoni. Trzeba zamienić słonia na wóz z kołami i wołami w zaprzęgu. Trypilskie koła to wciąż silnik światowego postępu”. CZY KRAJOBRAZ JEST POTRZEBNY BATALIŚCIE? Kierowca trzyma się kierunku na Wyhrajów. Przewodnik Serhij Kardasz coś wyjaśnia, ale odwraca uwagę majowe piękno za oknami. Akacje oblepione kwieciem, niczym bita śmietana z cukrem. Jedynie współczuję, bo przeciążone miododajnymi kwiatami gałęzie jeszcze trochę — i pospadają na ziemię. Przez okno kierowcy wlatują lekkie fale powietrza z perfumami kwiatów i chce się do nich. W głosie Kardasza wątpliwość, wydaje mu się, że droga nie ta. Takiego „europejskiego” asfaltu nie było. Tej nowiutkiej, strojnej cerkwi na obrzeżach Wyhrajowa też nie, jak i placu przed nią. Z autobusu trafiamy w objęcia kilku mężczyzn, którzy szczerze się z nas ucieszyli. Pytają, czy jedzie za nami Wiktor Andrijowycz z gośćmi. Mgła się rozwiewa. W miniony weekend na terenach Wyhrajowa odbyło się wielkie międzynarodowe wydarzenie z udziałem Prezydenta Ukrainy. Dlaczegoś w Kijowie o tym milczą, albo nie słychać przez nieustanny hałas o integracji. Doświadczony Kardasz w mgnieniu oka jest już przy miejscowej, póki co rozpoznawalnej poczcie i wykupujemy wszystkie gazety rejonowe i obwodowe Czerkaszczyzny. W nich fotokadry, niczym zrobione podczas kręcenia filmu z batalistycznymi historycznymi scenami. Nie mniej fotografii naszych wysokich rangą urzędników, W. A. Juszczenki i szczerze radych świętu miejscowych mieszkańców. Niewymuszona wesoła energetyka, zwięzłe sprawozdania. Dla czytelników „Słowa Proświty” układamy jeszcze zwięźlejszy reportaż z gazet „Nowa Doba” oraz „Nadrossia”. …Bitwa korsuńska 26 maja 1648 roku złotymi literami wpisana w historię Ukrainy. Błyskotliwe zwycięstwo wojska Bohdana Chmielnickiego nad polską armią sprzyjało utworzeniu kozackiego państwa. 24 maja 2008 roku w Wyhrajowie (kiedyś wieś zwano Horochową Dibrową) odbyły się uroczystości z okazji zwycięstwa w bitwie pod Korsuniem („pod Korsuniem” — to właśnie Horochowa Dibrowa). Przybyli poważni goście. Chlebem i solą witano dwóch ministrów, kultury i turystyki oraz ds. rodziny, młodzieży i sportu. Także przewodniczącego Obwodowej Administracji Państwowej, przewodniczącego rady obwodowej, zagraniczne delegacje oraz gości z innych obwodów kraju. Patriarcha Kijowski i całej Ukrainy-Rusi Filaret poświęcił nowo wybudowaną cerkiew Pokrowy Przenajświętszej Bogurodzicy i odprawił nabożeństwo pamięci poległych za wolność Ukrainy w 1648 roku. Ukraińskie kozactwo podarowało cerkwi ikonę Pokrowy Przenajświętszej Bogurodzicy. Uczestnicy święta odwiedzili nowo wybudowane muzeum kozackiej sławy i historii wsi. Cerkiew i muzeum wzniesiono na koszt i przy udziale mecenasa, urodzonego w Wyhrajowie I. W. Artazeja. Potem święto przeniosło się w uroczysko Rizanyj Jar. Prezydent Ukrainy powitał wszystkich, a potem obserwowaliśmy z wysokiego wzgórza odtworzenie bitwy pod Korsuniem. Kłęby dymu stały aż do nieba, a od strzałów armat i wybuchów prochu drżała ziemia. Szykiem szło polskie wojsko, nie podejrzewając kozackiej zasadzki przed sobą, a z lasu zaatakowały je kozacka i tatarska konnica. Dzwoniły szable, rannych ratowały markietanki. Potem była smaczna kasza polowa, słonina i okowita. Prezydent razem z kowalami wykonał podkowę. Mimo rzęsistego deszczu, potomkowie kozaków cieszyli pokazem zachowanej sztuki ludowej, rzemiosł, dawnymi pieśniami i tańcami… Żegnając gości z Polski, Czech, krajów nadbałtyckich, Białorusi, Rosji, serdecznie dziękowano za pomoc w inscenizacji scen batalistycznych. Do naszych studentów odniesiono się w Wyhrajowie bardzo gościnnie. Sołtys Wołodymyr Mykytenko przejął rolę przewodnika. Pokazał muzeum, poprowadził do Rizanego Jaru. Byliśmy na pagórku, gdzie tydzień temu stali wysocy goście wsi, a on opowiadał, jak wszystko było. Przed nami — rajska dolina z aksamitnymi stromymi zboczami, gajami, niziną w kwiatach i trawach, które czekały na kosiarzy. Krajobraz, który zagrał zły żart z polskim wojskiem. „Bo był po stronie kozaków i Bohdana”, jak pisali ówcześni „dziennikarze” — pisarze pułkowi, sotnicy, pułkownicy. Ich emocjonalny ukraiński język z czarem archaiki można zobaczyć na stronach Kroniki Czerkaskiej. Pułkownik hadziacki Hryhorij Hrabianka zaczyna od porażki Polski w bitwie pod Żółtymi Wodami. Tam zabili syna polskiego hetmana Potockiego. „…Przestraszył się hetman Potocki i polny Kalinowski, a także wszyscy dowódcy i wojsko ze strachu zaniemieli, zwiędli, jak kwiat na mrozie. Sami na taką śmierć się spodziewając, zebrali się na radę i zaczęli myśleć, jak by biedę-nieszczęście ominąć. Postanowili iść na Korsuń bliżej polskiego kraju. Stanęli o milę od Steblowa. A we wtorek w goś… Piec do wypału ceramiki (kopia sprzętu z ery archeologicznej Trypilla)

Машинний переклад

RODZIMY KRAJ

Ludmiła DECHTIAROWA Zdjęcia autorki. Wystawy mają cykliczność biennale, a tegoroczna jest już trzecią. Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko brał udział w jej zamknięciu w Kijowie. Wysokiego gościa uderzył gwałtowny wzrost udziału młodzieży. O ile na pierwszej wystawie w 2004 roku były dwa dzieła, to w tym roku – 21. Prezydent zapewnił, że znajdzie się godne miejsce dla ekspozycji, co już stało się z płótnami na temat tragicznych wydarzeń w Baturynie. Zrodził się pomysł, aby od razu natchnąć twórczą młodzież do dalszej pracy. Niech popatrzą i poczują żywą energię krajobrazów, na tle których rozgrywały się przełomowe wydarzenia historyczne. Zatem podróż według wektora biennale. Przewodniczący Narodowego Związku Artystów Ukrainy Wołodymyr Czepełyk podziela opinię Ołeksandra Melnyka, dlatego zwrócił się do rektorów Charkowskiej i Kijowskiej Narodowych Akademii Sztuki o wsparcie finansowe. Pieniędzy wprawdzie nie planowano, ale znaleziono je, za co dziękujemy. Touroperatora nie szukano. Trasa jest nadzwyczaj starannie opracowana i od lat wdraża ją Serhij Petrowycz Kardasz. Jest on wykładowcą historii, a obecnie właścicielem popularnego wśród kijowian biura turystycznego „Wycieczki weekendowe”. Szósty rok z rzędu ciekawostki z tych wycieczek trafiały na łamy „Słowa Proświty”. Ołeksandr Melnyk, zapraszając do udziału, wyraził szczerą wdzięczność redakcji tygodnika za konsekwentne, znaczące wsparcie informacyjne projektu od jego pierwszych niełatwych kroków w burzliwych miesiącach 2004 roku. Zatem jedziemy. Niektórzy, wchodząc do autobusu, trzymali już w pogotowiu pędzle i farby. Kogoś prawie nie było widać zza arkusza sklejki. „Monumentalność gatunku historycznego zobowiązuje” – tak skomentował to Melnyk. Jedzie również Ołeś Sołowiej, wykładowca słynnej pracowni profesora Mykoły Storożenki. Na wystawie w 2004 roku Ołeś wraz z Andrijem Honczarem, wówczas studentem, byli pierwszymi wśród młodego pokolenia artystami gatunku historycznego. Pomarańczowo-szkarłatny portret Mykoły Michnowskiego pędzla O. Sołowja nikogo nie pozostawiał obojętnym. Ołeś, jak stale podkreśla Ołeksandr Iwanowycz, jest jego prawą ręką w pchaniu wozu „od Trypilla” do każdego kolejnego biennale. Patriarcha malarstwa historycznego, akademik Wołodymyr Priadka, nie obciążał studentów w drodze nudnymi wykładami. Pod koniec wycieczki nawet zorganizował chór, w którym był solistą. Chłodny Jar. Atamana Wasyla Czuczupaki już nie zapomnieć. Jednak jego głębokie ekskursy w etnologię i historię wraz z gruntownymi wyjaśnieniami wycieczkowymi niezrównanego pilota podróży Serhija Kardasza i subtelnymi komentarzami Ołeksandra Melnyka stworzyły wypełnioną intelektem atmosferę podróży. Wytacziw, Trypillia, Memoriał w Bałyko-Szczuczyncach, Wyhrajiw, Korsuń, Kamianka. Dalej Chłodny Jar, Subotiw, Czyhyryn… Czyż trzeba powtarzać tomy wydrukowanego o nich materiału? Ograniczymy się do niektórych wrażeń z drogi. KTO ZNAJDZIE KLUCZ DO GRAFFITI? Postój w Trypilliu. Mimo wcześniejszych ustaleń musieliśmy odstać w kolejce w nowym prywatnym muzeum Trypilskiej kultury archeologicznej. Muzeum jest wspaniałe, ale przyspieszony krok tutejszych przewodników pozwala jedynie powierzchownie obejrzeć sale. Pracownicy muzeum pocieszają radą, by odwiedzać w dni powszednie, a nie w weekendy. Okazuje się, że wykształciła się już tradycja, iż w tym czasie pierwszeństwo daje się „kontyngentowi szkolnemu”. Tradycja dobra i całkowicie w kontekście idei „Ukraina – od Trypilla”. Na szczęście w obwodowym muzeum państwowym nikt nie poganiał, a oględziny jego spełniły oczekiwania. W oryginałach, a nie w podręcznikach, młodzi artyści mogli zobaczyć pierwowzory swojej sztuki. Pradawna grafika na nie mniej pradawnej ceramice. Precyzyjne, lakoniczne, wykwintne symbole, artystyczne obrazy swastyki, faz księżyca, nieustannego nurtu rzek, nieśmiertelności życia, dynamiczne pozy psów stróżujących i ludzkich figurek tańczących w deszczu, hipnotyzujące faliste ruchy wężów. Sztuka milcząco mówiła znakami o wszystkim, co wynalazła wspólnota Starej Europy, do której należeli Trypillianie. Rolnictwo i hodowla zwierząt domowych, budowanie miast, tkactwo i ceramika, najostrzejsze sierpy z krzemienia, obróbka metalu – przecież to była epoka brązu. Czy może się zdarzyć, że wśród naszych spostrzegawczych studentów rodzi się długo oczekiwany najnowszy Champollion? Zbiorą wszystkie trypilskie graffiti do kupy i wyprowadzą klucz do alfabetu prajęzyka, którym porozumiewali się ludzie budujący mityczną wieżę Babel, nie mówiąc już o „staroeuropejczykach”. Przedtem oczywiście musi zdarzyć się cud. Na Ukrainie zbudują centralne Państwowe muzeum kultury trypilskiej z instytutem naukowo-badawczym światowego poziomu. Do muzeum oddadzą wszystkie skradzione spod ukraińskich czarnoziemów bezcenne zabytki.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

do Lachów nadciągnęli Kozacy z Tatarami i, krzyknąwszy ile sił „do boju!”, rozpoczęli bitwę (stąd właśnie magia języka Gogola w „Tarasie Bulbie”). Lachowie przebywali w okopach i nie sposób było Kozakom i Tatarom Lachów pokonać. Właśnie wtedy wzięli Lachowie jakiegoś kozaka i przyprowadzili do hetmana. Jeniec, z natury bystry i chytry, a może i przez samego Chmielnickiego nauczony i podesłany. Powiedział, że Tatarów tylko z Tuhaj-bejem jest pięćdziesiąt tysięcy i że wkrótce sam chan z całą siłą nadejdzie, a Kozaków wielu — bez liku. Ogarnął Lachów strach nieprzezwyciężony. Postanowili przebijać się całym taborem i wtedy wzięli kozaka, by wskazywał drogę. Kozacy urządzili zasadzkę, konie pozabijali i zaczęli napierać na polską piechotę. A ten kozak umyślnie zawiódł tabor Lachów w jar (Rizanyj Jar) prosto w zarośla i błoto. Kozacy zaś urządzili zasadzkę, otworzyli ogień, konie wszystkie wybili, a piechotę wyparli. Kalinowski rozgniewał się, a kiedy i jego raniono, pogodził się z porażką. Otoście przybyli, by Chmielnickiego wziąć, a samym przyszło w niewolę zmierzać. Do Krymu dumnie zmierzają rydwany, a w nich z doradcami obaj hetmani, chcieli Lachowie na Kozakach sławę zyskać, lecz Pan Bóg oddał ją tym, którzy umieją cierpieć. (Kronika pułkownika hadziackiego Hryhorija Hrabianki. — Kijów, 1992. — s. 41—43.). Żegnając nas, wyhrajowcy wyrazili nadzieję, że po hucznym świętowaniu zwycięstwa status ich dawnej Horochowej Dąbrowy w projekcie turystycznym „Złota podkowa Czerkaszczyzny” wzrośnie. Wszak i nową cerkiew Patriarcha poświęcił. Dodajmy, że od razu porozumiał się z naszymi studentami. A my — pierwsza wycieczka po święcie, „pierwsza jaskółka”. PO CO IM ROŚ, TOPONIM RUSINA? W drodze do Korsunia usłyszeliśmy w radiu niezrozumiałą nowinę. Na rzece Roś koło Białej Cerkwi zamierzają budować kombinat stalowniczy (czy stalownię). Jak to bywa, nazwisk tych, którzy inwestują pieniądze i którzy już mają z nich zysk, nie podano. Widocznie tym „anonimom” obojętna czy wręcz nieznana jest cudowna, póki co niezmarnowana piękność rzeki — serca pradawnej Rusi. Roś — toponim bardzo dawny. Czyżby i tę rzekę, której krajobrazom nie ma równych, trzeba było zamienić w ekologiczny śmieć, jak robią to obecnie z Kijowem? Jesteśmy w Korsuniu Szewczenkowskim. Wędrowni artyści zobaczą, jakie pejzaże zaoferuje im piękna Roś. Przechodzimy przez bramę. Przed nami perła miasta: park i pałac. Budowla polskiego magnata Poniatowskiego, którą później „sprywatyzował” Grigorij Potiomkin. Z rąk tego ostatniego przeszła do rodziny Łopuchinów. Podziwiamy koronkę wykwintnej architektury pałacu. Kroczymy parkiem, gdzie ufne słowiki śpiewają romanse naszym dziewczętom i młodzieńcom. A jeszcze — rzece, którą już widać. Słowa są zbędne. Serhij Kardasz przerywa milczenie, czasu jest mało. Dowiadujemy się, że arystokraci Łopuchinowie byli wspaniałymi przedsiębiorcami i wiele zrobili dla Korsunia jako miasta przemysłowego. Dziewczęta z tej rodziny magnetycznie przyciągały najzdolniejszych poetów: J. Lermontowa, A. Puszkina, nasz Taras Szewczenko nie był wyjątkiem. W korsuńskich muzeach jest niemało portretów znanych osobistości. Jest także płótno, które może odpowiedzieć, czy batalista potrzebuje krajobrazu — „Bitwa pod Korsuniem” pędzla naszego utalentowanego współczesnego artysty M. Storożenki, na tle już znanego pejzażu Rizanego Jaru. Ono, w odróżnieniu od wielu takich, oddycha żywą energią przyrody i ludzi. Musimy chronić krajobrazy, obecnie — bajkową Roś. rzeźbiarska grupa „Tułumbas” w historycznym miejscu, znanym jako Skłyk, bo tam odbywały się zbiory hajdamaków. Znak pamięci „Hajdamacka Sicz” i mogiła Josypa Szelesta, głównego atamana Siczy. Liczni turyści i pielgrzymi odwiedzają Święto-Troicki Motroniński Monaster (dziś żeński), założony w XIII wieku. W XVIII wieku ciszę tego przybytku naruszały intrygi polityczne Rosji, Polski, Mołdawii. Po śmierci B. Chmielnickiego toczyła się ostra walka o buławę i hetmaństwo ROZŁAMY I ZJEDNOCZENIA — NASZA KARMA? Miliony lat temu głębokie ruchy planety rozłupały krystaliczny fundament. Później w szczeliny wpłynęły lodowce i przecięły szerokie doliny dla rzek. Taka jest dolina Dniepru. Do głębokiego rozłamu pod Chołodnym Jarem lodowiec nie dotarł, dlatego też dolina jego jest kompaktowa. Od ludzi takie procesy nie zależą. Zależą, niestety, ostre rozłamy w ludzkiej historii. Od Trypola do dnia dzisiejszego nie sposób ich zliczyć. Chołodnyj Jar żywi się czystymi zimnymi źródłami, buja dąbrowami i gajami. Dęby żyją długo, jak i rarytas Jaru, Dąb Tysiącletni. Naukowcy potwierdzili jego wiek, zresztą wygląd niezwykłego drzewa temu odpowiada. Obecnie dla turystów przy dębie działa stragan z ciekawymi pamiątkami, treściwymi broszurami, kozackim strojem. Ten ostatni — do wypożyczenia, żeby się fotografować. My nie ominęliśmy niczego, choć staliśmy w kolejce, bo żwawi uczniowie wszędzie wyprzedzali. Od dębu rozpoczęła się podróż Jarem. W historycznej kolejności do usług podróżnych (w skróconym wykazie) jest takie oto. Wykopaliska archeologicznej ukraińsko-polskiej ekspedycji świetnie zachowanego wału obronnego, który chronił scytyjskie grodzisko (VII—IV w. p.n.e.), szeroko znane jako Motronińskie. Bardzo ciekawe między zwolennikami Jurija, jeszcze całkiem młodego i niedoświadczonego syna Bohdana, a Wyhowskim, współpracownikiem zmarłego hetmana. Cena — kierownictwo państwem hetmańskim, wtedy jeszcze stosunkowo niezależnym. Wrażenia przepełniają. Znaczna liczba obiektów wycieczki „przemawiała” znakami rozłamów — powstań, zaborów, znęcania się. Roś. m. Korsuń Szewczenkowski

Машинний переклад

Закінчення статті «RODZIMY KRAJ», с. 8

Ojczysty kraj

Wejście do „Krainy Trypilla” w nowym muzeum cierpień: hołodomory i terror wojskowy. Cóż to za karma u naszego narodu? Oczywiście piękna, urodzajna ziemia. Zaborcy byli, są i będą. Naszym zadaniem jest nie dać się znowu oszukać. Przy pamiątkowej steli Wasylowi Czuczupace, poległemu hetmanowi ruchu wyzwoleńczego Chołodnego Jaru w latach 1919–1920, uświadomiliśmy sobie, że jesteśmy bardzo zmęczeni. Czarniutkie szczenię wycałowało każdego i radośnie pobiegło do chaty, która tonęła w kwiatach. „Czuczupaka!” — rzucili hasło studenci i, naładowani energią małego stróża-spaniela, wsiedli do autobusu. W Subotowie na wygłodniałych wycieczkowiczów czekała smaczna niespodzianka. Dla wszystkich, którzy podróżują po Czerkaszczyźnie, działa karczma z kalorycznym, autentycznym barszczem — pampuszki z czosnkiem są obowiązkowe, pieczeń w garnkach, a ponad wszystko kwas na miodzie własnej produkcji. Po smacznym obiedzie zwiedziliśmy Subotów turystycznie. Dobre miejsce na swoją siedzibę wybrał Mychajło Chmielnicki, ojciec Bohdana. Czyhyryn najbardziej zaskoczył obecnym stanem muzeum Bohdana Chmielnickiego. Ekspozycje nieporównywalnie wzbogaciły się o dawną, staroukraińską broń kozacką, ciekawe przedmioty codziennego użytku wojowników. A jaki tam zestaw przyborów pisarskich!.. Studenci przylepiali się do szyby, za którą prezentowały się kolekcje numizmatyczne — wymowni świadkowie związków hetmańskiej Ukrainy z bliską i odległą zagranicą. O Czyhyryniu ani słowa, tylko rada. Zanim włączymy się w turystyczny nurt „Złotej Podkowy Czerkaszczyzny”, warto zapoznać się z książką ks. Jurija Mycyka „Czyhyryn, stolica hetmańska”. My kupiliśmy ją oraz współczesne bloki pamiątkowe ze znaczkami właśnie w kontekście podróży. „Potrafią robić jakościowo, kiedy zechcą” — niezmienny stan rzeczy w kraju, jeszcze z czasów postradzieckich. A PODZIĘKOWANIA TO PRZECIEŻ ZBĘDNE? Wracali do domu i zauważali zaśmiecone pobocza na wjeździe do Kijowa. Jakby z całej Ukrainy zjechali się niechlujni ludzie i z powodzeniem zamieniali stolicę w ogólnopaństwowe wysypisko. Jak mówili turyści w Myrhorodzie: „tfu na nich”. A my do swojego. Szczerze podziękowaliśmy sobie nawzajem za wspaniałą rozmowę. Pan Prjadka zaśpiewał pieśń kozacką „Wielicziannia”, a pan Sołowij — dawny lwowski romans o miłości. Studenci z Charkowa — słobożańskie przyśpiewki. Szczególne podziękowanie dla kierowcy Wołodymyra. Pan Melnyk podzielił się marzeniem, by za pośrednictwem „Słowa Proświty” podziękować za wsparcie projektu przewodniczącemu Narodowej Rady ds. Kultury i Duchowości Mykole Żułyńskiemu oraz obecnemu ministrowi kultury i turystyki Wasylowi Wowkunowi i jego współpracownikom, którzy sprzyjają sprawie. Nazwiska zwycięzców i reprodukcje ich prac zobaczymy wkrótce w broszurze. A tematy na czwartą wystawę już znaleźli podczas wędrówki. Zatem do zobaczenia za dwa lata.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ministerstwom, resortom, które zajmują się przede wszystkim kwestiami edukacji, nauki, kultury, rodziny i młodzieży, polityki informacyjnej, połączyć wysiłki, potencjał państwa z instytucjami społecznymi, ukraińską inteligencją i zaproponować konkretne drogi, środki i zasoby dla poprawy sytuacji. Na podstawie społeczno-obywatelskiej analizy naukowej treści współczesnej edukacji wnieść uzupełnienia i opracować nowe standardy państwowe, uwzględniając społeczne znaczenie ukraińskiego potencjału językowego i kulturoznawczego. Włączyć do planów tematycznych badań naukowych podstawowych i stosowanych problematykę roli języka ukraińskiego, kultury i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, państwa i jedności narodu. w środkach masowego przekazu, wydawnictwach, reklamie oraz wprowadzić do nich odpowiednie zmiany i uzupełnienia; — stworzyć preferencyjne warunki dla rozwoju ukraińskiej produkcji audio i wideo. Doprowadzić do wprowadzenia języka ukraińskiego w systemie Internetu i nauczania komputerowego; — realizować realne wsparcie państwowe dla ukraińskojęzycznej prasy, druku książek, wszystkich rodzajów ukraińskojęzycznej produkcji, przede wszystkim dla dzieci, młodzieży i młodych ludzi na podstawie ulg podatkowych; — kontrolować działalność ministerstw i resortów, organów państwowej władzy wykonawczej wszystkich szczebli w zakresie przestrzegania przez nie ustawodawstwa językowego. Dla wyjścia z kryzysu informacyjnego, który zagraża bezpieczeństwu państwa, społeczność Ukrainy wymaga konsolidacji wysiłków wszystkich gałęzi ukraińskiej władzy. Stworzyć przy rządzie Ukrainy Koordynacyjne Centrum Komunikacji Strategicznych, angażując najlepszych specjalistów — naukowców i praktyków w dziedzinie współczesnych komunikacji. Jak najszybciej opracować narodową doktrynę i strategię komunikacji, a także kompleks działań na szczeblu ustawodawczym dla zwiększenia narodowego zasobu informacyjnego i rozpocząć realizację tych założeń programowych. Gabinetowi Ministrów Ukrainy, Narodowej Radzie Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii zapewnić Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy kanały nadawcze w zakresie FM 87,5—108 MHz dla pełnego objęcia terytorium Ukrainy programami Radia Ukraińskiego. Ministerstwu Finansów Ukrainy zapewnić wydatki Budżetu Państwowego dla Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy oraz Narodowej Kompanii Telewizyjnej Ukrainy w oddzielnym artykule. Narodowej Komisji ds. Regulacji Łączności Ukrainy zakończyć podział średniofalowych przydziałów częstotliwości byłego ZSRR między Ukrainą, Rosją, Białorusią i Mołdawią oraz opracować częstotliwościowo-terytorialny plan średniofalowego nadawania radiowego, wykorzystując efektywne sieci synchroniczne poszczególnych nadajników. OAO „Ukrtelekom” przywrócić pracę sieci nadawania przewodowego i wprowadzić w węzłach radiowych satelitarny odbiór programów. Zapewnić planowanie i przeprowadzenie działań kontrpropagandowych neutralizacji rosyjskiego wpływu informacyjnego na wszystkich poziomach komunikacji — regionalnym, ogólnonarodowym i międzynarodowym. Podjąć prawne, ekonomiczne i organizacyjne działania w celu rozszerzenia segmentu ukraińskojęzycznych masowych wydawnictw periodycznych, kanałów telewizyjnych, stacji radiowych, audycji telewizyjnych i radiowych (protekcjonizm państwowy, włączenie systemu bodźców materialnych i moralnych itp.). Państwowy Komitet ds. Telewizji i Radiofonii Ukrainy stworzyć w Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy redakcję rosyjskojęzyczną i zapewnić rozpowszechnianie programów na terytorium Rosji. Zaostrzyć odpowiedzialność administracyjną i karną za przestrzeganie w mediach wprowadzonych przez rząd ustaw i norm dotyczących języka środków masowej komunikacji, w szczególności przestrzeganie ustalonego przez rząd stosunku ukraińskojęzycznych audycji telewizyjnych i radiowych do audycji w językach mniejszości narodowych. Doprowadzić do zgodności z europejskimi normami i tradycjami system telewizji kablowej, usuwając standardowe pakiety programów kanałów rosyjskich — Pierwszego Państwowego, ORT, NTV, które prowadzą otwartą wrogą propagandę. Zaostrzyć odpowiedzialność osobistą kierowników kanałów telewizyjnych i radiowych, redaktorów i dziennikarzy masowych wydawnictw periodycznych za nagłaśnianie antyukraińskich wystąpień rosyjskich polityków i ekspertów na ukraińskiej antenie i w prasie. Zobowiązać przedstawicieli ukraińskiej władzy wszystkich szczebli — urzędników i osoby zajmujące stanowiska, kierowników i przedstawicieli lokalnych organów władzy, deputowanych ludowych Ukrainy oraz deputowanych wszystkich szczebli — oficjalne i nieoficjalne wystąpienia w prasie, radiu i telewizji prowadzić wyłącznie w języku państwowym, wykonując art. 10 Konstytucji Ukrainy. Wszelako wspierać inicjatywę członków Proświty w przeprowadzeniu Ogólnoukraińskiej akcji „Ukraina — europejski dom. Członkowie Proświty za wyborem euroatlantyckim”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

«PROŚWITA»

uczestników „okrągłego stołu” „Status prawny języka ukraińskiego jako państwowego. Ustawodawstwo językowe a realia dnia dzisiejszego”, którego przeprowadzenie zainicjowało Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki w przeddzień Dnia Konstytucji Ukrainy 26 czerwca 2008 roku m. Kijów My, uczestnicy „okrągłego stołu”, przedstawiciele Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Państwowego Instytutu Pamięci Narodowej, Fundacji Kultury, Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, Związku Oficerów Ukrainy, Bractwa Studenckiego, innych organizacji społecznych i związków twórczych, jednogłośnie oświadczamy, że dzisiaj na Ukrainie wszystkie gałęzie władzy państwowej są osłabione. Organy samorządu terytorialnego we wschodnich i południowych regionach niekiedy lekceważą wykonywanie artykułu 10 Konstytucji Ukrainy dotyczącego państwowości języka ukraińskiego oraz decyzji Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z dnia 19 grudnia 1999 roku, gdzie wyraźnie zaznaczono, że język ukraiński jako państwowy jest obowiązkowym środkiem komunikacji na całym terytorium Ukrainy podczas wykonywania uprawnień przez organy władzy państwowej i organy samorządu terytorialnego. W okresie niepodległości najwyższe kierownictwo kraju, politycy, struktury władzy nie zdołały wypełnić podstawowych postanowień konstytucyjnych dotyczących podniesienia autorytetu języka państwowego, wprowadzenia go we wszystkich sferach życia, ignorując Ustawę Zasadniczą Ukrainy oraz decyzję Sądu Konstytucyjnego z dnia 14 grudnia 1999 roku. Obecny stan języka ukraińskiego nie ma analogii w żadnym kraju świata, który szanuje samego siebie, świadczy o niepełnowartościowości i niezdolności współczesnych „elit politycznych” do uświadomienia sobie znaczenia języka dla niezawodnej rozbudowy niepodległości państwowej, silnej Sobornej Ukrainy, ustanowienia społeczeństwa obywatelskiego, kształtowania międzynarodowego autorytetu. Lekceważąc wszystkie normy międzynarodowych konwencji i kart w sprawach kultury i języka, które kładą nacisk na zachowanie i ochronę narodowo-kulturowych osobliwości narodów i nacji wszystkich krajów, lekceważąc rodzime ustawodawstwo, obecna władza bezpośrednio i pośrednio próbuje nie tylko zakonserwować półkolonialny status języka ukraińskiego, ale i na wszystkich poziomach wprowadza ideologię reakcyjnego moskwofilstwa, a to jest zdrada interesów narodowych. Przewidziane w art. 10 Konstytucji Ukrainy zapewnienie przez państwo „…wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy” tak i nie nabrało charakteru postępowego. Szczególnie niebezpieczna sytuacja wytworzyła się w sferze informacyjnej. Ogólny nakład ukraińskich gazet stale się zmniejsza. Na kanałach niepaństwowych 90% audycji prowadzi się wyłącznie w języku obcym — rosyjskim. Napływ prasy zagranicznej i książek z Rosji nie napotyka żadnych przeszkód. A ustawodawstwo podatkowe nie sprzyja ukraińskiej książce i nie chroni jej. Szkoły wyższe, w szczególności techniczne uczelnie, z nieznacznym wyjątkiem, kontynuują rusyfikację ukraińskich studentów. Ukraina znajduje się OŚWIADCZENIE

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Powstrzymać rusyfikację!

...obawiała się zagrożenia, że nie będzie miała własnej inteligencji. Sport, handel i usługi są w przeważającej mierze prowadzone w języku rosyjskim. Wielu urzędników różnej rangi, aż po ministrów w Ukrainie, oraz znaczna część pracowników państwowych w ośrodkach zagranicznych systematycznie łamie art. 10 Konstytucji Ukrainy. Na najwyższe stanowiska powołuje się funkcjonariuszy, którzy nie władają językiem państwowym lub demonstracyjnie się nim nie posługują. Prawie nie broni wymogów Konstytucji większość sędziów i pracowników prokuratury, a część z nich sama bezkarnie je łamie. Takie działania prowadzą do tego, że w wielu obwodach Ukrainy trwa celowa, bezprecedensowa antykonstytucyjna działalność na rzecz wprowadzenia języka rosyjskiego jako państwowego. Z budżetów lokalnych, zwłaszcza Sewastopola, gdzie nie ma ani jednej ukraińskiej placówki oświatowo-wychowawczej, przeznacza się miliony hrywien na podniesienie jego roli społecznej. Europejska Karta Języków Regionalnych lub Mniejszościowych, którą często wykorzystują antyukraińskie siły, podkreśla: „że ochrona i rozwój języków regionalnych lub języków mniejszości nie mogą szkodzić językom urzędowym ani potrzebie ich nauki. I nic w tej Karcie nie może być interpretowane jako sprzeczne z celami Statutu ONZ, w tym z zasadą suwerenności i integralności terytorialnej państw”. Język jest duchowym rdzeniem każdego narodu. Dla skutecznej realizacji zadania ochrony i rozwoju języka ukraińskiego minis- Klawdijewego, kijowski chór „Lybid”, zespół „Horlycia” ze wsi Stawy w rejonie kagarlickim, chór „Homin”. Planują, że takie spotkania będą odbywać się nie tylko na wielkie ogólnopaństwowe święta, lecz co tydzień. Do tego wezwał obecnych kierownik chóru „Homin” Leopold Jaszczenko. Do priorytetów i głównych zadań regionalnych programów rozwoju społeczno-gospodarczego na 2009 rok i lata następne koniecznie należy wpisać kwestię wsparcia państwowego języka. Przeglądu wymaga obecnie obowiązujący system opodatkowania ukraińskiej książki, kina i sztuki z uwzględnieniem ich istotnego znaczenia dla rozwoju osobowości i jej godności narodowej. Pozbawić Dekretem Prezydenta prawa do noszenia nazwy „narodowy” uniwersytety, w których masowo dochodzi do konstytucyjnych naruszeń dotyczących wprowadzania języka państwowego w procesie dydaktyczno-wychowawczym. Uznać za jedną z głównych zasad przy akredytacji wyższych uczelni i wydawaniu im licencji stosowanie języka państwowego. Stwierdzić, że Państwo Ukraińskie, w odróżnieniu od swoich sąsiadów — Rosji, Rumunii, Polski, Węgier i innych, nadal ignoruje należyte wykonanie art. 12 Konstytucji, środków wsparcia dla Ukraińców zagranicą, w tym w sferze językowej, czym sprzyja aktywnym procesom denacjonalizacji naszych współrodaków. Uznać za niedopuszczalną praktykę prowadzenia dokumentacji urzędowej i korespondencji urzędowej w języku niepaństwowym między organami administracji centralnej i lokalnej. Uczestnicy „okrągłego stołu” apelują: do Rady Najwyższej Ukrainy: — uchwalić ustawę „O języku państwowym na Ukrainie” w redakcji, która rzeczywiście zmieni status języka ukraińskiego i zatrzyma rusyfikację kraju; — przejrzeć projekt ustawy Ukrainy „O powszechnym średnim wykształceniu” w celu przywrócenia w nim art. 7, ustanawiając jako jego podstawę obowiązkową naukę i wychowanie w zakładach średniego kształcenia w języku ukraińskim jako państwowym; — Uchwałami Rady Najwyższej Ukrainy nr 2503-XII z 26 czerwca 1992 r. oraz nr 3423-XII z 2 września 1993 r. zlikwidowano rubrykę o narodowości w nowych ukraińskich paszportach. Tym krokiem władza faktycznie pozbawiła obywateli Ukrainy narodowej samoidentyfikacji, uniemożliwiając budowę narodu na Ukrainie. Jednocześnie dyskryminowane są także prawa mniejszości narodowych, ponieważ żaden dokument prawny poświadczający tożsamość nie określa przynależności do określonej narodowości. Proponujemy rozważyć kwestię przywrócenia rubryki „narodowość” na sesji Rady Najwyższej Ukrainy, z żądaniem zatwierdzenia nowego wzoru paszportu z wpisaniem tej rubryki i wypełnianiem go w języku ukraińskim; — dążyć do uchylenia ustawy Ukrainy „Europejska Karta Języków Regionalnych lub Mniejszościowych” w jej obecnym brzmieniu, gdzie sfałszowano tłumaczenie. do Rządu Ukrainy: — utworzyć w 2008 roku przy Gabinecie Ministrów Ukrainy Państwowy Departament Polityki Językowej oraz Naukowo-Ekspercką Komisję w celu wykonania konstytucyjnych obowiązków państwa wobec obywateli i rządowych programów rozwoju językowego; — przeprowadzić przy udziale odpowiednich ministerstw i innych centralnych organów władzy wykonawczej fachową analizę oraz ekspertyzę prawną obowiązujących aktów prawnych regulujących stosowanie języków w zasobach

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Śpiewajmy razem

Swiatosław Mizernjuk Zdjęcia autora Pogodnego letniego dnia Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki zorganizowało święto pieśni artystycznej. Przy łuku Przyjaźni Narodów występowały ludowe zespoły artystyczne „Bereginia” z

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

mają znaczenie opinii publicznej Połtawczan dla władz miejskich i deputowanych. Dlatego liczymy na aktywne poparcie mieszkańców miasta w dążeniu do ustawienia pomnika hetmana właśnie w Połtawie, na Soborowym placu. To będzie piękne architektoniczne zwieńczenie ulicy Żowtniewej. Przyszły monument stanie się znakiem wdzięczności odrodzonego Państwa Ukraińskiego wobec jednego z tych działaczy, któremu Bóg dał talent widzenia przyszłości i który poświęcił mu całe swoje życie. Dla nas wszystkich, Połtawczan, ważne jest, by wywyższyć nasze miasto cudownym pomnikiem hetmana. Tym samym utwierdzimy niezniszczalność naszego ducha i nieśmiertelność narodu w przyszłości. POOT „Proświta” im. T. Szewczenki PMO Ludowy Związek „Nasza Ukraina” POO Ludowy Ruch Ukrainy POO Ukraińska Partia Ludowa WMGO „Narodowy Alians” PGO „Sprawa Ukraińska” Połtawska Miejska Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów POWMO „Kobieca Wspólnota” „PROSWITA”

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

POMNIK HETMANA MAZEPY — NA PLAC SOBORNY W POŁTAWIE

W przededniu rocznicy wydarzeń związanych z wojskowo-politycznym wystąpieniem hetmana Ukrainy Iwana Mazepy i zawarciem ukraińsko-szwedzkiego sojuszu, uwzględniając znaczenie tych wydarzeń w wielowiekowej historii ukraińskiego państwotwórstwa, z inicjatywy narodowo-demokratycznych organizacji społecznych i partii politycznych Połtawy rozpoczęto akcję zbierania podpisów za ustanowieniem pomnika Iwana Mazepy na Placu Sobornym w stolicy obwodu, z apelem do deputowanych rady miejskiej o podjęcie odpowiedniej uchwały. Iwana Mazepę wybrano hetmanem na Radzie Kołomackiej, niedaleko Połtawy, 25 października 1687 roku. Przez 22 lata, aż do niesławnej bitwy, skutecznie kierował krajem. Ważne jest, aby pomnik przypominał o wielkości czynów hetmana i o obrazie hetmańskiej Ukrainy. W Ogólnoukraińskim otwartym konkursie na szkic pomnika zwyciężył projekt rzeźbiarza Mykoły Walentyna PRYLUCKA, sekretarz odpowiedzialny Czerkaskiego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Rozkwitła namiotami, haftowanymi koszulami, barwnymi spódnicami-plachtami galeria w ogrodzie przy Czerkaskim Obwodowym Centrum Ekologiczno-Przyrodniczej Twórczości Uczniów. To na festiwal-konkurs „Nasza mowa — słowiczza, nasza pieśń — śpiew duszy” zjechali się zespoły proświatowskie i oświatowe obwodu. Przyjechały śpiewające rodziny, tancerze z „Młodej Proświaty”, chóry, berehynie dawnych ukraińskich obyczajów i obrzędów — zespoły folklorystyczne. „Ukrainо, ty dla mnie cudem jesteś, i niech płynie za rokiem rok, będę, mamo, dumna i piękna, z ciebie dziwować się na wieki…” — tymi słowami Wasyla Symonenki rozpoczęła konkurs prowadząca Switłana Panczenko. W unisonie z uczuciami widzów brzmiał baryton nauczyciela szkoły w Jasnozirce w rejonie czerkaskim Iwana Diemczenki, który śpiewał o tym, że życie pod rodzinnym niebem — to największe szczęście. Jury jednogłośnie przyznało mu pierwsze miejsce w nominacji „Soliści”. „Pieśń słowicza, rodzima Ukraina w smutku nie zginie — i nie czekaj!” — delikatnym sopranem kontynuowała święto ukraińskiego słowa i pieśni młoda proświatowiec, uczennica dziesiątej klasy szkoły w Moszniwce w rejonie czerkaskim Nadija Łukjanenko, która zajęła drugie miejsce. Piosenkę o Maryczce wykonała Maria Marynkiewycz, o dziewczynie Natalce — Olha Hnatiuk, o nocy wonnej — Natalia Antoniuk. Bilyka i architekta Wiktora Szewczenki. Środków z budżetu lokalnego na wykonanie i ustawienie pomnika nie będą używać. Organizatorzy akcji uświadamiają sobie…

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

ODNALEZIONO SPUŚCIZNĘ ZNANEGO RODAKA

Ołeksandr CZORNUCHA, przewodniczący Nowopskowskiego Rejonowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, obwód ługański Jednym z kierunków pracy proswitian Nowopskowszczyny jest krajoznawstwo. Miejscowi krajoznawcy zjednoczyli się w towarzystwo „Słobidśka Hromada”. Od ponad 15 lat ukazuje się krajoznawczy biuletyn rejonowej gazety „Pieremoha” „Słobożanszczyna — wola wolna…”. Na jego łamach publikują swoje rozprawy znani badacze rodzimego słobidśkiego kraju: Walentyn Złotariow, Wołodymyr Hurski, Wasyl Kaplunow, Tetiana Dem'ianenko, Harij Własiuk, Wiktor Kozłow. Od kwietnia tego roku miejscowy dziennikarz W. Kozłow redaguje gazetę „Telespektor” oraz dodatek krajoznawczy — biuletyn „Hetmański szlak”. Poszukiwania materiałów zaprowadziły go na jedną z witryn internetowych. Odnaleziono biografię i twórczą spuściznę naszego zemka Piotra Hryhorowycza Butkowa, rodem ze słobody Osynowa. Urodził się 17 grudnia 1775 roku w rodzinie szlacheckiej. W wieku szesnastu lat wstąpił do służby wojskowej w Włodzimierskim pułku dragonów i brał udział w walkach pod Anapą. W 1796 roku w wojnie perskiej działa już jako adiutant generała majora S. A. Bułhakowa. Wtedy właśnie rozpoczyna karierę historyka. W 1801 roku Butkow jest szefem kancelarii generała porucznika Knoringa. W 1811 roku z powodu stanu zdrowia odchodzi ze służby wojskowej i przebywa w stanie spoczynku do 1820 roku. Osiedla się w Petersburgu, bada życie i obyczaje narodów Kaukazu, studiuje dawne kroniki. Następnie ponownie wraca do służby państwowej — najpierw na stanowisku dyrektora szkoły w gubernii woroneskiej, a od 1829 roku w ministerstwie spraw wewnętrznych. W 1841 roku P. Butkowa wybrano członkiem rzeczywistym Akademii Nauk. W Petersburgu utrzymuje kontakty z wybitnymi działaczami nauki i kultury, pochodzącymi z Ukrainy. W liście do znanego historyka i etnografa Osypa Bodiańskiego, datowanym na 29 czerwca 1843 roku, Taras Hryhorowycz Szewczenko pisał, że zamierza namalować cykl akwafort „Malownicza Ukraina” na temat historyczny, a w poszukiwaniu wątków zamierzał zwrócić się do P. Butkowa. Dorobek naukowy historyka-akademika jest dość znaczny. Za życia wydał prace naukowe z historii Rusi, badał kroniki, propagował wielkie znaczenie kulturowe Ławry Kijowsko-Peczerskiej. Mimo że uważano go za historyka rosyjskiego, Piotr Hryhorowycz gorąco kochał Ukrainę, dobrze znał jej historię i był prawdziwym patriotą. Dlatego nie dziwi, że Taras Szewczenko chciał zwrócić się do niego jako do autorytatywnego historyka. W 1849 roku P. Butkowa wybrano senatorem, lecz uczony nadal prowadzi badania historyczne. Był zwolennikiem koncepcji historycznej niemieckiego uczonego A. Schlözera i rosyjskiego badacza M. Karamzina; na podstawie analizy źródeł dowodził autentyczności dawnoruskiego pierwotnego latopisu. Piotr Hryhorowycz przeżył długie i ciekawe życie. Zmarł 12 grudnia 1857 roku, pochowano go w Petersburgu. O pracach historycznych Piotra Butkowa pisali rosyjski historyk M. P. Pogodin i radziecki uczony M. O. Kosven. Naukowa spuścizna P. Butkowa wymaga głębszego przemyślenia i upowszechnienia.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Wszystkim było tak dobrze razem

Publiczność zawsze porusza piosenka autorska, bo to śpiew duszy. «Kołysankę» śpiewał swojej córce nauczyciel Szkoły nr 2 w Zołotonoszy Pawło Nowicki, a «Mamo» — kaniowianka Natalia Zawhorodnia. Bardów zastąpiły zespoły rodzinne. Publiczność wzruszył «Ręcznik dla mamy» w wykonaniu rodziny Nowickich z Zołotonoszy oraz występ rodzinnego duetu Sklarów, w którym słowa «Piosenki o mamie» napisał Saszko, uczeń 4 klasy Szpolańskiej szkoły ogólnokształcącej, a muzykę — jego mama, Oksana Serhijiwna, nauczycielka tej szkoły. Wzruszająca melodia «Balu pożegnalnego» w wykonaniu autorki, nauczycielki Szkoły w Sorokotiazi w rejonie żaszkowskim, Marii Marynkewycz, i jej uczennicy Nasti Harmider przeniosła widzów we wspomnienia o własnym wieczorze maturalnym. «Piosenka narodziła się jakby od razu, słowa same układały się w wiersze pod wrażeniem ostatniego dzwonka» — wyznała Maria Hryhorliwna kolegom, którzy prosili o przepisanie utworu. A płytę ze swoimi piosenkami podarowała obwodowej firmie radiowo-telewizyjnej. «O rodzie nasz piękny, rodzie nasz prześliczny, nie wstydźmy się, przyznawajmy się, bo nas jest wielu…» — wychwalali rodziny Iwan Diemczenko ze Szkoły w Jasnozirsku, Jana Makarenko, nauczycielka Szkoły w Moszniwce, i jej uczennica Nadija Łukjanienko. Choreograficzną kompozycją «O rodzie nasz piękny» ucieszył widzów zespół taneczny «Kalina» (choreograf — Z. Babycz) Moszniwskiej szkoły ogólnokształcącej I–III stopnia. «Na bis» młodzi proświtianie z «Kaliny» zatańczyli «Polkę moszniwską», w której brzmią motywy ukraińskie, rosyjskie, białoruskie, polskie, żydowskie — w miasteczku rolników i rzemieślników w zgodzie żyją przedstawiciele 27 narodowości. Na festiwalu zabrzmiała dawna ukraińska piosenka «Czarnomorcu, matko, czarnomorcu» w wykonaniu Olgi Haluk i Tamary Kowalenko z Kanewszczyzny — artystki zdobyły pierwsze miejsce. «Kukała kukułeczka» melodyjnie zabrzmiała w wykonaniu tria bandurzystek Zołotonoskiego RBJuT Ła… Piosenki „Ja przyszła do wierzby” wykonały „Berehynie” z tetiewskiej szkoły w rejonie żaszkowskim. Aktualny był też występ agitbrygady teatru małej formy „Przyszli twórcy” ze wsi Tarasiwka w rejonie zwenihorodzkim. „Nasza mowa to słowiczy śpiew, nasza pieśń to śpiew duszy” — twierdzili oni. A odstępcom od swego, od rodzimego, od ukraińskiego dostało się za swoje. Obrzędy i zwyczaje ludowe, o których ktoś zapomniał, a ktoś ich nawet nie znał, pokazał zespół folklorystyczny „Mamina pieśń” z Matwijiwskiego zespołu szkolno-przedszkolnego z chlubnego Czihyrynszczyzny. Oprócz festiwalu zespołów artystycznych, w ramach konkursu „Nasza mowa to słowiczy śpiew, nasza pieśń to śpiew duszy”, młodzi prosvitianie — uczniowie i studenci obwodu — pisali prace na temat „Gwary, narzecza, legendy, zwyczaje i obrzędy mojego rodzinnego kraju”. Najlepsze prace zostaną wydane w osobnym zbiorze. Wszyscy uczestnicy konkursu (przeważnie nauczyciele i uczniowie) otrzymali od Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” prezenty: literaturę metodyczną i artystyczną, komputerowe gry edukacyjne, plakaty z ukraińską symboliką — to, co przyda się w nauczaniu. „A ja życzę wam dobra, by jak sad kwitła dusza, by gwiazdy spadały w dłonie…” — na zakończenie zaśpiewał sali razem z Iwanem Diemczenkiem, Nadiją Łuk’janenko i Jeną Makarenko, i wszystkim było dobrze razem.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

KULTURA

Wasyl Wowkun. Niedawno w Gabinecie Ministrów Ukrainy odbyła się konferencja prasowa ministra kultury i turystyki Wasyla Wowkuna „Reformy polityki kulturalnej: pierwsze półrocze działalności ministerstwa”. Faktycznie jest to pierwszy poważny raport. Do tej pory minister nie kontaktował się z prasą. Tymczasem życie kulturalne nie zależało od milczenia pana Wowkuna. Równolegle z pakietem reform i innowacji, które w tym czasie dojrzewały w ministerstwie, na Ukrainie zdążono przeżyć wojnę z dystrybutorami filmowymi, przeprowadzić znaczną liczbę krajowych festiwali i wziąć udział w prestiżowych europejskich. A ten wielki koncert na Majdanie Niepodległości legendarnego McCartneya? Różnorodność kulturowa jakoś mimowolnie nasuwa myśl wyrażoną w ministerstwie: „Oczekiwania środowiska artystycznego jak nigdy mają szansę na urzeczywistnienie”. Swoją drogą, z ust Wasyla Wowkuna padła jeszcze jedna konceptualna fraza: „Idea narodowa — to właśnie kultura narodowa”. Wszystkie te tezy-przesłania świadczą o tym, że tam, na górze, nie na żarty zastanowiono się nad strategią przekształcenia „pralni” w ministerstwo „polityki kulturalnej”. Chyba tylko czas pokaże różnicę między imitacją ruchu a ruchem, między dążeniem a realną zdolnością… Proponujemy w punktach bezpośrednią wypowiedź Wasyla Wowkuna. „Moim głębokim przekonaniem jest, że taka insty...

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

MINISTERSTWO JAK GALERIA SZTUKI

...titucja, jak ministerstwo, wciąż jest potrzebna. Inna kwestia to jej treść i podtekst. Musimy wiedzieć, że zarządzanie kulturą i polityka kulturalna to zupełnie różne pojęcia. Nie sądziłem, że będę miał tyle nieporozumień w tej sprawie, ale jednocześnie odczuwam wielkie przesunięcia. Wybiegając naprzód, powiem, że od września chcemy przekształcić Ministerstwo Kultury w galerię sztuki „Mińkult”, aby stało się ono dostępne, bo właśnie ministerstwo powinno być koordynatorem otwartego życia kulturalnego. Niestety, ruch obywatelski, jako fundament takiego życia, u nas jest dość słaby. Skoro już o związku między samymi ministerstwami: pierwsze, co zrobiliśmy, to zawarliśmy umowy o współpracy. Ponieważ wiele jest wspólnego, zwłaszcza między Ministerstwem Rodziny, Młodzieży i Sportu a Ministerstwem Kultury. Takich umów jest już około dziesięciu i zaczynają działać. Obecnie dla nas bardzo ważne są organizacje społeczne i rady nadzorcze. Zaproponowaliśmy nową koncepcję tworzenia rad nadzorczych, bo przekształcały się one w ozdobniki. Ich cel był niejasny i w tym sensie bardzo łatwo pracowały, bo niczego nie robiły. Rozumiemy, że rządy, zwłaszcza ukraińskie, są krótkotrwałe. Dlatego ważne jest stworzenie takich podstaw, które działałyby długo i wynosiły kulturę na wyższy stopień rozwoju. Popchnąć kulturę do rozwoju! Dzisiejszą bezkształtność i bezwładność tłumaczą ograniczonym finansowaniem. To nieprawda, bo na ciekawy i ważny projekt pieniądze zawsze można znaleźć. Teorii i ideologii polityki kulturalnej poświęciliśmy bardzo dużo czasu. Potrzeba koncepcyjności dawno dojrzała. Strategia rozwoju zależy od warunków, w jakich znajduje się kulturowo-duchowa przestrzeń kraju. Na przykład, rozmawiając z ministrem kultury Portugalii, zrozumiałem, że ich kraj ma podobne problemy, bo musi chronić własną kulturowo-duchową przestrzeń przed hiszpańską ekspansją. Prawdę mówiąc, spotkanie z kierownikami zarządów kultury wywarło smutne wrażenie. Po pierwsze, ministerstwo ma niepełną strukturę. Czy można wyobrazić sobie je bez wydziału informacji? Oczywiście, w XXI wieku jest to już niemożliwe. Połowę etatów zarządów kultury zredukowano. Dlaczego? W związku z tym, ...zlikwidowano całe segmenty kultury: „dziedzictwo" (spadщину), „turystykę", „kino", „język". Czym zajmują się lokalne zarządy? Organizacją koncertów z okazji świąt państwowych: Dnia Konstytucji, Dnia Pisma, Dnia Niepodległości… Jeśli teraz nie poruszymy tej sytuacji, to trochę się poprawi w Kijowie, ale nie na Ukrainie. To, co zniszczyli politycy, kultura musi załatać. Mam na myśli tworzenie jednolitej przestrzeni kulturalno-informacyjnej z regionalnymi osobliwościami, to znaczy, że i w Sewastopolu, i w Czerniowcach powinniśmy z taką samą uwagą i zasadniczością obchodzić, na przykład, Dzień Miasta, wykorzystując nie ideologię polityczną, lecz kulturę wysokiego poziomu. Co dziś jest dla mnie jako ministra korzystne? Oczywiście mam najlepszy budżet od 16 lat. Ale można mieć budżet o rząd wielkości większy i on nie zadziała. Według mnie trzeba poszerzać naszą przestrzeń innowacyjną, wykorzystując doświadczenia zachodnich sąsiadów. Przez 16 lat Niepodległości nie uchwalono ani jednej ustawy dotyczącej kultury, z wyjątkiem jednej, jedynej, z 2008 roku. Nie mamy wypracowanych nowoczesnych warunków i norm, które pozwalałyby gałęziom kultury rozwijać się samodzielnie. Wstrzymałem projekt Ustawy o mecenacie. Dlaczego? Ponieważ pracowaliśmy nad ustawą o narodowym produkcie kulturalnym i już przesłaliśmy ją sąsiednim ministerstwom sfery humanitarnej w celu wniesienia poprawek. Dążymy do tego, aby ta ustawa trafiła do Rady Najwyższej wraz z szeregiem ustaw o mecenacie. Oczywiście to rewolucja, długo oczekiwana reforma. Dla mnie dziś stworzenie bazy legislacyjnej jest zadaniem najpilniejszym. Jeśli w tym nie posuniemy się naprzód, to dalej będziemy grzęznąć i płakać. Dla skutecznej polityki uświadamiamy sobie znaczenie współpracy ze środowiskiem obywatelskim i biznesowym. Dziś jest już ponad dziesięć projektów biznesowych, które same „przychodzą” do ministerstwa. Biznesmeni chcą inwestować pieniądze w projekty kulturalne. W szczególności istnieje pomysł, by na Wołyniu stworzyć potężne muzeum etnograficzne, takie jak w Pirohowie, bo to właśnie na Wołyniu zachowała się jeszcze ta patriarchalna kultura, którą warto zakonserwować. Dalej — „Temat Hołodomoru 1932–1933 lat”. W celu uznania przez światową opinię publiczną Hołodomoru w Ukrainie aktem ludobójstwa w innych państwach świata odbyły się programy upamiętnienia ofiar. A to ponad 500 tysięcy euro za wynajem filharmonii w tych krajach, w których przebywaliśmy i będziemy przebywać. To są niezbędne wydatki. Jest człowiek, który chce zbudować muzeum Iwana Marczuka. Inny sponsor chce otworzyć muzeum Kateryny Biłokur. Fundacja Pinczuka ponownie wystąpiła z propozycją zorganizowania biennale w przyszłym roku. Można wymienić jeszcze pięć projektów, w tym plan uporządkowania grobu Tarasa Szewczenki. Ludzie są gotowi przekazać pieniądze na rekonstrukcję. Toczy się walka o nową ideologię muzealizacji w Kijowie. Bardzo trudno odejść od stereotypu i pokazać Szewczenkę z punktu widzenia współczesności. Oczywiście, im szybciej i energiczniej zacznie działać ruch obywatelski, tym skuteczniej będzie się rozwijać funkcja ministerstwa kultury. Chcemy mieć w telewizji wiadomości sportowe i wiadomości kulturalne. 48 milionów ludności – a żaden kanał tego nie wprowadza! Jeśli chodzi o kanał telewizyjny „Kultura”, ma on negatywną reputację. Trzeba stworzyć coś nowego, i obecnie rozpatrujemy tę propozycję. Dodam: podczas posiedzenia Senatu Rady Nadzorczej Europejskiego Parlamentu Kulturalnego, na którym omawiano miejsce przeprowadzenia kolejnej sesji parlamentu w 2009 roku, wśród miast-kandydatów wybrano ukraińską stolicę. To nasze zwycięstwo, ponieważ poza granicami Unii Europejskiej sesja parlamentu jeszcze się nie odbyła. W ukraińskim kinie nie jest tak źle, jak nawykliśmy sądzić. Powołaliśmy nową radę ekspertów, która rozpatruje scenariusze. Dziś wszystkie filmy zagraniczne są dubbingowane, udźwiękawiane lub napisy są tłumaczone na język ukraiński. W tym czasie wpływy z pokazów filmowych w porównaniu z 2007 rokiem wzrosły o 4%. We wrześniu–październiku planujemy na wysokim poziomie obchody jubileuszu Wytwórni Filmowej im. O. Dowżenki. Obecnie pracujemy nad jej modernizacją technologiczną. Trzeba zmienić oblicze wytwórni, aby pracowanie w niej było prestiżowe. Stworzyć muzeum, nowoczesną salę kinową. Słowem, plany są ambitne…” Sprawozdanie ministra kultury i turystyki trwało nie mniej niż dwie godziny. W tym czasie można było zrozumieć, że pan Wowkun rzeczywiście ma ambitne plany. Jeśli nie żartuje… Na przykład dziennikarz gazety „24” pan Wołodarski zapytał ministra, dlaczego ich liczby tak bardzo się różnią. Według jego informacji wpływy z pokazów filmowych, wręcz przeciwnie, katastrofalnie spadły do 30–40%. Czyje liczby są bliższe prawdy – nie wiadomo. Jednak jasne jest, że wojna o jedną kulturalno-duchową przestrzeń kraju trwa. kolanową walką. Po drugie, Dziuba, który pisze o przesłankach kulturowego optymizmu w naszym państwie, sam staje się gwarantem tego optymizmu. Podobnie jak gwarantem optymizmu „Współczesności”. Materiały przygotowała Uljana HLIBCZUK

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

„Współczesność”: droga do uniwersalności

„Gdyby zazdrość nie była tak obrzydliwym uczuciem, powiedziałbym, że zazdroszczę Polakom tylko jednego: że właśnie ukazuje się 50. numer „Kultury”. Jestem przekonany, że Ukraińcy są w stanie stworzyć czasopismo nie gorszego poziomu niż „Kultura” czy rosyjski „Nowyj Żurnał”. Ale przecież nasza przeklęta nędza! Trzeba też dodać, że choć na emigracji jest wielu wysoko wykształconych ukraińskich intelektualistów, to są słabo zorganizowani i rozproszeni, a nasze polityczne i społeczne kręgi organizacyjne należycie nie rozumieją tych „zbytków”, jak na przykład czasopismo na wysokim, niepopularyzatorskim poziomie…” To fragment listu ukraińskiego historyka-emigranta Iwana Łysiaka-Rudnyckiego do redaktora naczelnego znakomitego polskiego pisma „Kultura” Jerzego Giedroycia, datowanego na rok 1951. Do ukazania się pierwszego numeru nie mniej znakomitej „Współczesności” pozostawało jeszcze prawie 10 lat. Nie będziemy prowadzić jałowej dyskusji o tym, czyje czasopismo na obczyźnie miało większy rezonans. Owszem, są podstawy, by sądzić, że wydanie ukraińskie było obciążone poważniejszymi problemami niż „Kultura”. Stopień redakcyjnej swobody w „Współczesności” był ograniczony. Świadczą o tym trzy „redaktorstwa” Iwana Koszeliwca – jednej z najważniejszych postaci ukraińskiego emigracyjnego życia intelektualnego. Publicysta, tłumacz, krytyk literacki, kierował „Współczesnością” w latach 1961–1967, 1976–1978 i 1983–1984. Właśnie bez Ceremonialny nacisk politycznych patronów (dwójkarzy) doprowadził w 1967 roku do zwolnienia Koszeliwca. Niestety, także na progu XXI wieku słowa Łysiaka-Rudnyckiego nie straciły swojej gorzkiej wymowy. Kręgi społeczne nadal uważają czasopismo o nie popularyzatorskim poziomie za „zbytek”. Jednak nadzieja umiera ostatnia. «Suczasność», która jeszcze niedawno ledwo wegetowała, wziął pod swoją opiekę Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej. Czasopismo jakby zmieniło oblicze: nad jego „fasadą” popracował malarz, laureat Nagrody im. Tarasa Szewczenki Ołeksandr Iwachnenko. Tylko ci, co dostali po głowie, wiedzą, że zastrzyki finansowe, a raczej nowa okładka, nie są gwarancją odrodzenia tradycji wysokiego napięcia społeczno-analitycznego. …Przeglądając świeże numery «Suczasności», uświadamiasz sobie, że czasopismo nie tyle jest w procesie „docierania” swojego zespołu, ile w bolesnym poszukiwaniu pokoleniowej określoności. «Suczasność», jak dwulicowy Janus, jednocześnie dąży do świeżej krwi i mocnego doświadczenia. „…Dziś często mówimy o okrucieństwie rewolucji — francuskiej, rosyjskiej, irańskiej itd. Ale zapominamy przypomnieć, że tej okrutności poprzedzała i ją wywołała inna okrutność — okrutność tych, którzy nie mieli społecznego wstydu i społecznej odpowiedzialności. Dehumanizacja praktycznej etyki społecznej pobudza dehumanizację kultury i sztuki — pojawiają się w nich zjawiska i style ukierunkowane na zaspokajanie prymitywnych gustów nowych panów nowego życia…” Dla mnie artykuł „Od marginalności do uniwersalności” Iwana Dziuby w odnowionej «Suczasności» świadczy o kilku różnorodnych momentach. Po pierwsze, jego autor stoi poza po-

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

POSTACIE

Z Tarasem Szewczenką dwa tygodnie. Twórczą działalność genialnego poety, myśliciela i obywatela Ołeksij Kapnist wyobrażał sobie przede wszystkim jako wielką proroczą misję wyzwolenia Ukrainy z imperialnego jarzma. Te dwa tygodnie wyodrębnijmy z szalonego kalejdoskopu miejscowości, ludzi, krain, w którym przebywał Taras, bo w te dni i noce wszystko było podporządkowane jednej idei: przekazaniu doświadczenia walki, które jest możliwe tylko twarzą w twarz. Dla „odwiedzin niezmordowanych oczu szpiegów” Taras Hryhorowycz trochę malował. Jeszcze umówili się: „przewodniczący szlachty” pomoże zorganizować prenumeratę „Malowniczej Ukrainy”. A o czym najbardziej skrytym rozmawiali? Taras chciał wszystko wiedzieć o Południowym Towarzystwie Tajnym. Ołeksij — jeden z niewielu, którzy ocaleli po pogromie 1825—1826 lat. Więc zaczął od uwagi cara, który uważał i chciał cały świat przekonać: my — „garstka potworów, niedorzeczne, sprzeczne z narodowymi tradycjami powstanie”. Rozmawiali nie raz do rana o tym, co najskrytsze: planach powstania, Andrzeja. Z Piotrem ojciec był nierozłączny. Chociaż byli różni. Ojciec o osobistym w pracach społecznych zapominał. Gospodarstwem kierowała matka, a nasz przesympatyczny wujaszek Piotr pomagał jej budować posiadłość i wielu ludziom pomagał materialnie, zwłaszcza ojcu. Potajemnie udzielał subwencji w jego niekończących się starciach z urzędnikami i zaciętymi posiadaczami poddanych... Nauczony życiowym doświadczeniem, Ołeksij Kapnist później ostrzegał Tarasa Szewczenkę, aby ten nie tracił głowy w szalonym kalejdoskopie nowych twarzy, spotkań, zachwytów jego poezjami, bo wszędzie jest niezmordowane oko ochrany. Ale Taras już skoczył na główkę w ten czarujący wir ludzkich serc, bo widział: oni budzą się do oporu wobec satanistycznego systemu, a jego słowo — przewodnik dla ukraińskiej oświeconej szlachty, która jednak powoli zwraca się ku najmniejszemu bratu. Taras Szewczenko później w listach do Warwary Riepninej wypytywał o Ołeksija Kapnista. Mychajło Drahomanow wspominał, że właśnie od pana Ołeksy po raz pierwszy usłyszał o poematach „Kaukaz”, „Sen” (właśnie u Ołeksy Kapnista Taras Szewczenko zostawił rękopisy tych utworów). Jak wiadomo, proces aktywizacji, konsolidacji wszystkich stanów ukraińskiego społeczeństwa w 1847 roku carat rozgromił. Jest wiersz Ołeksy Kapnista jako echo tamtych wydarzeń: Nie ma tego na świecie szczęścia, Co na rodzimym polu. Nie znajdziesz ty, kozaczku, W cudzym świecie doli. Nasza matka — Ukraina, Jak turkawka, wije się I za swoich kozaczków W białe piersi bije się. Ta poezja — wymowny fakt powrotu wiodącej warstwy do źródeł, do ojczystego języka. Dominanta ukraińskich zmagań wyzwoleńczych po Szewczenkowych „Trzech latach” 1843—1845 rozwija się po linii wznoszącej. Dzieci, wnuki Ołeksija Wasylowycza Kapnista (1795—1867) — aktywni uczestnicy obrony ukraińskości. Synowie Ołeksija Kapnista hrabiowie Dmytro (1837—1904), Pawło (1842—1904), Petro, córka Ołeksandra (tytuł hrabiowski im przywrócono w 1876 roku), wnuk Ołeksija hrabia Ołeksij Pawłowycz Kapnist (1871—1918), kontradmirał Floty Czarnomorskiej, walczył o niepodległą Ukrainę (denikinowcy go zarąbali u podnóża góry Maszuk w 1918 roku). Jeszcze wcześniej Dmytro Pawłowycz oraz Ipolit Ipolitowycz Kapnistowie występowali przeciwko zakazowi uczczenia 100. rocznicy Tarasa Szewczenki (jeden z nich protestował na posiedzeniu Dumy Państwowej w 1914 roku). Po bolszewickim przewrocie Kapnistowie wśród innych arystokratycznych rodów rozproszyli się po całym świecie (jedna z córek trafiła do Japonii, niektórzy osiedli we Włoszech, Francji itp.). Nowe imperium z ukrytymi pretensjami do światowego panowania („Nasza matuszka Rosja całemu światu głową”) próbowało zniszczyć pamięć pokoleń, pamięć rodową. To dzika selekcja (wychowanie trybików) w społeczeństwie obozowego pseudosocjalizmu. Na Ukrainie po totalnym wyniszczeniu ludności protestującej zatrzymał się proces uduchowienia życia. W po-ludobójczej Ukrainie należy stworzyć instytut pamięci rodowej jako jeden z dźwigni odrodzenia naszej kultury taką, jaką zamierzali ją przedstawiciele wiodącej warstwy ostatniej ćwierci XVIII — początku XIX wieku. Zachować kulturę narodu — zachować jej duszę! — tak myśleli oni. A czas pokaże, jak zrzucić imperialne jarzmo. Nadszedł czas wielkich zmian i zadań. Nadzadanie — odtworzyć prawdziwy ukraiński establishment.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

«TEN DROGI KAPNIST, KTÓRY JEST SAMYM SERCEM»

Autor wydania Ołeksandr DROBACHA W tych słowach Warwary Riepninej zawarto istotę charakteru najmłodszego z braci Kapnistów, jednego z najbardziej „gorliwych małorosjan”, których życie wspólnie badamy, Czytelniku. Jest on jedną z najbardziej tajemniczych postaci we wszystkich sprawach ukraińskiego Oporu pierwszej połowy XIX wieku, w szczególności Południowego Towarzystwa Tajnego (od młodych lat bliski duchowo Serhijowi Murawjowowi-Apostołowi, Towarzystwu Cyrylo-Metodiańskiemu). To właśnie on w lipcu 1843 r. przywiózł do Riepninów do majątku w Jahotynie Tarasa Szewczenkę. Tutaj, w Jahotynie, oraz w majątku Ołeksija Kapnista w Kowaliwce, odbyło się przekazanie sztafety historyczno-rewolucyjnego doświadczenia zmagań o naszą wolność z jednego pokolenia na następne. Wiadomo: carska ochrana przed grudniowym wystąpieniem w stolicy wykryła na Kijowszczyźnie największych sprawców i potajemnie zaczęła zadawać ciosy spiskowcom. 13 grudnia (st. st.) 1825 r. aresztowano pułkownika Pawła Pestela. Po wystąpieniu 14 grudnia 1825 r. „polowano” na podpułkownika Serhija Murawjowa-Apostoła. Polowanie się nie udało. Pułk Czernihowski (prawie 1000 żołnierzy i oficerów) jednak wkroczył z bronią w ręku na drogę walki, a ściślej — na ścieżkę wieczności. Podpułkownika Ołeksija Kapnista schwytano w Kijowie, według innych danych — w Głuchowie, i wtrącono do twierdzy-więzienia imienia pierwszych apostołów Piotra i Pawła w stolicy imperium. Jedynie właściwa postawa Serhija Murawjowa-Apostoła podczas przesłuchań zmusiła komisję śledczą do zwolnienia Ołeksija Kapnista po trzymiesięcznym pobycie w kazamatach. Aresztowanie pełnego życia, energicznego i sprawnego człowieka, jednakowo życzliwego wobec generała Mykoły Rajewskiego, dowódcy Korpusu Kijowskiego, u którego Ołeksij był adiutantem, jak i wobec swojego sługi, wstrząsnęło wieloma. Zarówno matką Ołeksandrą, która kochała go bezgranicznie, jak i siostrą Sofią, braćmi, a także samym generałem, który traktował swojego podwładnego jak syna. Generała-demokratę zaraz po wystąpieniu czernihowców zdjęto ze stanowiska (to jego córka Maria jako jedna z pierwszych wyruszyła za swoim mężem, generałem Serhijem Wołkońskim, na katorgę na Syberię). Sługa osiwiał w ciągu nocy, nie wytrzymawszy ciosu losu, i zmarł z żalu, choć miał możliwość stać się wolnym. Po wstrząsach lat 1825—1826, zwolniony z armii w 1827 roku Ołeksij, jako człowiek niezłomnych cnót chrześcijańskich, zanurzył się w wir życia społecznego. Niejednokrotnie wybierano go marszałkiem szlachty powiatu mirhorodzkiego w latach 1829—1835, 1841—1844. Wtedy też los zetknął go z Tarasem Szewczenką. Ołeksijowi przypadła rodzinna posiadłość we wsi Obuchiwka. Wcześniej miał majątek we wsi Kowaliwka, gdzie miał możliwość odosobnienia się z „Zaporoziec w boju”. Takie obrazy były na ścianach pracowni malarskich, gdzie pracował T. Szewczenko stanic, ustrój federacyjny, gdzie miejsca dla samodzielnej Ukrainy nie było, jak na przykład w „Ruskiej Prawdzie” Pawła Pestela. Co prawda, niektórzy z uczestników organizacji podziemnych mimo wszystko uważali, że odrodzenie Ojczyzny, zachowanie samoistności jest możliwe tylko w samodzielnej Ukrainie przy całkowitym odcięciu się od Moskowii. Wśród nich był i Ołeksij Kapnist. Twierdził on, że trzeba wychować warstwę przywódczą, która stałaby się twierdzą ducha narodowo-państwowego i tworzyłaby sprawiedliwe ukraińskie narodowo-demokratyczne społeczeństwo. Taras czyta niektóre swoje utwory, w zamian to samo robi Ołeksa. Właśnie kontakty z nim Tarasa Hryhorowycza być może przekonują: powstanie lat 1825—1826, choć nie miało znaczących skutków dla wolności z praktycznego punktu widzenia, ale jako wydarzenie strategiczne ma epokowe znaczenie także dla ukraińskiej wolności. Wędrując wyciszonymi, przybitymi, niegdyś dźwięcznymi kozackimi drogami Hetmanszczyzny w 1979 roku żelaznymi konikami, a po 25 latach — już autem, nie raz, bywało, znienacka, jak wichura w stepie, zapytam siebie… Jak przeniknąć za zasłonę dawno minionego życia?! Odtworzyć aż do szczegółów obyczajowych koleje duchowego dorastania naszego establishmentu do zrozumienia: jak zachować swoją tożsamość: tradycje władania, zwyczaje, wierzenia… Jak coś istotnego z tego doświadczenia wziąć na uzbrojenie w teraźniejszość? Bratnie dusze otaczają cię w Obuchiwce, w Chomutcu. Drogą do Kowaliwki słychać, jak gwarzą o Wasylu Puhaczowie… Dwadzieścia lat, jak go nie ma… Pod dębem, który posadzili pamiętnej jesieni jego odejścia. Dąbek już się rozkrzewia, rozprzestrzenia, jak w duszy syna — ojcowe marzenie (a obok — całkiem jeszcze młody Geniusz, cały w skupieniu!): — odrodzić dobrobyt Ojczyzny, co ożywi naród, który jeszcze pamięta wolność. Ołeksij deklamuje ojcowe wiersze o sensie poetyckiego życia: „Pierś twardą złości przedstawiając i życie wszystkim nieszczęściom wystawiając, Chroni ojczyznę od nieszczęść”. ODA NA TWARDOŚĆ DUCHA …Wtedy ojciec lubił podśpiewywać nasze minorowe pieśni: „Boli moja główka od samego czoła”, „Jechał kozak na wojenkę”… Taras obejmuje głowę rękami… Jak mało jest takich ludzi! Szczerzy, radośni, niby wszystkim zadowoleni. Ale to tylko zewnętrznie. Naprawdę oni wewnętrznie są skupieni na dwóch-trzech ideach. Oto p. Ołeksa mówi o pracy społecznej… O jedynym szczęściu — miłości do prawdy. Wszystko inne, według niego, — to szczęście względne, bo ono nie może napoić serca, które nie przebywa w harmonii z naszymi nieskończonymi pragnieniami… Znowu i znowu w rozmowie on powraca do młodości. ...Jak to u nas się zaczęło? 9.02.1816 roku. Zeszliśmy się na myśli: trzeba działać! Matwij i Serhij Murawjowowie-Apostołowie, Serhij Trubecki, Mychajło Łunin, Ołeksandr Murawjow, ja i Jakuszkin… Nas inspirowało żarliwe marzenie o nowym ładzie bez poddaństwa, bez mrocznej ciemnoty ludowej, bez łapówkarstwa i 25-letniej żołnierki oraz braku szacunku do człowieka. Dalej — lato, jesień… Do naszej grupy „Związek Ocalenia” jeszcze przystąpili: Pawło Pestel, Fedir Hłynka, Mychajło Nowikow (rządca kancelarii Mykoły Riepnina i autor Konstytucji na wzór amerykański). Na wszystkich etapach tajnych towarzystw nami wszystkimi kierowało pragnienie sprawiedliwości społecznej. Najjaśniejsze osobowości: Mychajło Łunin i, szczególnie, Serhij Murawjow-Apostoł. Człowiek naprawdę wielkiej apostolskiej duszy. Oni byli najbardziej konsekwentnymi przeciwnikami imperium, na rozpad którego i skierowali ruch lat 1825—1826. Problemy Małej Rusi-Ukrainy jako państwa nie stawiali w najbliższej przyszłości, bo wielu uczestników podziemnych towarzystw wielkorosjan negatywnie odnosiło się do ukraińskiej państwowości i do polskiej niepodległości. Serhij Wołkoński, Serhij Murawjow-Apostoł kontaktowali się z polskim podziemiem. Próbowali porozumieć się o przyszłym ustroju państwowym narodów słowiańskich, o ich stosunkach z przyszłą republiką rosyjską. Więc co? Polacy nie wyobrażają sobie (i do dziś — do lipca 1843 roku) swojej Rzeczypospolitej bez ukraińskiej Galicji i Prawobrzeża Dniepru… Pogwarzyliśmy kiedyś i o braciach Kapnistach — Wasylu, Mykole, Petrze W tym roku Ukraina obchodzi 250. rocznicę urodzin wybitnego działacza społeczno-politycznego, patrioty, pisarza Wasyla Wasyljowycza Kapnista. Jedynie miłość do rodzinnej ziemi, Hetmanszczyzny, szczerych ludzi powstrzymała go od desperackiego kroku wyjazdu do Ameryki. Wielka Obuchówka, gdzie mieszkał, była jednym z ośrodków życia społeczno-politycznego dawnej Hetmanszczyzny. W różnym czasie odwiedzali ją P. Pestel, M. Łunin, S. Murawjow-Apostoł. Patriota Wasyl Kapnist angażował w działalność społeczną swoje dzieci: Siemiona, Iwana, Ołeksę, które były związane z ruchem wyzwoleńczym. Proponujemy rozdział z książki „Wielkie serce Hetmanszczyzny” (wydawnictwo „Proświta”, 2008 rok). W publikacji utrzymanej w gatunku prozy podróżniczej staram się dowieść przynależności Wasyla Kapnista (nazywano go Wasylem Pugaczowem) do pełnych poświęcenia obrońców ukraińskich interesów. Utworów poety, jego synów i córki na Ukrainie nigdy nie wydawano. „Wielkie serce Hetmanszczyzny” to pierwsze wydanie, w którym autor podejmuje próbę przywrócenia Wasyla Kapnista i działalności jego rodu naszej kulturze.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

MŁODY KRAJ KROK W DOROSŁE ŻYCIE

Maksym OPANASENKO Zdjęcia autora Koniec czerwca — czas, kiedy dziewczęta próbują kupić najbardziej oryginalne i najpiękniejsze stroje, chłopcy niezdarnie uczą się tańczyć walca, rodzice „zaciskają pasa”, żeby uzbierać pieniądze dla swojego dziecka, a nauczyciele po raz kolejny przygotowują się do wypuszczenia z gniazda wychowanków. To pierwszy i, być może, najważniejszy krok — krok w samodzielne dorosłe życie, w przyszłość. W Kijowskiej Akademii Sztuk Dziecięcych odbył się wieczór maturalny: świadectwa otrzymała twórcza elita — młodzi artyści. Pomieszczenia akademii przypominają muzeum. Wszystkie ściany są tu ozdobione obrazami studentów i pracami doświadczonych mistrzów sztuk plastycznych. Oko cieszą wspaniałe rzeźby i inne twórcze dokonania utalentowanej młodzieży. Najbardziej uroczysty moment — wręczenie świadectw. Jako pierwsze otrzymały je najlepsze — złote medale przymierzyły Iwanna Kałasznyk, Iryna Kyszlaruk i Kateryna Sułobina, srebrny — Ksenija Jaremycz. Oprócz świadectw, wspaniały prezent — płyty kompaktowe z poetycko-muzyczną kompozycją „Monolog samotności” według „Kobziarza” T. H. Szewczenki. Oficjalną część harmonijnie kontynuował koncert, w którym wzięli udział byli uczniowie akademii, a obecnie studenci prestiżowych uniwersytetów. Goście wydarzenia delektowali się wspaniałą muzyką instrumentalną, wirtuozerskim wykonaniem na flecie i fortepianie. Tetiana Mijus, absolwentka akademii z 2006 roku, studentka Akademii Muzycznej im. P. Czajkowskiego, zachwyciła publiczność niezwykłymi zdolnościami wokalnymi i wykonaniem skomplikowanych arii z koncertów Rimskiego-Korsakowa, Rachmaninowa, Łysenki. Wykonała także kilka ukraińskich pieśni ludowych. W radosnych uśmiechach absolwentów przebijał smutek. Przecież teraz trzeba będzie żegnać się z akademią i wybierać przyszłą drogę. Za tymi absolwentami — przyszłość naszej sztuki, na ich jeszcze młode barki spada odpowiedzialne zadanie — odrodzić ukraińską kulturę. Oceniając niezwykły twórczy potencjał tych młodych ludzi, nie wątpmy, że Kijowska Akademia Sztuk Dziecięcych i jej utalentowana młodzież godnie będą reprezentować kulturę narodową. Absolutna zwyciężczyni Lilija Taran talia Maj i jej czarujące córeczki Stanisława i Olesia. Zatem chcę życzyć połtawianom, aby płonęły im „czułe oczy”, jak w piosence „Krajany”, ulubieńców połtawskiej społeczności. Zespół „Żywe bębny” pod kierownictwem bardzo „surowego” członka jury Jewhena Dudnyka

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

ZAINAUGUROWANO REJESTR MŁODYCH TALENTÓW

Jewhen BUKET Wśród młodzieży, a to około jednej czwartej ludności Ukrainy, jest wielu niezwykłych i utalentowanych ludzi. Młodość bowiem to ten wyjątkowy czas, kiedy człowiek może odkryć i rozwinąć swoje talenty. W Ukrainie działa kilka programów państwowych, skierowanych na wsparcie młodzieży, w szczególności Państwowy program wsparcia uzdolnionej młodzieży oraz Państwowy program wsparcia młodzieżowej przedsiębiorczości. Kilka lat temu wprowadzono coroczne granty Prezydenta Ukrainy dla młodych artystów i naukowców w różnych dziedzinach nauki, uchwalono Ustawę „O ogólnopaństwowym programie wsparcia młodzieży na lata 2004—2008”. Inicjatorami działań ukierunkowanych na uzdolnioną młodzież są Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy oraz inne struktury państwowe, krajowe organizacje pozarządowe, międzynarodowe fundacje oraz przedstawicielstwa obcych państw. Staje się tradycyjną regionalna współpraca organów państwowych i struktur komercyjnych przy wprowadzaniu lokalnych konkursów dla młodzieży, stypendiów imiennych i grantów dla uzdolnionej młodzieży. Zdecydowana większość tych konkursów i grantów dotyczy programów edukacyjnych oraz finansowania indywidualnych lub grupowych projektów. Z okazji Dnia Młodzieży na Narodowym Pedagogicznym Uniwersytecie im. M. P. Drahomanowa odbył się „okrągły stół” „Uzdolniona młodzież Ukrainy”, zorganizowany przez Ogólnoukraińską młodzieżową organizację społeczną „Związek Uzdolnionej Młodzieży”. Otworzył „okrągły stół” pierwszy prorektor NPU im. M. P. Drahomanowa Wołodymyr Bech. W pracach uczestniczyli dyrektor Instytutu Uzdolnionego Dziecka Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy Wołodymyr Kamyszyn, dyrektor departamentu programów naukowych i edukacyjnych MFB „Ukraina 3000” Ołeksandr Ołijnyk, kierowniczka projektów BF „Rozwój Ukrainy” Olesia Ostrowska-Lauta, prezes BF „Stowarzyszenie »Przyjaciele dzieci«” Larysa Krysa, pedagodzy, naukowcy, przedstawiciele MON Ukrainy, Ministerstwa Rodziny, Młodzieży i Sportu, organizacji społecznych oraz środków masowego przekazu. Łącznie uczestniczyło prawie 100 osób zajmujących się uzdolnioną młodzieżą. Podczas „okrągłego stołu” laureat grantu Prezydenta Ukrainy, przewodniczący Związku Uzdolnionej Młodzieży Serhij Terepyszczyj przedstawił główne wyniki projektu „Ocena aktualnego stanu i upowszechnienie perspektywicznych doświadczeń pracy z uzdolnioną młodzieżą w regionach Ukrainy”. Zaprezentowano i rozpowszechniono pierwszą książkę z serii „Uzdolniona młodzież Ukrainy”, do której weszły informacje o najlepszych, zdaniem autorów, placówkach edukacyjnych, fundacjach charytatywnych i organizacjach społecznych. W szczególności na kartach książki przedstawiono informacje o działalności Ogólnoukraińskiej młodzieżowej organizacji społecznej „Młoda Proświta”. Wynikiem spotkania było podpisanie Memorandum o współpracy na rzecz rozwoju uzdolnionej młodzieży Ukrainy. W planach „Związku Uzdolnionej Młodzieży” – wydanie encyklopedii młodych twórczych osobowości. Prace nad projektem already rozpoczęto.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

CEŃ, SŁUCHAJ I KOCHAJ SWOJE

Julia KARPACZOWA. Kochaj swoje, ukraińskie! Pod takim hasłem Połtawa świętowała Dzień Młodzieży na Polu Śpiewaczym im. Marusi Czuraj. Świąteczna młoda społeczność radośnie powitała uczestników gali finałowej IV telewizyjnego konkursu Obwodowej Państwowej Kompanii Telewizyjno-Radiowej „Ltawa”, „Kwadrat U szuka talentów”. Najlepszym zespołem rockowym został zwycięzca konkursu „Żurawinowy klucz — 2006”, uczestnik nie tylko Ogólnoukraińskiego festiwalu sztuki „Mazepa-Fest”, ale i „Czerwonej Ruty” — „Zapomniana symfonia” z piosenką „Leć”. „Zapomnianą symfonię” powitała i wręczyła dyplom na nagranie wideoklipu liderowi zespołu Serhijowi Kutiepowowi Natalia Iwanczenko, kierownik projektu „Kwadrat U”. Już dwa lata z rzędu zespoły rockowe biorą udział w tym konkursie, ponieważ Połtawa to stolica zespołów rockowych, a połtawianie kochają rocka. Pani Natalia życzyła wszystkim, aby cenili, słuchali i kochali swoje, oraz podkreśliła, że jest to istotna pomoc dla młodych wykonawców w ich dalszym promowaniu się na muzycznym olimpie. Absolutną zwyciężczynią wśród wykonawców piosenki estradowej została Lilija Taran, uczestniczka centrum estradowo-muzycznego „Wiktoria”, studentka Połtawskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. W. G. Korolenki. Powitał ją dyrektor generalny OPKTR „Ltawa” Mykoła Ljapanenko dyplomem i prezentem. A od mera miasta Andrija Matkowskiego wyszywaną „maminą” koszulę przekazała Łarysa Semenjaha. Do deputowanego ludowego Pawła MOWCZANA, przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Szanowny Przyjacielu! W imieniu członków naszego towarzystwa, a zwłaszcza wychowawców i nauczycieli ukrainoznawstwa, składamy Panu nasze najszczersze i serdeczne podziękowania za przekazane staraniami Jurija Muszaka oraz za pośrednictwem Ambasady Argentyńskiej trzy komplety dziecięcej kolekcji multimedialnej od „Proświty”. Wykorzystamy je w pracy z dziećmi i młodzieżą. Mamy nadzieję na dalszą współpracę. Życzymy Panu wszystkiego najlepszego. W imieniu zarządu Ukraińskiego Towarzystwa Kulturalnego „Proświta” w Republice Argentyńskiej: Petro MASLUK, przewodniczący, Roman NAZARYK, sekretarz. Oprócz zwycięzców prezenty otrzymali uczestnik „Mazepa-Festu” — zespół „Nowe pokolenie”, a także zespół „Septima”. Zatem z rąk deputowanego ludowego Ukrainy, przewodniczącego Połtawskiej „Proświty” oraz dyrektora Ogólnoukraińskiego festiwalu sztuki „Mazepa-Fest” Mykoły Kulczynskiego otrzymał prezent zespół rockowy „Nowe pokolenie”. Mykoła Kulczynski powitał kolektyw i życzył sukcesów w dalszej twórczości. Podkreślił, że kanał telewizyjny „Ltawa” wypełnia ważną misję, popularyzując młodych wykonawców. Zespół „Septima” otrzymał prezent z rąk ludzi „w czerni” Wałerija Melnyka i Romana Bikiejewa (zespół „Trans-Former”). Radośnie powitała Połtawa także Mariję Majakowską, studentkę drugiego roku Kijowskiej Akademii Sztuki Estradowo-Cyrkowej, która tęskniła za swoimi widzami i małą ojczyzną. Marija już dwukrotnie występowała z koncertami solowymi w Połtawie. Członkowie surowego jury „Kwadratu U” pokazali swoje zdolności jako wykonawcy. Po kilku sekundach na scenie Pola Śpiewaczego im. Marusi Czuraj pojawił się zespół „Żywe bębny” pod dyrekcją dyrektora szkoły muzycznej nr 1 w Połtawie Jewhena Dudnyka. Piosenkę „A rosy spadają w trawę” dla zakochanych zaśpiewało sławne trio — mamusia Na...

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ANDRIJ TOPACZEWSKI UŚMIECHNIJ SIĘ DO WILKA

Ciąg dalszy. Pocz. w nr 3, 5, 8, 10, 12, 14, 17, 19, 22, 24 za 2008 r. Wilk będzie mieszkał razem z barankiem, lampart będzie leżał obok koźlęcia; cielę i lwiątko będą paść się razem, a małe dziecko będzie je poganiać. Izajasz, 65 : 25 Najbliższymi przyjaciółmi człowieka w czasach biblijnych były owca i pies. A najsroższym wrogiem owiec i psów był wilk. Nie bardzo bał się on strzały, bo z daleka słyszał myśliwego, więc liczono na owczarki, które miały cząstkę wilczej krwi. Lecz w pojedynku wilk pokonywał każdego psa. Dlatego na wilki urządzano zasadzki, chowając się pośród owiec w owczej skórze… Ale, według ludowych wyobrażeń, wilk też mógł przebrać się za owcę, aby ułatwić sobie polowanie. Więc, być może, był rozpowszechniony i zrozumiały obraz drapieżnika w owczej skórze. Ewangelista Mateusz (7 : 15) przytacza pouczenie Jezusa Chrystusa z Kazania na Górze: „Strzeżcie się fałszywych proroków, którzy przychodzą do was w owczej odzieży, a wewnątrz są drapieżnymi wilkami”. Dawna odraza do wilka zrodziła u wielu narodów podania o wilkołaku. Liczne przysłowia i powiedzenia w różnych językach europejskich obdarzają to zwierzę takimi cechami, jak chciwość, srogość, krwiożerczość. Mówiąc „trzymam wilka za uszy”, łacinnik przyznawał się do swojego beznadziejnego położenia. A jak świadczy „Powieść minionych lat”, w 945 roku Poleszucy-Drewlanie na swojej radzie tak wypowiedzieli się o wyprawie na nich Igora Rurykowicza: „Jeśli wilk przyzwyczai się do owczarni, to wszystkie owce wyniesie”. Ta uwaga, oprócz alegorycznej, ma też całkiem realny sens. Jeszcze nawet w XIX wieku w Europie zdarzało się, że jeden jedyny wilk UKRAIŃSKIE SYMBOLE Mykoła DMYTRENKO Mak — symbol wieloznaczny, bardzo dawny, jak i sama roślina — jeszcze przedtrypolski. Jest to i symbol słońca, nieskończoności bytu i życiowej przemijalności; bujnego piękna, wolności, dumy, rodziny, chłopca (kozaka, czumaka), dziewczyny, płodności; krwi; ciszy, spokoju, snu; trucizny; śmierci; amulet przeciwko nieczystej sile. Ważność rośliny podkreślano celową (świadomą) pogardą, związaną z dawną magią słowa: „Siedem lat mak nie rodził — i głodu nie było”, „Mówił mak: „Co ty za żyto, że rok nie urodziło i głód sprowadziło, a ja nie rodziłem siedem lat, a głodu nie ma”, „Makiem się nie najesz”. Koncept głodu w świadomości Ukraińców jest aktualny. O maku — czerwonym kwiecie, pełnej makówce z mnóstwem ziarenek stworzono niemało ludowych zagadek: „Stoi kogut na klepisku w czerwonym kołpaku”, „Stoi pani w sarafanie, wiatr powieje, to i liść opadnie”, „Stoi tyczka, na tyczce maźniczka, w maźniczce tysiąc ziarenek, kto odgadnie — ten zuch”, „W ogrodzie tyczka, na tyczce kapliczka, a w tej kapliczce nie ma ani okien, ani drzwi i pełno ludzi”, „Wylazł chłopczyk z ziemi, wyniósł pieniądze w głowie”, „Pełna dzieża żyta piątakiem nakryta”. Symboliczne makowe kwiaty, małe ziarenka, sama główka-makówka. Kwiat maku jest bardzo delikatny, nie na darmo w ludzie mówią: „Życie ludzkie — jak kwiat maku: w dzień na łodydze, a wieczorem na ziemi”, „Minął mój wiek, jak kwiat maku, który w dzień kwitnie, a w nocy opadnie”. Przez kwiat maku oznacza się pamięć rodu, znaczenie matki: „Nie ma na świecie kwiatu kwitnącego nad makóweczki; nie ma też rodu rodniejszego nad mateczki”. Z czerwonym kwiatem maku związane jest piękno dziewczyny, jej ubiór, co zaświadcza o cnocie: „Dziewczyna, jak kwiat maku”, „Jak w makowy kwiat ubrana”, „Czerwieni się, jak kwiat maku”. „Jak mak rozkwitają” czerwone lub malinowe kozackie (czumackie) żupany: „Wojsko idzie, jak mak kwitnie”; „Toż to nie maki czerwoniutkie, / To czumacy młodziutcy / Bitym szlakiem na Krym idą”. Makowa główka — makówka — symbol rodu, rodziny, rozumu, pełni szczęścia, tajemnicy, dostatku itd. mógł latami zbierać daninę z owczych stad. Unieszkodliwić takiego „terrorystę” nie było łatwo, bo, jak uważają doświadczeni myśliwi, przebiegłością wilk w niczym nie ustępuje nawet lisowi! Być może dlatego wyraziste drewlańskie przysłowie dożyło do naszych czasów. Właśnie na drapieżności i podstępności wilków zwracają uwagę pisarze, porównując z nimi prześladowców za wiarę. Lecz mądrzy rozumieli, że wilk — to też Boże stworzenie. Dlatego jeszcze na długo przed narodzeniem Zbawiciela pod koniec swojej proroczej księgi Izajasz wyznacza wilkowi pierwsze miejsce w alegorycznym obrazie pokojowego królestwa Mesjasza… Oczywiście, chodzi o wymarzone relacje w ludzkim społeczeństwie, a nie fantastyczne stosunki zwierząt. To, że w tym idyllicznym opisie pierwszym występuje ten, kto zawsze był symbolem okrucieństwa, wyraźnie mówi o pragnieniu Izajasza, by zrewidować ówczesny odpowiednik łacińskiego przysłowia „człowiek człowiekowi wilkiem”. Co to, jak nie pęd chrześcijańskiej moralności? I gąszcz leśny, i stepowy parów, i zbocze góry — rodzinny dom dla wilka. Spotyka się je na całej Ukrainie, z wyjątkiem Krymu. Z całkiem zrozumiałych przyczyn wilki unikają utartych przez człowieka szlaków, boją się otwartych przestrzeni, kluczą pomiędzy uroczyskami. Ale nawet tak poruszając się, są zdolne pokonać w ciągu nocy 50 i więcej kilometrów, wszak to prawda, że wilka nogi żywią. Mówiąc po łacinie „jak wilk w bajce”, mają na myśli niespodziewane pojawienie się osoby, łatwej do wspomnienia. I rzeczywiście, wilki mogą nagle pojawić się tam, gdzie ich nie widziano wiele lat, i nie zawsze można odgadnąć, skąd dokładnie. Dlatego obraz wilka związany jest także z nieprzyjemną niespodzianką, a mianowicie — przyjściem niepożądanego gościa: „O wilku mowa…” Wspomniana w Piśmie Świętym drapieżna istota w czasach antycznych spotykana była w całej Południowej Europie, na Bliskim Wschodzie, w Północnej Afryce. Łagodna zima i błogosławione lato sprzyjały temu, że wilki w tych stronach zawsze miały pożywienie i dlatego rzadko stanowiły zagrożenie dla ludzi. dziom. Być może dlatego autorzy Pisma Świętego znali wilka głównie z opowieści o „strasznym zwierzu”, niemiłosiernym wobec owiec — inwentarza, bez którego nie sposób wyobrazić sobie ówczesnego dobrobytu. Przecież do dziś w świadomości ludowej owca i wilk występują w parze jako symbole Dobra i Zła. Ale jednocześnie — odstępstwa i kary za nie. U proroka Jeremiasza (5:6) wilk stepowy pojawia się jako upokarzająca kara dla możnowładców, którzy nie boją się sądu ludzkiego: niczym złe owce, zgubi on odstępców, którzy przysięgają fałszywie, z obliczami twardszymi od skały. A jednak współczesne wilki są lepsze. Na człowieka napadają tylko wtedy, gdy same są w sytuacji bez wyjścia. Więc nie chwytajcie wilka za uszy! Wieki sąsiedztwa z „istotą wyższą” nauczyły go ostrożności. Dość rzadko wilk napada także na krowy i konie, bo jego przodkowie zapłacili za to życiem. Jednak zimą głodne wilki mogą wiele narozrabiać. Szczególnie wytrwale prześladują i niszczą lisy oraz swoich dalekich krewnych, zdziczałe psy. Lecz gdy powraca ciepło i na świat Boży wychodzą drobne zwierzęta, strasznego zwierza nie sposób poznać. Przechodzi na pożywienie z runi: ściga myszy, pustoszy gniazda, nawet zimnokrwistymi zaskrońcami i żabami nie gardzi. Szukając robaków, wczorajszy krwiożerca rozkopuje stare pniaki, a niemrawe czerwcowe chrabąszcze to jego zwyczajne śniadanie. Polowania na wilki urządza się i dzisiaj. Ale postać myśliwego straciła swoją dawną męską i romantyczną atrakcyjność. Nabywszy komicznych cech jeszcze u Gogola, została ostatecznie dopełniona piórem Ostapa Wyszni. Humorystyczny stosunek do człowieka z dwururką znajduje szeroki oddźwięk, bo niewiele potrzeba odwagi, by zastrzelić kuropatwę.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

WARTO WIEDZIEĆ

Wilk na pustyni na Bliskim Wschodzie, zająca lub nawet wilka. A spróbuj wychować ptaka lub zwierzę! Nawiasem mówiąc, portret wilka byłby niepełny, gdyby nie wspomnieć, że łatwo go oswoić, okazuje on nie mniejsze oddanie właścicielowi niż pies. W zoo w miasteczku Mena w obwodzie czernihowskim długo żyła para wilków — Jack i Palma. Brały jedzenie z rąk, woziły dzieci na sankach. A wilczęta „meńskiej” rasy do dziś są cenione w ogrodach zoologicznych wielu krajów… Jak do tego doszło? Po prostu pewien dobry człowiek zamiast zabić znalezione pod lasem wilczęta, wziął je do siebie na wychowanie. Te, stawszy się dorosłymi, odwdzięczyły się swojemu wybawcy wierną przyjaźnią. I obaliły powszechne, ale błędne przekonanie, że zwierzę pozostaje pełnowartościowe tylko na wolności. Przecież uważano, że wilki nie żyją dłużej niż 12 lat. A Jack i Palma w tym wieku nawet rodziły wilczęta! Przyjaźni zwierzęcia z człowiekiem poświęcony jest pomnik wilczycy, która według legendy wykarmiła znalezione niemowlęta. Kiedy bliźnięta dorosły, założyły nad rzeką Tyber miasto Rzym. W dowód wdzięczności Latynowie ustawili brązowy posąg wilczycy na wzgórzu kapitolińskim. A w XV wieku Rzymianie dodali do niej dwoje maluchów — braci Romulusa i Remusa… Być może to pierwszy w Europie pomnik wilka. Ale nie jedyny i nie ostatni na świecie.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

MAK CZERWONY, MALINOWY

O ziarnkach maku O. Bratko-Kutyński pisał, że symbolizują one bezkres gwiezdnego świata, jego astralną siłę i to znaczenie zachowują do dziś: „Najjaśniej takie znaczenie symbolu objawia się w obrzędzie bożonarodzeniowym przygotowania potrawy rytualnej — kutii, gdzie ziarna maku symbolizują nieskończoną mnogość gwiazd Wszechświata”. Niektórzy uważają, że ziarna maku w kutii spożywa się nie tylko dla smaku, ale i dla zmarłych przodków, wszak wieczerza wigilijna z kutią związana jest z kultem przodków. Oczywiście, można z ziaren maku w kutii (razem z żytnimi, pszenicznymi) wywodzić również symbol życia, płodności, urodzaju. Za pomocą maku wywoływano deszcz: sypano trochę poświęconego maku do studni, bo jeśli za dużo, to mogła i ulewa być. Mak (zwłaszcza dziki mak-samosiej, widziuk) był amuletem przeciwko nieczystym siłom; nim obsypywano wokół chaty, na podwórzu przed chlewem i w chlewie, żeby wiedźma mleka krowie nie odebrała, bo najpierw musiałaby pozbierać wszystko co do ziarenka, ale zanim po ziarenku zbierze cały rozsyp, to i kogut zapieje, nastanie świt. Czyż można pozbierać ziarna maku, wszak „ile gwiazd na niebie, tyle maku w makówce”. Obsypywano próg makiem, żeby żadne upiory, złe siły, ludzie ze „złym okiem” nie szkodzili. Obsypując makiem, mawiano: Odskoczcie, wrogowie, ode mnie, Jak mak od makówki, — Wtedy będziecie mnie wspominać czy łajać, Jak pozbieracie ten mak! W wianek lub w warkocz dziewczęta od uroku wplatały kwiat maku lub choć kilka płatków. Z makiem związane są wiosenne obrzędy magiczne dorosłych i młodzieży, zabawy dziecięce. Ksenofont Sosenko pisał o nich jak o pewnych misteriach, którym oddaje się ukraiński naród „jakoś namiętnie i bez opamiętania”: „Bawią się na hajiłkach dzieci, dziewczęta i młodzi kawalerowie, ale i starszych ciągnie nieodparcie nie tylko rozegrana wesołość ich dzieciaczków, nie tylko wspomnienia sławnej młodości, ale i sama rzecz, samo misterium”. Najsłynniejsza gra „Mak” — to nie tylko imitacja obrzędu siewu, symbol urodzaju, ale i swoiste magiczno-rytualne widowisko, które dawało młodzieży możliwość zbratania się, wymieniania się energiami dobra, miłości, kształtowania plastyki ciała i duszy. Zresztą, to wszystko działo się nieumyślnie, a przy zabawie, z rytmicznymi ruchami, obrotami. Lekki rytualny taniec dziecięcy towarzyszył pieśniom-przyśpiewkom: Oj na górze mak, mak, A w dolinie tak, tak. Makóweczki, gołąbeczki, Zejdźmy się do kupki, Obróćmy się tak, tak. W innej grze-wiosniance spośród dziewcząt wybierają jedną „makówkę”, stawiają ją w kole, same trzymają się za ręce i, prowadząc koło, pytają „makówkę”, co ona widzi, na tę chwilę zatrzymują się, a po każdej odpowiedzi znowu prowadzą koło i pytają. Na końcu wysadzają „makówkę” na ręce i podrzucają do góry. Śpiewają: Na dolinie mak, Na szerokiej mak, Mak czysty, głowiasty. Dziewczątka — małe córeczki — Zawijały główeczki: Stańcie w krąg, Będzie mak tu! Dziewczynkę-makówkę (czy nie stąd nazwa mak-widziuk?) pytano: — Czy pojechali w pole? — Pojechali! — Wyorano pole? — Wyorano! — Czy sieją mak? — Sieją! — A jak, jak sieją mak? — O tak, tak sieją mak! — Czy pora plewić? — Pora! — A jak, jak plewią mak? — O tak, tak plewią mak! — Czy kwitnie mak? — Kwitnie! — A jak, jak kwitnie mak? — O tak, tak kwitnie mak! — Czy przekwitł mak? — Przekwitł! — Oj jak, jak przekwitł mak? — O tak, tak przekwitł mak! — Czy dojrzewa mak? — Dojrzewa! — Oj jak, jak dojrzewa mak? — O tak, tak dojrzewa mak! — Czy pora młócić? — Pora! — Oj jak, jak młócą mak? — O tak, tak młócą mak! — Czy pora trzeć mak? — Pora! — Oj jak, jak trą mak? — O tak, tak trą mak! — Czy pora jeść mak? — Pora! — Oj jak, jak jedzą mak? — O tak, tak jedzą mak! Swoiście przedstawiono w pieśniach stan przejścia dziewczyny od wolności do niewoli, od panieństwa do zamążpójścia. Jak kwiat maku, piękna, wolna, w nieudanym małżeństwie kobieta traci wszystko to, świat dla niej staje się „zawiązany”: Oj pójdę ja łąką-brzegiem, jak kwiat maku. Płaczę-rydam, gorzki los mam — zawiązałam świat. Dziki mak-samosiej czasem zakwitał na miejscu śmierci kozaków, gdzie przelano krew. Niedojrzały mak — symbol pośpiechu, krótkowzroczności, głupoty, trucizny („Ty co — maku się najadłeś?”), wszak od narkotycznych właściwości rośliny można oszaleć, a nawet zasnąć i umrzeć, jak to przedstawiono w opowiadaniu Marka Wowczka „Horpyna”. Znane są przysłowia, frazeologizmy: „Bieda nauczy placki z makiem jeść”, „Tryndy-ryndy — placki z makiem”, „Figę z makiem dać” (czyli nie dać nic), „Cicho, choć mak siej” (bezwietrznie). W literaturze pięknej obrazowi maku niemało uwagi poświęcili I. Neczuj-Łewycki, L. Hlibow, M. Kociubynski, O. Ołeś, M. Rylski, W. Didenko itd. W „Pieśni leśnej” Łesia Ukrainka, w szczególności, pisała: Mak mój żarem czerwieniał, a teraz on poczerniał… W związku z rozpowszechnieniem narkomanii tradycyjną symbolikę mak zaczął tracić.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

“Każda praca to lot fantazji i natchniona praca”.

Trzeci Ogólnoukraiński Festiwal Kultury i Sztuki “Kozacki Rodosław”, poświęcony rocznicy bitwy pod Konotopem z 1659 roku, odbędzie się we wsiach Szapowaliwka i Sosniwka w obwodzie sumskim w dniach 11—13 lipca 2008 roku. Współorganizatorem jest Ogólnoukraińskie Towarzystwo “Proświta” im. Tarasa Szewczenki. W programie: uczczenie pamięci ukraińskich kozaków-bohaterów bitwy pod Konotopem, festiwal zespołów artystycznych z obwodów sumskiego, czernihowskiego i czerkaskiego, wystawa prac twórców ludowych. cały wolny czas poświęca ulubionemu zajęciu. “Z ojcem zawsze pracujemy razem, tak jest ciekawiej. W pracy używamy stali, mosiądzu, drewna. Nie potrafię dokładnie powiedzieć, dlaczego polubiłem to zajęcie. Po prostu mi się podoba” — pokazuje wyroby Artur. Dzieła połtawskich kowali. Redaktor dyżurny Nadija KYRIAN. Księgowość 279-41-46. Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10IB, m. Kijów, 01001. Email: slovo_prosvity@ukr.net. http://slovoprosvity.org.ua. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie “Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301228 Nakład — 26500. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Wyroby Artura i Anatolija Fiktianowych. 4 820095 780016 po prostu zachwycają. Eksponaty przenoszą nas w czasy książęce, a z nich — w okres kozacki. Wirtuozowsko wykonane klamki, dziwaczne noże i szable, kolczugi, ozdoby — wszystko stworzył rodzinny tandem Fiktianowych. W rodzinie nie traktują kowalstwa jako rodzaju biznesu, a tworzą tylko wtedy, gdy jest natchnienie i tylko dla duszy. Na otwarcie wystawy przyszło wielu ludzi, głównie połtawian, stołecznych gości, wśród których był znany ukraiński pisarz Borys Olijnyk. Borys Illicz wyraził szczery zachwyt wyrobami mistrzów, życzył natchnienia i twórczego zapału oraz podarował artystom zbiór swoich wierszy. Witalij Moroz, przewodniczący “Młodej Proświty”, wykonał kilka ukraińskich pieśni ludowych na bandurze. Odwiedzający z zachwytem słuchali opowieści Olhy Litus o historiach powstania tego czy innego obrazu, oglądali wyroby kowali, cytowali wiersze. Obecni mogli nie tylko wzbogacić się duchowo, ale także porozmawiać z Borysem Olijnykiem, dziennikarzami i historykami sztuki. Ukraińcy to niezwykle utalentowany i twórczo uzdolniony naród. Mamy duszę, którą odzwierciedlają twórcze dokonania Olhy Litus oraz Anatolija i Artura Fiktianowych. Każda praca to lot fantazji i natchniona praca, powołana do życia szczerą miłością do sztuki, do Ojczyzny. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na “Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety “Słowo Proświty” — 30617. Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,94 hrywny, na 3 miesiące — 11,32 hrywny, na 6 miesięcy — 21,64 hrywny. 0 8 0 2 8 SZTUKA

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWITA» im. TARASA SZEWCZENKI

Maksym OPANASENKO, zdjęcia autora Ziemia ukraińska zawsze słynęła z utalentowanych ludzi. Inspirowani pięknem rodzimej przyrody, jej bogactwem i różnorodnością, od dawna zajmowali się rzemiosłem: rzeźbiarstwem, haftem, kowalstwem, garncarstwem, malarstwem. Ludzie z całego świata przyjeżdżali na Ukrainę, by kupić lub choćby obejrzeć piękne wyroby pracowitych Ukraińców. Tradycje rzemiosła przekazywano z pokolenia na pokolenie, z rodu do rodu. W czasach ucisku naszego narodu sztuka i umiejętność wytwarzania rzeczy stały się niemal jedynym sposobem wyrażania narodowej tożsamości. W obrazach, wyszywankach, rushnykach, pysankach ujawniał się czysto ukraiński koloryt. Sztuka zawsze była naszą autoekspresją. Współczesność wniosła swoje korekty w twórczy rozwój Ukraińców, lecz bogaty potencjał dziś również wciela się w znakomite dzieła artystyczne naszych rodaków. W Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy odbyło się otwarcie wystawy utalentowanych mistrzów z Połtawy: Olhy Litus i Anatolija Fiktianowa. Olha Litus od dzieciństwa pasjonowała się malarstwem, lecz życie zmusiło ją do zejścia z drogi twórczej, a po ukończeniu szkoły artystycznej Olha studiowała w Połtawskim Instytucie Spółdzielczym. Poświęciła 30 lat towaroznawstwu i reklamie. Jednak chęć tworzenia nie zniknęła, dlatego Olha Litus zaczęła zajmować się sztuką dekoratywno-użytkową: tworzy zdumiewające obrazy i mozaiki z pestek najrozmaitszych owoców i nasion. „Jeśli Bóg podarował nam te ziarna, a my nie możemy zasadzić ich wszystkich, to te dary natury powinny być wykorzystane inaczej. Wybrałam właśnie ten rodzaj sztuki, ponieważ ten naturalny materiał pozwala uczynić obraz objętościowym, trójwymiarowym, czego nie mogą osiągnąć zwykli malarze” — opowiada pani Olha. Rzeczywiście, obrazy zachwycają jaskrawością, oryginalnością w doborze kolorów i niezwykłym wybuchem fantazji. Barwne słoneczniki, rumianki, nagietki, chabry, bajkowe ptaki — wszystkie wizerunki stworzono z pestek za pomocą Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

ZAPOWIEDŹ ZEW PRZODKÓW

Redaktor naczelna Walentyna DAWŁYDENKO. Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK. Pierwsza zastępczyni redaktor naczelnej Nina HNATIUK 279"49"47. Zastępca redaktor naczelnej Petro ANTONENKO 279"49"47. Zastępczyni redaktor naczelnej ds. produkcyjnych Natala SKRYNNYK 278"01"30 (tel/faks). Obrazy Olhy Litus. Na otwarciu wystawy. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK. Dział literatury Ulana HLIBCZUK 270"55"57. Dział języka Swiatosław MIZERNiUK 279"39"55. Dział pracy oświatowej Nadia KYRIAN 270"55"57. Dział korekty Ołena SZYŁHA 278"63"69. Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278"63"69. Redaktor internetowy Jewhen BUKET 279"39"55. barw, z ludowym kolorytem malarstwa petrykiwskiego. Według słów artystki, jej wyroby podkreślają piękno i oryginalność ziemi połtawskiej. Pani Olha przedstawia głównie różnorodne ptaki, które, jej zdaniem, symbolizują duchowość. Anatolij Fiktianow z wykształcenia jest prawnikiem, członkiem stowarzyszenia twórczego artystów „Żywołys”. W 1990 roku zafascynował się jednym z najstarszych rodzajów rzemiosła — kowalstwem. Niestety, on sam nie mógł przyjechać tego dnia do Kijowa. Ekspozycję reprezentował jego syn Artur. Młodzieniec od dzieciństwa obserwował pracę ojca, pomagał, a z czasem sam opanował to rzemiosło. Chłopak studiuje w NTUU „Kijowski Instytut Politechniczny”.

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин