Ihor ZOC. W miniony wtorek Ukraina obchodziła Dzień Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka. Jako inicjatorzy ustanowienia tego święta w 1997 roku, proświcianie aktywnie włączali się w różnorodne wydarzenia, z których znaczną część sami organizowali. Dlatego dla nas utrwalanie ukraińskiego słowa jest pracą stałą, codzienną, a nie jednorazową akcją. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki jest organizatorem okrągłych stołów, które odbywają się co dwa tygodnie na żywo oraz online. Ostatni odbył się 27 października pod tytułem „Nestor Kronikarz i zabytki piśmiennictwa Ukrainy”, gdyż właśnie ta data to Dzień Pamięci czcigodnego Nestora Kronikarza. Tradycyjnie wymianę myśli moderował szef „Proświty” Pawło Mowczan, a do dyskusji aktywnie włączali się Heorhij Filipczuk, Iwan Zajeć, Jurij Nahułko, Serhij Prysuchin, Petro Czerneha, Wałerij Franczuk oraz inni artyści, naukowcy i działacze społeczni. A 24 października w Bibliotece Centralnego Domu Oficerów SZU odbył się Piąty „Poetycki Młyn” Kijowskiej „Proświty”, poświęcony Dniu Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka. Obecni miłośnicy słowa nie tylko czytali swoje utwory, wykonywali numery muzyczne, ale także dyskutowali w ramach platformy „Język ukraiński: realia – wyzwania – perspektywy”. Jedną z atrakcji wydarzenia było nagrodzenie laureatów Ogólnoukraińskiej Nagrody Literacko-Artystycznej „Kijowska Książka Roku–2026”. Prezydent Instytutu Badań Polityczno-Prawnych i Religijnych Ołeksandr Herasymenko w kategorii „Literatura dokumentalno-publicystyczna”, decyzją Rady Ekspertów, za współautorstwo nagrodził obecnych: przewodniczącego Hołosijiwskiej RDA (2020–2025), zasłużonego prawnika Ukrainy Serhija Sadowego, byłego zastępcę przewodniczącego Hołosijiwskiej RDA, zasłużonego pracownika sfery usług Ukrainy Pawła Żuka, zasłużoną pracownicę kultury Ukrainy Irynę Rodczenko. W kategorii „Wydawnictwo historyczno-krajoznawcze” krajoznawca Wołodymyr Huzij został nagrodzony za wydanie „O ziemi hołosijiwskiej”. Przewodnicząca Hołosijiwskiej RDA w mieście Kijowie Sofija Dunajewśka z okazji Dnia Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka, za wybitne osobiste zasługi w rozwoju współczesnej ukraińskiej kultury, działalność wolontariacką, aktywne wspieranie utrwalania tożsamości narodowej i obywatelskiej, wyróżniła prezydenta Instytutu Badań Polityczno-Prawnych i Religijnych Ołeksandra Herasymenka, Honorowego Prezydenta Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy Wasyla Kremenia, przewodniczącego Kijowskiej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Kyryła Stecenkę, zastępczynię przewodniczącego Kijowskiej „Proświty”, edukatorkę i pisarkę Ołhę Chodacką, przewodniczącego Kijowskiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Jewhena Buketa, dyrektora spółki z o.o. „Wydawnictwo „Samit-knyha” Iwana Stepurina, prorektora ds. międzynarodowych uniwersytetu „Krok” Dmytra Tkacza, krajoznawcę Wołodymyra Huzija, poetkę Irynę Rodczenko, dyrektorkę Biblioteki Publicznej im. Łesi Ukrainki dla dorosłych miasta Kijowa Ołhę Romaniuk. Z wielkim zainteresowaniem obecni wysłuchali wystąpień Pełnomocnika ds. ochrony języka państwowego Ołeny Iwanowśkiej, deputowanego ludowego Ukrainy wielu kadencji Iwana Zajcia, działacza społecznego Olesia Donija. „Dziękuję kolegom: utalentowanym pisarkom Łesi Proń, Irynie Wezercewej, Ołdze Kyci, Ołdze Chodackiej, poecie i mistrzowi fotografii Wołodymyrowi Koskinowi, artyście Wołodymyrowi Rebrowowi za współbrzmienie i synergię, czynienie dobra, szczerość ludzkiego kontaktu. Szczególne podziękowania dla Tetiany Alisowej, kierowniczki Biblioteki Centralnego Domu Oficerów SZU za gościnność i uwagę dla każdego. Żyj, nasze uzdrawiające słowo, w wiekach” – tak szczerze i optymistycznie wyraziła ogólny nastrój uczestników poetka Iryna Rodczenko. Pawło Mowczan moderuje spotkanie poświęcone Dniu Urodzin UPA. 14 października 2026 r. Dobre wieści nadeszły niedawno z Żytomierza, gdzie w obwodowej bibliotece dla dzieci i młodzieży odbyło się posiedzenie zarządu Żytomierskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Przewodniczący oddziału, zasłużony dziennikarz Ukrainy Swiatosław Wasylczuk zapoznał obecnych z historią ruchu proświtańskiego na terytorium guberni wołyńskiej i Żytomierszczyzny. Podkreślił ważną rolę organizacji w ustanawianiu ukraińskiej państwowości, gdyż w swoim czasie w skład „Proświty” wchodzili wybitni naukowcy, artyści i politycy. W szczególności Ołena Pcziłka, Łesia Ukrainka, Olimpiada i Wasyl Krawczenkowie, Iwan Feszczenko-Czopiwśkyj, a także przywódcy OUN/UPA. Drugim punktem porządku obrad było przyjęcie nowych członków w szeregi „Proświty”. Uroczyście wręczono im legitymacje. W lutym 2027 roku obwodowa „Proświta” będzie obchodzić jubileusz – 120 lat. Obecni poświęcili szczególną uwagę przygotowaniom do tego ważnego wydarzenia. Spotkanie zakończyło się improwizowanym koncertem. Ołha Kostiuszko czytała własne wiersze i wykonała na fortepianie piosenkę o Żytomierzu. Muzyka fortepianowa brzmiała również w występie Ołesi Sinczuk. Swoją poezję czytała Marija Zinowczuk. Anhelina Nesterowa i jej uczennica Jewhenija Kłymenko a cappella wykonały szereg autentycznych ukraińskich pieśni. A wykonanie Hymnu Ukrainy przez Ołesię Sinczuk dodało spotkaniu szczególnej uroczystości. Spotkanie moderowała dziennikarka Wira Czerneć. We Lwowie w obwodowej bibliotece imienia Romana Iwanyczuka również miało miejsce dobre wydarzenie: pisarz, członek NTSh, profesor Petro Szkrabjuk wykonał polecenie Głównego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki – wręczył proświcianinowi ze Słowiańska, pisarzowi i krajoznawcy Wałerijowi Romankowi honorowe wyróżnienie – medal „Budowniczy Ukrainy”. „Mam zaszczyt otrzymać wysokie odznaczenie – medal „Budowniczy Ukrainy” od Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. W legitymacji z podpisem przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawła Mow- Ciąg dalszy na str. 2 Kijowska „Proświta” obchodzi Dzień Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka. 24 października 2026 r. DMYTRO CZOBIT 10–12 NATALJA POZNIAK-CHOMENKO EDUARD OWCHARENKO
Машинний переклад
Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można zamówić w placówkach „Ukrposzty” za pomocą „Katalogu mediów Ukrainy” na drugie półrocze 2026 roku (s. 41). Cena wynosi: 1 mies. — 71 hrywien.
Bądźmy, przyjaciele, razem!
Машинний переклад
Zakończenie. Pocz. na str. 1. W dokumencie powiedziano: „za znaczący osobisty wkład w sprawę ukraińskiego odrodzenia narodowego, budowę i wzmocnienie państwa ukraińskiego”. Dziękuję za wysoką ocenę mojej pracy. To zobowiązuje do nowych działań w imię Ukrainy” – powiedział Wałerij Romańko. O tym, że tygodnik „Słowo Proświty” pozostaje aktywnym obrońcą języka ukraińskiego, ważnym środkiem komunikacji naszej organizacji społecznej, świadczy zarówno poczta redakcyjna, jak i opinie w mediach społecznościowych. Oto na przykład pisze profesor Ołeksij Wertij z Sum: „Otrzymałem 39. numer „Słowa Proświty”. Przeczytałem. Dziękuję. Numer jest treściwy. Wysłałem do Kanady, USA, Argentyny, Japonii, Niemiec, na półtora tuzina adresów na Ukrainie”. Po kilku dniach pan Wertij przesyła już pozdrowienia z Japonii od Yoshinari Hary: „Jestem szczerze wdzięczny Panu za to, że wysłał mi Pan gazetę „Słowo Proświty”, którą tworzą ludzie szczerze kochający Ukrainę. Zawsze trzymam Was wszystkich w swoim sercu”. „Ciągłe alarmy lotnicze, wyczerpanie, trudne okoliczności… Wydaje się, że wszystko wokół robi się po to, by zmusić nas do milczenia. Ale są tacy, którzy kontynuują tworzenie, pisanie, chronienie i docieranie z ukraińskim słowem do czytelnika. Mimo wszystko. Wbrew wszystkiemu. Dla Ukrainy. Wczoraj ujrzał światło dzienne 40. numer gazety „Słowo Proświty” z 22–28 października i nie jest to po prostu kolejne wydanie, a świadectwo niezłomności ukraińskiego ducha, siły naszej kultury i wiary w to, że słowo ma znaczenie – zwłaszcza wtedy, gdy wokół jest tak wiele bólu” – napisała na swojej stronie na Facebooku Lesia Korolyk-Bojko. Serdecznie dziękujemy za zrozumienie sytuacji, w której pracujemy. Z oczywistych powodów nie wszystko, co trafia do redakcji, pojawia się na łamach tygodnika, dlatego pragniemy podziękować za nieobojętność naszym korespondentom. W szczególności Hannie Sawczenko z obwodu czerkaskiego, która występuje z ideą przeprowadzenia Narodowego Okrągłego Stołu dla ratowania Ukrainy; Ihorowi Ołeszczukowi z Tarnopola, który przejmuje się losem ukraińskiego radia przewodowego; Hałynie Krawczenko z Dniepru za komentarze do publikacji w „SP”; Dmytrowi Sebijowi z Wołynia za głęboką lekturę twórczości Iwana Franki; Marii Poroch z Kosowa za szczegółowe informowanie o lokalnych wydarzeniach kulturalnych. Redakcja kłania się w podziękowaniu Dmytrowi Czystiakowi, Wasylowi Lyzanczukowi, Ihorowi Ołeszczukowi, Jurijowi Mosenkisowi, Wirze Bodnaruk (USA), Zoi Rużyn, Annie Stolarowej za wsparcie materialne wydania organizacji społecznej. Tymczasem rozpoczęła się prenumerata „SP” na 2027 rok. Łatwo nas znaleźć w „Katalogu mediów Ukrainy na 2027 rok (I półrocze)” w dziale Media ogólnokrajowe. Bądźmy razem! Przygotował Ihor ZOC. Julia MYKYTYN, młodsza pracownica naukowa Czerniowieckiego Obwodowego Muzeum Pamięci Wołodymyra Iwasjuka. Z okazji Dnia Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka w Muzeum Wołodymyra Iwasjuka odbyła się prezentacja słownika-informatora „Ukraińska folklorystyka Bukowiny w imionach i faktach” Wasyla Kostyka – znanego folklorysty, krajoznawcy, kandydata nauk filologicznych, docenta katedry literatury ukraińskiej wydziału filologicznego Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. Jurija Fedkowycza. Spotkanie połączyło wykładowców – Walentyna Malcewa, Łarysę Markulak, Walentynę Czolkan, Ihora Hrymałowskiego – oraz studentów wydziału filologicznego CUN im. J. Fedkowycza, pracowników Czerniowieckiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej im. Mychajła Iwasjuka, Naukowej... W Żytomierskiej „Proświcie” nowe uzupełnienie. 7 listopada 2026 r. o 13:00 w Centrum Kultury „Peczersk Pałac” odbędzie się święto ludowej sztuki chóralnej „Darnyczanka zbiera przyjaciół”. Wydarzenie charytatywne zorganizowane przez Narodowy Ogólnoukraiński Związek Muzyczny, Towarzystwo Chóralne im. Mykoły Łeontowycza NOZM, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Towarzystwo „Ukraina-Świat”, MDF „Ukraińska Chata” – przy wsparciu Ministerstwa Kultury Ukrainy. Poświęcone 30-leciu Narodowej Akademii Sztuki Ukrainy. Sponsorem informacyjnym jest tygodnik „Słowo Proświty”. Udział w święcie biorą: Zasłużony Ludowy Chór Ukrainy „Darnyczanka” CK „Peczersk Pałac” (kierownik Petro Andrijczuk); Ludowy chór amatorski „Spiwucze Polissia” im. Mariana Hysiaka ze wsi Hawryliwka w rejonie buczańskim... Wałerij Romańko oraz Petro Szkrabiuk... [autor] zacytował obecnym wykonanie piosenki „Kanado, Kanado…”, a podczas opowieści demonstracyjnie wykonał fragment ludowej piosenki „Werbowaja doszczeczka”. Z przemówieniem powitalnym do uczestników wydarzenia zwróciła się p.o. dyrektora muzeum Natalia Moroz, która pogratulowała Wasylowi Kostykowi wydania publikacji, podziękowała za wieloletnią pracę badawczą i znaczący wkład w zachowanie dziedzictwa folklorystycznego Bukowiny. W dowód szacunku i wdzięczności podarowała autorowi książkę. A prezentację zakończyły studentki Tetiana Dreszczan oraz Anna Kołba wykonaniem piosenek Wołodymyra Iwasjuka „Pisnia bude pomizh nas” oraz „Ja pidu w daleki hory”. Te melodie, przepełnione miłością do rodzinnej ziemi i ukraińskiej piosenki, stały się szczególnie symbolicznym zakończeniem spotkania, łącząc dziedzictwo folklorystyczne Bukowiny z twórczością wybitnego kompozytora. Ostrozkych, 3), obok stacji metra „Arsenałna”. Serdecznie zapraszamy do rodzinnego kręgu!
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
biblioteki Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. J. Fedʹkowycza, Miejskiej Biblioteki im. A. Dobrianskiego oraz przyjaciół naszej placówki. Szczególnego wyrazu spotkaniu nadała ludowa pieśń. Przed rozmową o Wołodymyrze Iwasiuku jako folklaroście studentki wydziału filologicznego Tetiana Dreszczan i Anna Kolba wykonały ludowe pieśni „Bukowino, ty zielona, łano” i „Na kamieniu nogi myję”. Podczas prezentacji Wasyl Wasylowycz opowiedział o rozwoju ukraińskiej folklorystyki na Bukowinie, o osobliwościach ludowej kultury tego kraju, wykonawcach i nosicielach spuścizny folklorystycznej. W rozmowie ożyli badacze i zbieracze ludowej twórczości, wśród których byli Iryna Wilde, Hryhorij Demjan, Kuzma Smal, Aksentij Jakiwczuk, Teodor Dymuriak, Iwan Reboszapka oraz Iwan Kidyrnu Kijowskiej obw. (kierownik Wołodymyr Hajdyczuk); Ludowy amatorski zespół „Nowopetriwczanka” z wsi Nowe Petrywci Kidyrnu Kijowskiej obw. Szczególną uwagę poświęcono znaczeniu działalności folklorystycznej Mychajła i Wołodymyra Iwasiuków, którzy wnieśli znaczący wkład w zachowanie i popularyzację ukraińskiej ludowej twórczości. Szczególnie wzruszającą częścią spotkania stał się program muzyczny. Wasyl Kostyk pода
Машинний переклад
Wyszogrodzkiego rejonu obwodu kijowskiego (kierownik Iwan Hajdyczuk); Walerija Popadynec, m. Chust, obw. zakarpacki. Wszystkie zebrane środki zostaną przekazane Siłom Zbrojnym Ukrainy. Centrum Kultury „Pieczerśk Pałac” (m. Kijów, ul. Kniaziów
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
poświęconej tym wydarzeniom. Wydania prezentowe zostały wydrukowane przez autora, w tym przy wsparciu SKP „Ponyzzia”. – Pomimo rozpowszechnionej opinii niektórych historyków, że wydarzenia z października 1919 roku były jedynie „paradą przed katastrofą”, uważamy za konieczne zaznaczyć, że kozacy nawet po utracie swojego terytorium pozostali wierni przysiędze złożonej w Kamieńcu, kontynuując walkę o niepodległość Ukrainy, a wierni przysiędze ministrowie aż do 1992 roku prowadzili działalność rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej na wygnaniu, który zakończył swoją działalność po uzyskaniu przez współczesną Ukrainę niepodległości – podsumował Dmytro Babjuk. Ponadto odsłonięto odnowioną tablicę pamiątkową w miejscu przyszłego kompleksu memorialnego „Przysięgi na wierność URL”, pod którą poseł Ihor Marczuk i szef Chmielnickiej Obwodowej Administracji Wojskowej Serhij Tiurin złożyli kwiaty. Szef obwodu podkreślił, że obecnie wróg próbuje zniekształcić ukraińską historię i wykorzystuje nieprawdziwe fakty w swojej propagandzie. Właśnie dlatego ważne jest przeprowadzanie takich wydarzeń, opowiadanie o prawdziwych wydarzeniach historycznych i przekazywanie tej wiedzy kolejnym pokoleniom. Poprzednia wersja tablicy została odsłonięta w 2019 roku na 100-lecie wydarzenia. Wtedy też rada miejska, w okresie kadencji mera Mychajła Simaszkewycza, wyznaczyła miejsce na budowę kompleksu memorialnego i przeprowadziła konkurs na najlepszy projekt. Chociaż sprawa nie doszła jeszcze do realizacji, pierwszymi środkami na ten cel stały się pozostałości składek zatroskanych mieszkańców Kamieńca na wykonanie tabliczki i baneru-fotostrefy. Na zakończenie doniosłego wydarzenia ludowa kapela chóralna „Melos” Kamieniecko-Podolskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Ohijenki (kierowniczka Lubow Martyniuk) wykonaniem „Żurawi” („Słyszysz, bracie mój”) uczciła pamięć Bohaterów tamtych burzliwych czasów i obecnych, a na znak wiary w Zwycięstwo zabrzmiał „Szczedryk”. Olga MRKOTAN Z gazety „Podolanin” i nazywali je tyłowymi. Właśnie tutaj znalazły schronienie tysiące rodaków, których bezlitośnie wygnała z rodzinnych stron wojna. Teraz i tutaj wybijają nas wszystkich ze świata… Nie poddajemy się: rozłożyliśmy namioty, gdzie można się ogrzać, wypić gorącej herbaty, otrzymać pomoc psychologiczną; obiekty infrastruktury krytycznej zostały przełączone na rezerwowe źródła zasilania, a placówki oświatowe – na tryb zdalny. Obwód dodatkowo rezerwuje na potrzeby obrony powietrznej kolejne 20 milionów hrywien – aby operacyjnie reagować na wyzwania. Bo od 13 października żyjemy jak na polu minowym. Uświadamiamy sobie: najważniejsze to ocalić ludzi. Interesujemy się, co słychać w sąsiednim Łucku, który również cierpi z powodu uderzeń, bo nie jest nam to obojętne. Wszakże nie chodzi tutaj tylko o zwykłą odpowiedzialność – o coś znacznie większego. O naszą głęboką istotę. O zakorzenienie w rodzinnej ziemi. O nadludzką wiarę w swoją Ukrainę. Innej Ojczyzny nie mamy – i nigdy nie będziemy mieć! I najważniejsze: nie tracimy człowieczeństwa. Właśnie w szczytowym momencie wrogich ataków obwód rówieński przyjął kolejne cztery dziesiątki przesiedleńców z obwodów donieckiego, dniepropetrowskiego i chersońskiego, którzy przybyli pociągiem ewakuacyjnym. Rozumiemy: tam, gdzie biją nie dronami, a balistyką, ludziom jest znacznie gorzej niż nam. Gdybyście widzieli oczy dzieci na peronie, w których stoi nieme, ale tak wymowne, po prostu według Liny Kostenko, pytanie: „Dokąd wy patrzycie, narody? Dzisiaj – my, a jutro – wy”.
Машинний переклад
Przypomniano o tym wszystkim 14 października na placu Odrodzenia podczas historyczno-memoriałowych uroczystości „Na wierność Ukrainie! Państwowość wykuwała się w Kamieńcu”, poświęconych Dniu przysięgi Dyrektoriatu, rządu i wojska Ukraińskiej Republiki Ludowej w 1919 roku. Tradycję obchodzenia tego dnia zapoczątkowano w kamienieckiej „Proświcie” (przewodniczący Sławko Polatynczuk). Jednak w tym roku wydarzenie nabrało szczególnego państwowego rozmachu, stając się symbolem szacunku, solidarności i więzi pokoleń. W uroczystościach wzięli udział przedstawiciele organów władzy państwowej, samorządu lokalnego, placówek oświatowych i organizacji społecznych z obwodów winnickiego, chmielnickiego i czerniowieckiego. Inicjatorami wydarzeń zostali deputowany ludowy Ukrainy Ihor Marczuk oraz Kamieniecko-Podolski oddział towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Po ponad stu latach do Kamieńca powrócił, co prawda jako gość, sztandar Pułku Zaporoskiego – świętość, przed którą ukraińscy wojskowi w 1919 roku składali przysięgę na wierność Ukraińskiej Republice Ludowej. – Po spotkaniu Ihora Marczuka z wicepremier – minister kultury Ukrainy Tetianą Bereżną osiągnięto porozumienie między Narodowym Muzeum Historii Ukrainy (dyrektor Ołena Zemlana) a Narodowym Historyczno-Architektonicznym Rezerwatem „Kamieniec” (dyrektor Wasyl Fencur) w sprawie wsparcia jednodniowej ekspozycji sztandaru podczas tego wydarzenia oraz w sali wystawowej rezerwatu – opowiada zastępca przewodniczącego kamienieckiej „Proświty” Anatolij Paładijczuk. – Również na wniosek deputowanego ludowego uzyskano oficjalną zgodę Narodowego Muzeum Historii Ukrainy na wykonanie kopii sztandaru w celu stałego umieszczenia w Kamieńcu Podolskim. Przy wsparciu Fundacji Charytatywnej „Miasto Słońca” kopię sztandaru uroczyście przekazano do wykorzystania przez „Proświtę” w kolejnych wydarzeniach z okazji Dnia przysięgi oraz innych, poświęconych historii Walk Wyzwoleńczych. Kamieniec Podolski zajmuje szczególne miejsce w historii Walk Wyzwoleńczych o niepodległość w latach 1917–1921. W tym okresie miasto czterokrotnie stawało się tymczasową stolicą państwa, a wydarzenia drugiej połowy lipca – listopada 1919 roku weszły do historii jako „Kamieniecka doba URL”. 14 października 1919 r. to historyczny dzień dla Ukrainy. Właśnie wtedy, w święto Opieki Najświętszej Bogurodzicy, w Kamieńcu Podolskim odbyła się uroczysta przysięga Dyrektoriatu, rządu i wojska na wierność Ukraińskiej Republice Ludowej. Działacze państwowi tamtych czasów dążyli w ten sposób do osiągnięcia kilku ważnych celów: „reanimować” Akt Zjednoczenia, zaprzysiąc nie tylko wojskowych, ale i cywilnych urzędników, ogłosić światu samodzielność Ukrainy, nawiązać stosunki dyplomatyczne z sąsiednimi państwami oraz podnieść morale mieszczan i kozactwa. – Musimy odzyskiwać wszystko, co nasze. Odzyskiwać dla swojego kraju, swojego miasta i swojego miejsca... Każdy okruch naszej historii, każdą kroplę pamięci historycznej, każdą chwilę walki o prawo bycia ukraińskim narodem i posiadania własnego niezależnego i suwerennego państwa! – zaznaczył deputowany ludowy Ukrainy Ihor Marczuk. – Ponad stulecie prowadzimy walkę o swoją tożsamość, kulturę i przyszłość. Dlatego obecność naszej młodzieży na wydarzeniu była szczególnie cenna. Przecież to właśnie im, młodym Ukraińcom i Ukrainkom, przypadło tworzyć nasz Kraj po zakończeniu tej strasznej wojny. To oni poprowadzą Ukrainę do rozkwitu i godnego miejsca wśród państw świata. A naszym obowiązkiem, obowiązkiem ludzi zainspirowanych ideą służby Krajowi, jest założenie dla ich zwycięskiej drogi niezawodnego kulturowego i etycznego fundamentu. Po raz pierwszy szerokiej publiczności zaprezentowano odnalezione przez „prośwician” rzadkie zdjęcie ze Słowiańskiej Biblioteki w Pradze, na którym uwieczniono główny namiot dla przysięgi Dyrektoriatu oraz ustawione wyższe kierownictwo wojskowo-polityczne Ukrainy. Na wydrukowanym w dużym formacie zdjęciu rozpoznajemy głównego atamana Symona Petlurę, członków Dyrektoriatu Fedira Szwecia i Andrija Makarenkę, premiera Isaaka Mazepę, ministra wyznań Iwana Ohijenkę, szefa kancelarii Mykołę Myronowycza, ministra spraw wojskowych Wsewołoda Petriwa, a także Jewhena Konowalca, Hryhorija Syrotenkę, Wołodymyra Sinklera, Mykołę Junakiwa i innych. Widzimy także przedstawicieli misji zagranicznych. Od Rumunii – pułkownika Sztabu Generalnego Gheorghe Radulescu, a od Polski – kapitana Sztabu Generalnego Mariana Czarneckiego. – To jedyne na dziś zdjęcie ze wszystkich znanych z wydarzenia Przysięgi, na którym zidentyfikowano Jewhena Konowalca – kontynuuje Anatolij Paładijczuk. – Wiadomo, że we wrześniu-październiku 1919 r. w Starym Zamku znajdował się sztab Strzelców Siczowych. Znamienne, że w sierpniu prochy założyciela OUN i pułkownika Armii URL Jewhena Konowalca oficjalnie powróciły na Ukrainę i zostały pochowane ponownie. Dziś jego wizerunek powrócił na zdjęciu do naszego miasta, które pamięta go i tę historyczną chwilę. Chociaż przysięgę Konowalec składał nie tutaj, a tydzień wcześniej w Starokonstantynowie. Ale na naszej był obecny. Nawiasem mówiąc, pocztówka z reprodukcją tej historycznej fotografii zostanie przekazana do Biura Prezydenta jako prezent. Gościom wydarzenia zaprezentowano książkę historyka Dmytra Babiuka „Przysięga na wierność Ukraińskiej Republice Ludowej. 14 października 1919 r.”, która stanowi podstawę do przyszłej wielkiej książki-fotoalbumu.
Машинний переклад
Inna OMELIANCZUK, Równe. 13 października 2026 roku. Na centralnym placu Równe żegna 29-letniego majora Światosława Ponarina, który w pierwszych dniach pełnoskalowej wojny dobrowolnie stanął w obronie Ojczyzny. Chłopak o najdelikatniejszej duszy, którego znam od urodzenia: kochał psy, ratował i leczył bezdomne koty… Nagle powietrze rozdziera alarm. Zrozpaczona matka nakrywa sobą żółto-niebieską trumnę. Tłumny plac stoi, ludzka rzeka niesie swojemu obrońcy morze kwiatów. Przeważnie żółto-niebieskich. “Prośba o przyspieszenie pożegnania i udanie się do najbliższego schronu – mamy podwyższony poziom zagrożenia!” – obwieszcza prowadzący. I już za chwilę całkiem blisko rozlega się wybuch. Raszyści nie dają spokojnie odprowadzić Bohatera nawet w ostatnią ziemską drogę… Trafili w korpus artystyczny Rówieńskiego Państwowego Uniwersytetu Humanistycznego. Tam, gdzie od dziesięcioleci kształtuje się nasza tożsamość. Jeszcze rano rozbrzmiewała tam ukraińska pieśń i dźwięki bandury. A już o 10:30 zobaczyliśmy niemal doszczętnie zniszczony budynek i bestialsko zerwane ręczniki, które spadły na popiersie Tarasa Szewczenki... O czym myślisz, Tarasie? Nie wiem. Mnie jednak z jakiegoś powodu przychodzą na myśl te twoje słowa z niezapomnianego “Testamentu”: Pochowajcie i wstawajcie, kajdany zerwijcie, I wrogą złą krwią wolność skropcie! Bo z każdym ostrzałem dodaje się nie tylko złości – niewymownej wściekłości, nienawiści! My – stoimy: ktoś na pierwszej linii, ktoś – na umownym tyłach. Tutaj tak przekonująco i oddanie modlą się do Najwyższego ukraińskie matki, jak, zdaje się, nie modli się dziś nikt na całym świecie. Bo przecież po naszej stronie – prawda! To jakaż musi być nasza zapłata za prawo do swobodnego oddychania rodzimym powietrzem i po prostu życia na swojej ziemi?! Wygląda na to, że i sam Najwyższy nie ma odpowiedzi na to pytanie. Być może dlatego, że naród i władza zwierzchnia póki co nie są jednością w swoim dążeniu? A możni tego świata spekulują na wojnie i na naszym patriotyzmie, nabijając kieszenie na krwi? Trzy dziesiątki rannych tylko w wyniku uderzenia w korpus artystyczny uczelni, cztery osoby – na reanimacji. Ale terror Równego i obwodu od tamtej pory nie ustał: alarmy już od 10 dni nie cichną ani w dzień, ani w nocy. Zniszczono budynki mieszkalne, samochody, infrastrukturę cywilną, centrum handlowo-rozrywkowe, supermarket budowlany, jeszcze jedną dużą sieć. Równianka Ludmiła Moszniaga, która mieszka obok, opowiada: “Na naszej ulicy dzisiaj wszystko jest czarne, nawet niebo. Przeżyliśmy dzień w kwadracie pasiatych taśm i otoczeniu ludzi w mundurach. Już ściemniało, a u nas dźwięki młotków i pił – ludzie zaciągają celofanem rozbite okna i remontują dachy. A zaczął się dzień od tego, że spojrzałam w oczy śmierci. Dziwny dźwięk zmusił mnie do powrotu do okna: na mnie leciał ogromny szkarłatny, płonący cylinder. Za chwilę usłyszałam wybuch: dom podskoczył, a ja upadłam na podłogę. Ostatnim wydarzeniem dnia było to, że na masce policyjnego samochodu pod światłem latarki napisałam zawiadomienie na Putina. Może będzie to jedno z milionów zawiadomień Ukraińców, które kiedyś (obowiązkowo) rozpatrzą w Hadze”. Do listy zniszczeń dodają się zakłady produkcyjne i przedsiębiorstwa, magazyny z lekami, budynki mieszkalne. Już jest zabity i ranni. Władze lokalne, oddajmy im sprawiedliwość, reagują operacyjnie i adekwatnie: na przykład, drugiego dnia po ostrzale wieżowców już zainstalowano wszystkim nowe ramy balkonowe. Zgodnie z sytuacją zmieniają trasy transportowe: kolapsu w mieście nie ma. Obwód włącza się do likwidacji skutków ataków kosztem funduszu rezerwowego. Zresztą i ludzie stali się ostrożniejsi: teraz częściej chowają się w schronach. Ale wszystko komplikują ciągłe alarmy powietrzne: wróg szatkuje terytoria, które jeszcze niedawno uważano za stosunkowo spokojne, dlatego
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
szyi. W odróżnieniu od wielu towarzyszy broni z czasów narodowowyzwoleńczych zmagań lat 1917–1921, Ohijenko jasno rozumiał główne problemy i przyczyny tragedii narodu ukraińskiego, które polegały przede wszystkim na obecności zrusyfikowanej, duchowo okaleczonej inteligencji w politycznym kierownictwie narodu, z jej iluzjami autonomizmu, federalizmu, demokratyzmu w zarażonej imperializmem Rosji. Jego przestrogi są prorocze i zachowują swoją aktualność do dziś. Wspomnijmy choćby wydarzenie z 18 stycznia 2022 roku (na miesiąc przed wielką agresją Moskowii), kiedy honorowy dyrektor Instytutu Archeologii, akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, razem z Naryszkinem (szefem wywiadu zagranicznego Rosji) w imieniu „ukraińskich historyków” propagował nonsensy o naszych hetmanach, którzy rzekomo, wypełniając wolę ludu, jednoczyli się z Moskwicinami. Albo przeddzień (27 lipca 2021 roku), kiedy poszczególni „nasi” politycy i inteligenci zorganizowali masową procesję w Kijowie, zapraszając Moskala do „wyzwolenia”. I jeśli na podobne prowokacje w społeczeństwie reakcja jest słaba, to nieszczęścia nie da się uniknąć. Potrzebną lekcją dla współczesnych realiów jest stanowisko Ohijenki, które stanowiło alternatywę dla tego wpływowego nurtu w ukraińskiej rewolucji, który wciąż zakochiwał się w „moskiewskiej demokracji”. Ponieważ istotna różnica między Ohijenką a „ukraińskimi” esdekami, eserami, esefami polegała na tym, że ci ostatni nigdy nie potrafili „uwolnić się” spod ideologicznego, politycznego, światopoglądowego, duchowego wpływu Moskwicinów. Nawet wtedy, gdy z powodu okoliczności zamienili „autonomię” na „niepodległość” Ukrainy, to i ten krok służył jedynie jako środek do głównego celu – budowy (wspólnie z ruskimi towarzyszami) nowej republiki (imperialnej federacji). Nic dziwnego, że lider esdeków Wynnyczenko współpracował z moskiewskimi emisariuszami Rakowskim i Manuilskim w sprawie powstania przeciwko hetmanatowi, dogadując się z wrogami, proponując Dyrektoriatowi „przyjęcie ustroju sowieckiego” na Ukrainie, przeciwko czemu zdecydowanie występował Petlura. To właśnie Wynnyczenko w swoich pracach pisał o „wojnie domowej”, „wojnie ze swoim narodem”, „między swoimi”, przypominając podobieństwo współczesnych „koncepcji” kolaborantów, zdrajców, którzy oceniają obecną agresję Moskowii pod takim kątem widzenia. Na tym tle postać Ohijenki jest jakościowo odmienna, ponieważ we wszystkich czasach pozostawał wierny ukraińskiej idei, misji służenia Ukrainie. Ale taka właśnie jest niepodległa Ukraina, która „mieści” w sobie obecnie Ohijenkę i Wynnyczenkę, nazywając ich imionami nasze uniwersytety. Jednak najwyraźniej nadszedł już czas, aby wreszcie się z tym uporać.
Машинний переклад
Оригінал українською · переклад оновлюється
Георгій ФІЛІПЧУК, академік НАПН України
22 жовтня в древньому й слав ному Кам’янці відбулася VIII Всеукраїнська наукова конференція “Традиції Івана Огієнка у світлі вітчизняної науки”, приурочена 108
й річниці заснування Кам’янець
Подільського державного українського університету, народженого Українською революцією, і непереборному прагненню українців мати власний національний університет. Мета, що виходила далеко за межі освітньо
наукових, педагогічних, культурологічних завдань, оскільки вимірювалася геополітичними стратегіями в тогочасній Європі. Адже в ті часи, що передували початку Першої світової війни, уярмлені двома імперіями українці боролися за відкриття Українського Університету. Тоді, 1 липня 1910 року, у Львівському університеті відбулося віче студентів
українців, які вимагали створення окремо го, саме українського університету. Внаслідок конфлікту з поляками, які застосували зброю, вбили студента Адама Коцка, поранили 28 та арештували 127 українців. З иншого боку цар Микола ІІ навіть надіслав ноту цісарю Австро
Угорщини, погрожуючи війною, якщо той наважиться відкрити такий Університет для українців. Московські імперці вважали, що функціонування вищого навчального закладу з українською мовою викладання є для росії “ворожим актом”. Адже в імперії, де діяли Валуєвський циркуляр та Емський указ, не могло бути ні української мови, ні українців як народу. Публічна лекція “Ідеали української педагогіки: Софія Русова та Іван Огієнко” торкалася цієї важливої ґенези буття народу, українських національних цінностей та національно зорієнтованої освіти, що опирається на визначальний принцип україноцентризму як її світоглядної основи. Спадщина визначних постатей української суспільно
політичної і педагогічної думки Івана Огієнка та Софії Русової уможливлює глибше осмислити в сучасному жорстокому світі значущість рідної мови, культури, історичної пам’яті, національної ідентичності для Буття Нації, збереження і зміцнення її Державности. Учасниця конференції професорка Лариса Корж
Усенко зазначила, що такі цінності “мають бути не другорядними елементами освітнього процесу, а його органічним стрижнем. Це утвердження права українців бути собою, пізнавати світ власними очима, спиратися на свою історичну пам’ять і культурну традицію, виховувати покоління, для яких Україна є усвідомленою цінністю та особистою відповідальністю. Лише маючи міцне національне коріння, суспільство здатне до повноцінного діалогу з іншими культурами, відкритості до світу і творення власного майбутнього”. Справді, Іван Огієнко та Софія Русова є тими високими національними Просвітниками, які впродовж життя переконливо обстоювали пріоритетність української мови, культури, національної Церкви як основи духовної єдности народу, його державности, а національне виховання – як важливу умову формування вільної, свідомої, морально відповідальної особистості. Ці ідеї
ідеали залишаються надзвичайно актуальними сьогодні, коли Україна захищає своє природне право бути собою. Відповідально оцінюючи життєве кредо цих нетривіальних постатей, зокрема першого ректора Українського державного університету Івана Огієнка, який відобразив заповітну мрію багатьох поколінь українців, варто виокремити найголовнішу якість його натури. Це був невтомний просвітник, політик і духовний воїн, який особистим прикладом зреалізовував вічно стратегічне завдання, що перебуває в позачассі, – виховання Нації. Недарма письменник і педагог, викладач університетської кафедри Л. Бачинський, описуючи період ректорства Івана Огієнка в Кам’янець
Подільському університеті, стверджував: “Професор І. Огієнко був ректор з творчою організаційною силою, що вмів робити сам…”. Адже з юних літ утверджував українознавчі цінності (за формою і змістом), першим розпочав читати новий курс “Історія української мови”; створив підручники для вивчення мови, зокрема “Рідну мову в українській школі”, організовував школи й гімназії для дорослих та курси українознавства; видав для школярів, військових, священників, службовців понад двадцять навчальних українознавчих книг протягом 1917–1918 років накладами від десяти до ста тисяч примірників; розробив, а пізніше як міністр освіти уряду Директорії затвердив український правопис. Перебуваючи на посаді міністра віросповідань, Іван Огієнко здійснював мовну реформацію в церкві, закликавши священників виголошувати проповіді, проводити служби, читання та співи рідною українською мовою. Він активно впроваджував ідею соборної літературної мови та протягом семи років редагував науково
популярний часопис “Рідна мова”. Вважаючи мову культурним маркером кожної нації, цей визначний просвітитель свого часу в рідномовному катехізисі ствердить: “Народ, що не створив собі соборної літературної мови, не може зватися світовою нацією”. Як знаковий виразник і поборник ідеї Соборності організував акт злуки Західноукраїнської Народної Республіки та Української Народної Республіки. Тож Огієнкові помисли, світоглядні позиції й оцінки є нині надзвичай затребуваними, особливо для воюючої України й українців, що виборюють політичну й духовну суверенність. Його знаменний клич, що самостійна Українська Держава мусить мати незалежну Церкву і соборну літературну Мову, завжди консолідувала народ. Ним захоплювалися духовні провідники й політики. Митрополит Андрей Шептицький у листі до Івана Огієнка напише: “Ваше Високопреосвященство! В усіх справах, що відносяться до української мови, Ваше Високопреосвященство для нас найвищий авторитет”. Іван Огієнко, заснувавши академічний місячник “Наша культура”, впродовж 1935–1937 років зібрав творчий доробок, що складав 31 том. Однак найважливіше, що він зумів об’єднати навколо просвітницької, науково
педагогічної, видавничої українознавчої діяльності найкращі інтелектуальні уми українства. Достатньо назвати окремі з них, щоби оцінити якісний світоглядний та науковий рівень цього друкованого зарубіжного українського органу: Д. Антонович, Л. Білецький, Д. Дорошенко, В. Залозецький, О. Колесса, Ф. Колесса, М. Кордуба, І. Крип’якевич, Б. Лепкий, Ю. Липа, Є. Маланюк, О.Олесь, І. Свенцицький, В. Січинський, К. Студинський, С. Черкасенко, Д. Чижевський та ін. Він окреслив стратегію творення української Державности в чотиривимірному напрямку – Українська Культура, Мова, Церква, історична Пам’ять. Очоливши Українську Автокефальну Православну Церкву, вже як Митрополит Іларіон, виконав чи не найголовнішу справу свого творчого життя – переклав (робота тривала понад 40 років) українською мовою Біблію. Усе ним сотворене, пережите, виборене було як культурним просвітництвом, так і водночас політичним, громадянським чином. Духовна й політична свобода сприймалася ним лише в син тезі буття національного організму. Огієнко для імперських політичних режимів та їхньої обслуги завжди вважався “ворогом народу”, “зрадником”, “буржуазним націоналістом”. Адже він ніс загрозу для тоталітарної системи російського більшовизму як своєю діяльністю державного, духовного провідника, так і науковими працями в галузях історії, культури, теології, мови, літератури, педагогіки, політології. Огієнко добре усвідомлював істинну причинність національного та політичного уярмлення народу, шляхи виходу з такого стану. Він бачив не тільки джерела зміцнення національного духу українства, але й вічну для нього загрозу – московію, незалежно від того, в які шати вона вбиралася, які зверхники управляли, які політичні режими домінували. Головна мета його життя – незалежна, вільна й соборна Україна. Саме тому Іван Огієнко написав у своєму заповіті про право передачі в Україну своєї духовно
інтелектуальної спадщини лише за умов, коли Україна та її Церква стануть вільними. Така національна ідея завжди становила для московитів найбільшу небезпеку, адже для імперського вжитку допускалися лише “безпечні” “побутовий” фольклор, “малоросійська” ментальність народу та удовіль нення його “примащеною капустою” замість свободи. Кремлівські номади боялися духовних поводирів, воїнів, борців за торжество правди, яким було ненависне московське ярмо на своїй
“що ми? / Чиї сини? яких батьків?”. Чи з винниченками, ра ковськими, чи з Огієнком і Русовою. І чи зуміємо, маючи університет імені Винниченка, все
таки повернути хоча б відзнаку МОН України “Софія Русова”, затверджену 11 липня 2005 р. і скасовану 30 липня 2013 р., коли знеособили все, що “дихає” українськістю. Русова – незвичайна постать в українській справі та українській освіті, яку вона творила і прагну ла бачити духовною, інтелектуальною і національною… Велика Трудівниця на українській ниві, яка невтомно викарбовувала ідею
ідеал шевченкознавства для нової української школи, в якій має гідно і вічно звучати Слово Великого Апостола правди й науки. Тому не сприймала тих, хто, продавши свій талант, ріднокуль турність, обслуговував імперські “чесноти”. Згадаймо, як після звільнення з харківської тюрми, де разом із Русовими арештували “Братство Тарасівців”, перебуваючи в Полтаві, Софія Русова зустрілася і активно контактувала з П. Рудченком (Панас Мирний), С. Петлюрою (студент духовної семінарії). Тоді присутньому В. Короленку, який збирав у Полтаві всю російську інтелігенцію і т. зв. “малоросів”, від усіх було поставлено головне запитання: як він ставиться до національного питання, передовсім українського. На що той відповів: “потрібне тісніше об’єднання культурних верств Росії та України”. Звісно, під покровительством царської імперії. Молодь негативно сприймала його судження, а син С. Русової Михайло Русов “сміливо й розумно до вів цьому божку полтавського російського громадянства хибність його поглядів”. Справді, Короленко не підтримувався свідомим елементом українства, зокрема, Русовою, оскільки йому чужими (поза межами його інтересів) були навіть такі важливі українські справи як: відбудова хати Котляревського, від значення 100
річчя першого видання його творів, ілюстроване видання “Енеїди”. Зате й донині запопадливо вшановують цю до волі контраверсійну особистість, називаючи його іменем університети, бібліотеки, вулиці, возвеличуючи людей, на прикладах яких не сотвориш гідної української Нації. Гадаю, що недавно відкритий
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
pomnik Petra Bołboczana w Kamieńcu oraz ogłoszenie roku 2026 „Rokiem Sofii Rusowej” jest bardziej dowodowym argumentem dla wychowania młodzieży, aniżeli propagowanie „niewpychanych ideałów” korolenków-wynnyczenków-kolisnyczenków… Ale o tym, przede wszystkim o Rusowej, warto kontynuować następnym razem. Jedno i najważniejsze. Żegnając się z Uniwersytetem Ohijenkowskim, należy oddać hołd profesorowi Ołehowi Raryckiemu – Wojownikowi Sił Zbrojnych Ukrainy oraz jego kolegom „po fachu”, którzy byli natchnionymi organizatorami tego uroczystego wydarzenia. Wyrażono również wielką wdzięczność od centralnej i czerniowieckiej „Proświty” w osobach profesorów W. Antofijczuka oraz I. Derdy, którzy wystąpili z przemówieniami i artystycznymi darami na cześć I. Ohijenki oraz Sofii Rusowej. Po pasjonujących spotkaniach (pod syrenami czerwonych alarmów) w Kamieniecko-Podolskim Uniwersytecie Ohijenkowskim droga prowadziła dalej do Sydora Worobkiewicza (Czerniowce)… Tam kręcą film dokumentalny o jeszcze jednym znaczącym Budzicielu ludowej duszy – Sydorze Worobkiewiczu. W tym roku walcząca z moskiewskim agresorem Ukraina obchodziła 190. rocznicę urodzin Worobkiewicza! Naturalnie, że centrum pamiętnego wydarzenia stał się Czerniowiecki Uniwersytet Narodowy im. Jurija Fedkowycza, w którym wykładał wybitny Oświeceniowiec. Iwan Franko powie, że był to „jeden z pierwszych skowronków naszego narodowego odrodzenia”. Bo kiedy Austria „drzemała, jak zamarznięty staw”, a wraz z nią – podzielone przez imperia ukraiństwo, to w duszy i sercu, słowie i muzyce tego Śpiewaka, opromienionego miłością do ludu, zrodziły się nieśmiertelne testamentowe ideały. Dzisiaj są one wyryte w naszej pamięci narodowej. „…Kto garnie się do cudzego, tego Bóg karze”. Wzywające ostrzeżenie, stając się sztandarem dla Narodu, na którym płonie słowem Szewczenki nasza idea narodowa – „Swoją Ukrainę kochajcie!” Wielki Nauczyciel stanął dla obecnych i przyszłych pokoleń jako narodotwórczy Amulet, bo nauczył nie tylko „czuć się Ukraińcami”, ale i być nimi. Wysoko wykształcony, znawca języków i kultur europejskich, autor ponad tysiąca utworów poetyckich, dramatycznych oraz czterystu muzycznych, nauczyciel wybitnych kompozytorów (C. Porumbescu, E. Mandyczewski), utalentowany tłumacz wolnościowych poetów V. Alecsandriego i M. Eminescu, on ponad wszystko zakochiwał się w „Ojczystym Słowie”. Pamiętał, że Ukraińcem uczyniły go pieśni ludowe oraz „Rusałka Dniestrowa” Szaszkewycza. Jego twórczość życiowa do dziś przypomina nam o znaczeniu siły Ducha dla Bytu Narodu, który na swojej historycznej drodze może wiele stracić, ale i odzyskać. Lecz nigdy nie wróci ani ziemia, ani góry, ani morze, kiedy Naród zgubił swoją duszę. A ona jako drogocenny skarb mieści się w Ojczystojęzyczności, Ojczystokulturowości, Ojczystowierności, które niepowstrzymanie pielęgnował i chronił S. Worobkiewicz. Cześć Tobie, Olbrzymie! Za Twoją niezłomną Wiarę, za Ojczysty Język, za ogniste pisanie narodowej Wolności!
Машинний переклад
23 października Ukraina odzyskała 261 żołnierzy Sił Obrony oraz 9 cywilów. W wyniku długo oczekiwanej wymiany do domu powrócił 61 żołnierz jednostki wojskowej 3057, a wśród nich – 35 bojowników oddzielnego oddziału specjalnego przeznaczenia „Azow”. Poinformował o tym 1. Korpus NGU „Azow”. Zaznaczono również, że w niewoli pozostaje jeszcze ponad 500 „azowców”. Hiszpańskie wydanie El Pais pisze, że głównym celem Moskwy przed zimą może być pozbawienie Ukraińców dostępu do wody, energii elektrycznej i gazu. Uderzenia w obiekty energetyczne zagrażają nie tylko stabilnej pracy sieci elektrycznych, ale także ogrzewaniu i zaopatrzeniu w wodę w miastach. W materiale wspomniano również o próbach porozumienia się w sprawie zaprzestania uderzeń w infrastrukturę energetyczną. Według oceny wydania, nadzieje na taki rozejm okazały się płonne: Moskwa nie zgodziła się na zaproponowane warunki, a ataki były kontynuowane. Na tym tle Ukraina napotyka dodatkowe trudności. Dziennikarze zaznaczają, że Kijowowi brakuje uzbrojenia i finansowania, niezbędnych do skutecznego przeciwdziałania rosyjskim rakietom i dronom odrzutowym. Jednocześnie europejscy sojusznicy jak dotąd nie byli w stanie wywrzeć takiej presji na Rosję, która zatrzymałaby jej agresję wojskową. Były piłkarz reprezentacji Ukrainy Roman Maksymiuk, który stanął w obronie kraju przed rosyjskimi okupantami, zniszczył około 20 przeciwników podczas jednej z bitew. O szlaku bojowym sportowca, który zginął na wojnie, opowiedziały media. Rzeczniczka premiera Wielkiej Brytanii Kat Simmons skrytykowała decyzję specjalnego przedstawiciela prezydenta USA Steve'a Witkoffa, by nazwać rosyjskiego dyktatora Putina „humanistą”. Jej oświadczenie przytacza Bloomberg. Simmons przypomniała w szczególności o tysiącach zabitych w wyniku działań Putina oraz systematycznych uderzeniach w ukraińską infrastrukturę. „My z pewnością nie uznajemy takiej charakterystyki. Prezydent Putin zabił tysiące ludzi – zarówno niewinnych Ukraińców, jak i własnych obywateli Rosji, których wysłał na śmierć na linię frontu. Pozbawia dzieci i osoby starsze ciepła i systematycznie atakuje krytyczną infrastrukturę narodową” – oświadczyła. Kijów przygotował 700 generatorów dla systemów ciepłowniczych i wodociągowych, a także zasilanie rezerwowe dla szpitali, szkół i przedszkoli. Aby oceniać gotowość stolicy do zimy, trzeba porównywać konkretne wskaźniki, a nie ograniczać się do ogólnych oświadczeń. O tym w eterze Espreso opowiedział dyrektor analityczno-badawczego centrum „Instytut Miasta” Ołeksandr Serhijenko. „Kijowianie są tak potężni, że zamiast owieczek przed snem liczą balistykę” – z sieci Threads. Tak właśnie jest, ale nie tylko w stolicy – w Zaporożu, Dnieprze, Krzywym Rogu... Trzymajmy się, bo ile jeszcze w Ukrainie będzie jak na strzelnicy – nie wie nikt” – ze strony na Facebooku Ihora Zoca. Biuro Prokuratora Generalnego przekazało do NABU dokumenty Centrum Przeciwdziałania Korupcji dotyczące możliwych działań niezgodnych z prawem przewodniczącego frakcji „Sługa Narodu” Dawida Arachamii. Dotyczą one sprawy „skupowania głosów” – domniemanych łapówek dla deputowanych ludowych ze „Sługi Narodu” za potrzebne głosowania w Radzie Najwyższej. Mowa o tym w odpowiedzi OPG na zapytanie „Cenzor.NET”, opublikowanej 23 października. Od 60% do 70% Ukraińców sprzeciwia się wyborom podczas wojny, chociaż prawie 90% chce odnowienia władzy centralnej. O tym w teleeterze poinformował dyrektor wykonawczy Kijowskiego Międzynarodowego Instytutu Socjologii Anton Hruszecki. Większość Ukraińców, według jego słów, rozumie ryzyko głosowania podczas wojny. Trudno jest również zapewnić pełnowartościowy udział w wyborach wojskowym i wolontariuszom. Pisze o tym medium „Fakt”. Pełne akademickie wydanie dzieł Łesi Ukrainki w 14 tomach, przygotowane przez naukowców-filologów WNU imienia Łesi Ukrainki, weszło do wykazu znaczących wydań Niepodległości Ukrainy. Wydanie ujrzało światło dzienne w 2021 roku na 150-lecie urodzin pisarki. O tym 22 października poinformowano w Ukraińskim Instytucie Książki, który wspólnie z księgarnią internetową MEGOGO BOOKS podsumował wyniki projektu „Znaczące wydania Niepodległości: 35 książek, które wybieramy razem”. W Ukrainie 26% ankietowanych pracowników kontynuuje pracę nawet podczas czerwonego poziomu alarmu powietrznego, który przewiduje podwyższone niebezpieczeństwo ataków rakietowych i innych ataków powietrznych. Kolejne 20% pozostaje w budynku, przechodząc do stosunkowo bezpieczniejszego pomieszczenia, ale nie do schronu. Jednocześnie część pracowników nie może przerwać pracy z powodu wymagań pracodawcy lub specyfiki obowiązków zawodowych. Świadczy o tym sondaż użytkowników platformy OLXPraca. W 87. roku życia po długiej i ciężkiej chorobie zmarł artysta ludowy Ukrainy Fedir Stryhun. Był wybitnym aktorem i reżyserem, który poświęcił swoje życie ukraińskiemu teatrowi. 24 października, w wieku 78 lat, odszedł z życia ukraiński poeta-pieśniarz Myrosław Wonio. Poeta z Chmielnickiego wydał pięć zbiorów poetyckich, cztery magnetofonowe albumy i płytę kompaktową. Wśród znanych piosenek napisanych do jego wierszy są „Tam, gdzie ty”, „Klonowy ogień” i „Nie potrzeba jesieni”, muzykę do których napisał Wołodymyr Iwasiuk. Przygotował Ihor ZOC. Zostały: Ołena Witenko (m. Winnica) – za książkę poezji „Drzewa wielkie”, Marija Worobej (m. Kijów) – za książkę „Siła ziemi mojej”, Iryna Zełenenka (m. Winnica) – za książkę „Chabry”, Natalija Tkaczenko (m. Winnica) – za książkę „Złota piktogram”. Osobno laureatem nagrody został Wałerij Rezydent – aktywny działacz społeczny, mecenas, jeden z inicjatorów otwarcia muzeum literackiego Wołodymyra Zabasztanskiego oraz ustawienia pomnika poety w Braiłowie, a także sponsor wydania serii książek o pisarzu. Szczególnie ciepłą częścią święta stało się nagrodzenie dzieci i młodzieży, które po swojemu odkrywają dla siebie twórczość słynnego rodaka. Zwyciężczynią konkursu prac twórczych „Braiłów oczami Zabasztanskiego” została Kateryna Żahliuk. Wyróżniono też uczestników konkursu recytatorów utworów według twórczości Wołodymyra Zabasztanskiego: Alinę Marczińską, Tymofija Olijnyka, Jelizawietę Pietuchowską, Maksyma Poworozniuka, Alisę Połupan, Mariję Salij, Karinę Czubarko, Nataliję Czubarko oraz Juliję Jaworską. Miło było wśród gości święta zobaczyć poetki Innę Kowalczuk z Kijowa i Tetianę Jakowenko z Winnicy. Na podstawie materiału strony Żmerynka.City Zdjęcia ze źródeł otwartych
Машинний переклад
Niedawno w osiedlu Brajliw w gminie Żmerynka odbyła się tradycyjna „Brajliwska osień Wołodymyra Zabaszteńskiego” – coroczne święto poświęcone pamięci wybitnego poety-krajana, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, kawalera orderu „Za mużnist” i innych wysokich państwowych odznaczeń Wołodymyra Zabaszteńskiego. Tym razem zgromadziło ono miłośników jego twórczości z okazji 86. rocznicy urodzin artysty. Wieczór twórczy rozpoczęto od pieśni-modlitwy na słowa Wołodymyra Zabaszteńskiego w wykonaniu zespołu literacko-muzycznego „Berehynia” pod kierownictwem Niny Matwijczuk. Wydarzenie pobłogosławił na dobre dzieło uczczenia pamięci poety ksiądz PCU z cerkwi św. Andrzeja Pierwszozwanego Leonid Doceńko. Chwilą ciszy zebrani uczcili pamięć Wołodymyra Zabaszteńskiego oraz wszystkich, których życie pozostawiło ślad w historii Ukrainy. Słowa wdzięczności za zachowanie pamięci o utalentowanym artyście i jego dziedzictwie twórczym w tym dniu wygłaszali przedstawiciele władz lokalnych. Podziękowanie Żmerynckiej Rejonowej Administracji Wojskowej wręczyła jej kierowniczka Inna Cymbał dyrektorce KZ „Muzeum Literackie im. W. O. Zabaszteńskiego Żmerynckiej Rady Miejskiej” Nadiji Słobodeniuk – za zachowanie pamięci o utalentowanym artyście, jego dziedzictwie twórczym i popularyzowanie jego imienia wśród młodszego pokolenia. Z kolei Nadija Słobodeniuk wręczyła podziękowania Żmerynckiemu Rejonowemu Zjednoczeniu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki kierownikowi Żmerynckiego Regionalnego Literacko-Artystycznego Zrzeszenia „Kalinowe Grono” im. Mychajły Sołonenki Wołodymyrowi Horlejowi oraz dyrektorce Brajliwskiego Domu Twórczości i Młodzieży Allu Łanowej za pracę. Ważną częścią „Brajliwskiej osieni” było wręczenie obwodowej Nagrody Literacko-Artystycznej im. Wołodymyra Zabaszteńskiego. W tym roku laureatów nagrody przedstawił i pogratulował im kierownik Żmerynckiego Literacko-Artystycznego Zrzeszenia „Kalinowe Grono” im. Mychajły Sołonenki Wołodymyr Horlej. Laureatami nagrody za 2026 rok
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
po słonecznych zboczach, gdzie grzeje najcieplej, wije się słupami. Nad drogami zacienionymi przez nasadzenia zbija się w czarną zasłonę. Kto idzie lub jedzie, wpada w jej nieprzejrzystość. W strach i niewiedzę, jak się stamtąd wydostać. Muszki zapychają oczy i oślepiają wzrok. Lecz z wysokości nieba, jego wiecznego nurtu, z wysokości wiecznie płonącej błękity wyjście zawsze istnieje: ono jest w wzniesieniu się ponad rzeczywistość i ten strach, który w pragnieniu jeszcze pożyć promieniuje muszka. Niebo ma bezmiar wyjść – ślepi nie widzą. Z punktu widzenia nieba prawie nie ma różnicy między igraszkami wron a krążeniem liści, między czarną sadzą pożarów a wirami kurzu, między tłuszczą muszek a mrowiem istot, które krzątają się tam, na samym dole. W jego oczach wszystko to jest prochem. W południe muszki podnoszą się w sadach, przywierają do gron winogron, do soczystości gruszek, w przeczuciu zimy, jak w przedostatniej chwili, chcą upić się tym, co odurzające i słodkie. Z każdym napadem chłodu drżą coraz mocniej i kurczą się w sobie, a to, co chce im powiedzieć niebo, jest dla nich zupełnie niesłyszalne. Muszki ciągną ciepło, ale wykorzystują je nie tak, jak trzeba. Wiecznie błękitne niebo, bezmiernie potężniejsze od wszystkiego, co wije się na dole, jest dla nich niepojęte. Nieuchwytna jest dla nich jego Miłość. Niebo rozpościera się nad wszystkim, ogrzewając to w swoich dłoniach. Niewidzialne dla muszek, które tylko piją ciepło, ono, jak jedna otwarta, kochająca dłoń, oddaje siebie, niebo jednakowo kocha wszystkich. I swoim przykładem przemawia: należy być otwartymi, takimi, co dają, kochającymi. Zamkniętych być nie powinno. Dzika cykoria na poboczu jest nakrapiana niebieskością, kwiaty kwitną, tak jak kwitnie wyżyna, niebieskością. Pojedynczymi ognikami nieba na poboczu. Małe, niepozorne, szare od kurzu kwiatuszki kwitną jego kropelkami. Współczującymi, wszystkich odprowadzającymi, wszystkim życzącymi dobra oczami drogi. Patrzą one w ślad za nimi lekko wyblakłą chabrowością. Dotknąwszy ich niewidzialnym palcem, niebo przyozdobiło drogę, wskazując kierunek – do nieba. Wszystko to, co zajęło magistralę, wypinając się, żadnego nieba w sobie nie ma. W deszcz zaczynają spadać orzechy. W swój ostatni lot rzucają się jak meteory, które z radością i oślepieniem, przeleciawszy wieki, ujrzały ziemię. Wreszcie osiągnęły to, na co tak czekały. Stukają o gałęzie, o dachy, dudnią, staczając się po werandzie, dźwięcznie brzmią o blachę zadaszenia dla uli, przychodzą jak dobre wieści, jak podchmieleni goście, którzy z radosnym stukotem walą do drzwi, nie bojąc się nikogo niepokoić. Deszcz to wycisza ich spadanie, to z podmuchem wiatru strząsa mocniej, orzechy bębnią o cały dach chaty, pytając jeden drugiego, gdzie ten, który nijak nie wyjdzie ich zobaczyć? Te, które spadają na ścieżki, często rozbijają się i potem świecą, jak na obrazku mózgu, obnażonymi półkulami. Wydziobane przez wrony zieją pustymi czaszkami. Przez lament wiatru orzechy całą noc stukają o pokrycia, o ścieżki, głucho dudnią o ziemię, przez sen przychodzą gwiezdnym deszczem – orzechy u Boga oznaczają
Машинний переклад
Jewhen PASZKOWSKI
Wronie krakanie, niczym wybuch czarnego nieba, przynosi jesień. Zaczyna się wczesnym rankiem i trwa długo po południu, ten klekot zaćmienia, ten wir sadzy. Szerokim, rozłożystym tornadem krakanie wiruje nad wsiami, nad polami, nad orzechowymi sadami. Jakby ktoś podnosił czarny sztandar i wymachiwał nim coraz mocniej, dopóki nie znika z pola widzenia. O świcie wrony wyłaniają się na wierzchołkach jesionów, jeszcze zlewając się z liśćmi i powoli wycinając się, jak oczy śmierci. Wszystkowidzące i niezliczone, skierowane na wszystkich źrenice. To ona, póki wszyscy śpią, niezmordowanie i czujnie patrzy w dół. Zmrużone w zimnej mgle wrony milcząco siedzą, obmyślając, na jaką zdobycz lepiej lecieć. Ktoś jeden leci na zwiad, cała reszta – czeka. Posłaniec wraca, wronie ożywa. I póki ludzie w jedną stronę, one na ich gospodarstwa, na podwórka. Cicho i bezszelestnie oblepiają gałęzie i dziobią wszystko, co można wydziobać. A dopiero potem wybuchają radosnym krakaniem, które krąży i krąży, zasłaniając pół nieba. Nie tyle trąba powietrzna, co jej powolna zwiastunka, nie tyle śmierć, co jej przeglądowy lot, wronie krakanie z krzykiem roznosi trupie plamy jesieni. I z każdym krzykiem każdy liść i łodyga na dole drży. Od krzyku pochylone głowy słoneczników chylą się coraz mocniej. Cały ich łan beznadziejnie patrzy w dół. Nic nie poruszy jego skazanego na zagładę zmęczenia. To słońce, do którego tak się wyciągały, dawno nie jest miłe. Twarze słoneczników z każdym dniem czernieją i czernieją, ich wzrok skierowany jest w ziemię. Płoną rumieńcem tylko drobne jabłuszka na przydrożnych drzewach – nikt się nie zatrzyma, nie zerwie – one płoną jak ból życia, które minęło na próżno. Słoneczniki na polu naprzeciwko rdzewieją łodygami i usychają twarzami. Siwe ściernisko na skoszonym polu przypomina, że niedługo i one pójdą pod nóż. Myśl każdego nasiona o bliskiej śmierci. Przepełnione nią głowy słyszą tylko jej krzyk. Ruda rdza ogarnia głowy słoneczników nie pragnieniem życia, tym wewnętrznym ogniem, który je pali. Gnie je i gnie w dół ciężar ich myśli. W płucach lasów – widać to skośnym oczom odlatujących kluczy – już rozgorzewa suchotniczy ogień. Przerzuca się na przestrzeń – widzą dalej ptaki – i plamami choroby wybucha to tu, to tam. W górze niczym im nie zagraża. Opuszczają je, ogniska śmierci, dawno ostrzeżone. To dogasa czas, który upłynął dawno. I w przestrzeni, gdzie tylko sięga wzrok, coś płonie, pali się wszędzie. Na ścianie drzew, na ścianie zadrzewień niewidzialna ręka śmierci kładzie ognisty odcisk. Czy to kierowca, czy podróżny, nikt nie czyta napisu na ich ścianie – ogień tylko wyłania się – ale ptakom przelotnym, które widzą go z góry, on już opala skrzydła. Z krzykiem pośród nocy lecą prędzej i roznoszą ogień na Południe, na Południe. I pewnego dnia wszystko zaczyna przybierać złoto: i wąskolistne wierzby, które oddychają lekką goryczą, i strzeliste trzciny z jeszcze nieopadłymi zielonymi miotłami, i drobnolistne brzozy, i rozłożyste liście leszczyn na nasłonecznionym miejscu. To, co po słonecznej stronie, zapala się pierwsze. Rdest na poboczach i miedzach, zasiewy soi w ogrodach i na polach dawno spaliła rudość. Zieleń lasów, zieleń zadrzewień jeszcze nie wyblakła, jest jaskrawa, ale to tu, to tam z boków plami ją podpalana złocistość. Pierwszy płomień jesieni jest niezauważalny z daleka. Pierwsze biorą się złotem i purpurą amerykańskie klony, pierwszym dawno zardzewiały liście kasztanowca, niektóre drzewa przybierają fioletowy nalot, wiekowe dęby i topole najdłużej nie poddają się jesieni. Jako olbrzymy – strażnicy drogi – patrzą na przemijanie bez żadnego niepokoju. Tak, jakby nie było niczego, co poruszyłoby je do głębi i wprawiło w zamęt. Droga, która patrzy na nie oczami wybojów, często wzdryga się, często drży od nieprzebranych dla niej ciężarów. Wydaje jej się, że i ona mogłaby rosnąć w niebo, przed nikim nie zginać karku, nie znać niepokojów, nie znać problemów, nigdzie nie musiałaby się spieszyć, wieźć ich wszystkich, kłopotów ludzi, na swoim garbie, i tylko lekkie mrówki, dotykiem Miłości, przebiegałyby po niej. Niestarzejąca się piękność przyrody jest jeszcze zielono gęsta, niezatruta niczym z tego, co wypluwa telewizor. Wzrok wiekowych drzew jest wyżej wszystkiego, co tam jest transmitowane. Rosły i wtedy, gdy nie było nawet materiału, z którego są zrobione, przeżyły to, przeżyją i to. W ich koronach nie szumi wojna, nie pali zazdrością korupcja, nie dusi zaduchą nadbogactwo jednych i nędza drugich. Nie męczy wieczne zżeranie, co dzieje się między ludźmi, skazanymi na widzenie świata dualnie, w czarno-białych kolorach. W nich jest niewystarczająco Miłości, by widzieć, kochać, odczuwać kosmicznie, zna wiekowość starych drzew. Osiągnęły ją w ciągu niej. Wieczny początek w przyrodzie oddycha wiecznością Boga, odzianą w niezniszczalną plazmę Energii. To ona świeci spokojem na drogę i uspokaja wszystko wokół. I, dotykając jej, jesień cofa się przed starymi drzewami i na chwilę ustępuje. I pozwala rosnąć, wrastać w niebo. Jego przyciąganie, nieodczuwalne dla młodych drzewek, jest nieodparte, podstawowe dla nich. Droga wbiega do lasu, przeskakuje go i znów opiera się czołem o pasy zadrzewień. Liście jeszcze trzymają się drzew, ale na ostatnim tchnieniu, jak alpinista nad przepaścią, wiedząc: jeszcze chwila – i jego życie się urwie. Młode drzewa są pełne oczekiwań mroźnego wiatru i opadania liści. Kiedy pewnego ranka ich korony rozdzieli nagość i stanie się widać dalej horyzontu, ostatni liść, ślizgając się, runie w dół – i żadnego śladu nie zostawi po sobie w powietrzu. Na dole zadrzewienia młody odrost dębu spala się w gęsto-purpurowo-złotym płomienieniu. W dzień płonie matowo, a w zachodzącym słońcu płonie szczególnie drżąco i jaskrawo. Ogniem uniesienia, ogniem krótkotrwałego życia. Ogień podrostu drży każdym dogasającym liściem, pożegnalnie i przenikliwie, wiedząc, że nie dadzą mu urosnąć do wysokości przeznaczenia. Sili się powiedzieć swoje pożegnalne słowo. Stare dęby dawno zajęły powierzchnię, zawłaszczyły niebo. One obowiązkowo stłumią próby wzrostu. Podrost płonie w dogasającym dniu, wiedząc, że nie długo tak będzie płonąć. Świeżo porąbane drewno w drewutni czeka chłodów i objęć rąk, które poniosą je w naręczu. Wrastając w piasek, chatki po chutorach czekają, kiedy otulą je suchą trawą i liśćmi. Wujek już przygotował drewno i szykuje tyczki do osłony. Jak tysiące lat, przetrwa pierwotnym sposobem. Ostatni raz gorąco przypieka słońce. Pszczoła, przelatując nad jarami, długo szuka ostatniego ostu w fioletowych frędzlach i, przywierając do niego, pije najdelikatniej słodki, ostatni nektar. We wszystkim słychać coś po raz ostatni. Nawłoć już przekwitła i siwymi wiechami zwiastuje zimę. Na południowych wzgórzach jeszcze letnie ciepło pożegnalnie obejmuje ziemię, kukurydza w jego nagrzaniu cichnie w cichej zadumie. Nic nie poruszy jej napełnionego spokojem dojrzewania. Kotki na klonach, które zarosły drogę do samego końca, dawno pożółkły i przyświecają drogę rowerzyście. Kiedy jedzie przez wsie, słońce przygrzewa całkiem po letniemu, grzejąc plecy, popycha do przodu, a w polach już tnie chłodem wiatr. Staje na poboczu i zapisuje o cieple. Listonosz „Nowej Poczty”, wrośnięty w kierownicę, gazuje w chmurze kurzu po wertepach do punktów dostawy. Czerwona tabliczka na przedniej szybie rozziawioną gębą krzyczy, kim jest. Grusza-dziczka w nieopalonym ogniu trzepocze każdym czerwono-purpurowym liściem. W ostatniej niewiędnącej piękności jest Bosko piękna. Wysoka piramidalna purpura – piękna, które nie boi się płonąć, oddawać siebie – wyróżnia ją spośród lękliwej zieleni. Płonie nietlącym ogniem, płonie i nie spala się w nim. Póki wszystko więdnie i drży, bojąc się opaść, ona płonie w ofiarnej piękności. Chabrowo-niebieskie niebo w tej chwili jest szczególnie bezdenne. Tylko po brzegach jest owinięte lekką bielą, która nadaje mu kształt oka. Niebo patrzy czysto, z jedną zbawczą myślą, z jedynym zamiarem – wszystko objąć, ogrzać i zbawić. I jakby na przekór niemu, w swój ostatni taniec puszcza się muszka. Z nizin, kiedy rozgorzewa słońce, leci do ciepła, żeby nacieszyć się nim. Nad południem
Mądrość – nad ranem spadają coraz ciszej, rzadziej, i rano wszystko jest zasłane ich zachwyconym, ich ostatnim złoto-gwiezdnym błyskiem. Poranna rosa jest zimna dla jeża, który wraca z nocnych wędrówek pod grzybek z sianem. Biegnie ścieżką mokry, ale szczęśliwy z jeszcze jednego przeżytego dnia, i zanim zaśnie, zwinięty w kłębek, będzie myślał jesienną myśl: ile jeszcze do mrozów? czy wystarczy na zimę zapasów tłuszczu? kiedy zapaść w sen zimowy? ile jeszcze aktywnych nocy i dni? Na długo, a może na zawsze, nie zobaczy świata. Jak ten, kto dużo głodował, wie, jak to jest. I perspektywa nowego głodu wcale nie grzeje. Ale żeby przeżyć, musi znowu to robić. I z myślą, że jeszcze nie czas, niezauważenie zasypia. Wrony, póki nie ma ludzi, obsiadają leszczyny kłakami sadzy i złośliwie kraczą. Kiedy zlatują się ich chmury, ktoś wychodzi i strzela w powietrze z wiatrówki, żeby odstraszyć dźwiękiem wystrzału. Gubiąc z dziobów orzechy, wrony rzucają się do ucieczki. Zawsze ostrożne, wrony przelatują na gołe ogrody i tam zlewają się z ich czernią. Z każdym rokiem jest ich coraz więcej, jak i złych wieści z wojny. Orzechów jest coraz mniej, jak wszystkiego mądrego i pięknego podczas wojny. Wojna – to nie miejsce dla niebiańskich posłań. Pies o wyglądzie skróconego lisa drzemie na wilgotnej ziemi na skraju wsi i po tym, jak stygnie ziemia, jakby jej dusza uciekała z ciała, czuje zbliżanie się czegoś niedobrego. Śpi w nasłonecznionym miejscu w dzień, bo w nocy już się nie wyśpi, a huk syreny w oddali budzi go nieustannie. Ale nie tyle on, co sam niepokój przestrzeni, drżąca, zimna zgroza, którą promieniują miliony, udziela mu się. Im bliżej zimy, tym huk ziemi – nikomu niesłyszalny huk – narasta coraz mocniej. Mały pies od kroków wojny staje się jeszcze mniejszy. Odgania od siebie zimę i, podstawiając bok słońcu, nie chce o niej myśleć. Piołun od goryczy myśli już czernieje, jak i krwawnik, który niezauważenie przekwitł; kwitnie on tylko w jarach i to – tam, gdzie nie kosili. Tam pachnie wilgotnym chłodem z zarośli turzycy, pałki wodnej, wierzbówki kiprzycy. Woda ze studzienki ledwo szemrze, przeskakując przez jabłka, które napadały do jej rowu. Ani jabłek, ani wody nikt nie nabiera. Przelawszy się przez nie, woda znika w bagnie, żeby gdzieś zlać się z większą wodą. Na wzgórzach już rozgorzewa rozdmuchanym, jaskrawoczerwonym żarem głóg. Im dalej w jesień, tym bardziej zachęcająco płonie. Ale żaden ptak na niego nie leci. Jeszcze pełno wszystkiego w polach. Koty, które po raz pierwszy idą w zimę, z lękiem zaglądają do sieni: wpuszczą je ogrzać się czy nie? Po nocach, jeszcze nie znalazłszy schronienia, biegają po ścieżkach i drzewach; przy pełni księżyca wylazą na nie najwyżej – gdzie to lato, gdzie się podziało? – i z zagubionym wyglądem schodzą na dół, bojąc się przyznać, że go nie będzie. Grubo ciosane, z sękatymi rękami, z uśmiechniętymi twarzami starsze kobiety siedzą na ławeczkach, plecami do słońca, przy kopcach buraków i marchwi. To ich najlepsza pora: sadzić ogrody, przy
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
...brać ogrody. Z krzywym, jak sierp, starym nożem siedzą pośrodku ziemi ci ludzie innego gatunku, jakby na chwilę powstali spod ziemi kamienne posągi. Mogliby tak pracować wieczność, cała ich miłość – w pracy na ziemi. Cieszą się nią, wszystkim, co zrodziło się i wyrosło na niej, jak niegdyś cieszyły się dziećmi. Te dawne, przypominające zaprzęgowe baby czernieją na ogrodach jak zmaterializowana cierpliwość. Są przejawem ziemi, jej niemal wiecznym fundamentem. Podczas gdy jedni kradli i handlowali, na pracy ich rąk trzymała się ziemia. Krzewy aksamitek, oparte o płot, uśmiechają się do nich wielkimi brązowymi oczami. Jeszcze wczoraj kędzierzawe buraki błyszczały czarnofioletowymi bokami w siatkowych workach, ustawionych w rzędzie, a obok więdła nać w kupkach. I radość kobiety, która cieszy się skromnymi plonami, napełnia łagodnym wieczornym ciepłem opustoszałą ziemię. Ziemia w tym czasie śpi i nie śpi, dręczą ją troski, że nie zdąży jeszcze czegoś zrobić, w półśnie majaczą jej śniegi i liście, które ją pokryją. A ścieżka, jeszcze nie przykryta nimi, zaszeleści suchym trzcinowym szelestem. Pszczoły wartownicze na wylotku pilniej strzegą wejścia do ula. Teraz, gdy prawie nic nie kwitnie, zaczyna się jesienne złodziejstwo; wartowniczka uważnie sprawdza każdą pszczołę, dotykając ją czułkami, swoje przepuszcza, a obce, łakome na ich zapasy – odpędza. Tych, którzy wchodzą dalej, atakuje. Ich zapasy to ich życie, pamięta to każda pszczoła wartownicza. Każda słaba rodzina ryzykuje zginięcie od złodziejstwa. Słoneczna wytapiarka, cała przesiąknięta zapachem wosku, odpoczywa na boku na strychu. Ciepło, które grzało ją przez całe lato, teraz zostaje z nią na długo. Zielone pomidory w skrzynce na werandzie czekają na słońce i na dojrzewanie. Gruszki w trawie marzną i napróżno czekają na ręce, które by je podniosły. Wyglądają z trawy cytrynowożółtymi bokami, gdy słyszą kroki z ogrodu. Ktoś przechodzi obok, nawet ich nie zauważywszy. Starzy tak się napracowali w ciągu dnia, że ledwo wloką nogi do chaty. Z pól do domów wracają koty, które niczego nie upolowały. Mrok na dole pochłania drzewa, a na górze wciąż jeszcze lśnią złotozielono. Bezszelestne, ciche światło odpływa z powrotem w niebo. Ognistolilowe chmury, płonąc w poświacie, zapowiadają dzień. Coś złowieszczego – więcej niż zachód słońca – prześwieca na horyzoncie. I tylko stare dęby, widzące wszystko, usiłują rozgadać. Stoją najwyżej i długo nie poddają się ciemności. Zmierzch już spowił ziemię, a na krańcu sadu pali się ogień. Ogień z wyniesionych śmieci, z daleka niski i krwawy, z jednym zadartym językiem, jak płomień zapalniczki gazowej. Pali się długo i nikomu nie rzucając się w oczy. Wszystko, co żywe, dawno schowało się w kryjówkach i domach. Mrok otacza go zewsząd; by przygasić ogień, rzuca się raz w jedną, raz w drugą stronę. Ostatni świerszcz dośpiewuje ostatnią melodię, żeby dodać odwagi ogniowi, lecz i ona gaśnie. Ogień chwyta ustami powietrze, na chwilę ożywa, wyciąga się i komuś macha jak ręka spod ziemi. Ogień samotności, ogień opuszczenia, ogień, który nikogo nie ogrzeje.
Машинний переклад
Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Franki
Wśród wielu czynników 28-ej pełnowymiarowej egzystencjalnej wojny rosyjskiej przeciwko Ukrainie przede wszystkim wskazuję kluczowy mit polityczno-ideologiczny, zgodnie z którym Ruś była rzekomo „kolebką rosyjskiej cywilizacji”. Rosji bowiem przede wszystkim potrzebna jest historia dawnego ukraińskiego państwa „Ruś”, które już w 838 r. było znanym, wysoko rozwiniętym na ówczesne czasy państwem europejskim. Moskowia jako ulus Złotej Ordy powstała z rozkazu chana Mengli-Timura dopiero w 1277 roku – 439 lat po powstaniu naszego państwa Ruś. Ostatecznym celem ideologii i polityki twórców „russkiego mira” jest zniszczenie państwa ukraińskiego oraz Ukraińców jako narodu. Tych, którzy pozostaną przy życiu, trzeba przekształcić w uległych niewolników-małorosjan. Ich dzieci wychowywać na nowoczesnych renegatów, zdrajców i janczarów. Obecna bohaterska obrona przed moskiewskimi = rosyjskimi najeźdźcami-niszczycielami jest ukraińską walką narodowo-wyzwoleńczą, która obejmuje sfery duchowo-oświatową, humanitarno-kulturalną, informacyjno-obywatelską, naukowo-psychologiczną. Wieloletnia moskalizacja i rosyjszczenie bowiem pozostawiły w psychice milionów Ukraińców trujące geny. Świadczy o tym niepokojąca statystyka nowych badań socjologicznych: prawie 71% Ukraińców wciąż korzysta z rosyjskich treści – podstępnego środka moskiewskiego zwodniczego wpływu na świadomość. Każdy z was, szanowni czytelnicy, może przytoczyć wiele uderzających przykładów tego, że zrusyfikowani Ukraińcy, to znaczy wiarołomnie pozbawieni języka swojego ukraińskiego rodu, dziś odmawiają przejścia na język państwowy. Ci obywatele świadomie nie rozróżniają sfery prywatnej, w której może być używany język niepaństwowy, i sfery publicznej, gdzie koniecznie musi funkcjonować wyłącznie język ukraiński. Naruszają wymogi Konstytucji Ukrainy oraz ustawy językowe, oświatowe i medialne. Taką sytuację moralno-psychologiczną putinowscy ideolodzy wszelkimi sposobami i metodami manipulacyjnej propagandy starają się umacniać i przedstawiać jako naturalny stan życia Ukraińców. W związku z tym stosowne jest przytoczenie słów Dmytra Doncowa, który już w 1950 roku pisał: „Naszym zadaniem nie jest walka z tym czy innym reżimem w ZSRR, lecz z Rosją jako taką, z jej duchem – barbarzyńskim i gwałtownym, który pozostanie wcielony w każdym reżimie, jaki by nie nastąpił po bolszewikach”. Barbarzyński i gwałtowny duch kremlowskiej ideologii i polityki sięga swoimi korzeniami czasów Czyngis-chana i chana Batu. Psychologię moskwicinów = Rosjan również dziś karmi tatarsko-mongolska, ordyńska mentalność zdobywcy, barbarzyńcy, despoty, którego głównym celem jest panowanie nad światem. Do XVI wieku z plemion tatarsko-mongolskich i ugrofińskich, które nie znały ani krzyża, ani pługa, ukształtował się typ moskiewskiego niszczyciela, mordercy, przerażającego w swoim nieuctwie, wściekłości i okrucieństwie. Takich moskiewskich ludzi Europejczycy nazywali „kacapami” – katami, zdzieraczami skóry i zbirami, którym nie były potrzebne europejska kultura i piśmiennictwo, obce były im prawdomówność i ludzka godność. Po tym, jak Piotr I w 1721 r. ukradł naszą dawną ukraińską nazwę Ruś, te istoty zaczęły nazywać siebie wielkorusami, rossijanami, russkimi. U moskwicinów = Rosjan imperialna szowinistyczna świadomość ukształtowała się znacznie wcześniej niż właściwa świadomość narodowa. Później na despotycznej moskiewskiej samowoli przyjął się leninowsko-stalinowski bolszewizm, który krwawymi bagnetami stworzył ZSRR, gdzie na cywilizacyjnie zacofanym gruncie kształtowano bezpaństwową, kosmopolityczną wspólnotę „naród radziecki”, której potomkowie dziś chcą odrodzić imperium zła – Związek Radziecki. Przypominam: w ciągu 70 lat zwyrodniałej moskiewsko-komunistycznej imperii zła łącznie zamęczono, zamordowano, zniszczono ponad 30 milionów Ukraińców. A 20 milionów dzieci nie miało kogo urodzić, bo młode kobiety wymierały z powodu Hołodomoru.
na podstawie relacji świadków i prasy tamtych czasów. Autor starannie zbadał okoliczności zabójstwa Symona Petlury w Paryżu w 1926 roku, a także przebieg śledztwa i procesu Samuela Schwartzbarda. Fajzulin opisał, jak Petlura pozostawał kluczowym przeciwnikiem władzy radzieckiej na początku lat dwudziestych. Nawet po klęsce Rewolucji Ukraińskiej bronił idei państwowości, zachowania armii i instytucji UNR, a także kontynuował działalność dyplomatyczną na emigracji. Z serwisu medialnego PNK
Cała historia stosunków Rusi=Ukrainy i Moskwy=Rosji to złowieszcza droga niszczenia ukraińskiej państwowości, która rozpoczęła się w 1169 roku od barbarzyńskiego napadu suzdalczyków Andrieja Bogolubskiego na Kijów. Nawiasem mówiąc, Kijów od czasu założenia jako osady trypolskiej liczy nie mniej niż 5 tysięcy lat.
Laureat Nagrody im. Szewczenki Jurij Szczerbak z bólem podkreślił, że Moskale zniszczyli podzieloną, skłóconą Ruś Kijowską, kozacką державę Bohdana Chmielnickiego, która naiwnie uległa zwodniczym urokom Moskwy, oraz Ukraińską Republikę Ludową, której zniszczeniu sprzyjały także wewnętrzne waśnie.
Dziś każdy z nas całym swoim jestestwem odczuwa i widzi, że rosyjscy neonaziści za wszelką cenę dążą do zniszczenia Państwa Ukraińskiego i Ukraińców jako narodu. Stworzyli nawet Hołodomor w Oleszkach na Chersońszczyźnie. Uderza również płonące plądrowanie budynku Prezydium Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Można wymienić tysiące przykładów obłudnie barbarzyńskiego mordowania ludności cywilnej, doszczętnie zniszczonych obiektów infrastrukturalnych, edukacyjnych i kulturalnych, budynków mieszkalnych.
Trzeba nie tylko w Ukrainie, lecz przede wszystkim za granicą systematycznie i rzeczowo wyjaśniać, że nie ma takiej podłości, kłamstwa, takiej zbrodni, przed którymi cofnęłaby się Moskwa=Rosja, aby zniszczyć naród ukraiński, naszą cywilizację, nasz język, kulturę, duchowość, ukraść i przywłaszczyć sobie naszą słowiańsko-ruską, słowiańsko-ukraińską historię, osiągnięcia kulturalne, artystyczne i duchowe.
W związku z dyskusją w środowisku informacyjno-naukowym o fenomenie państwa narodowego stwierdzam, że podstawowe zasady doktryny narodowo-państwowej sformułował brytyjski politolog Anthony D. Smith:
1. Świat podzielony jest na narody, każdy naród ma własną historię, przeznaczenie i charakter;
2. Naród jest jedynym źródłem władzy politycznej;
3. Aby być wolnym, każdy jednostka musi należeć do narodu i być mu przede wszystkim oddana;
4. Narody powinny mieć maksimum niezależności i samorealizacji;
5. Sprawiedliwy i pokojowy świat powinien opierać się na zbiorze wolnych narodów.
Wolne narody tworzą państwa narodowe. Na przykład gospodarzami na swojej ziemi w Niemczech są Niemcy, we Francji – Francuzi, w Szwecji – Szwedzi, w Polsce – Polacy, na Słowacji – Słowacy, w Rumunii – Rumuni, na Węgrzech – Węgrzy, w Japonii – Japończycy i tak dalej.
Ukraińcy bezsprzecznie mają naturalne prawo do własnego państwa narodowego. Stwierdzam: Ukraińcy mają wszystkie naturalne przesłanki i prawa do własnego wolnego państwa narodowego! Lecz od niejednego roku mówi się i pisze otwartym tekstem, że na ukraińskiej ziemi ma powstać Nowe Jerozolima. Prezydent Wołodymyr Zełenski 5 kwietnia 2022 roku oświadczył, że Ukraina powinna stać się wielkim Izraelem. Moim zdaniem naukowcy, politycy, dziennikarze, wszyscy świadomi Ukraińcy powinni demaskować nie tylko istotę agresywnego „rosyjskiego miru”, a także autorów modelu nowojerozolimskiego Ukrainy, którego podstawą jest ideologia szowinistyczna.
Przykro, lecz w niewoli rosyjskiej szowinistycznej, imperialnej ideologii pozostają niektórzy zagraniczni przywódcy państwowi, politycy, naukowcy, dziennikarze, artyści. Oni wciąż nie znają, a może i nie chcą znać, historycznej prawdy o wielowiekowym ludobójstwie, etnocydzie i lingwocydzie narodu ukraińskiego. Ideologia szowinistyczna rodzi u nich wyniosłość, wrogość wobec ukraińskich naturalnych interesów narodowych. Obecny rosyjski nacjocyd Ukraińców skłania do intelektualnego, głębokiego uświadomienia sobie, że nacjonalizm jako etnos, lud i naród nie jest przypadkowym, sztucznym wytworem człowieka. To kategoria genetyczna, dana przez Boga, a więc uniwersalna, doskonała i wieczna.
Jest niemoralne i szkodliwe mieszanie ideologii naturalnego, humanistycznego nacjonalizmu z skrajnie reakcyjnymi ideologiami szowinizmu, faszyzmu, nazizmu, bolszewizmu, rashyzmu. Najbardziej złowieszczo próbują je dziś realizować Moskale=Rosjanie, których pierwotnym celem jest nie tylko zniszczenie Ukraińskiego Państwa Narodowego, lecz także podporządkowanie sobie wszystkich narodów europejskich.
Przykro, że ideologia szowinistyczna niektórych ugrupowań politycznych Polski, Rumunii, Słowacji, Węgier, Niemiec, Francji i innych krajów zbiega się z rosyjską szowinistyczną, antyukraińską ideologią i polityką. Uważam za konieczne podkreślić, że na przykład w odróżnieniu od imperialnego, podbojowego celu rosyjskich i polskich szowinistów, polscy i ukraińscy nacjonaliści mają wspólny, humanistyczny, moralno-duchowy cel: zachowanie i umocnienie wolnego państwa ukraińskiego i wolnego państwa polskiego; rozkwit polskiej i ukraińskiej ziemi pod pokojowym polskim i ukraińskim niebem; wszechstronny rozwój i utrwalenie języków, kultury, duchowości, obyczajów i tradycji polskiej i ukraińskiej.
Świadectwem polsko-ukraińskiej przyjaźni i życzliwości jest gościnność, hojna pomoc narodowo świadomych obywateli Polski wobec Ukraińców, którzy musieli emigrować z powodu rosyjskiej szowinistycznej wojny nacjocydu. Ukraińcy szczerze wdzięczni są Czechom, Słowakom, Rumunom, Niemcom – wszystkim narodom za ocalenie przed moskiewskimi kolonizatorami. Na zasadach moralno-duchowych Siły Zbrojne Ukrainy, narodowo świadomi Ukraińcy i Ukrainki bronią nie tylko Ukrainy, lecz także Państwa Narodowego Polski, Rumunii, Słowacji, Węgier, całej Europy przed ordyńskimi moskiewskimi barbarzyńcami.
Niezwykle duchowym treścią tchną słowa Stepana Bandery: „Kto składa swoje życie w walce o Ukrainę, o jej wolność i prawdę, kto poświęca tej walce wszystkie swoje siły i pracę, kto poświęca wszystko, w obecnej walce traci swoich bliskich, krewnych – ten zasługuje na wyższą łaskę od Boga i od Ukrainy, zasługuje na nieśmiertelną pamięć, miejsce wśród jej niezniszczalnych”.
Машинний переклад
W Narodowym Muzeum Historii Ukrainy w Kijowie zaprezentowano książkę historyka Jarosława Fajzulina „Za kulisami zbrodni. Zabójstwo Symona Petlury”. Wydarzenie zorganizowano wspólnie z Fundacją Pyłypa Orlyka. W dyskusji wziął udział historyk i polityk Wołodymyr Wiatrowycz. Część muzyczną wieczoru wykonała grupa „Choreja Kozacka” pod kierownictwem Tarasa Kompaniczenki. Książka stanowi podsumowanie dziesięciu lat pracy z archiwami,
Машинний переклад
Instytut Filologii obchodzi 25-lecie istnienia. Utworzony w listopadzie 2001 roku, dziś pozostaje największą jednostką strukturalną Uniwersytetu Szewczenki. Instytut Filologii to wynik codziennej, niestrudzonej pracy i oddania słowu kilku pokoleń studentów, wykładowców i naukowców. Prezentujemy jubileuszowy wywiad z dyrektorem Instytutu Filologii, zasłużonym profesorem Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki, Hryhorijem Fokowyczem Semeniukiem. – Hryhoriju Fokowyczu, kieruje Pan instytutem od momentu jego powstania i z pewnością nie raz słyszał Pan stereotyp, że nauki ścisłe są trudne, a filologia to najprostsza rzecz pod słońcem. Co odpowiedziałby Pan ludziom, którzy postrzegają filologię jako lekki spacer? – Jeśli zajmować się sprawą poważnie, zawsze wymaga to skupienia i pracy. Wydawałoby się, że filologia to piękna poezja, porywająca literatura, modne języki obce i tym podobne. Cóż może być łatwiejszego i przyjemniejszego?! Studiowanie to czysta przyjemność. Ale to złudne wyobrażenie, bo jeśli policzą państwo, ile samych dzieł literackich musi przeczytać i przeanalizować przyszły filolog w ciągu ośmiu semestrów programu licencjackiego, zrozumieją państwo, że to nie jest łatwe zadanie. A do tego dochodzą dziesiątki podręczników, artykułów naukowych, monografii, które należy gruntownie opracować! A jeszcze trzeba uczyć się języków! Nawet profesjonalnie opanowując język ojczysty, zaczyna się od staro-cerkiewno-słowiańskiego, potem obowiązkowa łacina, jej gramatyka i setki sentencji, dalej – staroruskie teksty kronikarskie, dzieła z XVI–XVIII wieku. Potem – setki tomów rodzimej i zagranicznej klasyki, od XIX wieku po czasy najnowsze! Dodać do tego szereg kursów specjalistycznych, które kształtują światopogląd i kwalifikacje językoznawcy lub literaturoznawcy, a zrozumieją państwo, że z 24-godzinnej doby na sen zostaje zaledwie 6-7 godzin. A dla społeczeństwa wartość i waga filologii polega na tym, że stanowi ona podstawę zachowania tożsamości kulturowej, kształtowania krytycznego myślenia i zapewnienia skutecznej komunikacji we wszystkich sferach ludzkiej działalności. Filologia to głębokie badanie tego, jak poprzez język i literaturę konstruowany jest światopogląd człowieka i narodu w ogóle. – Przez 25 lat widział Pan skoki technologiczne od pierwszych słowników elektronicznych po sztuczną inteligencję. Jak rozwój uczenia maszynowego zmienia rolę współczesnego filologa? Czego sztuczne maszyny gwarantowanie nie są w stanie nauczyć i zastąpić? – Na początku XXI wieku, kiedy narodził się nasz Instytut, tak zwana cyfryzacja dopiero stawiała pierwsze kroki. Prawda, już wtedy było jasne, że gwałtowne technologie komputerowe spowodują rewolucyjne zmiany także w dziedzinie filologii. Lingwiści Instytutu stworzyli elektroniczny korpus języka ukraińskiego, który obecnie zawiera ponad sto milionów użyć słów, otworzyli portal edukacyjno-informacyjny mova.info z kompletem słowników elektronicznych i podręczników, programem automatycznego sprawdzania pisowni oraz innymi aplikacjami. Dwadzieścia lat temu był to przełom technologiczny. A teraz stoi przed nami zadanie nauczenia się odróżniania utworu wygenerowanego przez maszynę od produktu stworzonego przez żywego człowieka – naukowca czy artystę. I nie zawsze łatwo to zrobić! Już teraz SI sprawnie streszcza duże zbiory tekstów, całkiem przyzwoicie je tłumaczy, redaguje, przeprowadza analizy strukturalne i porównawcze, czyli w ciągu kilku minut wykonuje praktycznie całą rutynową pracę, na którą wcześniej filolodzy-badacze czy tłumacze poświęcali miesiące, a nawet lata życia. To imponuje i niepokoi. Bo w takich warunkach gwałtownie rosną wymagania wobec filologa-człowieka. Inteligencja maszynowa na dzień dzisiejszy wciąż przegrywa z ludzkim mózgiem w sferze heurystycznej, nie są jej właściwe paradoksalność myślenia, intuicja badawcza. Czy jest w stanie w pełni odczuć ironię słowa Szewczenki, pamięć historyczną, ukryty ból lub nadzieję zawartą w obrazie artystycznym? Maszyna może sprawnie wygenerować tekst, wyjaśnić znaczenie słowa. Ale nie nauczy odczuwać jego odpowiedzialności i siły. Naszym zadaniem jest kształcenie filologów, którzy nie boją się technologii, potrafią krytycznie je oceniać i pozostają przede wszystkim ludźmi, zdolnymi rozumieć człowieka poprzez język i kulturę. – Ćwierć wieku na czele instytutu – to cała epoka. Jakie kluczowe zmiany zaszły w strukturze instytutu przez te 25 lat i dzięki czemu udało się nie tylko przetrwać, ale i wzrosnąć? – Instytut Filologii jest spadkobiercą ogromnego dorobku naukowego i tradycji, ukształtowanych na uniwersytecie na przestrzeni wielu dziesięcioleci. Główna idea połączenia filologii w jedną instytucję naukowo-badawczą i edukacyjną – zapewnić kompleksowy rozwój narodowej ukrainistyki, slawistyki, filologii zachodnioeuropejskiej i wschodniej w jednym układzie współrzędnych. I teraz, z 25-letniej perspektywy, widzimy, jaki ogromny potencjał ma taka jednostka naukowo-edukacyjna! Osiągnięcia – to głośne słowo. Niech oceniają je ludzie z zewnątrz – im lepiej widać! A dla nas głównym osiągnięciem jest stabilnie wysoka liczba podań kandydatów na zdecydowaną większość naszych programów edukacyjnych. Jeśli chodzi o zmiany i osiągnięcia. Po pierwsze, udało nam się koncepcyjnie zmienić podejście do studiowania filologii – od rozdrobnionego i odizolowanego do kompleksowego i porównawczego. Języki i literatury zachodnioeuropejskie, słowiańskie, bliskowschodnie, dalekowschodnie, klasyczne połączono w jedną spójną przestrzeń edukacyjną i badawczą. Przy tym ogniwem łączącym dla całej różnorodności języków, literatur, kultur i światopoglądów jest język ukraiński i ukraińska duchowość. To kluczowa zasada: każda...
jeden z kierunków filologii obcej studiowany jest z nieustannym pogłębianiem znajomości języka ukraińskiego i przyswajaniem osiągnięć rodzimej filologii. Jednocześnie ukrainiści i slawiści w trakcie nauki mają możliwość gruntownego opanowania jednego lub kilku języków obcych. W warunkach Instytutu zapewnienie takich możliwości stało się zarówno łatwiejsze, jak i tańsze dla budżetu kraju. Po drugie, wprowadzono podwójne, a nawet potrójne kwalifikacje specjalistów (lingwistyka stosowana i język angielski; twórczość literacka, język i literatura ukraińska oraz język angielski; folklorystyka, język i literatura ukraińska oraz język obcy itp.). Odczuwalnie zwiększyło to konkurencyjność naszych programów edukacyjnych. Na poszczególnych specjalizacjach konkurs sięga 15–20 osób na miejsce. A co najważniejsze – naszym absolwentom z takim zestawem specjalizacji znacznie łatwiej jest znaleźć pracę w zawodzie i zgodnie z powołaniem. Po trzecie, w ostatniej dekadzie na uniwersytecie znacznie ożywiły się kontakty międzypaństwowe i międzykulturowe, wymiany studentów w ramach „włączonego” kształcenia, wspólne programy badawcze. Mobilność akademicka stała się codzienną praktyką dla studentów i wykładowców. Miło odnotować, że filolodzy biorą w tych procesach najaktywniejszy udział i odbywają zarówno kilkutygodniowe, jak i semestralne staże w dziesiątkach uniwersytetów świata – od Hiszpanii i Maroka, po Indie, Chiny, Indonezję i Japonię. Tylko w minionym roku akademickim 235 studentów i 85 wykładowców odwiedziło 31 zagranicznych placówek edukacyjnych w ramach mobilności akademickiej. I co najważniejsze – przez czas istnienia Instytutu uformował się w nim szczególny klimat psychologiczny, zarówno w środowisku profesorsko-dydaktycznym, jak i studenckim. Wspólnymi konferencjami, dyskusjami akademickimi, festiwalami, forami, warsztatami, spotkaniami literacko-artystycznymi stworzono atmosferę wzajemnego wzbogacania się, naukowej ciekawości, szacunku do innej kultury. Podstawą tych relacji jest uczciwość akademicka, która, jak wiemy, nie pojawia się na rozkaz czy zarządzenie, lecz cierpliwie jest wychowywana i pielęgnowana z kursu na kurs, z rocznika na rocznik i jest chyba największym dorobkiem zespołu, a zarazem wskaźnikiem jego dojrzałości i jedności. – Z każdym rokiem Instytut Filologii otwiera nowe możliwości. Jakie nowe kierunki czy rzadkie języki pojawią się dla kandydatów w najbliższym czasie? – Z początkiem lat 20. XX wieku wraz z krajem musieliśmy i musimy przeżywać trudne próby: epidemię koronawirusa, teraz Wielką wojnę, przez co wiele naszych planów odłożono na bardziej sprzyjające czasy. Jednak wierzymy w dobrą perspektywę i pracujemy na nią. Od 2025 roku w NNI Filologii wprowadzono naukę nowego dla nas języka – duńskiego. Sukcesem jest program edukacyjny z nauki języka szwedzkiego. Wraz z pogłębianiem współpracy dyplomatycznej, gospodarczej, wojskowej z krajami skandynawskimi i północnoeuropejskimi na aktualności zyskały języki norweski i niderlandzki. Ale do wdrożenia odpowiednich programów niezbędne są określone warunki (wykładowcy, miejsca praktyk, zaadaptowane podręczniki itp.). A zapewnienie tych warunków zależy nie tylko od Instytutu. To procesy (i interesy) ogólnopaństwowe. Ukraina dąży do członkostwa w UE. A w tej unii jest 24 równoprawnych języków urzędowych! Wraz z osiągnięciem przez nasze państwo swojego strategicznego celu pojawi się potrzeba specjalistów z tych języków Unii Europejskiej, które obecnie u nas nie są nauczane. Są to estoński, irlandzki, łotewski, maltański, rumuński, węgierski, fiński. Więc jest gdzie się rozwijać. Obecnie znaczną uwagę poświęcamy przygotowaniu magistrów w sferze ekspertyzy językowej, pracy redakcyjnej i tłumaczeń branżowych z różnych języków. W 2025 roku otworzyliśmy nabór na program edukacyjno-naukowy z jurislingwistyki, ponieważ popyt na lingwistów w sferze tworzenia prawa jest zawsze wysoki. – Mimo wszystkich kryzysów zewnętrznych, życie naukowe nie zatrzymuje się. Na jakich perspektywicznych projektach i badaniach obecnie koncentruje uwagę zespół instytutu? – Życie naukowe pomyślnie trwa. Nasi lingwiści stosowani opracowali, na przykład, system TextAttributor. Daje on możliwość rozpoznawania autorstwa tekstów oraz wykrywania oznak i elementów mowy nienawiści, wskaźników jej toksyczności. Tutaj filologia staje się narzędziem bezpieczeństwa informacyjnego. Inny przykład – współpraca katedry literatury obcej z Uniwersytetem w Edynburgu, której rezultatem stała się pierwsza na Ukrainie „Antologia literatury szkockiej”. To kulturowy most między dwoma narodami, które dobrze rozumieją wartość wolności i tożsamości narodowej. Ponadto Instytut Filologii rozwija badania naukowe w unikalnych sferach nauki filologicznej: tak, Ogólnoukraińskie Centrum Szewczenkoznawstwa co roku przeprowadza. Dyrektor Naukowo-Dydaktycznego Instytutu Filologii Hryhorij Semeniuk. Hryhorij Semeniuk pokazuje rektorce Uniwersytetu Witolda Wielkiego (Litwa) Inecie Dabašinskienė kompleks memorialny, poświęcony dziewięciu filologom poległym w wojnie rosyjsko-ukraińskiej.
Машинний переклад
Międzynarodową konferencję naukową „Współczesne szewczenkoznawstwo: dyskursy multidyscyplinarne”. W 2026 roku to wydarzenie zgromadziło ponad 200 uczestników z różnych zakątków Ukrainy i świata (Polska, Niemcy, Gruzja, USA i in.). I nawet alarmy przeciwlotnicze nie przerwały naukowego dialogu. Dla mnie jest to wymowny symbol: Szewczenko to nie pomnik z przeszłości, a rozmówca współczesnej Ukrainy, do którego każde pokolenie przychodzi ze swoimi pytaniami. Przykładem działalności naukowej i edukacyjnej Instytutu jest katedra folklorystyki – pierwszy w niepodległej Ukrainie ośrodek kształcenia folklorystów, który łączy ekspedycje terenowe, badania naukowe i odtwarzanie tradycji: jej zespół w czasie istnienia jednostki opublikował ponad 1000 prac naukowych i dydaktyczno-metodycznych, a studenci poznają kulturę ludową bezpośrednio – od pieśni obrzędowej po tradycyjny strój. W NNI F wydawanych jest 11 czasopism branżowych (kategoria B). Działają trzy wyspecjalizowane rady ds. obrony prac doktorskich. Zespół NNI F rozumie, że nauka to nie luksus czasów pokoju, a żywotnie ważna inwestycja w przyszłość kraju. – Na jakie języki obserwuje się obecnie największe zainteresowanie wśród kandydatów na studia? – Przy wyborze zawodu (a ten dla filologa – wykładowcy czy tłumacza – zawsze wiąże się z wyborem języka) młody człowiek koniecznie bierze pod uwagę prestiż i międzynarodowy autorytet kraju, którego język wybiera do nauki. Zatem im większy autorytet na świecie danego kraju, tym bardziej prestiżowy do nauki jest jego język. U nas stale utrzymuje się wysoki popyt na angielski – język międzynarodowej komunikacji, na chiński, koreański i japoński, na arabski, niemiecki i polski. W ostatnim czasie kandydaci chętnie wybierają język hiszpański. Jest jeszcze jedna osobliwość: na poszczególne języki wpływa stosunkowo niewielka liczba podań, ale idą tam kandydaci z bardzo wysokimi wynikami. Na przykład na język szwedzki próg punktowy zawsze jest bliski 190 z maksymalnych 200. Wysoki jest popyt na lingwistykę stosowaną, na zawody tłumacza i redaktora. Co ciekawe, w ostatnich latach wzrosła liczba chętnych do podjęcia studiów na programie „Twórczość literacka, język i literatura ukraińska oraz język angielski”. – Hryhoriju Fokowyczu, przez 25 lat Pańskiego kierownictwa instytut wypuścił około 24 tysięcy specjalistów. Jak wysoki jest popyt na absolwentów NNI F dzisiaj i w jakich sferach realizują się oni najczęściej? – Jak to mówią, naszego kwiatu – po całym świecie! Absolwentów NNI F chętnie przyjmują do pracy dydaktycznej na uczelniach wyższych, w placówkach oświaty średniej, w biurach tłumaczeń. Są oni na wysokich stanowiskach (przy czym nie tylko filologicznych!) w aparacie Rady Najwyższej, Sądu Konstytucyjnego, Prokuratury Generalnej, w ambasadach i ministerstwach. Nasi filolodzy są wśród odnoszących sukcesy wydawców (wydawnictwa „A-BA-BA-HA-LA-MA-HA”, „Wichola”, „Naszyj format” i inne). Ale absolwenci uniwersytetu Szewczenki zawsze wyróżniali się nie tylko nabytymi umiejętnościami i kompetencjami w dziedzinie filologii. Myślą swobodnie, są zanurzeni w głębinach kultury ukraińskiej i światowej, profesjonalnie władają dwoma-trzema językami, potrafią analizować zjawiska i fakty, wykonywać złożone zadania, zdobywać niezbędne informacje i nową wiedzę, dlatego tacy specjaliści są bardzo potrzebni na współczesnym rynku pracy i z dobrymi nadziejami patrzymy w przyszłość. Przygotował dział ds. kontaktów z opinią publiczną im. Wołodymyra Mukana NNI F KNU im. T. H. Szewczenki *** Redakcja „Słowa Proświty” szczerze gratuluje naszym kolegom wspaniałego jubileuszu i życzy nowych osiągnięć w umacnianiu języka ukraińskiego na Ukrainie! Natalia WESELYCKA, członkini NSŻU Niedawno w VcentriHub Hołosijiw w Kijowie pod egidą Centrum Rozwoju Duchowego i Inicjatywy Twórczej „Harmonia” Kijowskiego Obwodowego Centrum „Pedagogiki Humanistycznej” otworzył się coroczny Ogólnoukraiński Festiwal Partnerstwa Artystycznego „Ukraina – kraj Spełniania Marzeń”. Temat tego roku – „Czarodziejska moc dziecięcego Marzenia”. Przypomnę, że festiwal został założony w 2016 roku z inicjatywy artystów i pedagogów Natalii Weselyckiej, Iryny Dżuwaho, Jurija Driuczenki, Tamary Abramenkowej. W tym roku festiwal przewiduje cały szereg wydarzeń kulturalno-artystycznych w bibliotekach, placówkach oświatowych, muzeach. W szczególności prezentujemy wystawę prac uczestników II Ogólnoukraińskiego Dziecięcego Konkursu Sztuk Pięknych „Kolory Nadziei”-2026, który został zorganizowany przez wydawnictwo naukowe „Duch i Litera” przy wsparciu Wspólnoty Chrześcijańskiej Braci z Taizé (Francja) oraz Fundacji Charytatywnej „Dzieci Nadziei i Miłości”. Mimo wszelkich przeciwności uczestnicy konkursu wraz z rodzicami, nauczycielami, przyjaciółmi w przerwie między alarmami przeciwlotniczymi odwiedzili wystawę rysunków w Bibliotece Dziecięcej im. Natalii Zabiły CBS rejonu hołosijiwskiego miasta Kijowa. Wystawa działała w ramach współpracy CBS rejonu hołosijiwskiego z Centrum Rozwoju Duchowego i Inicjatywy Twórczej „Harmonia” Kijowskiego Obwodowego Centrum Pedagogiki Humanistycznej. Od 30 sierpnia odwiedziło ją wielu uczniów okolicznych szkół. Organizatorzy wydarzenia wyrażają szczerą wdzięczność administracji CBS Hołosijiwskiej: Halinie Stanisławczuk, dyrektorce CBS rejonu hołosijiwskiego miasta Kijowa, pani Annie Rastoweckiej, zastępczyni dyrektorki CBS rejonu hołosijiwskiego m. Kijowa; redaktorce Zoi Łohwynenko; Innie Zadoncewej, kierowniczce Biblioteki im. N. Zabiły dla dzieci; bibliotekarkom Łarysie Harbar i Halinie Trawynskiej; kierowniczce Halinie Borysenko, kierowniczce działu obsługi CRB „Hołosijiwska”; Olenie Pokrowce, kierowniczce Biblioteki im. Maksyma Rylskiego; kierownikowi działu komputerowego CBS Andrijowi Mariczewowi; pracownikowi bibliotek panu Mychajłowi Wołodce; dyrektorce wspaniałego Vcentri HUB rejonu hołosijiwskiego Myrosławie Bordakowej za wsparcie, pomoc, udział w uroczystym wydarzeniu i innych kierunkach projektu „Ogród Miłości i Radości Ukrainy – kraju Spełniania Marzeń”, w ramach którego założono Festiwal. W schronie Biblioteki im. Maksyma Jurij MOSENKIS Jarosław Mądry, na chrzcie Jerzy O Jarosławie, Mądry Jarosławie, W wieki przelały się twoje lata. Twoje państwo – na wieki państwo, Twoja Sofia – Mądrość na wieki. Ty groźny byłeś, i gniewny byłeś, i czuły, I językami i myślami dziwiłeś. Ty pokojowy książę, dociekliwy i oczytany, Ty bardziej kochałeś, niż wojowałeś. Ty zostawiłeś dla nas wielki Kijów, I dzwony i blask Złotych wrót. Ty nam stworzyłeś na wiek Świętą Sofię, I ciebie potomkowie sławią z rodu w ród. Anna Jarosławna Dziewczętami i kobietami Kijów mój Na całą Europę słynie od dawna – Ale sądzona była tylko jej jednej Święta korona Francji przesławna! W rodzinie księcia mądrego wyrosła Jak ptaszyna, jak kwiatuszek, jak świeczka – Na brzeg atlantycki przyniosła I szczere serce i piękną buzię.
Rylskiego odbyły się warsztaty: dzieci malowały motyle techniką batik pod kierunkiem wykładowczyni szkoły sztuk pięknych im. M. D. Leontowycza Nadii Serdiuk oraz tworzyły aniołki razem z bibliotekarką Łarysą Harbar. Oficjalną część wydarzenia otworzyła Tetiana Wermenycz, kuratorka festiwalu z ramienia departamentu kultury. Głównym przesłaniem jej przemówienia była potrzeba harmonizacji przestrzeni w czasie wojennym, a najlepiej radzi sobie z tym szczera dziecięca twórczość. Uczestnicy festiwalu minutą ciszy uczcili pamięć poległych za niepodległość naszego państwa; obejrzeli kilka filmów – przegląd wystawy w Bibliotece im. N. Zabiły dla dzieci; film z pracami twórczymi 12 zwycięzców Konkursu; film z innymi pracami, które zwyciężyły w różnobarwnych kategoriach. Wydruki tych 70 obrazów obecnie reprezentują Ukrainę w Europie. W moim wykonaniu po raz pierwszy zabrzmiał wiersz “Miłosierdzie”, który stał się podstawą najnowszego hymnu festiwalowego. Zabrzmiał on również po raz pierwszy w języku angielskim w tłumaczeniu Tamary Abramenkowej, pisarki, tłumaczki i wykładowczyni angielskiego z obwodu donieckiego. Jej uczeń, programista Romadin Ołeh, przy pomocy SI uczynił z tekstu piosenkę, którą po raz pierwszy zaprezentowano szerokiej publiczności. Zwycięzcy konkursu otrzymali od Ołeny Zalewskiej pamiątkowe prezenty, dyplomy, książki wydawnictwa. Pani Ołena opowiedziała historię zapoczątkowania konkursu i przedstawiła zebranym międzynarodowe jury konkursu: przewodniczącą jury Wioletę Monsewycz, wykładowczynię wydziału sztuk pięknych Liceum Artystycznego KDAM im. M. I. Czemberżi (Ukraina); Orsi Hardy, pedagożkę, psycholożkę, pisarkę, wolontariuszkę Ekumenicznej Wspólnoty z Taizé (Francja); Brigittę Sassen, doktorkę filozofii z Niemiec; Gerbena Heijsmana, przewodniczącego Fundacji “Hope For Ukraine” (Holandia); Christophera Forssandera, kapelana uniwersytetu w Karlstad (Szwecja). Wyróżnienia festiwalu udało się wydrukować dzięki Myrosławie Kapitanowej, która została mecenasem w kwestiach druku materiałów poligraficznych w tym roku. Gośćmi festiwalu byli Anatolij Slipicz, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, wiodący wykładowca Akademii Kadr Kierowniczych Kultury; Hałyna Dokaszenko, doktorka nauk historycznych, profesorka, kierowniczka katedry historii Donbaskiego Uniwersytetu Pedagogicznego oraz Jurij Driuczenko, autor logotypów miasta Kijowa, kluczy miasta Kijowa. Powitali oni zebranych, życzyli zapału i dalszych sukcesów w twórczości. Jako autorka i moderatorka wydarzenia dziękuję wszystkim uczestnikom i partnerom. Niech promyki Nadziei, które rozświetlił II Ogólnoukraiński konkurs “Kolory Nadziei”-2026, nigdy nie gasną, nam wszystkim wystarczy rozwagi i mądrości, by współpracować ze sobą w imię Zwycięstwa.
Машинний переклад
Lecz w Kijowie pozostała dusza –
Tu, na wysokim brzegu Dniepru,
I rwała się jak źrebię do matki –
Ojczyzny wołał głos krwi.
Potrafiła być czarowna,
I surowa, i dobra, łagodna i stalowa.
Niedościgniona była ona –
Kijowianka Anna, sławna królowa!
W sprawach państwowych chętna do pomocy,
W każdej sprawie rozważna i zaradna –
To córka Jarosława Mądrego,
Kijowianka sławna Anna Jarosławna!
Wołodymyrze Monomachu, o Monomachu, silny Monomachu,
Przeżyłeś swój wiek w zbroi i w walce.
Dzielnie broniłeś swego i naszego,
W wyprawie mierzyłeś ziemię na koniu.
Dawałeś ład pobudkom i przymusom
I sławę szanowałeś nie na pokaz.
Pozostawiłeś wnukom i prawnukom
Rycerski nakaz swojego honoru.
Założycielu moskwy, długoręki i krótkomyślny, otruty w Kijowie,
Ty, niezgrabny potworze, długoręki,
Założycielu dzikiej, drapieżnej moskwy!
Twoi ordyńcy, jak krwawe kruki,
Palili i niszczyli kijowskie cerkwie.
Nieudany syn starego Monomacha,
Który bronił swojego państwa,
Strzegł go orlim zamachem
Przed różnymi nieszczęściami w pokoju i w boju.
Nie poddał ci się Kijów gorący,
Który ducha wolności chronił w wirze trudów.
Podały ci kijowskie bojary
Istotnie najlepszą z kijowskich trucizn.
Twój wyrodek Andriej, piekielne barwy
Przyniósł do stołecznego Kijowa w ogniu,
Lecz, zniszczywszy święte budowle Ławry,
Skonał z rąk morderców w błocie.
Twoja moskwa wzniesiona na trupach,
Którymi między bagnami układano groble.
Moskiewska zaraza w ohydnych strupach
Spłonie w blasku dobrych stosów.
Машинний переклад
Dmytro CZOBIT Jedną ze ścian Gabinetu Owalnego Białego Domu w Waszyngtonie zdobi malowniczy portret jednego z najwybitniejszych prezydentów Stanów Zjednoczonych Ameryki Ronalda Reagana, z którym lubi się porównywać Donald Trump. Co zrobił R. Reagan – świat będzie pamiętał zawsze: zmienił go i uczynił lepszym. W encyklopediach i słownikach ludzkości na zawsze pozostanie termin „reaganomika”, oznaczający politykę gospodarczą prezydenta USA Ronalda Reagana w latach 1981–1989, skierowaną na przezwyciężenie kryzysu i stymulowanie wzrostu gospodarczego. Do R. Reagana należy koncepcja „Pokój przez siłę” – strategia polityki zagranicznej, zgodnie z którą utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na świecie osiąga się kosztem przeważającej siły gospodarczej, militarnej i politycznej państwa. To właśnie R. Reagan oświadczył, że Związek Radziecki to „imperium zła”, na które czeka śmietnik historii. Wywarł on szeroko zakrojoną i różnorodną presję na reżim komunistyczny, doprowadził radziecką gospodarkę do faktycznego bankructwa. R. Reagan wzywał do „zburzenia Muru Berlińskiego”, doprowadził do uwolnienia radzieckich więźniów politycznych. Swoją przemyślaną, odważną i bezkompromisową działalnością przybliżył rozpad ZSRR oraz zakończenie zimnej wojny. Oznacza to, że polityka wewnętrzna i zagraniczna Ronalda Reagana miała globalne, postępowe skutki i przyniosła wolność narodom Europy i Azji Środkowej, zniewolonym przez radzieckie imperium kolonialne. Można z pewnością powiedzieć, że to właśnie dzięki Ronaldowi Reaganowi zostało obalone rosyjskie imperium zła. Donald Trump już od dwóch lat pomaga Putinowi je odrodzić. Zachwyca się Putinem, chwali go, przymyka oczy na liczne zbrodnie wojenne, zbrodnie ludobójstwa, naruszenia praw człowieka na okupowanych przez Rosję terytoriach ukraińskich, usprawiedliwia nielegalną i zbrodniczą agresję Rosji przeciwko Ukrainie; publicznie i systematycznie dziękuje Rosji oraz Putinowi i na wszelkie sposoby przypodobuje się temu międzynarodowemu zbrodniarzowi wojennemu. Podziękowania pod adresem Putina i Rosji obecny prezydent USA bezwstydnie wygłaszał wielokrotnie, zwłaszcza na wiecach wyborczych w wielu amerykańskich miastach w ciągu 2026 roku. Na tle krwawej, zaborczej agresji Rosji przeciwko narodowi ukraińskiemu te trumpowskie „podziękowania” w całym cywilizowanym demokratycznym świecie odbierano jako drwinę ze sprawiedliwości i zdrowego rozsądku. Ale w Rosji je wychwalano, nieustannie pokazywano w rosyjskich kanałach telewizyjnych i tym samym wpuszczano trumpowską mgłę na i tak już odurzonych putinowską propagandą Rosjan. Szczególnie cynicznie brzmią powtarzane bez liku przez rosyjskie media słowa Trumpa o tym, że „wojna na Ukrainie to wojna Bidena”. W tak podstępny sposób Trump przerzuca winę z chorej głowy na zdrową – z rosyjskiego agresora na ukraińską ofiarę agresji, a do tego oskarża o to własny kraj. I to w czasie, gdy USA oraz osobiście Joe Biden na poziomie dyplomatycznym dokładali niewiarygodnych starań, aby zapobiec wojnie w Europie. To właśnie Joe Biden latem i jesienią 2021 oraz na początku 2022 roku prowadził negocjacje z Putinem, ostrzegał go, aby nie rozpoczynał wojny. Przypomnę: wtedy rosyjskie wojska i flota otaczały Ukrainę wzdłuż całego obwodu granicy państwowej i przygotowywały się do szeroko zakrojonej inwazji na Ukrainę. Prezydent USA J. Biden dobrze o tym wiedział i pragnął zapobiec agresji. Trump teraz wszystko przekręcił: otwarcie usprawiedliwia Putina i oskarża USA oraz J. Bidena. Niewiarygodne, ale prawdziwe! Niezrozumiałe pod względem poziomu głupoty działania Trumpa są korzystne tylko dla moskiewskiego Kremla, ponieważ wybielają dyktatora i zbrodniarza wojennego Putina – prawdziwego sprawcę agresji oraz wojny rosyjsko-ukraińskiej. Słowa Trumpa o tym, że wojna na Ukrainie to „wojna Bidena”, nie raz wykorzystywali wyżsi urzędnicy Rosji, w szczególności minister spraw zagranicznych Ławrow. W ten sposób przerzucali przyczyny rosyjskiej agresji przeciwko narodowi ukraińskiemu z Rosji na USA. Na tle zrównanych z ziemią setek ukraińskich miast i wsi, dziesiątek tysięcy zabitych pokojowych Ukraińców, milionów uchodźców, codziennych rosyjskich uderzeń rakietowych, dronowych i bombowych na całe terytorium Ukrainy trumpowskie wyjaśnienia istoty rosyjskiej agresji oraz „podziękowania” wyglądają jak cyniczne i bezczelne drwiny z prawa międzynarodowego. Takie działania podważają autorytet USA na świecie. Faktycznie D. Trump próbuje zdewaluować same pojęcia dobra i zła, pokoju i wojny. W odniesieniu do Ukrainy Trump zachowuje się jak prawdziwy kłamca, oszust i aferzysta, imituje rzekomą troskę o pokój, ale na wszelkie sposoby pomaga agresorowi, wykorzystuje pokojowe rozmowy oficjalnych przedstawicieli Ukrainy z własnym zięciem Kushnerem i swoim wieloletnim partnerem biznesowym Witkoffem jako parawan dla ukrycia prawdziwej istoty stosunków z Rosją – państwem-agresorem, niszczycielem prawa międzynarodowego, naruszycielem Karty Narodów Zjednoczonych. Nie zawadzi przypomnieć, że ONZ jako globalna organizacja międzynarodowa została założona w 1945 roku z inicjatywy i dzięki dokonaniom prawdziwie wielkiego prezydenta USA Franklina Roosevelta. Latami dążył on do jej stworzenia w celu utrzymania i wzmocnienia pokoju oraz międzynarodowego bezpieczeństwa, rozwoju współpracy między państwami świata. Jak na tle tych inicjatyw F. Roosevelta wyglądają obecne niemoralne czyny D. Trumpa, skierowane na pomoc agresji Rosji i jej dyktatorowi, międzynarodowemu zbrodniarzowi wojennemu Putinowi? Te haniebne dla porządnego i odpowiedzialnego polityka działania są wyraźnie skierowane przeciwko euroatlantyckiej jedności demokratycznego świata. Oznacza to, że Trump robi to, do czego dąży Putin – zburzyć architekturę euroatlantyckiego bezpieczeństwa i zniszczyć NATO. W tej kwestii cel Putina zadziwiająco zbiega się z działaniami obecnego prezydenta USA. Jak można to rozumieć? Czym wyjaśnić oczywiste i nieukrywane złoczyństwa Donalda Trumpa?
Moralny aspekt sprawy Bezsprzecznie wszystkie przyczyny rażąco nielogicznych działań D. Trumpa wynikają z jego wewnętrznego ego, rozumienia przez niego dobra i zła oraz jeszcze jakichś, póki co nie do końca wyjaśnionych okoliczności. Aby je lepiej zrozumieć, przeanalizujmy dobrze znane fakty. Wieloletnia przyjaźń D. Trumpa z przestępcą seksualnym i pedofilem Jeffreyem Epsteinem o wielu rzeczach świadczy, można ją krótko wyjaśnić przez pryzmat ukraińskiego przysłowia: „Powiedz mi, kto jest twoim przyjacielem, a powiem ci, kim jesteś”. Co tu dodać? Przyjaciół łączą jednakowe poglądy, interesy, zasady życiowe, stosunek do świata, rozumienie dobra i zła. Dziwi co innego: osoba z jakimi obrzydliwymi moralnymi drogowskazami osiągnęła szczyt władzy w USA! O moralno-etycznej istocie D. Trumpa jaskrawo świadczy jego zdumiewająco zuchwałe samochwalstwo. Wcale nie wstydzi się nazywać siebie geniuszem. Aby nadać znaczenie takiej, jawnie zawyżonej i bezsensownej samoocenie, Trump wielokrotnie chwalił się, że Putin nazwał go geniuszem. Za tę wysoką ocenę nie raz publicznie wyrażał swoją wdzięczność kremlowskiemu dyktatorowi. Na tle putinowskiej agresji oraz nielegalnej, niesprawiedliwej, zaborczej i krwawej wojny przeciwko Ukrainie takie „podziękowania” Trumpa są niczym innym, jak rażącym politycznym bluźnierstwem. D. Trump oświadczył, że jest „najlepszym prezydentem, jaki kiedykolwiek żył”. Nieukrywane samochwalstwo, narcyzm i nadmierne popisywanie się swoją osobą są charakterystyczną oznaką psychicznej chorobliwości Trumpa. Tutaj warto zaliczyć jego publiczne pretensje do Pokojowej Nagrody Nobla, próby przemianowania Cieśniny Ormuz na „Cieśninę Trumpa”, a Oceanu Spokojnego lub Atlantyckiego – na „Ocean Trumpa”. Na korzyść obecnego prezydenta USA w stanach Floryda i Tennessee poszczególne lotniska i mosty już nazwano na cześć Trumpa. Ten obecny geograficzny proces „imienia Donalda Trumpa” przypomina pamiętną radziecką tradycję nazywania miast i obiektów transportowych na cześć jeszcze żyjących przywódców ZSRR: Stalingrad, Stalinabad, Stalino, Woroszyłowgrad, Mołotow, Żdanow, Chruszczow, „Metropoliten Moskiewski imienia Ł. M. Kaganowicza” itd. Żadna z tych radzieckich nazw nie przetrwała – większość z nich przemianowano jeszcze za życia ich pseudobohaterów. Czyżby Donald Trump myślał, że nazwa „Ocean Trumpa” go przeżyje? Umowa dieslowa z Putinem Oficjalna polityka Trumpa, oskarżanie Ukrainy, że rzekomo jej uderzenia w rafinerie – najbardziej bolesny i wrażliwy sektor gospodarki wojennej Rosji – „sprzyjają wzrostowi światowych cen nośników energii” oraz „szkodzą amerykańskim farmerom i hodowcom bydła”. „Umowa dieslowa” z Putinem poraziły i zdziwiły nie tylko cały świat, ale nawet sojuszników Trumpa z Partii Republikańskiej. Wszyscy widzą, że słowa Trumpa nie odpowiadają rzeczywistości – ich głównym przeznaczeniem jest ekonomiczna i wojenna pomoc Rosji. Tutaj należy dodać zniesienie przez Trumpa sankcji wobec Rosji. Ale Trump nie ogranicza się do ekonomicznych środków wspierania putinowskiej Rosji – udziela jej różnorodnej pomocy, w tym wojennej. W celu wojennego wspierania Putina i jego agresji 13 października USA nagle, bez żadnych ostrzeżeń, przestały przekazywać Ukrainie dane wywiadowcze o startach rosyjskich rakiet balistycznych oraz ograniczyły łączność satelitarną Starlink dla ukraińskich wojskowych, co znacznie utrudniło przechwytywanie rosyjskich rakiet balistycznych i bezzałogowców, a odpowiednio zwiększyło liczbę ofiar cywilnych. Niewiarygodna presja USA na Ukrainę oraz niezrozumiała lojalność wobec putinowskiej Rosji zszokowała wszystkich mężów stanu demokratycznego świata. Niestety, większość z nich oburzała się po cichu, niektórzy nawet radzili Prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu, by nie drażnił Trumpa, by milczał. Oni zapewne zapomnieli o prostej prawdzie: najsilniejsza polityka jest uczciwa, w bez zasadności nie ma przyszłości. Ale nie wszyscy milczeli, pryncypialne stanowisko zajął kandydat na prezydenta Francji Raphaël Glucksmann, który oświadczył: „Na czele Stanów Zjednoczonych stoi człowiek, który jest albo pożytecznym idiotą, albo agentem podważającym siłę i wolność Europy”. Oto tak: idiota albo agent. W Ukrainie również wszyscy byli zszokowani działaniami Trumpa, ale politycy z jakiegoś powodu milczeli; jednak szczere i druzgocące oceny dali ukraińscy dziennikarze i niezależni obserwatorzy polityczni – nazywali Trumpa degeneratem, zdrajcą, chorym, obłąkanym, sojusznikiem Putina, kłamcą, szulerem, oszustem, aferzystą, dupkiem, a nawet gównem. Takich ocen żaden prezydent USA w całej swojej ponad dwustuletniej historii nigdzie na świecie nie otrzymywał. Więc jakie są przyczyny druzgocących ocen obecnego prezydenta USA Donalda Trumpa? Nie ma dymu bez ognia. Jednak sprawa nie ogranicza się tylko do osobistych ambicji Trumpa. Za kulisami widocznego widowiska ukryto coś znacznie poważniejszego. I jeśli uważnie przyjrzeć się słowom i czynom Trumpa, to wyraźnie widać jedną bardzo istotną okoliczność: on z jakiegoś powodu strasznie boi się Putina. Dobrze to widać z wielu publicznych rzeczy, przede wszystkim z jawnego płaszczenia się przed kremlowskim dyktatorem na oczach całego świata. Więc czego boi się Trump? Co nie daje mu spokoju i skłania do haniebnych czynów? Smrodek Anchorage Uroczyste spotkanie Trumpa z Putinem 15 sierpnia 2025 roku w bazie wojskowej w mieście Anchorage na Alasce daje bogaty grunt do poszukiwania prawdy. I chociaż ten szczyt zakończył się bez żadnych oficjalnych oświadczeń o porozumieniach czy zawieszeniu broni, jednak zaraz po tym w rosyjskim dyskursie politycznym i medialnym pojawiły się zagadkowe sformułowania „duch Anchorage”, „zrozumienie z Anchorage”, „platforma Anchorage”, „formuła Anchorage”. Pomimo tego, że te nowe terminy polityczne używano w Rosji przez prawie rok, ich definicja była niezrozumiała nawet dla samych Rosjan, o ich ukrytej treści wiedziała tylko kremlowska wierzchowka. Dlatego podczas spotkania z prasą dziennikarze zapytali rzecznika Kremla Dmitrija Pieskowa, czymże jest ten „duch Anchorage”. Uśmiechnął się chytrze i nie mniej zagadkowo odpowiedział: „My, oczywiście, nie chcemy publicznie wdawać się w szczegóły tych postanowień, które są omawiane. I dlatego jaka dokładnie formuła jest rozumiana pod pojęciem „formuły Anchorage”, ja wam powiedzieć nie mogę i nie będę”. Cóż to za tajemnica? Rosjanie o „duchu Anchorage” ciągle przypominają, a samej wewnętrznej treści tego zwrotu nie ujawniają. Dlaczego? Przypomnę: w przeddzień negocjacji Trumpa z Putinem na Alasce światowe media przedstawiały je jako takie, które mają zakończyć się porozumieniem o zakończeniu wojny rosyjsko-ukraińskiej – największej i najkrwawszej na świecie po II wojnie światowej. Bezsprzecznie spotkanie w Anchorage i negocjacje Trumpa z Putinem miały niezwykle ważne znaczenie dla całego świata, dlatego starannie przygotowywały się do nich obie strony. Rozważmy jej chronologię, bo właśnie w niej, naszym zdaniem, pogrzebany jest pies. Zacznijmy od początku, od uzgodnionego przez strony protokołu takiego spotkania. Oczywiście, że nie mieliśmy kopii jego oryginału, ale fakt, że musiał istnieć, wynika z praktyki dyplomatycznej takich spotkań. To po pierwsze. I po drugie: obie strony – rosyjska i amerykańska – w przeddzień opublikowały dla prasy jego główne elementy. Spotkanie w bazie wojskowej w Anchorage miało rozpocząć się 15 sierpnia równo o godzinie 11:00 czasu lokalnego. Odpowiadało to godzinie 22:00 czasu kijowskiego i moskiewskiego
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
Оригінал українською · переклад оновлюється
часом – вони тоді збігалися, через те, що Київ перейшов на літній цикл. О 21 годині 28 хвилин, тобто за пів години до початку саміту на Алясці, на “Першому каналі” російського телебачення опубліковано коментар прессекретаря російського диктатора Дмитра Пєскова про те, як має відбуватися зустріч на найвищому рівні. Пєсков повідомив, що “заплановано багато заходів”. Спочатку відбудеться розмова “тет
а
тет”, але “за участю помічників”, а тоді – у складі делегацій. Після цього лідери “розійдуться на якийсь час” і потім зберуться на спільну пресконференцію. “Ну, загалом можна уявити, що, звісно, щонайменше годин шість
сім на це піде”, – сказав Пєсков. Подібний розклад зустрічі ще раніше оприлюднила американська сторона. У публічному розкладі Трампа вказано, що він о 17:45 за місцевим часом (4:45 за Києвом) планує вирушити з Анкориджа назад у Вашингтон. Отже, перебування Трампа в Анкориджі було заплановано також на шість
сім годин, що цілком спів падає з графіком путіна. Ці факти свідчать про те, що протокол зустрічі був на перед узгоджений по всіх планованих заходах і по часу їх проведення розрахований на шість
сім годин. Однак в Анкориджі зустріч Трампа з путіним тривала всього 2 години 45 хвилин. Але з цього часу потрібно виокремити щонайменше половину на перекладачів і відняти 20 хвилин для церемонії на червоній доріжці та 10 хвилин для поїздки в автомобілі з аеродрому у військове містечко. Що ж виходить? Залишається якась година для бесіди. Що за годину Трамп міг досягти? І чи вартує годинна розмова перельоту за багато тисяч кілометрів на кількох літаках з великим супроводом офіційних осіб і журналістів? Ось де питаннячко! Час зустрічей та переговорів такого рівня, як правило, дуже часто продовжується. То чому в Анкориджі зустріч, на якій мали обговорити надзвичайно важливі й болючі питання миру та війни, завершилася менше, ніж за три години? Трамп, а не путін, скасував чимало запланованих заходів, у тому числі великий обід для двох сторін, про який за кілька днів до цього повідомили американські та світові ЗМІ. Що ж таке трапилося під час зустрічі путіна з Трампом, що перевернуло все догори дригом і породило “дух Анкориджа”? Цю обставину варто розглянути докладніше, відповідно до хронології подій.
Радість на червоній доріжці Анкориджа та розпач через годину Докладно описувати зустріч Трампа і путіна в аеропорту Анкориджа нема потреби, хто бажає – може переглянути на багатьох сайтах Інтернету: там викладено майже все, окрім самих переговорів. Ми ж зупинимось на головному: президент Сполучених Штатів Америки Дональд Трамп зустрічав воєнного злочинця путіна на простеленій перед ним червоній доріжці перед трапом російського урядового літака. Нагадаю: на той час із путіним жоден державний діяч цивілізованого демократичного світу не зустрічався, він був нерукоподатний; Міжнародний кримінальний суд видав ордер на арешт путіна за скоєні особисто ним злодіяння, тому він був обмежений у поїздках до інших країн – боявся арешту і суду в Гаазі. Кримінальний кодекс російської федерації, прийнятий в часи Єльцина, вже після Афганської війни, у розділі ХІІ “Злочини проти миру і безпеки людства” також передбачав покарання за діяння скоєні путіним, зокрема за “планування, підготовку, розв’язування агресивної війни” (стаття 353 частина 1) і за “ведення агресивної війни” (стаття 353 частина 2). Передбачене покарання – “до 20 років позбавлення волі”. Отже, діяння путіна і його кремлівської шайки щодо планування, підготовки, розв’язування і ведення агресивної війни проти України цілком і повністю підпадають під дію навіть російського кримінального кодексу. Саме тому путін назвав агресивну війну проти України “спеціальною воєнною операцією”, а за вживання слова “війна” його антилюдський тоталітарний режим в росії переслідує людей і кидає їх у в’язниці. І ось цього воєнного та кримінального злочинця та справжнього упиря, на руках якого по над мільйон людських жертв та сотні дощенту зруйнованих українських міст і сіл, дуже привітно зустрічав на червоній доріжці Анкориджа президент США Д. Трамп. Зустріч двох лідерів на червоній доріжці, їхні рукопотискання, обхід почесної варти, зупинка для огляду у небі американських воєнних літаків та інші деталі забрали хвилин 15–20. Упродовж цього часу Трамп і путін випромінювали неприховану радість і взаємне захоплення. Так їх назавжди зафіксували камери. Після завершення переговорів Трамп і путін з’явилися перед журналістами. Фізіономія Дональда Трампа була дуже кис ла й чимось стурбована, а путін випромінював незбагненну радість і поглядав на свого візаві як переможець – пихато і зверхньо. Немає сумніву в тому, що путін мав вигляд реального переможця. Аякже, він не тільки скрутив Трампа в баранячий ріг, а й розірвав міжнародну ізоляцію своєї персони. Ці обставини відбилися на виразах облич Трампа і путіна після завершення перемовин в Анкориджі. Згодом цю сцену пояснювали тим, що Трамп мав пригнічений вигляд, бо не до сягнув домовленості про припинення бойових дій в Україні й проведення мирних переговорів росії та України. Але це далеко не так, бо Трамп чомусь не провів повноцінних перемовин з російською стороною, як то було визначено протоколом і попередніми домовленостями. Якщо виникли труднощі, то чому миротворець Трамп не провів в Анкориджі заплановані зустрічі в різних форматах і не провів додаткові перемовини та не продовжив для цього час? Навпаки! Трамп несподівано прийняв рішення про повне зупинення перемовин! Такі дії Трампа можна пояснити якимись надзвичайними обставинами, які його приголомшили і зробили нездатним далі сидіти за столом переговорів. Про те, що причина явно пригніченого і розгубленого стану Трампа була пов’язана з путіним, видно із самозадоволеної фізіономії кремлівського упиря. А стан Трампа, мабуть, був пов’язаний не з наслідком переговорів, а з тим, що їм передувало – з обставинами спільної поїздки разом із путіним в одному автомобілі.
Спільна поїздка Трампа і путіна в одному автомобілі По завершенні урочистостей на червоній доріжці до глав держав під’їхали автомобілі. Трамп несподівано для присутніх запропонував Путіну сісти разом із ним на заднє сидіння власного лімузина; той одразу без вагань погодився. З цього можна припустити, що між ними вже була попередня домовленість про таку поїздку тет
а
тет, без перекладачів та інших осіб. Їхали вони з летовища на воєнну базу рівно 10 хвилин. Очевидно, що саме тоді путін передав Трампу якісь документи, ознайомлення з якими в затишному місці геть вивело Трампа із рівноваги. Далі він вже був не в стані проводити переговори, тому їх скасував. Упродовж тривалого часу Трамп був вкрай незадоволений зустріччю з путіним в Анкориджі та навіть погрожував передати Україні “Томагавки”. В одній із зустрічей з представниками преси путін теж сказав, що Трамп в Анкориджі натякав йому про “Томагавки” для України. Тобто погрози Трампа лунали вже на Алясці. І це через якусь годину після такої милої зустрічі двох “голубів миру” на червоній доріжці в Анкориджі. Треба думати, що під час спільної поїздки в лімузині махровий кагебіст путін міг передати Трампу якийсь компромат на нього. Про його зміст можна лише здогадуватися. Чому путін зробив це в Анкориджі? Відповідь випливає із ситуації, в якій опинився путін у 2025 році. Йшов четвертий рік війни, а він усе ще не міг здобути контроль над всім Донбасом, українці воювали американською зброєю, російські війська несли колосальні втрати в живій силі й техніці, росія перебувала під жорсткими американськими і європейськими санкціями. Режим путіна переживав складний період свого існування. Ось путін і вирішив використати свій головний козир – компромат на Трампа. КГБ і її наступниця ФСБ завжди вдавалися до таких кроків стосовно осіб, які під тиском певних обставин вимушені були дати письмову згоду на співпрацю, але згодом відмовлялися це робити. Тоді на них викидали компромат: підписки про співпрацю, розписки про одержання грошей, власноручно написані доповідні записки тощо. Так спалювали одних агентів, щоб залякати інших. Подібні випадки відомі, зокрема, в колах колишніх радянських дисидентів. Мабуть, до цього край нього заходу вдався і путін стосовно Трампа, щоб нагадати йому про минуле і зробити слухняним у майбутньому. Вищенаведене припущення значно посилюється цілком обґрунтованими звинуваченнями Трампа у контактах з російськими спецслужбами, які друкувалися на сторінках впливових американських видань “Гардіан”, “Вашингтон пост” та інших, виходили окремими книгами. Трамп заперечував достовірність написаного і називав їх авторів “хворими людьми”. Однак слова Трампа розходилися з його ділами, що стало предметом розгляду навіть у Сенаті США.
Підозри в Сенаті США щодо співпраці Трампа з росіянами Під час затвердження Крістофера Ландау на посаду заступника держсекретаря в адміністрації Дональда Трампа та Меттью Вітакера на посаду посла США в НАТО у березні 2025 року сенатор
демократ Джефф Мерклі дав кандидатам пряме запитання: “Чи є президент Трамп російським агентом?” На це запитання К. Ландау відповів: “Абсолютно ні, сенаторе. Він законно обраний президент Сполучених Штатів”. Далі сенатор назвав причини такого запитання і навів приклади діянь Трампа. З огляду на важливість наведемо фрагмент з опублікованого виступу сенатора Джеффа Мерклі: – Я ставлю це запитання, бо багато людей запитують мене про це. Вони кажуть, що якби він був агентом, ми б побачили саме те, що він робить зараз. Наприклад. По"перше. Він би продовжував вислов" лювати російську пропаганду, що Україна почала війну, що Зеленський диктатор. По"друге. Він би видав росії ключові умови за столом переговорів ще до того як вони почалися, гарантуючи, що ми будемо категорично проти будь-якої можливості членства України в НАТО. По"третє. Він би перекрив постачання Україні зброї, позбавивши її здатності на" лежно протистояти потужному сусіду з короткими лініями постачання і величезни" ми ресурсами. По"четверте. Він би підірвав партнерство з Європою, яке було важливим для без" пеки протягом останніх вісімдесяти років, що є головною метою путіна. А потім він би зробив усе, щоб дискредитувати і принизити Зеленського на міжнародній арені, провівши ганебну пресконференцію, на якій він об’єднався з віцепрезидентом, щоб напасти на Зеленського. Я не можу уявити, якби він був російським агентом, що він міг зробити щось більш потрібне для росіян чим ці п’ять пунктів. Що ще міг зробити російський агент, чого не зробив Трамп? На ці слова сенатора Джеффа Мерклі кандидати на високі посади в адміністрації президента США конкретної відповіді не дали, вони не могли пояснити причини таких алогічних дій Трампа. По суті, запитання залишилися без відповіді, вони є риторичними.
“Американський компромат: як КГБ розробляв Дональда Трампа” У 2021 році в США вийшла книга відомого американського журналіста і письменника, випускника Гарвардського університету Крейга Унгера “Американський компромат: як КГБ розробляв Дональда Трампа та інші історії про секс, жадібність, владу і зраду” (Craig Unger. American Kompromat: How the KGB Culti vated Donald Trump, and Related Tales of Sex, Greed, Power, and Treachery. Dutton, 2021). Книга стала бестселером. Дослідження написане на основі численних ексклюзивних джерел: інтерв’ю з десятками високопоставлених працівників розвідки і уряду США, свідчень колишніх співробітників КГБ, “Чорної книги Епштейна”. Так називалася добірка документів про різні види злочинів – від підкупу впливових осіб до педофільських вечірок. Саме завдяки цим особистим записам друг Трампа, мільярдер Епштейн потрапив у тюрму за секс
торгівлю, педофілію та інші злочини. Унгер пише, що Трамп вперше потрапив у поле зору КГБ в 1977 році, коли одружився зі своєю першою дружиною, чеською моделлю Іваною Зелнічковою та разом із нею у 1987 році відвідав СРСР. Поїздці передували такі події. Як стверджує сам Д. Трамп у книзі “Мистецтво укладати угоди”, наприкінці 1986 року його запросили на діловий обід у Вашингтоні, де його “сусідом за столом був посол СРСР в Америці Юрій Дубінін. Виявилося, що його дочка читала і багато знає про “Трамп Тауер”. Слово за слово – виникла ідея ділового співробітництва, – пише Трамп”. (Трамп Д. Искусство заклю чать сделки. Перевод с английского Н. Захаревич. Нью-Йорк, 2018. С. 23). Після цього до Трампа зателефонував бізнесмен, який активно співпрацював з Радянським Союзом і повідомив про перспективи будівництва готелю у Москві. (Там само. С. 23). “У січні 1987 року, – пише Д. Трамп, – я отримав листа від Юрія Дубініна, посла Радянського Союзу в США. Він починався словами: “Маю велике задоволення передати вам добрі відомості з Москви”. (Там само. С. 271). 4 липня Дональд Трамп разом із дружиною Іваною прилетів в Москву поселився в готелі “Національ” поруч Красної площі. (Там само. С. 23, 272). Кілька днів Д. Трампа з дружиною возили по Москві, пропонували на вибір різні ділянки для будівництва готелю. “Мене сильно вразив, – писав Трамп, – ентузіазм радянських представників і їх прагнення укласти зі мною угоду”. (Там само. С. 272). Про обставини зустрічі Д. Трампа і Ю. Дубініна повідомила у 2016 році в інтерв’ю газеті “Московський комсомолець” дочка посла СРСР у США Наталія: “Батько прекрасно володів англійською, був геніальним майстром ведення переговорів. Крім того, у нього була абсолютно безпосередня усмішка, якою він щедро нагородив Трампа. Юрій Володимирович сказав: “Перше, що я побачив у місті, – це Ваш Тауер”. Трамп одразу розтанув. Він людина емоційна, десь імпульсивна. Йому потрібне визнання і, зрозуміло, йому подобається, коли він його отримує. На нього візит батька подіяв як мед на бджолу”. Але повернімося до книги Крейга Ун гера. У ній про московську поїздку Д. Трампа наведено коментар колишнього співробітника КГБ Юрія Швеця, який тоді працював у Вашингтоні під прикриттям журналіста інформагенції ТАСС. Ю. Швець сказав, що в Москві Трампу нав’язували ідеї КДБ. Агенти спецслужби
Продовження на стор. 12
Zakończenie. Pocz. na str. 10—11 wychwalali go i mówili Trumpowi, że powinien zająć się polityką. “Z pozycji KGB był to atak zauroczeniem. Zebrali dużo informacji o osobowości Trumpa, więc wiedzieli, kim był. Sprawiał wrażenie osoby niezwykle podatnej intelektualnie i psychologicznie, ulegał pochlebstwom. I właśnie to wykorzystali. Udawali, że są niezwykle zafascynowani jego osobowością i uważali, że to właśnie ten, kto pewnego dnia powinien zostać prezydentem USA. Jakby właśnie tacy ludzie mogli zmienić świat. Karmili go tymi tak zwanymi “aktywnymi środkami”. I to zadziałało”. Wkrótce po powrocie do USA Trump zaczął badać możliwości kandydowania na prezydenta z ramienia Partii Republikańskiej. Przeprowadził nawet wiec wyborczy w Portsmouth w stanie New Hampshire. Pierwszego września D. Trump wykupił za 100 tysięcy dolarów całe strony w New York Times, Washington Post i Boston Globe, gdzie zamieścił swój list otwarty do narodu amerykańskiego z nagłówkiem: “W amerykańskiej polityce dotyczącej obrony zewnętrznej nie ma nic, czego nie można by naprawić za pomocą odrobiny zdecydowania”. Dalej oskarżył Japonię o to, że wykorzystuje USA. Ponadto poddawano w wątpliwość amerykański udział w NATO, Trump wyjaśniał, “dlaczego Ameryka powinna przestać bronić krajów, które są w stanie bronić się same”. Te słowa D. Trumpa zdumiewająco pokrywały się z dążeniami ZSRR dotyczącymi rozbicia bloków wojskowych z udziałem USA. Tej pozycji Trump trzyma się do dziś. Publikacje Trumpa w 1987 roku stały się powodem zdziwienia i radości w Moskwie. Kilka dni później J. Szweca, który w tamtym czasie wrócił do domu do Moskwy, wezwano do Pierwszego Głównego Zarządu KGB w Jasieniewie. Tam otrzymał tajną wiadomość, w której reklamę Trumpa nazywano “udanym aktywnym środkiem”, wykonanym przez nowy zasób KGB. “To było bezprecedensowe – wspominał J. Szwiec. – Jestem dość dobrze zaznajomiony z aktywnymi środkami KGB na początku lat 70. i w latach 80. A także z aktywnymi działaniami Rosji. I nigdy nie słyszałem o czymś podobnym, dopóki Trump nie został prezydentem kraju. Ponieważ wydawało się to nierealne. Trudno było uwierzyć, że ktoś opublikuje pod swoim nazwiskiem coś takiego. I że to zrobi wrażenie na poważnych ludziach na Zachodzie. Ale właśnie tak się stało. I w końcu ten człowiek został prezydentem”. Zwycięstwo Trumpa w wyborach w 2016 roku w Moskwie przyjęto z radością. Można wspomnieć, jak triumfalnie rosyjscy deputowani wtedy, wprost w sali obrad Dumy Państwowej Rosji, pili szampana i nazywali Trumpa swoim człowiekiem. O tym, że Trump jest agentem wpływu Kremla, oświadczył przewodniczący Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego Kazachstanu Alnur Musajew, który pod koniec lat 80. pracował w Moskwie i rzekomo miał dostęp do odpowiednich informacji. “W 1987 roku służyłem w 6. Zarządzie KGB ZSRR w Moskwie. Najważniejszym kierunkiem pracy 6. Zarządu było werbowanie biznesmenów z krajów kapitalistycznych. Właśnie w tym roku przez nasz Zarząd, pod pseudonimem “Krasnow”, został zwerbowany 40-letni biznesmen z USA Donald Trump” – napisał Musajew 20 lutego 2025 roku u siebie na Facebooku. Oprócz słów A. Musajewa jego twierdzenie o Trumpie nie jest poparte niczym poważnym. Wiarygodność tej informacji nie istnieje, wymaga ona potwierdzenia lub zaprzeczenia. Jednak ta wiadomość wraz z innymi danymi należy do poważnych podstaw do przeprowadzenia dziennikarskich i parlamentarnych śledztw oraz ustalenia prawdy w tej niezwykle ważnej kwestii. Czyli na dzień dzisiejszy brak przekonujących dowodów na to, że Donald Trump jest zwerbowanym agentem KGB-FSB. Istnieje jednak wiele innych faktów, które budzą duże wątpliwości co do uczciwości Trumpa i rodzą wobec niego wielkie podejrzenia, zwłaszcza na tle bardzo dziwnych relacji jego najbliższego otoczenia z Rosjanami. Wspomnijmy ostatnią głośną historię o dwóch skandalicznych przyjęciach weselnych na prywatnej wyspie archipelagu Bahamów na Oceanie Atlantyckim.
W sobotę i niedzielę 23–24 maja 2026 roku na jednej z prywatnych wysp na Bahamach syn prezydenta USA z pierwszego małżeństwa z Ivaną Zelníčkovą, Donald Trump junior, świętował huczne wesele z Bettiną Anderson. Wszystko byłoby w porządku, gdyby tatuś-miliarder Donald Trump senior, ten, który obecnie piastuje urząd prezydenta USA, opłacił to szykowne wydarzenie. Jednak za wynajem wyspy, przelot gości, ich dwudobowy pobyt, bankiety, rozrywki, spektakularny pokaz sztucznych ogni ze specjalnego statku na morzu, dostarczenie samolotem z Florydy piętrowego tortu oraz wiele innych rzeczy zapłacił mało komu znany rosyjski działacz, prezydent tak zwanej Międzynarodowej Federacji Bokserskiej Umar Kremlow. Warto zaznaczyć, że sam pokaz sztucznych ogni kosztował Kremlowa 70 tysięcy dolarów amerykańskich. Wikipedia podaje następujące wyjaśnienie kierowanej przez Kremlowa organizacji: „Międzynarodowa Federacja Bokserska (ang. International Boxing Association (IBA)), wcześniej znana jako Międzynarodowe Stowarzyszenie Boksu Amatorskiego (ang. Amateur International Boxing Association (AIBA)) – prorosyjska niekomercyjna organizacja bokserska, która sankcjonuje walki bokserskie i nadaje tytuły mistrza świata”. Struktury kierownicze organizacji znajdują się w Rosji, ale rachunki trzyma ona za granicą, w szczególności w Dubaju, skąd właśnie zostały przelane środki na wesele Donalda Trumpa juniora. Według szacunków wydatki wyniosły ponad milion dolarów. Nasuwa się zasadne pytanie: jak nazwać to wydarzenie? Donald Trump junior i jego żona Bettina nazwali Kremlowa swoim „drogim przyjacielem”, a jego wkład finansowy – „niezwykle hojnym prezentem ślubnym”. W całym cywilizowanym świecie takie rzeczy nazywa się „nienależną korzyścią”, a prościej – łapówką, czyli korupcją. Szczególnej pikanterii tej finansowej transakcji dodawał fakt, że pieniądze pochodziły z rachunku prorosyjskiej organizacji, której jedynym sponsorem był rosyjski „Gazprom”, wspierający putinowską agresję przeciwko Ukrainie. Czyli putinowska Rosja opłaciła weselne zabawy rodziny prezydenta USA Donalda Trumpa w samym środku wojny rosyjsko-ukraińskiej! To jest to, co przypadkowo wykryto! A co pozostało za kulisami? Jak widzimy, u obecnego prezydenta USA Donalda Trumpa tak zwane negocjacje o pokój są zwykłą zasłoną dla rodzinnego biznesu i korupcji. Ci miliarderzy za sterami państwa USA nawet nie wstydzą się finansowych datków od rosyjskiego „Gazpromu”! Co wtedy można mówić o jakichś poważniejszych sprawach? Tak zwane rozmowy pokojowe z Putinem prowadzą nie oficjalne struktury USA w osobie Departamentu Stanu, a zięć Donalda Trumpa seniora, biznesmen Jared Kushner, mąż Ivanki Trump, córki z pierwszego małżeństwa obecnego prezydenta z Ivaną Zelníčkovą, oraz Steve Witkoff – miliarder i długoletni partner biznesowy prezydenta. Najwidoczniej zajmują się oni bardziej projektami biznesowymi z Rosją niż kwestiami wojny i pokoju. Sądząc po ich „osiągnięciach”, Kushner i Witkoff są całkowitymi ignorantami w sprawie dyplomacji międzynarodowej, zresztą ona ich nawet nie interesuje – mają zupełnie inne interesy. Ale to jeszcze nie wszystko. Umar Kremlow jest osobą zbliżoną do Putina, wchodził w skład oficjalnej delegacji podczas wizyty Putina w Chinach. W Internecie jest niemało zdjęć tych osób razem. Putin nagrodził Kremlowa orderem „Za zasługi dla Ojczyzny”. Sam Kremlow jest osobistym przyjacielem szefa ochrony Putina, generała-majora FSB Aleksieja Rubieżnego. Pierwsze nazwisko Umara Kremlowa to Lutfullojew. Umar Lutfullojew ma dwa wyroki skazujące: w 2004 roku – za wymuszenie, w 2007 – za pobicie. Zgodnie z zaświadczeniem rosyjskiego MSW z 2016 roku Umar Kremlow nie jest karany. Nazwisko Kremlow Umar wymyślił, aby być bliżej kremlowskich „niebian”, a w istocie – bandy agresorów, międzynarodowych i kryminalnych przestępców. Oto taka publika występuje w roli sponsorów finansowych rodziny obecnego prezydenta USA, fałszywego bojownika o pokój Donalda Trumpa seniora. O jakiej moralności i przyzwoitości można tutaj mówić? Jak więc na całe to obrzydliwe bluźnierstwo może patrzeć i znosić taką podłość wielki i dumny naród Ameryki? Po ujawnieniu w amerykańskich mediach informacji o finansowaniu świętowania trumpowskiego wesela na Bahamach przedstawiciele Partii Demokratycznej USA oraz eksperci ds. bezpieczeństwa narodowego postawili pytanie o charakter relacji Kremlowa z rodziną prezydenta USA. Bez wątpienia takie „prezenty” to potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego USA. Były szef kontrwywiadu w Radzie Bezpieczeństwa Narodowego USA Holden Triplett podkreślił, że pieniądze to sprawdzony sposób na uzyskanie dostępu do urzędników i ich rodzin. Były wysokiej rangi pracownik FBI Frank Montoya powiedział jeszcze prościej: „Jeśli ktoś płaci za twoje wesele, kiedyś przypomni ci, że jesteś mu winien”. „Umar Kremlow wydał setki tysięcy dolarów na syna prezydenta. Co otrzymał w zamian? Potrzebujemy odpowiedzi” – podkreślił Robert Garcia, główny demokrata z Kalifornii w komisji nadzoru Izby Reprezentantów USA. Lider demokratów w Senacie Chuck Schumer nazwał opłacenie weselnych przyjęć na setki tysięcy dolarów nie prezentem, a ukrytą łapówką. Podsumowanie Jeśli uważnie przeanalizować działalność obecnego prezydenta USA Donalda Trumpa wobec Ukrainy w okresie jego drugiej kadencji, to wyraźnie widać dwie linie. Pierwsza polega na tworzeniu trudności gospodarczych, finansowych i wojennych dla Ukrainy, a druga linia skierowana jest na dogadzanie Rosji i osobiście Putinowi w prowadzeniu przez niego agresywnej, zaborczej i ludobójczej wojny przeciwko narodowi ukraińskiemu, jego tożsamości i państwowości. Trump bezwstydnie zajął pozycję putinowskiego lizusa i robi wszystko, co w jego mocy, aby zmusić Ukrainę do kapitulacji przed Rosją na warunkach moskiewskiego Kremla, ustępując własną suwerennością państwową i swoimi uznanymi przez prawo międzynarodowe historycznymi terytoriami. Tutaj warto przypomnieć prezydentowi USA D. Trumpowi o Memorandum Budapeszteńskim z 1994 roku i gwarancjach jego państwa udzielonych Ukrainie za rezygnację z trzeciego co do wielkości potencjału nuklearnego, którego większość rakiet była wycelowana w USA i sojuszników z NATO. Za to nuklearne samorozbrojenie USA, Wielka Brytania, Francja i Rosja zagwarantowały Ukrainie niestosowanie siły zbrojnej, gróźb użycia siły, nienaruszalność terytorialną oraz niezależność polityczną. Na tle Memorandum Budapeszteńskiego obecne działania prezydenta USA Donalda Trumpa wyglądają na bluźniercze i takie, które podważają autorytet USA jako światowego mocarstwa, dewaluują je jako ostoję i twierdzę wolności oraz demokracji.
Bezpośrednich i bezsprzecznych faktów na to, że Donald Trump jest ukrytym agentem KGB i jego następcy FSB, póki co nie ma. Ale cała jego antyukraińska i prorosyjska działalność, a nawet bahamskie łapownictwo świadczą, że jest on bardzo zależny od Putina, dlatego wytrwale, cynicznie i bezwstydnie wykonuje zadania moskiewskiego Kremla na oczach całego świata. W związku z tym warto przypomnieć niektóre historie wywiadowczo-szpiegowskie. Reżim sowiecki przywiązywał nadzwyczajną wagę do kwestii werbowania przez struktury wywiadowcze obywateli zagranicznych. Werbowano wszystkich, których udało się do tego skłonić drogą przekupstwa, udzielaniem różnorodnych ulg i korzyści, tworzeniem perspektyw. Ale najczęściej werbowano w wyniku prowokacji i kompromitacji. Szczególną uwagę zwracano na młodych i perspektywicznych, zwłaszcza spośród studentów, praktykantów, stażystów. Kim Philby w 1934 r. został zwerbowany przez sowiecki wywiad w wieku 22 lat, kiedy uczył się na Uniwersytecie w Cambridge. Od 1944 r. zajmował stanowisko zastępcy szefa kontrwywiadu Tajnej Służby Wywiadowczej Wielkiej Brytanii (MI6), czyli miał bezpośredni dostęp do tajnej działalności wywiadowczej. Kim Philby wydał setki brytyjskich agentów i uciekinierów z ZSRR. Przed groźbą zdemaskowania w 1963 roku wywieziono go przez Bejrut do Moskwy, gdzie do końca swojego życia przekazywał swoje doświadczenie przyszłym sowieckim szpiegom. Była to największa porażka w pracy zachodnich służb specjalnych. W Związku Sowieckim i obecnej Rosji Kim Philby uważany jest za agenta nr 1 pod względem znaczenia, nagrodzono go najwyższymi orderami państwowymi ZSRR. Sławę Kima Philby’ego może przewyższyć August Hanning – były szef Federalnej Służby Wywiadowczej Niemiec (BND), którego 6 października 2026 r. zatrzymano pod zarzutem szpiegostwa i zamachu na zdradę stanu. Oskarża się go o to, że latami przekazywał setki tajemnic państwowych jakiemuś obcemu państwu. Poczekajmy na zakończenie śledztwa i procesu w RFN. Bezsprzecznie w tej sprawie nie można wykluczyć byłego niemieckiego kanclerza Gerharda Schrödera, który po dymisji w Niemczech otwarcie przeszedł do obozu Putina i oficjalnie otrzymywał corocznie milionowe wypłaty w rosyjskich strukturach energetycznych, w szczególności w „Gazpromie”, „Rosniefti”. Jednak sławę Kima Philby’ego mimo wszystko może przewyższyć obecny prezydent USA Donald Trump. Za liczne przeszkody dla walczącej Ukrainy, niezrozumiałe usługi dla Rosji i osobiście dla Putina, już zasłużył na najwyższe rosyjskie nagrody. I jeśli Putin za jeszcze niezdobyty Kupiańsk i Małą Tokmaczkę przyznaje tytuł „bohatera Rosji”, to co wtedy w jego oczach warte są tytaniczne wysiłki Donalda Trumpa przeciwko Ukrainie i narodowi ukraińskiemu? Dmytro CZOBIT
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
o rekompensacie czynszu dla księgarni. Na pierwszym etapie będą mogły z niej skorzystać księgarnie w gminach o populacji do 100 tysięcy osób. Biblioteki potrzebują nowych książek 73% Ukraińców wie, że w ich miejscowości znajduje się biblioteka, w której można bezpłatnie wypożyczać książki. Jednak wśród tych, którzy z bibliotek nie korzystają, 19% nie znajduje tam książek, które ich interesują, a 12% – nowych wydań. W osiedlach typu miejskiego wskaźniki te są wyższe: 27% i 14%. W projekcie budżetu państwa na 2027 rok przewidziano 100 mln hrywien na nowe książki dla bibliotek publicznych. Ministerstwo Kultury po raz pierwszy od 2021 roku wznawia zakupy państwowe dla nich i będzie uwzględniać potrzeby gmin. Książki dla bibliotek szkolnych będzie kupować Ministerstwo Oświaty i Nauki w ramach osobnego programu. Młodzież zwiększa wydatki na książki 29% nastolatków w wieku 14–17 lat i 21% młodych ludzi w wieku 18–24 lata wydało na książki więcej niż w poprzednim roku. Młodzież również najaktywniej korzysta ze wsparcia państwa: wśród osób w wieku 18–24 lata co trzecia (32%) kupowała książki za środki z programów państwowych, średnio w kraju – co piąta (19%). W ramach programu państwowego „eKsiążka” 18-latkowie otrzymują pieniądze na książki, a z czasem program ma zacząć działać również dla rodziców noworodków. Za książki ukraińskich wydawnictw, które biorą udział w „Narodowym cashbacku”, zwracają 15% wartości, i ten cashback również można wydać na książki. Język ukraiński w czytelnictwie W ciągu ostatniego roku 87% czytelników czytało lub słuchało książek w języku ukraińskim. Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji 24% czytelników całkowicie przestało czytać książki po rosyjsku, kolejne 25% zaczęło czytać je znacznie rzadziej. Co i jak czytają Ukraińcy Najpopularniejsze gatunki wśród czytelników to kryminały (47%), powieści historyczne (31%), współczesna i klasyczna literatura piękna (po 25%), fantasy i literatura romantyczna (po 24%). Nastolatki częściej niż inni wybierają fantasy i psychologię. Większość uczestników etapu jakościowego powróciła do czytania właśnie dzięki „lekkim” gatunkom – i nikt się z tego nie tłumaczył. Książki drukowane czyta 58% czytelników, elektroniczne – 44%, audiobooków słucha 35% Ukraińców. Wybierając książkę, czytelnicy najczęściej kierują się doświadczeniem czytania innych książek autora (32%) oraz rekomendacjami przyjaciół lub znajomych (29%). Bez podpowiedzi Ukraińcy najczęściej wymieniają takich współczesnych ukraińskich autorów: Serhija Żadana (23%), Oksanę Zabużko (13%), Linę Kostenko (10%), Jurija lub Sofiję* Andruchowyczów (8%) i Maksa Kidruka (6%). *Niektórzy respondenci wskazali tylko nazwisko. O badaniu Kompleksowe badanie „Czytelnictwo w Ukrainie: zachowania, motywacja i narzędzia zaangażowania” objęło 41 pogłębionych wywiadów (marzec–maj 2026 roku) oraz ankietę 2200 respondentów w wieku od 14 lat (17–25 sierpnia 2026 roku). Ankieta nie obejmowała tymczasowo okupowanych terytoriów oraz terytoriów aktywnych działań wojennych. Ze strony Ministerstwa Kultury Ukrainy spożycie przez nasz naród doprowadziło do tego, że „zapisało się” w kodzie genetycznym Ukraińca jako produkt spożywczy i niby mu nie szkodzi. Ponadto napoje miodowe (w przeciwieństwie do innych napojów alkoholowych, które można opisać ogólnym wzorem alkoholu C2H5OH), są chemicznie bardzo złożone. Wszak tylko w miodzie naliczono ponad 400 mikroelementów i związków. Ta nasyconość i złożoność produktu również stoją na przeszkodzie przyzwyczajeniu i rozwojowi alkoholizmu, ponieważ organizm człowieka nie jest w stanie zapamiętać tak złożonego wzoru. Powrót „Midiwki” i „Medaka” do oficjalnego pola kulturowego to nie tylko aspekt kulinariów. Chodzi o dyplomację gastronomiczną, przywrócenie prawdy historycznej i stworzenie nowej, szlachetnej marki Ukrainy na arenie międzynarodowej. Razem przywrócimy Ukrainie to, co należy do niej z prawa!
Машинний переклад
Jak Ukraińcy stają się czytelnikami i co przywraca ich do książki po przerwie? Co skłania Ukraińców do czytania więcej i jak kształtują się nawyki czytelnicze? Gdzie książek dzisiaj brakuje najbardziej? Ministerstwo Kultury Ukrainy opublikowało wyniki ilościowego etapu badania, które objęło zachowania czytelnicze, preferencje językowe, wydatki na książki oraz dostępność księgarń i bibliotek. „Pracujemy nad wzmocnieniem sfery książkowej i rozwojem kultury czytania w Ukrainie. Badanie pomaga lepiej zrozumieć potrzeby czytelników i opierać się na realnych danych, kiedy podejmujemy decyzje dla rozwoju sfery książkowej. Widzimy konkretne liczby: 87% czytelników w ciągu ostatniego roku czytało książki po ukraińsku, jedna trzecia Ukraińców czyta co najmniej kilka razy w tygodniu. Badanie pokazało również, że 37% Ukraińców może zacząć czytać więcej dzięki przypadkowemu spotkaniu z ciekawą książką. Dlatego musimy sprawić, aby to spotkanie odbywało się częściej” – zaznaczyła wicepremier Ukrainy ds. polityki humanitarnej Ukrainy – minister kultury Ukrainy Tetiana Bereżna. Ministerstwo Kultury Ukrainy zainicjowało badanie „Czytelnictwo w Ukrainie: zachowanie, motywacja i narzędzia angażowania”, aby wyjaśnić, jak Ukraińcy stają się czytelnikami i jakie narzędzia najlepiej pomagają angażować nowych. Badanie zrealizowała firma Gradus Research przy wsparciu Fundacji „Uwierz w siebie”. Jego wyniki Ministerstwo Kultury będzie wykorzystywać w decyzjach dotyczących wsparcia wydawnictw i promocji czytelnictwa. Według wyników badania, co dziesiąty Ukrainiec (12%) zaznacza, że czyta lub słucha książek codziennie lub prawie codziennie, co piąty (21%) – kilka razy w tygodniu. Ogółem dwóch na trzech ankietowanych (59%) czytało lub słuchało książek przynajmniej kilka razy w miesiącu w ciągu ostatniego roku. Jednocześnie 13% respondentów w tym okresie nie czytało ani razu. „Czytanie ma funkcję polityczną: książka uczy trzymać w głowie złożone rzeczy i podejmować własne decyzje. W tym badaniu skupiliśmy się na tych, którzy wrócili do czytania lub stali się czytelnikami niedawno. Ich doświadczenie pokazuje: Ukraińcy czytają i czytają więcej, kiedy książka jest w codzienności: w kawiarni, sklepie, na półkach przyjaciół i w mediach społecznościowych. Wyniki badania staną się podstawą dla decyzji dotyczących rozwoju i wsparcia infrastruktury książkowej. Więcej regularnych czytelników to wspólna praca całej infrastruktury książkowej, więc bardzo proszę wydawców, księgarzy i bibliotekarzy o przeczytanie tego badania i przemyślenie, co możemy zrobić razem” – skomentowała wiceminister kultury Ukrainy Bohdana Lajuk. Książki pomagają Ukraińcom przeżywać doświadczenie wojny. Najczęściej Ukraińcy czytają, aby odpocząć (69% czytelników) i czerpać przyjemność z czytania (54%). Podczas pełnoskalowej wojny książki stały się także sposobem wsparcia: 32% czytelników mówi, że czytanie pomaga zmniejszać niepokój, 30% – emocjonalnie się regenerować, 28% – łatwiej przeżywać stres. A co piąty czytelnik (21%) mówi, że z książką łatwiej mu zasnąć. „Dla nas bardzo wymowne jest to, że najczęściej Ukraińcy czytają, aby odpocząć, a prawie co drugi czytelnik – dla przyjemności. To ważny sygnał: książka nie musi być obowiązkiem, aby działać jako zasób. Kiedy człowiek czyta, na jakiś czas wychodzi z potoku niepokojących wiadomości, zwalnia i przywraca sobie poczucie oparcia. Właśnie dlatego jedna trzecia czytelników mówi, że czytanie pomaga zmniejszać napięcie w tle. Na świecie ten efekt od dawna wykorzystuje się w biblioterapii i widzimy, że w Ukrainie jest duże zapotrzebowanie na takie podejście. Więc każda książka, która przynosi człowiekowi radość, jest już wkładem w jego zdrowie psychiczne i ogólny stan narodu” – zaznaczyła współzałożycielka Fundacji „Uwierz w siebie” Iryna Iwanczyk. Dlaczego Ukraińcy wracają do czytania? 70% czytelników miało w życiu przerwę w czytaniu co najmniej pół roku. Wśród nich 35% wróciło do regularnego czytania, kolejne 62% znów czyta, choć nieregularnie. Najczęściej do książki ludzi przywracała potrzeba psychologiczna: odpoczynku, wsparcia i walki ze stresem (34% tych, którzy wrócili). Kolejne 31% wróciło, bo zobaczyło ciekawą książkę. Przypadkowo znaleziona ciekawa książka jest jednocześnie najczęstszym bodźcem do czytania więcej. Wskazało go 37% Ukraińców. Jakościowy etap badania nazywa najtrwalszą barierą w czytaniu brak ukształtowanego nawyku. Najlepiej kształtuje się on w wieku 13–14 lat. Po powrocie do czytania nowi czytelnicy czytają aktywnie – około 10 książek w pierwszym roku. „Podczas jakościowego etapu badania orientowaliśmy się na doświadczenie specjalistów branży, angażując przedstawicieli 11 różnych sektorów. Drugi zaś etap, ilościowy, pozwolił sprawdzić w praktyce sformułowane na pierwszym etapie hipotezy. Wiele z nich potwierdziło się, w szczególności dotyczących roli książek w czasie wojennym, powrotu do czytania po długiej przerwie, prezentacji ukraińskiej literatury współczesnej, czytania przez Ukraińców książek w różnych formatach itp. Z niektórymi trzeba było popracować głębiej. Na przykład udało się wyodrębnić i szczegółowo opisać 5 typów czytelników – od zagorzałych po obojętnych wobec czytania. Mamy nadzieję, że te i inne odkrycia pomogą specjalistom branży książkowej i popularyzatorom czytelnictwa w ich pracy” – skomentowała analityczka książkowa, kuratorka badania, założycielka projektu analityki rynku książkowego IndieBookData Inna Biłonożko. 43% Ukraińców odczuwa brak księgarń. Tylko 34% Ukraińców uważa, że w ich miejscowości jest wystarczająco dużo księgarń. 22% mówi, że jest ich za mało, 21% – że księgarń nie ma wcale. Wśród tych, którzy kupowali książki drukowane, jedna trzecia (33%) robiła to w stacjonarnych księgarniach. 40% robiło zakupy w księgarniach internetowych, 27% – na stronach wydawnictw. Aby rozszerzyć dostęp do książek, rząd przyjął uchwałę. Witalij KACHNIJ, przewodniczący drohobyckiej „Proświty”, pszczelarz. Wiele narodów świata ma swoje narodowe napoje alkoholowe, z których są dumne i które kojarzą się wyłącznie z ich ziemią oraz charakterem. Szkocja ma whisky, Francja – koniak, Meksyk – tequilę. Ukraina – jeden z największych producentów miodu na świecie – od dawna słynęła ze swoich unikalnych miodowych napojów alkoholowych. Już obroniliśmy na poziomie międzynarodowym nasz barszcz, jednak do tej pory nie mamy oficjalnie uznanej narodowej marki alkoholowej. Obecnie, kiedy nasze państwo wywalcza swoją tożsamość i prawo do przyszłości, niezwykle ważne jest przywracanie i legalizowanie warstw naszego autentycznego dziedzictwa, które były sztucznie wymazane lub zakazane przez obce reżimy.
Машинний переклад
Nasz zespół wraz z liderami opinii rozpoczął ogólnoukraińską inicjatywę. Dążymy do tego, by Ukrainie przywrócić jej sakralny produkt oraz wpisać tradycyjne ukraińskie napoje miodowe – miód pitny „Medìwka” i apifitobalsam „Medak” – do Narodowego rejestru niematerialnego dziedzictwa kulturowego Ukrainy, z dalszą perspektywą włączenia ich na listę UNESCO.
Dlaczego to jest ważne dla Ukrainy? Kod najstarszej cywilizacji. Nasze państwo posiada wyjątkowe bogactwo kulturowe: około 500 tysięcy ludowych pieśni (dla porównania: Włochy, które zajmują drugie miejsce, mają 6,5 tysiąca), złożony i niepowtarzalny taniec „hopak”, bandurę z ponad 70 strunami. Napoje narodowe to równie nieodłączny atrybut państwowości i tysiącletniej historii. Produkt eksportowy nr 1. Do XV wieku napoje miodowe Rusi były głównym towarem eksportowym. Jeszcze na początku XX wieku w każdej ukraińskiej guberni działało po kilka miodosytni. Tę tradycję brutalnie przerwano w 1920 roku dekretem Lenina, który faktycznie na sto lat zakazał produkcji miodu pitnego na Ukrainie. Nadszedł czas, by przywrócić sprawiedliwość historyczną. Sakralność i pamięć genetyczna. Napoje miodowe towarzyszyły Ukraińcowi od narodzin aż do odejścia w zaświaty. Stąd właśnie pochodzi tradycja „miesiąca miodowego”, gdy młodzi pili lekki miód, aby urodzić zdrowe potomstwo. Co więcej, zawieranie międzypaństwowych traktatów w dawnych czasach zawsze przypieczętowywano kubkiem miodu. Mówi się, że Kozacy byli najsilniejszymi wojownikami Europy właśnie dzięki temu lecznicznemu napojowi. Kultura zdrowego smakowania. W przeciwieństwie do zwykłego alkoholu, który podlega prostemu wzorowi spirytusu, wzoru „Medaka” bardzo trudno się dopatrzyć. Nasz organizm genetycznie postrzega go raczej jako produkt spożywczy, nie wywołuje on uzależnienia ani alkoholizmu. Dążymy do odrodzenia tej szlachetnej kultury picia, która istniała na Ukrainie do 1939 roku, kiedy to napój pije się nie jednym łykiem, lecz degustuje, smakuje i przynosi zdrowie oraz zadowolenie. Potrzebna jest pomoc Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki w popularyzacji napojów miodowych, bo to, oprócz innych rzeczy, jedna z form walki z alkoholizmem, gdyż ich odwieczne
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
właśnie od takiego spotkania ze sztuką u któregoś z tych dzieci zacznie się droga na wielką scenę. Święto muzyki, święto przyjaciół Jubileuszowy koncert „Dniepr i przyjaciele” stał się nowym artystycznym szczytem w życiu zespołu. Na swój jubileusz „Dniepr” zebrał kilka pokoleń muzyków, którzy grali w zespole jeszcze od początku jego powstania. Oprócz wspomnianych już Olesia Żurawczaka i Maksyma Bereżniuka, pogratulować kolegom jubileuszu przyszli także inny sopiłkarz grupy Serhij Radion, który obecnie broni Ukrainy w wojsku, oraz „starsi” członkowie zespołu Andrij But, Ołeksandr Ponomariow i inni. Nawiasem mówiąc, muzycy „Dniepru” z czasem stają się nie tylko wykonawcami, ale i mentorami. I bardzo wzruszająco było widzieć, jak w finale na scenę wyszły dwie pary nauczycieli i uczniów: Oles Żurawczak i Serhij Radion oraz Maksym Bereżniuk i Taras Hajdaj. Program koncertu składał się z fragmentów znanych programów zespołu „Dniepr” – „Żywa Woda”, „Ci, którzy pochodzą od Słońca”, „Dnieprowa Saga”, „Hity z POP-podwójnym dnem”. Do gęsiej skórki poruszała wariacja na bandurze Tarasa Janyckiego na temat pieśni „Płynie kaczka po Tyśmienicy”. A utwór „Za bajrakiem bajrak” w wykonaniu Ołeny Kułyk zabrzmiał jak hymn naszej wytrwałości i walki o wolność. Na tle powiadomienia o alarmie przeciwlotniczym i możliwym ataku dronów nabrało to szczególnego symbolizmu. Świąteczny nastrój podarowali także sojusznicy „Dniepru”, którzy również od wielu lat wysoko trzymają poprzeczkę ukraińskiej pieśni ludowej. Są to: zasłużony ludowy zespół pieśni i tańca Ukrainy „Darnyczanka”, zespół folklorystyczny „Krałycia”, Kijowski akademicki zespół folklorystyczno-etnograficzny „Kałyna”, grupy RUN oraz The Doox. Wręczono nagrody i wypowiedziano wiele szczerych słów od Kijowskiej miejskiej i Peczerskiej rejonowej administracji, Ogólnoukraińskiego Związku Muzycznego, Towarzystwa „Ukraina – świat”, Kijowskiego Związku Kobiet, Związku Oficerów Ukrainy, organizacji społecznej „Artystyczny specnaz” i wielu innych. Ale najważniejszą nagrodą była pełna sala i wdzięczne oklaski widzów, którzy długo nie wypuszczali zespołu ze sceny. „30 lat – to nasza historia. A muzyka, którą tworzymy dzisiaj – to nasza przyszłość. Bo kiedy to, co swoje, rodzime, staje się swoiste – zaczyna brzmieć inaczej: aktualnie, śmiało, nowocześnie…”, – napisali muzycy na afiszu swojego jubileuszowego koncertu. Cóż, 30 lat – to dopiero początek. Do nowych spotkań i nowych jubileuszy!
Машинний переклад
Natalia POZNIAK-CHOMENKO. Są zespoły, które mają swoje oblicze. Rozpoznaje się je po pierwszym dźwięku, pierwszym akordzie, bo czuć, że to, co robią, jest prawdziwe, ukraińskie. A jednocześnie – trwają w wiecznym twórczym poszukiwaniu, starając się połączyć to, co dawne i głębokie, ze współczesnymi rytmami i stylami, dotrzeć do słuchacza i rozbudzić w nim miłość do ukraińskiej muzyki, poczucie własnych korzeni oraz dumę z narodu, który stworzył takie piękno i siłę. Jednym z takich zespołów jest Kijowski Akademicki Zespół Muzyki Ukraińskiej „Dniepr”, który niedawno obchodził 30-lecie działalności twórczej. Jubileuszowy koncert, który odbył się w kijowskim Pałacu Peczerskim, zgromadził pełną salę i stał się prawdziwym świętem ukraińskiego ducha. Od „Troistych muzyk” do „Dniepru”. Jeśli być szczerym, to „Dniepr” istnieje już ponad 30 lat. Jeszcze jesienią 1995 roku solistka i niezmienna dyrektor zespołu Ołena Kułyk miała ambitne marzenie – odrodzić zespół folklorystyczny „Troisti muzyky” ludowego artysty Ukrainy, znanego sopiłkarza Wasyla Popadiuka, którego sława grzmiała wówczas na całym świecie (niestety, Wasyl Iwanowycz zmarł w 1991 roku na chorobę nowotworową, ale „dnieprzańcy” od początku uważają go za swojego duchowego ojca). Na stanowisko kierownika artystycznego zaproszono wówczas jeszcze studenta Konserwatorium Kijowskiego, skrzypka wirtuoza Lubomyra Matejkę. Ten twórczy tandem przez wszystkie trzy dekady pozostaje rdzeniem i duszą zespołu „Dniepr”. Podstawę kolektywu stworzyło 12 muzyków, dobranych według zasady troistych muzyk – instrumenty strunowe, etnodęte, cymbały i perkusyjne. Do pierwszego programu „Żywa Woda” nowo powstałego zespołu weszły ukraińskie pieśni ludowe oraz melodie huculskie w opracowaniu Wasyla Popadiuka. A 28 grudnia 1995 roku kolektyw wziął pod swoje skrzydła wydział kultury Peczerskiej Rejonowej Administracji Państwowej w mieście Kijowie. Wtedy też pojawiła się ostateczna nazwa „Dniepr”. Od tego czasu rozpoczął się triumfalny pochód „dnieprzańców” przez ukraińskie (i nie tylko) sceny. Setki koncertów, występy na festiwalach na Ukrainie, a także w Holandii, Francji, Uzbekistanie, Niemczech, Polsce, Rumunii, Szwecji, Portugalii, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Grecji, Indonezji, Japonii i innych krajach. „Najtrudniejsze przez cały ten czas jest poszukiwanie i organizacja wydarzeń koncertowych, ponieważ nigdy nie mieliśmy profesjonalnych menedżerów, nawet etatowo nie jest to przewidziane. Wszystkie kwestie rozwiązywaliśmy z Lubomyrem sami, ramię w ramię. Sami planujemy wszystko, przemyślamy w najdrobniejszych szczegółach, sami tworzymy – od programu po kostiumy” – wspomina Ołena Kułyk, która w zespole jest jednocześnie dyrektorem, solistką, reżyserką i prowadzącą. Kostiumy to osobny temat. Każdy występ zespołu, każdy program ma swoje nie tylko muzyczne, ale i wizualne rozwiązanie. Do programu folklorystycznych metamorfoz w stylu ukraińskiego modernu „Ci, którzy pochodzą od Słońca” Wołodymyra Pawłykiwskiego, którego premiera odbyła się w 2000 roku, kostiumy stworzyła znana przedstawicielka pokolenia lat sześćdziesiątych, projektantka Ludmyła Semykina. Jeszcze jeden twórczy znak rozpoznawczy „Dniepru” to tworzenie nie tylko programów, ale długoterminowego produktu artystycznego. W 2008 roku na podstawie programu „Ci, którzy pochodzą od Słońca” stworzono wielkoskalową wersję wideo spektaklu-feerii z udziałem grupy baletowej, efektów specjalnych i grafiki komputerowej, a wcześniej nagrano płytę. Tak samo nowe życie otrzymała wokalno-orkiestrowa partita-duma Wołodymyra Pawłykiwskiego „Dnieprowa Saga” do wierszy Tarasa Szewczenki, która stała się jednym z programowych projektów zespołu „Dniepr”, oferując nową, współczesną, potężną wizję poezji Kobziarza. W przededniu pełnoskalowej inwazji kolektyw przy wsparciu Ukraińskiego Funduszu Kultury zrealizował nagranie wideo tego programu, a w maju 2024 roku na podstawie tego projektu zespół zaprezentował pełnowartościowy film muzyczno-koncertowy „Dnieprowa Saga” (producent i reżyser – Ołeś Żurawczak). W tym roku „Dnieprowa Saga” została zgłoszona do Nagrody im. Szewczenki. Film składa się z 12 części, w których brzmią znane wersy „W naszym raju na ziemi”, „Za bajrakiem bajrak”, „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki” oraz inne fragmenty z poezji Kobziarza. Premiera „Dnieprowej Sagi” odbyła się w 2014 roku, przez sześć lat trwała praca nad ostatecznym wariantem utworu, ale do dziś twórcze poszukiwania nie ustają. „To był niezwykle ciekawy i jednocześnie skomplikowany proces, trzeba było uwzględnić wiele składowych: od idei, zamysłu kompozytorskiego, po wcielenie w składzie instrumentalnym naszego zespołu – rozszerzonego składu ludowych „Troistych muzyk” (2 skrzypce i altówka, 2 etnodęciaki, 2 perkusistów, cymbalista i bandurzysta, kontrabas i solistka). Bardzo dużo eksperymentowaliśmy, studiowaliśmy i opracowywaliśmy dosłownie takt po takcie. Konieczne było wcielenie zapisanych przez kompozytora niezwykle ciekawych harmonii muzycznych i zwrotów, w zależności od sensu kompozycji wybieraliśmy ukraińskie instrumenty etnodęte i połączenia instrumentów perkusyjnych. Niezwykle ciekawą, twórczą i odpowiedzialną pracą była praca nad partiami wokalnymi, gdyż solistka Ołena Kułyk głosem ludowego lirycznego sopranu musiała stworzyć, nakreślić różnorodne, czasem kontrastowe obrazy: epicko-heroiczny w „Interludium” i „Postludium”, liryczny w „W naszym raju na ziemi”, dramatyczny w „Za bajrakiem bajrak”, mistyczno-romantyczny w „Dumie”, figlarno-taneczny w „Płynie woda spod jawora” i tak dalej. Ostatecznie, naszym zgranym zespołem twórczym stworzyliśmy dzieło, które naszym zdaniem wybrzmiało, i cieszymy się, że teraz możemy zaprezentować je znacznie szerszej publiczności” – opowiedział kierownik artystyczny zespołu Lubomyr Matejko.
Eurowizji”. Obecnie w “Dnieprze” jest trzech artystów ludowych Ukrainy – Ołena Kułyk, Lubomyr Matejko oraz bandurzysta-wirtuoz Taras Janycki. “W ogóle mamy zespół solistów, wszyscy jesteśmy, każdy na swój sposób unikalny. W tym są swoje zalety i swoje trudności, bo nie ma kim cię zastąpić. Dlatego, czy jesteś chory, czy zdrowy, a jeśli jest koncert, musisz być. Z drugiej strony takie sytuacje nas jednoczą. I bardzo cieszy utalentowana młodzież, która do nas przychodzi” – dzieli się wrażeniami Ołena Kułyk. W 2017 roku kolektyw stał się organizatorem Kijów-etno-muzyk-festu “Wirtuozi folku”, który połączył na jednej scenie profesjonalistów i autentycznych wykonawców ukraińskiej muzyki ludowej, a także zespoły i grupy najróżniejszych stylów, które na swój sposób reinterpretują twórczość ludową. Hasłem festiwalu, który trzy lata z rzędu gromadził w Ukraińskim Domu w Kijowie najodważniejszych eksperymentatorów i miłośników sztuki ludowej, stały się słowa “od muzyki troistej – do folk-rocka”. Festiwal odkrył dla szerokiej publiczności oryginalne grupy Folky Funky, The Doox, MNISHEK, Zgarda, a także autentyczny zespół z Doniecczyzny “Dywyna” oraz inne ciekawe kolektywy. Niestety, covid i pełnoskalowa inwazja wstrzymały “Wirtuozów folku”, ale muzycy wierzą, że to tymczasowo. A poza tym były jeszcze setki koncertów charytatywnych w szkołach, jednostkach wojskowych, na linii frontu. Muzycy stworzyli ciekawą interaktywną audycję “Tajemnice instrumentów muzycznych”, która zapoznaje dzieci z ludowymi instrumentami muzycznymi. Jest to swoisty wykład-koncert, gdzie dzieci nie tylko dowiadują się wielu nowych rzeczy, ale także same mają możliwość zagrać razem z artystami. W “Dnieprze” są przekonani, że sztuka żyje tylko wtedy, gdy idzie do ludzi, dotyka ich serc, przypominając, jakie muzyczne skarby pozostawili nam w spadku nasi przodkowie. I kto wie, może Szkoła dla młodych Przez lata swojego istnienia zespół “Dniepr” stał się potężną profesjonalną szkołą dla młodych muzyków. W różnych czasach w jego składzie występowali: laureat wielu konkursów, sopiłkarz, reżyser i producent wielu festiwali oraz imprez muzycznych Ołeś Żurawczak, a także laureat Nagrody Szewczenki (w składzie “Chorei kozackiej”), frontman grupy The Doox Maksym Bereżniuk. Długi czas solistą “Dniepru” był także Tymofij Muzyczuk, który w 2022 roku w składzie grupy Kalush Orchestra odniósł zwycięstwo na Nauczyciele i uczniowie (Ołeś Żurawczak, Serhij Radion, Maksym Bereżniuk, Taras Hajdaj) “Ci, którzy pochodzą od Słońca” Wokalno-choreograficzna kompozycja “Rusalii” Kijowskiego Akademickiego Zespołu Folklorystyczno-Etnograficznego “Kalyna”
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
czego uczą swoje dzieci, to nie byłoby życie, a malina ze śmietaną”. W Kijowie postawiłem już pięć spektakli, trzy z nich na podstawie moich sztuk. To różne gatunki, ale w każdym z moich przedstawień główny akcent kładzie się na aktorze. On zawsze jest twórcą, a nie funkcją. Tylko wtedy będzie mu „interesująco”, a to znaczy, że będzie „interesująco” także widzowi. – Grigor Mane to prawdziwy profesjonalista, który dobrze zna swoje rzemiosło – przekonana jest Anastasija Fomenko, wykonawczyni roli Alisy. – On jest nie tylko reżyserem, jest też sam aktorem. Czuje się to podczas jego współpracy z innymi aktorami. Wie, z jakiej strony pomóc wcielić zadanie, które jako reżyser stawia przed aktorami. Było mi maksymalnie jasno i komfortowo podczas pracy z nim. Nie mogę powiedzieć, że rola Alisy była dla mnie nieoczekiwana. Ale główna rola to zawsze wielka odpowiedzialność przed reżyserem, teatrem i widzem. Odczuwałam wzruszenie. Moja bohaterka to dziewczynka, która marzy, chce uciec od rzeczywistości. A jeśli przełożyć to na naszą wspólną rzeczywistość, to dziś każde dziecko chce trafić do cudownego świata, gdzie wszystko jest baśniowe, zadziwiające. Bo w rzeczywistości nie wszystko jest tak dobre, jakby się chciało. Tworząc postać, starałam się odchodzić od swojego „ja”, swojej natury, swoich cech charakteru jako aktorki. Ale postać wyszła nieco oddalona od mojej natury. W symbiozie między mną a nowym obrazem tworzyła się ta rola. Popieram myśl Grigora Mane, że mamy wspaniały zespół. Wszyscy sobie pomagają, wspierają się. Zawsze podpowiedzą. Oczywiście były jakieś dyskusje, jak w każdej pracy. Ale ogólnie wszystko przebiegało w pozytywnym nastroju, w jednym zespole. Z Aliną Szulhiną, która gra rolę Alisy w innym składzie, pracowałyśmy w duecie. Rozumiałyśmy, że to jeden obraz, który mają zrobić dwie różne aktorki. Mamy różne typy i temperamenty. Ale ponieważ postać jest jedna, musimy włożyć w nią po połowie siebie. Myślę, że u nas wyszło to znakomicie. Coś podpatruje Alina, a ja widzę, że może to pasować do mnie. Coś wymyśliłam ja – ona dopasowuje to do siebie. Między nami absolutnie nie było żadnej konkurencji. Kiedy jedna się męczyła próbami, druga przychodziła na zastępstwo. Z jej strony była ogromna wsparcie, myślę, że z mojej też. Jako prawdziwa aktorka pewnie nigdy nie będę w stu procentach zadowolona ze swojej pracy. Jednak nową rolą jestem zadowolona w więcej niż połowie. Jednak widzę perspektywy i to, nad czym jeszcze trzeba popracować. Widzę pewne „błyszczyki”, które trzeba poprawić, by pokazać dobrą pracę.
W publikacji wykorzystano materiały przekazane przez teatr.
Машинний переклад
Na głównej scenie Kijowskiego Akademickiego Teatru Lalek „Zamek na górze” odbyła się premiera spektaklu „Alicja w Krainie Czarów”. Co się stanie, jeśli pewnego dnia zwykła logika przestanie działać? Jeśli na proste pytanie otrzymasz trzy dziwne odpowiedzi, a dorosłe zasady nagle okażą się zupełnie niezrozumiałe? Właśnie w taką rzeczywistość trafia Alicja. Eduard OWCHARENKO Zdjęcie Wadyma Hnidasha Kijowski Akademicki Teatr Lalek przygotował nowy spektakl na motywach utworów Lewisa Carrolla. Autorem sztuki, zainspirowanej historią Carrolla, oraz reżyserem inscenizacji został Grigor Mane. „Alicja w Krainie Czarów” to logiczny absurd w 2 aktach, stworzony przede wszystkim dla nastolatków. Mimo to historia Alicji dawno przestała być tylko dziecięcą. Każdy, kto choć raz czuł się obco wśród dziwnych zasad dorosłego świata, łatwo rozpozna siebie w tej historii. Alicja trafia w wir wydarzeń, gdzie jedna dziwaczna postać zmienia drugą. Jest tu mnóstwo humoru, paradoksów, gry słów i szybkich dialogów. Postacie dosłownie zasypują Alicję pytaniami, zmuszają ją do wątpienia w oczywistości i cały czas podrzucają nowe zagadki. Czasami rozmowa zmienia się niemal w słowną bitwę. Ale najważniejsze w tej historii jest zrozumienie, jak pozostać sobą, kiedy wokół wszystko ciągle się zmienia. Ciekawa jest także sama forma spektaklu. Na scenie nie ma zwykłych parawanów: aktorzy grają otwarcie i współdziałają z różnymi rodzajami lalek na równych prawach. Widz widzi i aktora, i lalkę, i to, jak między nimi powstaje postać sceniczna. Dla teatru to kolejna możliwość pokazania, jak różny dzisiaj może być teatr lalek. Takie podejście odpowiada jednej z kluczowych zasad inscenizacji – połączeniu tradycji teatru lalek ze współczesnym językiem teatralnym. W spektaklu bierze udział cały zespół Kijowskiego Akademickiego Teatru Lalek, więc na scenie pojawi się cała galeria dziwnych, śmiesznych i momentami dobrze rozpoznawalnych postaci. Reżyser spektaklu Grigor Mane jest już znany kijowskiemu widzowi teatralnemu. W Kijowskim Narodowym Akademickim Młodym Teatrze wystawił „Jak zostałam sama?” oraz „Czy ożeni się wreszcie Figaro?”, a w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Łesi Ukrainki – „Vis-à-vis”. W swoich pracach Mane często sięga po klasyczne fabuły, ale patrzy na nie bez zbędnej powagi – poprzez ironię, zabawę i współczesne odczucie teatru. Właśnie dlatego jego „Alicja” to nie dosłowna ilustracja sceniczna książki Carrolla, a osobna historia, napisana dla widza, który żyje tu i teraz. – Z reżyserem Grigorem Mane poznaliśmy się w Kijowskich Akademickich Warsztatach Sztuki Teatralnej „Suzirja”, dokąd zaprosił nas dyrektor artystyczny tego teatru Ołeksij Kużelnyj – wspominał Ihor Hułyj, dyrektor i dyrektor artystyczny Kijowskiego Akademickiego Teatru Lalek „Zamek na górze”, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. – Oglądaliśmy tego wieczoru monodram „Piękna bestia w sercu” z udziałem Jewhena Nyszczuka. Po spektaklu rozgadaliśmy się i ta rozmowa przerodziła się we wspaniałą współpracę. Później rozmawialiśmy o możliwej inscenizacji Grigora w naszym teatrze. Zaproponował „Alicję w Krainie Czarów”. Na tym stanęło. Uważam, że to jeden z niewielu utworów, jakby stworzony dla teatru lalek. Ta fabuła idealnie pasuje do takiej sceny, zwłaszcza dla naszego teatru. Bo lubimy takie ciekawe eksperymenty. Moim zadaniem jako szefa teatru było zapewnienie odpowiednich warunków, a także zorganizowanie zespołu, w którym wszyscy pracowaliby zgodnie. Grigor przed przyjściem do teatru nie znał głównego plastyka Mykoły Dańki i całego naszego zespołu, a my nie znaliśmy jego. Trzeba było stworzyć ciepłe relacje robocze. Plus Grigor musiał obejrzeć prawie wszystkie nasze spektakle, aby zrozumieć, w jakiej estetyce ma pracować. A potem wszystko to trzeba było podnieść i doprowadzić do finałowego punktu, do premiery. Sam napisał sztukę, łącząc dwa utwory Lewisa Carrolla „Alicja w Krainie Czarów” oraz „Po drugiej stronie lustra”. Konsultacji udzielała mu nasza wspaniała aktorka Kateryna Ustinowa, która do tego pisze dobre teksty. W szczególności Kateryna jest autorką inscenizacji spektaklu „Calineczka w Paryżu”. Cuda mają jedną ciekawą właściwość: w ogóle nie interesują się, czy to odpowiedni czas na ich pojawienie się. Czasami wydaje mi się, że właśnie w najciemniejszych czasach ludzie szczególnie potrzebują światła. Nie tego, które zmusza do zapomnienia o rzeczywistości, ale tego, które przypomina: mimo wszystko, na tym świecie wciąż jest miejsce na piękno, fantazję i niemożliwe. Chyba właśnie dlatego tak kocham teatr. Za jego cudowną zdolność tworzenia całych światów tam, gdzie jeszcze wczoraj była pusta scena. Odbyły się pierwsze premierowe pokazy spektaklu „Alicja w Krainie Czarów”. I jestem bardzo zadowolony z tego, co nam wyszło. Odwagą reżyserskich rozwiązań, niesamowitym światem wizualnym, tym, jak nasi aktorzy ożywili tę dziwną, momentami absurdalną, ale tak rozpoznawalną historię. Jestem szczerze wdzięczny reżyserowi Grigorowi Mane, naszemu głównemu plastykowi Mykole Dańkowi i całemu zespołowi teatru. Każdemu, kto próbował, tworzył, wymyślał, spierał się, szukał i znajdował. Stworzyliśmy coś naprawdę wyjątkowego. I jestem dumny z nas. A jeszcze ta premiera po raz kolejny przypomniała mi jedną prostą rzecz. Ciemność nie jest w stanie zabronić światłu się rodzić. Zwłaszcza kiedy są ludzie, którzy potrafią je tworzyć. Teraz planujemy trochę odejść od wielkich form, które były naszą wizytówką w ostatnich latach. Zamiast tego przejdziemy do form średnich i małych. Jest to uwarunkowane wieloma czynnikami. Jednym z głównych jest to, że teraz staje się popularna historia festiwalowo-gastrolna, wyjazdy. Stale stykamy się z tym, że proszą nas, żebyśmy coś przywieźli i pokazali. Oczywiście w naszych realiach może to być mała forma, maksimum – średnia. Ale prawie nie mamy nic, co można by zaprezentować widzom innych miast czy nawet krajów. Dlatego trzeba nadrabiać i zamykać tę lukę. Myślę, że pierwszą zrealizuję dramaturgię wspomnianej już autorki Kateryny Ustinowej. Roboczy tytuł przyszłego spektaklu to „Mamo, a dlaczego”. A wystawi go absolwentka kursu Achtema Seitabłajewa Alona Syrotenko, która jest aktorką Teatru Weteranów. Na kameralnej scenie naszego teatru pokazywała swoją pracę dyplomową – spektakl „Stacja życzeń” według sztuki Ołeksandra Witera. Po obejrzeniu jej spektaklu zaproponowaliśmy Alonie wystawienie na mikroscenie tej niewielkiej sztuki, która jest przeznaczona dla widzów od 2 do 6 lat. Bliżej wiosny postaramy się zrealizować na kameralnej scenie inscenizację spektaklu „Czarna Pantera i Biały Niedźwiedź” według sztuki Wołodymyra Wynnyczenki. Nad przyszłym projektem już aktywnie pracuje kierowniczka naszej części reżyserskiej Lidija Fiłowska. Myślę też nad małą formą. Zwróciła się do mnie pewna autorka. Ale nie mogę ujawniać szczegółów, dopóki trwają negocjacje. – O tej inscenizacji marzyłem od dawna – opowiada Grigor Mane, reżyser-inscenizator. – Myślałem nad tym, czym paradoks różni się od absurdu, gdzie między nimi jest związek i czy jeden może przechodzić w drugi. I kiedy żyjemy w naprawdę absurdalnym czasie, gdzie zdrowa logika napotyka na głuchą ścianę, to oczywiście sięgnąć po ten materiał sam Bóg kazał. Według tej historii bardzo wygodnie robi się film animowany lub fabularny i oczywiście nada się ona do teatru lalek z jego umownościami. My tę umowność wprowadziliśmy do dramaturgii i tekstu spektaklu.
Nasza Alicja to twórcze dziecko. Nie rozumie, dlaczego musi być posłuszna. Dlaczego musi koniecznie słuchać wychowawczyni. I dlaczego te rzeczy, które jej mówią, muszą być prawdą. Z twórczym dzieckiem trzeba obchodzić się bardzo uważnie i ostrożnie. Nie można narzucać zasad ani mówić, że tylko tak i koniec. Dziecko nie będzie się podporządkowywać i zawsze będzie patrzeć na świat własnymi oczami. Alicja ryzykuje, wybierając drogę, gdzie jest jej „ciekawie”. A tam, gdzie jest „ciekawie”, zawsze są niespodzianki, trudności, zagadki, które trzeba rozwiązywać. Wybiera tę drogę – i w ostatecznym rozrachunku widzimy, jak ją pokonuje. Alicja zaczyna rozumieć logikę tych postaci, u których absurd staje się paradoksem. A paradoks to właśnie ruch, rozwój ludzkości. Dziewczynka zaczyna po trochu tworzyć swoją rzeczywistość. Mówi: „Jeśli istnieje Kot z Cheshire, to może istnieć i Wieloryb z Cheshire”. I kiedy niespodziewanie pojawia się Wieloryb i pytają ją, skąd się wziął, Alicja odpowiada: „Wypłynął z głębin mojej wyobraźni”. Zatem jest zdolna zmaterializować swoją wyobraźnię. To właśnie jest dorastanie. Dziewczynka, która początkowo wkuwa zasady, w ostatecznym rezultacie zderza się z absolutną władzą – Królową na krokiecie. I znajduje możliwość zmiany sposobu interakcji władzy i podwładnych. Ale nie przez to, że sama staje się królową, lecz przez to, że bierze jej logikę i tą logiką rozbraja Królową: „Jeśli tutaj wszystko jest wasze, to moja głowa też jest wasza? A jak można odciąć własną głowę?”. Kiedy zaczynam robić spektakl, to nie wiem do końca, co wyjdzie w finale. Jest pomysł, są zwolennicy i przeciwnicy. Ale twórczość to zawsze ryzyko. I ja, tak jak nasza Alicja, wybieram ryzyko. Bo mnie, tak jak Alicji, jest „ciekawie”. To jest właśnie struktura dorastania twórczego człowieka. Pożądane, aby spektakl skłaniał inne dzieci do tworzenia. Chcieliśmy zrobić spektakl prawdziwie widowiskowym. I to nam się udało dzięki głównemu artyście teatru Mykole Dańce. Zainspirowany utworami Lewisa Carrolla, napisałem sztukę, w której chociaż nie ma ani jednego autentycznego dialogu Carrolla, jednak, moim zdaniem, zachował się duch jego utworów. I nie tylko tych, które zostały napisane o Alicji, ale także tych, gdzie są jego zadania matematyczne i logiczne rozważania. To moja pierwsza praca w teatrze lalek. Trafiłem do bardzo przyjaznego, twórczego i zgranego zespołu. Było wiele propozycji od artystów, które weszły w strukturę spektaklu. To była prawdziwa współtwórczość między mną a zespołem teatru. Dramaturgię muzyczną spektaklu tworzył Ołeksandr Kurij. To już nasza czwarta wspólna praca. Mamy jeden pogląd na teatr i dramaturgię w każdym gatunku. Jestem również bardzo wdzięczny choreografce Hannie Kyjko. Była moją drugą połówką. Jeśli mówić o widowiskowości spektaklu, to jest to jej dzieło. Chcę wyróżnić pracę reżysera światła Jewhena Kiune. Jest po prostu błyskotliwa. A jeszcze jestem wdzięczny dyrektorowi-artystycznemu kierownikowi teatru Ihorowi Hułemu za taką ciekawą propozycję. Było mi łatwo i komfortowo pracować. Miałem możliwość wcielać swoje reżyserskie fantazje. Od samego początku stawiałem przed sobą zadanie, że będzie to spektakl dla rodzinnego oglądania, aby był ciekawy dla każdego wieku. Dlatego są tu niewielkie pouczenia. Na przykład, Kot z Cheshire mówi: „Gdyby wszyscy dorośli robili to,
Машинний переклад
Оригінал українською · переклад оновлюється
Світлана ПРУГЛО, завідувачка інформаційної служби Національного музею гончарства Фото Юрка і Тараса Пошивайлів
Глина зберігає не лише форму. У ній залишаються дотик руки, сміливість задуму, час і енергія людини, яка вдихнула в неї образ. Завершення Міжнародної грантової премії Говорунів–2026 – це не крапка в проєкті, а момент, коли авторські за-
Скульптура “Пісня з дитинства”. Яна Куценко думи набули матеріального втілення й увійшли в простір Національного музеюзаповідника українського гончарства. Меценатська ініціатива Олесі Говорун, започаткована на підтримку сучасних українських керамістів, цього року зібрала в Опішному трьох мистців із Полтавщини – Андрія Бібка (Миргород), Яну Куценко (Опішне) та В’ячеслава Одарченка (Воскобійники). Для кожного з них премія стала можливістю здійснити задум, що вимагав не лише професійної майстерності, а й сміливості мислити масштабно. Результатом стали три п’ятиметрові скульптури, кожна зі своєю історією, пластичною мовою та художнім прочитанням української традиції. П’ять метрів для кераміста – це вже інший масштаб мислення. Тут недостатньо просто збільшити звичну форму: потрібно відчути її взаємодію з простором,
ТИЖНЕВИК ВСЕУКРАЇНСЬКОГО ТОВАРИСТВА «ПРОСВІТА» імені ТАРАСА ШЕВЧЕНКА
Засновник: Всеукраїнське товариство “Просвіта” імені Тараса Шевченка Реєстраційне свідоцтво КВ № 4066 від 02.03.2000 р.
передбачити поведінку матеріалу, витримати складний технологічний процес і водночас не втратити авторського задуму. Для всіх трьох учасників це був перший досвід створення монументальної композиції такої висоти – і саме тому премія стала не лише можливістю реалізувати власну ідею, а й своєрідним професійним викликом. Для В’ячеслава Одарченка таким висловлюванням стала “Геометрія творення” – п’ятиметрова глиняна колона про те, звідки народжується мистецтво. Її можна читати як рух від безмежного до конкретного – від світу форм, кольорів і можливостей – до орнаменту, композиції, завершеного твору. Але водночас – це своєрідний автопортрет самого процесу творчості, коли ідея ще не має остаточної форми, вона шукає себе, змінюється, поєднується з іншими образами – і зрештою матеріалізується. Відтепер “Геометрія творення” продовжує цей діалог уже в просторі Музеюсадиби художниці-керамістки Наталі Кормелюк (Музей кераміки української діаспори), де сам твір стає частиною історії місця. В іншому напрямку рухається кераміст Андрій Бібко, звертаючись до образу, який українське мистецтво знає століттями, – Козака Мамая. Та художник не прагнув просто відтворити знайомий символ. Його завданням стало побачити Мамая по-новому, віднайти для нього сучасну художню мову. Козак Мамай тепер живе у музейному просторі “Гігантоманії”, там, де масштаб сам стає частиною художньої мови. Поруч з іншими монументальними творами він уже не просто впізнаваний образ із нашої культурної пам’яті, а її сучасне прочитання, створене сьогоднішнім митцем. А для Яни Куценко все почалося з дитячої іграшки. Коник, поєднаний із пташкою, повернувся у творчість художниці вже не як проста згадка про дитинство, а як образ пам’яті, тепла й першого дотику до глини. Силует коня переходить у дерево – символ життя, продовження та міцного коріння. “Своєю роботою я хочу передати теп-
Скульптура “Козак Мамай”. Андрій Бібко
Скульптура “Геометрія творення”. В’ячеслав Одарченко ло опішнянської іграшки”, – говорить авторка. І в цьому творі особливо виразно прочитується сама природа традиції –вона не стоїть на місці. Вона має коріння і росте далі, змінюється, набуває нових форм і знаходить нових авторів. Тож символічно, що композиція Яни Куценко оселилася саме на подвір’ї Меморіального музею-садиби гончарки Олександри Селюченко – талановитої майстрині, чиє ім’я нерозривно пов’язане з українською глиняною іграшкою. Тут традиційний образ отримав своєрідне продовження. Те, що колись народжувалося в руках Селюченко, сьогодні знову оживає в глині – вже в іншому авторському прочитанні й іншому масштабі. Три твори – і три різні розмови про українське мистецтво: про те, як народжується творчість, як традиційний символ може отримати нове життя і про те, як пам’ять дитинства здатна перетворитися на сучасний мистецький твір. А разом вони говорять про значно більше – про живучість української гончарної традиції. Адже традиція – це не застигла форма, яку потрібно лише берегти. Це те, що продовжує жити доти, доки знаходить нові руки, нові думки й нові способи бути почутою. Саме такою і є філософія Міжнародної грантової премії Говорунів. Її цінність – не лише у фінансовій підтримці митців. Меценатство тут перетворилося на мистецтво. А мистецтво – на спадок, який залишився в просторі. Премія завершилася. Робочі процеси, пошуки, експерименти й години напруженої праці залишилися позаду. Та створені твори лише починають своє життя. Відтепер їх читатимуть відвідувачі, фотографуватимуть, обходитимуть довкола, розглядатимуть деталі, сперечатимуться про значення й, можливо, колись приходитимуть до них уже з власними спогадами. Бо справжній мистецький твір починає жити не тоді, коли його завершено. Він починає жити тоді, коли в нього з’являється глядач. Тож запрошуємо до Національного музею-заповідника українського гончарства в Опішному – побачити, як сьогодні українська глина говорить про минуле, сучасність і майбутнє.
Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu obecnie istniejących wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14. Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” – 30617
Машинний переклад
Szef redakcji Pawło MOWCZAN Główny redaktor Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FIŁIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET
Машинний переклад