Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №43 за 2011 рік

16 с. · 40 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

Ogólnoukraiński tygodnik kulturologiczny 43 (628), 27 października — 2 listopada 2011, GOŚĆ REDAKCJI OŁEKSANDR BAHANIEC

Kolaż Ołesia Dmytrenki OMÓWMY? Swietłana OREL, Kirowohrad Od czasu nowego odrodzenia „Proświty”, na kilka lat przed naszą niepodległością, a także przez praktycznie wszystkie dwadzieścia lat naszej formalnej niepodległości, ci, którym drogi jest nasz język i kultura, którzy zachowali w duszy ludzką i narodową godność, zajmowali się odradzaniem ukraińskości w najróżnorodniejszych jej formach i przejawach. Ukraińskie świetlice, wieczory, prezentacje, wystawy, występy, konkursy, akcje — tego, co zrobiono, nie sposób wyliczyć. Najwyraźniej w warunkach wewnętrznej niepewności co do tożsamości narodu ukraińskiego, jego narodowego niedokrwienia, ta praca była zarówno aktualna, jak i konieczna. W warunkach obecnej quasi-państwowości, gdy czynnik humanitarny jak nigdy dotąd jest osłabiony, a formalna elita kraju zorientowana jest na wartości materialne, ta działalność, zdawałoby się, powinna się jeszcze nasilić. Oczywiście od tej pracy nie można odchodzić ani się od niej uchylać, lecz warto byłoby zarówno dla siebie, jak i dla społeczeństwa stwierdzić i uwzględnić inne tendencje. Rzecz w tym, że w ciągu dwudziestu lat niepodległości wyrosło nowe pokolenie, które, w przeciwieństwie choćby do mojego, od młodszych klas uczyło się historii Ukrainy, dorastało co prawda w rosyjskojęzycznej przestrzeni informacyjnej, lecz z poczuciem i obecnością duchowych wartości świata ukraińskiego. Także państwo, jakkolwiek by było, nie mogło nie zwracać uwagi na ukraiński czynnik narodowy i choć czasami formalnie, to jednak go rozwijało. Mam na myśli różnorodne przedsięwzięcia, konkursy dla dzieci i młodzieży o patriotycznym, ukraińsko nasyconym charakterze. Należy oddać sprawiedliwość: pracownicy kultury i oświaty wykonują to dość profesjonalnie i sprawnie. Czy istnieje potrzeba dublowania takiej pracy przez społecz KTO ZNISZCZYŁ POPIERSIE KOBZARZA W STACHANOWIE? MAKSYM STRIHA: „NAUKA POTRZEBUJE UCZCIWOŚCI”

Машинний переклад

UKRAINA — NASZE WSZYSTKO, A W UKRAINIE WSZYSTKO — NASZE?

Wiem, że ściągnę na siebie lawinę krytyki wielu, być może współmyślących, z którymi właściwie nie mam zasadniczych rozbieżności w poglądach, ale którzy nie zechcą lub nie będą potrafili przyjąć moich wątpliwości. Jednocześnie uważam jednak za konieczne podzielić się nimi, usłyszeć inne zdanie. Równie nieobojętne i zainteresowane. Inaczej rzecz się ma, gdy mowa o regionach, w których ta praca w ogóle nie jest prowadzona albo jest zbyt formalna. Tam oczywiście trzeba wspierać, z pomocą społeczeństwa, obecność ukraińskiego czynnika kulturowego w możliwie największym stopniu. Uważam, że osobno należy powiedzieć o takiej formie, jak tworzenie ukraińskich świetlic. Oczywiście nie budzą one zastrzeżeń jako element muzealny, etnograficzny. Ale kiedy koleżanka przysyła z sąsiedniego obwodu zdjęcie świetlicy zorganizowanej przez tamtejszy ośrodek, to oprócz zachwytu zrobioną pracą i świadomości wielkiego wspólnego trudu, nasuwa się jednak pytanie. Dlaczego takie ośrodki ukraińskości tworzymy my, Ukraińcy, którzy od wieków żyjemy na tej ziemi? Po co mamy je tworzyć, skoro tutaj — wszystko jest nasze? Logiczniej byłoby, gdyby podobne wysepki życia narodowego tworzyły dla swoich towarzystw mniejszości narodowe — na przykład rosyjska świetlica, ormiańska czy bułgarska. Moim zdaniem gra tu rolę czynnik psychologiczny: jesteśmy tak przyzwyczajeni do tego, że nie czujemy się gospodarzami na własnej ziemi, że podświadomie tworzymy sztuczne wysepki życia narodowego. Ten stereotyp warto zmieniać. Ukraina — to nasze wszystko, ale i w Ukrainie wszystko — jest nasze. A elementy etnograficzne powinny znajdować się tam, gdzie ich miejsce — w muzeach, skansenach. Na tym samym zdjęciu widzę wystawę obrazów. Znowu portret Szewczenki w niezmiennym kożuchu, kozak i dziewczyna, chatka pod strzechą… To jest nasze, ukraińskie, a prywatna galeria sztuki, otwarta niedawno w Kirowohradzie, która aktywnie propaguje sztuki plastyczne i gdzie zgromadzono obrazy przedstawicieli różnych szkół artystycznych, to co, nie nasze? Tak, właściciel galerii jest rosyjskojęzyczny, być może nawet nie wolny od imperialnych stereotypów, ale to nie powód, by odwrócić się od zjawiska, które tworzy, i ogłosić je poza kontekstem ukraińskim. Oczywiście należy dawać kategoryczną ocenę wystawom czy wszelkim antyukraińskim wybrykom, ale orientować się trzeba przede wszystkim na profesjonalizm, wysoki poziom kulturalny, a nie na prymitywny przejaw formalnego ukraińskiego patriotyzmu. Ще приклад. Proświtianie, szczególnie w regionach zachodnich, gdzie poparcie społeczności jest solidniejsze, uważają za swój obowiązek wydawanie lokalnej gazety proświtiańskiej. Dobrze, jeśli są do tego przygotowane kadry i odpowiednia baza materialna. Za wyjątkiem poważnego wysiłku Wasyla Czepurnego w Czernihowie, tego praktycznie NSPU: MAJĄTEK CZY TWÓRCZOŚĆ? 12–13

Машинний переклад

OLEKSIJ BAHANEC: «PRAWO I USTAWY TO JEST TO, CO WŁADZA ZAWSZE CHCE SOBIE PODPORZĄDKOWAĆ»

Jedną z najbardziej głośnych spraw karnych, a raczej politycznych, jest obecnie oskarżenie byłego ministra spraw wewnętrznych Jurija Łucenki. Który, mimo uzasadnionych wniosków adwokatów i poważnych problemów ze zdrowiem, nadal przebywa za kratami. Jednym z adwokatów Jurija Łucenki jest były zastępca Prokuratora Generalnego Ukrainy Ołeksij BAHANEC. Odchodząc w zeszłym roku z prokuratury, założył własną firmę adwokacką. A niedawno w Kijowie ukazała się książka dokumentalna Ołeksija Bahaneca „Niewygodny prokurator”, która natychmiast znalazła się w centrum dyskusji. Bo to on pisze o sobie — niewygodny prokurator, przede wszystkim dla tych, którzy woleliby podporządkować sobie organy ścigania, ustawę i prawo, mieć wygodnych funkcjonariuszy. Ale „wygodny” to prawie „ręczny”. Takim Ołeksij Bahanec nie był nigdy. Dzisiaj znany adwokat jest gościem naszej gazety. Pochodzi z Połtawszczyzny, jest absolwentem Charkowskiej Akademii Prawnej, siedmiokrotnie był prokuratorem obwodowym, w szczególności kierował prokuraturami tak dużych i różnych obwodów, jak lwowski, doniecki, dniepropetrowski. Dwukrotnie był zastępcą Prokuratora Generalnego Ukrainy. W jego karierze znajduje się prowadzenie bodaj pierwszej w Związku Radzieckim sprawy karnej przeciwko kooperantom i przestępcom wymuszającym haracze, nie mniej głośna sprawa we Lwowie dotycząca ukrytej sprzedaży ukraińskich dzieci za granicę, udział w śledztwie w sprawie Gongadzego. SZABLA DLA SEKRETARZA KOMITETU OBWODOWEGO — Ołeksiju Wasylowyczu, mając ponad 30 lat stażu pracy w prokuraturze, może Pan oczywiście opowiedzieć o wielu głośnych sprawach. Proszę przypomnieć tę dniepropetrowską, o kooperantach i wymuszaniu haraczy od nich. — To jeden z przypadków, kiedy zetknąłem się nie tylko z otwartą ingerencją w moją działalność, ale z faktami świadczącymi o wadach ówczesnego społeczeństwa. Dotarliśmy do lidera grupy przestępczej, niejakiego Ołeksandra Milczenki o przydomku Matros. Na niego była już założona sprawa operacyjno-śledcza, prowadził ją naczelnik wydziału kryminalnego milicji miejskiej. Kiedy zatrzymaliśmy Matrosa, naczelnik wydziału kryminalnego tego samego dnia popełnił samobójstwo. Okazało się, że aktywną działalność bandy Matrosa przez ponad osiem lat patronowali pracownicy organów spraw wewnętrznych. Rozpoczęło się głośne śledztwo, które prowadziłem jako śledczy Prokuratury Generalnej ds. szczególnie ważnych. W toku śledztwa zwolniono ze stanowisk prawie wszystkich kierowników milicji obwodowej i miejskiej. Wkrótce zatrzymaliśmy ponad dwudziestu przestępców. To była bardzo okrutna banda. Cechowcy, czyli kooperanci, opowiadali na przesłuchaniach, jak ludzi wywożono do lasu, torturowano, zmuszano do płacenia haraczu, ilu było zaginionych bez wieści. Część pracowników milicji w Dnieprze była po prostu zastraszona. Naczelnika milicji miejskiej, który „krył” bandytów, ci nazywali po prostu „Papa”… Korupcja osiągnęła takie rozmiary, że zaczęliśmy docierać do bandyckich powiązań z niektórymi kierownikami obwodowego komitetu partii komunistycznej oraz komitetu wykonawczego obwodu. Były nawet zeznania, że bandyci podarowali pierwszemu sekretarzowi komitetu obwodowego partii bardzo drogą szablę. Nie udało nam się zbadać podobnych epizodów do końca, bo wkrótce działalność mojej grupy śledczej została zakończona, a mnie odwołano do Kijowa. Zrozumiałem, w Kijowie obawiano się, że pociągniemy do odpowiedzialności kogoś z kierownictwa obwodowego, bo wierzchołek organów ścigania obwodu był już skrajnie skorumpowany. — Ale ingerencja w śledztwo nie ustała także w czasach naszego niepodległego państwa. Świadectwem tego jest nie mniej głośna sprawa o adopcję dzieci we Lwowie... — Rok 1996. Do mnie sprawę badano już rok i osiem miesięcy, dalej zwlekać było niemożliwe. Przestudiowałem ją i zrozumiałem, że cztery osoby pociągnięte do odpowiedzialności nie były głównymi postaciami, tutaj zamieszany był pierwszy zastępca przewodniczącego obwodowej administracji państwowej. Oskarżonym zarzucano przekroczenie uprawnień służbowych i wykorzystanie ich w celach korzyści majątkowych. Chodziło o nielegalną adopcję dzieci. Urzędnicy, mimo zakazu rządu, kontynuowali faktycznie sprzedaż naszych dzieci za granicę. Prowadzenie sprawy moim poprzednikom przychodziło bardzo ciężko. Dla przykładu, pracownika UBOZ-u Ihora Pyłypczuka, który zajmował się operacyjnym wsparciem sprawy, po prostu zastrzelili, cudem przeżył. Ciągłe skargi, anonimy na pracowników grupy śledczej. Dałem polecenie śledczemu i zatrzymaliśmy pierwszego zastępcę przewodniczącego administracji obwodowej. Moim zdaniem dowodów w części epizodów zebrano wystarczająco. Była presja także na sąd. Zainteresowane osoby zdołały wywrzeć nacisk na sędzię, zmusiły ją do rezygnacji z rozpatrywania sprawy. Jedynie sędzia Jarosław Rudy, na którego nie mogli wpłynąć, zakończył rozpatrywanie sprawy, a sąd pod jego przewodnictwem wydał wyrok skazujący wszystkim figurantom sprawy. REFORMY „POD SIEBIE” — Wypowiada się Pan dość krytycznie o zamiarze reformowania organów ścigania. — Wszyscy, którzy dochodzą do władzy, w tym do kierownictwa Prokuratury Generalnej, coś zmieniają. Ale zmiana dla samej zmiany nie przyniesie niczego pozytywnego. Nie reforma da pozytywny rezultat, a kadry. Długie lata przyzwyczajano nas do tego, że prokuraturze trzeba odebrać funkcję prowadzenia śledztw w sprawach karnych. A kto będzie to robił? Milicja? Przecież ona ma dzisiaj setki tysięcy nierozwiązanych spraw! To setki tysięcy poszkodowanych ludzi, setki tysięcy nieukaranych przestępców. W ostatnim czasie istnieje mnóstwo wakatów na stanowiska śledczych w organach MSW, zdecydowana większość śledczych ma doświadczenie pracy do trzech lat. Moim zdaniem właśnie dlatego nie ma komu badać przestępstw służbowych, choć to nie jest kradzież mieszkaniowa czy kieszonkowa. — Dlaczego łamie prawo ten, kto powinien stać na jego straży? — Wracam do kwestii kadr. Ich doborem i wychowaniem przez ostatnie dziesięć lat zajmowaliśmy się formalnie. I jeszcze bardzo ważny czynnik: prokuratura stopniowo traci samodzielność. Dochodzi do tego, że szef administracji rejonowej oświadcza, że nie chce mianowania tego czy innego prokuratora, albo mówi: zabierzcie z rejonu obecnego prokuratora! I prokurator obwodu jest zmuszony przenosić niewygodnego prokuratora i mianować, jak w jednym z obwodów, kuma szefa administracji. Niestety, u nas czasami mianuje się na stanowiska ludzi, którzy w ogóle są dalecy od pracy prokuratorskiej. W konsekwencji: kogo może wychować taki prokurator?! — Jest Pan zaangażowany w śledztwo w sprawie szeregu głośnych spraw, w szczególności zabójstwa Georgija Gongadzego, nad którego dochodzeniem sprawował Pan nadzór w latach 2000—2002. Wyrzucano Panu, że rzekomo nie śpieszy się Pan z oskarżeniem kierownictwa państwa o udział w zbrodni. — Mówiłem wtedy i dziś nie zmieniłem swojego stanowiska: oskarżyć kogoś o udział w zbrodni można jedynie w trybie ustalonym przez prawo. Do tego czasu w żaden sposób nie mogłem powiedzieć, że podejrzewam Leonida Kuczmę czy jeszcze kogoś. Prawo w ogóle zabrania ujawniania danych śledztwa, które szkodzą czci i godności człowieka, którego wina nie została jeszcze udowodniona. — Swoją drogą, udział ówczesnego najwyższego kierownictwa państwa w zabójstwie Gongadzego nie został udowodniony nawet dziś, 11 lat po zbrodni. Wszczęta sprawa przeciwko Kuczmie jakoś zeszła na drugi plan za głośnymi sprawami przeciwko Tymoszenko i Łucence. A w ogóle w naszej najnowszej historii jest niemało głośnych zbrodni, zabójstw. I wiele z nich jest albo niewyjaśnionych, albo jeśli nawet doszło do sądu, to jego werdykt budzi niemałe wątpliwości w społeczeństwie. Śmierć Czornowoła, Hetmana, Kyrpy, Krawczenki… — Odnośnie niektórych przypadków, nie mogę jednoznacznie stwierdzić, że nie było tam znamion przestępstwa. Jedynie, nie bardzo wierzę w zabójstwo Kyrpy i Krawczenki. Dobrze znając obu, myślę, że po prostu doprowadzono ich do samobójstwa. — Nawet jeśli to było samobójstwo dwoma strzałami w głowę, jak u Krawczenki? — Eksperci przecież wyjaśnili, że jest to możliwe. — Po tym, jak w zeszłym roku zmuszono Pana do odejścia ze stanowiska prokuratora obwodu lwowskiego i po ponad trzydziestu latach służby w prokuraturze, niespodziewanie przekwalifikował się Pan na adwokata, stworzył firmę prawniczą. Psychologicznie to chyba nie było proste? — Gdyby mi 15 lat temu powiedziano, że kiedyś zostanę adwokatem, nie uwierzyłbym. Nigdy nie mogłem dopuścić, że w naszych czasach będą pociągać ludzi do odpowiedzialności bez jakichkolwiek dowodów. Swoją drogą, prokurator nie zawsze przecież musi tylko oskarżać. Robi się to tylko wtedy, gdy zebrano wystarczające dowody winy. Jeśli zaś prokurator widzi, że dowodów jest niewystarczająco, powinien wycofać się z oskarżenia. Tak głosi prawo. Kiedy w zeszłym roku napisałem raport o zwolnienie, to nie zamierzałem iść na adwokata. Celem było napisanie pracy kandydackiej, prowadzenie działalności wykładowej. Tym też zacząłem się zajmować. Ale w ciągu kilku miesięcy zwracało się do mnie wielu znajomych z prośbą o konsultację w sytuacjach, kiedy na przykład prokuratura wysunęła im oskarżenie, a nawet w samym postanowieniu nie widać było znamion przestępstwa. Potem zwrócił się jeszcze jeden znajomy, który zajmuje się poważnym biznesem. Ma potężny departament prawny, oni „odbijają” akty podatkowe, chodzą do sądów gospodarczych, administracyjnych, ale są bezsilni wobec „najazdów” organów ścigania, których celem jest wyłudzenie od biznesmena albo pieniędzy, albo części lub całego biznesu. Znajomy zaproponował stworzenie przy jego firmie struktury prawnej, która chroniłaby przed nielegalnymi działaniami organów ścigania. — Jakie to ciekawe: chronić przed obrońcami prawa. — W końcu stworzyłem samodzielną kancelarię adwokacką. Zaprosiłem kilku pracowników prokuratury, których znałem jako dobrych specjalistów oraz sumiennych prokuratorów i śledczych, oni zwolnili się z organów, zdali odpowiednie egzaminy na adwokatów. I my teraz pracujemy razem. Szczerze powiem, że dziś jeszcze patrzę na sprawę także jako prokurator, widzę naruszenia prawa, na które moi dawni koledzy-prokuratorzy z jakiegoś powodu nie zwracają lub nie chcą zwrócić uwagi. — Jest Pan adwokatem w bardzo głośnej sprawie — broni Pan Jurija Łucenki. — On już miał swoich adwokatów. Ale bliscy krewni i pełnomocnicy w imieniu Łucenki zwrócili się do naszego zrzeszenia z prośbą, abym włączył się w proces, kiedy sprawa była już w sądzie. Brano pod uwagę, że długi czas pracowałem w prokuraturze, doskonale znam proces karny. I ja z jeszcze dwoma adwokatami naszego zrzeszenia wstąpiłem do procesu. Kiedy szczegółowo zapoznaliśmy się ze sprawą Łucenki, niezwłocznie zwróciliśmy się z wnioskiem do sądu — o zwrot jej do dodatkowego śledztwa. Bo to, co przeczytałem w sprawie, nie zgadza się z przedstawionym oskarżeniem. Łucence inkryminują, że nielegalnie przyznał swojemu kierowcy podwyższoną pensję, nielegalnie doprowadził do zwiększenia mu stażu, emerytury, a jeszcze — oskarżają o nielegalne przyznanie kierowcy mieszkania. Zacznijmy od tego, że we wszystkich tych epizodach Łucenko nie odniósł osobistej korzyści ani na kopiejkę, swoją drogą, potwierdza to także śledztwo. Teraz odnośnie szkody rzekomo wyrządzonej państwu. Jak można Łucenkę oskarżać o „kradzież” mieszkania od państwa na korzyść kierowcy, jeśli on jedynie podpisał rozkaz o przyjęciu tego do organów milicji z prawem pierwszorzędnego otrzymania mieszkania? Takie rozkazy ministrowie podpisują dziesiątkami, istnieje cała procedura przyznawania mieszkań. Przy Ministerstwie pracuje centralna komisja mieszkaniowa, która podejmuje decyzję, komu właśnie z pracowników, którzy mają do tego prawo, należy przyznać mieszkanie. Także bez decyzji komisji mieszkaniowej lokalnej administracji państwowej nie może być przydzielone żadne mieszkanie.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Jeszcze mniej zrozumiałe jest to, że Łucenko zarzuca się wydanie rozkazu, który doprowadził do takich skutków. Ale ten rozkaz, zgodnie z prawem, sprawdzają wstępnie i parafują przed przedstawieniem ministrowi do podpisu naczelnicy wydziału, zarządu, departamentu, a także zastępca ministra, potwierdzając, że dokument odpowiada prawu. Wchodzi to bezpośrednio w ich obowiązki służbowe. Na dokumentach, które podpisywał Łucenko, znajdują się wszystkie te wymagane wizy. — W mediach stale pojawiają się dość niepokojące doniesienia dotyczące stanu zdrowia Jurija Łucenki. Chcemy mieć informację na ten temat z pierwszej ręki, od Pani jako uczestniczki procesu, przedstawicielki obrony. — Stan zdrowia Jurija Łucenki rzeczywiście budzi niepokój. W ostatnich dniach trzeba było nawet wezwać dla niego karetkę pogotowia wprost podczas posiedzenia sądu, ponieważ stan zdrowia oskarżonego gwałtownie się pogorszył. Obrona Łucenki skierowała oficjalne zapytanie do administracji aresztu śledczego dotyczące stanu zdrowia i leczenia naszego podopiecznego. Zapytanie zostało podyktowane tym, że 20 października upłynął miesięczny termin, na który Jurijowi Witalijowiczowi wyznaczono schemat leczenia. A co dalej? Dlatego pytamy: czy opracowano nowy schemat, czy w warunkach aresztu śledczego istnieje możliwość prowadzenia tego leczenia? Ogólnie rzecz biorąc, mamy już orzeczenie lekarzy, w którym stwierdzono, że właściwe leczenie Jurija Łucenki może być przeprowadzone wyłącznie w warunkach wyspecjalizowanej placówki medycznej. — Dlaczego sąd jakoś nie uwzględnia tego orzeczenia? — Obrona złożyła wniosek o przeprowadzenie nowego, dokładnego badania lekarskiego Łucenki, aby rozstrzygnąć kwestię jego dalszego leczenia. — Pomoc medyczna w wyspecjalizowanej placówce wymaga zmiany środka zapobiegawczego wobec oskarżonego, czyli zwolnienia go spod straży na poręczenie o nieopuszczaniu miejsca pobytu? — Oczywiście. Obrona i dalej będzie nalegać właśnie na to. Przecież zagrożone jest życie człowieka. PRAWNOŚĆ NIE JEST W MODZIE? — Właśnie ukazała się Pana ciekawa książka „Niewygodny prokurator”. Niektórzy zarzucają Panu zohydzanie pracowników prokuratury. — To nieprawda. Przeciwnie, powiedziałem dobre słowo o wielu kolegach z prokuratury, o których już zapomniano, oraz z innych organów prawoochr organów, w których się uczyłem i z którymi pracowałem przez nie jeden tuzin lat. Zaznaczę, że nie od razu udało mi się wydać tę napisaną w zeszłym roku książkę. W jednym z wydawnictw powiedziano mi wprost: książka jest zbyt szczera. Ogólnie jednak skłoniło mnie do jej napisania dążenie do poprawy działalności prokuratury i innych organów ścigania, ponieważ w ich pracy jest wiele poważnych problemów, które trzeba rozwiązać na szczeblu państwowym. — Jednak z jakiegoś powodu prezentacja książki w odpowiedniej komisji parlamentu, zapowiedziana na stronie Rady Najwyższej, tak do tej pory się nie odbyła. — Poinformowano mnie, że została odłożona. Na jak długo — nie wiadomo. — Kolejna dziwna wiadomość — zaczęły się kłopoty służbowe u Pana dwóch synów, którzy poszli śladem ojca i pracują w organach prokuratury. — Dotąd wobec nich nie było żadnych pretensji. Lecz ostatnio zaczęło się… Doszło do tego, że Służba Bezpieczeństwa wszczęła przeciwko jednemu z moich synów sprawę operacyjno-rozpoznawczą. — I wszystko to po tym, jak Pan włączył się w proces Jurija Łucenki jako jego adwokat. Dziwne „zbiegi”... A jak wygląda sprawa przygotowanych z Pana udziałem projektów ustawy o prokuraturze oraz nowego Kodeksu postępowania karnego? — Projekty dawno zostały złożone w parlamencie i nawet przeszły pierwsze czytanie. Ale dziś już nie wierzę, że te projekty, opracowane z moim udziałem przez właściwą komisję parlamentarną, zostaną uchwalone przez Radę. Istnieje już kilka alternatywnych projektów kodeksu i ustawy o prokuraturze. Choć ci, którzy zajmują się alternatywnym opracowaniem tych nowych projektów, są bardzo daleko od życia i nie znają ani działalności organów ścigania, ani procesowej. Co do naszych projektów, bardzo nie chciałbym, aby te ważne ustawy były przyjmowane pod tę czy inną siłę polityczną, pod tych, którzy chcieliby takiego porządku prawnego, jaki sobie wyobrazili. — Jakie idee zawarto w tych projektach ustaw? — Proponowałem, aby Prokuratorem Generalnym Ukrainy mogła być osoba, która przepracowała w organach prokuratury nie mniej niż 15–20 lat, tak aby z reguły kandydat miał doświadczenie pracy prokuratora rejonowego i obwodowego. Kolejna propozycja: Rada Najwyższa może odwołać Prokuratora Generalnego albo na wniosek prezydenta, albo z własnej inicjatywy, lecz tylko wtedy, gdy za tym zagłosuje nie mniej niż 300 deputowanych Tak, 226 zamiast obecnych, kiedy jakaś siła polityczna, sama lub z sojusznikami, ma zaledwie prostą większość i zwalnia niewygodnego Prokuratora Generalnego. Trzeba jasno określić, w jakich przypadkach można zwolnić Prokuratora Generalnego: popełnił przestępstwo, zmienił obywatelstwo, nie zna języka państwowego itd. A nie dlatego, że komuś się nie podoba. — A przy okazji, jeśli chodzi o język. U nas ciągle podrzuca się pomysły rzekomych „języków regionalnych”. — Dla urzędnika państwowego, pracownika służby istnieje tylko jeden język — państwowy. Pracując jako prokurator obwodu donieckiego, nawet w tak zrusyfikowanym regionie posługiwałem się w służbie wyłącznie państwowym językiem ukraińskim i wymagałem tego od podwładnych. I dość szybko pracownicy prokuratury, donieczanie, zaczęli mówić wspaniałą ukraińską mową. Podkreślam, że nie słyszałem od nikogo wyrazów niezadowolenia z tego, że rozmawiam właśnie po ukraińsku. MY Z RODU KOZACKIEGO Czy prokuratorom nie są obce pytania kultury, historii, duchowości? W czasach sowieckich nie mówiło się o naszej ukraińskiej historii, o kozaczyźnie. Ale rozmawiałem ze swoim zemiakiem Jewhenem Butenką z naszego Horoszynego, który napisał kilka książek o rodzinnym kraju. Okazuje się, że mieszkańcy naszej wsi Baganci, skąd pochodzę, są z rodu kozackiego. To niewielka wieś, która wchodziła w skład rady wiejskiej Horoszyne. Założyli ją kiedyś moi przodkowie Baganci. I ile ich tam było, takich małych wsi na tych wyspach! To była kozaczyzna. Z Horoszynego Kozacy rozsiedlili się po chutorach. Butenko opisuje ponad 20 takich chutorów, za mojej pamięci było ich już mniej, część później zniknęła. Ale i teraz widać, że to kozackie strony, te wsie, lasy, bagna Połtawszczyzny. Mój dziadek mówił mojej mamie, że jesteśmy z rodu kozackiego, mój ojciec ciągle mi o tym mówił. Dopytywałem się dyrektora jednej ze szkół o naszą historię, dowiedziałem się, że od tych stron poszły Baganci, Morhuny — to po linii mamy. A znany poeta Wiktor Żenczenko badał historię Piątego Ukraińskiego Pułku Kozackiego, który sformował Iwan Kotlarewski właśnie we wsi Horoszyne. Otóż Wiktor pojechał do podolskiego archiwum pod Moskwą i znalazł listy kozaków tego pułku, którzy odznaczyli się w bojach. Na listach są także moi przodkowie — Baganec Iwan i Baganec Andrzej. Rozmawiał Petro ANTONENKO Zdjęcia Olesia Dmytrenki

Машинний переклад

CZY TRZEBA UDOWADNIAĆ AKSJOMAT?

Aksjomaty nie wymagają dowodu. I taka bezwzględna prawda, jak „Ukraina — spadkobierczyni Rusi Kijowskiej”, wydawałoby się, również nie wymaga dowodu. Nie dotyczy to jednak naszego północnego sąsiada, być może dlatego, że „umom Rossiju ne ponjat', arshinom obszczim ne izmerit'”. Paranoiczność jego carów (caryc), wodzów, sekretarzy generalnych i ich pobratymców z rosyjskiej dworskiej nauki historycznej jakoś tłumaczy się hasłem Katarzyny II „wielkoje impierija — wielkoje projłoje” albo bolszewików — „celowością polityczną”. Moskwa, odrzucając lub fałszując fakty historyczne, lekceważąc elementarne prawa etnonarodowego rozwoju ludzkości, od kilku już wieków za wszelką cenę chce udowodnić sobie i światu, że pępek ludów ugrofińskich i tureckich został zakopany w Kijowie, na Naddnieprzu. I wyciąga wniosek: my, Ukraińcy, nie jesteśmy Ukraińcami, a nasza odwieczna ojczyzna należy do potomków Ulusu Moskiewskiego. Stąd cała ich dalsza polityka wobec Ukrainy. Ukraińska opinia publiczna, środki masowego przekazu, naukowcy wielokrotnie zwracali na to uwagę. Tej tematyce poświęcono także okrągły stół, który niedawno odbył się w Agencji Ukrinform z inicjatywy Towarzystwa „Proświta”. Z jego materiałami redakcja „SP” zaczyna zapoznawać naszych czytelników, publikując pierwsze wystąpienie. Mykoła TABORYT Pawło MOWCZAN, deputowany ludowy Ukrainy, przewodniczący Towarzystwa „Proświta”, otwierając dyskusję, powiedział: — Dziś jesteśmy świadkami przyspieszonego procesu formowania nowego „ciała” Imperium Rosyjskiego. Ta polityka przejawia się wszędzie, przede wszystkim w różnych rekomendacjach, które są formułowane dla prezydenta i obecnego kierownictwa Rosji, dążącego do rewanżu w reanimacji „wielkiej Rosji”. Dla „wielkiego imperium” ponownie brakuje ukraińskiego składnika (Białoruś, faktycznie, jest już prawie zintegrowana gospodarczo, pozostały formalności). Dlatego Ukraina przez dwadzieścia lat stale znajduje się w polu wpływów politycznych, a więc wszystkie nasze narodowe kroki są zniekształcane. Dopiero na początku niepodległości, kiedy Rosja skupiła się na swoich wewnętrznych problemach, udało nam się zrobić coś samodzielnie. Ale później zaczął działać rosyjski nacisk polityczny i gospodarczy. Niech nikt nie ma wątpliwości: wszystkie nasze akcje polityczne tutaj, na Ukrainie, są wymyślane w Rosji. Miał rację pan Martynenko, szef Interfaksu, kiedy mówił, że klucz do sejfu naszych problemów leży w Moskwie. To prawda. Zatem składowa historyczna naszych państw jest celowo wykrzywiana. I jest to program imperialny, który nasz sąsiad uruchomił dawno temu. W swoich wystąpieniach z trybuny Rady Najwyższej wielokrotnie powoływałem się na prace S. Pereslegina, który kieruje grupą analityków Miedwiediew-Putin. Daje on konkretne rekomendacje kierownictwu Kremla, jak i co robić z Ukrainą. Instytut Strategii, którym kieruje Siergiej Karaganow, dziesiątki innych ich instytucji naukowych również pracują nad jednym tematem — „Ukraina”. Na jego realizację przeznaczane są ogromne zasoby ludzkie, naukowe i finansowe. Przeciwdziałanie zaś naszego obecnego kierownictwa obcym wpływom jest całkowitą bezradnością. Jeśli są próby obrony, to nie tyle państwa, ile własnych interesów gospodarczych, własnego biznesu. Ambicji państwowych, godności narodowej u niego brak. Tam tego po prostu nie ma, dość uważnie przyjrzałem się tym ludziom, którzy doszli do władzy. Dlatego to, co robi Tabacznyk, nie ma nic wspólnego z ukraińskimi interesami — to człowiek Moskwy. Jego najwyższy zwierzchnik znajduje się nie w Kijowie, lecz w Moskwie. Dlatego próżno liczyć na to, że zmienią się jego poglądy i przekonania oraz tych podobnych do niego. Nasze zadanie, jak mówił apostoł, to mówić prawdę. I tylko prawdę, opierając się na istocie rzeczy, na faktach historycznych. W tym nasza siła. Historii nie można obalić ani przepisać na zamówienie. Chociaż Moskwa przepisuje ją pod siebie. Pracuje na to także mnóstwo wydawnictw. Oto, na przykład, wzór ich produkcji — książeczka z historii. We wstępie zaznaczono, że przedstawiono tu „historię Rosji” od księcia Światosława do Putina (!). Takich „naukowych” prac jest wiele. Autor, między innymi, pisze: „Ta praca, po prostu sprawiedliwie, powinna otwierać się biografiami tych działaczy, którzy weszli do naszej historii jako zbieracze ziem i założyciele państwa. Długa, na sześć wieków i sprzeczna była droga formowania Rosji. Nie łatwo, nie sama z siebie pojawiła się na świecie ta wielka kraina, nie raz przechodziła przez tygle rozpadu i zniszczenia, ale za każdym razem odradzała się jako jedna całość”. Dlaczego powinniśmy reagować na wszystko to, co zostało sformułowane przez rosyjskich historyków i poparte znanym dekretem prezydenta Miedwiediewa o 1150-leciu powstania państwa rosyjskiego? Bo oni całe nasze dziedzictwo historyczne grabią pod siebie hurtem. W ich polityce nie jest to nowe, ale Ukraińcy muszą działać, broniąc tego, co prawdziwe i prawdziwe. Oczywiście, odwołując się do źródeł i argumentując jedynie nimi. I nie ma znaczenia, jaki nakład mają książki Wołodymyra Bilinskiego, Leonida Zaliznaka, Raisy Iwanczenko czy kogokolwiek z naszych historyków. Najważniejsze jest, aby słowo zanurzało się w ludzką świadomość. I warto pamiętać, że słowo prawdy ma fantastyczne właściwości energetyczne. Popatrzcie, jak na naszych oczach umarła cała ideologia ZSRR! Jakby go nigdy nie było. Gdyby cokolwiek w tym związku miało w sobie prawdę, przetrwałby. Prosta prawda: wszystko, co fałszywe, obumiera. I tym razem umrze. Ale musimy ukształtować własne zdanie i przekazać je społeczeństwu. Szczegółowe omówienie materiałów z „okrągłego stołu” — w następnym numerze „SP”.

Машинний переклад

Закінчення статті «UKRAINA — NASZE WSZYSTKO, A W UKRAINIE WSZYSTKO — NASZE?», с. 1

UKRAINA — NASZE WSZYSTKO, A CZY W UKRAINIE WSZYSTKO — NASZE?

Zakończenie. Początek na str. 1. nigdzie, w żadnym obwodzie, nie ma. Tym bardziej, że mamy treściwy i profesjonalnie zrobiony ogólnoukraiński tygodnik, którego możliwości, zarówno pod względem nakładu, jak i rozszerzenia kręgu autorów, daleko nie są wyczerpane. I co z tego? Próbujemy lepić jakieś nieudolne gazetki, ubogie zarówno pod względem formy, jak i treści. Jeszcze uważamy, że robimy wielką sprawę w utwierdzaniu ukraińskości, z dumą rozsyłając te „arcydzieła” we wszystkie zakątki Ukrainy. Takie „wielkie dzieła” tylko szkodzą ukraińskiej sprawie i świadczą o jednym — o wygórowanych ambicjach działaczy, prymitywizmie i zaściankowości ich myślenia. To samo w wydawnictwach. Z niewiarygodnymi trudnościami znajdujemy pieniądze, organizujemy wydawnictwo i… jednoczymy wokół niego lokalnych grafomanów, wydając niskoprocentowe, słabe utwory, a nawet jawne literackie śmieci. A policzki nadęte — mało nie pękną. I komu to na korzyść? To tylko podstawa, by drwić i naśmiewać się z podobnych „ukraińskich” inicjatyw… Rozumiem, dyskusja o wysokim poziomie kulturalnym i profesjonalnym oraz o amatorszczyźnie i prymitywizmie w ukraińskiej sprawie nie jest nowa. Ale dzisiaj, kiedy mamy, choćby formalnie, państwo ukraińskie, musimy pozbyć się psychologii porażki, wszak młodzież jej już (i chwała Bogu!) nie przyjmuje, więc należy zmienić podejście do pracy w naszej organizacji tak, aby nie pozostać nie tylko najstarszą organizacją społeczną pod względem czasu powstania, ale i najstarszą pod względem składu. Wielu powie: czy ta dyskusja jest stosowna w warunkach, gdy po raz kolejny, pomimo naszych wcześniejszych dokonań i osiągnięć, państwo ignoruje i znieważa wszystko, co ukraińskie, gdy nie mamy nie tylko działającego, ale i opozycyjnego lidera narodowego oraz choćby jakiejkolwiek obiecującej perspektywy? Jak dla mnie, to właśnie w tych warunkach jest ona konieczna. Już wyraźnie przekonaliśmy się, że tworzenie wszelkiego rodzaju frontów, komitetów, ruchów w obecnych warunkach daje zerowy rezultat. Ukraina potrzebuje narodowego programu jej innowacyjnego rozwoju, napisanego nie przez deputowanych i urzędników, a przez zatroskanych profesjonalistów i naukowców. W wielu sferach mamy znaczne osiągnięcia, które w warunkach rozsądnego i dynamicznego zastosowania mogłyby dać kolosalny impuls krajowi, po prostu obecnej władzy jest to nieciekawe i niepotrzebne, ma ona inne priorytety. Czyżby nowość! Ile już było tych programów? Ale dotąd pisali je albo urzędnicy, albo partyjni funkcjonariusze, angażując czasem i naukowców. I zawsze celem tworzenia tych programów było albo zwycięstwo w wyborach, albo inny PR, i, oczywiście, nigdy — prawdziwa modernizacja kraju, tylko pod jej szyldem — kolejne rozgrabianie. Obecne środki łączności pozwalają to robić bez szczególnych wysiłków organizacyjnych — zatroskani profesjonaliści mogliby zorganizować się w wirtualnej przestrzeni. Jednym z głównych kierunków ich pracy powinno stać się opracowanie efektywnego nowoczesnego systemu zarządzania, którego, jak widzimy, władza potrzebuje już nie od roku i demonstruje stałą niezdolność do wewnętrznego oczyszczenia. Realizować taki program powinni profesjonaliści, jedną z najważniejszych cech których powinna być obecność sumienia. Skąd ich wziąć? Wyodrębnią się, ujawnią w procesie przygotowania takiego programu. Wszak będzie on tworzony nie dla PR-u, a stanie się dla jego współautorów krwawą sprawą ratowania Ojczyzny, swoich rodzin, samych siebie. Bo myślący, zatroskany, a do tego narodowo świadomy człowiek nie ma miejsca w autorytarnym społeczeństwie, do którego aktywnie zmierzamy. Tak, obraz jest dość irracjonalny. Ale już nie od jednej porządnej i profesjonalnej osoby słyszałam podobne myśli. „Pomimo chorobliwego stanu społeczeństwa, musimy poważnie zastanowić się, co mamy robić. My — to cały naród, a nie kilku tanich polityków, którzy za wszelką cenę starają się być u władzy, żeby gromadzić dla siebie i swoich dzieci dobra materialne. Więc kto i jak nauczy nas, czyli wszystkich obywateli i całe społeczeństwo prawdziwego pełnowartościowego porządku prawnego i systemu trwałych wartości? Jestem przekonany, że w naszym narodzie są ludzie, którzy mogą to zrobić. Właśnie tacy ludzie, których w naszym narodzie nie brakuje (pedagodzy, naukowcy, działacze kultury, mądrzy politycy, mężowie kościelni oraz specjaliści w różnych dziedzinach, zdolni widzieć potrzeby ukraińskiego społeczeństwa i środki, jak je zaspokoić), powinni poważnie zastanowić się nad budową godnego ładu społecznego. Pozostaje jedno pytanie: jak ich wszystkich zachęcić do tak wielkiej wspólnej sprawy? Nasz ukraiński naród czeka na odpowiedź na to pytanie. Pierwsze dwie dekady naszego niezależnego, samodzielnego istnienia minęły bez należytych planów. Nadszedł najwyższy czas działać”. To — arcybiskup Lubomyr (Huzar). Zrzucić bandycką władzę nie jest łatwo. Ale to — tylko początek sprawy. Kto i z czym przyjdzie w zamian? To pytanie stawiano, w szczególności u nas, w Kirowohradzie, przed zespołem Juszczenki. Niestety, nie miał on odpowiedzi. Rezultat — znany. Więc przygotowywać prawdziwe zwycięstwo należy zawczasu, i zrobić to mogą tylko profesjonaliści. Ukraina — nasze wszystko, ale i w Ukrainie powinno być wszystko — nasze. Nie w prymitywnie bolszewickim rozumieniu, a raczej, czysto psychologicznie. Realnie zaś — jakakolwiek własność, czyja by ona nie była, musi pracować na Ukrainę. I jest to możliwe, jeśli, skoncentrowawszy intelekt, zdobędziemy się na jakościowo nową ukraińską elitę władzy. Switłana OREŁ, m. Kirowohrad. Tetiana MOSIJCZUK, sekretarz odpowiedzialny Chmielnickiego miejskiego towarzystwa „Proświta”. Już dwadzieścia lat w samym sercu Chmielnicczyzny radośnie wita gości i szczerze dzieli się swoimi duchowymi skarbami Dom Ludowy Chmielnickiego miejskiego towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Swoją działalność rozpoczął na Pokrowę, 14 października 1991 roku, i stał się centrum przyciągania dla ukraińskości. Każda, choćby najmniejsza cegiełka, niezastąpiona i niepowtarzalna w Domu Ludowym — Świątyni Ukraińskiej Duszy. Nam udało się powoli, okruch do okrucha, z ogromną cierpliwością i miłością zebrać wśród ludzi ocalałe ziarna ukraińskości. Przez te dwie dekady wskroś zrusyfikowane miasto Chmielnicki nauczyło się rozmawiać po ukraińsku. A pierwsze kursy nauki języka państwowego zostały zorganizowane właśnie u nas. Na początku lat 90. książki, w których można było przeczytać prawdziwą, nie retuszowaną historię...

Машинний переклад

PORAŻKA PUBLICZNYCH WYSŁUCHAŃ

Iryna MOŁCZANOWA, członkini Proświty, m. Mariupol Od kilku razy w prasie Mariupola omawiana jest kwestia ustawienia pomnika poświęconego I wojnie światowej. Inicjatorem jest mieszkaniec osady Sartana Charlampij Chawalicz, który za pomocą gazety „Ilicziwec” osiągnął porozumienie w sprawie postawienia pomnika na placu przed dworcem kolejowym za środki z budżetu miasta. Wielu mariupolan, przede wszystkim członkowie „Proświty”, występuje przeciwko postawieniu pomnika z okazji 100-lecia wybuchu I wojny światowej, tym bardziej że według projektu granitowa stela przy wjeździe do ukraińskiego miasta ma być — dlaczego, nie wiadomo — ozdobiona rosyjskim dwugłowym orłem… W październiku odbyły się publiczne wysłuchania w tej sprawie. Władze zrobiły wszystko, co możliwe, aby nie były one masowe. Wysłuchania odbywały się w godzinach pracy, więc przeważnie obecni byli emeryci. Przy wejściu rejestrowano odwiedzających, zapisując adres domowy i numer telefonu, co wywoływało wrażenie zastraszania. Rejestrowano nawet przedstawicieli mediów, którzy przyszli opisać wydarzenie. Ogółem odnotowano 57 osób. Jak zauważyła pracownica muzeum krajoznawczego L. Milicina, z Mariupola na front poszło zaledwie 125 osób, a z powiatu — 40. Zatem ze względu na mniej niż 200 mariupolan, którzy brali udział w wielomilionowej wojnie, aktywiści proponują postawienie pomnika, który będzie kosztował miasto wielkie pieniądze. Aktywiści obstawali przy tym, że ten pomnik ma upamiętniać poległych w wojnie. Lecz władze w oficjalnej wersji nazywają inny cel powstania — „poświęcony 100. rocznicy rozpoczęcia I wojny światowej”. Wielka różnica, nieprawda? Opozycja protestowała podczas wysłuchań. Na sali rozlegały się okrzyki: „Dwugłowy orzeł — symbol Imperium Rosyjskiego”. Dwukrotnie drukowałam w miejskich gazetach sprzeciw wobec tej idei, zastępczyni przewodniczącej mariupolskiej „Proświty” Maria Ukołowa gruntownie wystąpiła przeciwko gloryfikowaniu wojny, Larysa Kozlikina i Mykoła Worożbit również to uzasadniali. Choć jak zachęcali przedstawiciele piątej kolumny, by głosować za pomnikiem, głosy rozłożyły się po połowie! Wtedy szef miejskiego wydziału kultury wykonał demarsz, oznajmiwszy, że 57 osób nie może decydować za półmilionowe miasto, i przerzucił rozwiązanie problemu na deputowanych rady miejskiej. Jeszcze by tego brakowało! Przecież miejska rada w 50% składa się z regionałów, więc rozstrzygną sprawę tak, jak im się zamarzy. Pocieszające jest, że głos opozycji, przede wszystkim ukraińskiej, w Mariupolu brzmi coraz mocniej. Nie mogą go już ignorować nawet kupione i kontrolowane media.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Jubileusz Domu Ludowego

…historię Ukrainy, były rzadkością. Znajdowano je właśnie tutaj. A także dziś czytelnia Domu Ludowego może pochwalić się książkowymi rarytasami, które napływają od przyjaciół z ukraińskiej diaspory Wielkiej Brytanii i USA. Znaczącym dorobkiem jest własna działalność wydawnicza: dziś to 47 książek różnej tematyki. Szczególną dumą Domu Ludowego Domu — fotowystawa „Ukraińska rodzina”. Na starych zdjęciach — jeszcze młode, ale już mądre twarze prababć i pradziadów. Doświadczeni wojnami, głodem, faszyzmem i represjami, zdołali oni w tym molochu zachować i obronić to, co najważniejsze — swoją ludzką godność. W naszej Księdze honorowych gości jest wiele wpisów, które zawierają całą paletę języków ludzkości: od znanej naszemu oku cyrylicy po łacinkę, a nawet egzotyczne chińskie hieroglify. W Domu Narodowym działa Muzeum międzynarodowych kontaktów obwodowego centrum. Serbowie, Polacy, Hiszpanie, Szwedzi, Japończycy, Rosjanie, Żydzi, Amerykanie, bywając w naszym mieście, nigdy nie omijają Domu Narodowego. Każdy znajduje tu maleńki kącik własnej ojczyzny. Swoim obowiązkiem działacze Proświty uważają narodowo-patriotyczne wychowanie młodzieży. „Duch narodu”, „Wielcy Ukraińcy”, „Ukraiński świat”, „Kwestia ukraińska”, „Nieznana Ukraina” — to nie pełny wykaz programów edukacyjnych, opracowanych przez działaczy Proświty dla dzieci i młodzieży. Co tydzień spotykamy studentów Chmielnickiej Akademii Humanitarno-Pedagogicznej, Kolegium Handlowo-Ekonomicznego, kursantów i oficerów Narodowej Akademii Państwowej Służby Granicznej Ukrainy imienia Bohdana Chmielnickiego. Z powodzeniem współpracujemy ze szkolnictwem zawodowym obwodu. Wśród naszych członków są przedstawiciele różnych warstw społeczeństwa: artyści, pedagodzy, lekarze, urzędnicy państwowi, biznesmeni. Z inicjatywy i przy wsparciu Proświty nakręcono kilka filmów wideo, które nie przepadły i stały się znaczące w historycznej i kulturalnej palecie Podola, a z okazji 20-lecia Domu Narodowego ukończono nowy film „Świątynia ukraińskiej duszy”. W obwodowej telewizji i radiu zdobywają coraz większą widownię autorskie audycje przewodniczącej Chmielnickiej Miejskiej Proświty Zoi Didenko „Kochaj swoją Ukrainę” i „Podolski dzwon”. Księga honorowych gości przechowuje nazwiska wielu zasłużonych osób z całej Ukrainy. Nasz Dom Narodowy, potężny i w stu procentach ukraiński, rozpoczął swoje trzecie dziesięciolecie. A niech takim pozostanie — poświęconym Bożą łaską, pod opieką Najświętszej Bogurodzicy, jeszcze przez niejedną dekadę lat!

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

deputowani Rady Miejskiej w Ługańsku ponownie lobbują za ustawieniem w centrum obwodowym pomnika Katarzyny II, przekręcając fakty historyczne i lekceważąc sprawiedliwość dziejową; w święto Pokrowy ukraińska zmilitaryzowana formacja kozacka z Ługańska, Stanicy Ługańskiej i Krasnodonu, ogłosiwszy, że jest częścią Wojska Dońskiego, brała udział w paradzie kozackiej w Nowoczerkasku (Federacja Rosyjska); w centrum obwodowym wielokrotnie uszkadzano rzeźbę „Lew Pisankowy” — prezent społeczności Lwowa dla ługańców; w rejonie nowopskowskim wielokrotnie niszczono znak pamięci — krzyż na Mogile Hajdamackiej; w prywatnych autobusach kursujących w miastach obwodu ługańskiego wiszą tabliczki „Ja razgawariwaju po-russki”, a tych, którzy zwracają uwagę kierowcy i rozmawiają w języku państwowym, z krzykami: „Ze swoją banderowską mową wynoś się do swojego Lwowa” próbują wyrzucić z transportu. Lista antyukraińskich działań generowanych przez przedstawicielskie organy władzy Ługańszczyzny na tym się nie kończy. Apogeum ukrainofobicznej histerii na Ługańszczyźnie stało się cyniczne, barbarzyńskie zniszczenie w nocy z 21 na 22 października 2011 roku popiersia Tarasa Szewczenki w Stachanowie. Przestraszona miejscowa władza, zamiast znaleźć i ukarać przestępców, próbowała ukryć prawdę i przerzucić odpowiedzialność za dokonane czyny na poszukiwaczy metalu, chociaż pomnik był z gipsu. Ługańskie Obwodowe Zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki uważa akt wandalizmu w Stachanowie za przestępstwo skierowane przeciwko podstawom ukraińskiej państwowości narodowej i duchowości, a jednocześnie za naturalny skutek antyukraińskiej działalności miejscowej władzy. Proświcianie obwodu żądają: niezwłocznego odnowienia zniszczonego popiersia Tarasa Szewczenki w Stachanowie; znalezienia i ukarania winnych przestępstwa zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem Ukrainy. Zwracamy się do Prezydenta Ukrainy z żądaniem wydania moralno-prawnej oceny działalności urzędników państwowych w obwodzie ługańskim w ogóle, a w Stachanowie w szczególności, a także wyciągnięcia odpowiednich wniosków organizacyjnych i kadrowych. Żądamy podjęcia skutecznych działań, aby powstrzymać staczanie się miejscowych przedstawicielstw władzy w obwodach do faktycznej bezpaństwowości, niezwłocznego zakazu działalności ukrainofobicznych organizacji, co przyczyni się do wzmocnienia fundamentów państwowości narodowej na wschodnich i południowych terenach Ukrainy. Zarząd Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. zmęczyły się na zgliszczach ZSRR. To znaczy, także dla trzech państw Bałtyckich — Łotwy, Litwy, Estonii, które dawno już są członkami nie tylko Unii Europejskiej, ale i NATO. Dla Gruzji i Mołdawii, które zdecydowanie obrały kurs na te europejskie struktury. Dla Armenii i Azerbejdżanu, które są tak samo dalekie od WEP, jak i byłe radzieckie republiki Azji Środkowej. Wygląda na to, że na liście „wszystkich” pozostaje… aż jedna Ukraina. I to właśnie dla niej są takie panegiryki na cześć tytanicznych „integracyjnych”, czytaj — imperialnych, wysiłków Rosji. Najpierw Putin obsypuje komplementami WNP — Wspólnotę Niepodległych Państw, utworzoną, jak wiadomo, zaraz po rozpadzie ZSRR i powołaną, by cywilizowanie zakończyć proces rozpadu. Ale, okazuje się, był to tylko start nowatorskiego zjednoczenia, uważa Putin. „Co więcej, właśnie doświadczenie WNP pozwoliło nam uruchomić wielopoziomową i różnoprędkościową integrację na przestrzeni poradzieckiej, stworzyć tak pożądane formaty, jak Państwo Związkowe Rosji i Białorusi, Organizacja Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym, Eurazjatycka Wspólnota Gospodarcza, Unia Celna i, wreszcie, Wspólna Przestrzeń Gospodarcza”. Ale na tym lot fantazji kremlowskich marzycieli się nie kończy. Szczytem „pożądanych formatów” Putin nazywa… UE, ale nie tę, co Unia Europejska. Cytujemy: „Nie zatrzymujemy się na tym i stawiamy przed sobą ambitne zadanie: wyjść na wyższy poziom integracji — do Unii Eurazjatyckiej”. A żeby nikomu nie przyszło do głowy, jakoby Rosja była przeciwko eurointegracyjnym dążeniom Ukrainy czy innych państw poradzieckich, Putin prowadzi do tego: „Unia Eurazjatycka będzie budowana… jako nieodłączna część Wielkiej Europy”. Najwyraźniej Władimir Władimirowicz z geografią miał trudniej niż, na przykład, z walką w judo, inaczej przypomniałby sobie, że na kontynencie Eurazja Azja dopiero zaczyna się od Rosji. My o Ukrainie. Państwie, które, przy całym swoim 20-letnim błądzeniu w wektorach politycznych, za wszystkich parlamentów, prezydentów i rządów jednak nie znalazło się w żadnym z nazwanych przez Putina „pożądanych formatów”, włącznie z Unią Celną i WPG, w odniesieniu do których Putin aż dławi się od panegiryków. I oto, okazuje się, my, nierozumni, nie tam szliśmy i nie tam patrzyliśmy. I patrzymy. Nie w tę UE. Poważna dyskusja na ten temat dopiero się zaczyna. A te notatki, właściwie, o naszych narodowych priorytetach, doktrynach, idei narodowej, która, zdaniem jednego z naszych prezydentów, z jakiegoś powodu „nie zadziałała”. O niezwykle ważnym segmencie społeczeństwa — przestrzeni informacyjnej. O tym, drukować coś czy nie drukować, sprzedawać się czy nie? A póki co skonstatujmy: rosyjska prezydencka kampania wyborcza już się zaczęła. W ukraińskich mediach. Nam już wybierają…

Машинний переклад

OŚWIADCZENIE Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki

W ostatnim czasie na Ukrainie, zarówno na szczeblu ogólnopaństwowym, jak i regionalnym, uaktywniła się czarnosecinna działalność „piątej kolumny”. Jej celem jest zniszczenie ukraińskiej tożsamości narodowej oraz zepchnięcie narodu ukraińskiego i jego państwowości na margines historii. I nie są to wymysły „zuchwałych nacjonalistów”, jak bezwstydnie próbują nam udowodnić apologeci rządzącej pro-moskiewskiej siły parlamentarnej. Społeczeństwu dobrze wiadomo, skąd napływają wytyczne i finansowanie, gdzie znajduje się centrum działalności wywrotowej przeciwko naszemu państwu, gdzie snute są intrygi i układane wielotorowe, różnokierunkowe, przebiegłe kombinacje mające na celu zniszczenie wszystkiego, co ukraińskie. Oto dlaczego nie jest retorycznym pytanie do naszych państwowych przywódców: „Kim wy jesteście?”. Dlaczego zachowujecie się tak, jakbyście nabrali wody w usta, a do tego „oślepliście” i „ogłuchliście” wtedy, gdy północny sąsiad z brutalnymi wyzwiskami sprowadził nawet sam etnonim „Ukrainiec” do rangi kryminalnego przestępcy, ukraińskie zjednoczenia oraz kulturalno-oświatowe i duchowe centra ogłosił poza prawem, a ich liderów niszczy zarówno moralnie, jak i fizycznie. Kto z was jest gotowy ponieść odpowiedzialność za całkowite ignorowanie art. 10 i 11 Konstytucji Ukrainy, oficjalną wykładnię statusu języka państwowego przez Sąd Konstytucyjny Ukrainy, Deklarację o suwerenności państwowej Ukrainy, za bezbożne fałszowanie istoty i treści Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, ignorowanie i fałszowanie innych fundamentalnych dokumentów państwowych i międzynarodowych. Do tego należy dodać praktykę ciągłego ograniczania liczby godzin nauki języka państwowego i historii narodowej we wszystkich bez wyjątku typach placówek oświatowych, zamykanie szkół, klas i przedszkoli z ukraińskim językiem nauczania i wychowania. Coraz bardziej szerzy się lekceważenie języka państwowego w mowie i piśmie. Petro ANTONENKO. Treść artykułu, jego główne idee nie budzą żadnych wątpliwości: to otwarty panegiryk na cześć odtworzenia przez Rosję, w takich czy innych wariantach, dawnego komunoimperium. Jak w niepodległym państwie ukraińskim mógł ukazać się w masowym nakładzie ten jawny moskiewski traktat propagandowy? Światło na sytuację rzuca skandal, który wybuchł w środowisku medialnym Czernihowa. Tutaj artykuł Putina o Jednolitej Przestrzeni Gospodarczej jednego dnia wydrukowały od razu cztery dość popularne w obwodzie gazety: „Wisnyk Cz”, „West”, „Siem dniej” i „Desnianka wilna”. Chodzi o jawnie zamówioną i opłaconą publikację, o czym wyraźnie napisały popularne czernihowskie wydania internetowe „Wysokyj Wał” oraz „Podiji i komentari”. Na obu stronach podawana jest również suma „srebrników” zapłacona przez zleceniodawców z Rosji (cytujemy): „Orientacyjny koszt zamówienia wynosi około 40—50 tysięcy hrywien”. To na wszystkie wydania, czyli każdej gazecie przypadło około 10—12 tysięcy hrywien. Niemała zapłata jak na nasze standardy, przewyższa ona nawet taryfy za komercyjną reklamę w podobnych gazetach obwodu. W komentarzach na wspomnianych stronach czytelnicy przeważnie potępiają sprzedajność gazet, ale wyciągają też poważne uogólnienie dotyczące naszej ukraińskiej przestrzeni medialnej. Zbyt swobodnie krążą tu urzędnicy państwowi, a w niektórych miastach ukraiński trafił nawet pod bezpośredni zakaz. Doszło nawet do eksmisji z wynajmowanych pomieszczeń lokalnych zjednoczeń proświtańskich, redakcji mediów drukowanych, placówek kultury, bibliotek, wydawnictw, księgarni i innych instytucji o treści narodowo-patriotycznej. Ta tendencja przypomina czarnosecinne czasy reakcji stołypinowskiej oraz komuno-bolszewicką politykę „zlania się bratnich narodów”. Wydarzenia, które dziś mają miejsce na Ługańszczyźnie, dość często wyprzedzają te ogólnoukraińskie. Obwód ługański stał się swoistym poligonem dla wypracowywania antynarodowych akcji w całym państwie. Znamienne, że nabrały one niemal masowego charakteru, a przy tym obserwuje się próbę zrzucenia winy za porażki w sferze społeczno-ekonomicznej i innych dziedzinach budowania państwa na wszystko, co ukraińskie. Bo Ukraińcy są winni już tylko dlatego, że są Ukraińcami, i to na swojej odwiecznej ziemi. Zatem markę „internacjonalny Donbas” rządząca elita sprowadziła do jednego — wszystko musi być „wielkoruskie”. O tym, czy tak jest, czy nie, świadczą fakty: w Siewierodoniecku dwukrotnie zwoływano zjazdy deputowanych-separatystów w celu utworzenia Północno-Wschodniej Republiki; za wsparciem władz obwodowych w centrum Ługańska ustawiono pomnik tak zwanym „ofiarom żołnierzy OUN—UPA” (08.05.2010); Rada Obwodowa w Ługańsku przyjęła decyzję w sprawie szczególnego statusu języka rosyjskiego (27.05.2011); ten sam „przedstawicielski” organ swoją uchwałą, wbrew decyzji Sądu Konstytucyjnego Ukrainy, przedłużył termin wywieszania czerwonych flag (rzekomo „flag Zwycięstwa”) na budynkach instytucji państwowych w obwodzie ługańskim (17.06.2011); struktury władzy obwodu ługańskiego, wbrew konstytucyjnemu zapisowi o rozdziale Kościoła od państwa, organizowały pompatyczny pobyt w obwodzie Patriarchy Moskiewskiego i całej Rusi Cyryla (Władimira Gundiajewa) we wrześniu 2011 r.; przy tym stale ignorują potrzeby duchowe wiernych Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, czym rozniecają waśnie międzywyznaniowe w kraju.

Машинний переклад

MEDIA DLA PUTINA W ukraińskich mediach rozpoczęła się rosyjska kampania prezydencka

Niebywałej skali rosyjski salwa propagandowa została oddana przez gazety Ukrainy. Zamieściły one wielki, na całą stronę, artykuł premiera Rosji Wołodymyra Putina, którego partia rządząca tego kraju oficjalnie nazwała już kandydatem na prezydenta w przyszłorocznych wyborach. …ją zawodowi agitatorzy i propagandyści. Tymczasem instytucje państwowe nie są w stanie dać godnej propagandowej odprawy obcym ani wesprzeć rodzimych mediów. Trzeba zaznaczyć, że rosyjscy politechnolodzy są dość sprytni: wszystkie cztery gazety, w których zamieścili artykuł Putina, są niepaństwowe. Dwie z nich, „Wisnyk Cz” i „Desnianka wilna”, są ukraińskojęzyczne, więc zleceniodawcy nie naciskali na redakcje i dostarczyli ukraiński przekład artykułu. Przestrzegli, jak gdyby, ustawodawstwa językowego, a dziesiątkom tysięcy czytelników wtłoczyli putinowską propagandę w ich ojczystym języku. Niestety, chyba nie ma co liczyć na to, że tak zwane państwowe gazety obwodów, a takich z miejscowymi jest około 30, równie zgodnie, zorganizowanie, za państwowe pieniądze udzielą godnej odpowiedzi na agitkę Putina. A warto by, bo to rzeczywiście bezprecedensowy salwa obcej agitacji. Jak poinformował portal internetowy „Polityczna Chersońszczyzna”, w tym obwodzie artykuł Putina również równocześnie wydrukowały cztery gazety: „Nowyj den”, „Kluczi”, „Chersonski wiestnik”, „Horożanyn i Horożanka”. Z Sumszczyzny donoszą, że i tam hojnie rozpowszechniono tę rosyjską propagandę. I tak w wielu obwodach państwa. Teraz warto choćby krótko powiedzieć o istocie artykułu Putina. Wystarczy zacytować pierwszy akapit tego artykułu „Wołodymyr Putin — o Jednolitej Przestrzeni Gospodarczej”: „1 stycznia 2012 roku startuje najważniejszy projekt integracyjny — Jednolita Przestrzeń Gospodarcza Rosji, Białorusi i Kazachstanu. Projekt, który bez przesady jest kamieniem milowym nie tylko dla naszych trzech krajów, ale i dla wszystkich państw na przestrzeni postradzieckiej”. Oto tak, skromnie i z przekonaniem o własnej wyższości: kamień milowy dla WSZYSTKICH państw. Wszystkich 15-tu, które utwo-

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

zmiany w kulturze, że znacząco poprawi się stosunek do kultury w społeczeństwie. Tak się nie stało. — Niestety istnieje takie pojęcie jak bezwładność systemu. I żadnego systemu nie można przełamać natychmiast. Człowiek, który dziś zajmuje jakieś stanowisko we władzy, powinien wyraźnie rozumieć, co można zrealizować w krótkim czasie, który jest mu przeznaczony. Skupić się właśnie na tym i nie robić tego, czego on zawczasu wykonać nie może. Iwan Mychajłowycz w swoim czasie zrobił bardzo wiele z tego, co pozostało do dziś. Nie mógł zmienić stosunku do kultury w społeczeństwie. Ta sytuacja wykraczała daleko poza uprawnienia ministra. Ale za jego kadencji po raz pierwszy w centrum uwagi postawiono narodowe dziedzictwo kulturowe. To w takiej czy innej mierze pozostawało potem, a nawet po części pozostaje do dziś. Bo wcześniej Ministerstwo Kultury URSR było, jak wiadomo, „centralną filharmonią” do organizowania rządowych koncertów i imprez. I tyle. A Iwan Mychajłowycz te standardy zmienił. Najprościej krytykować, powiedzieć, że człowiek zajmował wysokie stanowisko i niczego nie osiągnął. Trzeba oceniać sprawiedliwie: czy zrobiono coś, co pozostaje. Moim zdaniem Iwan Mychajłowycz zrobił bardzo wiele. Poza tym był nienagannym wzorem moralnym. Właściwie to chyba jedyny przypadek, kiedy tym ministerstwem kierował intelektualista takiego poziomu. Ogólnie u nas intelektualistów przy władzy w czasie niepodległości było bardzo mało: Mykoła Żulynski, Ihor Juchnowski, Iwan Wakarczuk, jeszcze dwa-trzy nazwiska — i tyle. — Czy można coś zrobić dziś, w tym systemie? — Teraz będą bardzo ciężkie lata. Nic dobrego w najbliższym czasie nas nie czeka. Ale z czasem i ta sytuacja się zmieni. Chciałbym przypomnieć tym, którzy mają zwątpienie, rozpacz: ćwierć wieku temu trudno nam było sobie wyobrazić, że Ukraina stanie się niepodległa, i że będziemy mieli bardzo wiele rzeczy, w które nawet nie mogliśmy uwierzyć. Tak samo kiedyś ta władza odejdzie, pojawi się nowe pokolenie ukraińskich polityków. Szkoda tylko, że straciliśmy bardzo wiele czasu, nawet dla mojego pokolenia. Mam teraz 50 lat, jestem przekonany, że będę potrzebny naszemu państwu jako uczony, jako działacz społeczny, ale zapewne już nigdy nie przydam się jako wykwalifikowany urzędnik: tylko dlatego, że mój wiek może nie wystarczyć, by przetrwać tych, którzy teraz siedzą przy władzy. ZWYCZAJNYM ROBOCZYM JĘZYKIEM FIZYKÓW STAŁA SIĘ UKRAIŃSKA — Jakie nastroje panują wśród młodzieży, wśród Pana studentów? — Wykładam na dwóch kijowskich uniwersytetach: tłumaczenia na Uniwersytecie im. Borysa Hrinczenki, fizykę ciała skondensowanego na Uniwersytecie im. Tarasa Szewczenki. Studenci, z którymi muszę się kontaktować, są dobrzy. Nie wiem, jakimi ukształtuje ich życie — przecież żyją w okrutnych, bardzo pragmatycznych czasach, które wpływają na ludzi. Ale obecnie to młodzież niezaszufladkowana, z pewnymi problemami w edukacji (są to raczej problemy naszej szkoły), jednak dość oczytana. Mimo ciągłego zombifikowania z obcej przestrzeni informacyjnej młodzież jest dostatecznie patriotyczna. Dotyczy to jednakowo zarówno humanistów-tłumaczy, jak i magistrantów-fizyków. Większość mojej obecnej grupy na uniwersytecie Szewczenki jest naturalnie ukrainojęzyczna. Jeśli trzydzieści lat temu, kiedy studiowałem na tym samym uniwersytecie i byłem chyba jedynym, który odpowiadał rosyjskojęzycznym wykładowcom po ukraińsku, to obecnie język ukraiński stał się normalnym językiem roboczym fizyków i nikt nie ma co do tego najmniejszych wątpliwości. Naturalnie i swobodnie prowadzimy nasze dyskusje naukowe, wypowiadamy się na najtrudniejsze kwestie rozwoju nauki. To także ogromne osiągnięcie. — Jest Pan rdzennym kijowianinem, jak udało się Panu zachować tożsamość Ukraińca w Kijowie w ówczesnych okolicznościach? — Na szczęście nie jestem jedynym z rdzennych kijowian, który zachował ukraińskość. Być może było mi łatwiej, ponieważ zawsze miałem odporność na otoczenie. Nigdy nie zważałem na to, co modne. W czasach, kiedy modne były estradowe piosenki, demonstracyjnie kochałem wysoką klasykę, robiłem to szczerze i czerpałem z tego radość (i kocham tę klasykę do dziś). W czasach, gdy modne było „pierierochodite na obszczeponiatnyj”, do dwunastego roku życia rzeczywiście przechodziłem. W rodzinie rozmawiałem po ukraińsku, tym językiem wypowiedziałem swoje pierwsze słowa. Ale ulica jest ulicą, więc jako chłopiec od czterech do dwunastu lat postępowałem jak wszyscy. Jednak od dwunastego roku życia zacząłem się zastanawiać: „Dlaczego ja w swoim rodzinnym mieście, we własnej Ojczyźnie mam przechodzić na inny język?” I postanowiłem tego nie robić. I w dalszym ciągu nigdy tego nie robiłem, z wyjątkiem sytuacji, gdy napotykałem ludzi, którzy naprawdę nie rozumieli tego języka — przyjezdnych, cudzoziemców. Uważam, że postępowałem całkowicie słusznie. W czasach radzieckich wbijano nam dziwną zasadę: „Gdzie pojawia się rosyjski człowiek, tam trzeba z grzeczności przejść na rosyjski”. Gdy było dziesięciu Ukraińców i nagle pojawiał się jeden Rosjanin — wszyscy przechodzili „na wielki i potężny”. A dlaczego Rosjanie z grzeczności nie mieliby nauczyć się ukraińskiego? W środowisku naukowym bywają różne sytuacje. W zeszłym tygodniu wygłaszałem publiczny wykład, w którym uczestniczyło dwustu studentów Uniwersytetu Kijowskiego i dwudziestu akademików z różnych krajów WNP. Musiałem przejść z ukraińskiego, ale przeszedłem nie na rosyjski, lecz na angielski. A poszczególne terminy tłumaczyłem po ukraińsku, jeśli widziałem, że studenci ich nie rozumieją. Studentom to było pożyteczne, bo angielski jest międzynarodowym językiem nauki. Ogólnie uważam, że rosyjski w ukraińskiej nauce obecnie pełni szkodliwą rolę. Faktycznie każda nauka opiera się na uniwersalnym języku — dziś jest to angielski — i na narodowym, którym słucha się i czyta kursy uniwersyteckie, omawia wyniki w laboratoriach itd. Gdy między uniwersalnym a narodowym pojawia się pośrednik, który nie może pełnić funkcji języka uniwersalnego (bo 98 % naukowych i technicznych informacji na świecie jest po angielsku, a po rosyjsku — o rzędy wielkości mniej), a jednocześnie pretenduje do jakiejś uniwersalnej roli właśnie wobec nas, Ukraińców, to jest to marnowanie przez nas zbędnych wysiłków, środków i oszukiwanie samych siebie. Drukowanie dziś tekstów naukowych w Ukra-

Машинний переклад

Mądrzy uczą się na cudzych błędach

BUDŻET NAUKI NA UKRAINIE JEST 500 RAZY MNIEJSZY NIŻ W USA — Maksymie Witalijowiczu, połączył Pan w sobie „fizyka” i „liryka”, zajmuje się Pan pracą społeczną i administracyjną i we wszystkim osiąga znaczące sukcesy. Jak się Panu to udaje? Jak Pan wszystko zdąża? — Urodziłem się w rodzinie znanych naukowców, dorastałem w środowisku naukowym. Uważam, że to wspaniałe otoczenie, bo do nauki idą najjaśniejsi ludzie, którzy mają ponadto wyraźne zasady moralne. Nauka wymaga uczciwości. Miałem szczęście obcować z wieloma, bez przesady, wybitnymi uczonymi. Chodzi przede wszystkim o fizyków, po części o humanistów. Wszyscy znakomici fizycy, z którymi się znałem, mieli szerokie humanistyczne zainteresowania. Doskonale znali się na poezji, muzyce, teatrze, czasem lepiej niż humaniści z zawodu. Na przykład akademik Borys Wierkin, założyciel znanego Charkowskiego Instytutu Fizyki Technicznej Niskich Temperatur, w młodości wahał się, czy nie zostać zawodowym muzykiem. Już w podeszłym wieku przyjeżdżał, dajmy na to, na jeden wieczór specjalnie na jakiś koncert do Kijowskiej Filharmonii; chodziłem tam z nim razem. Opowiadał mi o przedstawieniach teatru Kurbasa, które oglądał jeszcze w dzieciństwie, choć, oczywiście, nie był człowiekiem kultury ukraińskiej. Organizował wieczory teatralne i symfoniczne w swoim instytucie. Gdy wracał do zdrowia po ciężkim udarze, jednym palcem przepisywał na maszynie zakazane wtedy wiersze rosyjskich poetów „srebrnej epoki” z książek, które brał z tajnego magazynu Charkowskiej Biblioteki, oprawiał je i dawał przyjaciołom. Mam siedem domowych książek, przepisanych przez akademika Wierkina. Taka sama atmosfera literacko-artystyczna panowała wśród leningradzkich fizyków, z którymi się kontaktowałem, bo tam kończyłem aspiranturę. Taka sama atmosfera panowała też wśród kijowskiej naukowej „śmietanki”. Wreszcie znany angielski pisarz Charles Percy Snow był także pierwszorzędnym fizykiem, a także urzędnikiem państwowym. Przy okazji, gdy Niemcy w 1940 roku szykowali się do lądowania na Wyspach Brytyjskich, był jednym z pierwszych na liście tych, których mieli zlikwidować. Wydaje mi się, że dla uczonych, którzy zajmują się poznawaniem świata, ważne jest, by nie być jednostronnym. Dlatego po prostu należę do tej tradycji, która, niestety, z wielu przyczyn obecnie nie jest tak silna, jak była wcześniej. — 4 października uczonym Solowi Perlmatterowi (USA), Braianowi P. Schmidtowi (Australia) i Adamowi Rissowi (USA) przyznano Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki „za odkrycie przyspieszonego rozszerzania się Wszechświata za pomocą obserwacji odległych supernowych”. Na czym polega istota tego odkrycia? I czy jest nadzieja, że Ukraina wkrótce również będzie miała laureatów Nagrody Nobla? — Obecna nagroda dotyczy astrofizyki, samych podstaw naszego Wszechświata. To rzecz bardzo interesująca, ale wymaga specjalistycznej wiedzy. Między fizykami, którzy pracują w różnych dziedzinach (ja pracuję w fizyce ciała stałego), czasem bywa bardzo duży dystans. Dlatego nie będę komentował obecnej nagrody, bo byłoby to niezupełnie fachowe. A oto w zeszłym roku dwaj angielscy uczeni (pochodzący z Rosji), Andre Geim i Kostia Nowosiołow, zostali laureatami Nagrody Nobla „za eksperymenty z dwuwymiarowym materiałem grafenem”. To jest kierunek, którym bezpośrednio się zajmuję. Moje ostatnie prace poświęcone są grafenowi — unikalnemu materiałowi. Te badania odkryły wiele interesujących fundamentalnych nowych efektów, a jednocześnie dają ludzkości nadzieję na rewolucję w elektronice, na przejście od krzemu do nowej, węglowej elektroniki. Nie wiem, czy ta nadzieja się spełni, ale nad tym problemem pracuje duża liczba pierwszorzędnych naukowców i nie odrzuciłbym takiej możliwości. Czy ukraińscy uczeni mogą otrzymać Nagrodę Nobla — to bardzo bolesne pytanie. Nauka dziś jest, niestety, rzeczą kosztowną. Czasy, gdy odkrycia eksperymentalne dokonywano, używając przyrządów „sklejonych” ze sznurków i drucików, minęły bezpowrotnie. Teraz potrzebna jest drogą aparatura laboratoryjna, możliwość dostępu do informacji i najnowszych źródeł wiedzy naukowej, co również wymaga środków. Budżet naukowy Ukrainy W latach 60. XX wieku w środowisku elity naukowej modna była dyskusja między „fizykami” a „lirykami” o alternatywie wyboru między orientacją technokratyczną a humanistyczną. Naszym gościem jest naukowiec, działacz społeczny, tłumacz, pisarz, doktor nauk fizyczno-matematycznych Maksym STRICHA, który zadziwiająco organicznie połączył w sobie te rzekomo przeciwstawne nurty. Obecnie jest głównym naukowcem Instytutu Fizyki Półprzewodników NAN Ukrainy; kierownikiem katedry tłumaczeń Instytutu Humanistycznego Uniwersytetu Kijowskiego im. Borysa Hrinczenki; wiceprezesem Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy; wiceprezesem Stowarzyszenia Pisarzy Ukraińskich; przewodniczącym Rady Społecznej przy Państwowej Agencji ds. Nauki, Innowacji i Informatyzacji Ukrainy. Rozmawiamy o współczesnych problemach nauki i edukacji w naszym państwie. 30 razy mniej niż w Rosji i 500 razy mniej niż w USA. Mimo wszystko nasi uczeni dokonali heroicznego wyczynu — funkcjonują w takich warunkach, gdy rodzime państwo robi wszystko, by zniszczyć naukę w Ukrainie. A uczeni wciąż żyją, wciąż osiągają pierwszorzędne wyniki. Ale oczywiście poważnie pretendować w takich warunkach do Nagrody Nobla jest bardzo trudno. NIE MOŻNA PRZEBUDOWAĆ ŻADNEGO SYSTEMU NATYCHMIAST — Kiedyś w wywiadzie powiedział Pan: „Elity polityczne nie rozumieją znaczenia nauki”. Czy to jest aktualne? — Życie czasami czyni człowieka pesymistą. Kiedy patrzyłem na administrację prezydenta Wiktora Juszczenki ze wszystkimi tymi postaciami, myślałem: „dowlekliśmy się…” Ale kiedy widzi się administrację prezydenta Wiktora Janukowycza, rozumie się, że zawsze istnieje możliwość pogorszenia. Bardziej fatalnej sytuacji dla Ukrainy, niż obecna, nigdy nie było. Są poszczególni ludzie, którzy próbują ją uratować. Szanuję przewodniczącego Państwowej Agencji ds. Nauki, Innowacji i Informatyzacji Ukrainy Wołodymyra Semynożenka, z ogromnym szacunkiem odnoszę się do Borysa Jewhenowycza Patona. On w niemal 93 lata robi bardzo wiele, aby ocalić naukę. Ale kiedy mowa o obecnym kierownictwie, to jednostki, i od nich w państwie dziś nie zależy zbyt wiele. Prawie wszystkie pozostałe postacie dzisiejszych elit nie rozumieją znaczenia nauki, uważają ją za niepotrzebny dodatek do państwowego wozu. W ciągu ostatniego roku rozpoczęło się prawdziwe nagonkowe prześladowanie naukowców. Trzeba przecież jakoś imitować walkę z korupcją, łapać prawdziwych korupcjonistów jest niebezpiecznie, a łatwiej wziąć się za naukowców, którzy, powiedzmy, jeszcze czytają wykłady na uniwersytetach. Do uniwersytetu, gdzie profesor taki a taki na zasadzie współpracy czytał wykład, przychodzi Państwowa Kontrola Skarbowa z kontrolą. Idą do jego głównego miejsca pracy, sprawdzają, jak tam go ewidencjonowano — i znajdują naruszenia. Ale wcześniej nikt na to nie zwracał uwagi, nie wymyślał, że za dwie godziny wykładu profesor powinien te dwie godziny odpracować wieczorem. Przecież praca naukowca ze swej natury jest nienormowana. Naukowiec pracuje i w weekendy, i na urlopie nad swoimi problemami. Ale to, że zapomniano odnotować, iż w tym czasie naukowiec czytał wykład, a w głównym miejscu pracy go nie było — to już podstawa, by ukarać uczonego, co masowo robiono. W ciągu minionego roku obecna władza włożyła fantastycznie dużo wysiłku w to, aby pogorszyć szanse ukraińskiej nauki. W szczególności w Ministerstwie Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu po raz pierwszy w całej historii zlikwidowano departament naukowy. Nauka nie należy do sfery zainteresowań obecnego ministra, a zatem tymi sprawami można w ogóle się nie zajmować. Faktycznie ogromny sektor narodowej nauki — naukę na uniwersytetach — nikt nie koordynuje i, mówiąc ogólnie, nie wie, co tam się dzieje. — Czy jedna osoba może w jakiś sposób wpłynąć na system, coś w nim zmienić i w jakim stopniu? Na przykład, kiedy Iwan Dziuba w latach 1993–1995 był ministrem kultury (Pan był jego doradcą), u wielu pojawiły się nadzieje na kardynalne

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

...ść w języku rosyjskim, moim zdaniem, oznacza co najmniej prowincjonalność. To, co chcemy, aby przeczytał świat, trzeba drukować po angielsku. A przynajmniej pewne podstawowe teksty z nauk przyrodniczych trzeba drukować po ukraińsku — przede wszystkim po to, by na bieżąco tworzyć nowe terminy naukowe. Dlatego „Ukraiński Czasopismo Fizyczne”, którego jestem członkiem kolegium redakcyjnego, ukazuje się w dwóch równoległych wydaniach — ukraińskim i angielskim. — Jak reagowali koledzy z klasy, gdy Pan/Pani w swoim czasie stale mówił(a) po ukraińsku? — Na przerwach uczniowie rozmawiali po rosyjsku, ale moją ukraińszczyznę tolerowano. Na ulicy bywało różnie. Dobrze znam sytuację, gdy mówią: „Вот такой культурный мальчик, но почему-то нормально говорить не научился”. To czasem działało na nerwy, ale nie mogę powiedzieć, że kiedyś mnie za moją ukraińską mowę pobito. Nawiasem mówiąc, jednym z największych osiągnięć naszych czasów jest to, że w Kijowie przestano oglądać się za ukraińskim językiem. Nie dominuje on jeszcze na ulicy, ale już nikt się nieogląda, gdy się nim rozmawia. — Nasi ludzie bardzo szanują zdanie wyższych przełożonych, często dążą do tego, by się „przysłużyć”. Gdy Leonid Kuczma obiecał wprowadzić drugi język państwowy, choć tego nie zrobił, proces rusyfikacji wznowił się. Czy nie będzie teraz „odwrotu” z powrotem? — „Odwrót” już się zaznacza, bardzo poważny. Czasem jest spontaniczny, bo jesteśmy pod ogromną presją rosyjskich mediów masowych, rosyjskiej kultury masowej. A obecnie — dobrze przemyślany, bo minister oświaty i nauki, młodzieży i sportu, mimo wszystko, jest bardzo nastawionym na forsowanie swoich celów politykiem, który ma na celu wprowadzić Ukrainę w sferę „russkogo mira”. Wszystko się w tym celu dzieje, m.in. po to, by nasz język został sprowadzony do statusu jednego z dwóch, najlepiej drugiego. Tak więc sytuacja w najbliższym czasie będzie się pogarszać. Jednak sądzę, że nie dojdzie ona do takiego stanu, jaki był 25 lat temu, gdy w szkołach ukraińskich uczyła się już mniej niż połowa uczniów. Ale od nas wszystkich zależeć będzie, na ile będziemy odporni na rosyjskie media, na rosyjską kulturę masową, która tu istnieje pod hasłem „chochle, wesprzyj rosyjski show-biznes swoją hrywną”. Ja, na przykład, gdy trafiam do restauracji i nie dają mi menu po ukraińsku, wstaję i wychodzę. Mówię: nie płacę swoich pieniędzy tam, gdzie mnie nie szanują. To ma wpływ. Wzywam wszystkich Ukraińców, by postępowali właśnie tak. Nie chodzić do sklepów, które mają rosyjskojęzyczne szyldy i rosyjskojęzyczne reklamy, do restauracji, w których nie mówi się po ukraińsku. Nie mogę dać tej rady charkowianom, bo skazałbym ludzi na to, by w ogóle nie chodzili do sklepów i restauracji. A w Kijowie wciąż mamy szansę, by walczyć, więc zróbmy to. Dotyczy to także prasy ukraińskojęzycznej. Kochajmy, jak nauczał Czykalenko, Ukrainę nie tylko do głębi duszy, ale i do głębi kieszeni, na co wielu z naszych ludzi nie jest do końca gotowych. Jednocześnie ta sytuacja nakłada ogromny obowiązek na ukraińską prasę, wydawców książek, tłumaczy — by robili rzeczy bardzo wysokiej jakości. Nie ma co liczyć, że będą nas wspierać tylko dlatego, że jesteśmy ukraińskojęzyczni. Znane jest powiedzenie Łesi Ukrainki: „Послухаєш, что цей пан говорить, то краще б він говорив по-китайському”. Tzn. mamy dawać nie tylko produkt po ukraińsku, lecz produkt wysokiej jakości w języku ukraińskim. To jest to, co zawsze czułem. Zresztą, gdy trzydzieści lat temu przyszedłem do Instytutu Półprzewodników i byłem tam jedynym, który przygotowywał referaty po ukraińsku, to nakładało na mnie kolosalny obowiązek — nie miałem prawa wygłaszać złych, a jedynie błyskotliwe referaty, bo gdy jedyny, kto czyta referaty po ukraińsku, robi to źle, dyskredytuje sam język. SYSTEM OŚWIATY PRÓBUJĄ BRUTALNIE ZŁAMAĆ — Był Pan zastępcą ministra oświaty za Iwana Wakarczuka i dobrze zna Pan problemy oświatowe. Które, Pana zdaniem, są obecnie najważniejsze? — To bardzo szeroki temat. Ukraina na razie zachowuje ogólnie niezły system oświaty. Jedynym działem w Indeksie Rozwoju Społecznego ONZ, w którym wciąż wysoko się utrzymujemy, jest oświata. Ogółem zajmujemy 67. miejsce, ale w dziedzinie oświaty — 18. To nie nasza zasługa. To tylko dowód na to, że przed Tabacznikiem byli rozsądni i odpowiedzialni ministrowie oświaty, praktycznie wszyscy — od Tałanczuka po Wakarczuka. Zdołali nie zniszczyć tego, co najlepsze odziedziczyliśmy po sowieckiej spuściźnie, i wypełnić to treścią ogólnoludzką, ukraińską, humanistyczną. Teraz po raz pierwszy od czasów niepodległości jesteśmy świadkami tego, że system oświaty próbuje się złamać przez kolano bardzo brutalną metodą. Społeczeństwo w należytym stopniu jeszcze tego nie uświadamia sobie. Mamy straszliwą decyzję o przejściu z dwunastoletniego systemu kształcenia (nota bene, nigdy nie zrealizowanego) na jedenastoletni. Uważam, że doszło do narodowej katastrofy, bo skazaliśmy pokolenie naszych dzieci na brak konkurencyjności. Po pierwsze, Europa przechodzi na dłuższe okresy kształcenia, a to jest konsekwencją wzrostu zasobu wiedzy. Po drugie, faktycznie jesteśmy teraz zobowiązani w krótkim czasie na nowo przygotować wszystkie podręczniki od siódmej do jedenastej klasy, uzgadniając je ze sobą, i wydrukować je, chociaż teraz, gdy z trudem kończyliśmy wariant dla dwunastoletniej szkoły, nie ma zasobów, by zrobić to szybko i jakościowo. Zatem skazaliśmy uczniów na to, że przez pewien czas będą się uczyć według niezgodnych programów, tymczasowych słabych podręczników, czyli wychodzić ze szkół bez konkurencyjności. To tragedia. Nie potrafię powiedzieć, co kierowało ministrem oświaty: chęć rozwiązania problemu przejścia na dwunastoletni system, do czego rzeczywiście w tamtym momencie jeszcze nie wszystko było gotowe, czy chęć całkowitego zniszczenia systemu oświaty, ale punkt do zadania ciosu został dobrze wybrany i cios ten zadano strasznie. — Czy zamykanie szkół i zmniejszanie liczby uczelni wyższych jest celowe? — Sytuacja z zamykaniem szkół, niestety, po części jest uwarunkowana obecnymi realiami. Mamy wiejskie szkoły, do których uczęszcza od czterech do dziesięciu uczniów. Taka szkoła ma znaczenie dla tego, by wieś ostatecznie nie wymarła. Jednak uważać, że daje się tam jakościowe wykształcenie, nie można. Inna sprawa, gdy zamyka się całkowicie konkurencyjne szkoły, w dodatku z ukraińskim językiem nauczania na Donbasie, gdzie uczniów jest wystarczająco dużo. Tu chodzi albo o przyczyny polityczne, albo biznesowe — czyjeś dążenie do przejęcia budynków w dogodnym miejscu i mienia. To jest niedopuszczalne. Co do uczelni wyższych. Legendą jest to, że na Ukrainie jest ich zbyt wiele, mówi się, że ponad 900. Ta liczba pojawiła się tylko dlatego, że u nas kiedyś, jeszcze na początku niepodległości, technika nazwano uczelniami wyższymi I—II poziomu akredytacji. Gdy mówić o uniwersytetach, czyli zakładach wyższych III—IV poziomu akredytacji, — mamy ich około 330. To średni wskaźnik dla europejskiego kraju o takiej liczbie ludności jak nasz. Zatem mechanicznie nic nie trzeba łamać. Ale mamy uczelnie, które faktycznie są przykrywką dla kupna dyplomów. Takie trzeba bezlitośnie zamykać, bo dają niejakościową edukację, zawoalowanie sprzedają dyplomy. Trzeba być wymagającym w kwestii licencjonowania i akredytacji, a do rozwiązania tych spraw należy zaangażować społeczeństwo. Trzeba podnosić naukę uniwersytecką, wspierać naukowców. Teraz mamy zupełnie przeciwną sytuację. — Dlaczego rozpowszechnia się informację, że mamy zbyt wiele uczelni i trzeba je zamykać? — Przyczyna zagrożenia bezpodstawnym zamykaniem uczelni, moim zdaniem, to chęć postawienia korpusu rektorskiego pod kontrolą. Rektorzy, znalazłszy się pod groźbą zamknięcia, będą posłuszni. W przeciwnym razie — zamkną. — Pana życzenia dla czytelników naszej gazety w ten trudny czas. — Życzyłbym sobie pewnego realizmu. Bez wątpienia czekają nas bardzo ciężkie czasy. I nie skończą się one jutro. Jest to konsekwencja jaskrawych błędów, które popełniały polityczne elity. Nie chciałbym jeszcze raz wspominać Wiktora Andrijowycza, ale stał się on jedną z negatywnych postaci naszej historii, pozwalając sobie na pewne rzeczy, na które nie należało pozwalać w żadnych okolicznościach. Płacimy za to wszystko. Jednak i te czasy przeminą. I od nas wszystkich zależy, czy nie zmarnujemy później szansy. Bo kiedy Wiktor Juszczenko doszedł do władzy, stała się straszna rzecz. Ludzie chcieli objąć władzę, osiągnęli to, a co z nią robić — nikt nie wiedział. Rozpoczęła się walka w otoczeniu o to, kto co i gdzie będzie miał. Ten błąd wszyscy musimy zrozumieć. Zapewne będzie to dotyczyć naszych politycznych potomków, bo już powiedziałem, że sceptycznie oceniam własne szanse na to, by jeszcze kiedykolwiek przysłużyć się Ukrainie na jakimś stanowisku państwowym, choć — jak mówią moi koledzy naukowcy — profilowy zastępca ministra ze mnie nie był gorszy. Ale ci, którzy przyjdą po nas, muszą koniecznie to uwzględnić. Bo mądrzy ludzie uczą się na cudzych błędach, głupcy — na własnych. Rozmawiała Nadija KYRJAN

Машинний переклад

«ZAKOCHANY W POEZJI ARABSKIEJ, PERSKIEJ I TUREČKIEJ»

O swoich osiągnięciach na niwie orientalistyki opowiada znany profesor-orientalista, doktor nauk filologicznych, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, tłumacz, autor wielu prac językoznawczych, literaturoznawczych i publicystycznych Hryhorij CHALYMONENKO. — Panie profesorze, z okazji swojego 70-lecia przygotował Pan takie prezenty, którym mógłby zazdrościć każdy naukowiec. Mam na myśli Pańską „Historię literatury tureckiej” oraz monografię językoznawczą „Turecki leksykalny odłamek ukraińskiego słownika”. Czy otrzymał Pan za to jakieś odznaczenia? — Tak, mam nagrodę Ministerstwa Kultury Turcji „Za rozwój kultury tureckiej” oraz „Order Honoru” Republiki Gruzińskiej. — Oto mam w rękach Pańską „Historię literatury tureckiej” — wydanie wielkoformatowe, pokaźna objętość: 550 stron; jest tu mnóstwo cytatów pismem arabskim, łacinką… Nie wspominam już o tym, że wykonanie takiej pracy jest trudne nawet fizycznie. Trzeba przecież nabrać tekstów tym arabskim pismem, przeczytać korektę nie raz, znaleźć drukarnię, która zgodziłaby się wydać wielokrojowe dzieło. Podziękował Pan Ambasadzie Turcji za wsparcie finansowe, a swojemu przyjacielowi za pomoc w składzie komputerowym. Ale przecież sam napisać książkę! I to wtedy, gdy „Historii literatury tureckiej” nie zdołali wydać uczeni nawet tych krajów, w których orientalistyka, a zwłaszcza turkologia, rozwijają się od wieków. Jak udało się Panu tego dokonać? — Już gdy studiowałem na Wydziale Orientalistyki Uniwersytetu Tbiliskiego (dziś imienia M. Dżawachiszwilego), przekonałem się, jak trudno studentom opanować kulturę narodu o oryginalnych podstawach cywilizacyjnych, gdy brakuje podręcznika do literatury. Od tego czasu zacząłem zbierać materiał, dużo czytać, robić notatki, skupować literaturę. Pewnego razu, po otrzymaniu w Stambule nagrody, zapytałem tureckich kolegów: „Dlaczego nagrodzono właśnie mnie, pierwszego uczonego świata chrześcijańskiego? Przecież w turkologii od dawna pracują znani naukowcy niemieccy, austriaccy, amerykańscy, francuscy”. Odpowiedź brzmiała: „Za każdym razem widzieliśmy, jak wiózł Pan na sobie dwie walizy z tureckimi książkami. Gdy zatrudnia się, powiedzmy, niemieckiego uczonego, to do jego dyspozycji są uporządkowana biblioteka i personel”. — Mogę jeszcze dodać: tam wybitnego uczonego i sumiennego pracownika nie wyrzuca się z pracy za jakąś krytyczną wypowiedź w prasie. — Taki już nasz los. Ale wróćmy do „Historii literatury tureckiej”. Gdy tylko zanurzyłem się w głębiny tego piśmiennictwa, stało się jasne: bez zrozumienia historii literatury arabskiej i perskiej pisanie czegokolwiek o literaturze tureckiej jest daremnym zajęciem. Dlatego kilka lat zajęło mi zdobycie wiedzy także w tej nieogarnionej dziedzinie. Dziękuję Uniwersytetowi Tbiliskiemu za to, że studiowałem tam nie tylko język turecki i gruziński, ale także arabski i perski. Jestem zakochany w poezji arabskiej, perskiej i tureckiej. Tylko to dawało mi siłę, by pokonać inercję, zwątpienie, zmęczenie. — Co jednak stanowi oryginalność Pańskiej „Historii literatury tureckiej”? Z jakimi pracami należałoby ją porównać? — Porównywać nie mam ani możliwości, ani chęci. Ukraina do dziś nie ma historii literatury nawet naszych sąsiadów: Białorusinów, Polaków, Słowaków, Rosjan. A cóż dopiero mówić o literaturze angielskiej, niemieckiej, francuskiej czy, powiedzmy, bizantyjskiej, obowiązkowej dla naszego prawosławnego narodu. Nie mam prawa zrzucać tego na barki ukraińskich literaturoznawców. Posiadanie dobrej historii literatury amerykańskiej, chińskiej czy polskiej to obowiązek Państwa Ukraińskiego, to nasz prestiż. Państwo musi zlecić naukowcowi lub całemu zespołowi zamówienie, a my musimy je wykonać. Oto niedawno prezydent Wiktor Janukowycz przebywał z wizytą w Aszchabadzie. Nie zaprzeczy Pan, że gdyby podarował prezydentowi Turkmenistanu „Historię literatury turkmeńskiej”, a w jego asyście znalazły się jeszcze jedna-dwie osoby władające językiem turkmeńskim (jeszcze lepiej, gdyby pracowały w Ambasadzie Ukrainy w Aszchabadzie), to atmosfera rozmów byłaby nieco inna, a być może bardziej konkretna. A teraz o Pańskim pytaniu dotyczącym oryginalności mojej książki. Jej oryginalność tkwi przede wszystkim w niepowtarzalności kultury, estetyki, religii i filozofii Wschodu. Sporo miejsca w mojej książce poświęciłem sufizmowi. To bynajmniej nie dogmatyczny nurt religijno-filozoficzny, lecz także platforma estetyczna, na której wzniesiono budowlę wielowiekowej literatury tureckiej. Średniowieczna poezja narodów muzułmańskich to ciągłe nawarstwienia symboli, które trzeba umieć czytać lub, jeśli Pan woli, rozszyfrowywać. Mam nadzieję, że ci, którzy zechcą nacieszyć się tą poezją, będą mogli to zrobić, uważnie czytając moją naukę. — Wydaje mi się, panie profesorze, że zapomniał Pan o jeszcze jednej cesze, która czyni Pańskie dzieło oryginalnym — o języku. Czy celowo unika Pan tej lawiny „modnych” terminów, które zalały nasze badania filologiczne? Może na zawsze pozostał Pan w stylistyce i terminologii czasów swojej młodości. Ani razu nie sięgnął Pan nawet po takie wszechogarniające terminy, jak kognitywny, dyskurs, narracja, immanentność… — Jeśli powiem, że trzymam się stylu S. Jefremowa, D. Czyżewskiego czy M. Bachtina (choć to prawda), to ludzie pomyślą, że rzeczywiście „na zawsze pozostałem”. Ale weźmy prace J. Szewelowa, M. Kociubynskiej czy I. Dziuby, a przekonacie się, że są one dalekie od pokazowej erudycji. Rzeczywiście celowo starałem się uniknąć zakademizowania, bo chciałem, aby moją, jak dotąd jedyną w Ukrainie pracę poświęconą kulturze Turcji, swobodnie czytali ludzie wszystkich pokoleń, niekoniecznie wytrenowani w dziedzinie amerykanistyki. I nadal uważam, że w tym przypadku trudne należy wyrażać prosto. Ale zupełnie spokojnie odnoszę się do naukowca, w którego wypowiedziach rozpierają się terminy opatyw, sygnifikacja, implikacja, integracja konceptu itp. — Niedawno wydał Pan monografię „Turecki leksykalny odłamek ukraińskiego słownika” i znów na własny koszt. We wstępie z wielkim szacunkiem odniósł się Pan do tych pracowników Instytutu Językoznawstwa im. Aleksandra Potebni, którzy opracowali „Słownik etymologiczny języka ukraińskiego”. Czy może Pan porównać stan nauki filologicznej „wtedy” i obecnie? Widzę wyraz Pańskiej twarzy… Może podzieli się Pan wrażeniami na temat dzisiejszego kształcenia filologicznego? — Chętnie bym się wypowiedział, ale sądzę, że Państwa gazeta zrobiłaby bardzo dobrą rzecz, gdyby zorganizowała „okrągły stół”, zapraszając do redakcji grono nieobojętnych naukowców. Jest o czym rozmawiać. Pamięta Pan, że wystąpiłem był w prasie z artykułem „Co to jest życia dzidzif?” — o języku lektorek tekstów w ukraińskiej telewizji. Zrobiło się jeszcze gorzej, teraz i męska część dziennikarzy mówi „dziti i batki”. Czy dobiera się ich specjalnie, może, jak to teraz mówią, organizuje castingi? — Dobrze, to proszę podzielić się wrażeniami o stanie rodzimej orientalistyki. — Właśnie w tym przypadku trafnie użył Pan słowa „rodzimy”, bo nazwać tę orientalistykę ukraińską można tylko po uprzednim wypiciu bromu. Ten temat też jest aktualny i dobrze byłoby, gdyby którakolwiek z gazet choć trochę się do niego zbliżyła. Powiem krótko: nie będzie żadnej orientalistyki, dopóki na Ukrainie nie powstanie, jeśli nie instytut, to przynajmniej wydział orientalistyki z trzema zakładami, jak dawno uczyniły to Rosjanie, Polacy, Węgrzy, Gruzini, a mianowicie: filologiczny, ekonomiczny (czyli gospodarka Wschodu) oraz historyczno-filozoficzno-politologiczny. Wtedy ukraińscy prezydenci będą mieli pełną informację o tym, co dzieje się lub będzie dziać w przeważającej części planety. Akademik L. Huberski wyraził był zamiar reorganizacji kształcenia filologicznego na Uniwersytecie im. Szewczenki. Jest to człowiek wytrwały, dobrze, jeśli jednak zacznie. Dziękuję Państwu za uwagę. Rozmawiał Ołeksandr PONOMARIW

Машинний переклад

U Mieżyhirskiego Spasa…

26 listopada 1844 roku Taras Szewczenko napisał w liście do Ja. H. Kuchareńki: „Byłem w zeszłym roku na Ukrainie — byłem w Mieżyhirskim Spasie. I na Chortycy, i wszędzie byłem i wciąż płakałem, sprofanowali naszą Ukrainę…” Później pojawił się zapis dzienniczkowy w „Dzienniku” z 18 czerwca 1857 r.: „Dzisiaj, jak i wczoraj, równie wcześnie przyszedłem do ogrodu, długo leżałem pod wierzbą, słuchałem wilgi i w końcu zasnąłem. Widziałem we śnie Mieżyhirskiego Spasa, Dzwonkową Krynicę, a potem Wydubiecki monastyr. A potem — Petersburg i moją drogą Akademię. Od niedawna zaczęły mi się śnić znajome, dawno niewidziane przedmioty. Czy wkrótce zobaczę to wszystko na jawie?” „Mieżyhirski Spas” — tak nazywał w swoich utworach, listach i „Dzienniku” Mieżyhirski Spaso-Preobrażeński monastyr. Dlaczego zatem tak głęboko zapadł on w duszę Szewczenki, że pojawiał się we śnie i zmuszał do płaczu na jawie? Swietłana BOHDAN Dziś z klasztoru nie pozostało praktycznie nic. Przekonaliśmy się o tym razem z pracownikami Muzeum Tarasa Szewczenki, którzy zorganizowali kolejną wędrówkę szewczenkowskimi miejscami, tym razem wybierając jako cel Mieżyhirję, okolicę przy wsi Nowe Pietrowce (obwód kijowski), 10 km na północ od miasta Wyszhorod. Na terenie tej świątyni od czasów sowieckich znajduje się rządowa rezydencja, otoczona wysokim płotem; obecnie mieszka tu Wiktor Janukowycz. Do oglądania dostępna jest jedynie Dzwinkowa (Dzwonkowa) studnia, starożytne źródło przy klasztorze. Według legendy nazwa pochodzi od kaplicy, którą wznieśli tu mnisi: zawiesili na niej dzwonki i kiedy woda uderzała strumieniem w nie, dzwoniły. O studni wspomina Taras Szewczenko nie tylko w przytoczonym wyżej fragmencie „Dziennika”, lecz także w poemacie „Mnich”: Idzie mnich ku Dzwonkowej Do jaru wodę pić I wspomina, jak to ciężko Było żyć na świecie… Bez przeszkód, omijając płot i ochronę, zeszliśmy w jar do źródła, napiliśmy się z niego wody (bardzo smacznej), umyliśmy twarze, aby być pięknymi (tak nakazuje wierzenie). Odwiedziliśmy Kozacką polanę. Podziwialiśmy piękno lasu, wdychaliśmy jego powietrze. To właściwie wszystko, co w dzisiejszych czasach jest dostępne zwykłemu śmiertelnikowi w tym od wieków świętym miejscu. A kiedyś sprawy wyglądały zupełnie inaczej… Według przekazu klasztor założyli około roku 988, w czasie chrztu Rusi, greccy mnisi, którzy przybyli z Bizancjum wraz ze świętym Michałem, pierwszym metropolitą kijowskim. Kroniki poświadczają istnienie na tym miejscu świątyni w XII w. W XVII w. klasztor stał się religijnym centrum kozactwa: po zniszczeniu w latach 60. XVII w. przez wojsko polskie klasztoru w Trachtemirowie to właśnie mieżyhirski otrzymał status „wojskowego” klasztoru Siczy i przekształcił się w szpital dla starych lub rannych zaporożców. Na ich utrzymanie Zaporoska Sicz przekazała klasztorowi na własność posiadłości ziemskie i wypłacała znaczne sumy. Z klasztoru mieżyhirskiego zapraszano kapłanów do siczowej cerkwi Pokrowa. W XVIII w. klasztor pod względem bogactwa był drugi po Ławrze Peczerskiej w Kijowie. O jego sławie przypomina też ulica Mieżyhirska na Podolu w Kijowie: dawniej znajdowało się tam przedstawicielstwo klasztoru w mieście. Najwyraźniej to właśnie tak znacząca rola klasztoru w czasach kozackich skłaniała Szewczenkę do wielokrotnego wspominania go w swoich utworach. Szczególnie fakt, że starzy kozacy dożywali tu swoich dni, przyjmując postrzyżyny i odpokutowując grzechy, został utrwalony w poemacie „Mnich”, gdzie w postaci mnicha przedstawiono pułkownika Semena Palija (choć, jak twierdzą badacze, Palij w rzeczywistości mnichem nie był, a zmarł w Fastowie i został pochowany w klasztorze mieżyhirskim. Notabene pochowano tu także pułkownika, a później hetmana Ostapa (Eustachego) Hohola, przodka Mikoły Gogola). Szewczenko opisuje pożegnanie Palija z życiem jako mnicha z tańcami i winem: Aż do Mieżyhorskiego Spasa Tańczył siwy. A za nim i towarzystwo, I cały święty Kijów. Dotańczył aż do bramy, Krzyknął: „Pugu! pugu! Witajcie, święci mnisi, Towarzysza z Ługu!” Święta brama otworzyła się, Kozaka wpuszczono, I znów brama zamknęła się, Na wieki zamknęła się Kozakowi. Kto to siwy Pożegnał się ze światem? Semen Palij, zaporożec, Nieubity przez nieszczęście. Tę samą tradycję wspomniano w wierszu „Zasłoniła czarna chmura…”: A ja, bracia, zaporożcy, Wezmę sobie habit I pójdę bić pokłony W Mieżyhorze, do Spasa. A dalej: „Idź, Piotrze, w Mieżyhoriję Modlić się do boga…” W noweli „Bliźnięta” również mowa o obrzędzie pożegnania: „…Pewnego razu sławni zaporożcy, przyjechawszy na swoje podwórze w Kijowie, by odprowadzić towarzysza swojego Jermołę Kiczkę do klasztoru mieżyhorskiego, urządzili bratu przyzwoite pożegnanie z życiem, to znaczy wykupili na Podolu gorzałkę, rozlali ją do wiader i z muzyką cechową uroczyście poszli do Mieżyhorja, częstując każdego napotkanego, czy to obcego, czy znajomego, bratnią gorzałką z mychajłyka, a żegnający się z życiem brat tymczasem tańczył przed muzykantami…” O klasztorze wspomniano kilka razy także w poemacie „Ślepiec”: „W wielkim Kijowie / Wszystkich świętych błagała; / U Mieżyhorskiego Spasa / Trzykrotnie się spowiadała…”; „O Spasie nasz cudowny, / Mieżyhorski Spasie!” Tu poeta tworzy legendę, zgodnie z którą klasztor podpaliła cesarzowa Katarzyna II: Jak carycа po Kijowie Z Nieczosem chodziła I Mieżyhorskiego Spasa Nocą zapaliła. I po Dnieprze w złotej Galerze płynęła, Na pożar ten spoglądała, Po cichu uśmiechała się. Jednocześnie dowodów na taką wersję wydarzeń brak. Fakty świadczą, że w 1786 roku, po zniszczeniu Siczy, władze rosyjskie zamknęły klasztor, a wiosną 1787 r. Katarzyna II podczas pobytu w Kijowie postanowiła go odwiedzić. Jednak z nieustalonych przyczyn tej samej nocy klasztor spłonął. Istnieje przypuszczenie, że pożar wywołali starzy zaporożcy, którzy dożywali tam swoich dni. W 1798 r. na terenie klasztoru założono Mieżyhirską fabrykę fajansu, słynącą z ogniotrwałej cegły. Działalność klasztoru wznowiono dopiero w 1886 roku, jednak z okresem, gdy nie działał, wiąże się jego przedstawienie przez Szewczenkę-artystę, a mianowicie rysunek „Kijowsko-Mieżyhirski klasztor”. Tradycyjnie uważa się, że rysunek wykonano w 1843 roku podczas pierwszej podróży poety na Ukrainę, gdyż wiadomo, że 13 czerwca 1843 roku Szewczenko wraz z P. Kuliszem i O. Senczyłem-Stefanowskim odwiedził Mieżyhirję, przypłynąwszy do niej tratwą Dnieprem. Jednak pracownik naukowy Muzeum Szewczenki Olena Słobodianiuk uważa tę datację za błędną: podczas pracy z oryginałem rysunku zauważyła na papierze znak wodny, wskazujący na producenta i rok wyprodukowania papieru: „J. Whatman // 1844”. Zatem, ponieważ papier został wyprodukowany dopiero w 1844 roku, sam rysunek nie może być datowany na wcześniejszy czas. Biorąc pod uwagę szereg okoliczności, badaczka dochodzi do wniosku, że najprawdopodobniejszą datą powstania „Kijowsko-Mieżyhirskiego klasztoru” jest kwiecień–wrzesień 1846 roku, kiedy Szewczenko mieszkał w Kijowie i miał możliwość wyjeżdżania na plener na przedmieścia miasta. Zabytek architektury, utrwalony ręką poety i artysty, do naszych czasów się nie zachował. Jeśli dziś staniemy w tym punkcie, z którego Szewczenko malował klasztor, zobaczymy jedynie zielony płot i wejście do strzeżonej prezydenckiej rezydencji: wspólny z przedstawieniem z XIX w. będzie tylko zarys góry po lewej stronie… Zatem po odnowieniu pod koniec XIX w. klasztor istniał do lat 20. XX wieku, kiedy znów został zamknięty, tym razem przez bolszewików; w latach 1934–1935 jego budynki wysadzono w powietrze, a w ich miejscu zbudowano państwową daczę USRR. Od tego czasu terytorium jest zamknięte dla postronnego oka. Jak twierdzą naoczni świadkowie, wśród ruin klasztoru znaleziono starożytną bibliotekę z rękopiśmiennymi księgami, jednak z powodu pośpiechu budowniczych zakopano ją. Istnieje wersja, zgodnie z którą właśnie tam przechowywano legendarną bibliotekę Jarosława Mądrego. Niektórzy sceptycznie to lekceważą i nazywają „plotkami” — natomiast inni argumentująco dowodzą prawdziwości tego twierdzenia, powołując się m.in. na pisemne świadectwa uczestników tamtych wydarzeń. Niezależnie od tego, czy przypuszczenie o bibliotece Jarosława jest prawdziwe, niewątpliwie archeologiczne wykopaliska na terenie Mieżyhirja mogłyby przynieść wiele interesujących wyników nie tylko dla archeologów i historyków, lecz także dla literaturoznawców. Ale o tym można jedynie pomarzyć. Na koniec zacytuję Michaiła Maksymowicza, który w 1864 roku napisał takie oto wiersze do swojej notatki „Coś o Mieżyhorju”: „…Będąc przez krótki czas w Kijowie, słyszałem, że za kilka tygodni Mieżyhorje zostanie sprzedane na publicznej licytacji… Smutna myśl nie opuszcza mnie…: co, jeśli Mieżyhorje dostanie się w ręce jakiegoś przedsiębiorczego Żyda!… Obraźliwe byłoby dla nas jego posiadanie tego miejsca, drogiego dla tutejszego kraju, dokąd niegdyś przychodzili na modlitewne wyczyny i postrzyżyny tacy ludzie, jak patriarcha Joakim Sawełow, metropolita Tymoteusz Szczerbacki, biskup Joasaf Horlenko i wielu innych; tego umiłowanego miejsca, które w ciężkich czasach Rusi Kijowskiej odwiedził dla niej dobroczynny jerozolimski patriarcha Teofan i tutaj potwierdził stauropigię… Ale nie! Mieżyhorje nie powinno przejść nie tyle w żydowskie ręce, ile we własność prywatną jakiegokolwiek handlarza i przemysłowca; i wydaje mi się, że do tego nie dopuszczą ani Ławra Peczerska, ani inne kijowskie klasztory, ze swoim zwierzchnikiem; że one, wspólnymi siłami, przy wsparciu dobroczynnych świeckich, zdołałyby wykupić Mieżyhorje i otworzyć je jak dawniej dla wspólnego życia braci; że nowo zebrana tu bracia mogłaby z powodzeniem kontynuować także wytwarzanie fajansowej zastawy… Wtedy ożyłaby też w narodzie dawna miłość do Mieżyhorja i ono służyłoby mu jako dobroczynna, i można powiedzieć, konieczna w obecnych czasach szkoła pobożności i pracowitości”. Na szczęście ponure przeczucia Maksymowicza się nie spełniły: Mieżyhirja nie trafiły ani w ręce „Żyda”, ani „handlarza i przemysłowca”: są pewnie strzeżone przez sługi narodu ukraińskiego za zielonym trzymetrowym płotem — więc możemy być spokojni.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

...klęski głodu, który pochłonął życie milionów Ukraińców. Tragedia Hołodomoru znalazła również odbicie w jej twórczym dorobku: Hołodomorze! Ty też nas dotknąłeś Tam, na Pryłuczczyźnie, w ojcowskiej chacie. Spuchnięte chodzą siostry i bracia, I ani skórki choremu dziecku… W późniejszych wierszach coraz wyraźniejsze stają się nuty nostalgii, przeniknięte wspomnieniami o rodzinnej ojcowskiej chacie, o rodzinie – rodzicach i siostrach, o rzece Udaj, o mieście burzliwej młodości. Zwracając uwagę na bogactwo języka w rodzinnym mieście, szczególny nacisk kładzie właśnie na to: I wychodzi Natalka z chaty, I przynosi wam kubek wody, I tak bogaty ma język, Choć do słownika jej, czystą, wprowadź. Wybiegając myślami do rodzinnego miasta, poetka zwraca się do niego takimi słowami: Hej, Pryłuki, moje Pryłuczenki, Słowicze sady z dąbrowami, Białe wiśnie w kwiecie wiosennym I klonowy ojcowski próg… Na uroczystość odsłonięcia pomnika Łiubow Zabaszty zebrali się pisarze i poeci kijowscy i miejscowi, przedstawiciele władz miejskich, sam mecenas, a ze stolicy przyjechali syn poetki Ihor Walentynowicz Zabasz­ta oraz jej wnuczka Olesia, solistka Kijowskiego Teatru Operetki, która tak serdecznie wykonała piosenki na słowa babci. Po oficjalnych przemówieniach członkowie rodziny poetki posadzili obok pomnika młodą wierzbinkę. Zatem 25 września 2011 roku – dzień odsłonięcia pomnika Łiubow Zabaszty – wejdzie do historii miasta jako jeden z najwybitniejszych w życiu pryłuczan.

Машинний переклад

Pomnik poetki Ljubow Zabasztty w Pryłukach

Anatolij Ryżenko, m. Pryłuki, obwód czernihowski Niedawno mieszkańcy Pryłuk byli świadkami wybitnego wydarzenia. Dzięki finansowemu wsparciu honorowego obywatela miasta, mecenasa Jurija Wiktorowicza Koptiewa, odsłonięto pomnik naszej rodaczki — poetki Ljubow Wasyliwny Zabasztty (1918—1990). Nie jest to już pierwszy pomnik ufundowany z kosztów Jurija Koptiewa. Wcześniej powstały pomniki Tarasa Szewczenki (malarza), aktora Mykoły Jakowczenki oraz świętego Ioasafa Biełgorodzkiego. Ljubow Zabasztta jest naszą dumą. W Pryłukach upłynęły jej lata dziecięce i młodzieńcze. Z rodzinnym miastem związane są także pierwsze wiersze, w których odtworzyła piękno przyrody, swoje szkolne lata, wydarzenia z życia rodaków-pryłuczan. W późniejszej twórczości Ljubow Zabasztta uwieczniła nasze miasto. Żaden z poetów nie zdołał stworzyć tylu utworów, nawet zbliżyć się do takiej liczby poetyckich dzieł, jakie napisała o rodzinnych Pryłukach. Z pryłuckich studni duchowości Ljubow Wasyliwna czerpała siłę żywotną dla swojej poezji. Sprzyjała temu atmosfera rodzinnego ciepła i wzajemnego szacunku w wielodzietnej, przyjaznej rodzinie Wasyla Hryhorowycza i Jefrosyniji Semeniwny Hryszkiw. Dzieciństwo Lubi Hryszko, jej braci i sióstr, podobnie jak wielu dzieci owego czasu, upływało w niedostatku, w surowych warunkach powrewolucyjnych czasów i wojny domowej — produkcyjnych rekwizycjach, kolektywizacji, głodzie. Właśnie w młodości Lubie Hryszko przyszło przeżyć stra-

Машинний переклад

Poświęcone bohaterkom UPA

Tetiana Bidzilia, m. Bereżany, obw. tarnopolski Narodowowyzwoleńcza walka OUN i UPA, ofiarność niezłomnych patriotów pozostawiły jasny, ożywczy ślad w historycznej księdze Ukrainy. Wśród nowych wydań „Kroniki UPA” uwagę zwraca kolejny kalendarz, poświęcony 70. rocznicy UPA (obchodzonej w 2012 roku), a zwłaszcza pamięci kobiet-konspiratorek. Motto kalendarza stanowią płomienne wiersze Larysy Murowycz: „Płonie w narodzie i będzie płonąć na wieki / Miłość życiodajna do Was, Bohaterki UPA…” („Bohaterkom UPA”). Na kartach kalendarza obok licznych fotografii ukraińskich konspiratorek znajdujemy także nasze chlubne rodaczki: urodzoną we wsi Szybalin, łączniczkę Głównego Dowódcy UPA, Bohatera Ukrainy Romana Szuchewycza („Tarasa Czuprynki”) – Halinę Dydyk („Anna”, „Mleczarka”, „Ksenia”), łączniczki Iryna Babuniak („Nina”) ze wsi Werbiw i Jewdokija Kowalczuk (wieś Saranczuki), które mężnie walczyły o niepodległość Ukrainy i wolność swojego narodu. Oczywiście lista konspiratorek Brzeżańszczyzny jest dość długa, o czym jasno świadczą liczne wspomnienia i strony wielu wydawnictw. Opublikowano tu także fotografię żony kierownika SB OUN Mykoły Arsenycza („Michajła”) – łączniczki UPA Haliny Hunko („Wiery”), która zginęła w 1947 roku w lesie koło wsi Żuków w powiecie brzeżańskim, w ziemiance otoczonej przez enkawudzistów. Ukraińskie kobiety, wstępując w szeregi OUN i UPA, jak zaznaczono w materiale L. Onyszki „Rola kobiety w ukraińskim ruchu narodowowyzwoleńczym”, świadomie wybierały rewolucyjną drogę walki. Dzięki cechom psychologicznym, aktywnej postawie obywatelskiej i odpowiedzialnemu podejściu do pracy kobiety zajęły znaczące miejsce w pracy referatury polityczno-oświatowo-wychowawczej, w podziemnym Ukraińskim Czerwonym Krzyżu, w służbie łączności OUN. Poza typowo kobiecymi dziedzinami działalności Ukrainki pracowały w referaturach propagandy, w wywiadzie, były wiernymi, niezawodnymi towarzyszkami swoich mężów-powstańców. W kalendarzu znajdują się zdjęcia niezidentyfikowanych powstańców (fotografie z zasobów Państwowego Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, archiwów Zarządu SBU, zbiorów muzeów itp.). Jest tu również ilustracja projektu pamiątkowego znaku „Święta Pokrowa – opiekunka Ukraińskiej Armii Powstańczej”, który planuje się wznieść w 2012 roku we Lwowie. Na ostatniej stronie można zobaczyć wzory powstańczych mundurów w ilustracjach artystów H. Jurjewa i B. Hirczaka z archiwum czasopisma „Odnostrij”. I, zgodnie z tradycją, odnotowano dni urodzin, odejścia w wieczność, tragicznej śmierci wybitnych powstańców, patriotów Ukrainy, święta chrześcijańskie, znaczące wydarzenia ruchu wyzwoleńczego Ukraińców o wolność i lepszy los naszego narodu. 1920-ті, a także jej rodzony brat Iwan, który spoczywa na obcej ziemi we wspólnej mogile pod miastem Królewiec (obecnie miasto Kaliningrad, Federacja Rosyjska). Po wojnie mama pracowała w Zarządzie Archiwalnym, tam nadal szukała prawdy, a następnie, pracując na niwie pedagogicznej, przekazywała prawdę młodzieży. Ja i moja starsza siostra jesteśmy wdzięczne Bogu, który przyprowadził nas na świat w rodzinie, którą stworzyli Mama i Tata. Nasza rodzina stała się dla nas omoforem duchowości i prawdziwych wartości ludzkich, które dla rodziców były niezmienne. Dorastałyśmy już w Kijowie. Nasze niewielkie mieszkanie na Rusanówce było wypełnione duchem tradycji narodowych i ukraińskich świętości. Mama zawsze uczyła nas szacunku do siebie, do ludzi, do ziemi, na której żyjemy, i do języka, który miał dla niej najwyższy stopień świętości. Mama nie dożyła kilku miesięcy do swoich 92. urodzin. Do ostatniej chwili myślała o tym, jak napełnić Ukrainę duchowością. Była aktywnym członkiem Stowarzyszenia Badaczy Hołodomorów w Ukrainie oraz honorowym przewodniczącym związku Weteranów-patriotów Ukrainy Dniprowskiego rejonu m. Kijowa. Jej działalność na rzecz odnowienia historycznej prawdy odznaczył Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko, nadając jej Order Księżnej Olgi III stopnia. Mama była pomostem między przeszłością a przyszłością, ponieważ wytrwale pracowała, aby młode pokolenie znało historyczną prawdę. A mamę prawdę rozumieli wszyscy, bo była ona uczciwą i jasną osobą. Za to wszystko z wdzięcznością chylimy głowy przed naszą drogą mamą i babcią. Wieczna jej pamięć. Rodzina Kateryny Romaniwny Marczenko: córki Natalka i Oksana z mężami, wnuki Kateryna i Kostiantyn

Машинний переклад

Żył dla literatury

Nadija KYR'JAN Fot. Tetiana WOŁODAJ Mieszkańcy Boriarki pamiętają i czczą utalentowanych ludzi, którzy wnieśli swój wkład w duchowy skarbiec miasta. Dbają o grób ukraińskiego klasyka Wołodymyra Samijlenki, badają twórczość wybitnego rodaka — poety Iwana Kowalenki, który w swoim czasie został represjonowany przez władzę sowiecką. Tak więc i teraz mieszkańcy Boriarki jako pierwsi ufundowali tablicę pamiątkową krytykowi literackiemu i tłumaczowi Wołodymyrowi Jakowyczowi Pjanowowi, który w ostatnim okresie swojego życia mieszkał w tym mieście. Podczas odsłonięcia tablicy pamiątkowej burmistrz Boriarki Taras Dobriwski zauważył: „Dzięki kierowniczce Boriarskiego Muzeum Krajoznawczego Ljubow Kraweczko odsłonięto szereg tablic memoralnych naszym utalentowanym artystom. Tę tradycję trzeba kontynuować. Mieszkańcy i goście miasta powinni znać twórcze osoby, którymi jesteśmy dumni”. Wielbiciele Wołodymyra Pjanowa wspominali go najcieplejszymi słowami. Jurij Muszkietyk, Bohater Ukrainy, laureat Państwowej Nagrody ZSRR oraz Państwowej Nagrody USRR im. T. H. Szewczenki, opowiedział, że miał szczęście — przez wiele lat był najbliższym sąsiadem Wołodymyra Jakowycza. „Cały czas wspominam nasze niekończące się rozmowy o twórczości, o pisarzach. Był naprawdę wybitnym literatem, mądrym człowiekiem, bardzo dużo wiedział. A ilu miał uczniów, naśladowców, którym utorował drogę do literatury! Moim zdaniem nie mniej niż jedna trzecia obecnego Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy to jego uczniowie. Poza wszystkim był wspaniałym człowiekiem. Nie znam żadnego nieuczciwego czynu Wołodymyra Jakowycza. Pamiętajmy o nim!” Krytyk, literaturoznawca, akademik NAN Ukrainy Mykoła Żułynski podziękował Tetianie Helbutiwskiej, innym krewnym Wołodymyra Jakowycza, wszystkim, którzy przyczynili się do upamiętnienia jego pamięci. „Szczególnie mnie wzrusza, że również miejscowe władze troszczą się o tych, którzy swoim życiem, twórczością dotknęli tego cudownie pięknego miasta — powiedział Mykoła Hryhorowycz. — Tak dobrego, miłego człowieka, jak Wołodymyr Jakowycz, trudno znaleźć. Niezwykle otwarta dusza. Nawet w ostatnich latach życia był twórczo aktywny. Te lata były trudne: pisarz chorował, trudno mu było dojeżdżać do Związku. Mimo to regularnie jeździł na wieczory literackie, pracował w bibliotece. Był podwижnikiem, żył w imię literatury, troszczył się o los ukraińskiego słowa”. Zasłużony działacz sztuki Ukrainy, pisarz Oleh Czornohuz opowiedział, że to właśnie Wołodymyr Jakowycz dostrzegł jego talent, wspierał go, pomagał. „Wszystkim nam go brakuje. Cieszy, że mieszkańcy Boriarki jako pierwsi odsłonili tablicę pamiątkową. Myślę, że kijowianie pójdą za waszym przykładem i taka sama tablica zostanie umieszczona także na ulicy Michajła Kociubynskiego, gdzie on długo mieszkał, oraz w Koncza-Zaspie”. Poetka Lesia Pawliw z miasta Stryj na Lwowszczyźnie również przyjechała, by pokłonić się „duchowemu ojcu”, który w 1966 roku wsparł ją, jeszcze jako uczennicę. Opowiedziała, że wielu lwowskich pisarzy zawdzięcza mu wiele. Wśród nich Maria Ludkiewycz, Jarosława Pawliczko, Lewko Riznyk, Jurij Kowal. Maria Ludkiewycz wzięła za wzór jego pracę z młodymi. Od około 30 lat prowadzi studio „Dżerełce”. Z tego studia wyszli literaci, którzy stali się członkami NSPU. Swiatłana Jowenko dodała: „Dziś jest zimno, ale niech nas ogrzewa wspomnienie o tym wyjątkowym człowieku. Zasługą Wołodymyra Jakowycza jest to, że ja, kijowska uczennica rosyjskojęzyczna, mówię i piszę wiersze po ukraińsku”. Pani Swiatłana opowiedziała także o tym, z jaką miłością Wołodymyr Jakowycz odnosił się do każdej roślinki, kwiatuszka, drzewka… „Pomyślałam, że to być może jego drugie powołanie… Był przystojnym mężczyzną, a kiedy się uśmiechał — uśmiechali się do niego wszyscy: i kobiety, i dzieci”. Tetiana Wołaj z Boriarki także wyraziła wdzięczność Wołodymyrowi Pjanowowi za to, że należy do tej trzeciej części członków NSPU, którym utorował drogę do Związku — to właśnie on ją rekomendował. Ciepło o pisarzu wypowiedziała się zasłużona dziennikarka Ukrainy Nina Charczuk, inni mieszkańcy Boriarki, którym dane było porozmawiać z tą cudowną osobą.

Машинний переклад

PAMIĘĆ O MAMIE

Jedenastego października, o świcie, wraz z porannym brzaskiem zgasła i „cicho odeszła za granicę” nasza droga mama i babcia Kateryna Romanivna Marczenko. Pan powołał ją do życia wiecznego tuż przed świętem Pokrowy. To święto było dla niej szczególne, bo jest ono patronalnym świętem jej małej ojczyzny, gdzie urodziła się 7 grudnia 1919 roku. To wieś Kiszenci w rejonie maniwskim obwodu czerkaskiego, ziemia, która do dziś oddycha pamięcią o czasach trypolskich. Jeszcze jako mała dziewczynka, z opowieści wujków, którzy próbowali zastąpić jej ojca, dowiedziała się prawdy: że tata, wróciwszy z I wojny imperialistycznej, podniósł się do walki o wolność i oddał życie za Ukrainę już na początku lat dwudziestych XX wieku, gdy chłopstwo broniło swojej ziemi przed moskiewską zarazą. Rodzinna ojcowska chata, kryta strzechą, stała na wysokim wiejskim końcu i mocno trzymała mamę przy sobie, bo była przesiąknięta zapachami ziół i obrzędami ludowymi, a na Zielone Świątki glinianą podłogę zawsze hojnie ścielił macierzanka, zebrana na wiejskim cmentarzu, który strzegł pamięci o przodkach. Mama bardzo pragnęła się uczyć i nieść oświatę współwieśniakom. Wstąpiła do Kijowskiego Instytutu Pedagogicznego, aby wrócić do rodzinnej wsi już jako nauczycielka ludowa. Później otrzymała tytuł Wzorowego Pracownika Oświaty Ludowej, a potem nauczanie przerwała II wojna światowa, która krwawym skrzydłem przykryła jej los i której mama oddała cztery lata swojej młodości, ratując rannych na froncie. Mama odniosła rany i otrzymała status uczestnika działań bojowych oraz weterana II wojny światowej, lecz wiedziała, że walczy za rodzinną Ukrainę, tak jak jej ojciec w dalekich

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

KOSTJANTYN SUSZKO: «CHORTYCA TO NAJJAŚNIEJSZA RZECZ, Z JAKĄ ZWIĄZAŁ MNIE LOS»

— Kostjantynie Iwanowyczu, podczas prezentacji Pana powieści „Inspektor Hors” w grudniu ubiegłego roku z ust kilku przemawiających padły podziękowania za to, że uratował Pan chortyckie pławy. O co konkretnie chodziło? — Nie uratowałem ich osobiście, raczej zainicjowałem ruch na rzecz zachowania najcenniejszej części Chortycy, jej południowego ogona — 327 hektarów lasu łęgowego, poprzecinanego jeziorami, kanałami, strumieniami i zatokami — bezcennych pozostałości Wielkiego Ługu Zaporoskiego, który niegdyś rozciągał się od Chortycy do Chersonia i został zniszczony przez bolszewickich „przekształcaczy przyrody” poprzez stworzenie Zbiornika Kachowskiego. W połowie lat 80. ubiegłego wieku nad tym błogosławionym zakątkiem również zawisło śmiertelne zagrożenie z powodu możliwości budowy przejść mostowych. — Mosty w granicach Zaporoża planowano poprowadzić przez południową część Chortycy? Ale ona już wtedy była rezerwatem! — Mało tego, ląd chortycki w tamtym czasie miał już za sobą trzecią dekadę swojej historii jako rezerwat, ale nikt z władz nie zwracał na to należytej uwagi. — A ekolodzy? — Oni w swoich publicznych oświadczeniach i działaniach całkowicie zależeli od kierownictwa kompartyjnego, więc do dzieła musiała przystąpić społeczność. — Czas wydawał się niezbyt sprzyjający dla rozwijania działalności społecznej, wszak dopiero co rozległ się wybuch czarnobylski… — Rozległ się, ale wybuch ten obudził świadomość Ukraińców, poza tym w 1985 roku rozpoczęła się pieriestrojka. Więc polityczne ocieplenie w kraju było odczuwalne i grzechem byłoby z niego nie skorzystać. W grudniu 1986 roku zorganizowałem Komitet Obrony Chortycy — pierwszą nieformalną strukturę w naszym obwodzie, do której weszli dziennikarze miejscowi, a także akredytowani w Zaporożu korespondenci terenowi gazet republikańskich i ogólnozwiązkowych. Cel: nagłośnić na cały bezkresny Związek Radziecki o nieszczęściu, które zawisło nad Chortycą. Na pierwsze posiedzenie Komitetu przyszło ponad stu ludzi, którym nie było wszystko jedno, ale w interesie sprawy liczbę członków komitetu trzeba było zmniejszyć. Zostawiliśmy najbardziej skutecznych. Obecnie z głęboką wdzięcznością wspominam korespondentów terenowych w obwodzie zaporoskim: Mykołę Horoszka („Robitnycza hazeta”), Mykołę Łobacza („Radianśka Ukrajina”), Heorhija Bohdanowskiego („Agientstwo Pieczati Nowosti”), Stepana Trojana („Izwiestija”) (niech ziemia im lekką będzie), Wiktora Filipowa (TASS—RATAU). A także Petra Horbaczowa — redaktora gazety „Industrialnoje Zaporożje”, który nie tylko ujawnił informację o utworzeniu społecznej (jak wtedy mówiono, nieformalnej) organizacji na rzecz obrony Chortycy, ale także regularnie publikował nasze materiały. Dla kierownika organu prasowego komitetu obwodowego partii była to dość śmiała, a dla nas niezwykle potrzebna postawa, gdyż bez jawności raczej nie osiągnęlibyśmy sukcesu. — Zatem Chortycę uratowało słowo drukowane? — W znacznej mierze. Najpierw przygotowaliśmy list otwarty do pierwszego sekretarza zaporoskiego komitetu miejskiego partii, w którym konsekwentnie i szczegółowo wyłożyliśmy wszystko dotyczące problemu budowy przejść mostowych w granicach Zaporoża i przekonująco udowodniliśmy, że wariant, na którym nalegają projektanci, stanie się zgubny dla wyspy-rezerwatu. Według mojego zamysłu list miało podpisać 25 znaczących postaci obwodu — Bohaterowie Pracy Socjalistycznej (znani hutnicy, budowniczowie maszyn), znani aktorzy, naukowcy, pisarze. Jednak podpisała tylko połowa, reszta odmówiła. A z czasem przeważająca większość sygnatariuszy listu, przede wszystkim bohaterowie pracy, odwróciła się od nas i zaczęła wspierać zgubny dla Chortycy wariant budowy. Mimo to list z głośnymi podpisami zrobił swoje. Stał się jakby uwerturą w naszej walce o Chortycę. — Zatem od listu zaczął się pozytywny przełom w problemie? — Nie. List zbiorowy stał się jedynie swego rodzaju ważnym epigrafem do całego szeregu naszych publikacji. Jeśli chodzi o przełom, to w wyniku pracy Komitetu nastąpił on najpierw w świadomości ludzi. Potwierdziło to referendum, które na nasze żądanie przeprowadzono wśród czytelników gazety „Industrialnoje Zaporożje”, która wychodziła wtedy w nakładzie 250 000 egzemplarzy. Pod sąd ludzki poddano cztery warianty budowy przejść mostowych w granicach Zaporoża: 1. Przez południową, łęgową część Chortycy. 2. Przez centralną część Chortycy. 3. Obok działających mostów Preobrażeńskiego. 4. Na południe od Chortycy. Całą „mostową” pocztę redaktor „Industriałki” Petro Horbaczow polecił od razu przekazywać osobiście mnie, abyśmy zbiorowo, na posiedzeniu Komitetu, prowadzili obliczenia głosów w celu ogłoszenia ich w gazecie w trakcie otwartej dyskusji nad problemem. W ten sposób całkowicie wykluczono manipulacje, fałszerstwa, bo wszystko liczyliśmy starannie, gdyż czuliśmy odpowiedzialność, która spadła na nasze barki, i wiedzieliśmy, że z czasem wyniki naszych obliczeń będą sprawdzać przedstawiciele struktur partyjnych i radzieckich. (Tak też było). Otrzymaliśmy około siedmiu tysięcy listów: przeważająca większość uczestników referendum opowiedziała się za wariantem budowy mostów poza granicami Chortycy. W dyskusji wzięli udział nie tylko mieszkańcy obwodu zaporoskiego. Bez przesady można powiedzieć, że nie tylko Zaporoże, ale cała Ukraina, a nawet znaczna część Związku Radzieckiego stanęły w obronie Chortycy. — Czy to było zwycięstwo? — To była dopiero błogosławiona jesień 1987 roku. Referendum powołało do życia Komisję Rządową, w skład której weszli przedstawiciele kierownictwa obwodu zaporoskiego, ministrowie republikańscy i zastępcy ministrów resortów związanych z problemem, naczelnik Głównego Zarządu Żeglugi Śródlądowej Ukrainy, dyrektor Instytutu Archeologii Akademii Nauk USRR. Znamienne, że na posiedzenia komisji obowiązkowo zapraszano członków naszego Komitetu, mieliśmy prawo do wystąpień. — Czy przed obrońcami Chortycy wszędzie rozścielano swego rodzaju czerwony dywan? — Skądże! Raczej było to tylko zewnętrzne przestrzeganie etykiety przez oponentów. A ile było zakulisowych intryg!.. Oddając należne naszemu Komitetowi, władza po cichu pielęgnowała zamiar budowy mostów tylko przez pławy wyspy. W tym celu organizowano tak zwane dyskusje w kolektywach pracowniczych, dokąd nas, oczywiście, nie zapraszano i gdzie ludzi pracy agitowano do głosowania za wariantem mostu przez pławy Chortycy. Szczególną aktywność i nieprzejednanie... Spotkawszy się z Kostjantynem SUSZKIEM — znanym zaporoskim pisarzem, laureatem nagrody imienia Iwana Franki z okazji jego 65. urodzin, nie rozmawialiśmy o jego działalności twórczej, a skupiliśmy się na tej stronie życia jubilata, która wydaje nam się nie mniej ważna niż osiągnięcia na niwie literackiej. Co więcej, ta strona jest ściśle związana z 25-leciem rozwijania się tak zwanego ruchu nieformalnego na Ukrainie. nieprzejednanie okazywało Główne Zarząd Architektoniczno-Planistyczny Zaporoża na czele z nieustępliwym głównym architektem. Niezawodnie wspierani przez władze, architekci, otrzymawszy sobie do pomocy zasłużonych hutników, nie tylko otwarcie (nawiasem mówiąc, bardzo niekulturalnie!) polemizowali z nami, ale i brutalnie oskarżali nas, przede wszystkim mnie, że rzekomo „swoją Chortycią utrudniacie życie mieszkańcom przemysłowego miasta”. — A jednak zwyciężyliście. — Rzeczywiście, i tutaj muszę zauważyć, że w obecnych warunkach wszystko skończyłoby się zupełnie inaczej. Proszę powiedzieć, kto dzisiaj liczyłby się z opiniami „jakichś bazgraczy”? A wtedy — było… — A dlaczego to właśnie Pan zapoczątkował i stanął na czele ruchu w obronie Chortycy ćwierć wieku temu? — Widocznie dlatego, że Chortyca to mój los, moje główne powołanie. W czasie rozwijania się batalii byłem redaktorem gazety zakładowej „Dnieprostrojewiec”, a dorabiałem w rezerwacie jako leśnik. Przez dziesięć z okładem lat obszedłem słynną wyspę do najtajniejszych zakątków, wiedziałem o niej wszystko i odczuwałem jak żywą istotę. Właściwie z leśnictwem nie miałem zawodowego związku, a na pół etatu zatrudniono mnie dlatego, że zajmowałem się ochroną rozlewisk. Znali mnie wszyscy okoliczni kłusownicy, w różnych okolicznościach spotykałem się z nimi twarzą w twarz w ostępach rozlewisk i ocalałem, bo mnie, widocznie, chroniła Chortyca. Zdołałem wtedy wydać książkę lirycznych szkiców oraz szereg publikacji reklamowych i problemowych. Dzięki tym publikacjom znano mnie w mieście i obwodzie, więc wychodziło na to — komu, jak nie mnie! Znamienne, że wtedy absolutnie niczego się nie bałem, byłem bezgranicznie przekonany o swojej racji; myślę, że czuli to oponenci i odpowiednio to na nich działało. Wtedy też, między innymi, usłyszał nas wybitny poeta Borys Olijnyk. Deputowany Rady Najwyższej ZSRR, uważnie obserwował przebieg wydarzeń w Zaporożu, wielokrotnie składał odpowiednie zapytania do zaporoskich władz w sprawie Chortycy, udzielał wywiadów w jej obronie i prawdopodobnie to właśnie on spowodował publikację w „Radiańskiej Ukrainie” 27 lutego 1987 roku pod tytułem „Ocalmy dla potomnych”. Cieszyła nie tyle obszerność publikacji, co potężna lista autorów: lotnik-kosmonauta ZSRR O. Wiktorenko, poeci i prozaicy I. Dracz, B. Olijnyk, J. Szczerbak, M. Winhranowski, W. Kniaziuk, P. Rebro, artysta ludowy D. Hnatiuk, członek korespondent Akademii Nauk Ukraińskiej SRR D. Hrodzynski, kierownik wydziału rady sił wytwórczych Ukraińskiej SRR AN Ukraińskiej SRR W. Sachajew, od stowarzyszenia „Zielony Świat” W. Wowacz, S. Kurykin, B. Piriashwili, W. Poliszczuk i inni. Z czasem za Chortycią oddali głosy prezydent AN Ukraińskiej SRR, akademik B. Paton, wiceprezydent AN Ukraińskiej SRR, przewodniczący komitetu narodowego Ukraińskiej SRR ds. programu UNESCO „Człowiek i biosfera” K. Sytnyk, doktor nauk biologicznych, profesor, zasłużony działacz nauki Ukraińskiej SRR M. Wojinstewski. W Moskwie, na plenum Związku Pisarzy ZSRR, poparł nas przewodniczący zarządu Związku Pisarzy Ukraińskiej SRR W. Karpow. Po takim wybuchu informacyjnym głos zabrał pierwszy sekretarz KC KPU W. Szczerbycki. Występując na październikowym (1988 roku) plenum KC KPU, poruszając problem „wrzenia” uczuć obywatelskich, powiedział, że do tego „…wystarczy wspomnieć, na przykład, historię z projektem mostu przez wyspę Chortycę w Zaporożu, wycinkę części Lasu Hołosijiwskiego w Kijowie…”. Choć fraza jest krótka, to wykorzystaliśmy ją, jak należy. — Proszę opowiedzieć o desancie do Zaporoża uczonych biologów z Moskwy… — Był taki desant. W kwietniu 1989 roku zainicjowali go zaporoscy włodarze, aby nie tylko biolodzy, ale i ekonomiści, socjologowie, ekolodzy, a nawet psycholodzy w wyniku pobieżnego zapoznania się z Chortycią wydali taki sobie dokumencik, na podstawie którego na Chortycy można by budować cokolwiek i gdziekolwiek. Ja, na zaproszenie kierownika potężnej grupy uczonych, dyrektora Centralnego Instytutu Ekonomiczno-Matematycznego AN ZSRR, członka korespondenta AN ZSRR W. Makarowa, podjąłem się towarzyszyć niespodziewanym ekspertom w ich błyskawicznej podróży po wyspie. Zapoznanie z florą i fauną Chortycy moskwianie zamierzali ograniczyć do godziny lub dwóch, ale kiedy znaleźli się tutaj, obsesja prawdziwych uczonych wzięła górę nad ugodowością. Podążając za mną stepowymi zboczami, które schodzą do Starego Dniepru, stołeczni wycieczkowicze zwalniali kroku, bo „na przeszkodzie”, niemal na każdym kroku, stawały rzadkie rośliny z czerwonej księgi. Raz po raz rozlegały się okrzyki zachwytu, dotąd nadęci ludzie zmieniali się dosłownie w oczach, już nigdzie nie spieszyli się z wyspy i wieczorem staliśmy się nie tylko przyjaciółmi, ale i współmyślicielami. Coś „kompromisowego” próbował uknuć doktor nauk biologicznych, członek korespondent AN ZSRR W. Tichomirow, ale podstępne papierowe insynuacje nie zdołały przyćmić żywej Chortycy. — I nieszczęście odstąpiło od wielce doświadczonego rezerwatu? — Nie od razu i nie ostatecznie. Latem 1989 roku wokół problemu mostowego panował spokój, ale ja mu nie ufałem. Nie wierzyłem, że działa on na korzyść Chortycy. I niestety, moje przeczucie się sprawdziło. Zatem zwycięstwo naszego Komitetu można było upatrywać tylko w jednym: udało nam się odciągnąć niszczycielską autostradę z dwoma mostami od bezcennych chortyckich rozlewisk, jednak samej wyspy spod uderzenia nie wyprowadziliśmy. Jesienią 1989 roku odbyła się sesja Zaporoskiej Rady Obwodowej, na której rozpatrywano wariant budowy nowych mostów przez centralną część Chortycy, gdzie znajdują się sady i pola. A już później, zwłaszcza pod koniec lat 90. i na początku 2000., znów wszystko się poruszyło. Czego to nie było za nowożytnych „panów życia”: i próby urządzenia na Chortycy hipodromu, i dążenia do rozbudowania tam aquaparku, pola golfowego oraz lotniska dla lekkich samolotów wycieczkowych… Inicjowano nawet próbę zrewidowania zasadności statusu rezerwatu wyspy. Ostatecznie wszystko sprowadziło się do budowy przejść mostowych, która rozpoczęła się w grudniu 2004 roku.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

SŁOWO DO PANA JURIJA BURIAKA Odpowiedź na publikację w „Słowie Proświty”, nr 42 z 2011 roku

— Czy właśnie w tym roku, kiedy ujrzała światło dzienne Pańska książka „Wybieram Chortycię”? — Namiętności wokół Chortycy nie ustawały, niemal fizycznie odczuwałem stałe zagrożenie, które zawisło nad wyspą, i śpieszyłem się, by o tym opowiedzieć, o jej historii, o moim udziale w rozwiązywaniu problemów szeroko, szczegółowo, więc w kwietniu 2004 roku wydałem książkę. Prezentacja odbyła się w Domu Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy i miała pewien rezonans. Przynajmniej książka przyciągnęła niemałą uwagę do Chortycy. — Nie pojawiały się myśli o odrodzeniu Komitetu? — W obecnym stanie społeczeństwa nie uda się podnieść choćby jakiejś jego części w obronie Chortycy, a bez wsparcia milionów ludzi o zwycięstwie nie ma co marzyć. Zresztą jestem przekonany, że na naszych poradzieckich terenach osiągnięcie pełnego i ostatecznego zwycięstwa, udowadniając coś ignorantom, jest niemożliwe, więc należy utrwalać choćby to, co udało się osiągnąć. W naszym przypadku — uratowano łęgi Chortyckie i jest to niemałe osiągnięcie. Zachowano nie tylko jedno z najważniejszych tarlisk w dolnym biegu Dniepru, ale uratowano jeden z nielicznych zakątków, gdzie zwierzęta, ptaki i owady, drzewa i trawy mogą czuć się chronione (łęgi Chortycy otrzymały status strefy absolutnego rezerwatu, do której szeroki ogół ludzi nie ma dostępu). A te mosty, które są budowane… Niestety, są smutne realia, które są silniejsze od naszych pragnień. Oczywiście, mosty obecnie budują właśnie przez Chortycię, co wcale nie sprzyja odtwarzaniu jej bogactw naturalnych, a jednak nową trasę wytyczają obok istniejącej, gdzie wszystko już dawno jest kopane-przekopane, orane-przeorane, więc uznamy, że szkody wyrządzane wyspie są minimalne. — W kwietniu 2005 roku objął Pan obowiązki dyrektora generalnego Narodowego Rezerwatu „Chortyca”… — Ówczesna minister kultury i turystyki Oksana Biłozir, zapewne przez zawrót głowy od pomarańczowych „sukcesów”, oświadczyła, że „żadnych mostów przez Chortycię nigdy nie dopuści”. Brzmiało to dziarsko, jednocześnie śmiesznie i absolutnie bezperspektywicznie, co wkrótce błyskotliwie się potwierdziło. Nie inaczej, jak w niewoli tego samego zawrotu głowy, Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko latem 2005 roku wstrzymał budowę mostów, ale wkrótce prace na obiekcie zostały wznowione, do tego z większym rozmachem. Dlatego, zostawszy kierownikiem rezerwatu Chortyca, nie goniłem za żurawiem w niebie, a mocno ściskałem w pięści maleńką sikorkę. Od pierwszych dni swojego dyrektorowania zabrałem się za wzmacnianie pozycji łęgów, ponieważ na kwiecień 2005 roku kłusownictwo kwitło tam w najlepsze. Setki samochodów, jeden „fajniejszy” od drugiego, przybywały do łęgów lądem; dziesiątki motorówek, jedna bardziej luksusowa od drugiej, docierały tam wodą. W ciągu trzech miesięcy na granicy łęgów, obok odkrytej i częściowo zbadanej kronikarskiej osady „Protowcze” (X—XIV w.), w stylu zbliżonym do kozackiego zimownika, zbudowaliśmy forpocztę, która jednocześnie jest kompleksem memorialno-turystycznym, gdzie całodobowo przebywała specjalna ochrona, i już na wrzesień 2005 roku z kłusownictwem w łęgach Chortycy było skończone. Należyty porządek jest tam utrzymywany i dzisiaj. Swoją drogą, tylko łęgi Chortycy są tą częścią wyspy, która w pełni odpowiada statusowi rezerwatu, i bez nich Dnieprowego lądu nie tylko trudno sobie wyobrazić, on w ogóle traci swoją integralność. Łęgi żyją i to rozgrzewa moją duszę, pomimo wszystkich perturbacji, których doświadczyłem z woli władców pod koniec swojego dyrektorowania, a także zaraz po brutalnym usunięciu mnie ze stanowiska. Powiem tylko, że niedługo przed zwolnieniem otrzymałem Dyplom Rady Najwyższej Ukrainy, gdzie napisano: „Za zasługi dla narodu ukraińskiego”. Wszystko Pan zrozumiał? — Absolutnie. — Dziękuję za przenikliwość. Tak właśnie żyjemy. Rozmowę prowadził Mykoła PASZCZENKO, Zaporoże—Kijów Łewko LUKIANENKO, przewodniczący Ukraińskiej Partii Republikańskiej Dziękuję panu Wołodymyrowi Koskinowi za to, że przedstawił czytelnikom „Słowa Proświty” pana Jurija Buriaka i pozwolił mu opowiedzieć o niezwykle ważnej pracy na rzecz przywrócenia Ukraińcom wielkiego narodowego dziedzictwa duchowego. Szanowny panie Buriak, wykonuje Pan pracę, która przygotowuje Ukraińców do zwycięstwa nad wszystkimi przeszkodami na drodze do odrodzenia narodowego. Imperium rosyjskie, zarówno w czasach carskich, jak i komunistycznych, poprzez represje i cenzurę usuwało duchowych ojców narodu ukraińskiego z ukraińskiego środowiska, a ich dzieła niszczyło lub chowało w żandarmskich i czekistowskich archiwach, wychowując z Ukraińców bezrodnych iwanów-chochołów-małorosjan. W niepodległej Ukrainie po raz pierwszy od kilku stuleci nastały warunki do formowania patriotycznej inteligencji, która podjęła się przyswajania i przekazywania ideowo zdezorientowanym Ukraińcom duchowego dziedzictwa naszych dziadów i pradziadów. Po raz pierwszy pojawiła się możliwość dialogu inteligencji z narodem, a ona, wsłuchując się w niego, przyniosła mu nowe informacje o twórcach ukraińskich wartości duchowych, zakazanych przez żandarmów i czekistów. Tak oto Rostysław Docenko, były więzień polityczny, pracowity jak pszczoła literaturoznawca, wydobywa i zbiera ukraińskie dzieła, głównie poezję tych Ukraińców, których los rzucił na Daleki Wschód i inne kontynenty. Byli oni oderwani od rodzinnych stron, lecz w duszy zachowali Ukrainę i pisali wartościowe utwory, co wprowadza je do skarbca poezji narodowej. Być może nie są to geniusze, ale jako nosiciele ducha narodowego i bojownicy o utwierdzenie ukraińskości zasługują na publikację swoich dzieł i pamięć żyjących pokoleń. Twórcza działalność pana Jurija Buriaka obejmuje szerokie horyzonty dziedzictwa literackiego, które tematycznie sięga od dawnej historii po jej zrozumienie oraz zrozumienie historycznej drogi naszego narodu. Ta literatura jest Ukraińcom niezwykle potrzebna, aby wywołać w nich poczucie więzi z ukraińską ziemią, zaszczepić w nich potrzebę poznawania swojego rodowodu. Nie ma lepszego sposobu na zaszczepienie miłości do rodzinnego kraju niż pokazanie heroicznych czynów przodków. Mamy do tego sławną kozaczyznę. Jednak naród nie tylko walczył. Rodził rozumnych, mądrych synów i córki, którzy myśleli o losie Ojczyzny i bronili jej na poziomie intelektualnym. Przyswojenie tego dziedzictwa jest dziś szczególnie ważne, ponieważ wzmocnienie państwowości zależy od powrotu Ukraińców do ukraińskości (języka, kultury, duchowości), a ten, niestety, odbywa się w ostrej walce z rosyjskim imperializmem i kosmopolitycznym globalizmem. „Tak więc — pisze J. Buriak — z jednej strony otworzyły się kolosalne możliwości, a z drugiej — zaczęło się, jak pisze Iwan Mychajłowycz Dziuba, narastanie mroku, dzika aktywizacja antyukraińskiego mroczniactwa i sił, które praktycznie zniszczyły pamięć o wielu geniuszach, bezcennych dla naszego duchowego narodowego kształtowania się — widzimy to w ofensywie kultury masowej poprzez telewizję, radio. I z przerażeniem stwierdzam, że mając przebogaty folklor (takiego fenomenu chyba nigdzie na świecie nie ma), nasza młodzież słucha radia „Szanson” i innych kanałów FM, które serwują uproszczoną, czasem brutalną, mało wartościową w sensie artystycznym muzykę, niepowiązaną z naszą kulturą. …Eter jest zapchany prymitywną, niemoralną popem. Mamy straszne zachwiania w polu informacyjnym. Temu muszą przeciwdziałać Ministerstwa Kultury i Oświaty… Powtórzę, z jednej strony otworzyły się kolosalne możliwości, z drugiej — staliśmy się społeczeństwem depresyjnym”. Jak głęboko rozumiem ból pana Buriaka o Ukrainę! Twórzcie, wielce szanowny panie, twórzcie i zwracajcie dawną ukraińską mądrość naszej młodzieży. Niech imiona tych autorów przykładami swojej pełnej poświęcenia służby Ukrainie nawracają małorosjan (niektórzy z nich zaczęli nazywać siebie Słowianami) do ukraińskości. Bez znajomości historii niemożliwe jest myślenie historyczne, bez myślenia historycznego niemożliwa jest konsolidacja narodowa, albo, jak powiedział M. Rylski, kto nie zna przeszłości, ten nie jest wart przyszłości. A co do przestrzeni informacyjnej, która nigdy jeszcze nie była ukraińska, to instynkt narodowego samozachowania skłania do wyłączania telewizora i rozszerzania komunikacji przez internet, który działa poza kontrolą tabaczników i innych rusyfikatorów. A chcę jeszcze przypomnieć, że przez lata niepodległości stworzono całą bibliotekę literatury, której w przeszłości albo nie było, albo była przedstawiona rzadkimi wyjątkami, a mianowicie: literatura o walce przeciwko najeźdźcom, o represjach z powodów politycznych, narodowych, społecznych i religijnych, o wielkich głodach oraz wspomnienia więźniarskie. Ta literatura odzwierciedla realną historię narodu ukraińskiego XVIII—XX wieku. Jest nasycona obrazami niewiarygodnych tragedii i cierpień oraz bezgranicznym poświęceniem i heroizmem. Naród, który przez siedem stuleci walczył o odzyskanie swojej państwowości i zwyciężył, ma z czego być dumny. A skoro telewizja w cudzych rękach ignoruje walkę Ukraińców o wolność narodową, to musi to podrywać młodzież do walki o ukrainizację przestrzeni informacyjnej Ukrainy. Pamiętajmy: pod leżący kamień woda nie płynie. Dość czekania na łaskę od tych, dla których Ukraina to obcy kraj! Oni mają wielkie pieniądze, jednak największa siła jest w narodzie. Setki miliardów dolarów nie przedłużyły władzy libijskiego dyktatora Muammara Kaddafiego i nie uratowały go przed zemstą ludu, bo sprawiedliwość jest po stronie narodu, a ona niechybnie zwycięża! 23 października 2011 roku

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Niski ukłon dla ciebie, sławny synu Ukrainy!

Hanna Bardyn-Iwanycka, przewodnicząca fundacji charytatywnej „Proświta i Czyn”, honorowy i rzeczywisty członek Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, wieloletnia więźniarka polityczna Z niepohamowanym bólem w duszy przyjęłam głosowanie w Radzie Najwyższej 19.10.2011 r. w sprawie uchwalenia postanowienia z okazji obchodów 70. rocznicy urodzin sławnego Syna Ukrainy Anatolija Pohribnoho. Dobrze pamiętam dzień, gdy niespodziewanie zgasła świeca, która tak płomiennie paliła się w audycjach radiowych „Gdybyśmy uczyli się tak, jak trzeba”. Taki smutek mnie wtedy ogarnął, a łzy z powodu tej dotkliwej dla Ukrainy straty płynęły obficie. On nam pokazywał, jak trzeba kochać Ukrainę, ale cóż… nie wszyscy uczą się tak, jak trzeba. Projekt postanowienia przygotował deputowany Rady Najwyższej Pawło Mowczan. Jednak nie uzyskało ono odpowiedniej liczby głosów. Nie głosowała za tym postanowieniem prorządowa większość tych „oryginałów” i „przyłączonych do nich”, którzy nie szanują naszych ukraińskich światłych przewodników i prowadzą zbrodniczą działalność mającą na celu zniszczenie wszystkiego, co ukraińskie, i samych Ukraińców. Kim więc są w rzekomo ukraińskim parlamencie ci błędni synowie Ukrainy? Czy oni w ogóle są synami Ukrainy? Najeźdźcy, zdrajcy, janczarzy! Czy będzie sąd, czy będzie kara, czy długo jeszcze naród ukraiński będzie znosił ich znęcanie? „Do czasu wiadro wodę nosi”, mówi ludowa mądrość, do czasu… Godni synowie Ukrainy walczyli i składali swoje główki za wolność naszej matuchny Ukrainy, a niestety z owoców ich walki korzystają duchowe potwory. Przy tej okazji przytaczam krótki list Anatolija Pohribnoho, zaadresowany do mnie. Dostał on w jakiś sposób album „Jaworiwski fotoarchiw UPA”, do wydania którego ja jako przewodnicząca fundacji charytatywnej „Proświta i Czyn” włożyłam maksimum wysiłków organizacyjnych. Otóż cytuję: „Wielce szanowna Hanno Iwanycka, serdecznie dziękuję Pani za unikalną pracę — „Jaworiwski fotoarchiw UPA”, która zapoznaje współczesnych, jak i przyszłe pokolenia, z Wolą Narodu, jego nieugiętością, męstwem. „Czyż nadaremnie tyle serc płonęło ku tobie najjaśniejszą miłością, tobie ofiarując duszę i ciało!” — przypominasz sobie to pytanie Frankowe z „Mojżesza” i, długo wpatrując się w te twarze żołnierzy UPA, nieodmiennie odpowiadasz: „Nie, nie nadaremnie!” Na pewno utwierdzimy tę Ukrainę, którą oni zbrojnie wywalczali. Wzruszony tym, że jest tu zdjęcie Nadi-Haliny Kuźmenko (jak mi się zdaje, jest ona także na zdjęciu nr 100). Wieś Nowa Basań — duża, kozacka — to 12 km od wsi, w której urodziłem się ja. Zatem otworzyła Pani przede mną zacną rodaczkę i wkrótce na pewno przekażę ten album do Nowobasańskiej szkoły średniej, niech przyłączą się do tej chwały ci, którzy dziś tam mieszkają! Jeszcze raz dziękuję! Chwała Ukrainie! A. Pohribnyj 20.03.2006 roku”. Podziękowałam Anatolijowi Pohribnemu za wysoką ocenę albumu i wysłałam mu na adres Krajowego Radia jeszcze 2 egzemplarze, z których jeden dla Nowobasańskiej szkoły średniej. Niech dzieci tej szkoły wiedzą, że ich wiejska rodaczka Halina Kuźmenko, Sławna córka, Bohaterka Ukrainy, kiedyś także uczyła się w tej szkole. Walczyła z okupantami o soborową Państwo Ukraińskie. Należny hołd pamięci Anatolija Pohribnego i wszystkim, którzy walczyli o Ukrainę, o jej Wolność!

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

tom, że ta poprawka, przeciwnie, utrwaliła kategoryczność tej normy Statutu: wcześniej mówiło się o „zazwyczaj” dwóch kadencjach przewodnictwa, odtąd — wyłącznie o dwóch kadencjach. Jasno i jednoznacznie. Mimo wszystko trzecia kandydatura Jaworiwskiego odbyła się, ale przyniosła mu fiasko: wybory przegrał. Zwycięstwo w pierwszej turze odniósł przewodniczący kijowskiej organizacji NSPU Wiktor Baranow, zdobywając 156 głosów, Jaworiwski miał 149. Dlaczego mowa właśnie o pierwszej turze? Rzecz w tym, że Wiktorowi Baranowowi do wyboru na stanowisko przewodniczącego NSPU zabrakło zaledwie trzech głosów: potrzebna była połowa plus jeden głos (159). Ale w tym przypadku miała zostać przeprowadzona druga tura głosowania, w której kandydowaliby dwaj zwycięzcy pierwszej tury, czyli Baranow i Jaworiwski. Nawiasem mówiąc, 20 pisarzy nie Spółki na zjeździe nie został odczytany raport komisji kontrolno-rewizyjnej — po prostu ją zlikwidowano, uznając, że działalność finansowa kierownictwa NSPU „stanowi pewną tajemnicę handlową”. Ponieważ (znów cytuję A. I. Kryma) „Związek nie może dziś zapewnić każdemu z pisarzy wykwalifikowanej pomocy prawnej, choć jest to nasz bezpośredni obowiązek statutowy”, to „niewykwalifikowane” przejawy zainteresowania pisarzy działalnością finansową i tajemnicami handlowymi są przez kierownictwo NSPU kwalifikowane wyłącznie jako głosowali w ogóle. Nieoczekiwanie jednak Jaworiwski zamyka posiedzenie. Jak oświadczył, „na prawach urzędującego przewodniczącego Związku”, choć prawnie nim w tym momencie nie był, ponieważ zgodnie z wszystkimi normami demokracji poprzednie kierownictwo składa swoje pełnomocnictwa przed zjazdem w momencie jego otwarcia. Delegatom-pisarzom Jaworiwski zaproponował zebranie się za miesiąc i wybór nowego przewodniczącego, z możliwym „wysunięciem nowych kandydatów”. Sytuacja ukształtowała się zdumiewająca, a zarazem prosta, o czym mówili także uczestnicy konferencji prasowej. Po pierwsze, trzeba wyraźnie uświadomić sobie i utrwalić, że zjazd pisarzy Ukrainy nie zakończył się, w nim jedynie ogłoszono przerwę. Po drugie, w żadnym wypadku nie można dopuścić do zwołania jakiegoś „nowego jednodniowego zjazdu”, tym bardziej z nowymi delegatami: nikt nie zrzucał na nich tych pytań, stanęły one także przed Ukraińcami. Pisarze w pełni podzielają te próby i są najaktywniejszymi obywatelami Ukrainy w jej życiu politycznym, nosicielami idei narodowej, twórcami wartości estetycznych i etycznych swojego narodu. Dlatego nie warto, by posłanka Jaworiwski przedstawiała swoich kolegów-oponentów jako tych, którzy za wszelką cenę dążą do wyrwania sterów Związku z jego rąk. Jego interesuje wielka polityka, a nas interesuje wielka literatura ukraińska, która mimo wszystko wzbogaca się o jaskrawe dzieła i nazwiska”. ...delegatów-pisarzy tego zjazdu ich pełnomocnictw delegackich. Zjazd ma zakończyć się wyborem przewodniczącego Związku przy kandydaturach tych samych dwóch kandydatów. Po trzecie, nie można przeciągać tego procesu w czasie w nieskończoność — choćby z tego względu, że faktycznie i prawnie, ponieważ zjazd nie został zakończony, Związek jest bez kierownictwa, a całe jego obecne kierownictwo tymczasowo pełni obowiązki. Wyniki takiego powtórnego głosowania można przewidzieć. Oczywiście, jeśli w środowisku pisarzy, zwłaszcza w organizacjach obwodowych, nie zostanie przeprowadzona „odpowiednia praca” przez wciąż obecne (tymczasowe) kierownictwo Związku. W takim razie, przy utrwaleniu uzurpacji, stagnacji itp., Związek czeka co najmniej rozłam, a nawet zagłada, zaznaczyli uczestnicy konferencji prasowej. Czy pisarze Ukrainy tego chcą? ...nie określono wartości — ani szacunkowej, ani rynkowej — naszego majątku, a mając ją przed oczami, każdy mógłby zobaczyć także roczne dochody NSPU z jego wynajmu i kontrolować wydatki. Chciałoby się, aby w przyszłości opracowano program komputerowy, dzięki któremu każdy pisarz w systemie online mógłby w dowolnej chwili zapoznać się z informacją o przepływie środków na rachunkach Związku, i wtedy odpadłyby wszelkie podejrzenia o machinacje z majątkiem, a zarządzanie nim stałoby się przejrzyste i otwarte”. Wołodymyr DANYŁENKO, pisarz: „Od zjazdu oczekiwano, że będzie więcej rozmów o literaturze. Problemów przez pięć lat nagromadziło się bowiem sporo: niewielki autorytet Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy w społeczeństwie, wewnętrzna i międzynarodowa izolacja literatury ukraińskiej, problemy prawne i finansowe branży wydawniczej, obojętność ukraińskich mediów wobec literatury, korupcja przy przyznawaniu nagród związkowych, nieefektywna praca Sekretariatu i przewodniczącego Związku. A jednak, co dziwne, centralnym wydarzeniem zjazdu miała być zmiana Statutu, która zapewniłaby Jaworiwskiemu prawo do trzeciej kadencji na czele NSPU. Głównym argumentem na rzecz trzeciej kadencji Jaworiwskiego był jego mandat deputowanego, który rzekomo da mu szansę rozwiązywania ukraińskich problemów literackich. Ale jeśli z tym mandatem nic nie zrobił dla literatury przez dziesięć lat, także za premierostwa swojej współpartyjnej Julii Tymoszenko, to czy naprawdę będzie coś robił przez kolejne pięć lat?”

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

DO KOGO NALEŻY NARODOWY ZWIĄZEK PISARZY UKRAINY?

We wtorek w stołecznej agencji informacyjnej „Region-News” odbyła się konferencja prasowa pod wymownym tytułem „Do kogo należy NZPU: do pisarzy czy do Jaworiwskiego?”. Jej uczestnikami byli znani ukraińscy pisarze: przewodniczący Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, redaktor naczelny czasopisma „Kyjiw” Wiktor BARANOW, prozaik, krytyk, publicysta, działacz społeczny, laureat Nagrody im. Szewczenki Mychajło SŁABOSZPYCKYJ, poetka, prozaiczka, publicystka, laureatka Nagrody im. Szewczenki, redaktor naczelna gazety „Słowo Proświty” Lubow HOŁOTA, redaktor naczelny „Ukraińskiej Gazety Literackiej” Mychajło SYDOR-ŻEWSKYJ, pisarz Serhij PANTIUK. Wszyscy oni są delegatami VI zjazdu pisarzy Ukrainy, wybieranymi do Prezydium czy Rady tej społecznej organizacji twórczej. Konferencję prasową zwołali właśnie z troski o los Związku. Petro ANTONENKO Bezpośrednim powodem konferencji prasowej stał się głośny skandal wokół niedawnego zjazdu pisarzy Ukrainy: zjazd nie został dokończony i nie wybrano na nim przewodniczącego Narodowego Związku. Jednak problem jest znacznie głębszy, a wynik głosowania stał się jedynie odzwierciedleniem głębokiego kryzysu: Związek, jak wyraził się na konferencji prasowej Słaboszpyckyj, znajduje się w stanie „marginalizacji, stagnacji i degradacji”. Czy to nie zbyt kategoryczne stwierdzenia? Wcale nie. Uczestnicy konferencji prasowej wymienili przynajmniej trzy główne momenty, które dają podstawy do takiej niepokojącej konstatacji. Po pierwsze — w Związku już dawno praktycznie zamarło życie twórcze. Przynajmniej organizacja twórcza zajmuje się tymi kwestiami w ostatniej kolejności, została przekształcona staraniami jej kierownictwa w jakieś „zamknięte towarzystwo akcyjne” dla przeprowadzania dość wątpliwych transakcji z majątkiem związkowym, co powinno stać się przedmiotem poważnego audytu prawnego i finansowego. Niestety, tego nie robiono, nie robi się, na to nie zdobył się nawet sam zjazd, najwyższy organ kierowniczy organizacji. Wszystko to nie jest przypadkowe, a stanowi skutek chronicznej choroby — jest to uzurpacja Związku przez jego obecne kierownictwo, deptanie elementarnych norm demokracji w tej rzekomo demokratycznej, zgodnie ze Statutem, organizacji społecznej. Wymownym przejawem tego stał się finał zjazdu — wybory przewodniczącego NZPU. Dwie kadencje, od 2001 do 2011 roku, Związkowi przewodniczył Wołodymyr Jaworiwski. Ale to, co nie udało się w 2004 roku Łeonidowi Kuczmie — „wcisnąć się” na trzecie kandydowanie na prezydenta, udało się Jaworiwskiemu i jego ekipie: trzecie kandydowanie. Motywacja? Rzekomo w 2006 roku do Statutu wprowadzono poprawkę, w związku z czym kadencje należy liczyć od tego momentu, a przewodniczący odbył tylko jedną kadencję. Paradoks w Zdjęcie Olesia Dmytrenki

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

PRZEMYŚLENIA DELEGATÓW ZJAZDU

Lubow HOŁOTA: „Poprzedni numer „Słowa Proświty” otworzyliśmy wystąpieniem wybitnego prozaika Romana Iwanyczuka „Pielęgnujmy duchowość w słowie!”, które wygłosił na VI zjeździe NSPU (17—18 października br.). Oczywiste jest, że był to bodaj jedyny pisarski przekaz wobec tych wyzwań, poszukiwanie odpowiedzi, których społeczeństwo oczekuje od współczesnych mistrzów pióra. Albo i nie oczekuje: zbyt wąska szczelina pozostała w ukraińskiej przestrzeni informacyjnej dla pisarzy, zbyt mało ich myśli transmitują media, ograniczone jest bezpośrednie komunikowanie się z czytelnikami, nakłady książek spadły do 200, 500, 1000 egzemplarzy. Dziś jak nigdy aktualna jest „troska o prawną, socjalną i zawodową ochronę członków związku twórczego”, jak zaznaczono w Ustawie Ukrainy „O zawodowych pracownikach twórczych i związkach twórczych” i, pomimo wszystkich dyskusji wokół NSPU, zgodnie ze Statutem pozostaje ona „podmiotem działalności twórczej, zrzeszającym według zainteresowań zawodowych ukraińskich pisarzy”. Zwracając się do 360 delegatów VI zjazdu ze sprawozdaniem, przewodniczący NSPU W. O. Jaworiwski powiedział o Związku: „Jesteśmy ostatnią ukraińską załogą”, a także: „Przeprowadzamy nasz szósty zjazd pisarski, aby ponownie wyznaczyć nasze miejsce w ukraińskim społeczeństwie, naszą obywatelską rolę i pozycję w zachowaniu wszystkich podstawowych wartości ukraińskiego narodu. Narodu, do którego mamy zaszczyt należeć, ukraińskiej literatury, którą mamy zaszczyt kontynuować… O tym musimy prowadzić rozmowę na zjeździe, bracia pisarze. Nasz głos musi dziś wybrzmieć ze stołecznego Kijowa nad całą Ukrainą”. Niestety, „głos” nie wybrzmiał, ponieważ nie przyjęto apeli od delegatów zjazdu ani w sprawie stanu języka ukraińskiego, ani w sprawie ukraińskiego wydawnictwa książkowego, ani w sprawie wiecznego problemu „pisarz i władza”, nie rozpatrywano też kwestii życia codziennego większości siwowłosych pisarzy, którzy wegetują na emeryturze 800—1200 hrywien… Władza zjazd zignorowała, a prasie i pisarzom-nedelegatom było niemal niemożliwe dotrzeć do „Puszczy Oziernej” — resortowego sanatorium, w którym przeprowadzono to zgromadzenie, wydając niemałą sumę — 510 tysięcy hrywien za dwa dni pracy zjazdu. Jak wiadomo, zjazd pisarzy odbywa się raz na pięć lat i jest powołany nie tylko po to, by zadeklarować obywatelski czyn pisarzy, ale przede wszystkim ocenić ich dorobek twórczy, omówić, co i jak robili sekretariat, prezydium i rada NSPU jako menedżerowie i popularyzatorzy książek wydanych w okresie sprawozdawczym, jak dysponowali majątkiem, który posiada Związek, otrzymawszy go w spadku po poprzednikach. To ostatnie, jak świadczy sprawozdanie sekretarza NSPU A. I. Kryma, wydane osobną książką pod tytułem „Działalność finansowo-gospodarcza NSPU w latach 2006—2011” i rozdane delegatom, „dla nas jest jedynym środkiem zachowania NSPU” oraz „przetrwania naszej wspólnoty”. Po raz pierwszy od wieloletniego istnienia jako wypady „szwonderów”, „szarikowych”, szczeniaków, „którzy biegają za każdym wysokim urzędnikiem”, „pretendentów do czapki”, którzy rzekomo piszą apele w rodzaju „Drogi Panie Prezydencie, pomóżcie zniszczyć kierownictwo Związku, a my za to będziemy siedzieć cicho jak myszy” (nawiasem mówiąc, sygnatariuszy takich apeli nie wymieniono). Brzmi to upokarzająco i niedopuszczalnie w organizacji twórczej, żaden z członków której nie występował przeciwko integralności NSPU. Tak samo czystą prawdą jest fakt, że zgadzając się kierować Związkiem, pisarze biorą na siebie obowiązek rozliczania się przed wspólnotą twórczą ze swojej działalności finansowej i gospodarczej, nie obrażania się na „nadmierną dociekliwość” kolegów, oskarżając ich o zamach na „łakome kąski”… A oni przecież dawno już ich nie widzą — mam na myśli starszych ludzi, członków NSPU, którzy potrzebują pomocy materialnej. Obecnie cały świat jest przejęty socjalną... Mychajło PASICZNYK, przewodniczący Żytomierskiej Organizacji Obwodowej NSPU: „Czasami do mojej świadomości zakrada się gorzki wniosek, że demokracja szefów Związku kończy się tam, gdzie zaczynają się rozmowy o majątku. Dlaczego więc Związek nie bronił tego majątku, który znajdował się w użytkowaniu obwodowych organizacji pisarskich do 1991 roku i który, zgodnie z Ustawą Ukrainy „O zawodowych pracownikach twórczych i związkach twórczych” z 7 października 1997 roku oraz uchwałą Gabinetu Ministrów z 10 lipca 1998 roku, miał zostać przekazany na własność NSPU i jej oddziałów? Gdyby w obwodach zrealizowano te normy prawne, a tutaj musiał dołożyć starań przede wszystkim przewodniczący Związku z jego uprawnieniami deputowanego Rady Najwyższej, a później i przewodniczącego Komisji ds. kultury i duchowości RN, problem organizacji obwodowych odpadłby sam z siebie. W sprawozdaniu, które wysłuchaliśmy...

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

rów. Pomnóżmy przez 1,217 metra, przez 12 miesięcy i przeliczmy na walutę krajową — będziemy mieli rocznie ponad 3 miliony hrywien. To tylko cząstka tego, co zarobiono na majątku Związku, ale co płynie obok jego kieszeni. Swoją drogą, biuro spółki z o.o. RENTA-GRUP jest zarejestrowane pod adresem ul. Bankowa 2. Czyż nie prawda, bardzo znajomy adres? O tym, jak i gdzie podział się „Enej”, w ogóle nie sposób mówić. Został już tyle razy sprzedany i odsprzedany, że śladów szukać próżno. Za to ile optymistycznego majoru w wywiadzie przewodniczącego NSPU dla gazety „Kijowskije wiedomosti” z 9 października 2008 roku! „Mogę uspokoić: nic złego z „Enejem” się nie dzieje. Pomieszczenie kawiarni oddaliśmy w dzierżawę właścicielom znajdującej się obok restauracji. Teraz produkty spożywcze będą tam z restauracji, ale po kosztach własnych, za okazaniem legitymacji pisarskich. Swoją drogą, fragmenty tych słynnych fresków, które oszczędził grzyb, pozostały na miejscu. Zachowa kawiarnia i swoją nazwę, ale przy tym nabierze europejskiego wyglądu — z dobrym obiadem restauracyjnym i napojami, powtórzę się, po najniższych cenach”. A oto ze artykułu przewodniczącego NSPU „Jest potrzeba znać prawdę? Znajcie!” z 30 kwietnia 2009 roku: „Zgodnie z umową, w wyremontowanym „Eneju” działa zasada: członek NSPU obsługiwany jest daniami restauracyjnymi, ale po kosztach własnych. Może przyprowadzić i swoich przyjaciół. Kryzys uderzył w inwestora, kilka miesięcy restauracja i „Enej” były zamknięte. Teraz przygotowują się do otwarcia. Zajrzyjcie w maju” (koniec cytatu). Z czym się tutaj zgadzam absolutnie, to z tym, że rzeczywiście jest potrzeba znać prawdę. Całą i o wszystkim, co dzieje się w naszym Związku. Kto według statutu związkowego jest powołany, by stać na straży naszych interesów i praw? Komisja Kontrolno-Rewizyjna. Ale zwróćcie uwagę: po raz pierwszy w całej historii zjazdów pisarskich nie usłyszeliśmy od niej sprawozdania. Myślicie, że tylko przez niedbale dobrany skład samej komisji, która nie pracowała po poprzednim zjeździe, a w maju 2009 roku rozpadła się w ogóle? Nie, to po to, aby nikt nie plątał się pod nogami, nie zainteresował się, dlaczego, powiedzmy, Prezydium podejmuje decyzję o budowie w Irpieniu za środki DUM-u kiosku z książkami — a tam zamiast tego wyrasta domek dla VIP-ów? Albo gdzie obiecany przedzjazdowy audyt? Albo dlaczego nie wykonano decyzji Rady o wyjazdowym sekretariacie do Odessy, w celu zapoznania się z sytuacją w domu pracy twórczej? Albo dlaczego związkowe pieniądze na wydawanie książek i czasopism kierownictwo rozdaje według zasady osobistych sympatii i wiernopoddaństwa? Pytań nie ma końca. To dlatego, że w Związku demokracja, otwartość i dostęp do informacji o sprawach gospodarczych (jak przewidziano w Statucie) dawno już nie nocowały. U nas, jak tylko ktokolwiek zechce skorzystać z demokratycznych norm Statutu, a jeszcze gdy schodzi na temat finansów i majątku, natychmiast trafia pod „rozstrzał” — wykluczenie z członków Związku. Dziwisz się, bo przecież w parlamencie przewodniczący NSPU pozycjonuje się jako stuprocentowy demokrata. Na koniec — jeszcze wymowny cytat: „Ożywamy powoli… Uruchomimy z pełną siłą nasze domy pracy twórczej, wydawnictwo „Ukraiński pisarz”. Zachowamy bezpłatną obsługę medyczną kijowskich pisarzy, będziemy mogli opłacać takie samo leczenie pisarzy w obwodach, zarobimy środki na to, żeby częściej zbierać się razem, omawiać kwestie twórcze i nawet posiedzieć w „Eneju” przy kieliszku. Jeśli ja tego nie zrobię — okres mojego przewodniczenia będzie szary i bezsławny” (Wołodymyr Jaworiwski, czasopismo „Dzwin”, nr 10, 2002 rok). Zostawiam te słowa bez komentarzy. I na koniec. Moim zdaniem, nasz Związek potrzebuje gruntownego przeformatowania. Jednak obecne kierownictwo jest do niego po prostu niezdolne — przez elementarne przyzwyczajenie do stanu rzeczy, psychologiczne zmęczenie wieloletnim przebywaniem na stanowiskach, a przede wszystkim — przez niewytępialnego ducha komercjalizacji Związku, przed którym ustąpił duch twórczości. Tak nie powinno być. Zatem wybór należy do nas.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

VIKTOR BARANOW: PRZEZ NIEWYTRZYMAŁEGO DUCHA KOMERCJALIZACJI ZWIĄZKU USTĄPIŁ DUCH TWÓRCZOŚCI. WYSTĄPIENIE PRZEWODNICZĄCEGO KIJOWSKIEJ ORGANIZACJI PISARSKIEJ NA VI ZJEŹDZIE NSPU

Szanowni koledzy! Dwa dni pracy zjazdu to jedna chwila, w której nie pomieścimy wszystkich naszych bólów i problemów, wielu rzeczy nie zdążymy i nie rozwiążemy. Realne życie związkowe odbywa się codziennie i przez lata między zjazdami. Na ten okres wybieramy kierownictwo i delegujemy mu pełnomocnictwa dotyczące organizacji procesu twórczego, ochrony naszych zawodowych interesów i praw, odpowiedzialności za los majątku związkowego, aby służył on całej wspólnocie i pomagał wcielać w życie najważniejsze przeznaczenie każdego z nas — być wydanym, wydrukowanym i przeczytanym przez ludzi. Bez tego istnienie Związku traci jakikolwiek sens. To tak, jakby utrzymywać generałów, za którymi stoi głodna i nieuzbrojona armia. Zapytajmy siebie szczerze: czy Związek na czele z obecnym kierownictwem wykonuje to zadanie? Moim zdaniem — nie. Powiedzmy, w sprawozdaniu wymieniano nazwiska i książki, którymi może szczycić się nasza literatura. Jednak jaki związek z ich wydaniem ma Związek? Czy może wyszły one w „Ukraińskim pisarzu”? Czy na żądanie członków Prezydium utworzono radę wydawniczą, która zajmowałaby się planowaniem tematycznym? Czy może powierzchnie wydawnicze, które są wynajmowane, pracują na potrzeby samego wydawnictwa? Czy choć raz w murach Związku ktoś wpadł na pomysł, by omówić, jak przeżywają czasopisma literackie — niech nawet bezhonoraryjne, ale wciąż trybuny dla wystąpień i publikacji pisarskich? Dlaczego z taką zimną obojętnością przyjmowany jest fakt, że już drugi rok nie wychodzi „Witchyzna” z jej 75-letnim stażem, że na granicy zamknięcia z roku na rok balansują porzucone na pastwę losu „Dzwin”, „Bereził”, „Kyjiw”, że „Wseswit” przestał być wydawnictwem związkowym? I dlaczego uwaga na problemy „Literackiej Ukrainy” pojawia się tylko wtedy, gdy wychodzi ona spod ręcznego sterowania i pojawia się pytanie o zmianę redaktora naczelnego? Podajcie choć jeden przykład z dziesięciu lat, kiedy plenum Rady NSPU rozpatrywało kwestię twórczą. Podajcie choć jeden wyjazdowy sekretariat, poświęcony problemom procesu literackiego w którejś z organizacji obwodowych. Czy choć jeden wieczór twórczy pisarza z którejś z obwodów, zorganizowany przez Związek w jej murach, Domu Nauczyciela, Muzeum Literatury, stołecznym uniwersytecie. Poza uwagą Związku przeszły znaczące jubileusze literackie — 90-lecie Mykoły Rudenki, 120-lecie Pawła Tyczyny, 140-lecie Łesi Ukrainki, 75-lecie Wasyla Symonenki, 80-lecie Iwana Dziuby, 75-lecie Borysa Olijnyka (listę można kontynuować i kontynuować). Procesu literackiego nie da się utrwalić, ocenić i przeanalizować bez aktywnej krytyki literackiej. U nas jej faktycznie nie ma, a jeśli jest, to w całości komplementarna. Związek nie zorganizował normalnej dyskusji literackiej. Nie zdołał dotrzeć do szerokiego czytelnika z naszymi najlepszymi osiągnięciami i przeciwstawić ich nawałowi samoreklamujących się, lepiej zorganizowanych literackich cwaniaków, którzy przy naszej milczącej inercji wystawiają się za granicą jako współczesna elita pisarska Ukrainy. Nasz Związek to wielonarodowa rodzina. Czy przypomnicie sobie, kiedy choć raz przedmiotem rozmowy na Prezydium czy plenum Rady była literatura tworzona w Ukrainie w języku rosyjskim, polskim, rumuńskim, krymskotatarskim, innymi językami? A jakim efektem dla promowania naszych utworów za granicą obróciły się ogromne pieniądze wydane przez Związek na przeprowadzenie dwóch forów „Słowo bez granic”? Gdzie jest ta lista nazwisk i książek wydanych poza Ukrainą? A jak w ogóle szerzy się informacja o istnieniu i działalności NSPU? Tylko przez „Lit. Ukrainę”. A Internet? „Gaj-gaj!” — lubił mawiać Pawło Zahrebelny. Na tle współczesnych technologii informacyjnych wciąż nie wyszliśmy z jaskiń. Więc jaki wiek za oknem, panowie i dobrodzieje? Czyżby do wsparcia i napełnienia strony internetowej Związku potrzebne były wielkie wysiłki? Potrzebne jest przede wszystkim pragnienie! Ktoś bardzo mądrze wymyślił zlikwidować stanowisko sekretarza odpowiedzialnego, który opiekował się obwodowymi organizacjami pisarskimi, i od tego czasu są one puszczone w autonomiczne od centrum pływanie. Tak samo nie stało w Związku sekretarza ds. młodzieżowych spraw twórczych, nie stało działu zagranicznego, do znikomego minimum ograniczono stanowiska referentów. Wkrótce w Związku nie będzie komu wynieść nie tylko trumny ze zmarłym pisarzem, ale i wieka trumny. Nie zamierzałem mówić o czasopiśmie „Kyjiw”, ale wątki ostatniego czasu zmuszają. Od lutego 2008 roku, kiedy ekipa Czernowieckiego odmówiła finansowania czasopisma, stale przypominam kierownictwu Związku o jej zobowiązaniach finansowych, zapisanych w umowie o wspólnym wydawaniu „Kyjiwa”. A mnie nikt słuchać nie chce! Jakby to nie było czasopismo pisarskie, w którym, kiedy nie ma środków na książkę, można wyjść do czytelnika z powieścią, wyborem wierszy czy artykułem publicystycznym, a moja osobista zachcianka. Przez ostatnie 10 lat nikt z kierowników Związku ani razu nie przebywał w redakcji. Nawet wtedy, gdy proponowałem zobaczyć, jak z sufitu na komputery spadają grudki rozmytej deszczem gliny. Dzisiaj czasopismo znalazło się bez pomieszczenia. I nie znalazło się dla niego cztery-pięć pokoi na wszystkich trzech piętrach „Ukraińskiego pisarza”, bo zostały wynajęte aż do 2017 roku. W wyniku wszystkiego powyższego pojawia się pytanie: więc czymże zajmował się Związek przez te wszystkie lata? Majątkiem, bracia, majątkiem! Oto jedyny i główny temat wszystkich Prezydiów i plenów Rady. Jako największe osiągnięcie ostatniego 10-lecia podaje się fakt zachowania majątku, nabytego przez naszych poprzedników w literaturze. Jakże on jest zachowany, w jakim zakresie, w jakim ekwiwalencie walutowym na tamten czas i na dzisiaj? Powiedzmy, dom twórczości w Koktebelu. Przywołany pod sztandary Związku jako jej wybawca pan Borkowski zagarnął 7 hektarów terytorium i nikt nie zamierza jej odzyskiwać na drodze sądowej. Odeski dom twórczości — połowa jego została tutaj sprzedana za 2,5 miliona hrywien. W Jałcie rzekomo odzyskano pierwszy korpus, a tymczasem szyldu naszego tam nie ma, a jest spółka z o.o. „Rosyczi”. Nie stało „Eneja” i bilardowej. Straciliśmy księgarnię „Sjajwo”, pomieszczenie na bulwarze Łesi Ukrainki, 20. I już najbardziej dotkliwa strata — przychodnia w Kijowie na Rejterskiej, 15. Członkowie Rady pamiętają, czym nas zwabiano, lobbując utworzenie wspólnego przedsiębiorstwa na bazie naszej przychodni — tym, że związkowym partnerem w nowo utworzonej spółce z o.o. będzie firma „Nowyj zir”, która bezpłatnie będzie operować oczy członkom NSPU. 13 października 2007 r. Rada zagłosowała za tym. Ale w końcowym tekście uchwały Rady nr 6 nagle pojawia się poprawka i nabiera on takiego wyglądu: „Rozpatrzywszy uchwałę Prezydium NSPU o wspólnym z centrum medycznym — spółką z o.o. OK „Nowyj zir” ORAZ INNYMI OSOBAMI utworzeniu centrum medycznego…” i dalej według tekstu. Zwróćcie uwagę na to ORAZ INNYMI OSOBAMI. O żadnych innych osobach ani na Prezydium... Zdjęcie Olesia Dmytrenki działań, ani na Radzie nawet o tym nie wspominano. Ta manipulacja była potrzebna po to, aby podczas rejestracji spółki z o.o. „Wieloprofilowe centrum leczniczo-chirurgiczne” wśród jej współzałożycieli pojawiła się jakaś firma GELEX GROUP LTD, której biuro mieści się (uwaga!) w środkowoamerykańskim kraju Belize (czyli w strefie offshore). Pierwotny podział aktywów w tej spółce z o.o. był taki: 51% własności dla NSPU (Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy), dla „Nowego Zoru” zaledwie 2,2%, a 46,8% dla firmy z rajów podatkowych. Jednak bardzo szybko NSPU na podstawie fikcyjnego postanowienia Prezydium nr 7 sprzedaje nowo utworzonej spółce 20% kapitału zakładowego, tracąc pakiet kontrolny akcji. „Nowemu Zorowi” pozostają te same 2,2%. Firma GELEX GROUP LTD przejmuje pełne prawo do własności budynku przychodni (punkt 4.3.1 oraz punkt 5.1 Statutu spółki z o.o. „Wieloprofilowe centrum leczniczo-chirurgiczne”). Kilka dni temu zadzwoniłem na Rejterską 15, aby zapisać się na wizytę do okulisty. „Proszę bardzo – powiedziano mi – pierwsza wizyta kosztuje 130 hrywien”. Zrobienie podstawowego badania krwi – ogólnego oraz na cukier – kosztuje półtorej setki. I dalej „według cennika”. Dożyliśmy się! Pisarze-weterani, za których środki zbudowano przychodnię, muszą płacić, żeby przez raje podatkowe ktoś czerpał tłuste zyski! Oto taka ochrona socjalna członków Związku. Nie wspominam już o tym, że przez konfrontację kierownictwa Związku z obecną władzą przez dwa lata żaden pisarz nie otrzymał tytułu zasłużonego z prawem do dodatku do emerytury, a wielokrotnie poruszana kwestia ustawodawstwa emerytalnego dla członków związku może zostać definitywnie pogrzebana. Jeszcze o majątku. Pamiętamy, swego czasu informowano nas z wielkim oburzeniem, że taki czy inny Muszhetyk wynajmował pomieszczenia naszego wydawnictwa zięciowi Mychajła Tkacza za bezcen – zaledwie za 6 dolarów za metr kwadratowy. A co jest teraz? Na początku 2008 roku Związek wynajął na 9 lat spółce RENTA-GROUP 1217 metrów kwadratowych powierzchni „Ukraińskiego Pisarza” w cenie 41 hrywien, czyli na dzień dzisiejszy – aż za 5 dolarów. Z kolei spółka z o.o. RENTA-GROUP, podnajmując te same powierzchnie w cenie od 35 dolarów, ma na każdym metrze kwadratowym czystego zysku 30 dolarów.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

niczyj Ukrainy”). Jednocześnie tyle samo lat kieruje studiem literackim „Zaspiw” (założonym w 1949 r.) i w tym okresie pięcioro studyjców zasiliło szeregi Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Ale ten niepełny „wykaz zasług” to jeszcze jedno potwierdzenie śmiesznej prawdy, że skromność jest najkrótszą drogą do nieznajomości. Dystansujący się od klanów literackich pisarz do tej pory nie zebrał profesjonalnych laurów (poza miejską nagrodą literacko-artystyczną im. I. Neczuja-Lewickiego (1992 r.) za „Hołokist”, książeczkę publicystyki, która dała początek jego badaniom nad Hołodomorem na Białocerkiewszczyźnie, których podsumowaniem jest wydanie „Hołodomor w Białej Cerkwi” (2008) oraz odznaczenie autora orderem „Za zasługi” III st.). W swoim jubileuszowym — tym — roku Wołodymyr Iwaniw wydał dwie skromne pod względem poligraficznym książki — „Okrajec czasu” („Ten czas, którym byłem, już minął,// Przyszły czas już nie będzie mną”) oraz „Autograf miłości”. Przyjęty przez te dziesięciolecia wizerunek Iwaniwa jako satyryka, publicysty, działacza społecznego jakoś przyćmił jego postać liryka. A oto „Autograf…” Tak przekazać to uczucie mógł tylko ukraiński poeta: wszak pełne drżenia, pełne szacunku podejście do kobiety — ukochanej, żony i matki — to cecha właśnie ukraińskiej duszy. A cóż dopiero tkanka artystyczna, gęsta, przejrzysta metaforyczność, doskonała wersyfikacja!.. Przeczytawszy, ledwo doczekałem rana i zadzwoniłem do młodszego kolegi. „Jesteś wybitnym poetą!” — wyrwało mi się. Wiktor MINIAJŁO, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki. Czego nas nauczyło: dostać w policzek, I prędzej pod policzek drugi nastawić. A oni — dotknij, już wrzeszczą, Krzywo spójrz — i wybierają oko! Nasze świątynie oczy im pokaleczyły, Mają nasze modlitwy za grzech. Chcemy być, to nie bądźmy głupcami, Nie kochajmy wrogów swoich. * * * I znowu zasiada sanhedryn, Szaleją w sali faryzeusze, I zidiociali pachołkowie Rasei, A może Rzymu, lekceważą prawo. Tłum woła znowu: „Ukrzyżuj!” I sławi oszalałego Kajfasza, To ślubne dzieci kiełbasy i strachu Wolność sprzedają za pół ceny. I znowu ręce obmywa Piłat, I schody wiary niszczą się mrozem, A uczniowie znowu nie wiedzą, czy jesteśmy razem Przeciwko rewanżującemu się złu. I znowu Judasz liczy srebrniki (Dzisiaj głosują srebrnikami!) I zdrada pozostaje bez kary. Ta sama rzeka. Inne dni i wieki. EUFEMIZMY Pojawił się dobroczyńca u myszy: Postawił przy norce pułapkę na myszy I kawałek słoniny przymocował zręcznie, Mówiąc, serdecznie zapraszam na bufet. I mysz, choć oczytana była I nawet co nieco o darmowym serze słyszała, Myślała przechytrzyć drania I połakomiła się na ten ochłap słoniny. Oto tak w społeczeństwie kradzionych pieniędzy Wystawi łajdak (i to nie na myszy!) Taki pułapkę, jeszcze i Pod imieniem swoim dla komilfo Nazwie tę pułapkę „fundusz charytatywny”, I lezą myszy w ten fundusz bez strachu, Bo, jak wiadomo, pieniądze im nie śmierdzą! Wszystko jednak nieco skorygujmy: akurat Nie śmierdzą takie pieniądze, a cuchną.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

WOŁODYMYR IWANTIWC: JEŚLI JESTEŚ UKRAIŃCEM

Znam tego człowieka od połowy swojego życia. Znam go jako człowieka o niezłomnych przekonaniach i wiernego w przyjaźni. Na tyle blisko, że miałem okazję czytać wydrukowaną przez niego z kijowskich negatywów na papierze fotograficznym F 14x19 monografię Iwana Dziuby „Internacjonalizm czy rusyfikacja?”, a w beznadziejnych, zdawałoby się, zastojowych latach 70. miałem zaufanie, by omawiać usłyszaną w „Głosie…” pracę gruzińskiego filozofa (nazwisko z biegiem lat wyleciało z pamięci) „Czy ZSRR przetrwa do 1983 roku?”. W pamięci utkwił epizod, gdy jego dowcipna reakcja na szkalowanie mnie z powodu braku szacunku dla wielkoruskiego autorytetu literackiego, zdaje się, odsunęła od mojej osoby nieprzyjemności. „Czyżby N był członkiem biura politycznego?” — retorycznym pytaniem wyprowadził W. Iwantiwc klasyka spod dachu nietykalności, a mnie spod możliwego nadzoru ówczesnych wszechmocnych literaturoznawców w cywilu. Ukazanie się w 1967 roku tomu poezji „Rusawa Roś” zapowiedziało pojawienie się w literaturze ukraińskiej głosu młodzieńczego, świeżego i silnego. Znany krytyk Iwan Zub odnotował „pragnienie młodego poety do dochodzenia prawdy, analitycznego dochodzenia do wszystkiego, sprawdzania istotności i prawdziwości realnego, czy też legendarnego”. Jednakże właśnie to „dochodzenie prawdy” na długie lata zamknęło poecie drogę do ośrodków wydawniczych. Ponad dwie dekady W. Iwantiwc trzymał się na marginesie oficjalnego procesu literackiego, potwierdzając swoją trwałość jedynie przekładami do antologii i tomów poetyckich z bułgarskiego, łotewskiego, czeskiego, rosyjskiego dzięki wsparciu S. Telniuka, W. Zabasztanśkiego, W. Hrabowśkiego (podsumowaniem tej pracy jest ukraińskojęzyczny „Wieniec” M. Bahdanowicza (1997) oraz „Ukraiński mianownik” z dwunastu literatur (2009), a także recenzjami w „Ukrainie”, „Literackiej Ukrainie”, „Druzie Czytacza” oraz wydawniczymi dla sektora przekładu z języków obcych „Weselki”. Dopiero po odzyskaniu Niepodległości nasz rodak mógł wydawać książki. Ukazały się tomy poezji „Powrócić deszczem” (1993), „Iwangelia od Iwantiwca” (2007), dla dzieci „Tryczki-bryczki” (2007), satyryczne „Znaki złodzieja” (1995) oraz „Ukraińska cierpliwość” (2004), literacko-krajoznawcze „Przełamanie syndromu Gogola” (2006). Pod dachem założonego przez niego przy Białocerkiewskim Zjednoczeniu Miejsko-Rejonowym WUT „Proświta” „Almanachu „Biała Cerkiew” ujrzało światło dzienne ponad pół setki wydawnictw literacko-artystycznych, publicystycznych i krajoznawczych, wśród których wyróżniony na Lwowskim Forum Książki w 1998 r. pierwszy w niepodległej Ukrainie bogato ilustrowany, w języku ojczystym „Taras Bulba” (z dziesięć egzemplarzy przekroczyło nawet ocean) oraz pierwsze na Ukrainie wydanie utworów Iwana Mazepy „Przez szablę mamy prawa”. Od samego początku gorbaczowowskiej pieriestrojki, która w naszych warunkach przerodziła się w zmagania o niepodległość państwową, W. Iwantiwc przyłączył się do tego procesu. Jest jednym z inicjatorów odrodzenia na Porosiu „Proświty”, która prowadzi swoją rachubę czasu od 1917 roku, i już ponad dwie dekady jest liderem zjednoczenia miejsko-rejonowego (nawiasem mówiąc, wyróżniony medalem „Budowniczy”). * * * W kamuflaż maluje mól kasztany, A one bezbronne mimo wszystko. Wybrał Chmurnik słoneczny kryształek, I oślepło niebo poszarzałe. Ile nam zostało tego słońca, Ile tych liści nam zostało… Lato już nie ma obrońcy I oddaje się jesieni na łaskę. NOC CIASNYCH OBJĘĆ Zasłoniwszy ludziom ciemnością oczy, Zmiennie pachniała noc w jego objęciach, I ranek ledwie świt nie przespał. I dzień kochanków prawie nie zastał! Więc odtąd delikatnie-bogobojny Będzie dzień z każdym dniem krótszy. POSTEWANGELIJNE I znowu najeźdźcy ukrzyżowali Chrystusa I zabójcy podzielili zdartą odzież, A zastęp apostołów przy pierwszej zaś okazji Do zgrai krzyżujących przystał. Ich nie przeraża ciemność gęsta Po chrystobójstwie, jak cieląt w szkodzie: Lustracja, którą Pan przeprowadza, Po tamtej stronie, skąd żaden nie wracał! To, może, ona już nie taka straszna?! Ale jednak powróci ukrzyżowany I zapyta o swoje białe szaty! Więc będzie niektórym ciasny Reichstag I biada tym, którzy podkulili ogon, Kiedy w międzyczasie rządził szatan. JEŚLI JESTEŚ UKRAIŃCEM Galinie Newinczanej, autorce powieści „Ziarna i żarna” Mamią nas nieznane brzegi, A czekają szarobure najmy. Tam właśnie nasi przyjaciele drodzy Do syta naśmieją się z nas. Jeśli jesteś Ukraińcem, Ty na zdradę nie jesteś zdolny, Nie poddasz się obcemu Ani śpiewakiem, ani żołnierzem. W tobie wola niezłomna, W tobie serduszko wierne. Jeśli jesteś Ukraińcem, Jeśli synem Ukrainy. Dość pocieszać wrogów, Dość narzucać się im w przyjaciele! Już bez ciebie dym Ojczyzny zgorzkniał, Nie kwitnie bez nas kalina na łące. * * * Zabolała mnie mowa białoruska, Zabolała, aż pod sercem zapiekło. Tak boli Ziemi wyrąb lasu, Tak boli wyschnięte źródło, Tak boli skrzydło starte bociana I zapomniana pieśń słowika… Nie harpiąca i nie białorączka — Panna ta, co licowała książętom, A dostała się w spadek nędzarzom, Leniom, niedouczonym na sprawdzian I co dzień coraz mocniej boli nas, Przez nich zamordowana boli, Jak boli porażka wojakowi, Jak zgasły zwycięski okrzyk, Od obrazy i silnej miłości, Od zalewu wrogiego boli… Zabolała mnie mowa ukraińska. STUS Nie po prostu zabito, poeto Wasylu, A ducha — do więzienia, a duszę — do karceru. Oto tak, nie według mapy, poznawałeś Rosję: W niej zło wieloliczne, w niej licho ręczne, W niej „potwór obły, ogromny i szczekający”, Co śmierć przyśle, nie doczekawszy pokory, Co imię, jak skórę żmija, zmienia, A istoty-bytu nie zmieniło nigdy. Po świecie rozwiawszy popiół narodów, Ich przestrzeń swoim, „odwiecznym” uważało. Ono i ciebie spożyje w potomstwie, Co rodu się wyrzekłszy, nabiera sadła. Nie będzie salutu, ani łez, ani olejów Pod niebem uralskim, obojętnie-okrutnym… Jedna tylko pociecha, że śmiercią swoją Śmierć Ukrainy potupiemy. EWANGELIJNE Miłujcie nieprzyjaciół swoich. Św. Pismo Wroga jednak nazwać wrogiem, Nie bać się mieć wrogów: Kosztowała nas zbyt drogo Tolerancja wobec cudzych bogów.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

sztuki użytkowej, gdzie zaprezentowano spektrum prac w malarstwie na szkle (Tetiana Hrycaj), ceramice na płótnie (Wira Tomaszewska, Marko Hałenko), sztuce gobelinów (Ludmyła Żohol, Marta Bazak) i tym podobne. Tutaj rzeczywiście jest na co popatrzeć. Artyści, którzy niosą prawdziwą sztukę, niestety zmuszeni są pracować na czystym entuzjazmie bez wsparcia państwa. Pomimo tego, że obecnie zniszczone są przedsiębiorstwa, w których mogliby znaleźć schro-

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

BEZ OBLICZA PSEUDOSZTUKI

Ulana WOLIKOWSKA Nie zawsze współczesną sztukę można nazwać sztuką w pełnym tego słowa znaczeniu. W takich „dziełach” głębokiej treści estetycznej próżno szukać. Tak, odwiedziwszy kolejną wystawę „sztuki współczesnej” w PinchukArtCentre, nie mogłam powstrzymać rozczarowania… Jednak wszystko poznaje się w porównaniu. Później w galerii „Mystec” odwiedziłam wystawę kijowskich artystów dekoratorów. Wołodymyr Bałyberdin i Hałyna Diuhowśka przy swojej pracy „Skrzydła anioła”. Realizować się w swojej twórczości, entuzjaści pracują dla ludzi, tworzą sztukę dla sztuki. I co najważniejsze — ich prace mają ukraińskie oblicze, a nie narzucone przez obcą pseudosztukę. Tutaj poznałam członków Narodowego Związku Artystów Ukrainy oraz Związku Projektantów Ukrainy Wołodymyra Bałyberdina i jego żonę — Hałynę Diuhowśką. Udaliśmy się do przytulnej pracowni, gdzie nadarzyła się okazja dotknąć filigranowej, wyrafinowanej sztuki i zobaczyć „twórczą kuchnię” od środka. Sztuka użytkowa dla Hałyny Diuhowśkiej to całe jej życie. Przez wiele lat pani Hałyna zajmowała się jubilerstwem razem z mężem, robiła ozdoby ze skóry, eksperymentowała w tekstyliach. I doszła do wniosku, że tekstylia to najbardziej optymalne pole do twórczości. Na I Ogólnoukraińskim Triennale Sztuki Tekstylnej za dzieło „Niciana Madonna” Hałyna Diuhowśka otrzymała nagrodę za najlepszą pracę w tekstyliach przestrzennych. Ostatnie pięć lat wykłada na kursach florystyki. Wołodymyr Bałyberdin od ponad 30 lat wirtuozersko pracuje z różnorodnymi materiałami: metalem, muszlami, kłami mamuta. „Czasami praca leży rok lub dwa, a czasami rozwiązuje się w dwa-trzy tygodnie” — opowiada pan Wołodymyr, otwierając szkatułkę z kobiecymi ozdobami: są tu i wyrafinowane pierścienie z zadziwiającymi ornamentami, i bransolety... Nawiasem mówiąc, dzieła Wołodymyra Iwanowycza przechowywane są w Muzeum Historycznych Kosztowności Ukrainy, Narodowym Muzeum Ukraińskiej Sztuki Ludowej Dekoracyjnej, Sewastopolskim Muzeum Sztuki im. M. Kroszyckiego oraz w kolekcjach prywatnych. Małżeństwo jest uczestnikami licznych wystaw, plenerów i akcji artystycznych zarówno na Ukrainie, jak i za granicą. Tak, z inicjatywy Wołodymyra Bałyberdina i Hałyny Diuhowśkiej w tym roku w Sewastopolskim Muzeum Sztuki im. M. Kroszyckiego odbyła się wystawa poświęcona tematowi ryb. Rodzina Diuhowśkich-Bałyberdinów to autorzy pomysłu i organizatorzy wystawy „Sierpniowy wernisaż sztuki dekoracyjno-użytkowej”, która odbyła się w Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy. Zaprezentowano na niej około 300 prac blisko 90 artystów (w wieku od 16 do 90 lat). Główną ideą wydarzenia jest jedność pokoleń. Przecież bardzo ważne jest, aby doświadczeni artyści (tacy jak Ł. Semykina, O. Hrudzynśka, Ł. Hołembowśka itd.) wiedzieli, że idą za nimi kolejne pokolenia. A młodzież aktywnie włączała się do twórczej współpracy. Jeszcze jedną stroną twórczości Diuhowśkich-Bałyberdinów jest wyplatanie z wikliny. Artyści już od kilku lat biorą udział w plenerach wikliniarskich. A „Złoty amulet” zaczęło się wszystko od pierwszego pleneru w Pyrohiwie w 2005 roku. Na nim artystów zauważono i zaproszono do Polski do ogrodu botanicznego w pobliżu Przemyśla. Tutaj stworzono kilka twórczych obiektów artystycznych z wikliny: Ptaka Szczęścia, Anioła, Skrzydła Anioła, które utworzyły serce parku. A we wrześniu tego roku w Koktebelu artyści stworzyli jeszcze jedną wiklinową rzeźbę — Drzewo Życzeń przy Muzeum M. Wołoszyna. To drzewo symbolizuje ideę, która łączy. Pod nim czytali poezję przedstawiciele wielu krajów świata. Artystów cieszy, że nie jest to tylko działalność wystawowa, ale prawdziwe widowisko, gdzie widz jest aktywnym uczestnikiem. Kolczyki

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

MUZYCZNY DAR ARTYSTÓW Z DONIECKA

Olha HURKOWA Do programu koncertu weszły utwory Wołodymyra Stecenki, Danyła Miłki, Romana Kaczałowa oraz Jewhena Petryczenki w wykonaniu Zasłużonej Akademickiej Orkiestry Symfonicznej Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy (kierownik artystyczny i główny dyrygent — Wołodymyr Szejko) oraz Akademickiego Chóru imienia Płatona Majborody (kierownik artystyczny i główny dyrygent — Julija Tkacz). Symfonia w trzech częściach na wielką orkiestrę symfoniczną Wołodymyra Stecenki (1990, druga redakcja — 2011), która otworzyła pierwszą część koncertu, owiana jest romantycznym postrzeganiem świata z jego odwiecznymi wewnętrznymi konfliktami osobowości, miłością do natury, obrazowością. Stąd też romansowo-pieśniowa melodyka oraz fantastyczne, groteskowe obrazy. Wysławianie miłości i młodości w Suicie na sopran, baryton, chór i orkiestrę symfoniczną Danyło Miłka rozwiązał w manierze muzyki estradowo-popularnej oraz gatunku musicalu. Trzy części utworu „Porwałas' struna”, „Ty opiat' nie wstretisz ni odnoj ułybki”, „Niet, niet, niczego zdies' niet” połączone są formą kupletową i tematem zegara. Duet w składzie Tetiany Hurtowenko (sopran) oraz Serhija Dubnyckiego (baryton) stał się wyrazicielem obrazu „gorących młodzieńczych uczuć”. Druga część koncertu poświęcona została poezji ukraińskiej — twórczości Tarasa Szewczenki oraz Liny Kostenko. Tematy języka ukraińskiego (I część „Prawednaja dusze! Pryjmy moju mowu nemudru ta szcziru. Pryjmy, prywitaj” z „Na wicznuju pamjat' I. Kotlarewśkomu”), snu i ludzkiej egzystencji (II część „Mynajut' dni, mynajut' noczi”; III część „Leczu, leczu…”; IV część „Ta j son że, son napoczud dywnyj, meni prysnywsia” z poematu „Son”) odzwierciedlone są w „Wspomnieniach Kobziarza” (Kantacie do wierszy Tarasa Szewczenki na baryton, chór i orkiestrę symfoniczną) Romana Kaczałowa. W „Antyt ramach” (Symfonii nr 3) do wierszy Liny Kostenko na sopran, chór i orkiestrę symfoniczną Jewhena Petryczenki ciekawie współistnieją tradycja klasyczna i tradycja muzykowania ludowego (ludowy śpiew solistki Anastasiji Koleuszko oraz imitacja gry na instrumentach ludowych w orkiestrze). Miło, że „Kyjiw Muzyk Fest” włącza do programu utwory nie tylko znanych na cały świat i w Ukrainie kompozytorów, ale także młodych autorów. Przedostatni dzień XXII międzynarodowego festiwalu muzycznego „Kyjiw Muzyk Fest—2011” został uświetniony kolejnymi premierami. Wieczór pod symbolicznym tytułem „Wschodnioukraiński ekspres symfoniczny” zgromadził miłośników muzyki klasycznej na koncercie poświęconym twórczości donieckich kompozytorów.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

41. Festiwal Filmowy «Młodość»

Andrij Chalpachczi — dyrektor generalny festiwalu 22 października jesienny Kijów powitał 41. „Młodość” występem znakomitego zespołu orkiestry „New Era Orchestra”. Hanna OBORSKA Zdjęcie autorki Tegoroczny film otwarcia 41. „Młodości” — nowe dzieło wybitnego polskiego reżysera Jerzego Hoffmana „Bitwa Warszawska 1920”, film zrealizowany w formacie 3D. Film ten opowiada o przebiegu wojny polsko-radzieckiej, w wyniku której Polska zatrzymała posuwanie się wojsk radzieckich na Zachód i otrzymała w swoje posiadanie terytoria Zachodniej Ukrainy. Na początku festiwalu tradycyjnie wyróżnia się tych, którzy wnieśli znaczący wkład w światowy przemysł filmowy. Podczas ceremonii otwarcia „Młodości” honorowy prezydent festiwalu Wiktor Juszczenko wręczył złotego „Skifijskiego Jelenia” scenarzyście Rustamowi Ibragimbekowi („Białe słońce pustyni”, „Zmęczeni słońcem”, „Syberyjski fryzjer”) — za znaczący wkład w światową sztukę filmową. W programie „Młodości” — debiuty, prace młodych reżyserów. Denys Nikitenko zaznaczył: „Tegoroczna nowość „Młodości” polega na tym, że do kategorii prac studenckich weszły filmy zrealizowane w technologii cyfrowej”. Również widzowie będą mogli zobaczyć prace „Kros” Mariny Wrody i „Poza grą” Natalii Piatyhiny — ukraińskich konkursantek wśród krótkometraży. A w kategorii prac studenckich Ukrainę reprezentuje Myrosława Chorosziun z filmem „Czynnik Felliniego”. Nasi młodzi reżyserzy i ich twórcze osiągnięcia szeroko reprezentowane są w programie konkursowym „Panorama kina ukraińskiego”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

NATALIA HOLENIA: «ZIMA BĘDZIE CIEPŁA I MAŁOŚNIEŻNA»

„Ostatnie astry wzniosły się w górę z bólem. // Tam dywan, utkany z ptaków, leci nad polem. // Bagdadzki złodziej lato ukradł, bagdadzki złodziej. // I płacze konik wśród traw — nie ma melodii”, — pisała Lina Kostenko, przenikając swoją poezję żarliwym smutkiem, wszak „bramy lata” zamknęły się jesiennym „sklepieniem smutku”. Wciąż czujemy posmak lata, ale przed nami — cierpkie, chłodne dni. Psycholodzy będą mówić o sezonowej depresji… O tej porze nawet nieśmiały promień słońca, który wyłoni się przez bladopopielate niebo, przytuli i pocieszy. W okresie jesienno-zimowym wsłuchujemy się w prognozy synoptyków: może choć trochę uśmiechnie się pogoda? Uśmiechnie się. Zastępczyni naczelnika wydziału prognoz meteorologicznych Ukraińskiego Hydrometeorologicznego Centrum Natalia HOLENIA obiecuje nam: obecna jesień i zima będą łagodne. — Natalio Konstantynowno, czym zaskoczy ostatni jesienny miesiąc? — Dla naszych szerokości geograficznych o każdej porze roku charakterystyczna jest zmiana ciepłych i zimnych okresów, a jesienią takie kontrasty są bardziej ostre i odczuwalne niż latem. W całej historii obserwacji meteorologicznych w listopadzie na terytorium Ukrainy występował bardzo szeroki zakres temperatur: od 20—27° mrozu, na Sumszczyźnie i Czernihowszczyźnie –30—33° (wartości bezwzględne temperatury minimalnej w nocy) do +20—27°, a na Odesszczyźnie i w Krymie do 30° ciepła (wartości bezwzględne temperatury maksymalnej w dzień). Czyli zakres wahań temperatury w listopadzie wynosi 50—60°. Oczywiście, co roku takich wahań nie ma, a norma klimatyczna dla listopada (średnia wieloletnia wartość (1960—1990) średniej miesięcznej temperatury) wynosi 0—5° ciepła, na Krymie do +7°. Właśnie średnią temperaturę za miesiąc lub jej odchylenie od normy staramy się prognozować. Ponieważ przez ostatnie dwadzieścia lat większość listopadów była ciepła (średnia miesięczna temperatura przekraczała normę o 2° i więcej), to najbardziej prawdopodobne, że i w tym roku będzie on ciepły lub bliski normie, ale nie tak niezwykle upalny, jak ubiegły. Listopad 2010 roku był najcieplejszym w całej historii obserwacji, średnia miesięczna temperatura przekraczała normę o 3—7°. — Co przygotowuje zima — trzaskający mróz czy nieustanną odwilż? — Biorąc pod uwagę tendencję wzrostu średnich rocznych i miesięcznych temperatur, skłaniamy się ku myśli, że zima będzie ciepła, średnio temperatura zimowych miesięcy będzie bliska lub wyższa od normy. Oczywiście, w ciągu zimy będą okresy z zimną i bardzo zimną pogodą, bo rzadko która zima mija bez wtargnięcia arktycznego powietrza, które powoduje na terytorium Ukrainy mrozy -20° i niższe. — Czyli ciepłe kożuchy można chować głęboko do szafy? — Przez ostatnie dziesięć lat większość zimowych miesięcy była ciepła (grudzień i luty w 60 %, styczeń w 90 % przypadków), w tym okresie tylko jeden listopad, styczeń i trzy lutowe miesiące były zimne. Globalne ocieplenie przejawia się jeszcze w tym, że w zimnym okresie stały się częstsze bardzo gwałtowne zmiany pogody. Przykładem może być niezapomniana zima 2009—2010 roku, kiedy przez terytorium Ukrainy przemieściło się ponad tuzin cyklonów. Tego nie pamiętają synoptycy z 20—30-letnim doświadczeniem pracy! Okresy mrozu do 20° i niżej zmieniały się okresami odwilży, która towarzyszyła silnym opadom w postaci śniegu i deszczu. Niekorzystne warunki pogodowe znacznie utrudniały pracę służb energetyki, łączności, gospodarki komunalnej, ruch transportu… Pogoda jest kapryśna: zimą warto codziennie słuchać jej prognozy i odpowiednio do niej dobierać garderobę. Daleko chować ciepłych kożuchów nie trzeba, tak jak kurtek i jesiennych płaszczy. — Najlepsza rozrywka dla dzieci zimą — jeździć na sankach po śnieżnych ścieżkach. W tym roku maluchy będą się cieszyć? — Ostatnio trwałej i stałej pokrywy śnieżnej nie obserwuje się, jak to było w latach 60.—70. ubiegłego wieku. Zima 2011—2012 roku będzie ciepła, więc stałej pokrywy śnieżnej od listopada do marca czekać nie warto, raczej będzie ona okresowo tworzyć się w drugiej połowie grudnia oraz w styczniu-lutym. — Natalio Konstantynowno, do wydziału prognoz meteorologicznych Hydrometeorologicznego Centrum, zapewne telefonują dociekliwi Ukraińcy. Czy zapamiętała Pani jakieś niezwykłe pytania? — Kijowianie mogą skorzystać z telefonicznej automatycznej sekretarki pogody (122), gdzie odtwarzane jest nagranie prognozy pogody w stolicy na bieżącą dobę (od godziny 6 rano do 12 w południe) oraz następną dobę (po 12-tej), ale dodzwonić się dość ciężko, ponieważ chętnych jest bardzo wielu i linii telefonicznych nie wystarcza. Wiele osób interesuje się nie tylko pogodą, pytają meteorologów także o sejsmologię, astronomię, geofizykę, nawet zawiadamiają nas o UFO. — 19 listopada Ukraina obchodzi Dzień Pracowników Służby Hydrometeorologicznej. Jak Pani i Pani kolektyw będziecie świętować? — W tym dniu zapraszamy w gości szanownych synoptyków, którzy opowiadają o swojej drodze życiowej i zawodowej; wspominamy różne „synoptyczne bajki” i ciekawe przypadki z własnego doświadczenia, związane z kaprysami pogody. W ciasnym gronie kolegów i przyjaciół tradycyjnie wznosimy kielich za „Miłość, Przyjaźń i Hydrometsłużbę”. Rozmawiała Natalia ANTONIUK PRZEDPŁATA — 2012 Koszt przedpłaty (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWITA» im. TARASA SZEWCZENKI

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Indeks pocztowy — 30617, strona 68 w „Katalogu”. Na 11 miesięcy 9 hrywien 37 kopiejek. Na 3 miesiące 27 hrywien 51 kopiejek. Na pół roku 53 hrywny 37 kopiejek. Na rok 105 hrywien 54 kopiejki.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Ljubow HOLOTA Kolegium redakcyjne Ljubow HOLOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to jest Wasza gazeta!

Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział literatury Marija KUCZERENKO 270-55-57 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondenci Natalija ANTONIUK, Ulana WOLYKOWSKA Redaktor dyżurny Nadija KYRIAN Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 101B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 1 1 0 4 3 Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301243 Nakład w październiku — 18 400 Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 4 820095 780016

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин