Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №48 за 2007 рік

16 с. · 56 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 48 (425), 29 listopada – 5 grudnia 2007 TOLERANCYJNA POLITYKA NARODOWA CZY ŚWIADOMA WALUJEWSZCZYZNA?

Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki Jewhen BUKET Uwagę korespondentów „Słowa Proświty” rano 26 listopada przyciągnęła nietypowa konstrukcja przy głównym wejściu do Krajowej Rady ds. Telewizji i Radiofonii, złożona z toalet i czarno-białych telewizorów. Nad nią protestujący trzymali plakat z napisem: „Nie propagandzie rosyjskiego szowinizmu!” Dlatego my z fotoreporterem Ołeksandrem Łytwynenką postanowiliśmy dowiedzieć się, który dokładnie kanał telewizyjny na Ukrainie propaguje rosyjski szowinizm. Okazało się, że akcja nie jest skierowana przeciwko żadnemu ogólnokrajowemu kanałowi telewizyjnemu. Społeczeństwo domagało się od Narady unieważnienia licencji Odeskiego kanału telewizyjnego „ATV”. „Telekompanię »ATV« utworzono i zarejestrowano jako kanał edukacyjny przy Odeskiej Narodowej Akademii Łączności. Zgodnie z licencją antenę telewizyjną powinno się wykorzystywać do naukowo-po- Jurij HNATKEWYCZ, kandydat nauk pedagogicznych, docent, posiał ludowy Ukrainy Gazeta „Kijewskij Telegraf” opublikowała artykuł D. Tabacznyka „Zupa z kaczki po ukraińsku”, w którym autor formułuje tezę, którą można krótko wyrazić następująco: „Im bardziej Ukraina oddala się od dnia proklamowania Niepodległości, tym bardziej w niej zaostrza się spór narodowościowy”. Autor podpisał swój materiał jako doktor nauk historycznych i profesor, a nie jako wicepremier ds. humanitarnych, kimże obecnie jest. Dlatego dla obiektywizmu trzeba mieć na uwadze, że nie tyle jest uczonym, co praktykiem, który wciela w życie określoną linię polityczną, a wspomniany artykuł, jak można sądzić, służy uzasadnieniu tej linii. W przeciwieństwie do niesławnej tezy J. Stalina o zaostrzaniu walki klasowej na drodze do socjalizmu, teza D. Tabacznyka o zaostrzaniu się konfliktów międzynarodowych nie jest pozbawiona logiki. Jeżeli za Stalina klasa burżuazji została już zniszczona, a inteligencja zastraszona na śmierć, to w naszych czasach Ukraińcy wciąż istnieją, a ukraińska inteligencja narodowa przestała się bać. Parafrazując bolszewickiego wodza, można powiedzieć, że gdyby jej nie było, to nie byłoby i problemów. Problemy powstają, bo Ukraińcy i ukraińscy inteligenci istnieją i domagają się przestrzegania swoich praw narodowych we własnym państwie narodowym. Chcą, aby ich dzieci uczyły się w ukraińskich szkołach i na uniwersytetach, mogły czytać ukraińskie książki i oglądać ukraińskie kino, aby oficerowie w armii rozmawiali z nimi w języku ukraińskim. Chcą, aby we wszystkich miastach zmieniono nazwy ulic Kotowskiego, bo dzieci mogą zapytać: „A kto to był Kotowski?” I trzeba będzie odpowiedzieć: „To bohater wojny domowej rozpętanej przez bolszewików, który rozstrzelał pod wsią Bazar 359 Ukraińców. A wcześniej był złodziejem-recydywistą”. Rzeczywiście, już po wyborach 30 września odnotowano niemało konfliktowych sytuacji, ściśle związanych z problematyką narodową. Na Ukrainie trwa „wojna pomnikowa”, która rozpoczęła się od odsłonięcia-zdemontowania pamiątkowego znaku ku czci Symona Petlury w Połtawie oraz ku czci żołnierzy UPA — w Charkowie. Ustawienie pomnika Katarzyny II w Odessie i Stepana Bandery we Lwowie, starcia i dyskusje z okazji obchodów 65-lecia UPA oraz odznaczenia Romana Szuchewycza, decyzje w tej sprawie rad obwodowych donieckiej i ługańskiej, polityczne przepychanki po przemianowaniu ulicy Powstania Styczniowego na ulicę Iwana Mazepy w Kijowie, zuchwałe komentarze donieckiego miejskiego głowy O. Łuk’janczenki w związku z propozycjami Prezydenta dotyczącymi likwidacji toponimiki czasów totalitaryzmu, zamiar kijowskich władz zamknięcia księgarni „Znanie” na Chreszczatyku i sprzedania jej firmie handlującej książkami z Rosji, obietnice Partii Regionów i komunistów zorganizowania referendum w sprawie językowej, zapowiedziany zamiar posła W. Kolesniczenki zorganizowania w Siewierskodoniecku drugiego zjazdu deputowanych wszystkich szczebli w związku z naruszaniem praw „rusko-jazyczneho nasielenija”, wydarzenia na Howerli i Aj-Petri — wszystko to świadczy o istnieniu i zaostrzaniu się sporów narodowych. Tu można pochwalić D. Tabacznyka za troskę o „budusziczeje Ukrainy”, która, jak sądzi, może się rozpaść „z wojną domową albo bez niej”. Jednak wielu ludziom będzie trudno przychylnie odnieść się do jego zaleceń. Po pierwsze, wicepremier proponuje nierealne rzeczy: nie poruszać ostrych kwestii ideologicznych i narodowych ani nie zwracać uwagi na to, kto jakim językiem przemawia i jaki pomnik stawia. Ale przecież to niemożliwe w dobie demokracji i wolności słowa! Czy można by na przykład zmusić do milczenia ukraińskie organizacje kozackie, gdy stawiały pomnik Niemce, która zniszczyła kozactwo, a wolnych kozaków zamieniła w poddanych rosyjskich magnatów? Nie każdy może milczeć, jeśli się z czymś nie zgadza, tak jak sam Tabacznyk nie zdołał milczeć. Jego cierpliwość pękła i zasiadł do pisania artykułu o kaczej zupie, który (artykuł, a nie zupa!) ma jedną istotną wadę: można go uznać za taki, który podsyca wrogość. Zakończenie na s. 3

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

„PRZECIWKO PROPAGANDZIE ROSYJSKIEGO SZOWINIZMU — NIE!”

popularnych i edukacyjnych programów, lecz żadnego z tych warunków nie spełnia. W 2006 roku stacja telewizyjna przeszła w prywatne ręce i dziś ma najlepsze finansowanie w obwodzie. Mimo to kanał masowo i systematycznie kształtuje u widza obraz Państwa Ukraińskiego jako chorego, sztucznego organizmu, który nie ma własnej historii, wewnętrznej i zewnętrznej polityki, podsyca wrogość międzynarodową i prowadzi separatystyczną propagandę” — wyjaśnił Jewhen Bej, aktywista Społecznego Komitetu Ochrony Praw Telewidzów i Radiosłuchaczy Odeskiego. Do akcji w Kijowie, oprócz półtora tuzina odessytów, przyłączyli się aktywiści organizacji „Rodzima Wiara”, wydawnictwa „Proświta” oraz Ukraińskiego Instytutu Literackiego, a także literaci bracia Kapranowie i reżyser filmowy Ołeksandr Muratow. Podpisali oni apel do Narodowej Rady Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii z żądaniem anulowania licencji stacji w sieci kablowej i nadawaniu naziemnym. „Prowadzący kanału «ATW» otwarcie dyskredytują Ukrainę jako niezależne państwo, sztucznie tworząc ognisko napięcia społecznego, niezadowolenia i konfrontacji obywatelskiej, nakładają ideologiczne etykiety, wrogie dla świadomości ukraińskiej” — powiedziano w apelu.

Машинний переклад

CO POWIE UKRAIŃSKA OPINIA PUBLICZNA?

Antonina SPILNA, osiedle typu miejskiego Kuty, obw. iwano-frankiwski, emerytka 15.11.2007 r. — premiera projektu „Wielcy Ukraińcy”. Czy on służy podziałowi, czy zjednoczeniu Ukraińców? Czy buduje, czy niszczy Ukrainę? I dlaczego w tej radzie zebrano polityków, a nie znawców kultury czy historii, współczesnych twórców kultury ukraińskiej? Dlaczego jest tam tak mało przedstawicieli elity twórczej? Jakie jest prawdopodobieństwo, że Wielkich Ukraińców wyłonią jednak Ukraińcy, a nie ukrainofobi, którzy z wściekłą nienawiścią nienawidzą Ukrainy i gardzą jej narodem, któremu, wybaczcie za brzydkie słowo, wszystko jedno, co zwie się ukraińskim?! I dlaczego z głosowania nad projektem „Wielcy Ukraińcy” wyłączono ową, jak się mówi, cienką warstwę ukraińskiej inteligencji? Dlaczego właśnie jej nie przyznano prawa głosu? Powiecie, że to nieprawda, i być może nawet oburzycie się, że tak nie jest?! Ale powiedzcie mi, czy wielu z wiejskiej inteligencji ma telefony komórkowe? A przecież dobrze znają naszą elitę: i żyjącą, i rozstrzelaną, i za granicą. Jednostki, być może dziesięciu, przypuszczam, nawet do stu – i to wszystko! Jak wy zdołacie zadzwonić z obwodowego centrum, z centrów powiatowych Ukrainy i ze wsi, skoro ja, dajmy na to, z mojej osady Kuty w powiecie kosowskim obwodu iwano-frankiwskiego nie mogę tego zrobić, bo okazuje się, że UkrTelekom nie podłączył nas do numeru 8-900! Ubawiło mnie, gdy szanowny pan Szuster zaproponował nam korzystanie z ankiet drukowanych na łamach czasopism „Komsomolskaja Prawda” i „Argumienty i Fakty”, bo ukraińska prowincja nie czyta takich czasopism. Ale jeszcze zabawniejsza jest propozycja głosowania w oddziałach „OTR-banku”. Czy bank i jego filie działają we wsiach i osadach? A w miasteczkach powiatowych, zbudowanych na prawie magdeburskim, gdzie wciąż zachowała się ta elita, która zna swoich Wielkich Ukraińców, i to nie dziesięciu, lecz stu, tysiąca?.. Do kryteriów, które określają „Wielkiego Ukraińca”, koniecznie dodałabym poczucie godności. Bez niego nie sposób uświadomić sobie siebie jako człowieka. Godność czyni człowieka podobnym do Boga. Bo właśnie według podobieństwa i obrazu Bożego zostaliśmy stworzeni. Ale dziś jakoś przestało to być aktualne, jakoś mało kto zastanawia się, czy jest godnym podobieństwem Boga. A poczucie godności narodowej to właściwie odpowiedzialność przed Bogiem, jeśli jest się człowiekiem! I przed własnym narodem — czy jesteś godnym przedstawicielem tej ziemi, na której się urodziłeś, i ponosisz odpowiedzialność za wszystko, co czynisz na tej ziemi, gdzie Bóg wyznaczył ci życie. I jeszcze jedno: nie ubogacajmy i nie zniekształcajmy grona Wielkich Ukraińców politykami współczesności. Niech w szeregu Wielkich ustawi ich Bóg, czas i historia. Ciąg dalszy tematu na s. 3

Машинний переклад

WYDARZENIA, FAKTY, KOMENTARZE PARLAMENT POTRZEBUJE DEUS EX MACHINA

23 listopada w centrum Kijowa utworzyły się korki większe niż zazwyczaj. A to dlatego, że kwartały wokół budynku Rady Najwyższej były przepełnione „skromnymi” samochodami „przedstawicieli narodu”. W politycznym teatrze otworzył się nowy sezon, ale widzom, zdaje się, repertuar dawno się znudził, bo się nie zmienił. Wygląda na to, że historia się powtarza i obserwujemy tę samą sytuację, która miała miejsce w 2006 roku. Czy kogoś dziwi to, że hamowany jest proces tworzenia koalicji? Co więcej, czy kogoś (oprócz tych, którzy są w tym zainteresowani materialnie) to poważnie niepokoi? Format koalicji będzie mógł jedynie skorygować kierunek tych czy innych przepływów pieniężnych — nie więcej i nie mniej. Same w sobie wybory nic nie dadzą. Nie ma co łudzić się iluzją, że poprzez wybory można doprowadzić do władzy prawdziwą elitę narodową. Pokonać system w ramach i programach narzuconych przez sam system jest niemożliwe. Elita narodowa nie tworzy się w wyniku wyborów. Ona rodzi się i wyrasta w walce oraz w ciągłym duchowym napięciu. Dlatego trzeba nie liczyć na „przejrzenie narodu” podczas kolejnych przedterminowych wyborów, a obnażać skompromitowanie samych podstaw bezsensownego i antynarodowego systemu. Dlatego jedyny plus permanentnych wyborów polega na tym, że z każdymi kolejnymi zostaje mniej naiwnych, którzy wierzą w choćby jakąkolwiek perspektywę obecnej komuno-liberalnej parlamentarno-oligarchicznej republiki. A wyborcom pozostaje obserwować to, co dzieje się na Peczerskich Wzgórzach. Jaka będzie ko- Odbyło się dopiero pierwsze posiedzenie Rady Najwyższej VI kadencji, a wrażenie jest takie, że bardzo szybko będzie już siódma kadencja. Wszystkim dawno wiadomo, że polityka jest brudna, cyniczna, oszukańcza i interesowna. Ale od niedawna stała się jeszcze beznadziejnie nudna. Najróżniejsze polityczne talk-show i wydania wiadomości, którymi przepełniony jest przekaz telewizyjny, nie robią wrażenia. Jedni i ci sami ludzie mówią to samo, rozumiejąc cały absurd sytuacji. Czy jesteśmy skazani na wieczne bycie zakładnikami pseudoelity? Może trzeba rozwiązać parlament znowu? Tym bardziej, że zaczął o tym mówić Prezydent i sami nowi-starzy „wybrańcy”. Bez wątpienia rozwiązanie jakiegokolwiek parlamentu to wydarzenie warte uwagi w każdych warunkach. Ale jeszcze lepiej — nie zwoływać go wcale. Bo osie gniazdo można rozpędzić, ale minie kilka minut — i zleci się znowu. mentu oraz stanowisko Przewodniczącego Rady Najwyższej. Nie do końca właściwą, w opinii deputowanego ludowego, była też postawa frakcji Nasza Ukraina-Ludowa Samoobrona oraz Bloku Julii Tymoszenko, które demonstracyjnie wyszły z sali obrad podczas wystąpienia Moroza, ponieważ parlamentarzyści muszą, jak twierdzi Tomenko, „demonstrować wzorce większej politycznej wytrwałości i tolerancji”. Jeszcze jednym błędem uważa to, że zespół przekonał Prezydenta Wiktora Juszczenkę, by nie był obecny na uroczystym otwarciu nowej kadencji parlamentu, w ten sposób dając znak społeczeństwu, że Rady Najwyższej VI kadencji, która jeszcze ani jednego dnia nie popracowała, już nie akceptuje Prezydent. „A idea Partii Regionów, by samowolnie przenieść kolejne posiedzenie parlamentu z wtorku na czwartek, czyni coraz bardziej wiarygodną tezę o tymczasowości i bezkoalicyjności Rady Najwyższej VI kadencji” — uważa Tomenko. pieki i obrony. Zgodnie z dekretem, został zwolniony w związku z wyborem na deputowanego Rady Najwyższej. Mowa o tym w dekrecie nr 1145/2007 z 26 listopada. Iwan Płuszcz był sekretarzem RBNiO od maja 2007 roku. iną od momentu dymisji Saakaszwilego. O chęci udziału w kampanii prezydenckiej oficjalnie zadeklarowało ośmiu gruzińskich polityków. Wśród nich prezydent Micheil Saakaszwili, lider Partii Pracy Szalwa Natelaszwili, kandydat zjednoczonej opozycji biznesmen Lewan Gaczecziładze, biznesmen Badri Patarkaciszwili, lider Partii „Zielonych” Gruzji Giorgi Gaczecziładze, lider ruchu politycznego Imedi Irina Sariszwili, były zastępca premiera Gruzji w latach 1994—1995 Awtandił Margiani, lider Partii Przyszłości Gia Maiszwili.

Машинний переклад

Z DNIEM WOLNOŚCI!

Jewhen BUKET Trzy lata temu udowodniliśmy przede wszystkim sobie, że możemy coś zmienić w swoim życiu. Pokonaliśmy strach przed systemem, który przez trzy stulecia wpajał nam ten strach. Ci, którzy nie uznają Dnia Wolności za święto albo wstydzą się tego, że brali udział w Pomarańczowej Rewolucji, to wasze problemy, a dla mnie i dla absolutnej większości moich przyjaciół jest to święto. Nigdy nie będzie mi wstyd za to, że przez trzy tygodnie prawie nie bywałem w domu, opuszczałem pracę, nosiłem pomarańczowe wstążki, pomarańczowy szalik, agitowałem za Juszczenką i głosowałem na niego, rzucałem lotkami w portret Janukowycza, który „wisiał” w „Młodej Proświcie”, i do dziś słucham pieśni Majdanu; za to, że babcie w tramwaju ustępowały nam z bratem miejsca, gdy wracaliśmy do domu… Jestem dumny z tego, że pomagałem wydawać obozowy biuletyn „Pomarańczyk” dla studentów KMU z namiotu nr 12 przy sklepie „Фарфор-фаянс”; jeździłem na drugą turę wyborów na Ługańszczyznę, gdzie razem z miejscowymi śpiewałem powstańcze pieśni z albumu Czubaja i Skriabina; pisałem artykuły do „Słowa Proświty” i na własne oczy widziałem prawie wszystkich znanych ludzi współczesnej Ukrainy. Jestem wdzięczny Bogu za łaskę, która unosiła się nad Kijowem w tamte dni. Dziękuję Świętemu Archaniołowi Michałowi, który okrył swoimi pomarańczowymi skrzydłami ludzi na Majdanie i do dziś ich strzeże… Obojętne mi, kto płacił „Porze”, kto kupił sobie samochody za pieniądze, które ludzie przekazywali uczestnikom protestów, a które teraz dzielą politycy… Żal mi tych nieszczęsnych ludzi, którzy otrzymują pensję niższą od minimalnej, boją się własnego cienia i nadal z przyzwyczajenia myślą innym miejscem zamiast głową, głosując za „partią raґulionów”… Ślepi są ci, którzy nie widzą, jak przez te lata zmieniła się Ukraina. I choć największym osiągnięciem Juszczenki jest „wolność słowa” (żartuję), to kiedy przeciwko państwu działa niemal dwadzieścia zagranicznych naukowo-badawczych instytutów, inaczej działać nie można. Prędzej czy później Ukraińcy zrozumieją, że lepiej niż na rodzinnej ziemi nigdzie nie ma i że UKRAINA — to wszystko, co przedstawia jej swoistość, a więc i każdego jej mieszkańca (język ukraiński, pieśń, tradycje itd.) — i jest UKRAIŃSKĄ IDEĄ NARODOWĄ, z którą trzeba budzić się rano i kłaść wieczorem, którą trzeba ŻYĆ! I choć w tym dziwnym kraju, jak świadczy historia, na każdego Mazepę zawsze znajdzie się swój Nos, to jednak trzeba wreszcie nauczyć się przerywać te nosy. Bo każdy z nas odpowiada nie tylko za własną przyszłość, ale i za swoich potomków do czwartego pokolenia. Na świecie nic nie dzieje się po prostu tak. I trzeba umieć odróżniać „muchy od kotletów” — politykę od znaczących wydarzeń historii świata. Ze świętem wszystkich! Chwała nam! Chwała Ukrainie! Chwała Panu Bogu! P.S. Czym jest nasza ukraińska wolność? Szukamy jej w sobie czy w zewnętrznym świecie, szukamy jej czy ją lekceważymy? Od dziś każdy z was może powiedzieć o tym krótko i szczerze.

Машинний переклад

Tomenkowe perspektywy nowej Rady wydają się wątpliwe

Zastępca lidera BJuT Mykoła Tomenko w wywiadzie dla „5 kanału” oświadczył, że pierwszy dzień pracy nowego parlamentu wykazał możliwość realizacji scenariusza przekształcenia Rady Najwyższej VI kadencji w parlament bezkoalicyjny i tymczasowy. „Choć to dziwne, różne siły polityczne w mniejszym lub większym stopniu przyczyniły się do tego podczas uroczystego posiedzenia parlamentu nowej kadencji” — uważa on. Tomenko uważa, że największym błędem był przemówienie Ołeksandra Moroza, który mimo retoryki w obronie ukraińskiego parlamentaryzmu uczynił swoje polityczne urazy podstawą swojego wystąpienia, tym samym poniżając status parla-

Машинний переклад

REGIONAŁOWCY GOTOWI PRZEJŚĆ DO OPOZYCJI

Pełniący obowiązki pierwszego wicepremiera i ministra finansów, regionał Mykoła Azarow, obiecuje nie przeszkadzać BJuT i NUNS w tworzeniu koalicji i dopuszcza przedterminowe wybory parlamentarne w przypadku niekonstruktywnej pracy Rady Najwyższej. Informuje o tym komunikat prasowy frakcji Partii Regionów. „Jesteśmy gotowi na każdy zwrot wydarzeń politycznych. Jeśli parlament będzie pracował niekonstruktywnie, nie będzie wypełniał swojej funkcji, to myślę, że my z pewnością zainicjujemy przeprowadzenie przedterminowych wyborów do parlamentu i wybór nowych sił politycznych” — powiedział on.

Машинний переклад

JUSZCZENKO MOŻE ROZWIĄZAĆ PARLAMENT JESZCZE RAZ

W odpowiedzi na pytanie dziennikarzy, czy jest gotowy po raz drugi podpisać dekret o rozwiązaniu parlamentu, jeśli deputowani w określonym przez Konstytucję terminie nie będą w stanie sformować rządu, głowa państwa odpowiedział twierdząco. Zdjęcie O. Łytwynenki. Koalicja i czy w ogóle będzie — wszystkie te pytania pozostają na razie bez odpowiedzi. W antycznym teatrze stosowano specjalny zabieg: kiedy fabuła wyczerpywała się, a aktorzy zaczynali fałszować, na scenę nagle opuszczał się Deus ex machina, „bóg z maszyny”, który przerywał przedstawienie i stawiał kropkę nad „i”. Naszej polityce daleko do antycznego teatru, ale taki zabieg wcale by jej nie zaszkodził. Przy tym przedstawiciel PR zaznaczył, że jego siła polityczna nie ma zamiaru blokować procesu tworzenia koalicji Bloku Julii Tymoszenko i „Naszej Ukrainy—Ludowej Samoobrony”. „Nie będziemy zajmować się blokowaniem tworzenia koalicji. Niech ją tworzą” — powiedział. Azarow zaznaczył, że w przypadku stworzenia koalicji BJuT—NUNS PR jest gotowa pracować w opozycji. Podkreślił również raz jeszcze, że jest zwolennikiem stworzenia „efektywnej koalicji”. Ponadto deputowany Rady Najwyższej, regionalista Rinat Achmetow, również zadeklarował gotowość swojej siły politycznej do pozostania w opozycji w razie stworzenia koalicji Bloku Julii Tymoszenko i „Naszej Ukrainy—Ludowej Samoobrony”. Oświadczenie padło na antenie kanału „1+1”. „Problemem numer jeden” na Ukrainie Prezydent nazwał niestabilność polityczną. „Rdzeniem tej niestabilności był i póki co pozostaje ukraiński parlament” — uważa W. Juszczenko. Zgodnie z Ustawą Zasadniczą, w ciągu 30 dni po zaprzysiężeniu nowo wybranego parlamentu deputowani powinni sformować koalicję, a Gabinet Ministrów — w ciągu 60 dni. „zjednoczyć całą Ukrainę”. P.o. szefa SBU poinformował, że w archiwach Prokuratury Generalnej i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych przechowywane są setki tysięcy spraw dotyczących tak zwanego „rozkułaczania” i innych zbrodni przeciwko ukraińskiemu chłopstwu, które wcześniej nie były publikowane. Naływajczenko wyraził nadzieję, że MSW i Prokuratura Generalna je opublikują.

Машинний переклад

SAAKASZWILI ZŁOŻYŁ DYMISJĘ. OBOWIĄZKI PREZYDENTA BĘDZIE PEŁNIĆ BURDŻANADZE

Micheil Saakaszwili ogłosił swoją dymisję na posiedzeniu rządu Gruzji. „Jutro rozpoczynam kampanię przedwyborczą. Przez 40 dni przewodnicząca parlamentu Nino Burdżanadze będzie pełnić obowiązki prezydenta”, — powiedział Saakaszwili. Zgodnie z ustawą prezydent nie ma prawa brać udziału w kampanii przedwyborczej. Według słów Saakaszwilego dał on gabinetowi ministrów „ostatnie zadania” i wezwał rząd, by dołożył wszelkich starań w celu zachowania stabilności i spokoju w okresie przedwyborczym. Saakaszwili oświadczył, że nowy premier Wołodymyr Gurgenidze ma „pełny mandat do podejmowania wszystkich ważnych decyzji na najbliższe 40 dni”. „Wszyscy bądźcie czujni i zmobilizowani”, — zwrócił się Saakaszwili do ministrów. Powiedział, że nadchodzi okres „wielkich wyzwań” i wyraził pewność, że „naród gruziński zachowa spokój w najgorętszym okresie przedwyborczym”. „Jestem przekonany, że 5 stycznia (wybory prezydenckie w Gruzji zaplanowano na 5 stycznia — Red.) wejdzie do historii Gruzji jako początek wielkiej drogi”, — powiedział Saakaszwili. Zgodnie z konstytucją Gruzji przewodniczący parlamentu Nino Burdżanadze powinien kierować kra-

Машинний переклад

Pewność siebie ukrainożercy

Mer Moskwy Jurij Łużkow oświadcza, że nie boi się roszczeń ukraińskich służb specjalnych. Poinformował o tym w sobotę dziennikarzy, podaje agencja „RIA Nowosti”. Jak wiadomo, SBU zamierza „przepytać” Łużkowa, jeśli przyjedzie na Ukrainę, z powodu jego wypowiedzi, że Sewastopol i Krym zostały bezpodstawnie przekazane Ukrainie po rozpadzie Związku Radzieckiego. „Nie rozumiem, co znaczy »przepytają«. To coś nowego w systemie pracy demokratycznych państw — oświadczył Łużkow. — Wszystko, co powiedziałem o Krymie i Sewastopolu, powiedziałem przy zdrowych zmysłach. Nie zamierzam wypierać się swoich słów ani się wykręcać”. Łużkow podkreślił, że żadnych służb się nie boi. „To nie ich sprawa, czy kogoś wpuścić na Ukrainę, czy nie — decyduje o tym rząd i MSZ”, — powiedział. Z materiałów Internetu przygotował Andrij Iłłenko

Машинний переклад

SBU udowodni zbrodnie MGB

Służba Bezpieki Ukrainy ma dokumenty, które świadczą o zbrodniach agentów MGB, przebranych w mundury żołnierzy UPA, którzy mordowali ludzi w Zachodniej Ukrainie. „Mamy teraz dokumenty, które były znane Chruszczowowi w 1949 roku – powiedział p.o. przewodniczącego SBU Wałentyn Nalywajczenko w eterze „5 kanału” 24 listopada. – Specjalni agenci MGB tworzyli grupy bojowe, przebierając się w mundury oddziałów UPA. W Zachodniej Ukrainie szaleli, znęcali się, zabijali ludzi, gwałcili młode kobiety. I w ten sposób zostawiali po sobie zbrodniczą plamę na tych, którzy walczyli o wolność Ukrainy. Czyli na UPA” – zaznaczył Nalywajczenko. „Przekręcanie i kłamstwa wokół UPA czy postaci Bohatera Ukrainy Szuchewycza wciąż żyją. Musimy jak najszybciej udostępnić dokumenty. To ma” 1 grudnia – 16. rocznica Referendum o niepodległości. Gratulujemy!

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

przy tym czystość i moralność?! Kiedyś już pisałem, że nasze nieszczęście polega na tym, iż o Ukrainę walczą, za nią umierają Tiutiunnyki. A rządzą w niej, opływają w luksusy i urządzają się tabaczniki. Oni też będą wskazywać, do kogo Ukrainiec ma się modlić, będą wyznaczać kryteria określania jego wielkości. Okazuje się, że aby zostać „Wielkim Ukraińcem”, niekoniecznie trzeba być przywiązanym do ukraińskiej ziemi, troszczyć się o nią, odradzać i podnosić ją, dbać o dobrobyt narodu, o rozkwit jego nauki, kultury, języka, tradycji; niekoniecznie nawet trzeba być Ukraińcem czy patriotą Ukrainy. Wystarczy, jak ów Bułhakow, urodzić się na Ukrainie i „na wysokim poziomie profesjonalnym” oblać ją pomyjami w swoich utworach. Środki na ten „projekt”, jak widać z promocji, zostały rzucone niemałe. Przez kogo i po co, chyba warto zastanowić się nie tylko satyrykom. Bo przecież zgłaszać kandydatury na „wielkich” ma „społeczeństwo”. Poprzez… telefony komórkowe, kanał telewizyjny „Inter”, gazetę „Argumenty i Fakty” (na Ukrainie)… Oto takie „fakty”. Takimi będą też „argumenty”… Myślę, że robi się to nie po to, aby podnieść wielkość „Wielkich Ukraińców”. Wielkość nie potrzebuje wywyższania. Sądzę, że w zamęcie tej zgłoszeniowo-uznaniowej swędzawki znani już tajni „eksperci” postarają się zniesławić jeszcze kogoś z tychże Wielkich Ukraińców. A do szeregu już znanych i wielkich „podsadzić” kilku swoich pigmejów, którzy nie mają nic wspólnego ani z Ukrainą, ani z ukraińskością.wycięli całą ludność Baturyna, jak wojska Katarzyny II zniszczyły Sicz Zaporoską, jak zgnił w lochu na Sołowkach jej ostatni koszowy, jak mordowali na zesłaniu za ukraińskie słowo naszego geniusza T. Szewczenkę, jak wydawali dziesiątki carskich ukazów o zakazie języka ukraińskiego i druku książek, jak rozstrzeliwali studentów pod Krutami, jak dowódca „oddziału marynarzy” z Piotrogrodu Andrij Pułupanow rozkazał kłuć bagnetami kijowian, którzy rozmawiali po ukraińsku i nosili wyszywanki, o których tak pogardliwie wspomina D. Tabacznyk, jak zatapiali w morzu barki wypełnione ukraińskimi pisarzami i księżmi, jak rozstrzelał w potylicę na Sołowkach całą świadomą ukraińską inteligencję kapitan Matwiejew, jak wymierała od sztucznego głodu kolebka języka ukraińskiego — wieś, jak w 1939 r., jeszcze na długo przed powstaniem UPA, znikali po przyjściu Armii Czerwonej na Zachodnią Ukrainę aktywiści odrodzenia narodowego z czasów Polski, jak rozstrzelali cały skład Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy, jak spalił się żywcem na Czerneczej Górze Ołeksa Hirnyk, protestując przeciwko kolonizacji i rusyfikacji, jak umierali w permskim obozie koncentracyjnym poeta Wasyl Stus i nauczyciel Ołeksa Tychyj oraz mordowali innych ukraińskich patriotów, jak zamykali ukraińskie szkoły za czasów Breżniewa, jak ostatecznie zniszczyli ukraińskie kino za czasów Kuczmy i Tabacznyka, jak niszczyli ukraińską książkę wprowadzeniem VAT i masowym zamykaniem księgarni za czasów Azarowa, jak stawiali i stawiają opór otwarciu ukraińskich szkół dla Ukraińców w Doniecku i Dnieprze, jak wyganiali z ukraińskiej armii ukraińskojęzycznych oficerów. Nacjonal-patrioci będą mieli co opowiedzieć i pokazać, a „rosyjskojęzycznym” będzie przerażająco, ale bardzo pożytecznie słuchać „pouczeń nacjonalistów”. Nacjonalizm, nawiasem mówiąc, rodzi się tylko tam, gdzie jest ucisk narodowy. Jeśli D. Tabacznyk uznaje istnienie nacjonalistów, to tym samym uznaje narodowo-językowy ucisk Ukraińców. Wicepremier Tabacznyk, jak świadczy jego artykuł o „kaczej zupie”, — to ten, kto obecnie jako zastępca szefa rządu stoi na czele tych, którzy pragną go kontynuować.GORĄCY TEMAT

Машинний переклад

«BAJKI» NIE JEDNEJ NOCY, KTÓRE MĄCĄ W UKRAINIE

Jewhen DUDAR “Do naszego brzegu zawsze przybija jeśli nie spróchniałe polano, to zgniła drzazga”. Tak głosi ludowe przysłowie… Myślę, dlaczego nasz brzeg tak potulnie przyjmuje wszelki niepotrzebny chłam. Oczywiście dlatego, że jest zbyt pochyły. Przy stromym brzegu — nurt jest czysty. Zatem swojego państwowego brzegu-amuletu nie bardzo chronimy. Nie bardzo o niego dbamy. Gdzieś nam go zamula “nurt” z “obcych wód”. Lecz przeważnie sami zamulamy swoją inercją, obojętnością, małostkowością…” Z wystąpienia Wani Mołdawana na forum ochrony środowiska Te słowa przypomniałem sobie, gdy oglądałem kolejną “inter-szusteriadę”. Nowe tele-show, gdzie zebrali się, by wyłonić “Wielkich Ukraińców”. Prawdę mówiąc, od poprzednich show pana Szustera “Swoboda słowa” również nie jestem zachwycony. Mówiłem o tym nie raz w swoich wystąpieniach radiowych, wywiadach. W tych “wolnościolubnych” show pan Szuster nieustannie przypominał mi takiego sobie cwaniacko-podstępnego człowieczka w towarzystwie naiwniaków. Zderzy czołami Iwana i Stepana, a sam stoi z boku. I niby rozdziela. Niby oręduje za tym, żeby się pogodzili. A dusza — wyrywa się z radości, że “show” się udało… Nowe zaś “show”, moim zdaniem, ma na celu osiągnięcie większej “wysokości” i kopnięcie głębiej. Ma ono “wleźć” w święte świętych Ukrainy — w jej “narodowy fundament”, zrobić swoistą “inwentaryzację” drogich każdemu świadomemu Ukraińcowi postaci, odwrócić “strzałki orientacyjne” na przypadkowych, przyklejonych do Ukrainy “bohaterów”, którzy niczym termity mają niszczyć “fundament” od wewnątrz. Myślę, że to swoista kontynuacja “buzyniady”. Ale o wiele staranniej, podstępniej i sprytniej zorganizowana, o wiele drożej opłacona. Naprowadza na tę myśl sam skład “rady gwarantów” (nie przez ukraiński naród, oczywiście, formowanej). W tej, za pozwoleniem powiedzieć, “radzie”, z wyjątkiem kilku godnych postaci, które najwyraźniej wzięto “dla odwrócenia uwagi”, znajdują się tacy “gwaranci” ukraińskiego patriotyzmu i narodowego poświęcenia, jak Petro Symonenko, Dmytro Tabacznyk, Witalij Korotycz, Ołeksandr Moroz i inni… O jednym “innym” warto jeszcze powiedzieć konkretnie. Bo świadczy on i sam za siebie, i za pana Szustera, i za sam “projekt…” To młody “podskakiwacz” z jakiegoś tam “kwartału” Wołodymyr Zełenski… Który, zdaje się, sam dziwi się, że trafił do tak “narodowo świadomego” towarzystwa. Podczas “samoinwentaryzacji” patriotycznych czynów dość bezczelnie, jakby chwaląc się tym, oświadczył: “Dla niepodległości Ukrainy nic nie zrobiłem… I chyba jestem, jeden z siedzących tutaj, być może najmniej wielkim Ukraińcem… I nie najbardziej Ukraińcem… Ja — Wołodymyr Zełenski…” W tym, że “najmniej wielki” — wątpliwości nie ma. Ale po co tam “siedzący”? Krzywić gębę, kiedy normalni Ukraińcy mówią słuszne rzeczy i chwalić się: “To realny wyraz mojej twarzy”?.. Krzyw się sobie w bramach “kwartałów”, nazywaj dalej Ukraińców “chochołami”, zabawiaj tępawego mieszczanina przygłupimi “dowcipami” o słoninie… Lecz to pytanie, oczywiście, do “Anglików”, którzy wymyślili i zrealizowali projekt w swoim kraju. U nas wielkość guliwerów będą wyznaczać liliputy. A wróble będą uczyć orły szybować w przestworza… “Wielkich Ukraińców” będą wyznaczać ukrainofoby, polityczni bankruci, demagodzy, awanturnicy… To, że największym Ukraińcem “gwarant” Symonenko nazwał Lenina — nie jest śmieszne. Choć prawie wszyscy obecni się śmiali. To — nieszczęście. Nie w “leninowskiej chorobie” P. Symonenki. Nieszczęście, że jaskiniowy komunizm, ukrainofobia i nienawiść do Ukraińców do dziś dominują i na kanałach “ukraińskiej” telewizji, i w przytulnych norach “ukraińskiej władzy”. Niedługo przed tym tele-show w prasie pojawiły się “państwowotwórcze” “rozmyślania” ówczesnego jeszcze wicepremiera rządu niepodległej Ukrainy D. Tabacznyka: “Kaczuszka po ukraińsku”. Ten “warzyciel zup” z ukrainofobicznym odorem dalej błądzi, jak pijany w kukurydzy… To “bez cienia wątpliwości” cynicznie kłamie: “…Politycy wysokiej rangi bez cienia wątpliwości twierdzą, że jeśli wszyscy przebierzemy się w “wyszywanki”, pokochamy UPA i uznamy podstępnego średniowiecznego intryganta Mazepę za bohatera narodowego, wszystkie rzeki w kraju natychmiast popłyną miodem i mlekiem…” …To “wyrzuca” prowokacyjne “hasła”: “…Na wschodzie, na nieszczęście, już zyskuje popularność hasło powrotu granicy na Zbruczu, denuncjacji paktu Mołotow-Ribbentrop i “przywrócenia historycznej sprawiedliwości” poprzez zwrócenie zachodnich obwodów Polsce”… …To ucieka się do “inteligentnego” chamstwa w rodzaju “…misjonarze, tylko wczoraj zeszli “z połonin”… Zrozumiałe, że “intelektualiście”, “wczoraj zeszłemu” z sowieckiej palmy, trudno pojąć misjonarzy z karpackich szczytów. Tym bardziej, kiedy trzeba odrobić przed “pracodawcami” srebrniki… Prowokacyjne zaś hasła o przekazaniu Polsce obwodów Zachodniej Ukrainy świadczą jedynie o bardzo zadawnionej chorobie poddaństwa… To tacy “spece”, tacy “gwaranci” są powołani przez szusterów do wyznaczania duszy Ukrainy, jej wielkości, gwarantowania

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

TOLERANCYJNA POLITYKA NARODOWOŚCIOWA CZY ŚWIADOMA WAŁUJEWSZCZYZNA?

zniewalanie Ukraińców w większej skali niż za czasów carów i wodzów. Ukraińcy znaleźli się w obliczu groźby rozpadu na dwa narody. Narodów o dwóch językach bowiem nie ma: jeśli naród ma dwa języki, to, jak wiedzą historycy, nie jest to już jeden naród, lecz dwa. Na czym zatem polega zasadnicza różnica w stanowisku politycznym „tolerancyjnych” i „świadomych”, jak nazywa ich D. Tabacznik? Gdzie jest kamień obrazy i detonator, które mogłyby rzekomo spowodować rozpad państwa? Różnica polega na tym, że „tolerancyjni przedstawiciele południowego wschodu” chcą zalegalizować skutki kilkuwiekowego zrusyfikowania Ukraińców, a tym samym podzielić naród ukraiński na Ukraińców i tych, dla których „bez różnicy”, czyli tych, którzy przestali być Ukraińcami lub przestają nimi być. „Świadomi” chcą drogą państwowej polityki odrodzenia narodowego przywrócić zrusyfikowanych Ukraińców do ich narodowych korzeni, do ich ojczystego języka i kultury. Chcieliby na przykład, aby syn ukraińskojęzycznych rodziców, utalentowany piłkarz Andrij Szewczenko, potrafił udzielać wywiadów nie tylko po rosyjsku, włosku i angielsku, ale także po ukraińsku, i z duchowym uniesieniem śpiewał hymn państwowy, gdy brzmi on na cześć reprezentacji piłkarskiej Ukrainy, a nie milczał, jak dotąd milczy jej główny trener. Partia Regionów i jej sojusznicy domagają się „równouprawnienia dwóch języków”. Wszystko byłoby dobrze, gdyby to „równouprawnienie” nie przypominało równości praw między wilkiem a zającem. Rosyjski bowiem nadal pozostaje dominujący w zdecydowanej większości miast Ukrainy i w stolicy. Ustawowe zagwarantowanie jego równoprawności z językiem ukraińskim oznaczałoby pogrzebanie języka ukraińskiego, czego jaskrawy przykład widzimy w dzisiejszej Białorusi. Posłuchajmy, co w tej sprawie mówi współpartyjny D. Tabacznika, sekretarz Donieckiej Rady Miejskiej M. Lewczenko: „Po nadaniu językowi rosyjskiemu statusu państwowego potrzeba mówienia po ukraińsku po prostu odpadnie. Bądźmy realistami. Drugi język państwowy to nic więcej niż formalność”. Nie kryje swoich zamiarów także nasz wysokiej rangi urzędnik D. Tabacznik, kiedy retorycznie pyta: „Komu bowiem potrzebna jest »mowa«, jeśli ona »wymiera«? I czy państwo, uważające się za demokratyczne, może narzucać większości ludności interesy mniejszości, nawet jeśli jest to mniejszość »świadoma«? »Mowa« powinna być nie »państwowa«, lecz ludowa”. A skąd pan profesor wziął dane „o takiej większości”? Przecież spis ludności z 2001 r. świadczy o czymś przeciwnym. Wrażenie jest takie, że przytoczone sentencje wygłasza nie zastępca szefa rządu, odpowiedzialny za politykę narodowościową w Państwie Ukraińskim, lecz carski minister oświaty Walujew, który mówił, że „nigdy nie było i być nie może żadnego odrębnego języka małorosyjskiego”. Pojawia się także podejrzenie, że na zjeździe deputowanych wszystkich szczebli w Siewierodonieckiem regionaliści i komuniści będą prowadzić rozmowę nie o drogach rozwiązania kwestii narodowej, nie o wsparciu państwowego języka i języków mniejszości narodowych, pogardzanych przez „tolerancyjnych przedstawicieli”, lecz będą wołać o prawa „ludności rosyjskojęzycznej”, której u nas nie ma, ponieważ prawie wszyscy w Ukrainie żyjący dobrze władają językiem ukraińskim, jak mówią psycholodzy, receptywnie (biernie), to znaczy rozumieją go. A rozumienie języka to odmiana władania nim. „Świadomi”, czyli ukraińscy nacjonalni patrioci, proponują dla Ukrainy inną, naprawdę tolerancyjną i sprawiedliwą drogę. Naród ukraiński przeżywa bardzo trudny okres swego kształtowania się, a przyczyną tego jest wieczny pobyt Ukraińców w składzie różnych imperiów, które dążyły do pozbawienia Ukraińców ich cech etnicznych, z których najważniejszym jest język narodowy. Ale jeśli na zachodnich ziemiach imperia nieustannie się zmieniały, to na wschodzie i południu panowało tylko jedno imperium, które, według trafnego określenia W. Lenina, było „więzieniem narodów”, i przez 340 lat osiągnęło znaczne sukcesy w odukrainizowaniu i zrusyfikowaniu Ukraińców. I choć za czasów władzy radzieckiej ucisk narodowy został złagodzony, ogólna tendencja do narzucania w Ukrainie języka rosyjskiego pozostała. Dlatego dziś nacjonalni patrioci walczą nie z Rosjanami i językiem rosyjskim ani z „rosyjskojęzycznymi Ukraińcami”, lecz ze skutkami panowania rosyjskiego i kremlowskiego imperium. Chcą przypomnieć wszystkim Ukraińcom, że mimo wszystko są Ukraińcami, i pomóc im powrócić do swoich narodowych korzeni. Chcą, aby Ukraińcy w Ukrainie nauczyli się swojego języka, potrafili nim nie tylko czytać, ale i rozmawiać, tak jak uczynili to W. Janukowycz, J. Tymoszenko, R. Bohatyriowa, A. Kinach i wielu innych przedstawicieli wschodu i południa. Przecież żaden z nich nie zapomniał języka rosyjskiego. Gdyby tak postąpili wszyscy, staliśmy by się krajem o wysokiej kulturze zachowań językowych. Nacjonalni patrioci chcą powtórzyć drogę Polaków, Czechów, Żydów i innych narodów. Tą drogą jest odrodzenie narodowe. Dlatego proponują swoim politycznym przeciwnikom, przede wszystkim Partii Regionów, publicznie określić się, czy pozostają kontynuatorami sprawy rosyjskich samodzierżców oraz komunistycznych internacjonalistów-rusyfikatorów, czy też kończą z zrusyfikowaniem Ukraińców. Równocześnie „świadomi” proszą Lewczenkę, Kolesniczenkę, Hołowenkę, Łukianczenkę i wszystkich innych obrońców praw „rosyjskojęzycznych «Ukraińców»” o określenie się, czy wciąż czują się Ukraińcami, czy już nie. Jeśli nie czują, niech nazwą swój nowy etnos i jakoś go ustawowo zalegalizują w Radzie Najwyższej. Wtedy będzie można prowadzić poważną rozmowę o jego języku narodowym i o granicach samookreślenia itd. A jeśli Hołowenko z Kolesniczenką zorganizują zjazd w Siewierodonieckim, niech wiedzą, że nacjonalni patrioci mogą zorganizować także swój zjazd, na którym opowiedzą wszystkim Ukraińcom, także „rosyjskojęzycznym”, jak Rosja wypłukiwała z Ukraińców ich język i duch narodowy, jak rosyjskie wojska

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

sto lat rozważać kwestię Hołodomoru. Tak w kuluarach wypowiadali się uczestnicy dokumentalno-artystycznej wystawy „Ukraina pamięta! Hołodomor 1932—1933 lat — ludobójstwo narodu ukraińskiego” (została ona otwarta 21 listopada). Zarówno na tej wystawie, jak i na innych wydarzeniach upamiętniających ofiary Hołodomoru Wiktor Juszczenko niestrudzenie powtarzał, że głębia pamięci o latach 1932—33 to świadectwo dojrzałości narodu. Prezydent Ukrainy ma nadzieję, że pamięć i zrozumienie tamtego czasu stanie się jednym z kluczy do jedności narodowej. Jednak dopóki zamiast modlitwy będzie nieukrywana gra, dopóty na drodze do realnej jedności będzie jeszcze wiele pracy. Pracować trzeba także słowem. 24 listopada przy znaku pamięci ofiar Hołodomoru 1932—33 lat Prezydent Ukrainy powiedział, że totalitaryzm i bolszewizm przerwały na Ukrainie historyczny związek pokoleń, ducha, pamięci, mentalności, kultury i języka. A to, według słów Wiktora Juszczenki, doprowadziło do tego, że wśród narodu zasiano strach. Głowa państwa ukraińskiego podkreślił, że z tego bezkresnego strachu pochodzą obecne choroby polityczne i społeczne, lęk przed powrotem do narodowych korzeni, ponieważ przynależność do nich była przyczyną śmierci milionów ludzi. Być może trudna droga do porozumienia stała się główną przeszkodą dla budowy pomnika ofiar ludobójstwa w Kijowie. Odpowiedzi na to pytanie na razie nie zna także Głowa państwa ukraińskiego. Są tylko jego słowa: „Dlaczego w tym kraju nie ma godnego pomnika ofiar Hołodomoru, dlaczego nie ma godnego filmu? Dlaczego nie mamy narodowego muzeum? Dlaczego mamy Instytut Pamięci Narodowej, który jest w połowie niedofinansowany? Czy sprawa tylko w pieniądzach?”. Na te wszystkie pytania Wiktor Juszczenko ma swoje odpowiedzi: „To czyjaś polityka. Polityka, żebyśmy nadal byli bez pamięci”. Mówi o tym nie po raz pierwszy. Ale już nie po raz pierwszy nie wymienia nazwisk tych, czyja to polityka. Choć główni jej sprawcy to już wspomniany Tabacznyk, który nazywa Ukraińców niekonkurencyjną mniejszością na Ukrainie, oraz Azarow, który stara się maksymalnie oszczędzać pieniądze na wszystkim, co ma ukraińską istotę. O ukraińskiej istocie i korzeniach rodu Ukraińcom ma przypominać Kalinowy Gaj. 24 listopada w pamięć ofiar Hołodomoru w Kijowie na zboczach Dniepru posadzono kolejną część Kalinowego Gaju. Takie gaje zaczęły pojawiać się także w innych miastach Ukrainy. Kilka krzewów kaliny posadzono także przed Ambasadą Ukrainy w Federacji Rosyjskiej. Czy spodoba się ten czyn moskwianom? Bo to, że na Ukrainie mówi się o odrodzeniu ukraińskiej pamięci, że Hołodomor na ukraińską ziemię szedł od ówczesnego kierownictwa kremlowskiego, nie spodobało się MSZ FR. Departament informacji i prasy MSZ FR „wydał z siebie” oświadczenie, że ogłoszenie tragicznych wydarzeń tamtych lat „aktem ludobójstwa” wobec narodu ukraińskiego to jednostronne zniekształcenie historii na rzecz współczesnych koniunkturalnych ustaleń polityczno-ideologicznych. Ambasador FR na Ukrainie Wiktor Czernomyrdin, kontynuując szowinistyczną politykę Moskwy, pewnie siebie oświadczył, że temat Hołodomoru na Ukrainie odbierany jest zbyt emocjonalnie. Czy rzeczywiście? Zarówno dyplomaci w prywatnych rozmowach, jak i politycy oraz działacze społeczni mówią, że emocji trzeba oczekiwać nie w Kijowie, a w Moskwie. Obecne zachowanie FR wobec Ukrainy przypomina stosunek Związku Radzieckiego w 1968 roku do Czechosłowacji, mówi doktor nauk filozoficznych Myrosław Popowycz. Według jego słów, Moskwę zawsze będą niepokoić wydarzenia skierowane na wzmocnienie demokratycznych zasad ukraińskiego życia. Taki sposób myślenia zmusza do pytania: czy to tylko przejaw prymitywnego ignoranctwa, czy na tle nowej, wielkomocarstwowej polityki Putina — już recydywy stalinizmu? Ze źródeł historycznych wiadomo, że w latach 1932—33 na Kremlu odbyło się 69 posiedzeń biura politycznego partii bolszewickiej, na których rozpatrywano 270 kwestii dotyczących Ukrainy. Bolszewicy nie mogli nie wiedzieć, że w szczytowym momencie Hołodomoru na Ukrainie na dobę umierało 25 tysięcy ludzi. Prezydent Ukrainy 24 listopada powiedział: „Wszystkim obecnym apologetom stalinizmu mówię wprost i twardo — wasze próby są skazane na niepowodzenie, usprawiedliwienia nie ma i nie będzie, ukorzcie się za swój grzech. To wasza moralna odpowiedzialność przed krajem i narodem”. Odajniona przez Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy pamięć o Hołodomorze 1932—33 lat dała impuls do tego, że ten urząd zamierza ujawnić dokumenty, które świadczą o zbrodniach agentów MGB (Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR) dotyczących kompromitacji żołnierzy Ukraińskiej Powstańczej Armii. P.o. szefa SBU Wałentyn Naływajczenko powiedział dziennikarzom, że agenci MGB tworzyli grupy bojowe, przebierali się w mundury żołnierzy UPA, torturowali i niszczyli ludzi na Zachodniej Ukrainie. „Mamy teraz dokument, który był znany Chruszczowowi w 49. roku. Nadszedł czas go ujawnić. To raport jednego z prokuratorów wojskowych o tak zwanych specbojówkach, które pod przykrywką oddziałów UPA szalały na Zachodniej Ukrainie” — poinformował W. Naływajczenko. I choć naukowcy już dawno na to zwracają uwagę, publikacja takich materiałów pod pieczęcią SBU powinna stać się nowym zwrotem w postrzeganiu prawdy historycznej. „Naród ukraiński zwyciężył, bo zwyciężyła jego państwowość, powstało jego państwo” — podkreślił Prezydent Ukrainy na akcji upamiętnienia ofiar Hołodomoru-ludobójstwa. Jednak obecnie dalszy przebieg wydarzeń zależy od stanowiska Wiktora Juszczenki.

Машинний переклад

LUDOBÓJSTWO

Halyna ŁEWICKA, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy. Fotoreportaż Ołeksandra ŁYTWYNENKI. „Pamięć o zmarłych — nasza wola życia”. Tę dawną ukraińską mądrość, zapisaną w zbiorze aforyzmów „Encyklopedia życia”, powtarzano w Ukrainie chyba najczęściej w dniach upamiętnienia ofiar Hołodomoru. Główne uroczystości w Ukrainie odbyły się 24 listopada. Rano miała miejsce ekumeniczna modlitwa w soborze św. Zofii, który otwiera swoje drzwi tylko na uroczystości państwowe. W odróżnieniu od ubiegłego roku, w panichidzie oraz w akcji „Zapal świecę” brał udział pełniący obowiązki szefa rządu Wiktor Janukowycz (w tym statusie przebywa od 23 listopada). Czy oznacza to, że przez rok zmienił się jego stosunek do kwestii Hołodomoru? Przecież w zeszłym roku frakcja Partii Regionów wraz z komunistami w parlamencie Ukrainy głosowała przeciwko uznaniu Hołodomoru za ludobójstwo. Gdyby udział Janukowycza w upamiętnieniu ofiar Hołodomoru był modlitwą, a nie polityczną demonstracją jedności szeregów władzy, to przekonałby on Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego do wzięcia udziału w ekumenicznej modlitwie w soborze św. Zofii. Wpłynąłby także na wicepremiera Dmytra Tabacznyka, który wydał „rekomendacje” poprzez

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

głodu, w szczególności przedstawicielom ambasad Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji i Estonii. Ukraina ceni solidarność i wsparcie państw zagranicznych, które już uznały Hołodomor lat 1932–1933, i ma nadzieję, że Włochy również wypowiedzą się w kwestii potępienia okrutnej polityki reżimu komunistycznego. Uznanie śmierci milionów Ukraińców za ludobójstwo jest czynnikiem przywrócenia prawdy historycznej, uzdrowienia z przerażającego szoku, wywołanego stalinowskimi czystkami. Iwan Stefurak i Mychajło Duminski przygotowali na konferencję ulotkę, która w językach ukraińskim i włoskim opowiada o głównych etapach Hołodomoru na Ukrainie. Goście mieli również możliwość zapoznania się z dokumentacją fotograficzną oraz wystawą plakatów na temat Hołodomoru. Apostolski Wizytator Władyka Hlib (Łonczyna), Ambasador Ukrainy w Republice Włoskiej Heorhij Czerniawski oraz profesor amerykańskiego Uniwersytetu im. Johna Cabota Federico Argentieri LUDOBÓJSTWO

Машинний переклад

ŚWIAT MUSI WIEDZIEĆ O HOŁODOMORZE

Oksana Pachlowska, profesor rzymskiego uniwersytetu „La Sapienza” Marianna SORONEWYCZ 23 listopada Ambasada Ukrainy we Włoszech wraz z merostwem Rzymu przeprowadziła forum w ramach działań skierowanych na uznanie przez Włochy Hołodomoru na Ukrainie w latach 1932—1933 za ludobójstwo narodu ukraińskiego. Do historycznej sali Carroccio na wzgórzu Kapitolińskim zaproszono dziennikarzy oraz przedstawicieli zagranicznych placówek dyplomatycznych i społeczności ukraińskiej, aby opowiedzieć im o największej tragedii, jaką przeżył nasz naród w najnowszej historii i która pochłonęła życie milionów. Do obecnych z powitalnym słowem zwrócił się Ambasador Ukrainy w Republice Włoskiej Heorhij Czerniawski. Następnie Dodatkowy radca od społeczności zagranicznych Rzymu Tetiana Kuzyk odczytała rezolucję merostwa z podpisami przewodniczących partii politycznych, która postanawia uczcić ofiary Hołodomoru na Ukrainie w ramach „Dnia Pamięci” 27 stycznia i włączyć do programu „Domu Pamięci i Historii” między innymi ludobójstwa przeżyte przez narody społeczności imigrantów żyjących w mieście. Oksana Pachlowska, profesor rzymskiego uniwersytetu „La Sapienza”, w swoim referacie naświetliła społeczne, polityczne i historyczne aspekty Wielkiego Głodu, a profesor Federico Argentieri z amerykańskiego uniwersytetu Johna Cabota zatrzymał się na kwestii cynicznej współpracy między włoskim rządem faszystowskim a radzieckim rządem komunistycznym — dwoma wzorcami reżimu totalitarnego. Podkreślił on również potrzebę historycznych badań i publikacji prac naukowych na ten temat oraz zmiany treści podręczników szkolnych. Tylko tak można przekazać światu wiedzę o ówczesnych wydarzeniach na Ukrainie. Uczestnicy konferencji obejrzeli fragment filmu „Żniwa rozpaczy” w montażu Mychajła Duminskiego i z dubbingiem Switłany Duchowycz. Ojciec Ołeksandr Sapunko zatrzymał się na religijnym aspekcie tamtych wydarzeń. Komunizm, jego zdaniem, miał wygląd pogańskiej religii, gdzie słowo wodzów było prawem. Lecz obietnice fałszywych proroków utonęły we krwi i łzach milionów. Doktor Pasquale Tataro, prezes historyczno-humanitarnego komitetu „Ogród Sprawiedliwych w Turynie” potępił zachowanie przywódców świata zachodniego lat 40., którzy przedstawiali Ukrainę w optymistycznych barwach, podczas gdy chłopi masowo umierali z głodu. Na zakończenie forum wystąpił Roman Winarczuk, przedstawiciel Ambasady Estonii. Jego kraj był drugim na świecie i pierwszym w Europie wśród tych, którzy uznali ukraińskie ludobójstwo za jedną z największych zbrodni kryminalnych reżimu. Konferencję prowadziła Marianna Soronewycz, redaktor naczelna „Ukraińskiej gazety we Włoszech”. Podziękowała ona wszystkim, którzy przyszli, aby uczcić wraz z narodem ukraińskim ofiary Hołodo- Jurij MOROZ, służba prasowa regionalnej organizacji społecznej „Ukraińcy Moskwy” 24 listopada w Bibliotece Literatury Ukraińskiej w Moskwie odbyło się otwarcie wystawy książkowo-ilustracyjnej z okazji Dnia Pamięci ofiar hołodomorów i represji politycznych, w którym wzięli udział czytelnicy Biblioteki, członkowie organizacji ukraińskich Moskwy i Podmoskiewia, przedstawiciele rosyjskiej opinii publicznej. Na stoiskach wystawowych i stołach eksponowano około 40 książek z ponad dwustu wydań ze zbiorów Biblioteki, poświęconych tragicznym wydarzeniom lat 1932—1933 na Ukrainie. W materiale informacyjnym „Ukraiński holokaust: spojrzenie z teraźniejszości”, który przygotowała Biblioteka i umieściła na początku ekspozycji, podkreślono, że „Hołodomor na Ukrainie — to najcięższa zbrodnia przeciwko ludzkości, zaplanowana i zrealizowana przez kierownictwo byłego Związku Radzieckiego przeciwko narodowi ukraińskiemu, jedna z najbardziej tragicznych stron naszej historii, o której przez dziesięciolecia milczano”. Książki zaprezentowane na wystawie mają smutną treść i zaświadczają o „niespotykanym dotąd na świecie ludobójstwie przeciwko narodowi ukraińskiemu”. Wystawę otworzyła główny bibliotekarz Biblioteki Literatury Ukraińskiej w Moskwie Ołena Malcewa. Pierwszy zastępca przewodniczącego Zjednoczenia Ukraińców Rosji Jurij Kononenko opowiedział o historii tworzenia kolekcji książek Biblioteki na temat hołodomorów na Ukrainie. Pierwsze wydania trafiły do zbiorów jeszcze pod koniec lat 80. od zachodniej diaspory ukraińskiej. Z czasem, gdy zdjęto klauzulę tajności z tematu Hołodomoru, na Ukrainie zaczęto aktywnie wydawać dokumenty, wspomnienia, prace naukowe

Машинний переклад

Krzyż pamięci ustawiono w Siewierskodoniecku

Iwan SZAMRAJ, przewodniczący Siewierskodonieckiej Miejskiej Organizacji Ludowego Ruchu Ukrainy, Halina TESLENKO, przewodnicząca Siewierskodonieckiej Miejskiej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki, Rymma BIŁOCERKIWSKA, przewodnicząca organizacji społecznej „Przestrzeń Prawna” Mieszkańcy Siewierodoniecka w Dniu Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu, 24 listopada 2007 roku o godzinie 14.30, na jednej z centralnych ulic miasta, w skwerze na Prospekcie Gwardii, postawili Krzyż na znak upamiętnienia niewinnie zgubionych rodaków. Krzyż został ustawiony z inicjatywy i z datków mieszkańców miasta, przy udziale Siewierodoniecka Miejskiej Organizacji Ludowego Ruchu Ukrainy, miejskiej organizacji „Proświta” im. T. H. Szewczenki oraz organizacji społecznej „Правовий простір” [Prawowyj Prostir]. Tego dnia wolontariusze rozdawali specjalne wydanie gazety „Правовий простір” [Prawowyj Prostir], poświęcone Wielkiemu Głodowi, oraz świece, które mieszkańcy miasta zapalili na swoich parapetach. Mieszkańcy Siewierodoniecka, połączeni tym wydarzeniem, o godzinie 16.00 razem z całą Ukrainą zapalili świece przy Krzyżu i uczcili pamięć ofiar głodu minutą ciszy. Wszystko to działo się z inicjatywy zwykłych ludzi, którzy chcą, aby ci, którzy przeżyli Wielki Głód, i potomkowie zmarłych mogli przyjść na to miejsce, pokłonić się i złożyć kwiaty. Przypadkowi przechodnie i dzieci aktywnie włączali się w akcję — pomagali ustawiać krzyż i zapalali świece. Władze miejskie nie miały do tych działań żadnego związku, wręcz przeciwnie. 07.11.2007 roku przewodniczący miejskiej organizacji Ludowego Ruchu I. Szamraj zwrócił się do miejskiego głowy Siewierodoniecka W. Hrycyszyna z prośbą o wydzielenie miejsca pod postawienie znaku pamiątkowego ku pamięci ofiar Wielkiego Głodu. Miejski głowa w swojej odpowiedzi zaznaczył: „Z szacunkiem i czcią odnosimy się do naszej historii, pielęgnujemy pamięć o straszliwych czasach Wielkiego Głodu 1932—1933 lat, jednak ponieważ nasze miasto w tamtych latach nie istniało, rozpatrywanie kwestii, która została poruszona w waszym liście, nie wydaje się celowe”. Zgodnie z artykułem 3 Ustawy Ukrainy „O Wielkim Głodzie 1932—1933 lat na Ukrainie”, organy władzy państwowej i samorządu lokalnego są zobowiązane „podejmować działania na rzecz utrwalenia pamięci ofiar i poszkodowanych w Wielkim Głodzie 1932—1933 lat na Ukrainie, w tym budowę w miejscowościach pomników pamięci oraz ustawianie pamiątkowych znaków ofiarom Wielkiego Głodu”. Władze Siewierodoniecka nie tylko nie wykonały postanowień ustawy, ale nawet nie poparły inicjatywy przedstawicieli społeczności. Również nie zrealizowano pkt 3 Dekretu Prezydenta Ukrainy „O obchodzeniu w 2007 roku Dnia Pamięci Ofiar Głodomorów” — 24 listopada o godzinie 16.00 w mieście nie wstrzymano ruchu pojazdów, nie podawano odpowiednich sygnałów dźwiękowych. Zastępca miejskiego głowy Bodrow starał się przekonać obywateli obecnych przy postawionym Krzyżu, że w mieście 63% ludności nie popiera działań upamiętniających ofiary Wielkiego Głodu. Jednak w odpowiedzi władzom w wielu oknach domów o godzinie 16.00 zapłonęły świece.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

W BIBLIOTECE LITERATURY UKRAIŃSKIEJ W MOSKWIE

...adania, dzieła artystyczne o tych tragicznych latach. Część z nich Biblioteka kupowała w ramach systematycznego komplektowania, ale większość napłynęła jako dar od Stowarzyszenia Badaczy Hołodomorów na Ukrainie, wydawnictw, bibliotek i autorów. Współprzewodniczący OUR oraz Federalnej Narodowo-Kulturalnej Autonomii Ukraińców Rosji Walerij Siemenenko w wystąpieniu zaznaczył, że przedstawione na wystawie książki i dokumenty świadczą o tym, że głód lat 1932–1933 był zbrodnią, zaplanowaną przez Józefa Stalina i reżim bolszewicki, w wyniku której ucierpiały i zginęły miliony niewinnych ludzi, przede wszystkim ukraińskich chłopów. Na otwarciu wystawy wystąpili również świadek Hołodomoru Fiodor Tonkopij, czytelnicy Biblioteki Mykoła Mosiencow, Rostysław Skorij i inni. Po otwarciu wystawy, na propozycję zastępczyni przewodniczącego OUR, przewodniczącej regionalnej organizacji społecznej „Ukraińcy Moskwy”, zasłużonej pracownicy kultury Rosji i Ukrainy Wiktorii Skopenko, członkowie ukraińskiej społeczności, uczestnicy Ukraińskiej Ludowej Kapeli Chóralnej Moskwy, wszyscy obecni uczcili minutą ciszy pamięć ofiar hołodomorów i represji politycznych. Zapalili znicze pamięci — tak jak wszyscy Ukraińcy na Ukrainie i na świecie, uczestnicy otwarcia wzięli udział w międzynarodowej akcji „Zapal świeczkę”. Ludowa kapela wykonała „Ojcze nasz” Mykoły Leontowycza z liturgii Jana Chryzostoma. * * * Rano tego samego dnia odbyło się nabożeństwo żałobne w Soborze Bogojawleńskim w Moskwie, w którym uczestniczyli członkowie społeczności ukraińskiej, przewodniczący Rad OUR i FNKA UR, członek Rady Federacji Zgromadzenia Federalnego FR Wasyl Duma, Walerij Semenenko, Wiktoria Skopenko. Nabożeństwa żałobne odbyły się także w katedrach Petersburga, Krasnodaru, Tiumenia i Władywostoku. Członkowie ukraińskich organizacji Moskwy wzięli aktywny udział w wydarzeniach, które odbywały się z inicjatywy Ambasady Ukrainy w Federacji Rosyjskiej: prezentacji nowych ukraińskich książek o Hołodomorze, w której wystąpili Jurij Kononenko, przewodniczący rady Towarzystwa Kultury Ukraińskiej „Sławutycz” Wasyl Antoniw, oraz wystawie „Odtajniona pamięć” (15–18 listopada); odsłonięciu tablicy pamiątkowej z okazji 75. rocznicy Hołodomoru na Ukrainie i założeniu Gaju Kalinowego na terenie Ambasady ku pamięci milionów zmarłych, składaniu kwiatów pod Kamieniem Memoriałowym ofiar represji politycznych na Placu Łubiańskim w Moskwie, nabożeństwie żałobnym oraz składaniu kwiatów pod znakiem pamięci w miejscu masowych pochówków ofiar represji politycznych na terenie dawnego strzelnicy NKWD–KGB w Południowym Butowie (23 listopada); koncercie-requiem w Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie ku czci pamięci ofiar Hołodomoru i represji politycznych.

Машинний переклад

«REALIZUJEMY PROJEKTY NA DUŻĄ SKALĘ» Dyrektor Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, znany uczony-historyk, pisarz i historyk sztuki Wołodymyr MELNYCZENKO odpowiedział na pytania naszego korespondenta.

— Panie Wołodymyrze, Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie robi wrażenie już samym swoim położeniem w samym sercu stolicy Rosji… — Tak, mieścimy się przy Arbacie 9 i miejsce to, moim zdaniem, jest mistyczne. W kwietniu 1861 roku, kiedy prochy Tarasa Szewczenki przewożono z Petersburga na Ukrainę, na dwa dni trumnę ustawiono w moskiewskiej cerkwi św. Tichona Amatunckiego na placu Arbackim, gdzie odbyła się panichida. Stamtąd jest sto kroków do Centrum Kultury. Od września 1916 do marca 1917 roku niedaleko naszego budynku, przy Arbacie 55, mieszkał Mychajło Hruszewski, tutaj otrzymał wiadomość o wybraniu go przewodniczącym Centralnej Rady. Dlatego w naszym sklepie „Ukraińska książka” otwarto Pokój Pamięci, poświęcony Szewczence i Hruszewskiemu. Wydaliśmy także monografie o ich pobycie w Moskwie, realizujemy projekty na dużą skalę „Taras Szewczenko” i „Mychajło Hruszewski”. Po raz pierwszy sporządzono mapę pobytu Szewczenki w mieście. Już od kilku lat w Centrum odbywa się konkurs wśród uczniów i studentów na najlepsze czytanie utworów Szewczenki w języku ukraińskim, który przerodził się w Ogólnorosyjski. — Czym jeszcze zajmuje się Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie? — Pracujemy nad projektami na dużą skalę. Oprócz wspomnianych, jest to projekt „Prezentacja”, który ma szerokie możliwości. Powiedzmy, w Centrum niedawno odbyła się prezentacja „Ukraińskiego czasopisma historycznego”, a także przedstawiono w Moskwie Instytut Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy z udziałem jego dyrektora, akademika Petra Tołoczki. W ramach konceptualnego projektu „Diaspora” odbywa się badanie, podsumowywanie i rozpowszechnianie najlepszych doświadczeń pracy ukraińskich organizacji w różnych regionach Rosji. W tym roku Centrum Kultury przygotowało i wydało katalog-informator „Ukraińskie organizacje Rosji”, który zawiera dane o ukraińskich organizacjach społecznych, młodzieżowych, kulturoznawczych, oświatowych. Co roku odbywają się międzynarodowe konferencje naukowe „Ukraińska diaspora w Rosji”. Wokół Centrum skupiają się ukraińskie stowarzyszenia regionalne w Moskwie. Realizujemy także projekty „Hryhorij Skoworoda”, „Wasyl Stus”, „Łeś Kurbas”. Powiedzmy, u nas odbył się spektakl Lwowskiego Teatru im. Łesia Kurbasa „Wschodnia legenda” według utworów W. Stusa. Odbyła się prezentacja monografii doktor nauk o sztuce, dyrektor Narodowego Centrum Sztuki Teatralnej im. Łesia Kurbasa Neli Kornijenko „Reżyserskoje iskusstwo Łesia Kurbasa. Riekonstrukcyja” (M., 2006) oraz „Łeś Kurbas. Repetycja przyszłości” (K., 2007). Niedawno zapoczątkowaliśmy projekt „Ukraina — państwo europejskie”, w ramach którego co miesiąc odbywają się spotkania informacyjne ukraińskiej społeczności Moskwy z dyplomatami Ambasady Ukrainy w Federacji Rosyjskiej. Przeprowadziliśmy „okrągły stół” naukowców Ukrainy, Rosji i Francji, na którym rozważano kwestie tożsamości narodowej w tych krajach. Jeszcze jeden nowy projekt — „Osyp Bodianski” — poświęcony jest 200-leciu urodzin i 130. rocznicy śmierci wybitnego rosyjskiego i ukraińskiego slawisty, historyka. W Centrum przygotowują monografię „Szewczenko i Bodianski”. Credo Centrum to orientacja na wysoką sztukę, na najlepsze wzorce ukraińskiej literatury, poezji, dramaturgii, współczesnej, ludowej i klasycznej muzyki. Na naszej scenie występowali Narodowy Zasłużony Akademicki Ukraiński Chór Ludowy im. H. Werowki, orkiestry kameralne „Kijowska kamerata”, „Kijowscy soliści”, zespół ludowy „Ridni naspiwy”, chór kameralny „Kijów”, męskie kwartety wokalne „Hetman”, „Jawir”, żeńskie trio wokalne „Zołoti kluczi”, trio bandurzystek „Rosawa” (m. Żytomierz), trio bandurzystek „Werbena” (m. Czerkasy), formacja wokalna „Pikkardijska tercja”, teatr pieśni „Lehenda” (m. Ługańsk), chór Czernihowskiej Filharmonii Obwodowej, inne sławne zespoły twórcze. — Czy trudno popularyzować ukraińską kulturę i język w Rosji? — To ciekawa, niezwykle ważna i bezcenna dla Ukrainy praca. Dlatego nie rozumiem i nie akceptuję ludzi, którzy już dawno uparcie dążą do skomercjalizowania pracy Centrum. Zainteresowanie naszą pracą, a co za tym idzie, ukraińską kulturą, rośnie. W Centrum z powodzeniem działają ukraińska szkoła niedzielna i kursy języka ukraińskiego. — A kto uczęszcza na kursy? Czy to ludzie pochodzenia ukraińskiego? — Ludzie są różni… Był nawet przypadek, gdy na kursach języka ukraińskiego uczył się Japończyk, który potem obronił dysertację na temat twórczości Łiny Kostenko. Oczywiście, na kursach uczą się osoby wywodzące się z rosyjskojęzycznych rodzin pochodzenia ukraińskiego, które uważają się za moskwian, ale chcą znać język ukraiński. Coraz więcej przychodzi ludzi, którzy uczą się języka w perspektywie przyszłej działalności zawodowej. — Czy Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie finansuje Ukraina? — Nie… Jesteśmy na rozrachunku gospodarczym. Ukraina finansuje tylko kilka imprez, przyуроczonych do największych świąt narodowych — trzy-pięć rocznie. — Czy to jeden z poważnych problemów? — Oczywiście, Centrum Kultury powinno być w pełni finansowane przez państwo. Ale w rzeczywistości bardziej martwią inne problemy, które można rozwiązać tylko na szczeblu międzypaństwowym. Przede wszystkim jest to stworzenie w Rosji systemu edukacji narodowej, który zawierałby jasno określony etnokomponent oraz pełnowartościowe zabezpieczenie metodyczne. Tak samo od dawna nadszedł czas na stworzenie federalnych ukraińskich środków masowego przekazu. W każdym razie to wykracza poza nasze możliwości. Ale Centrum, przy wsparciu państwa, może rozszerzyć prace naukowo-badawcze nad problematyką ukrainoznawstwa w Moskwie. Całkiem możliwe, aby w jego ramach działał specjalny oddział prac naukowo-badawczych i archiwalnych. Albo, na przykład, można prowadzić z udziałem Centrum Kultury staże dla młodych naukowców, którzy zajmują się problematyką stosunków ukraińsko-rosyjskich. Moglibyśmy pomagać państwu, ale to, znowuż, wymaga finansowania budżetowego. Sami nie będziemy w stanie wygospodarować na to pieniędzy. Mamy w końcu 4,5 tys. metrów kwadratowych powierzchni, którą trzeba utrzymywać i zapewniać jej należyty stan. I wszystkie wydarzenia (a jest ich u nas półtorej setki rocznie), które przeprowadzamy, finansujemy również z własnych środków. — Czy perspektywa rozwoju Centrum zależy od sytuacji politycznej na Ukrainie? — Centrum pracuje niezależnie od tego, jak układa się sytuacja polityczna na Ukrainie. Ona, bez wątpienia, wpływa na rozwiązywanie jakichś kardynalnych kwestii, ale odczuwa to tylko kierownictwo Centrum. Plan naszej pracy nie cierpi, odwiedzający są zadowoleni. — Książki w jakim języku są sprzedawane w waszej księgarni? — Z reguły w ukraińskim. — A literatura jaka? — Mamy literaturę o różnorodnej tematyce, gatunkach, autorów. Zaprezentowane są najlepsze ukraińskie wydawnictwa. Oprócz tego mamy wykaz wszystkich książek, które ukazały się na Ukrainie, i ludzie zamawiają to, co jest im potrzebne. — Niedawno ukazała się Pana książka „Taras Szewczenko: Moje pobyty w Moskwie”. Jaki jest jej nakład? — Książka ukazała się w nakładzie tysiąca egzemplarzy. Przekazaliśmy ją do wszystkich największych bibliotek Moskwy i Ukrainy. Bezpłatnie rozprowadzamy ją wśród naszych odwiedzających i wychodzi na to, że na tym nie zarabiamy. Naszym celem jest szerzenie nowej wiedzy, niesienie jej do rosyjskiego społeczeństwa. I okazało się to na tyle interesujące, że jedno z moskiewskich wydawnictw poprosiło o przetłumaczenie książki na język rosyjski. Tysiąc egzemplarzy to bardzo mało, ale mamy nadzieję, że wkrótce książka zostanie wznowiona na Ukrainie. Nawiasem mówiąc, w ciągu ostatnich pięciu lat wydaliśmy w Moskwie w języku ukraińskim około dziesięciu książek. W tym roku na Międzynarodowych Moskiewskich Targach Książki mieliśmy swoje stoisko. Rozmowę prowadziła Oksana KLYMONCZUK czerwonych bandytów, takich jak Jurij Gawen (prawdziwe imię Jan Dauman), który w styczniu 1918 roku wydał rozkaz rozstrzelania 630 byłych oficerów armii carskiej. Zbyteczne są też wzmianki o Katarzynie II, która zburzyła Sicz Zaporoską, zniszczyła kozaczyznę i wprowadziła poddaństwo. Najwyraźniej Rosja wykorzystuje nowe techniki walki psychologicznej do ataku na ukraińską niepodległość. Demonstruje swoją wszechmoc; u nowego pokolenia Ukraińców wrodzy ideolodzy kształtują przekonanie o swojej wyższości, obrazowo pokazują, że każda próba przeciwstawienia się ich kłamstwom jest skazana na porażkę, kształtują apatię i obojętność, czyli cechy niewolnicze, co jest celem rasistów. „Dziennik sewastopolskiego ucznia” daje prawo Ministerstwu Oświaty i Nauki Ukrainy do wypełnienia swoich obowiązków: przeprowadzenia dochodzenia służbowego w sprawie nieautoryzowanego wydatkowania środków państwowych na ideologiczne zamysły wrogów Ukrainy, usunięcia ich ze stanowisk, a jeśli istnieje zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa — złożenia wniosku o ich odpowiedzialność karną.

Машинний переклад

IDEOLOGICZNY WYTWÓR DLA UCZNIÓW

LISTY Z SEWASTOPOLA Wołodymyr PROCENKO, specjalny korespondent „Słowa Proświty” Nowy rok szkolny dla sewastopolskich uczniów rozpoczął się od przygotowanego przez miejscowych szowinistów ideologicznego wytworu — „Dzienniczka sewastopolskiego ucznia”. Dowiedziawszy się o takim „szlachetnym” geście miejscowych władz, pospieszyłem do miejskiej szkoły z internatem nr 7 z ukraińskim językiem nauczania, aby zapoznać się z twórczością sewastopolskich historyków, którzy w przeddzień tak wychwalali swoje historycznie ilustrowane dziecko, przyуроczone do 225. rocznicy przemianowania naszego miasta na Sewastopol, ale dzienniczków uczniom szkoły z internatem nie wydano. Wyprodukowano je tylko dla „swoich” — w sumie 22 000 na 33 500 uczniów. Zobaczyć dzienniczek jednak mi się udało. Od razu zwróciły uwagę naruszenia, dopuszczone przez kierowników wszystkich szczebli podczas jego wytwarzania. Na ostatniej stronie wyraźnie wydrukowano „REKOMENDOWANO ZARZĄDEM EDUKACJI I NAUKI SEWASTOPOLSKIEJ MIEJSKIEJ ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ” (decyzja kolegium z 19. 06. 07, protokół nr 2) na wszelki wypadek dla potwierdzenia legalności wytworzenia wyrobu dla nieobeznanych z ustawodawstwem rodziców. Po pierwsze, do kompetencji kolegium tworzenie autorskich podręczników i wprowadzanie ich w praktykę nie należy, a po drugie, każda decyzja kolegium powinna być poparta rozkazem kierownika zarządu edukacji i nauki. Naczelnik zarządu edukacji i nauki M. I. Czerbadżi takiego rozkazu nigdy nie podpisałby, bo zgodnie z „Typowym Regulaminem o zarządzie edukacji i nauki Sewastopolskiej Miejskiej Administracji Państwowej”, zatwierdzonym Postanowieniem Gabinetu Ministrów Ukrainy z 22 sierpnia 2000 roku nr 1326, należy kierować autorskie podręczniki do zatwierdzenia do Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy. Więc kto i w jakim celu rozpowszechnił wśród sewastopolskich uczniów niezatwierdzony dzienniczek? Z ilustracji i podanych do nich not historycznych odnosi się wrażenie, że autorska grupa miejscowych historyków — starszego wykładowcy Sewastopolskiego Uniwersytetu Humanitarnego Kateryny Altabajewej oraz pracownika naukowego Muzeum Heroicznej Obrony Sewastopola Jurija Padałki stworzyła go nie dla pomocy uczniom w poznawaniu historii miasta, a dla ich ideologicznego wychowania w prorosyjskim imperialno-monarchicznym duchu. Na pierwszej stronie wydrukowano historyczne kłamstwo: „A zaczynało się miasto tak: 3(14) czerwca 1783 roku na rozkaz kontradmirała Thomasa (Fomy Fomicza) Mekenziego zostały założone pierwsze budowle…”. Taka niedorzeczność jest też na stronie za 28 kwietnia o wymyślonym pionierze Kłokaczowie. Prawdziwe fakty historyczne odnoszą nas jeszcze do 1773 roku, na 10 lat przed wskazaną przez nieobeznanych autorów datą, kiedy tutaj na okręcie „Modon” przybył oddział szturmana Baturina, zobaczył tę cudowną przystań i przy urwisku niewielkie osiedle Achti-Jar (Biały urwisty brzeg). Baturin sporządził pierwszą mapę z pomiarem głębokości. Na rozkaz Potiomkina, by zbadać zatokę dla rozmieszczenia tu okrętów floty wojenno-morskiej, w 1782 roku przybyły okręty Flotylli Azowskiej, fregaty „Chorobryj” i „Obiereżnyj” pod dowództwem kapitana pierwszej rangi Odincowa. Zimowały one tutaj, a na brzegu zbudowały koszary i domki dla oficerów. 1 maja 1783 roku do zatoki przybyła z Chersonia eskadra pod dowództwem Sydora Biłego, która liczyła 16 okrętów bojowych. Ale dlaczego autorzy umyślnie podają późniejszą datę? A dlatego, że szowiniści muszą dopasować wydarzenia do lutego 1784 roku, kiedy cesarzowa Katarzyna II rzekomo wydała ukaz o założeniu Sewastopola. Ale to tylko przypuszczenia. Oryginału ukazu nikt nie widział i najprawdopodobniej go nie było. Tę wersję od ostatnich dziewięciu lat wspiera ideologiczna machina Rosji dla podniesienia imperialnego ducha wśród Rosjan Ukrainy. Miejscowi krajoznawcy i historycy dawno określili, że miasto w ciągu swojego 2300-letniego istnienia przemianowywano przynajmniej pięć razy: Telapila, Chersonez, Korsuń, Achti-Jar i Sewastopol. Władali miastem w różnych czasach Kimmeryjczycy, Taurowie, Grecy, Scytowie, Tatarzy, Turcy, Hunowie, Rosjanie i wreszcie Ukraińcy. Więc niestosownie jest dzień przemianowania miejscowości Achti-Jar podawać jako dzień założenia Sewastopola. Wiadomo, że pierwsze koszary Rosjanie zbudowali ze zrabowanych murów Chersonezu, który wznosił się nad morzem, wabiąc solidnymi budynkami i świątyniami, o czym pisał naoczny świadek, profesor E. Clerk. Robili to dla zniszczenia historycznej pamięci o poprzednikach. Stosowniej byłoby w przyszłym roku obchodzić 225-lecie zniszczenia przez Moskali świątyń Chersonezu. Autorzy dzienniczka, aby nie obrazić komunistów i szowinistów, umieścili dwa herby — carski i radziecki, oraz hymn Sewastopola Piotra Gradowa. Symbolika Ukrainy raziłaby ich w oczy, a hymn Ukrainy przekreśliłby ideowy zamysł. Na tej samej pierwszej stronie czytamy, że „Sewastopol” oznacza „miasto sławy”, miasto „warte szacunku”. Z jakiego języka to tłumaczenie, nie wiadomo. Z starogreckiego Sewastopol tłumaczy się jako „nadzwyczajne miasto” czy, dokładniej, „boskie miasto”, a jego poprzednik Chersonez — miasto świątyń, majestatycznych budynków z kolumnami i piśmiennych obywateli. Alfabet, którym posługiwano się przed cyrylicą w Chersonezie — Oriański, nim pisano Welesową Księgę. Niestosownie jest wspominać na trzeciej stronie najbeztalenciejszego dowódcę wojny krymskiej A. Mienszykowa, który dopuścił do desantu wrogich wojsk nad Almą, pogonił żołnierzy marszem paradnym do boju i w godzinę stracił ponad 5 000 bojowników, przeważnie Ukraińców. A oto wybitnych bohaterów obrony Sewastopola Hnata Szewczenkę i Petra Kiszkę, Ukraińców z pochodzenia, autorzy-szowiniści nie wspominają. Uczniom warto byłoby opowiedzieć o heroizmie Taurów-obrońców ojczystej ziemi przed Grekami-kolonistami pod Telapilą (obecnie znany jako Chersonez-pierwszy, którego ruiny widzimy w ujściu półwyspu Kozackiego, przemianowanego na Majacznyj); o kimmeryjskich umocnieniach obok wyspy na dnie morskim, które znalazła ekspedycja w 1939 roku. W dzienniczku kanonizują nie tylko carów sąsiedniego państwa, ale i

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Zdjęcie O. Łytwynenki zaniosłam do szpitala. Od Ksenii, wyczerpanej lekami, dowiedziałam się, że zwykli ludzie w ten sposób, z własnej kieszeni, niosą pieniądze — kto ile może. Ale żadna duża firma, żaden milioner, żaden możnowładca się nie odezwał. Zawiozłam list matki Ksenii do pełnomocnika ds. praw człowieka Niny Karpaczowej, bo przypomnieliśmy sobie, że pomagała wtedy, gdy chodziło o życie Nastii Owczar. Na razie odpowiedzi jeszcze nie ma. Pamiętam, że wtedy posłowie podjęli decyzję o przekazaniu jednodniowego zarobku do funduszu ratowania Nastii. A poseł Andrij Szkil z oburzeniem powiedział: „U nas są milionerzy, mogą wziąć na siebie ratowanie jednej Nastii”. Tak, panie Andriju! Ale przed Bogiem każdy z nas zda sprawę osobno ze swoich sprawiedliwych czynów! Przypominam sobie reklamy przedwyborcze. Ile pieniędzy wyleciało w błoto na te niepotrzebne billboardy! Nasi posłowie nie jeżdżą komunikacją miejską, bo w metrze zobaczyliby dziesiątki dziecięcych oczu, które błagają o pomoc z reklamowych tablic. I może wtedy komuś byłoby wstyd. A filmiki, które dniem i nocą puszczano w telewizji! Ani jedna siła polityczna nie pokazała, ile dzieci, ile ludzkich istnień uratowała. Nic na świecie nie jest cenniejsze od życia człowieka! Chciałabym znać imię tego biznesmena, który wziął na siebie koszty leczenia Nastii Owczar: za niego modliłabym się do końca mojego życia. Nie pociągają mnie stadiony, które buduje R. Achmetow, nie cieszą centra sztuki, które otwiera W. Pinczuk. Tego wszystkiego może nie zobaczyć Ksenia Laskowa i te dzieci, które z błaganiem patrzą na nas z billboardów w metrze. Panowie milionerzy! Kiedy podziwiacie swoje obrazy, niech olśni was myśl: cena obrazu to cena jednego dziecięcego życia! Obcych dzieci nie ma! To wszystko nasze dzieci! I jeśli my wszyscy razem i każdy z osobna nie zrobimy wszystkiego, by ratować te maleńkie pędy, które mogą zginąć, nie rozwinąwszy się, to i nasze życie będzie miało zerową wartość! Zastanówcie się nad tym, panowie! CZYTELNICZE WIECE

Машинний переклад

WOJNA POMNIKAMI, czyli ŚRODEK UPOKORZENIA

Mykoła TYSZCZENKO, m. Marhanec Istnieje we współczesnej rosyjskiej encyklopedii, w rozdziale „Armia rosyjska”, w artykule „Задачи русской армии в ХХІ столетии” następujące słowa: „Powrót Rosji do granic 1914 roku”. Dalej podano, jak rozwiązać to dość trudne zadanie, wykaz środków, z których należy skorzystać, aby osiągnąć cel. A cel jest rzeczywiście wielki. Trzeba będzie zlikwidować Finlandię, Estonię, Łotwę, Litwę, Polskę, Białoruś, Ukrainę, Mołdawię, Gruzję, Armenię, Kirgistan, Azerbejdżan, Kazachstan, Turkmenię, Uzbekistan, Tadżykistan — razem 16 krajów. Użycie broni masowego rażenia nie jest przewidziane. Broń konwencjonalną można stosować jedynie w przypadku niepodatności Ukrainy i krajów bałtyckich. Zaś głównym narzędziem powrotu „czasowo utraconych terytoriów” ma być presja ekonomiczna i ideologiczna. Wszystko to można by uznać za bzdury chorobliwej wyobraźni imperialnych szowinistów, zawsze głodnych terytorium, gdyby nie nasza smutna rzeczywistość. Od czasu, gdy zapoznałem się z planami rosyjskiej armii na XXI wiek, minęło około 12 lat. O presji ekonomicznej mówić nie będziemy — to nie nasz temat. Dotkniemy jednej z odmian presji ideologicznej. Bardzo ważne jest poniżenie wroga, przekonanie go o jego własnej nicości, niepełnowartościowości, bezbronności. Proszę bardzo… Na ukraińskiej ziemi pozostały pomniki przeszłości. Przeważnie wodzowi rosyjskich komunistów Uljanowowi—Leninowi. Obecność tych pomników 16 lat po likwidacji reżimu komunistycznego tłumaczy się przyzwyczajeniem starszego pokolenia do widoku ukochanego wodza pod oknami oraz obojętnością młodzieży. To nie do końca tak. Do Rady Najwyższej VI kadencji dostało się komunistów więcej, niż ich było w składzie Rady Najwyższej V kadencji. Zatem pomniki nie tylko stoją, ale i „pracują”. Stoją dzięki naszej sennej obojętności. Wrogowie biorą pod uwagę naszą obojętność i z jej powodu z nas drwią. Tak przeszliśmy jeden szczebel naszego poniżenia. A życie toczy się dalej. Stawiamy pomniki naszym bohaterom — niszczy się je materiałami wybuchowymi, sponiewiera. Kto zbezcześcił pomnik Szewczenki w Charkowie, Bohaterów Kruty na Czernihowszczyźnie — odpowiedź tych, którzy kierują państwem, jest z góry gotowa: sprawców nie znajdziesz. A czy ich szukano!? Wrogowie narodu ukraińskiego i Państwa Ukraińskiego stawiają w czasach niepodległości pomniki swoim sympatykom — nikt ich nie sponiewiera ani nie zniszczy. Charków. W latach niepodległości wzniesiono pomnik najkrwawszego zbrodniarza wojennego Żukowa. Nie ma tu przesady. To jego metoda „czarnej piechoty” zwiększyła straty Armii Radzieckiej w wojnie przeciwko Niemcom 4,5 raza. W tym wskaźniku — bezsensowna, nieuzasadniona potrzebą wojskową śmierć aż pięciu milionów Ukraińców. Żukowowi to wciąż było za mało. Przygotował i przedstawił Stalinowi do podpisu projekt wysiedlenia w miejsca mało nadające się do życia całego narodu ukraińskiego jako takiego, który odważył się znaleźć pod niemiecką okupacją. Pomnik w Charkowie ustanowiła władza niepodległej Ukrainy. Wzniesiono też pomnik carycy Katarzyny II w Odessie. To podwójny cios w Ukrainę. Po pierwsze, to hańba dla potomków ukraińskich kozaków, których przodków caryca w nagrodę za bezinteresowną, ofiarną pomoc w wojnie z Turcją zniszczyła. Ostatni ośrodek ukraińskiej autonomii — Czortomlicką Sicz — zrównano z ziemią, a koszowego atamana Kałnyszewskiego, liczącego 85 lat, wtrącono do sołowieckiego więzienia. Po drugie, czcić osobę, która weszła do historii świata jako najbardziej rozpustna, jest nawet nieprzyzwoite. Ten pomnik — hańba dla Ukrainy. Z Ukrainą walczą nie tylko wrogie pomniki. Są jeszcze tablice pamiątkowe. I zostały ustanowione nie tylko przez wrogów Ukrainy. W swoim czasie w Rosji podczas treningowego rejsu uległ awarii i zginął atomowy okręt podwodny „Kursk”. Pokładano w nim wielkie nadzieje — przywrócenie Rosji panowania nad światowym oceanem. Wśród zginących na „Kursku” był oficer marynarki Biłohuń — Ukrainiec, mieszkaniec miasta Marhanec w obwodzie dniepropetrowskim. Utalentowany chłopak uczył się w Sewastopolskiej Wojskowo-Morskiej Szkole. Ukończył ją z wyróżnieniem. Otrzymał propozycję pozostania na katedrze szkoły. Jego ojciec nalegał, by syn służył we Flocie Wojennej Rosji. Biłohuń-starszy uzasadniał swoją decyzję: „Tylko tam ty posłużysz wielkości Rosji”. Co stało się z „wielkością Rosji” — wiadomo. Starszy Biłohuń przeżył syna o pół roku. Na domu Biłohunia i na szkole, do której chodził, — tablice pamiątkowe. Z inicjatywy deputowanych rady miejskiej. Główne bogactwo naszego miasta — ruda manganowa. Prawie co roku jeden z górników ginie z tej czy innej przyczyny… Zwróćcie uwagę — wydobywał bogactwo Ukrainy dla Ukrainy i... zginął. Żadnemu z nich — ani na jego domu, ani na szkole, do której uczęszczał, — żadnego znaku pamiątkowego. Co z tego wynika? Chcesz sławy — zdradź Ukrainę, a w razie czego od obcego przyjdzie rozkaz, by cię wysławić w twojej Ojczyźnie, a za pracę i ofiarę dla chwały Ojczyzny — nic. Skąd weźmie się szacunek dla ojczystego kraju?

Машинний переклад

OBRAZ O WARTOŚCI JEDNEGO ŻYCIA

Alla TKACZ, emerytka, byłą nauczycielka Pewnego razu oglądałam w telewizji reportaż i dowiedziałam się, że ukraińscy milionerzy lubią malarstwo i kolekcjonują obrazy. Petro Poroszenko, trzymając córeczkę za rączkę, powiedział do kamery, że ma obraz wart 100 tys. dolarów. Dawid Żwania także poinformował, że kilka lat temu nabył obraz za 110 tys. dolarów, a teraz kosztuje on więcej. Bohdan Hubski tak bardzo kocha malarstwo, że obrazy uspokajają jego układ nerwowy po pracy, a kosztują po 300 tys. dolarów. Kiedyś pokazano też pasję Wiktora Pinczuka do sztuki współczesnej. W reportażu powiedziano, że najwięcej milio- W. JABŁOŃSKI, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, członek-korespondent Ukraińskiej Akademii Agrarnych Nauk (UAAN), doktor nauk biologicznych, profesor 17 listopada 1939 roku czescy studenci wyszli na demonstrację w proteście przeciwko faszystowskiej okupacji Czech i zostali rozstrzelani. To wydarzenie poruszyło postępową opinię publiczną. Nie zdołało jednak zatrzymać potężnej niemieckiej machiny wojennej. Wojna rozpętana przez Niemców nabierała wymiaru światowego. W 1946 roku, podczas Światowego Kongresu Studentów, dla upamiętnienia czeskich studentów-patriotów 17 listopada ogłoszono Międzynarodowym Dniem Studentów. Niestety, ostatnio sprytni cwaniacy, ignorując historię, narzucają młodzieży inne święta i tradycje, a innym międzynarodowym dniem studentów (nieustanowionym i nieuznanym przez żadną organizację międzynarodową) jest dzień podpisania przez carycę Elżbietę w Dzień Tatiany 1755 roku ukazu o otwarciu Moskiewskiego Uniwersytetu. Dla Rosji jest to rzeczywiście pamiętna data, ponieważ pierwsza próba otwarcia uniwersytetu w Petersburgu w 1725 roku zakończyła się niepowodzeniem, a po 41 latach trzeba go było zamknąć, bo młodzież nie chciała się uczyć. Trzeba było sprowadzać zza granicy nie tylko wykładowców, ale i studentów. Rosjanie zatem mają pełne prawo czcić dzień otwarcia Moskiewskiego Uniwersytetu, który od drugiej połowy XIX wieku wniósł znaczący wkład w rozwój rosyjskiej edukacji i nauki. Ale nie oznacza to, że Ukraińcy powinni zapominać historię swojej szkoły wyższej, tym bardziej że jej początki sięgają znacznie wcześniej i to właśnie ona przyczyniła się do powstania i rozwoju rosyjskiej edukacji. Oto tylko kilka przykładów: 1) w 1576 roku, 179 lat przed otwarciem Moskiewskiego Uniwersytetu, na Wołyniu założono Ostrogskie Kolegium Greckosłowiańsko-Łacińskie, pierwszą wyższą uczelnię humanistyczną. Pod względem swojej struktury Ostrogski

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

UCZCIJMY PAMIĘĆ STUDENTÓW-BOHATERÓW

kolegium przypominało ówczesne zachodnioeuropejskie uniwersytety. 2) Jesienią 1615 r., 140 lat przed rokiem 1775, stowarzyszenie kijowskich mieszczan i duchowieństwa prawosławnego przy materialnym wsparciu Hałszki (Elżbiety) Hulewiczówny założyło Kijowskie Bractwo Bogojawleńskie ze szkołą, do którego wraz ze swoim wojskiem zapisał się dawny wychowanek Lwowskiej Szkoły Bractwa i Ostrogskiego Kolegium, hetman kozactwa rejestrowego Petro Konaszewycz-Sahajdacznyj. Później, umierając od ran, hetman zapisał cały swój majątek Kijowskiemu i Lwowskiemu Bractwu oraz szkołom. W 1632 roku archimandryta Ławry Peczerskiej Petro Mohyła połączył bractwną i ławrską szkołę w kolegium, które z czasem otrzymało nazwę Kijowsko-Mohylańskiego Kolegium, a od 1709 roku — Kijowsko-Mohylańskiej Akademii, cieszącej się sławą najlepszych europejskich uniwersytetów tamtych czasów. Uczyli się tu również przedstawiciele innych krajów. 3) W 1661 roku, 94 lata przed Uniwersytetem Moskiewskim, założono Uniwersytet Lwowski. 4) W 1687 r. przy wsparciu Kijowsko-Mohylańskiego Kolegium w Moskwie otwarto Akademię Helleńsko-Grecką, która później nazywana była Słowiańsko-łacińską (od 1701 r.), Słowiańsko-greko-łacińską (1775 r.). Od 1701 do 1762 r. na stanowiska profesorów i nauczycieli akademii skierowano tam z Kijowsko-Mohylańskiej Akademii około 100 osób. Spośród 21 rektorów Akademii Moskiewskiej 18 pochodziło z Ukrainy. 5) Wychowankowie Kijowsko-Mohylańskiej Akademii byli również założycielami, rektorami, prefektami, profesorami i nauczycielami wielu innych rosyjskich szkół (Wielkonowogrodzkiej, Smoleńskiej, Archangielskiej, Wiatskiej, Suzdalskiej, Kazańskiej seminarium itp.). Brali oni bezpośredni udział w organizacji Petersburskiej Rosyjskiej Akademii Nauk (1725) oraz uniwersytetu. Jednak stosunek opinii publicznej i Cerkwi do Petersburskiego Uniwersytetu był wrogi. Nabór słuchaczy miał do niego charakter rekrutacyjny. Rodzice nie chcieli oddawać dzieci do szkoły, uczniowie często z niej uciekali. W latach 1726—1733 w akademii kształciło się 38 osób, z nich tylko 7 Rosjan. Aby zapewnić kontyngent studentów do uniwersytetu akademickiego, zmuszano do przenoszenia słuchaczy z innych zakładów edukacyjnych, jednak to nie pomogło i w 1766 r. uniwersytet zamknięto. 6) W 1755 r. cesarzowa Elżbieta Pietrowna, podpisując ukaz o założeniu Uniwersytetu Moskiewskiego, wprowadziła ulgi dla studentów (studia zaliczano jako służbę wojskową, studenci mieli prawo nosić szpadę, absolwentom nadawano tytuł szlachecki itp.), jednak przez cały czas brakowało słuchaczy. Po pięciu latach od otwarcia Uniwersytet Moskiewski liczył zaledwie 30 studentów. Historia niczego nie zapomina. Zatem pamiętając o cudzych świętach, nie wolno zapominać o swoich. Szkoda, że kolegia pedagogiczne Ostrogskiej i Kijowsko-Mohylańskiej Akademii oraz Uniwersytetu Lwowskiego nie podnoszą kwestii uznania daty swojego założenia za dzień ukraińskiego studenta. Świętie czcimy pamięć studentów — bohaterów Krut, zdajemy sobie sprawę, że bez studenckiego głodówki na Majdanie Niepodległości na Ukrainie nie utrwaliłby się nowy typ parlamentaryzmu, rozumiemy, że czescy studenci swoim otwartym wystąpieniem przeciw faszystowskiej okupacji wpisali bohaterską kartę w historię międzynarodowego ruchu młodzieżowego. I czemu nam tak przypadają do gustu obce, dalekie od naszej kultury i tradycji święta i obyczaje? Przecież w ten sposób krok po kroku wykreślamy ze swojej świadomości najcenniejsze osiągnięcia naszych przodków.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

im. Tarasa Szewczenki Mykoła Nesterczuk, poeta Władysław Bojko, kierownik wydziału językowo-edukacyjnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Switłana Feszczenko oraz przewodniczący Ogólnoukraińskiej „Młodej Proświty” Witalij Moroz wręczali zwycięzcom dyplomy i prezenty. W kategorii „Poezja” pierwsze miejsce zajęły Lubow Antonenko, wieś Storne w obwodzie czernihowskim (grupa młodsza); Ruzanna Zubryćka, wieś Ładyżynka w obwodzie czerkaskim (grupa średnia); Switłana Amelina, miasto Lwów (grupa starsza). Drugie miejsce — Karina Melnyczuk, miasto Illicziwśk w obwodzie odeskim (grupa średnia); Taras Małynowśkyj, miasto Równe (grupa starsza). Trzecie miejsce — Anastasija Kohutiuk, miasto Winnica (grupa średnia); Hanna Docenko, miasto Krzywy Róg w obwodzie dniepropetrowskim (grupa starsza). W kategorii „Proza” pierwsze miejsce — Iryna Kohenec, miasto Kijów (grupa średnia). Drugie miejsce — Anastasija Kornejko, miasto Kijów (grupa średnia); Diana Zajika, miasto Ostróg w obwodzie rówieńskim (grupa średnia); Maryna Osiuchina, miasto Sumy (grupa starsza). Trzecie miejsce — Andrij Honczar, miasto Sumy (grupa średnia); Ołena Ptaszenko, miasto Sumy (grupa starsza). Szczególnie spodobało się członkom jury troje uczestników, których za różnorodność gatunków oraz profesjonalizm w pisaniu utworów i kunszt wykonawczy nagrodzono specjalnymi nagrodami. Za kunszt wykonawczy w kategorii „Sztuka muzyczna” nagrodą specjalną nagrodzono Bohdana Demianenkę z Kijowa (grupa starsza). Za udział w dwóch kategoriach „Proza” i „Poezja” nagrodę specjalną otrzymał Ołeksandr Ławrentiew z Połtawy (grupa średnia). Tetiana Połubko z Czerniowiec (grupa starsza), która brała udział w kategoriach „Poezja”, „Proza” oraz „Malarstwo”, zachwyciła jury zbiorem utworów poetyckich i prozatorskich „Z okna mojego serca”. Ogólnoukraiński dziecięcy konkurs literacko-artystyczny młodych poetów i kompozytorów „Dywo kałynowe” im. Dmytra Biłousa ustami utalentowanej młodzieży sławi ojczyste słowo. Tetiana Połubko z babcią Anastasija Kohutiuk

Машинний переклад

«PROŚWITA»

Pod taką nazwą 20 listopada odbył się szósty Ogólnoukraiński konkurs literacko-artystyczny młodych poetów i kompozytorów. Założył go w 2002 roku działacz społeczny, patriarcha ukraińskiego słowa Dmytro Biłous przy wsparciu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki. Sekretarz odpowiedzialny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Mykoła Nesterczuk nagradza Karinę Melnyczuk. Witalij MOROZ Zdjęcie Ołeksandra ŁYTWYNENKI. Początkowo konkurs nosił nazwę «Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem z urodzenia». Z czasem stał się tradycyjny i popularny wśród utalentowanej młodzieży. Dzieci ze wszystkich obwodów Ukrainy przesyłały swoje utwory do udziału w nim. Dmytro Hryhorowycz troszczył się o los konkursu i jeździł po Ukrainie, przeprowadzając tury eliminacyjne. Wielokrotnie prowadził spotkania literackie w placówkach oświatowych. Po śmierci poety w 2005 roku organizatorzy zmienili nazwę konkursu na «Cud kalinowy» im. Dmytra Biłousa. Celem projektu jest formowanie młodego pokolenia w duchu wysokich ideałów duchowych i estetycznych, wychowanie miłości do Ukrainy, utwierdzenie języka ukraińskiego jako języka wiodącego narodu, jako państwowej podstawy kultury duchowej, wychowanie miłości i szacunku do ojczystego słowa. Młode talenty rywalizują w trzech kategoriach wiekowych: grupa młodsza (7—10 lat), średnia (11—14) oraz starsza (15—18). W tym roku przeważająca większość prac konkursowych — ponad 400 wierszy, 24 utwory prozatorskie oraz 6 muzyczno-pieśniarskich — była przesiąknięta motywami patriotycznymi. Przewodniczący jury poeta Wasyl Wasylaszko oraz członkowie zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta». Jewhen BIŁOUSOW, pisarz, m. Teodozja. W niełatwej sytuacji znaleźli się członkowie jury — przewodnicząca teodozyjskiego oddziału «Proświty» Wałerija Komarowa, metodyk języka ukraińskiego i literatury zarządu oświaty i nauki Taïsija Aruszanian oraz autor tych słów. Od razu zwrócił na siebie uwagę zbiór wierszy i opowiadań uczniów klasy 5-A Szkoły Ogólnokształcącej nr 7 «O wszystkim na świecie». Miała ona swój urok. Ostatecznie książka wyszła całkiem ciekawa. A jak do konkursu zaangażować pierwszoklasistów? Czy nie za wcześnie dla nich? — Pisać utworów jeszcze nie umiemy. Wezwiemy na pomoc rodziców, babcie i dziadków. Zaczniemy studiować twórczość Kobziarza. Dorośli razem z dziećmi pójdą do bibliotek, wyszukają utwory Szewczenki. Dzieci zapiszą fragmenty tekstów, a do utworów, które się spodobają, wykonają rysunki. Oto i wyjdzie książka — zaproponowała opiekunka pierwszoklasistów Szkoły Ogólnokształcącej nr 2 Maryna Mojsejenko. Choć dorośli się denerwowali, bo

Машинний переклад

WSZECHŚWIAT SŁOWA UKRAIŃSKIEGO

Anatolij TEKLIUK, zastępca przewodniczącego Winnickiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Wyjątkowo Dzień Pisma i Języka Ukraińskiego obchodziło Winnickie Obwodowe Zjednoczenie „Proświty”. Tego sobotniego dnia przy głównym budynku Winnickiego Narodowego Uniwersytetu Technicznego było tłoczno i gwarno, jak zwykle w dzień nauki. Wyjaśnienie tego to intelektualny maraton „Co? Gdzie? Kiedy?” „Wszechświat słowa ukraińskiego”. Na imprezę zebrało się 44 drużyny, reprezentujące Winnicę, Żytomierz, Kijów, Lwów, Mikołajów, Równe, Tłumacz w obwodzie iwanofrankowskim. W formie gry brzmiały wersy ukraińskiej poezji, historia pochodzenia nazw ukraińskich miejscowości, opowieści o wybitnych myślicielach i działaczach, którzy utrwalali i rozwijali ukraińskie piśmiennictwo i język. Uczestnicy dowiedzieli się, że według jednej z wersji słowo ЦЕ dawniej oznaczało palenisko pogrzebowe. Z tej perspektywy staje się zrozumialsze także przysłowie, w którym występuje to słowo. Łatwo można je wziąć za czasownik w czasie przeszłym. Domyśliliście się, co to za słowo? Zatem nie spieszcie się przed ojca do piekła, lecz lepiej dążcie do jego antonimu — raju. A czy znacie człowieka o dziwnym jak na Ukraińca imieniu, który znał ponad 30 języków, był autorem ponad 200 haseł w słowniku encyklopedycznym Brockhausa i Efrona, ponad 50 haseł w encyklopediach radzieckich? W 1918 roku został pierwszym sekretarzem Wszechukraińskiej Akademii Nauk. Jego nazwisko — właściwie przymiotnik pochodzący od toponimu. A jaki obiekt geograficzny oznacza ten toponim? Kto nie bywał na Półwyspie Krymskim i nie kąpał się w łagodnych wodach Morza Czarnego? Zapewne robił to także Agatanțel Krymski. Drużyny musiały też tłumaczyć z języka rumuńskiego. Rumuni mówią: A nimeri cu degetul in cer, Rzymianie mówili: Caelum digito attinge- re. Wydaje nam się, że prawdopodobieństwo waszej prawidłowej odpowiedzi na to pytanie jest bardzo małe, ale spróbujcie przetłumaczyć to wyrażenie z rumuńskiego na ukraiński. A jeśli nie udało wam się „trafić palcem w niebo”, to właśnie jest prawidłowa odpowiedź. Gracze turnieju musieli wykazywać nie tylko swoją wiedzę, ale także demonstrować pomysłowość i niestandardowość myślenia podczas poszukiwania prawidłowych odpowiedzi na postawione pytania. Po zakończeniu dystansu 100 pytań wyłoniono zwycięzców intelektualnych bitew. Wśród drużyn szkolnych pierwsze miejsce zdobyła „Zoriana mież” (Winnicka ZOSz nr 18), drugie — drużyna „FEN-X” z Mikołajowa, a trzecie zajęły „Lampočky” (Winnicki Liceum Technicze) i „Nowa stolica” z Tłumacza. W klasyfikacji młodzieżowej zwycięstwo świętowała drużyna z Żytomierskiego Państwowego Uniwersytetu Technologicznego „MN-ŻDTU”, drugie miejsce zajął „Chameleon” ze Lwowa, a trzecie „Stix” (Winnicki Narodowy Uniwersytet Techniczny). Absolutne pierwszeństwo, zdobywając po 65 punktów, wywalczyły dwie kijowskie drużyny „Komary Polisia” i „MIF”. Miejsca 3—4 zajęły „Dream-team” (Winnica) i „Dwadzieścia jeden” (Lwów). Organizowanie intelektualnych maratonów w Winnicy staje się tradycją. Mamy nadzieję, że imprezy, które odbywają się przy wsparciu Głównego zarządu do spraw polityki wewnętrznej, spraw mediów i kontaktów z opinią publiczną oraz Zarządu do spraw rodziny, młodzieży i sportu Winnickiej Obwodowej Administracji Państwowej, będą miały kontynuację także w przyszłym roku.

Машинний переклад

„PISZEMY KSIĄŻKĘ CAŁĄ KLASĄ”

Taką nazwę nosił konkurs własnoręcznie wykonanych książek młodych miłośników języka ukraińskiego w Teodozji. Organizatorem imprezy była miejska organizacja Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz wydział edukacji i nauki miejskiego komitetu wykonawczego. Uczestnicy, a było ich blisko dwustu uczniów klas 1–11, mieli nie tylko napisać teksty, ale także samodzielnie wykonać kolorowe ilustracje. Taką sprawą zajmowali się po raz pierwszy w życiu, jednak wraz z dziećmi poradzili sobie z zadaniem. A nauczycielka włączyła do wspólnej pracy także uczniów czwartych klas. Tak powstała książeczka „Patrzę, jak świta, a na krańcu nieba płonie…”, poświęcona twórczości T. H. Szewczenki. Ucieszył swoim pojawieniem się zbiór uczniów szkoły ogólnokształcącej nr 4 „Żyli sobie podręczniki”. Jego powstanie zainicjowała nauczycielka języka rosyjskiego Tetiana Rakowa. Zaproponowała dzieciom napisanie prac w tym języku, który jest im bliższy. I wcale się nie zdziwiła, gdy co trzecia praca była po ukraińsku. A może zasługa w tym młodej nauczycielki języka ukraińskiego, niedawnej absolwentki Chersońskiego Uniwersytetu Pedagogicznego Ołeny Nikiszenko, która zainteresowała dzieci nauką swojego przedmiotu? A może doświadczonej pedagog Ołeksandry Chodyriewej? Te trzy wspomniane książki zostały laureatami konkursu. Szkolne i klasowe biblioteki Teodozji zaś wzbogaciły się o „Kobzarze” oraz płyty kompaktowe z serii „Dziecięca kolekcja”, wydane przez „Proświtę”. Autorzy najlepszych tekstów i rysunków także otrzymali prezenty od Proświty. Konkurs dobiegł końca. Przeglądam prace, które stworzyli młodzi obywatele mojego państwa. I cieszę się. Szczerze cieszę się z sukcesu sprawy, której celem jest utwierdzenie języka ojczystego na ukraińskiej ziemi. I choć niektórzy krymscy politycy starają się przedstawiać Autonomię jako „region rosyjskojęzyczny”, język państwowy stopniowo bierze swoje: co roku w szkołach otwierane są nowe klasy z nauczaniem w języku ukraińskim.

Машинний переклад

NAGRODY DLA MŁODYCH TALENTÓW

Działacze Proświty w obwodowej bibliotece w Równem podsumowali konkurs literacki dla dzieci i młodzieży „Perło mnogocinne” (kierowniczka projektu Natalia Sawczuk). Przewodniczący jury konkursu, pisarz Jewhen Szmorhun, wyznaczył cztery nominacje oraz 24 zwycięzców. Zwycięzców nagrodziły Zarząd Edukacji i Nauki Obwodowej Administracji Państwowej, zarządy obwodowego i miejskiego zrzeszeń Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, a także wręczono nagrodę pieniężną od działacza politycznego Wasyla Czerwonija. Przewodniczący obwodowej Proświty Mykoła Fedoryszyn w swoim wystąpieniu zauważył, że chociaż jeden z wysokich urzędników Obwodowej Administracji Państwowej uważa, iż na Rówieńszczyźnie nie ma elity duchowej, ten potężny konkurs daje wszelkie podstawy, by mówić o pojawieniu się w obwodzie rówieńskim młodzieży elitarnej. Utwory młodych literatów ukażą się w czwartym wydaniu zbioru „Prorist”. Książkę wręczą młodym autorom i miłośnikom słowa artystycznego podczas tradycyjnego Święta Duchowości i Kultury w Pereszopnicy 22 maja przyszłego roku.

Машинний переклад

W KRAJACH BAŁTYCKICH DUCHOWE I NARODOWE — NA PIERWSZYM PLANIE

Petro ANTONENKO Szedł rok 1972. Rok kolejnego jubileuszu: 50-lecia ZSRR (kto zapomniał — Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich). „Rozkwit zastoju”, jak później dowcipnie nazwą tę epokę. 8 lat, jak Breżniew u władzy, jeszcze 10 pozostało. I niekończąca się „jubilejada”: prawie co roku jakieś „-lecie” — jubileusz Lenina, Października, ZSRR, komsomołu, Armii Radzieckiej, zjazdów partyjnych itd. Tak więc, w roku jubileuszu „Związku nierozerwalnego republik wolnych” kremlowskie kierownictwo postanowiło, że nie zaszkodziłoby jakoś jeszcze trochę scementować ten dziwny związek. I jeszcze masowiej, niż dotąd, „zaprzyjaźnić” między sobą miasta, rejony, obwody z różnych zakątków ZSRR. Oto tak mój niewielki rejon kulikowski na Czernihowszczyźnie niespodziewanie otrzymał bratnie miasto i partnera w „socjalistycznym współzawodnictwie” — daleki i tajemniczy rejon pyłwaski Estońskiej SRR. Cóż, będziemy się przyjaźnić! Tym bardziej, że okazało się to interesujące. Przecież Kraje Bałtyckie, nawet w najgłupszych czasach „rozkwitu zastoju”, mimo wszystko nieoficjalnie kojarzono z Zachodem, z owym „gnijącym kapitalizmem”, który nijak nie mógł zgnić. Nie, oczywiście, do nas przyjeżdżali niby „ludzie radzieccy” — była taka narodowość. Ale jacyś nie tacy. Czuło się w nich coś nie tyle „radzieckiego”, co estońskiego i jednocześnie — europejskiego. W końcu rejony wymieniały się delegacjami, studiowały, oprócz doświadczenia biesiadowania, które było ważnym komponentem przyjaźni narodów, także doświadczenie gospodarowania. Uderzało, jak ludzie tam, na północy, w lasach, na kamieniach, które ciągle wyłaziły z ziemi i trzeba było je wyzbierać z pól, hodowali takie plony, mieli takie mleko i mięso. Pod koniec lat 80. — na początku 90. wszystko jak ucięło. Nie po prostu rozpadł się „Związek nierozerwalny”, a organizacją wieczorów „Kalevipoega”, które jednoczyły estońskich studentów, zajmował się opracowaniem ideologii narodowej. W 1872 roku J. Hurt został wybrany pierwszym prezesem Towarzystwa Estońskich Literatów. Towarzystwo zajmowało się wydawaniem książek w języku estońskim, a także badaniem języka estońskiego i historii, zbieraniem folkloru. Od końca 1872 roku J. Hurt pełni obowiązki pastora w Otepää. Za jego wsparciem zbudowano wiele nowych szkół, wprowadzono zmiany w systemie nauczania. Tworzono orkiestry, chóry. J. Hurt miał już pokaźną sieć zbieraczy folkloru — 114 osób, które w 58 parafiach zebrały 13 tysięcy tekstów. W 1875 roku J. Hurt wydał pierwszy, a w 1876 — drugi tom pieśni ludowych „Vana kannel” („Stare kantele”). W 1880 roku u Hurta wybuchł ostry konflikt z niemieckimi księżmi i przyjął propozycję przeprowadzki do Petersburga, kiedy to znaleźliśmy się w różnych światach. Przypominam sobie, latem 1994 roku my, delegacja Czernihowskiej obwodowej „Proświty”, jeździliśmy z misją proświatową na Litwę na zaproszenie tamtejszej ukraińskiej społeczności. Minęły zaledwie dwa z okładem lata od rozpadu ZSRR, ale to, co zobaczyliśmy, nie wywołało ani najmniejszej wątpliwości: jesteśmy w niepodległym państwie. Czuło się to nie tylko w pełnej dominacji państwowego języka litewskiego, nie tylko we własnej symbolice narodowej, walucie, ale we wszystkim. Trzy małe kraje bałtyckie zdecydowanie oświadczyły: one nigdy nie wstępowały do Związku Radzieckiego, okupowała je komunistyczno-radziecka imperium. Czy przyjmie kiedyś taką oficjalną decyzję także Ukraina, którą okupowano 20 lat wcześniej niż Bałtyk? …Minęło mniej niż dziesięć lat i nagle przyjaźń „Kulykiwka—Pyłwa” odnowiono. Można oczywiście widzieć w tym inicjatywy tych, u których nijak nie wygasła nostalgia za czasami radzieckimi. Bo jak wyjaśnić, dlaczego znowu właśnie taki format kontaktów? A można i prościej. Wszyscy wyszliśmy z tamtego reżimu, przechorowaliśmy totalitaryzm, więc niech będzie i hołd dla historii — owo „Kulykiwka—Pyłwa”. Ale już po nowemu. I znowu — wymiana delegacji, kontakty gospodarcze. Przy czym już z krajem, który, jak i cała Bałtyka, od 8 lat jest członkiem NATO i czwarty rok — członkiem Unii Europejskiej. Czasami nasuwa się stare propagandowe klisze: „Dwa światy — dwa sposoby życia”. Bo różnica jest kolosalna. Ale nie będziemy posypywać głowy popiołem. Lepiej uczmy się od Bałtów, tym bardziej, że estońscy przyjaciele chętnie idą na współpracę. Oczywiście, mają co powiedzieć i o dziwnych dla nich naszych debatach dotyczących „dwujęzyczności”, albo o wszechobecnych pomnikach bolszewickiego führera. Ale Estończycy to ludzie delikatni, taktowni, więc nie wtrącają się w naszą politykę. Zamiast tego, na przykład, na poważnie wzięli się za całkowitą rekonstrukcję w Kulykiwce sieci wodno-kanalizacyjnej, dobitej za socjalizmu i z jakiegoś powodu nie do udźwignięcia także w naszym nowym państwie. Cóż, dziękujemy. A nasze delegacje szczególnie uderza w Estonii nie tylko wysoki poziom produkcji, ale i sfera duchowa. Na przykład w powiecie pyłwaskim całkowicie zachowano rozgałęziony system szkół, bibliotek, klubów. Zostały one, jak wszędzie w państwie, objęte pełnym i znaczącym finansowaniem państwowym, zainwestowano ogromne środki w zakup książek, komputerów, instrumentów muzycznych. I obywatela od małego wychowują ze zrozumieniem tego, że jest on Estończykiem, synem niewielkiego i dumnego narodu, a jednocześnie — Europejczykiem. Jak wszędzie w krajach demokracji, w krajach bałtyckich bardzo rozwinięte jest społeczeństwo obywatelskie. Dlatego, myślę, naszym czytelnikom będzie ciekawie zapoznać się z materiałem Serhija Horbenki o estońskich proświatowcach.

Машинний переклад

WIELKI DUCH NARODU ESTOŃSKIEGO

Niedawno wraz z delegacją rejonu kulikowskiego z Czernihowszczyzny miałem szczęście odwiedzić Estonię, niewielkie miasteczko powiatowe Pölva. Powiat Pölva jest przygraniczny i często nazywa się go forpocztą Unii Europejskiej na granicy z Rosją. Choć Estonia w czasach radzieckich zyskała ogromny odsetek ludności rosyjskojęzycznej, jest ona skoncentrowana w rejonach przemysłowych. Pölva zaś jest niemal całkowicie estońska. Właśnie tutaj, w niewielkich miasteczkach i na chutorach rozrzuconych wśród gęstych lasów, panuje duch narodowy. Serhij HORBENKO, członek Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy. W Pölvie przekazywano nam doświadczenia europejskie. Pewnego dnia pracowaliśmy w budynku Towarzystwa Oświatowego im. Jakoba Hurta w Pölvie. I od razu stało się jasne: toż to estoński odpowiednik naszej „Proświty”! Zanim opowiem, jak pracują estońscy działacze oświatowi, przedstawimy czytelnikom nietuzinkową postać Jakoba Hurta. Takich patriarchów oświecenia mieliśmy na Ukrainie niemal w tym samym czasie. Jakob Hurt urodził się 22 lipca 1839 roku w rodzinie Jaana, nauczyciela i gospodarza chutoru Lepa w parafii Pölva. Biedny młodzieniec zdołał ukończyć gimnazjum w Tartu, gdzie ukształtowały się jego główne zainteresowania: językoznawstwo i estoński folklor. W styczniu 1859 roku J. Hurt wstąpił na Uniwersytet w Tartu, choć uznano go za „osobę całkowicie bez majątku”. Latem 1860 roku na rodzinnym chutorze Hurt zapisał od siostry Eevy pierwsze pieśni ludowe. Pojawiły się jego badania z zakresu folkloru i językoznawstwa. W 1864 roku młodzieniec ukończył Uniwersytet w Tartu, a po obronie pracy kandydackiej otrzymał tytuł kandydata nauk teologicznych. Jednak kariera pastora z powodu oporu konserwatywnych władz kościelnych nie powiodła się. J. Hurt pracuje jako nauczyciel w Tartu, a w 1868 roku żeni się. Żona Eugenia rozumiała narodowe dążenia męża. Wychowali czworo dzieci na prawdziwych Estończyków. J. Hurt wchodził w skład komitetu organizacyjnego pierwszego ogólnoestońskiego święta pieśni. Brał udział w... [Emblemat estońskiej Proświty] ...pastor estońskiej parafii Jaanise. Oderwany od ojczyzny, J. Hurt poświęcił się społeczności stołecznych Estończyków, których w Petersburgu mieszkało do 20 tysięcy. W 1886 roku w Helsinkach obronił pracę doktorską, ale próba uzyskania stanowiska profesora na Uniwersytecie w Tartu napotkała opór bałtyckich Niemców i rosyjskich władz centralnych. W połowie lat 80. XIX wieku J. Hurt zwraca się do narodu z apelem o zbieranie pieśni ludowych, legend i wierzeń. I folklor zaczęła zbierać cała Estonia — od małego do starego. Łączna objętość zbiorów folklorystycznych J. Hurta wynosi 162 tomy lub 114,7 tysiąca stron (wraz ze zbiorami Towarzystwa Literatów Estońskich — 172 tomy). Samych pieśni ludowych jest w nich 51 385. Długa, ciężka praca nie pozostała bez śladu. Życiowa droga „magazyniera słownego dziedzictwa” zakończyła się 13 stycznia 1907 roku. Został pochowany w Tartu w obecności ogromnych mas ludowych. [Dom Proświty w Pölvie] Wróćmy do małej Pölvy. Pewnego razu zabłądziłem wśród jej zadbanych ulic. Estończyk w podeszłym wieku bardzo uprzejmie zaprowadził mnie do hotelu, a po drodze był moim przewodnikiem. Przede wszystkim zatrzymał się przed pomnikiem Jakoba Hurta i spróbował opowiedzieć (choć dość słabo władał rosyjskim) o wielkim estońskim oświeceniowcu. Nie jestem pewien, czy coś podobnego opowiedziałby pierwszy napotkany Ukrainiec. Niestety. Towarzystwo Oświaty Ludowej im. Jakoba Hurta w Pölvie zostało założone w 1907 roku, czyli w roku śmierci wybitnego folklorysty. Działało aktywnie do 1940 roku. Za okres radziecki brak szczegółowych informacji. Ale nietrudno domyślić się, że ta aktywność stała się niemożliwa dzięki „wyzwolicielom” ze Wschodu. [Jakob Hurt] Imponują skale działań stowarzyszenia. Co roku organizują wystawy, spektakle, prowadzą dni historii lokalnej. Masowo drukują książki, albumy fotograficzne, broszury. Konkurs o nagrodę im. Jakoba Hurta przeprowadzany jest corocznie w dniu jego urodzin, 22 lipca; jednego laureata wyłania się na szczeblu ogólnoestońskim, jednego — powiatowym. Wszystko to świadczy o ogromnej uwadze państwa i władz lokalnych wobec oświaty narodowej. Szkoła ludowa w Pölvie i Towarzystwo Oświaty Ludowej pracują w budynku, w którym w 1907 roku założono Towarzystwo. Co prawda władza radziecka zamieniła ten zabytek w dom kultury. Teraz sprawiedliwość historyczna została przywrócona. Szkoła ludowa w Pölvie prowadzi następujące kursy: historia lokalna, rękodzieło, kobieta na przestrzeni wieków (tłumaczenie dosłowne), tkactwo, język angielski, nauka obsługi komputera, kultura domowa. Naród ukraiński jest wielki i wielonarodowy. Nas również przez wieki starano się pozbawić narodowej tożsamości. I my również przeciwko temu walczyliśmy i walczymy. Ale wstyd staje się za nasze jęki i płacze, kiedy patrzy się na nieliczny naród Estonii, na to, jak chroni on swoją kulturę.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

„Panu Moskiewskiemu Wojskowemu Generał-Gubernatorowi, Pełniącemu obowiązki Moskiewskiego Ober-Policmajstra Raport Wskazany w poleceniach Waszej Ekscelencji do byłego Pana Ober-Policmajstra i do mnie, z 26 września zeszłego roku i 5 bieżącego marca za nr 1066 i 219 (tych dwóch dokumentów póki co jeszcze nie odnaleziono. Chociaż treść ich, zapewne, istotnie nie różni się od wyżej przytoczonego donosu niżnonogrodzkiego naczelnika), dymisjonowany szeregowy Taras Szewczenko przybył z guberni niżnonogrodzkiej przejazdem do S.-Petersburga i zatrzymał się w części Sretieńskiej 1 kwartału w domu Szczepotiewa. (W rzeczywistości właścicielką domu była wtedy kobieta — Szczepotiewa, u której wynajmował mieszkanie Michaił Szczepkin. W dzienniku Szewczenko zapisał: „Puściłem się odszukiwać swojego przyjaciela M. S. Szczepkina. Znalazłem go… w domu Szczepotiewej i u niego się osiedliłem). O czym mam zaszczyt donieść Waszej Ekscelencji, dodając, że za Szewczenką przed wyjazdem jego stąd do S.-Petersburga, ścisły nadzór policyjny ustanowiono. Fligel-adiutant, pułkownik, książę Kropotkin. Nr 332. 26 marca 1858 roku”. Kropotkin uważnie przeczytał papier, pozostał zadowolony z jego służbowej służalczości oraz rzeczowej lakoniczności, pochwalnie odnotował, że zwrócenie się do wojskowego generał-gubernatora napisane jest całkowicie wielkimi literami początkowymi, które wypisane są szczególnie pięknie i wykwintnie, jak, zresztą, i nazwa jego — Kropotkina — stanowiska. Osobiście wpisując swoje regalia i starannie wyprowadzając podpis, poczuł jakieś wewnętrzne zaniepokojenie i znów uważnie przeczytał raport. Potem ostro i zdecydowanie podkreślił na końcu czwartego wiersza: „dymis-”; przeniesienia tego słowa, trzy litery — „jonowany” on już nie ruszał, ponieważ pióro mimo woli pociągnęło się do prawdziwego źródła irytacji pułkownika — nazwiska osoby pod nadzorem. Kiedy Kropotkin gniewnie podkreślił dwa słowa — „Taras Szewczenko” — jego ręka drgnęła, i dokument to na zawsze uwiecznił… Otwarcie kłamliwy raport o Szewczence podpisał pełniący obowiązki moskiewskiego ober-policmajstra. Przecież Taras Hryhorowycz przybył do Moskwy jeszcze 10 marca 1858 roku, a 26 marca, kiedy dymisjonowany szeregowy Kropotkin stworzył swój oficjalny opus, poeta, mówiąc jego słowami, „opuścił gościnną Moskwę”. Lecz Kropotkina można zrozumieć: nie chciał pułkownik tracić korzystnego stanowiska. Nijak nie chciał! Dlatego i zgrzeszył mimo woli. Co więcej, był pewien, że wojskowy generał-gubernator Arsenij Zakrewski nie będzie wnikał w tę sprawę, tym bardziej sprawdzał. Inaczej pułkownik nie śmiałby donosić o przybyciu do Moskwy podnadzornego Szewczenki w dniu jego… wyjazdu. W tym czasie nadzór policyjny był ustawiony kiepsko. Stali agenci włóczyli się po rynkach i traktierniach, bardzo rzadko przenikali do domów „przyzwoitego towarzystwa”, w którym obracał się przez wszystkie dni swojego pobytu w Moskwie Szewczenko. Szpiedzy-ochotnicy dawali, z reguły, fałszywe doniesienia, które często były rezultatem wyrównywania drobnych rachunków. Wśród otoczenia Szewczenki w Moskwie takich osób nie było. Co się tyczy stałego nadzoru, to on, według słów badacza Petra Koszela, „zapewne, sprawowany był stosunkowo rzadko i najczęściej pracował na próżno”. Wszakże ober-policmajstra zaniepokoiło coś zupełnie innego: musiał jeszcze donieść o „odbyciu” podnadzornego Szewczenki z Moskwy. Kropotkin z tym poradził sobie błyskotliwie. Odczekawszy kilka dni, zwrócił się do Zakrewskiego ponownie: „Panu Moskiewskiemu Wojskowemu Generał-Gubernatorowi, Pełniącemu obowiązki Moskiewskiego Ober-Policmajstra Raport W uzupełnieniu do raportu mojego z 26 minionego marca za nr 332 mam zaszczyt donieść, że dymisjonowany szeregowy Szewczenko 4 bieżącego kwietnia wyjechał z Moskwy do S.-Petersburga. Fligel-adiutant, pułkownik, książę Kropotkin. Nr 368. 9 kwietnia 1858 roku”. Jak widzimy, tym razem moskiewski ober-policmajster nie śpieszył się donosić jawnej nieprawdy, wszystko jedno Szewczenko dawno wyjechał z Moskwy. W końcu, w kancelarii moskiewskiego wojskowego generał-gubernatora o tym nie wiedzieli i, otrzymawszy raport Kropotkina, 12 kwietnia nałożyli na nim rezolucję: „Powiadomić S.-Petersburskiego wojskowego generał-gubernatora”. Ten, oczywiście, zdziwił się zbyt późnym zawiadomieniem o popadłym w niełaskę poecie, który już ponad pół miesiąca żył w Petersburgu.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

SZEWCZENKIANA

Dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych Wołodymyr Melnyczenko nie przestaje nas radować nowymi znaleziskami, zwłaszcza archiwalnymi, w dziedzinie badań nad pobytem Tarasa Szewczenki w Moskwie. Odnalazł on w Centralnym Archiwum Historycznym Moskwy sprawę kancelarii moskiewskiego wojskowego generała-gubernatora dotyczącą części tajnej „O szeregowym Orenburskiego batalionu Szewczence”, w której znajdują się nieznane dokumenty o zatrzymaniu się poety w Moskwie w marcu 1858 roku w drodze z zesłania do Petersburga. Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie. 26 marca 1858 roku pełniący obowiązki moskiewskiego oberpolicmajstra pułkownik Kropotkin wybierał się już na obiad, kiedy doniesiono, że w kasie Dworca Mikołajowskiego wziął bilet na pociąg do Petersburga podnadzorny Taras Szewczenko. Delektując się zawczasu sytą ucztą, nieobciążoną niedawnym postem, książę nie od razu zrozumiał wszystkie zawiłości zaistniałej sytuacji. „Niech wyjeżdża, i bez niego spraw wystarczy”, – leniwie pomyślał Kropotkin. I wtedy go olśniło: „Kazali śledzić tego znanego małorusa! Oczu nie spuszczać! I wszystko to najwyższym rozkazem! Ależ podwładni ani razu nie donosili, co robił Szewczenko w Moskwie… Nieroby i łobuzy!”. Oberpolicmajster Kropotkin doskonale wiedział o przepisach i rozkazach, które towarzyszyły poecie i artyście Szewczence po dziesięcioletnim zesłaniu, o tajnej sprawie, założonej na niego we wrześniu 1857 roku w kancelarii moskiewskiego generała-gubernatora Arsenija Zakrewskiego… Tę sprawę – „Szeregowego Orenburskiego batalionu Szewczenki” – odnalazłem po półtora wieku w Centralnym Archiwum Historycznym Moskwy, wskrzesiła ona moskiewską stronę biografii Tarasa Hryhorowycza. W szczególności przechowywane jest tam zawiadomienie z zarządu sankt-petersburskiego wojskowego generała-gubernatora, wysłane 28 września 1857 roku do moskiewskiego wojskowego generała-gubernatora Zakrewskiego: „Miłościwy Panie Hrabio Arseniju Andriejewiczu! Na najwyższy rozkaz, ogłoszony przez Ministra Wojny Orenburskiemu i Samarskiemu Generał-Gubernatorowi z 1 maja bieżącego roku, szeregowy Orenburskiego liniowego nr 1 batalionu Szewczenko (były artysta Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych, oddany do służby za przestępstwo polityczne), z uwagi na prośbę Prezydent Akademii Sztuk Pięknych Jej Cesarskiej Wysokości Wielkiej Księżnej Marii Mikołajewny został zwolniony ze służby z ustanowieniem nad nim nadzoru tam, gdzie będzie mieszkał, oraz z zakazem wjazdu do obu stolic. Na skutek nieuzasadnionego zarządzenia komendanta Nowopietrowskiego umocnienia, gdzie pozostawał w służbie Szewczenko do zwolnienia w stan spoczynku, wydano temu szeregowemu bilet, w którym nie zaznaczono zakazu zamieszkania w stolicach, w następstwie czego Szewczenko wyruszył do S.-Petersburga. (We wrześniu 1857 roku komendant Nowopietrowskiego umocnienia Iraklij Uskow otrzymał surową uwagę od pełniącego obowiązki szefa sztabu Oddzielnego Orenburskiego Korpusu generała-majora Iwana Buturlina: „…Wasza Wysokobłagorodie, wydając szeregowemu Szewczence bilet na wolny przejazd do S.-Petersburga bez dostatecznych ku temu podstaw… postąpiliście bardzo lekkomyślnie i tylko z szacunku dla długoletniej, gorliwej i pożytecznej służby waszej ograniczam się tym razem do ogłoszenia wam za to surowej uwagi…”). Dokonawszy zarządzenia w powierzonym mi zarządzie w celu zadośćuczynienia wyrażonemu żądaniu, uważam za swój obowiązek donieść o tym Waszej Ekscelencji na wypadek przybycia szeregowego Szewczenki do Moskwy lub guberni moskiewskiej”. W ten sposób od jesieni 1857 roku w Moskwie dobrze wiedziano, jak witać wszechrosyjskiego podnadzornego Szewczenkę. Prawda, do wiosny 1858 roku sytuacja istotnie się zmieniła i poeta na prawnych podstawach przybył w marcu do Moskwy, a potem wyjechał do Petersburga. Lecz nadzoru nie zniesiono, przeciwnie, obecność Szewczenki w Moskwie wymagała wzmożonej uwagi policji. Nieprzypadkowo powrót Szewczenki do Petersburga towarzyszył surowym wytycznym. Szef III Oddziału W. A. Dołgorukow 13 lutego 1858 roku informował ministra spraw wewnętrznych S. S. Łanskiego: „Obecnie po najpoddanniejszym raporcie moim prośby Jej Cesarskiej Wysokości prezydent Akademii Sztuk Pięknych Panujący Imperator raczył najmiłościwiej zezwolić emerytowanemu szeregowemu Szewczence zamieszkiwać w S.-Petersburgu… jednakże, aby poddany został tutaj surowemu nadzorowi policyjnemu…”. W lutym Szewczenko przebywał w Niżnym Nowogrodzie, lecz szef Niżnowogrodzkiej guberni generał Murawjow doskonale rozumiał, że po wyjeździe wygnanego poety należy powiadomić Moskwę. W sprawie przechowywany jest jego list do moskiewskiego wojskowego generała-gubernatora: „Artysta Taras Szewczenko oddany został w 1848 roku, na Najwyższy rozkaz, do służby wojskowej z wyznaczeniem szeregowym do Oddzielnego Orenburskiego Korpusu. W maju ubiegłego roku Najmiłościwiej zezwolono zwolnić go ze służby, z ustanowieniem nad nim w miejscu jego zamieszkania nadzoru i z przywróceniem mu prawa wjazdu do stolic, a we wrześniu 1857 roku Szewczenko przybył do Niżnego Nowogrodu i pozostał tutaj pod nadzorem policji do miesiąca marca… W miesiącu marcu (9 dnia) Szewczenko wyjechał z Niżnego Nowogrodu do S.-Petersburga, lecz, według prywatnych doniesień wiadomo, dojechawszy do Moskwy, zatrzymał się w niej z powodu dotknąwszy go choroby” (wyróżnienie moje – W. M.). W rzeczywistości Kropotkinowi donoszono, że widziano brodatego Szewczenkę z czerwonym okiem i zapalonym od wysypki czołem, który chodził razem z artystą Szczepkinem po Moskwie. Co więcej, kilka dni temu ich obu widziano obok domu oberpolicmajstra – skręcali do Siergieja Aksakowa. Lecz to nie jest zapisane na papierze, a któż będzie oceniał pracę policji na słuch? Wychodzi na to, że podnadzorny Szewczenko wyjeżdża z Moskwy, a pułkownik Kropotkin nawet nie doniósł o jego… przyjeździe w formie pisemnej! Całkiem niedawno wstąpił w pełnienie obowiązków i faktycznie zignorował wskazówkę z góry! Podobne rzeczy dobrze się nie kończą, tak i generalska ranga może się oddalić… Książę drażliwie zaklął i kazał wezwać zarządzającego kancelarią. Nie wiadomo, co Kropotkin mówił mu, lecz trafił mi się w archiwum papier, który wtedy podpisał:

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ich utworach pamięć narodu. Musimy pamiętać o tych straszliwych tragediach reżimu stalinowskiego, mówić o nich, pisać, aby nigdy nie powtórzyły się w żadnym kraju. O. Sulejmenow zacytował po ukraińsku wiersze P. Tyczyny o rewolucji na Majdanie, a także opowiedział o tym, jak w jego państwie przeprowadza się reformy gospodarcze i polityczne, dba się o język i kulturę narodu tytularnego. O. Sulejmenow w swojej nowej książce podkreślił, że języki są skarbnicami wiadomości historycznych, archiwum, którego nie spala ogień, nie zmywa woda, nie pleśnieje i nie poddaje się wpływom ideologii. To główna intelektualna spuścizna, którą otrzymaliśmy od niezliczonych pokoleń przodków. Wybitny artysta życzył Ukrainie rozkwitu, dobrobytu, pokoju, dostatku i wyraził przekonanie, że to spotkanie sprzyja nawiązaniu bardziej owocnych kontaktów między ukraińskimi i kazachskimi pisarzami i działaczami kultury. W spotkaniu wzięli udział Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Republiki Kazachstanu na Ukrainie Amangeldy Żumabajew, odpowiedzialni pracownicy Ambasady, a także ukraińscy pisarze, wydawcy, dziennikarze. O. Sulejmenowa tego dnia serdecznie powitali również studenci i wykładowcy Instytutu Filologii KNU im. T. Szewczenki. indywidualności”, dzięki której urzeczywistniają się wielkie projekty, a na koniec odczytał przekłady z P. Éluarda. Wybitny tłumacz-romanista, laureat nagród im. M. Rylskiego, M. Łukasza i H. Skoworody Anatol Perepadia opowiedział, jak Hryhorij Kocur „uleczył z zwątpienia” jego, a także Andrija Biłećkiego, jak powstawały przekłady do „Antologii poezji francuskiej XVI wieku”, a także do „Nowego życia” Dantego. Właśnie „według programu” Hryhorija Porfirowycza Anatol Perepadia odtworzył po ukraińsku M. Prousta, F. Rabelais'go, B. Pascala, M. de Montaigne'a, N. Machiavellego, F. Petrarkę… Tak w tym jasnym towarzystwie pojawił się niekanoniczny, nieskanonizowany Hryhorij Porfirowycz. Wyobrażamy sobie, jak z łagodnym uśmiechem piętnuje błędy tłumaczeniowe, wyciągając plik rękopisów z legendarnej teczki, jak w obozach znów i znów konfiskowano mu książki i przekłady, a on znów bierze się do pracy! Pisze listy swoim niepowtarzalnym stylem i marzy o Paryżu, o dalekim Montmartre, po którym stąpali jego Verlaine, Laforgue, Miłosz... NASZA KSIĄŻKA

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

ZNAKOMITE IMIĘ WIELKIEGO NARODU

Nina HNATIUK Zdjęcia Ołeksandra ŁYTWYNENKI Ołżas Sulejmenow to to znakomite imię, które zna każdy miłośnik słowa artystycznego. Narodowy pisarz Kazachstanu, autor dwóch tuzinów zbiorów poetyckich, wielu badań naukowych z zakresu literaturoznawstwa, językoznawstwa, historii, a także tłumacz, publicysta. Przez długi czas kierował Związkiem Pisarzy i Państwowym Komitetem Kinematografii Kazachstanu, był deputowanym Rady Najwyższej dwóch kadencji. Po uzyskaniu niepodległości poeta jeszcze więcej sił poświęca pracy społecznej. Dzięki aktywnej działalności społecznego antyjądrowego ruchu „Newada—Semipałatyńsk” na czele z O. Sulejmenowem został zamknięty poligon jądrowy w Semipałatyńsku. Godnie reprezentuje swoje państwo także na olimpie dyplomatycznym: był Nadzwyczajnym i Pełnomocnym Ambasadorem Republiki Kazachstanu we Włoszech, w Grecji i na Malcie, a od października 2001 roku — Stałym Przedstawicielem Republiki Kazachstanu przy UNESCO. Lecz Ołżas Sulejmenow znany jest milionom czytelników przede wszystkim jako wspaniały poeta, niestrudzony badacz historii języka i pisma. W swojej „Glinianej księdze” bada historię scytyjską. Szczególną sławę przyniosła mu książka „Az i Ja”, wydrukowana w Ałma-Acie w 1975 roku. Monografia poświęcona jest badaniu „Słowa o wyprawie Igora”. Nowa praca lingwistyczna „Język pisma” ukazała się drukiem w Kijowie nakładem Ambasady Republiki Kazachstanu w przededniu Roku Kazachstanu na Ukrainie i siedemdziesięciolecia autora. Wtedy też wybitnego mistrza słowa Ukraina uhonorowała Orderem Jarosława Mądrego piątej klasy. I oto znowu Ołżas Sulejmenow w rodzinnym kręgu ze swoimi dawnymi przyjaciółmi w Narodowym Związku Pisarzy Ukrainy. Ciepło witali wybitnego artystę przewodniczący NZPU, deputowany ludowy Ukrainy Wołodymyr Jaworiwski, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy Pawło Mowczan, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Mychajło Słaboszpycki, przewodniczący Kijowskiej organizacji NZPU Wiktor Baranow, poeci i tłumacze Petro Zasenko, Wil Hrymycz, profesor Rustem Żangoża. Zaznaczyli oni, że są szczęśliwi, iż mogą być współczesnymi poety i myśliciela Ołżasa Sulejmenowa, który przywraca nas do pierwotnych źródeł języka, pierwotnych znaczeń każdego słowa, które odziedziczyliśmy po przodkach. Przyszły rok — Rok Ukrainy w Kazachstanie. Mamy nadzieję, że zarówno u nas, jak i w tym wielkim kraju pojawią się nowe przekłady najbardziej znaczących utworów, dojdzie do wymiany studentów, którzy będą studiować język ukraiński i kazachski oraz zgłębiać sztukę przekładu. W swoim wystąpieniu Ołżas Sulejmenow przede wszystkim zaznaczył, że przybył na Ukrainę w dniach głębokiej żałoby, kiedy miliony ludzi zapalały świece pamięci o poległych podczas Hołodomoru 1932—1933 lat. Dwa tygodnie temu w Paryżu był wśród tych, którzy w UNESCO omawiali i przygotowywali dokumenty na poparcie uznania Hołodomoru 1932—1933 lat za tragedię narodową Ukrainy, ludobójstwo systemu bolszewickiego. Ukraina straciła w tamtych strasznych latach około 10 milionów ludzi, Kazachstan — 3 miliony, co stanowiło wtedy połowę całej populacji republiki. Pasterze, którym siłą odebrano stada i trzody, ginęli całymi wielkimi rodzinami. Pisarze utrwalają w swo- Dmytro CZYSTIAK, Kijowski Uniwersytet Narodowy im. Tarasa Szewczenki W Domu Pisarzy zebrali się ludzie nieobojętni, by uczcić 99. rocznicę urodzin Hryhorija Parfyrowycza Koczura — wybitnego tłumacza z ponad 30 języków, pedagoga, utalentowanego literaturoznawcy. Dramatyczny był los Hryhorija Porfyrowycza, który uczył się języków w „internacjonale” GUŁAG-u, latami tłumaczył „do szuflady”, klepiąc biedę, składając przekłady pod cudzymi nazwiskami… Gorzko brzmiało pełne bólu słowo Marii Łeonidiwny Koczur o obozowych przekładach z P. Verlaine’a, J. W. Goethego, o niespełnionym marzeniu tłumacza — zobaczyć Montmartre, który wabił z płócien C. Pissarra. Prowadzący wieczór — przewodniczący stowarzyszenia twórczego tłumaczy, laureat nagrody im. M. Zerowa Wsewołod Tkaczenko podkreślił, że to właśnie „w polu energetycznym osobowości” Hryhorija Koczura „skupiały się wszystkie żywe siły przekładu”. Poinformował, że planują (jeśli pojawi się odpowiedni Ukaz prezydencki) szereg uroczystych wydarzeń na 100- Autografy na pamiątkę. Wołodymyr Jaworiwski i Ołżas Sulejmenow wymieniają się nowymi wydaniami

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

TEGO SIĘ NIE ZAPOMINA

Nina GNATIUK W szkicu autobiografii „Dwa słowa do czytelnika” Wasyl Stus w 1969 roku napisał: „Pierwsze lekcje poezji — mamine. Znała wiele pieśni i umiała śpiewać je bardzo intymnie. Pieśni było tyle, co u babci Zujichy, naszej ziomkini. I takich samych. Największy ślad na duszy — po mamine kołysance „Ach, lulu-lulu, moje dziecko”. Szewczenko nad kołyską — tego się nie zapomina”. Tylko w zorzy dzieciństwa Wasyl Stus mieszkał w rodzinnej wsi Rachniwka w rejonie hajsyńskim na Winnicczyźnie. Potem, już z Donbasu, dokąd przeprowadzili się rodzice, przyjeżdżał w czasie szkolnych i studenckich wakacji do babci na wieś. Na zawsze zapamiętał smak wody z ojcowskiej studni, wierzby nad stawami, łąki, ciężką pracę chłopów na polu kołchozowym. Pamięta, jak tam zbierał kłosy, a stróż gonił go i smagał batem. A rano to pole zaorano… Wszystko przeżyte stawało mu przed oczami, gdy znosił głód i zimno brieżniewsko-susłowskich katowni, karcery i głodówki za to, że podniósł swój głos w obronie prześladowanej ukraińskiej inteligencji, za uciskany ukraiński język”. Poeta pisał o rodzinnej ziemi: Tylko przez ciebie biały świeci się świat, Tylko przez ciebie napełniają się brzegi lat. Zaparowała duchem twoim ziemia orna. Tylko tobą cieszy się niemowlę, Śpiew kalinowy pieni się nad wodą, Tylko tobą, tylko tobą! 6 stycznia 2008 roku Wasylowi Stusowi stuknęłoby 70 lat. Do tej daty od dawna przygotowują się ziomkowie. Miejscowi regionaliści i pedagodzy uzupełniają i odnawiają ekspozycję literacko-memorialnego muzeum poety, które mieści się w jednej z sal szkoły w Rachniwce. Do tradycyjnych Stusowskich czytań przygotowuje się Winnicka Obwodowa Biblioteka Naukowa im. K. Tymiriazjewa. Na posiedzeniu rady MGO „Winnickie Ziemiactwo” w Kijowie postanowiono sfinansować wydanie książki „Z rodzinnym krajem się zjednoczę”, do której wejdą wiersze i wspomnienia W. Stusa o dzieciństwie, matce, ojczyźnie, artykuły Jewhena Swerstiuka, Michajliny Kociubynskiej, rozważania literaturoznawcy, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki Dmytra Stusa o spotkaniach z drogimi sercu ludźmi w Rachniwce, rozważania i wiersze Anatolija Bortniaka, Anatolija Podolinnego, Dmytra Pichkura, Walentyny Storożuk, Tetiany Jakowenko i innych poetów-ziomków o życiowym wyczynie i głębi artystycznej spuścizny Wasyla Stusa. Wśród autorów i mecenasów wydania są posł do Rady Najwyższej Ukrainy Anatolij Matwijenko, deputowany Ukrainy poprzednich kadencji Ołeksandr Szpak, przewodniczący rady „Winnickiego Ziemiactwa” Witalij Biesnosiuk, którzy wiele robią, aby młode pokolenie jak najwięcej wiedziało o podwижницьkim życiu swojego sławnego ziomka i wśród jego twórczej spuścizny znajdowało wiersze, które wywyższą duszę. Szczerze współczujemy poecie Myhajłowi Jakubiwskiemu i jego rodzinie w ciężkiej stracie — śmierci matki Domachy Danyliwny. Wieczna jej pamięć i lekka ziemia! Redakcja

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Światło mądrości Hryhorija Koczura

rocznicy tłumacza, a zwłaszcza przygotowanie dwutomowego wydania jego dzieł, ustanowienie nagrody literackiej im. H. Koczura, zorganizowanie we Lwowie Międzynarodowej konferencji naukowej „Ukraińska szkoła przekładu: osiągnięcia, straty i perspektywy”, uporządkowanie Muzeum Literackiego H. Koczura w Irpieniu, postawienie popiersi w rodzinnej ziemi pisarza i w Irpieniu, a także wydanie „Antologii najnowszej poezji francuskiej”, obejmującej ponad 120 wierszy różnych autorów. Wybitny pedagog, twórca „Uniwersytetu Irpieńskiego”, gdzie zdobywało najwyższe wykształcenie wielu tłumaczy, Hryhorij Kochur prowadził w Związku Pisarzy wieczory poezji francuskiej, na które przychodziła ukraińska elita twórcza. Byli to Les Taniuk, Iwan Drach, Iryna Steszenko, Wołodymyr Żytnyk, Anatol Perepadia, Dmytro Pawłyczko, Wira Wowk, Myhajlina Kociubynska, Wasyl Stus, Iwan Switłyczny, Myhajło Moskalenko, Wsewołod Tkaczenko i inni — kwiat ukraińskiego tłumaczenia. O korespondencji z Mistrzem i jego wnikliwym podejściu do oddawania wierszy Petra Bezruča opowiedział docent Narodowego Uniwersytetu „Kijowsko-Mohylańska Akademia” Wołodymyr Żytnyk. Ze wspomnieniami o „nowej fali wzlotu szestydziesiątnictwa”, Ogólnoukraińskiej naradzie tłumaczy oraz walce z „tarapuńkizacją” języka wystąpił profesor Kijowskiego Uniwersytetu Teatralnego im. I. Karpenki-Karego Les Taniuk, odczytując własne przekłady z G. Apollinaire’a. Laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Iwan Drach podkreślił „ogromną energię”, która była właściwa temu wybitnemu artyście. Zaznaczył, że największą lekcją jest siła in-

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

W ZWIERCIADLE SCENY

Maria Zańkowiecka w roli Cyganki Azy. Nadija ONYSZCZENKO, m. Niżyn. Charytyna z „Najmyczki” — główna rola Marii Zańkowieckiej. Po premierze autor Iwan Karpenko-Karyj powiedział, że każdy świadomy Ukrainiec, jeśli uważa się za patriotę, powinien mieć portret Zańkowieckiej w tej roli. Cały Petersburg był zachwycony występem Zańkowieckiej po spektaklu „Najmyczka” w 1886 roku. Był to taki triumf ukraińskiego słowa, jakiego nigdy wcześniej nie znało. Zańkowiecka, ten olbrzym i talent, rozwinęła przed publicznością tak zdumiewające cechy prostoty i sztuki, że stołeczna publiczność, przyzwyczajona do sztucznego i przez to błyszczącego wykonania, utonęła w boskiej prostocie gry artystki. Po raz pierwszy w życiu salon zobaczył taką artystyczną grę, która przekonała, że w chłopskim, zmęczonym pracą ciele, pod podartą siermięgą bije czyste, gorące serce. To przekonanie dała im czarująca gra Zańkowieckiej. Cała sala, wypełniona błyszczącym towarzystwem, głośno witała artystkę. To ze wspomnień Mykoły Sadowskiego. Czy można według tych samych kryteriów oceniać aktorski zawód w XXI wieku? Tak, jeśli mowa o Ogólnoukraińskim festiwalu twórczości kobiecej imienia Marii Zańkowieckiej. Już czwarty rok z rzędu organizuje go Niżyński ukraiński teatr dramatyczny imienia Mychajła Kociubynskiego przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Turystyki Ukrainy, zarządu kultury i turystyki Czernihowskiej obwodowej administracji państwowej, Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy, komitetu wykonawczego Niżyńskiej rady miejskiej. W poprzednich latach widzieliśmy wykwintną i tragiczną prostotę w dramatyzmie ludowej artystki Ukrainy Łarysy Kadyrowej. Jej „Posag miłości”, niczym wir, wciągał salę siłą nieodwzajemnionego uczucia. Miłość Iwana Franki do żony Olhy w „Tajemnicy bytu” Tetiany Iwaszczenko w inscenizacji Lwowskiego obwodowego teatru muzyczno-dramatycznego imienia Jurija Drohobycza była poważna, ale bez iskry namiętności. Do twórczości inspirowały go inne kobiety. Subtelnie przekazywała nam nieusłyszaną przez ukochanego mężczyznę żądzę, oddanie ludowa artystka Ukrainy Ałła Szkondina. Miłość zarówno inspirowała, jak i przeszkadzała tworzyć na scenie Isadorze Duncan i Marii Zańkowieckiej. W imię sztuki obie odmawiały sobie miłości. I tę tragedię prawdziwie wcieliły na scenie zasłużone artystki Ukrainy Albina Sotnykowa, aktorka Lwowskiego narodowego akademickiego teatru dramatycznego imienia Marii Zańkowieckiej, oraz Ałła Sokołenko, aktorka Niżyńskiego ukraińskiego teatru dramatycznego imienia Mychajła Kociubynskiego w inscenizacji „Trzy miłości” oraz melodramacie Iwana Riaboklacza „Maria Zańkowiecka”. A jak wewnętrznie napiętym, romantycznym, wzniosłym i bezpośrednim był „Świat piosenek Edith Piaf” w inscenizacji zasłużonej artystki Ukrainy Lubow Kalusznej w Chersońskim obwodowym akademickim teatrze imienia Mykoły Kulisza! Rużena Rublowa śpiewała szczerze, wyciągając na dłoniach serce. Wpatrywaliśmy się w te obrazy, w stworzone przez aktorki zwierciadło sceny, i widzieliśmy tam własne życie, oczyszczone z mułu codziennej marności. — W imię takiego katharsis widz, jak sto lat temu, przychodzi do teatru — powiedział zastępca kierownika artystycznego Lwowskiego narodowego akademickiego teatru dramatycznego imienia Marii Zańkowieckiej Jurij Czekow. Niżyńcy pamiętają niedoścignionych zarówno w dramacie, jak i w komedii ludowych artystów Ukrainy Taisiję Łytwynenko, Bohdana Kozaka, Fedora Stryhuna. I dlatego z nadzieją obserwowali grę młodych aktorów w inscenizacji Taisiji Łytwynenko „Sióstr Riczyńskich” Iryny Wilde oraz „Dzwiny i Dowbusza” według wierszy Bohdana-Ihora Antonycza. Absolwenci wydziału kultury i sztuki Lwowskiego narodowego uniwersytetu imienia Iwana Franki (dziekan Bohdan Kozak) zademonstrowali przede wszystkim nieprzerwaną tradycję kulturową „zańkiwczan”. Podanie słowa, dźwięku, gestu, kostiumy, dekoracje i światło zdradzały intelekt, kunszt, szacunek do widza. Nawet krótkie pojawienie się na scenie Chrystyny Hrycenko, Marty Kułaj, Anny Matijczenko tworzyło skończony obraz. My naprawdę poczuliśmy, jak „zimno kwitnącej akacji nad wilgotnym asfaltem” i jak „skrzeczy kontraltem elektryczka” w poezji Liny Kostenko i uczuciach Marii Szumejko, Inny Kałeniuk, Romana Hawrysza. Słowo prozaiczne i poetyckie odpowiadało żywym śmiechem, szczerymi oklaskami. Widz wybrał lwowian za miarę talentu i właśnie nią oceniał inne spektakle, przedstawione na festiwalu. Żytomierski obwodowy akademicki teatr muzyczno-dramatyczny imienia Iwana Koczerhy zaintrygował sztuką Jewhena Szwarca „Cień”, którą na Ukrainie prezentuje tylko ta trupa. Widzowie, którzy pamiętają filmy Marka Zacharowa „Zabić smoka”, „Zwyczajny cud” tego samego dramaturga, oczekiwali także od żytomierzan błyskotliwej farsy, w której za żartobliwą frazą, dowcipem ukryta jest gorzka prawda. Niestety, zobaczyliśmy tylko próbę, szkic. Inscenizacji brakowało i temporytmu, i aktorskiego kunsztu, a czasem i elementarnego estetycznego smaku w tak zwanych scenach erotycznych. Switłana HUDŹ-WOJTENKO Zdjęcie Anastasiji WORONENKO Świąteczne widowisko zaświadczyło — wielu osobom wciąż nie do końca wiadomo, że oryginalna słuchowisko radiowe i liczne adaptacje spektakli teatralnych do eteru radiowego — to zjawiska nie tożsame… Według słów prezesa NRKU, przewodniczącego jury konkursu Wiktora Nabruska, „słuchowisko radiowe ma kilka zadań: czy nie najważniejsze — środkami artystycznymi opowiadać prawdę o tym, co dzieje się w naszym kraju i skłaniać do przemyśleń nad różnymi sytuacjami…”. Zatem cel pierwszego na ukraińskich terenach konkursu słuchowisk radiowych jest także oświatowy. Radiodramaturg i teoretyk sztuki radiodramatu Illa Chomienko w swoim nowym badaniu „Ukraińskie słuchowisko radiowe w kontekście światowej sztuki akustycznej” zauważa: „Właśnie od takich otwartych konkursów zaczynał się kiedyś wzlot eterycznego „teatru wyobraźni”. Znamienne — wśród tych, których uznano za najlepszych w tegorocznej twórczej rywalizacji, — są bardzo młodzi autorzy, być może w niedalekiej przyszłości profesjonalni radiodramaturdzy — Iryna Rozo wyk z Perejasławia-Chmielnickiego zajęła trzecie zaszczytne miejsce za słuchowisko radiowe „Bezpieczeństwo życia”. A jednym z sześciu laureatów pierwszego konkursu współczesnego słuchowiska radiowego została kijowianka Lesia Iwanenko, autorka słuchowiska radiowego „Taka muzyka”, absolwentka Instytutu Dziennikarstwa, wychowanka Illi Chomienki. Naprawdę cenną dla organizatorów konkursu stała się decyzja ekspertów o przyznaniu pierwszej nagrody znanemu pisarzowi Wołodymyrowi Lysowi z Łucka za radiodramat „Polowanie na brata”. Przede wszystkim dlatego, że Wołodymyr Sawowycz — to utalentowany prozaik, na dodatek ma doświadczenie w pisaniu dla radia. Warto podkreślić: wszyscy konkursowicze podpisywali nadesłane utwory pseudonimami, pan Wołodymyr przybrał sobie imiona „Wil Riast” oraz „Witas Łana”. Żaden z członków Po raz kolejny przekonywaliśmy się o prawdziwości szkoły znanego rosyjskiego aktora początku XX wieku Michaiła Czechowa. Twierdził on, że publiczność zawsze, świadomie lub podświadomie, za postacią stworzoną przez aktora widzi człowieka, który tę postać stworzył. I postrzega przede wszystkim człowieka. I od tego, czy go zaakceptowała, czy nie, zależy kontakt między widzami a wykonawcami. Tajemnica zawodu polega właśnie na tym, by rozwijać siebie jako człowieka. Magia Zańkoweckiej to ogromne oczy, głos o wielkiej amplitudzie, od sopranu do mezzosopranu, dobre wykształcenie, także muzyczne. Wszystko to robiło wielkie wrażenie również poza sceną. Aktorka utrzymywała miłość widza i teatralnych braci aż do samej śmierci. Tak wspominała Ludmyła Staryćka. Marija Zańkowecka grała główne role w sztukach Mychajła Staryćkiego. Dla niej w 1891 roku napisano i dedykowano jej „Cygankę Azę”. „Kociubyńcy” przedstawili na festiwalu dramat jako „reality show”. Reżyser Ołeksij Bysz najwyraźniej postanowił przekazać wieczne uczucia współczesnemu widzowi poprzez obecny urbanistyczny anturaż. I wyszło prawdziwe show — z przesyconym baletem i brakiem uczuć. Realistycznie wystawiła „Najmyczkę” I. Karpenki-Karego Łarysa Semyrozumenko w Kijowskim Akademickim Młodym Teatrze. Na scenie panowała miłość, zdrada, rozpacz. Debiutantka Iwanna Potoczniak była prawdziwie dramatyczną Charytyną. Wychowanka lwowskiej szkoły teatralnej, uczennica Bohdana Kozaka, ma siłę, charakter i dążenie do osiągnięcia wyżyn Zańkoweckiej w tej roli. „Czy mogłaby pani zrezygnować z życiowych dóbr, jak wybitna aktorka, dla teatru?” — zapytałam ją po napiętym spektaklu. „Jedyne, czego nie będę mogła poświęcić dla sceny, to wiara w Boga” — żarliwie odpowiedziała dziewczyna. Lwowską szkołę wyróżnia właśnie nieprzerwane wychowanie aktora i widza. Imię Mariji Zańkoweckiej, patronki, jak nazywają ją „zańkiwczany”, to nie symbol, a drogowskaz, tradycja teatralna. Zgodnie z nią nie można grać tego, czego nie rozumie się sercem. I tylko taka gra wznosi widza do wysokiego smaku estetycznego. Wrażenie robi jeszcze jedna lwowska tradycja: przyjeżdżając do Nieżyna, trupa obowiązkowo kłania się miejscom pamięci, które inspirowały młodą Mariję do wielkich ról. Lwowskich artystów, podobnie jak nieżyńskich widzów, dziwi, dlaczego na programie festiwalowym przedstawiono nie pomnik Zańkoweckiej w Nieżynie, a rzeźbę symbolicznej kobiety. Najwyraźniej organizatorzy powinni wziąć to pod uwagę, przygotowując się do kolejnego, już piątego festiwalu. Chciałoby się, aby był to „wieniec sonetów”, przedstawiony przez najlepsze zespoły teatralne Ukrainy, godne imienia naszej wybitnej rodaczki. jury — przewodniczący, prezydent Narodowej Kompanii Radiowej Wiktor Nabrusko, zastępca przewodniczącego, pisarz Mychajło Słaboszpyćkyj — do ostatecznej decyzji nie wiedział, czyje właśnie imię kryje pseudonim — dlatego można uznać, że decyzja ekspertów twórczych jest obiektywna i profesjonalna. Ciekawe, że jedna z laureatek drugiej nagrody — Ludmyła Dańko z Kramatorska, autorka 93 (!) powieści. Słuchowisko radiowe o paradoksalnym tytule „Używana trumna, albo Drogowa lingwistyka” stało się pierwszym utworem w jej dorobku napisanym po ukraińsku. A oto Taras Melnyczuk z Tarnopola pasjonuje się dramaturgią nie od dziś i jego sztuki są wystawiane na scenie Teatru Tarnopolskiego, dlatego sztuka „Todos i Zońka” nieprzypadkowo została uznana za jedną z najlepszych. Mamy nadzieję, że już dziś włączamy się w tworzenie swoistej instytucji społecznej i twórczej — szkoły ukraińskiej dramaturgii radiowej. To unikalny konkurs, zainicjowany w zeszłym roku przez Ukraińskie Radio, zorganizowany i przeprowadzony przez kanał radiowy „Kultura”. Spośród prawie pięciuset utworów jury wyłoniło 36 finalistów — pięcioro zwycięzców i sześcioro laureatów. W Wielkim studiu kompleksu koncertowo-studyjnego Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy na uroczystej ceremonii wręczenia nagród autorzy najlepszych słuchowisk radiowych przeżyli chwile sławy — usłyszeli słowa błogosławieństwa na duchową pracę od Świątobliwego Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta, mieli szczęśliwą okazję odebrać dyplomy z rąk znanych artystów — Bohatera Ukrainy, poety Iwana Dracza, ludowych artystek Ukrainy Rajisy Nedaškiwskiej, Łarysy Kadyrowej, Łarysy Choroleć, znanych pisarzy i niestrudzonych działaczy społecznych Mykoły Żułynskiego i Wołodymyra Jaworiwskiego. Nagrody — książki od kijowskiego wydawnictwa „Grani-T” wręczyła redaktor naczelna Diana Kłoczko. Prowadzącymi ceremonię byli ludowa artystka Ukrainy, „twarz” popularnego programu telewizyjnego „Kluczowy moment” Natalija Sumśka oraz znany pisarz, laureat Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki Mychajło Słaboszpyćkyj.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Paleta

włączę do swojej trasy Kijów, żeby zobaczyć wasze muzea sztuki”. Inny młodzieniec poinformował mnie, że jego dziadek był Ukraińcem… A w październiku odwiedziłam najstarszy uniwersytet Anglii – Oksford. Miło, że seria obrazów, którą przywiozłam do Anglii, była zgodna z tym, co odkryłam w Oksfordzie. A mianowicie: w VIII wieku, w miejscu, gdzie dziś stoi Oksford, pewna saksońska księżniczka założyła klasztor. Później nazwano go jej imieniem – Fraidesvalde. Pierwsza część imienia, Fraide, oznaczała miłość i piękno i odnosiła się do planety Wenus, której przypisuje się liczbę pięć, stąd piąty dzień tygodnia u Anglików to Friday, u Niemców Freitag, u nas piątek. Druga część imienia – svalde (svaide) – pochodzi od sanskryckiego swati, czyli światło. Zatem Fraidesvalde to światło Wenus albo Światło miłości i piękna. A w kształtowanie Uniwersytetu Oksfordzkiego szczególną rolę odegrał Robert Grosseteste, który urodził się w XII wieku w Anglii. Stanfordzka encyklopedia filozofii, Słownik Oksfordzki i inne autorytatywne źródła charakteryzują go jako jednego z pierwszych wielkich myślicieli łacińskiego Zachodu, który wprowadził do nauki badania eksperymentalne, rozwinął oryginalną teorię kosmologii, w której utożsamił materię pierwotną ze światłem. Swoją teorię Robert Grosseteste przedstawił po łacinie w pracy „Światło”. To bardzo piękne dzieło. Interesujące jest także to, że był członkiem zakonu franciszkanów w Anglii jeszcze za życia Franciszka z Asyżu, a także nauczycielem przyszłego znanego uczonego i franciszkanina, który pracował w Oksfordzie, Rogera Bacona. Ten, rozwijając teorię Roberta Grosseteste’a o świetle, eksperymentalnie odkrył szereg praw optyki. Jeszcze przed wizytą w Oksfordzie nazwałam serię moich obrazów „Materia Światła”. Jak więc widzą Państwo, w naszym życiu nie ma nic przypadkowego. A pod wrażeniem podróży do Oksfordu chcę namalować jeszcze wiele obrazów tej samej serii, a potem pokazać je na wystawie w Kijowie. Moje obrazy to nie tylko poetyckie obrazy, lecz także interpretacja współczesnych fizycznych wyobrażeń o niewidzialnym świetle, promieniowaniu ludzi, barwach, promieniach kosmicznych. Rozmawiała Walentyna DAWYDENKO

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

ONA PISZE FORMUŁY I IKONY

Nasza gazeta już opowiadała o kijowskiej artystce, fizyku z zawodu Natalii KONDRATIEWEJ, która napisała ikonę „Bogurodzica Opiekunka (Orędowniczka)” dla cerkwi Cyryla i Metodego we wsi Tyszkiwka na Ługańszczyźnie. Był to jej apel o ratunek świątyni, która ma znaczną wartość kulturową, gdyż zbudowana została na początku ubiegłego wieku w rzadkim dla Ukrainy stylu modern z elementami architektury romańskiej i staroruskiej. Lecz początek nowego tysiąclecia cerkiew przywitała spustoszona i zaniedbana, zdjęto kopuły, niszczeją elementy budynku. Więc Natalia Kondratiewa, która już ponad 15 lat mieszka i pracuje w Niemczech, postanowiła pilnie zwrócić uwagę opinii publicznej na umierającą świątynię. Odmalowała oblicze z ikony XIV wieku „Bogurodzica Opiekunka (Orędowniczka)” i przekazała do cerkwi. A latem tego roku w Markiwce na Ługańszczyźnie odbyła się wystawa artystki. Niedawno Natalia Kondratiewa odwiedziła Kijów. — Wiem, że Twój sygnał o niebezpieczeństwie usłyszano, w świątyni rozpoczęto pierwsze prace nad jej odnowieniem. Zadziwiające, ile nieprzypadkowych okoliczności się do tego przyczyniło. — Zacząć choćby od tego, że ikona, której oblicze odmalowałam dla Tyszkiwskiej cerkwi świętych Cyryla i Metodego — „Bogurodzica Opiekunka” znajduje się w kolekcji św. Klemensa Ochrydzkiego w mieście Ochryda (Macedonia). A sam Klemens Ochrydzki był pierwszym uczniem Cyryla i Metodego. Dowiedziałam się o tym już po tym, jak przekazałam napisany obraz do świątyni. Symboliczne jest też to, że w Tyszkiwskiej cerkwi wśród starych ocalałych ikon są obrazy świętych Cyryla i Metodego. Razem z artystką Oksaną Kondratiewą zorganizowałyśmy w czerwcu wystawę w centrum rejonowym Markiwka. Miejsce wybrałyśmy nieprzypadkowo: wszak wieś Tyszkiwka jest w tym samym rejonie, a my obie przejmujemy się losem wiejskiej świątyni. Według starych fotografii na potrzeby wystawy odtworzyłam na obrazie pierwotny wygląd cerkwi świętych Cyryla i Metodego. Miejscowi mieszkańcy byli bardzo zdziwieni, zobaczywszy obraz: „Czyżby nasza świątynia była taka piękna?!”. Ona i dziś jest piękna, mimo stanu awaryjnego, jest tam unikalna mozaikowa podłoga. Wystawa w Markiwskim Domu Kultury trwała cztery dni, które zamieniły się w rozmowę o sensie życia, o dniu dzisiejszym i przyszłym tego kraju. Jakie piękne ukraińskie pieśni wykonywał miejscowy chór! Szczególnie miło, że wystawę odwiedziło wielu dzieci, latem jest ich tutaj jeszcze więcej, bo przyjeżdżają na wakacje do dziadków i babć. U wielu z nich rodzice pracują za granicą, więc dzieci wychowują właśnie oni. W Księdze wrażeń były wpisy uczniów z Rosji, a nawet z Kazachstanu. A dorośli zapisali ponad dziesięć stron. Znalazłam na przykład taki wpis: „Dziękujemy za wystawę! Tyle w Pani obrazach bólu i niepokoju o otaczający świat, o nas wszystkich. My, być może, na co dzień nie wszystko widzimy, czujemy. Więc zmieniajmy razem świat dla naszych dzieci i wnuków”. Czytając opinie, rozumiesz, jak kocha i ceni nasz naród twórczość, jakie ma dążenie do kultury, mimo trudnych warunków socjalnych. Oto jakie serdeczne słowa napisał Dmytro Łahuta-Kasjanow: „Dziękuję za bezpłatną wystawę mistrzowskich prac. Chciałoby się szczególnie podziękować za oryginały płócien, ponieważ właśnie przez nie, przez autentyczność palety, farb i pociągnięć pędzla, nasyconych ukraińskim kolorytem, dotarła do mnie Pani wizja świata”. I najprzyjemniejsza wiadomość, że właśnie po artykule „Tyszkiwska cerkiew: modlitwa o pomoc” w gazecie „Słowo Proświty” po raz pierwszy od tylu lat (może wieku) w dzień św. Cyryla i Metodego 24 czerwca 2007 roku w Tyszkiwskiej cerkwi świętych Cyryla i Metodego odbyło się święto parafialne, uroczysta służba i obiad, w którym wzięli udział księża i świeccy. I, wreszcie, rozpoczęły się prace nad odnowieniem wnętrza. — Pamięta Pani, w jednym z wywiadów powiedziała Pani, że maluje w swoich obrazach światowe obracanie — według Clifforda: „Na świecie nic się nie dzieje, oprócz wykrzywienia przestrzeni i obracania”. I logika tych wydarzeń też wskazuje na prawo obracania dobroczynnych energii — od ikony „Bogurodzica Opiekunka” i powstałej na Pani obrazie świątyni — do pierwszych zmian w jej realnym odtworzeniu, a, co najważniejsze, zmian w duszach ludzkich. — Jestem specjalistką nauk ścisłych, lubię piękne matematyczne formuły i operuję nimi, poznając prawa budowy świata. Symbole wielkich kosmicznych idei są w twierdzeniach i w malarskich arcydziełach. Tylko uświadomienie harmonii świata i popiersie cesarza Austro-Węgier Franciszka Józefa Pierwszego. Z natury modernista, A. Fedirko przyznaje, że stworzenie klasycznego popiersia augustowskiej osoby nie było dla niego proste, dlatego pewne elementy artystycznej ironii jednak wykorzystał. Popiersie przyczepiono na ścianie dość wysoko, aby nie dostali się do niego wandale. Wyjaśniając swoją inicjatywę, A. Fedirko podkreśla, że właśnie dzięki Franciszkowi Józefowi Pierwszemu Czerniowce z małego handlowego miasteczka przekształciły się w jeden z ekonomicznych centrów potężnego imperium. I przygotowując się do uczczenia w 2008 roku sześćsetletniego jubileuszu od dnia założenia miasta, powinno ono mieć poważnego patrona, którym, bez wątpienia, ma stać się jego dawny dobroczyńca. Natalia i Oksana Kondratiewy z chórem ludowym piękno uratuje ludzkość. Moje spotkania z ludźmi i okoliczności, które towarzyszą twórczemu życiu, potwierdzają, że nic przypadkowego nam się nie przydarza. Matematycznie udowodniono, że przypadkowość — to bardzo wielka złożoność, której nie obejmuje nasza świadomość. Bieżący rok jest dla mnie bardzo nasycony w twórczym planie. Seria moich płócien „Rozmowa z Kosmosem” została przedstawiona w amerykańskim uniwersytecie miasta Lansing w stanie Michigan. Odbyło się spotkanie ze studentami placówki edukacyjnej. Jeden z nich przyszedł na wystawę za namową psychologa, ponieważ porzuciła go dziewczyna, a specjalista poradził mu pokonywać stres, odwiedzając różnorodne wydarzenia kulturalne. Lecz zamiast tego z radością odkrył dla siebie Ukrainę i wypytywał mnie, jakie książki z historii i kultury Ukrainy warto przeczytać. Jeszcze jeden student opowiedział, że w szkole uczył się języka niemieckiego i, kiedy wstąpił na uniwersytet, chciał pojechać do Niemiec. Lecz okazało się, że pojechać może tylko w składzie uniwersyteckiej orkiestry. Więc młodzieniec dwa lata opanowywał grę na skrzypcach i wreszcie zobaczył wymarzony kraj. Z czasem postanowił nauczyć się rosyjskiego, ale ponieważ orkiestra nie wybiera się do Rosji, chłopak wieczorami pracuje, żeby zebrać pieniądze na wyjazd. „A teraz po Pani wystawie ja obowiązkowo

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

W NOWYM FORMACIE

Hryhorij ZASŁAWIEC, felietonista regionalnej gazety „Bukowyńskie Wiche” Kolejny ekstrawagancki projekt artystyczny, zaprezentowany podczas obchodów Dnia Miasta w Czerniowcach, przedstawił artysta Anatolij Fedirko. Razem z kolegami w pomieszczeniu opuszczonego budynku na ulicy Szołom-Alejchema otworzył pierwszą w Ukrainie, a być może i na świecie, galerię obrazów typu skwot dla bezdomnych. W pomieszczeniu, oczyszczonym z codziennego śmiecia, na ścianach powieszono kserokopie jego własnych obrazów oraz płócien innych bukowyńskich artystów. Inicjator tego oryginalnego przedsięwzięcia wyjaśnia m.in., że „wszyscy ludzie mają prawo cieszyć się sztuką. Ten format jest dla bezdomnych, mogą tu pić, jeść, nawet zdzierać rysunki, ale my i tak będziemy je odnawiać”. Galerii nie zamykają, więc wejść do niej o każdej porze dnia i roku może każdy chętny. Na początku ubiegłego stulecia mieścił się tu mięsny sklepik, o czym świadczą rysunki na płytkach okładzinowych. Założyciel galerii-skwotu podkreśla, że one również są przykładem sztuki, którą przy braku oświetlenia elektrycznego w pomieszczeniu można oglądać jedynie w świetle dziennym lub wieczorem przy świecy. Na ścianie budynku również z inicjatywy niespokojnego artysty zostało zainstalowa-

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

DUCHOWA I ARTYSTYCZNA MEKKA

Wystawa indywidualna znanego ukraińskiego malarza Wiktora Endebery'ego odbyła się w Kijowskim Domu Uczonych. Artysta zaprezentował pejzaże ukraińskiej ziemi, w tym miasta Swiatohirsk w obwodzie donieckim, gdzie na malowniczych górach znajdują się cerkwie starożytnej Ławry. Inspirację dają rodzinne strony, a wystawy odnoszą sukcesy w Kijowie. Następną wystawę Wiktor Endebery planuje ponownie w Kijowskim Domu Uczonych w marcu przyszłego roku. Cerkiew Nikolska Ławry Swiatohirskiej

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

piętrze, aby poznawał ten świat. Lidia Pietriwna robiła wszystko, by syn nie odczuwał swojej fizycznej ułomności. Kiedy czytała mu wiersze Tarasa Szewczenki, Jurkowi bardzo zachciało się odwiedzić jego grób. I pojechali do Kaniowa, na grób Kobziarza. Jurko przybliżał swoich rodziców do poezji, bo mama jest ekonomistką, a ojciec inżynierem. Zakochali się w wierszach syna, uwierzyli w niego, i on rozkwitł jako prawdziwy poeta. Ciesząc się pięknem ukraińskiego słowa poetyckiego, czytając wiersze ukraińskich klasyków, w szczególności Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki, Iwana Franki, Wasyla Stusa, Liny Kostenko, Wasyla Symonenki, chłopca i myślała: jaką trzeba mieć siłę woli, aby tak ciężko pracować, żeby pojawiła się litera, słowo, a potem — wiersz. A już pięć książek, wbrew wszystkim nieszczęściom życia, napisał ten niestrudzony młodzieniec, który uwierzył w siebie: Porzucić swój los — to nie być sobą. Nie być sobą, dokładniej — nikim. I w mig zgubić siebie wśród tłumu, Nie stać się nigdy natchnionym, żarliwym… Polecę za horyzont, w promieniejącą przestrzeń I tam odnajdę ziemskie kwitnienie,

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

LOS

Lidia ŁUCENKO, dziennikarka Boże, jak lśni purpurowo Jesieni delikatne czoło! Wszystkim oddaję płomiennie Pieśń, miłość i ciepło. I rzeczywiście, miłość i ciepło swojej duszy oddaje ludziom nasz wspaniały młody poeta Jurij Titow. Człowiek o silnym charakterze i czystej, jak poranna rosa, duszy. Siła ducha tego 27-letniego młodzieńca, inwalidy od dzieciństwa, zadziwia każdego, kto choć raz go zobaczył i przeczytał szczere oraz mądre poezje, pełne filozoficznych rozważań i miłości do swojej ziemi. Jego dusza boli o los Ukrainy, o jej język, kulturę, historię, o rodzinny Kijów, który tak kocha i wysławia w swoich poezjach: Ukraino, nie bój się! Ukraino, wstawaj! Nie zostawiaj wśród nas wrogości. Podziel między wszystkich dobroci bochen, Dać usłyszeć pozwól wolny głos bociani. Jurij nie zaznał prawdziwych radości życia, bo siedząc na wózku inwalidzkim, ani razu nie postąpił na tę grzeszną ziemię, nie poczuł jej ciepła, nie wypowiedział ani jednego słowa, ale nie zgorzkniał na ten świat, na ludzi, a wręcz przeciwnie, znalazł wielką siłę ducha i odwagę, by czuć się pełnowartościowym człowiekiem. Jeśli zajrzeć w jego oczy, to można zobaczyć, ile ciepła, światła, czułości i miłości do życia one promieniują. Jego wiersze mówią same za siebie. Poeta na wózku Siedzę na wózku, tak sobie siedzę. Przechodzą ludzie, spoglądają krzywo. A co ja im w odpowiedzi powiem? Dla nich mój głos jest całkiem bezgłosy. Wszyscy zdrowi, no a ja — taki. Inaczej żyć między ludźmi nie mogę. Ale mój duch niezłomny i żarliwy — Jest w nim siła niewyczerpana, Boża. Nikt nie wie, co w mojej duszy. Idą, mijają, spoglądają krzywo. Nie dobroć od was ja zostawiłem, A ból, który zwątpieniem krzyczy. Ktoś rzuci hrywnę, żebym nie umarł. A ktoś kopiejkę wciśnie mi w zęby. Taki narodek „dobry” jest teraz: Nie da umrzeć, ale słowem zgubi. Lecz ja z tych, co gniewu nie niosą Nawet wtedy, gdy życie się nie uda. I mimo całej mojej zuchwałej istoty Piszę szczerze: „Jestem poetą na wózku!” Wiersze Jurko zaczął pisać od pięciu lat. Były to pierwsze nieśmiałe poetyckie frazy, które chłopiec ledwo wypowiadał mamie, a już od 12 lat pojawiła się prawdziwa poezja, którą mama oraz jego rówieśnicy czytali na improwizowanych wieczorach literackich w ich domu. Właśnie mama zapisywała jego pierwsze wierszowane frazy, bo tylko ona mogła je zrozumieć. Lidia Petriwna wzięła na siebie cały ciężar trosk, porzucając pracę: starszy syn też potrzebował miłości i uwagi. A ojcu przychodziło pracować za trzech, żeby rodzina nie odczuwała trudności materialnych. Ale, oczywiście, Jurkowi bardziej potrzebna była troska i wsparcie mamy, bo trzeba go nakarmić, ubrać i umyć, i wynieść wózek na ulicę z trzeciego

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Jurij TITOW

Switlany Myrwoody, Markijana Swiata, Ihora Wowczaka, który przyznał, że wiersze Jurija przywróciły mu wiarę w siebie, Tetiany Szkolnej. Oksana Kalinczuk wykonała piosenkę „Wołodymyrska hirka”, o której z miłością i drżeniem pisał poeta. Przecież Kijów to jego rodzinne miasto, miasto jego dzieciństwa, bo dorastał na Tatarcce, którą również opiewał w swoich wierszach. Chrzczono go w cerkwi św. Makarego, która się tam znajduje. I właśnie ta cerkiew błogosławi młodzieńca do twórczości, a ojciec Anatolij pomaga Jurijowi nie zbłądzić w życiu. Na wieczorze autorskim zaprezentowano nowy tomik poezji Jurija Titowa „U Swiatim oreoli” („W świętej aureoli”), gdzie wydrukowano najlepsze wiersze, skierowane do Lot nad Ukrainą Czyż to sen, i ja jeszcze w nim Latam ptakiem w dolinie gór? A białym skrzydłom nie jest znane zmęczenie. Na dziwnym blasku nie zmęczył się wzrok. Ja jeszcze we śnie! Lecz jakby świat ze mną Spotyka mnie sercem głośnym. Ja Ukrainę widzę młodą, Karpackie góry — wyryjem ziemskim. Ja jeszcze lecę. I wzroku nie odwrócić. Nie ominę tych czystych połonin — Żeby Ukrainie wolnego ducha przynieść, Który wyrasta ze świętych ziaren! Wszystko na świecie się kocha Annie Czubacz Wszystko na świecie się kocha. I czule tak się gołębi. Wszystko na świecie się kocha, Żeby żyć i kwitnąć. Barwnymi tęczami, Z upragnionymi bocianami, Żeby nam wszystkim, zamarzonym, Miłość przynieść. Przeczystym śpiewem turkawki Ziemia moja się otuli. I ja w niej, zakochany, Raduję się i kocham. Piosenkami świtowymi, Polami barwinkowymi Aż do niebios uskrzydlony Ścieżkę wyścielę. Ziarnkiem z pieśni wyrosnę (Tylko nie w szarości), Pod nieosiągalnym horyzontem W burzach walki. Wszystko na świecie się kocha I czule tak się gołębi. I ty ten świat zakochany Natchnienie pokochaj! O poezji „...Wyбравши poetyckie rzemiosło, z dnia na dzień bezsilnością się karzę...” Iryna Żyłenko ...A dla mnie rzemiosło poetyckie Najdroższe ponad inne rzemiosła. Bo nie gorzko i już nie tragicznie Być z nim w nierozłączności zrośniętym. Nie porzucę go na drodze, Bo zdepczą niedbali i szarzy. O, poezjo! Ochrono trwożna, Miłosierdzie moje i ufności! Rozgonię, rozdrażnię obojętność — Żeby zapomnieć bezliczną chorobę. Chcę żyć i wierzyć bardzo, Że poezja cud narodzi. Bo nie zgasła ona i nie zgaśnie — Odwieczna idylla ducha! We mnie ty żyjesz nieustannie, Żeby ognik nadziei rozdmuchać. Nie porzucaj mnie, mądrości — kwancie, Pokonaj w cierpliwości pychę. Niby z nieba Bogini Oranta Posyła niebiańską świętość. Melodia milczenia Nie trzeba zbędnych zdań wśród skał — Ty po prostu pomilcz bez sprzeczania. Niech zagra nam wiolonczela Melodię w przestrzeni milczenia. Czy to w życiu tak mało zwierciadeł, Czy nieostrożne czasem spotkanie? Ale usłysz: przypomina skrzypek Melodię w przestrzeni milczenia. Jak działamy — tak dalej i żyjemy! Wszystko na barki — rozum i wahania. Ale w nurcie zaświatowych słów Dla nas brzmi melodia milczenia. I nawet ten wymarzony nokturn Daje w ręce ciche instrumenty, Żeby dowieść w obrazie natur Milczenie poprzez melodii momenty!

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Jurij TITOW: MOJA DUSZA NIE MOŻE NIE ŚPIEWAĆ!

Olena Teliha, współcześni poeci, Jurko łatwo zaczął pisać po ukraińsku i rodziców też przywrócił do ukraińskiego słowa. Od tamtej pory Jurij pisze wyłącznie po ukraińsku. Właściwie nie pisze, lecz stukając nosem w klawiaturę komputera, wystukuje swoją niepowtarzalną poezję. W objęciach mamy ciepło i przytulnie, W objęciach mamy wszystko mi lśni. Ustępuje to, co obraźliwe i niepocieszające, Zatrzymuje się nurt znużenia. W objęciach mamy, w mamy objęciach Znika gniew, bóle topnieją. Przy mnie zawsze tylko ona, Jak amulet, który przegania wściekłość. Od dzieciństwa do ostatniej sekundy Ten Wszechświat poznaję dzięki niej. Tak szczerze wysławiam wszędzie Szczęśliwą, zamarzoną chwilę twoją. Miłość od matki — Boża opatrzność, Która prowadzi na wyższe drogi. To wzlot celu, to sumienie mojej pracy — Wszystko, co chciałem nieść w biały świat. Bywając w domu Titowych, rozmawiając z tymi niezwykłymi ludźmi, czuje się ich ciepło i miłość do świata. To ciekawi rozmówcy, wielcy optymiści, nigdy nie narzekają na warunki mieszkaniowe, choć władze mogłyby pomóc im w niewielkim remoncie. Cieszą się nowymi wierszami Jurija, cieszą się, że syn ma nowy wózek i nowy komputer, które podarował mecenas Wołodymyr Romanenko, dobry i wrażliwy człowiek. To rzeczy niezbędnie potrzebne Jurijowi, bo bez nich nie może żyć. Patrzyłam na Ostatnim akordem twórczego wieczoru w filharmonii był utwór fortepianowy-dedykacja dla Jurija Titowa w wykonaniu młodego kompozytora Witalija Kyjanycji, który napisał już wiele pieśni do wierszy poety. Bo żyć bez marzeń człowiekowi nie jest łatwo, Gdy codzienność smutna go obejmuje. Będę kochać piękno niezdradliwe I jasną osiągalność niezdobytych gór. Tylko ten na ziemi niepowtarzalnie szczęśliwy, Kto może powiedzieć: „Wierz w siebie!” Z tymi wspaniałymi ludźmi zapoznała mnie Tamara Iwaniwna Łucenko, która stała się aniołem stróżem młodego poety. To właśnie ona zaprasza rodzinę na wszystkie koncerty i wieczory literacko-artystyczne, poświęcone pamięci poety-pieśniarza Dmytra Łucenki oraz innych poetów. Jurko również z wielkim szacunkiem i miłością odnosi się do Tamary Iwaniwny i dedykuje jej wiersze. Tamara Iwaniwna usłyszała wiersze Jurija Titowa w radiu i była bardzo wzruszona. Zadzwoniła do niego i od tego czasu łączy ich szczera i ciepła przyjaźń. A kiedy Lidia Petriwna podarowała mi zbiorek wierszy „Moja dusza nie może nie śpiewać”, ja, przeczytawszy go ponownie, jeszcze bardziej zafascynowałam się twórczością młodego, utalentowanego poety, który skłania do myślenia i wiary w życie, jakkolwiek trudne by ono nie było. Ten zbiorek ma wspaniałe posłowie poetki Hanny Czubacz, która też pobłogosławiła Jurija do Związku Pisarzy Ukrainy, którego członkiem został w 2000 roku. Poetka pisała: „Jego poezja — to jasne światło, które oświetla jego delikatną duszę”. A w swojej dedykacji dla Jurija powiedziała: „Jest cały z bólu i miłości. Nad nim Niebiańska Łaska”. Poczułam, że serce otwiera się na miłość i dobro podczas wieczoru twórczego Jurija Titowa, który niedawno odbył się w Narodowej Filharmonii Ukrainy, zgromadziwszy wszystkich miłośników słowa ukraińskiego. To było prawdziwe święto poezji, święto pieśni. Bardzo miło, że podczas wieczoru w pełnej sali brzmiały piękne wiersze i pieśni w wykonaniu ludowych i zasłużonych artystów Ukrainy — Anatolija Matwijczuka, który powiedział, że Jurij jest jednym z duchowych atlantów, i wykonał nową pieśń o Ukrainie, Wiktora Szportka, Boga, do Ukrainy, bo wiara w Boga czyni życie głębokim, silnym i sensownym. Wiersze o wydźwięku obywatelskim harmonijnie korespondują z lirycznymi nastrojami poety. Idę do słowa, jak do ołtarza, A od słowa — w niebiosa święte, Żeby w ludziach dusza nie zastygła, Żeby ból i radość wypowiedzieć w życiu… Dopóki pod niebem pola kłosią się, Chwilę natchnienia będę miłować. Słowa doliną, jak konie, przemkną: „Będę żyć, Żyć, żyć!” Nic więc dziwnego, że do jego dyplomów, honorowych dyplomów, orderów Świętego Ilji Muromca, Nestora Latopisarza i innych nagród w tym roku dołączyły dyplom i pamiątkowy znak dla najlepszego poety roku w nominacji radiofestiwalu „Piosenka roku”. Nagrodę wręczył przewodniczący jury Ogólnoukraińskiego festiwalu „Jesienne rendez-vous”, Narodowy Artysta Ukrainy Marian Hadenko. Podczas wieczoru zabrzmiały wiersze Ju. Titowa w wykonaniu jego przyjaciół — Władlena Kowtuna, uzdolnionego poety i dobrego doradcy, który pomaga Jurijowi wydawać jego książki, Switłany Myrwody, którzy byli prowadzącymi tego święta, oraz innych wykonawców. Wiele ciepłych słów zostało powiedziane pod adresem młodego poety. Jurij promieniał szczęściem, że znajduje się w kręgu dobrych i szczerych przyjaciół, którzy po prostu obsypali go kwiatami. Świat rzeczywiście nie jest pozbawiony dobrych ludzi. Prezes Fundacji Świętej Marii Hanna Matiko-Bubnowa wręczyła poecie stypendium, ustanowione niedawno. A Kijowska Miejska Administracja Państwowa wreszcie podarowała Jurijowi laptop, który stanie się dobrym pomocnikiem w kontaktach ze światem. Nawiasem mówiąc, Jurij Titow jest studentem uniwersytetu „Ukraina”, dlatego swoje prace kursowe będzie mógł wysyłać pocztą elektroniczną. Patrzyłam na Jurka, jego rodziców i myślałam: „Jaka szczęśliwa matka, która ma takiego syna, a jednocześnie jakie ciężkie brzemię spadło na jej los… Ten młodzieniec z łagodnym szczerym uśmiechem na ustach, z wielką wiarą w życie zmusza nas do zastanowienia się, kim jesteśmy na tej ziemi i po co żyjemy”. Życzmy więc Jurkowi jeszcze wiele sił i twórczej weny do nowych wierszy, a jego czytelnikom — by przezwyciężali zło, byli odważni i cierpliwi, kochali wszystko, co istnieje na tej ziemi, i czynili dobro.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

do „Słoneczka” przychodzą profesjonalni redaktorzy, pedagodzy, artyści, pisarze, psycholodzy dziecięcy. Ich celem jest stworzenie czasopisma ciekawego i pożytecznego dla małego czytelnika. Przecież od dawna wiadomo, że małemu dziecku trudno utrzymać uwagę na czymś jednym dłużej niż 5—7 minut, a zatem każdą stronę wydania trzeba przemyśleć w najdrobniejszych szczegółach. O specyfice czasopisma dla najmłodszych dzieli się przemyśleniami założyciel, wydawca i redaktor naczelny Wadym Doroszenko: — Każde czasopismo dla dzieci, które jeszcze nie potrafią czytać, ma dwie grupy odbiorców: dziecięcą i rodzicielską. Wysokiej jakości wydanie jest zobowiązane uwzględniać tę cechę. Dla dzieci dobieramy wciągające bajeczki i wesołe wierszyki — ciekawe utwory literackie współczesnych ukraińskich pisarzy. Proste, zrozumiałe dla dzieci teksty są obowiązkowo ilustrowane jaskrawymi rysunkami, tworząc które, artyści uwzględniają cechy wiekowe dziecka. W każdym numerze zamieszczamy różnorodne ćwiczenia dla rozwoju motoryki rąk: są to zarówno zabawy paluszkowe, jak i kolorowanki, sznurowanki oraz poszczególne zadania, które przygotowują rączkę dziecka do pisania. Powszechnie znany fakt: im lepiej u dziecka rozwinięta jest motoryka mała, tym lepsza, wyraźniejsza będzie jego mowa. Małe dzieci muszą się bawić, bo tylko bawiąc się, dziecko poznaje świat, alfabet, uczy się liczyć, rozróżniać kolory, wykonywać codzienne czynności, nabywa umiejętności samoobsługi oraz komunikacji, uczy się porozumiewać z innymi, wykony- SPRAWA DZIECIĘCA

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

«MAMINE SONECZKO» — CZASOPISMO DLA WSZYSTKICH MAMUSINCH SŁONECZEK

“Jaskółeczko moja, kwiatuszku, ptaszyno, mamusine słoneczko” — jak tylko mama nie nazywa swojego dziecka! Jak tylko nie pieści! Przecież dla niej syn czy córka to najbliższy na świecie człowiek, jej krwinka, najważniejsza cząstka życia. Mama dokłada wszelkich starań, aby jej maleństwo rosło zdrowe, silne, mądre. Dla niego jest zdolna do wszystkiego, nawet stworzyć własne czasopismo dziecięce. “Mamine soneczko” — czasopismo dla najmłodszych czytelników, które tworzy mama dla swojego i dla wszystkich słoneczek Ukrainy. Wasyl DOWŻYK Kijów. Ogromne starożytne miasto. Na jednej z jego ulic w najzwyklejszym wielopiętrowym budynku mieszka ukraińska rodzina Doroszenków. Jeszcze 10 lat temu, kiedy swoje pierwsze sylaby i słowa zaczęła czytać ich starsza córka, mama z tatą stanęli przed problemem: gdzie znaleźć jakościowe współczesne ukraińskie wydawnictwo periodyczne dla ich dziecka? A już dzisiaj wydawnictwo Doroszenka oferuje ukraińskim dzieciom czasopisma i gazety na każdy wiek i na każdy gust. Nasi czytelnicy są już zaznajomieni z czasopismem “Pryhody” oraz “Welykoju dytiaczoju hazetoju”. Dzisiaj zapraszam na wycieczkę po stronach wydawnictwa dla najmłodszych — czasopisma “Mamine soneczko”. PRZEDPOKÓJ Mieszkanie zaczyna się od przedpokoju, a czasopismo — od nazwy. Wybierając nazwę czasopisma dla maluchów, Wadym i Łesia Doroszenkowie (widzicie ich na fotografiach) wkładali w nią nie tylko informację, dla kogo stworzono czasopismo, kto jest jego czytelnikiem, ale pragnęli podkreślić, że każde dziecko dla swoich rodziców jest najdroższym słoneczkiem, które ogrzewa domy i serca. Dlatego ich wydawnictwo dla najmniejszych nazywa się właśnie “Mamine soneczko”. ŚWIETLICA W świetlicy cała rodzina zbiera się codziennie, aby podzielić się spostrzeżeniami i porozmawiać ze sobą. Do świetlicy “Mami- Bohdana MOROZ Oksana Sklarenko — młoda artystka, ale w swojej skrzyni ma niemały dorobek niepowtarzalnych autorskich prac. Nagrodzona dyplomem za udział w charytatywnej wystawie “Błahosławennia” w m. Kijowie, dyplomantka projektu “Liudy i lalky”, m. Moskwa. Jej prace znajdują się w prywatnych kolekcjach Francji, Niderlandów, Hiszpanii, Kanady, Australii, Rosji. Autorka wielu publikacji (“Kukolnyj mastier”, “Wyszywaju kriestikom”, “Rukodielije”, “Żinka”). Tworzy nadzwyczajne rzeczy: nuje czynności domowe, fantazjuje. Dla małego dziecka gra to życie. Dlatego całe czasopismo to gra — jest tu niemało różnych okienek, drzwiczek, które tak ciekawie otwierać, można układać puzzle albo bawić się w lotto z bajkowymi bohaterami, wykonać razem z mamą zabawną zabawkę. Lecz jest jedna cecha naszego czasopisma, na którą chciałbym położyć szczególny nacisk. “Mamine soneczko” — to ukraińskie wydawnictwo. Nie propagujemy globalistycznej kultury McDonaldów, Barbie i disnejowskich postaci. Niestety, w ostatnim czasie nasze maluchy zewsząd słyszą i widzą właśnie tych bohaterów. I w rezultacie — obce staje się bliższe niż własne. Dlatego mamy smutną statystykę: zgodnie z sondażem socjologicznym, który przeprowadziło Centrum Badań Społecznych “Sofija”, 40 % Ukraińców chciałoby wyjechać do innego kraju. Osobowość zaczyna się od dzieciństwa — o tym nigdy nie warto zapominać. I miłość do ojczystego języka oraz kultury, zwyczajów również należy wychowywać jeszcze od kołyski. KUCHNIA W kuchni gospodynie dzielą się swoimi firmowymi przepisami. Dzisiaj w kuchni “Maminego soneczka” dzieli się swoimi przepisami-radami, jak najefektywniej czytać czasopismo z dzieckiem, redaktor odpowiedzialna Switłana Dobrowolska: — Przede wszystkim dobrze wybierzcie czas na zajęcia z dzieckiem: żeby nie było głodne, nie chciało spać, nie było zajęte jakąś grą… Po drugie, pamiętajcie, że małe dzieci nie potrafią długo koncentrować się na jakimś zadaniu, dlatego dzisiaj wykonajcie zadanko na jednej stronie, jutro — na innej. Często dzieci śpieszą się przewracać strony, przecież ciekawi je, co będzie dalej. Dlatego, po raz pierwszy zapoznając się z czasopismem, po prostu przejrzyjcie je, krótko, jednym zdaniem opowiadając, o czym napisano na każdej stronie lub co będziecie razem później majsterkować. Możliwe, że syn lub córka sami wybiorą stronę, która ich zainteresowała najbardziej — od niej i zacznijcie bawić się-zajmować. Możliwości dzieci w różnym wieku bardzo się różnią, dlatego radzę uważnie czytać rady dla rodziców, podane na dole każdej strony. Uwzględniajcie też upodobania swojego dziecka: jeśli bardziej chce kolorować farbami niż ołówkami, niech maluje, a was niech nie powstrzymuje to, że będzie malować w czasopiśmie. Oprócz tego, dwuletnim dzieciom pozwalajcie zamalowywać, używając paluszków, a jeśli będziecie dawać ołówek lub pędzelek, to od razu wkładajcie w rękę prawidłowo — oduczać zawsze trudniej niż uczyć. Aplikacje staramy się dobierać tak, aby mogło sobie z nimi samodzielnie poradzić już trzyletnie dziecko. Dlatego, uważnie śledząc pracę syna lub córki, nie przeszkadzajcie im, nawet jeśli wasze słoneczko wytnie i naklei nie całkiem równo, ale to będzie jego własna praca. Nie zapominajcie chwalić swojego maleństwa — jest u was najmądrzejsze i najzręczniejsze. Pochwała jest potrzebna dziecku dla pewności siebie, sprzyja ona rozwojowi talentu. POKÓJ DZIECIĘCY W pokoju dziecięcym się bawią, tutaj jest szczególny świat. Razem z czasopismem “Mamine soneczko” pobawmy się w popularne dzisiaj gry paluszkowe. Nawiasem mówiąc, ludowa mądrość od dawna przechowuje wiedzę o celowości używania gier z paluszkami. Zatem siadamy obok dziecka, swojego małego słoneczka, i razem z nim bawimy się: Pierwszy paluszek — nasz dziadziuś, Drugi paluszek — to babcia, Trzeci paluszek — nasz tatuś, A czwarty — to mamusia, A mały paluszek — nasz maluch, On schował się tutaj. (Pokazujemy na paluszek i mówimy: “pierwszy paluszek…”, i kontynuujemy grę, zaginając każdy paluszek). Upieczemy chlebek Upieczemy, upieczemy chlebek Dzieciom na obiadek. Największemu — chleb miesić, A tobie — wodę nosić, A tobie — w piecu palić, A tobie — drewno rąbać, A małemu — zamiatać. Tylko chleba napiekli — tańczyć zaczęli. To praca niełatwa — wycinać hopaka. (Rozginamy paluszki, zaczynając od kciuka. Imitujemy paluszkami taniec). ZAPRASZAMY W GOŚCI — ZAWSZE JESTEŚCIE MILE WIDZIANI I na koniec zapraszamy was, abyście przychodzili do nas częściej. Najprostszy sposób, by to robić — pójść na pocztę i zaprenumerować “Mamine soneczko”. Wtedy co miesiąc wy ze swoim małym słoneczkiem będziecie mieli możliwość czytać i bawić się razem z nami. raińskie tradycje, niestety, odchodzą wraz z ludźmi, zacierają się w pamięci, gubią w głębi wieków. Lecz dzięki bezgranicznej miłości do swojej pracy, wdzięczności dla rodziców Oksana Sklarenko odradza najlepsze wartości narodowe i tradycje, na których z pewnością wyrośnie jeszcze niejedno pokolenie.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

UKRAIŃSKA LALKA — SZLAK PRZEZ WIEKI

z kawałków tkanin, guzików, cekinów, taśm, nici i różnych elementów dekoracyjnych powstają torebki, poduszki itp. Jej hafty — obrazy, serwetki, ręczniki, obrusy — tchną szczególną energią. Jednak najważniejsze miejsce w kolekcji zajmują ukraińskie lalki. Autorka nie tylko tworzy, lecz także popularyzuje ukraińską kulturę. Podczas podróży zawsze znajduje chętnych, by odkryć sekret wytwarzania ukraińskiej lalki bez igły. Lalka była dla Oksany najukochańszą zabawką. I już w wieku sześciu lat zaczęła szyć dla niej ubranka. Później zainteresowanie lalkami stało się jej zawodowym hobby. Dzięki niezwykłej wytrwałości i miłości do swojej pracy Oksana zaczęła zgłębiać historię ukraińskiego stroju oraz symboliki słowiańskiego haftu. Ostatecznie ukazał się w świat metodyczny zbiór „Ukraiński strój”, który stał się podstawą książki „Ukraińskie ubranie dla lalki”, którą wydawnictwo „Expo-druk” zajęło się wydać. Książkę zaprezentowano podczas ogólnopaństwowej akcji „Barwna Ukraina”, poświęconej 16. rocznicy Niepodległości Ukrainy. Trudno przecenić to wydawnictwo, ponieważ jest ono niepowtarzalne. To praktyczny poradnik krojenia, szycia i haftu. I zarazem niewielki ekskurs w historię ukraińskiego stroju. Dzieci XXI wieku w większości dorastają na chińskich zabawkach, które mimo atrakcyjnego wyglądu są skrajnie szkodliwe dla zdrowia. Lalki Barbie, transformery, teletubisie, żółwie ninja, pokemony — czy to naprawdę bohaterowie, którzy mają kształtować świadomość dziecka, rozwijać gust, wreszcie zapoznawać dziecko z historią naszego państwa? Wystarczy tylko spojrzeć na prawdziwą ukraińską lalkę, a na poziomie pamięci genetycznej stanie się jasne, że niczym jej nie zastąpić. Niepowtarzalność lalki przekazuje się w spojrzeniu, uśmiechu, wyrazie twarzy; każda z nich ma imię — Sofijka, Marusia, Oksanka, Jasia… Ostatnio nawet glinianą twarz lalki autorka tworzy własnoręcznie, w tym celu odwiedziła mistrzowski kurs ukraińskiej rzeźbiarki Iryny Jelisiejewej. Dzięki barwnemu strojowi, najrozmaitszym detalom i akcesoriom lalki zachwycają niepowtarzalnymi wzorami i barwami ukraińskiego stroju narodowego. A lalka Oksany z tkaniny, w ukraińskim stroju, wzbudza zachwyt zarówno wśród dorosłych, jak i dzieci. Jej lalka to nie tylko zabawka, lecz odbicie żywej energii twórczyni. „Kiedyś mama przeglądała moje dziecięce książeczki i układała je w dwa duże pudła. Do jednego — literaturę, którą planowano oddać do domu dziecka. Do drugiego — poradniki krawieckie, które miały mi potem służyć. Wśród nich były także bardzo rzadkie egzemplarze, które kupiła jeszcze babcia. Ale pudła pomylono. I zamiast beletrystyki zabrano moje — do szycia. Dlatego teraz muszę podzielić się z wami swoją umiejętnością krawieckiego rzemiosła. Jestem pewna, że moja babcia bardzo ucieszyłaby się tą książeczką”, — pisze krawcowa na pierwszej stronie słowa do czytelnika. Te wspomnienia autorki wzruszają, ponieważ najcenniejsze pozostaje pamięć, miłość i wdzięczność wobec bliskich. Ук-

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

„Zechcesz — i będziesz. W człowieku, zapamiętaj, leży nieodgadniona siła”. Ołeh Olżycz

Stali czytelnicy naszego tygodnika przekonali się, że na jego łamach obecne są aktualne publikacje o tematyce językowej, unikatowe badania historyczne, ekskluzywne wywiady, bezkompromisowe dziennikarskie śledztwa w sprawach trudnych sytuacji, szeroko relacjonowana jest muzyka młodzieżowa i działalność koncertowa czołowych artystów Ukrainy, gra wszystkimi barwami artystyczna paleta mistrzów pędzla… W przyszłym roku Wy, drodzy czytelnicy, będziecie mieli możliwość prowadzenia dialogu z tymi, którzy żyją Ukrainą i dla Ukrainy, bronić razem z nami wartości narodowych. Zasubskrybujcie „Słowo Proświty” sami i zachęćcie do tego Waszych przyjaciół, sąsiadów, nauczycieli, bibliotekarzy — wszystkich nieobojętnych na ukraińską sprawę! Razem zwyciężymy! i wdzięczności dodać także swój płatek ciepła i najlepszych życzeń. Posłuchajmy i my niektórych kolegów oraz wychowanków jubilata. Serhij Juzwenko, absolwent z 1978 roku, filolog: „Chcę choć trochę być podobny do swojego nauczyciela, we wszystkich skomplikowanych sytuacjach życiowych radzę się go. On jest naszym największym przyjacielem”. Natalja Wojcechiwska, absolwentka z 1979 roku, filolog, psycholog: „On jest wielkim miłośnikiem życia, przyciąga do siebie dobrocią, szczerością, taktem, niewyczerpaną energią duszy. A jakie piękne dalie rosną na jego grządkach! Ze Jesienna dalia stu odmian, prawie trzy dziesiątki — własnej selekcji. Borys Mychajłowycz najlepsze odmiany swoich dalii nazwał imionami Mychajła Kociubynskiego, Łesi Ukrainki, innych wybitnych ludzi. Każdemu ze swoich uczniów daruje swoje kwiaty”. Wołodymyr Radzijewski, absolwent z 1986 roku, kolega: „Jestem wdzięczny losowi, że mam możliwość pracować z nim obok, przejmować jego dobroczynność”. Żanna Kuźmenko, zastępca dyrektora szkoły średniej nr 1: „W jego charakterze decydująca jest zdolność dostrzegania w dzieciach i ich rodzicach tylko tego, co dobre, i próba pomnażania tego. Wszyscy wychowankowie Borysa Mychajłowycza, jakąkolwiek drogę by wybrali, są uprzejmi, taktowni, dobrze władają językiem, kochają poezję, wierzą w siebie i w Ukrainę”. Ołeksandr Iskow, absolwent z 1979 roku, inżynier: „Borys Mychajłowycz to człowiek, który zaczął budować we mnie moralne drogowskazy, ten Ukrainiec, który i ze mnie też ukształtował Ukraińca”. Miło było, że o jubileuszu Borysa Mychajłowycza nie zapomnieli ci, którzy go szanują. Ludowe artystki Ukrainy Natalja Sumska i Nina Matwijenko zadzwoniły z Kijowa, a ich dobre życzenia słuchał nie tylko jubilat, ale i wszyscy uczestnicy uroczystości w kinie miejskim. Szczęśliwa jestem i ja, że studiowałam z Borysem na jednym roku w Winnickim Instytucie Pedagogicznym, że przez te czterdzieści lat nie raz byłam na jego niepowtarzalnych lekcjach. Modlę się do Boga, aby położył na jego siwej głowie swoją dłoń i dodał mu zdrowia, na wiele, wiele lat przedłużył jego życiową drogę. Przecież właśnie tacy ludzie są ziemskimi słońcami. Redaktor dyżurny Nina HNATIUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.com.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301248 Nakład ogólny — 52000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki A. Pałamarenko daruje wysokie słowo Kobziarza Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy wykorzystaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,38 hrywny. na 3 miesiące — 9,89 hrywny. na 6 miesięcy — 19,18 hrywny. 0 7 0 4 8 4 820095 780016 NASI WSPÓŁCZEŚNI

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

PRENUMERATA-2008

Drodzy czytelnicy! Trwa prenumerata ogólnoukraińskiego proświtańskiego tygodnika kulturologicznego „Słowo Proświty” na 2008 rok (indeks pocztowy — 30617, 67. strona w „Katalogu”). Prenumeratę przyjmują wszystkie oddziały „Ukrposzty” do 10 grudnia — na wsiach i w centrach rejonowych, do 15 grudnia — w miastach obwodowych i stolicy. Koszt prenumeraty wraz z kosztami pocztowymi: na rok — 37 hrywien 86 kopiejek; na pół roku — 19 hrywien 18 kopiejek; na 3 miesiące — 9 hrywien 89 kopiejek; na 1 miesiąc — 3 hrywny 38 kopiejek. Nina HNATIUK Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK Dział literatury Ulana HLIBCZUK 270-55-57 Dział kultury Wałentyna DAWYDENKO 270-55-57 Dział języka Nina HNATIUK 279-49-47 Dział korekty Iryna STELMACH Ołena SZOULHA 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Nazywają go różnie: ukochany nauczyciel, wykładowca mądrości, król dalii, duchowy ojciec. Ale wszyscy, którzy znają nauczyciela języka ukraińskiego i literatury w Szkole Ogólnokształcącej nr 1 w Barze, Borysa Mychajłowycza Netubskiego, podkreślają jego fanatyczne oddanie wybranemu zawodowi, niezwykły talent pedagoga, wychowawcy, mentora, wirtuozerską sztukę czynienia dzieci szczęśliwymi i odnajdywania w ich duszach złotych ziarenek talentów. 60-letni jubileusz Borysa Mychajłowycza Netubskiego w jeden z listopadowych wieczorów zgromadził w kinie starodawnego podolskiego miasta setki jego wychowanków. Z różnych zakątków Ukrainy przyjechali także członkowie ziomkostwa z Baru — generałowie i admirałowie, urzędnicy i prawnicy, nauczyciele i lekarze, biznesmeni i artyści, aby uczcić wybitnego pedagoga, któremu w tych dniach nadano tytuł honorowego obywatela rodzinnego miasta. Około 80 pisarzy, artystów, uczonych prowadziło otwarte lekcje w klasie B. Netubskiego. Niedawno gościły tu ludowe artystki Ukrainy Nina Matwijenko, Marija Mykołajczuk, Wałentyna Kowalśka. A na obecny jubileusz z inicjatywy jednego z kierowników ziomkostwa z Baru, Mykoły Tabaka, przybyli, by powitać siewcę tego, co mądre, dobre i wieczne, ludowy artysta Ukrainy Anatolij Pałamarenko oraz zasłużeni artyści Ukrainy Nazarij i Dmytro Jaremczukowie. Kilka godzin trwała otwarta lekcja Borysa Mychajłowycza. Na scenę wychodzili uczniowie i nauczyciele, artyści i pisarze, przedstawiciele władz i po prostu dobrzy, nieobojętni ludzie, aby w pachnący bukiet miło-

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI

Zdjęcie Niny Hnatiuk Zdjęcie Niny Hnatiuk Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

ZAPOWIEDŹ

Znany mecenas literatury i oświaty ukraińskiej z Australii Myhajło Hojan składa wpis do Księgi Honorowych Gości szkoły „Złote klucze” — na otwartej lekcji zasłużonego nauczyciela Ukrainy B. Netubskiego Redaktor naczelny Ljubow HOLOTA Kolegium redakcyjne: Ljubow HOLOTA, Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Pierwszy zastępca redaktora naczelnego Ołeksander SZOKAŁO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин