Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
← Archiv von «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №33 за 1997 рік

16 S. · 16 Einträge · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Maschinelle Übersetzung aus dem Ukrainischen. Zitate, Namen und Zahlen mit der Originalseite abgleichen. 4 von 16 Einträgen werden auf Ukrainisch angezeigt, während ihre Übersetzung aktualisiert wird.

Der Text wurde aus dem PDF gewonnen und automatisch in Beiträge geteilt. Die Grenzen mancher Beiträge sind redaktionell nicht geprüft: Ein Eintrag kann mehrere Beiträge, nur einen Teil eines Beitrags oder einen Serviceblock (zum Beispiel einen Abo-Hinweis) enthalten. Primärquelle ist die Zeitungsseite im PDF.

Seite · S. 1Originalseite ↗

Text bei der Erkennung beschädigt — lesen Sie die Originalseite

Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert

С з5е Їїгоп уимиму. А-РОЕ.сот іо гетоме їпе маїегтагк ЕЕ т вп ВІЧНА КНИГА УКРАЇНИ й в б .б -- 1. ка чо пам -. Лю м ч - і ». - чу чи чи лою чу кута а о п че п в р о з - пою б б и и чо ч б Ач пал - «Че «кі т . - - т пн ат о нн о р ною філь ком Р ль ьо Луч о ч, з З ч ти У Али чі я келаю р Гб і Рай ій я ЧУ "й "ГІ Р й п РО ЖЕ. у рр й пн С ау ою Ж я пи "і : пл Я» "я ДЕС ОЗ ріж ко їнського народу Існує поки що вського скульптора просбітянина Мих ї ч'я що ново чо а нь Р - " РО бю м, ия г жоної " б Р РАБ ЧР Р ії , б пеня м лише в макеті айла Дмитріва мармуроги . ст . розчахнуті дзвонами слова що завжди ма часі завжди звучить в Україні до укра інців в упраїнцях вий постетє на якОму майдані 6 якому місті чи селі, "" смаже час На меценатів наділ мала хоча не лише відсутність грошей стане на заваді зведення ва. Треба мати мужність сприйняти Кобзаря ! «Кобзар» як вищу Шевченка в імя вроду - ди чому перед пам'ятником постать бунтаря не врпака теє натянемного художника, а постать мітного хлогяти що ніж тк ї Ж т яв " Р М б чо о РРО У г " БО А УР я ; ор й г ги " ер я у - жо пари і пе ацй і! і; ПУ ЯР й "й пий я я ТИР " ай п си Ру че | лю їром о З А в я и М і Ропа о т и у а ча чи че че о М «о - я раль м ур не я Ум б - у ее ч ою ; Хо б С че злць ча и нь М, 1 . - чо З чу. М б | . чо чо | | ч 'бо б й, - , Чу М р Чак Ки РАМ Б чи - '- - - т '- "б ї у чор - ПК ОК | Христоє прийняв мум'и | - ягнятко /Аналогії відомі! Хриєт | утискає дей біле жертовне - | рій ча зніс цена й плюдекИЙ | оплатив їх любовю. Кобзар Зі цій оду БА зу : за волю України заради лмо! навіть був готовий прогмл. ТИ нобові Світ ме 3має Поезіл не знає іншого. такої м сили ! ООЛЮ вияву СиніоС : жить Бог Зрозуміти іншого поетичного імені. яке важило б для нації стілізми м СМЛЬМИ лу р г.
Seite · S. 2Originalseite ↗
trzeba rozdzielić problemy ekonomiczne, na które od pewnego czasu zwrócono szczególną uwagę społeczeństwa, od problemów duchowych, tak jak niegdyś, na początku stulecia, oddzielono kulturę od cywilizacji. Jak wiadomo, cywilizacja dąży do tego, by urzeczywistniać życie. W XX wieku pojawiła się nadmierna wola życia, wola praktyki życia, wola rozkoszy życia, wola panowania nad życiem. Kultura i religia zawsze były ograniczającymi, regulującymi zasadami. Dlatego dzisiejsza rozmowa przez cały czas będzie wykraczać poza granice doświadczenia religijnego; musimy wyjaśnić przyczyny nie tylko ekonomicznego upadku kultury, lecz także duchowego, kiedy znika sama wola do kultury, do twórczości, do kulturalno-duchowej wartości narodu. I nie chciałbym, aby cała nasza argumentacja sprowadzała się wyłącznie do totalitarnej spadkowości i następczości. Twórczy akt religijny, jak zauważał M. Bierdiajew, tworzy kult, dogmaty i ład symboliczny, w którym rozpoznaje się niebiańską hierarchię. Twórczy akt artystyczny tworzy atmosferę moralności, ale kultura nie jest urzeczywistnieniem czy realizacją prawdy życia, dobra życia, piękna życiowego, życiowej mocy i nieograniczonego uduchowienia, i w rozmowie nie powinniśmy mieszać jednego z drugim. Tak samo musimy uwzględniać to, że cywilizacja wiąże się ze zmianami, które zaszły w stosunkach człowieka z otoczeniem, z wkraczaniem w organikę ludzkiego bytu — maszyny, a w naszej współczesności — nowych informacyjnych wirów, które pozbawiają człowieka osobowości. Podsumowaniem cywilizacji — przekonujemy się — jest wulgarność i podłość ducha. Próby zapożyczania zachodnich współczesnych wartości obracają się w trywialną prowincjonalność. Zachodnia pokusa dla naszej kultury polega nie tylko na tym, że ta cywilizacja staje się dla nas grupą odniesienia, i my, oczywiście, odczuwamy swoją mniejszą wartość w porównaniu z nią. Porównajmy nocny klub na Chreszczatyku z zaplute ulice z połamanymi telefonami na Obołoni. Problem polega, moim zdaniem, na nieadekwatnym odczytywaniu cudzego doświadczenia. Dzisiejsza niszcząca lumpenizacja ludności to nie tyle fenomen społeczno-ekonomiczny, jak na tym nalegają Symonenkowie i Witrenkowie, ile kulturowy. Leży u jej podstaw nie tyle zacofanie ekonomiczne, ile odcięcie od własnej kultury (Dniepropetrowsk, Donieck – rosyjskie teatry, śpiewacy-przybysze), od jej norm, obyczajów i własnych tradycji. Moim zdaniem jest to świadoma, a więc i zbrodnicza dezorientacja narodu ukraińskiego za sprawą Tetów i Jutarów. Głównym środkiem przeciwdziałania temu jest zdobycie własnej narodowo-kulturowej tożsamości, a w konsekwencji także cywilizacyjnego, wewnętrznego, harmonijnego uniwersum, w którym norma-cel i norma-ograniczenie będą ze sobą rywalizować. Jeśli nie znajdziemy dróg przezwyciężenia duchowego chaosu, w który już wciągnięto społeczeństwo, dróg duchowych, zaznaczę, to chaos ten trzeba będzie pokonywać środkami administracyjnymi, tak jak niegdyś społeczny chaos pokonywano za czasów Chmielnickiego, tworząc określone warstwy i administracyjnie dzieląc Ukrainę na pułki i sotnie. Przez poprzednie stulecia, a nawet tysiąclecia, społeczny chaos pokonywano dzięki wielkiemu kalendarzowi chłopskiemu, obyczajom, wielkiemu stylowi życia i życia narodowego, a umacniano go z góry religijną spoiwem i wojskowymi kastami (drużynnicy). Na co jesteśmy dziś zorientowani? Na jednostki municypalne, na samorząd, na administracyjno-urzędniczą braci. Jakie miejsce dziś zajmują kultura i Cerkiew? Przecież nieprzypadkowo ośrodki ideologiczne były niemal najważniejszymi za czasów komunistycznych. Odwoływanie się do Zachodu jest bezsensowne. Infrastruktura totalnej kultury, jak to umownie nazwę, budowana była na Zachodzie przez lata dla własnego zabezpieczenia ideologicznego. Spójrzcie na thrillery i westerny: bohater-policjant, bohater-żołnierz, bohater-czekista, bohater-strażak, bohater-Amerykanin. Zniesienie cenzury sprawiło, że prawda przestała być niebezpieczna. Na nas płynęły strumieniem nie sama prawda, lecz komentarze do niej. Kiedyś pokładaliśmy nadzieję, że prawda nas oczyści i przemieni, jednak tak się nie stało. Prawda została zdyskredytowana. Informacje i komentarze o grozie przeszłości nie zmniejszyły okropności teraźniejszości, wręcz przeciwnie. Nie zdołaliśmy pomieścić całej prawdy o minionym czasie, a prawda o teraźniejszości jest jeszcze większa. Zapanowało zwątpienie, rozpad duchowy, duchowa kapitulacja wobec chaosu, dlatego uciekamy: kujemy dla siebie ucieczki w mitach, idziemy w aryjczykowszczyznę, w Run-wiarę, w sekty, we wschodni okultyzm, wracamy do mitów o szczęśliwej wczorajszości, myślimy o jasnej przeszłości. W Ukrainie istnieją dwa wyraźne nurty, które się nie przecinają i nie tworzą jedności: bezduchowy kosmopolityzm i romantyczny nacjonalizm. Najazdy nikczemnego, banalnego kosmopolityzmu i kobzonszczyzny wywołują skrajną reakcję nacjonalistów-radykałów. I rzeczywiście, w takich warunkach ДР сао ПРОТИ їй А і дн Р о ційні ен івнєениен нії знанню нн nacjonalizm-radykalizm jest konieczny dla wolności, demokracji, praw człowieka. To nie tylko prawda, lecz także pornografia, zboczenia seksualne, emancypacja miłości jednopłciowej, gwałt. Nowy ateizm, dekonstruktywizm. Z tym można żyć, dopóki się żyje, ale nie sposób zatrzymać bezwładności, która prowadzi nas do zguby. Celem każdego ruchu ludowego u każdego narodu w każdym okresie jego istnienia jest jedynie poszukiwanie Boga, Boga własnego, koniecznie swojego, i wiara w Niego jako jedynego prawdziwego. Nigdy jeszcze nie było, aby u wszystkich lub u wielu narodów był jeden wspólny Bóg, lecz zawsze u każdego był swój szczególny. Im silniejszy naród, tym bardziej szczególny jego Bóg. I nigdy jeszcze na świecie nie było żadnego narodu bez religii i kultury, to znaczy bez pojęcia dobra i zła. Przypomnijmy zwracanie się Szewczenki do Boga. Musimy pozbyć się jeszcze jednej iluzji, że świat może urządzić się ewolucyjnie. Pytanie o postęp ludzkości to pytanie o duchowy regres. Centralna aksjomat naszej epoki – wiara w racjonalność bytu, czyli wiara w sprawiedliwość, w możliwość budowania losu według własnego planu – staje pod znakiem zapytania w związku z neokorporacyjnością krajów Europy Zachodniej i postkolonialnością dawnych etnosów. Transnarodowy mechanizm ekonomiczny świata istotnie wpływa na możliwości własnego zarządzania państwem i jego regulowania, a także przesuwa wiele pojęć z płaszczyzny ekonomicznej na polityczną i duchową. Wiem już, że ten mechanizm może doprowadzić każde państwo do upadku. Dlatego nasze ocalenie tkwi w duchowej stałości, o którą muszą dbać zarówno ci, którzy są tu obecni, jak i ci, którzy są poza tą salą. Paweł MOWCZAN Towarzystwo «Proświta» przeprowadziło konferencję naukowo-praktyczną. Wysoce szanowne zgromadzenie stawia sobie za cel zwrócenie uwagi duchowieństwa, twórczej inteligencji ... aktualnością. W konferencji wzięli udział duchowni czterech prawosławnych odłamów Ukraińskiej ... Kuras, kierownik wydziału religioznawstwa przy Państwowym Komitecie do spraw Religii, W. Sapiha, Stepowyk, filolodzy, pisarze, politycy, działacze państwowi. Proponujemy uwadze czytelników «Słowa Proświty» wstępne słowo do uczestników konferencji przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Pawła MOWCZANA oraz wystąpienie pisarki Kateryny MOTRYCZ. (DUCHOWY KRYZYS I «Duchowy kryzys naszego społeczeństwa i sposoby jego przezwyciężenia». ...inteligencji, kół dziennikarskich, struktur rządowych, ministerstw, resortów, związków twórczych i organizacji kobiecych do problemu, który niepokoi proświtan swoją palącą aktualnością. 1 Cerkwi, wicepremier ds. humanitarnych I. ... profesor Kijowskiej Akademii Duchownej D. ... Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. ... - NIEDOJRZAŁE OWOCE PRADAWNEGO DRZEWA Cała nasza historia ostatnich czasów przypomina tragiczną wędrówkę duchowych ślepców z jednych i w zbrodniach innych? Z tej samej przyczyny. Ten naród od dawna prowadzi wspólnotę ku upadkom w jamę. Płaczami, jękami, stęknięciami, ciężkim wydostawaniem się z niej, po czym słychać radosne, szalone «Ura», «Chwała Ukrainie», «Chwała Bohaterom!», «Jeszcze nie umarła!». I znów uderzenie od upadku, łzy, płacz, podnoszenie się i znów «Chwała...» Dlaczego Ukraina w 1918 roku się nie udała? Dlatego, że prowadzili ją wprawdzie patrioci, ale bezbożnicy, którzy ustami najwspanialszego wyrzekli: «Obejdziemy się bez popów». A niemal cała patriotyczna elita bawiła się w śmiercionośną grę – mamonizm, modną wówczas sektę bogoborców. Dlatego wpadli w jeszcze cięższą niewolę niż przedtem. Bo nigdy na świecie nie było tak, by bluźnierstwo, bogoborstwo, duchowa obrzydliwość były nagradzane przez Niebo wolą narodu i rozkwitem kraju. Dlaczego dziś szamoczemy się w cierpieniach що нні зані 09 «НБН ВИННА -бе вар 4 ślepo-głuchoniemych, których duchowe potrzeby zamykają się na twórcach imperialnej sztuki. I na wszystko jeden diagnoza – kryzys ducha. Czy to nie przykład tej samej diagnozy? To samo towarzystwo po raz drugi, już podstępnie, próbuje przekazać Moskiewskiej Cerkwi świętość narodu – Ławrę Kijowsko-Peczerską. Czym są świętości, święte miejsca dla kraju, rozumie nawet człowiek przeciętnej inteligencji. Świątynie są darowane narodowi przez Stwórcę i nie wolno ich nikomu oddawać, bo wtedy kraj traci swą duchową ochronę, duchową twierdzę, z której upadkiem upada i sam naród. Wyobraźmy sobie, że Żydzi oddaliby Świątynię Pańską Arabom, Rosjanie sobór Wasyla Błogosławionego albo Ławrę Trojcko-Serhijiwską – komuś z «młodszych braci», a Francuzi Katedrę Paryską Matki Bożej – tym, tamtym. Ani na naszej planecie, ani w naszej galaktyce nie ma tak wyjątkowych istot, które by w swoim samoodrzuceniu i samozniszczeniu były takie jak Ukraina. I to znów ten sam diagnoza – kryzys ducha. Ukrainę, jak trędowatą, wywozi się z Ukrainy. Z niej pozostało tylko imię. Czy może przesadzam? Gdzie jest bogonatchniona pieśń ludowa? Włączcie radio, telewizor, a usłyszycie szlagier, coś obcego i odległego, ale nie to, co wyszło z naszego serca. Przejdźcie ulicami Kijowa i zatrzymajcie się przy straganach z książkami. Powieje na was zatęchły, nędzny, szary, obcy, wrogi świat, a przecież tam prawie nie spotkacie rodzimego słowa. Albo włączcie kanały naszej telewizji, a otrzymacie pełną instrukcję, jak rabować, zabijać, gwałcić. Zobaczycie Adama i Ewę, ale to ci niegrzeszni, którzy przechadzali się w raju, a ci, którzy coraz bardziej i bardziej wzywają do piekła. Sama zaś Ameryka, która wyrzuca cały swój śmieć na nas, wypowiedziała walkę niszczycielskiej kinoprodukcji: na państwowych kanałach nie wolno puszczać filmów, w których reklamuje się rozpustę, zabójstwa. Za kadrem. Jeśli pokazano nagie kobiece piersi, to dyrekcja telekompanii otrzymuje wielką karę finansową. Amerykańskiej niszczycielskiej kinoprodukcji postawiono zapory Anglia, Francja, Niemcy. Czyli świat pojął prostą i odwieczną prawdę: choroby i nieszczęścia przychodzą do kraju i narodu przez upadek ducha; świat zaczął się leczyć i ratować. My zaś, mając głęboką i słoneczną kulturę, swój dowżenkowski kinematograf, swoją historyczną heroikę, i humor, śmiech, zdrowy rechot, swoją wreszcie czystą erotykę, cały kosmos duchowych skarbów i kulturalnych dorobków, jak te bezdomne, wybaczcie, głodne psy, grzebiemy się na cudzych śmietnikach i konsumujemy obce resztki. Bo znowu – na nowo – to chorobą ducha są nasi.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 3Originalseite ↗
"…w naszym ukraińskim państwie, gdyby Słowo Proświty | UKRAINA – RELIGIA AB 91/40 Znakiem duchowego niezdrowia narodu zawsze pozostaje jeden wskaźnik: pociąg nie do prawdziwej wiary, lecz do zabobonu i sekciarstwa. Tym bardziej, że z czterech stron świata na nas nasunęły się wszelkiego rodzaju sekty, cerkwie i znalazły tu żyzny grunt; można więc raz jeszcze wyciągnąć wniosek: to kryzys duchowy. Naród oddaje się na wszelkiego rodzaju eksperymenty nowo objawionym fałszywym prorokom, fałszywym mesjaszom, a oni oszukują naszych dzieci, łowią je i zasiewają ich trującym nasieniem. Nie jesteśmy chronieni przed tym szatańskim najazdem prawem, ponieważ Rada Najwyższa przyjęła taką ustawę „O wolności sumienia i wyznań religijnych”, która pozwala wszystkiemu szaremu, ciemnemu i otwarcie czarnemu wałęsać się po naszej ziemi, a jednocześnie oddzieliła cerkiew od państwa. Zatem wychodzi na to, że pozbawiono nas prawa do obrony przed szatanizmem i duchowymi przewodnikami. Nasza inteligencja dziś nie jest gotowa do takiej misji. Nie chcę nikogo ani niczego pomniejszać, ale z bardzo nielicznymi wyjątkami nasza elita patriotyczna jest w większości bezduchowa, słabo ateistyczna i otwarcie bezbożna. Stąd bliżej do zalotów z poganstwem, i w tym tkwi korzeń naszych nieszczęść i problemów. Prawdziwe ziarna wiary wciąż żyją wśród prostego ludu. Bogu dzięki za to! Jak mówił Jezus Chrystus: „Chwalę Cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi, żeś ukrył to przed mądrymi i roztropnymi, a objawił niemowlętom”. Wiele dziś już by się zmieniło, gdyby prawosławie uznano za religię państwową, jak w czasach Włodzimierza Wielkiego. Podoba się nam to czy nie, ale wszyscy wiemy, że to prawosławie kształtowało Imperium Rosyjskie i było jednym z trzech filarów imperium. Oczywiście taką jednoczącą siłą, ochroną, swoistym duchowym wałem mógłby stać się jedyny Kościół pomiestny. Dziś nasza Cerkiew prawosławna jest rozdarta na cztery części, jakby ją ukrzyżowano. Moskwa nie oddaje Ukrainie jej świątyń, a duchowieństwo przeklina «raskolników» (schizmatyków), zapominając, że to właśnie ona zawsze podsycała rozłam między naszymi Cerkwiami i że to ona w roku Pańskim 1686 wyrwała Kijów Konstantynopolowi za ruble i soboli, nakładając na rozłam sztuczne szwy. Oto dziś oni się rozeszli i nie trzeba jej udawać amnezji. Bo my po prostu byliśmy trzysta lat w niewoli, a teraz z niej wyszliśmy i prosimy Boga, by nam wybaczył rok 1686, kiedy straciliśmy swoją Cerkiew. Czy rok 1986 też nie jest czymś powiązany? Odłączenie od Ukrainy, od jej bólów, Moskiewskiego Patriarchatu, nie jest po prostu naszym problemem, lecz naszym bólem. Choćby dlatego, że znajduje się on na naszej ziemi, w naszych świątyniach z czasów książęcych i kozackich. Bo w jej władaniu są najlepsze cerkwie, monastery, cudowne ikony, mirotoczące relikwie naszych świętych. A wreszcie są tam nasi kapłani i mnisi, a wśród nich bardzo wielu «jasnych duchowych postaci», które wymadlają właśnie naszą cierpiącą ziemię; odwiedzają ich nasi ludzie, którym tam mówią: «Chodźcie tylko do cerkwi Moskiewskiego Patriarchatu, inaczej nie zbawicie się. Zbawią się tylko ci, którzy chodzą do świątyń, na czele których stoi Aleksy». Wiele dziwów i goryczy widziała, widzi i jeszcze zobaczy Ukraina od swoich rodzonych dzieci, i to jest jedno z nich. Tu dzieli, i to tam, gdzie miała jednoczyć jedynie wiara Chrystusowa, nasza niedola i imperska trucizna, która otruła nienawiścią do Ukrainy nawet ludzi duchownych, którzy odeszli od przykazania miłości, żyjąc pod moskiewskim jarzmem, i nawet nie pragną poczuć smaku wolności, największego z darów Bożych, bez «szkarłatnej nierządnicy» i bez jej wielowiekowych zbrodni i grzechów wobec ziem i narodów, wobec planety i Boga, bez tego brudu, który pozostawiła na tablicach planetarnej i naszej historii. Ale nie będziemy surowo potępiać UPC MP. Trzyma ją nasz ciemiężyciel, Moskwa. Ale kto zaś trzyma trzy patriotyczne gałęzie naszych Cerkwi: UPC KP, grekokatolicką i autokefaliczną? ни нання ВЕР --- - но - Б ж сни он Oni również nie są gotowi do zjednoczenia. Owoc jeszcze nie dojrzał. Nie spieszmy się więc, by go zrywać, bo Ukraina obecnie zdaje swój egzamin przed Bogiem na duchową dojrzałość. Czy zdoła ona znaleźć jedyną drogę, na którą w pierwszej kolejności zjednoczą się trzy prawosławne gałęzie, połączone, poza miłością do Boga, także miłością do ojczystego kraju? Czy zdoła ona dowieść niezłomności swojego dążenia do jednego Pomiestnego Kościoła, który utraciła w 1686 roku. Bo kiedy to się stało, był to jakiś błąd, coś takiego, czego Niebo nam nie wybaczyło, dlatego też popadliśmy w ciężką duchową niewolę. Niewola duchowa zaś jest najokrutniejsza ze wszystkich istniejących, bo zniewala nie tylko ciało, nie tylko rozum, lecz to, co należy do nieba – ducha ludzkiego. Czy zdołamy dowieść czystości swoich dążeń, szlachetności ukraińskiego duchowieństwa, szczególnie zakonnego. Są w naszym patriotycznym Kościele filary prawosławia, wielcy sprawiedliwi, wielcy modlitwiarze; dokonuje on chrześcijańskiego wyczynu, oczyszcza swój kraj z duchowego i wszelkiego innego brudu, niesie światło i pokój. Czy też, przeciwnie, budzi w narodzie złe namiętności? Co w nim przeważa – duchowość czy jednak polityczne kombinowanie? To wszystko są oznaki dojrzałości. Tymczasem zaś między naszymi pragnieniami a marzeniami stoi nasza duchowa niedojrzałość, polityczne batalie, nieskruszona dusza, nasz narodowy charakter, który myślami buduje, a rękami burzy. Według mojego niedoskonałego widzenia świata powtarzam to, co mówiłem zawsze i wciąż: gdyby nasze trzy ukraińskie Kościoły, a nawet cztery (bo również UPC Patriarchatu Moskiewskiego jest nasza), przeprowadziły ogólnoukraińskie modlitewne nabożeństwo pokutne, a wszyscy razem pomogli to zrobić, to być może byłby to decydujący krok ku zjednoczeniu, jej najlepszy dar na Boże Narodzenie. Pokutować należy nie przed «ojczyzną», jak ktoś nawołuje, ani przed «matką Cerkwią», lecz przed Bogiem i tylko przed Nim. Za to, że za jakieś grzechy byliśmy w tej «ojczyźnie», że byliśmy częścią tej «matki Cerkwi», która pomagała lepić «ojczyznę», uciskała narody, rusyfikowała je. Która współpracowała ze wszystkimi reżimami: z carskim, a potem z bolszewicko-komunistycznym, która wydawała tajemnicę spowiedzi, mnożąc szeregi zamordowanych, donosiła w komitetach rejonowych partii o ochrzczonych i połączonych węzłem małżeńskim w cerkwi. Chwała Bogu, że nie wszyscy to robili. Jej pasterze, którzy odmówili w ten sposób służyć «rodzimej ojczyźnie», zasilili szeregi męczenników. Pokutować za to, że i dziś niektórzy ojcowie tej Cerkwi agitują za komunistami, czyli reżimem bogoborców. I to także jest jeden z cudów pod Bożym niebem. Wszyscy, pojedynczo i razem, mamy za co pokutować! Wszyscy twórcy państwa umacniali siebie i państwo budową świątyń. Tak czynili książęta, hetmani, carowie. Dziś buduje się wiele cerkwi, ale przeważnie siłą i pragnieniem wiernych świeckich. Zauważalnej polityki państwowej tu nie widać, z powodu wspomnianej diagnozy. Dlatego wzywam wszystkich do odbudowy serca Kijowa, Góry Książęcej, a także zniszczonego przez bolszewików soboru Fiodorowskiego, który był potężną siłą ochronną dla naszej stolicy, ponieważ miał ołtarze trzech pogromców węża: Archanioła Michała, Fiodora Tyrona i Jerzego Pogromcy Węża. Stało się to początkiem odrodzenia staro­kijowskiej pobożności, ponieważ sobór Fiodorowski stał na miejscu ojcowskiego klasztoru Monomachowiczów. Obecnie obok świątyni stoi restauracja «Княжий град» z licznymi zagranicznymi samochodami. Jak wiadomo, najeźdźcy dążyli albo do zawładnięcia świątyniami, albo do ich zniszczenia, albo ich nie zbezcześcić, bo tak słabnie kraj i naród. Nie zapominajmy o tym! Pamiętajmy: kto zawładnie świętymi miejscami, ten panuje nad miastem, narodem, krajem. Ten panuje nad życiem! Kateryna MOTRYCZ ---'і б б М - птї- ПР РР ЕЕ КАРА; Ж Др сао слинних зе ання ПР РР онінійнаннаемчнкнни бдбаннвннно "Нрреннном оаачннююнию чно REKOMENDACJE naukowo-praktycznej konferencji «Duchowy kryzys naszego społeczeństwa i drogi jego przezwyciężenia» Duchowe i moralne zubożenie, które ogarnęło wszystkie sfery naszego życia, to naturalna konsekwencja totalitarnych i kolonialnych reżimów, które tłumiły ducha narodu, stały się przyczyną narodowego wyniszczenia i nihilizmu. Gospodarcze i polityczne trudności pogłębiły duchowo-moralny kryzys naszej kultury. Upada ukraińskie wydawnictwo książkowe, rodzimy kinematograf znalazł się na krawędzi zniknięcia, a wszystkie związki twórcze – pisarzy, malarzy, kompozytorów – doprowadzono do skrajnego zubożenia. Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki głęboko zaniepokojone sytuacją w sferze duchowej, bezczynnością większości polityków i twórców państwa, którzy jeszcze nie w pełni uświadamiają sobie, że sfera duchowa i kulturalna mają decydujące znaczenie w życiu narodu. Bezprzeszkodny napór masowej „kultury”, zagraniczne filmy pornograficzne i horrory, drukowane produkty najgorszego gatunku demoralizują ludzi, zwłaszcza młodzież, dewaluują narodową kulturę, zamulają pierwotne źródła. Najrozmaitsze sekty, nowo powstałe „kościoły”, które bez przeszkód działają na Ukrainie, nie tylko niszczą moralność Ukraińców, nasze narodowe tradycje, ale zagrażają duchowemu zdrowiu, samemu bytowi narodu. Troszcząc się o los Ukrainy, o nasze obecne i przyszłe pokolenia, o zachowanie duchowego genofondu, konferencja zaleca: 1. Zwrócić się do Prezydenta i Rządu Ukrainy: - wykazać polityczną wolę jednoczenia Cerkwi, wziąć pod swoją egidę organizację i wspieranie sprawy połączenia Cerkwi w jeden Lokalny Kościół Prawosławny; - nałożyć moratorium na próby zamachu na narodową świętość – Kijowsko-Peczerską Ławrę – UPC MP. Wstrzymać przekazywanie prawosławnych cerkwi na terenie całej Ukrainy Patriarchatowi Moskiewskiemu. Zakazać rejestracji na Ukrainie wszelkich związków religijnych, których centra znajdują się poza granicami Ukrainy; - Ponieważ kształtowanie się i umacnianie państwa rozpoczyna się od wznoszenia świątyń, proponujemy rozpocząć na szczeblu państwowym odbudowę serca prastarego Kijowa – Góry Książęcej, wraz ze wszystkimi zrujnowanymi świątyniami, przede wszystkim z cerkwią Fedorowską i Dziesięcinną. 2. Zwrócić się do Rady Najwyższej Ukrainy: - o ponowne rozpatrzenie ustawy «O wolności sumienia i wyznania» oraz wniesienie poprawki zakazującej sekt religijnych, które stanowią zagrożenie dla duchowego zdrowia obywateli Ukrainy; - o bardziej aktywne działania na rzecz przywrócenia prawnych praw języka ukraińskiego na jego odwiecznej ziemi, ponieważ język jest jednym z fundamentów duchowości; - o uchwalenie ustawy przewidującej nałożenie wysokich kar finansowych za rozpowszechnianie mistycznej produkcji niskiej jakości, która demoralizuje naszą młodzież. 3. Zwrócić się do Gabinetu Ministrów Ukrainy: o przyjęcie odpowiednich uchwał dotyczących państwowego uregulowania rozpowszechniania na terytorium państwa nie mniej niż 50% produkcji audiowizualnej (nagrań) w języku państwowym: - zrealizować narodowy program festiwali sztuki «Ukraińska autentyczność»; - ustanowić narodowy system finansowo-ekonomicznych zachęt do wydawania literatury edukacyjnej dla dziecięcych szkół muzycznych, chóralnych i innych placówek artystyczno-edukacyjnych. Jednocześnie wprowadzić dodatkowy podatek w wysokości 30% na rosyjskojęzyczną literaturę erotyczną, mistyczną, ezoteryczną oraz kryminały; - wprowadzić podatek na rosyjskie gazety i wydawnictwa, tak aby ukraińskie i rosyjskie wydania miały jednakową cenę detaliczną. Dodatkowy podatek kierowany jest do Funduszu wsparcia ukraińskiej prasy. 4. Zwrócić się do hierarchów Ukraińskiego Prawosławnego Kościoła Patriarchatu Kijowskiego, Ukraińskiego Prawosławnego Kościoła Patriarchatu Moskiewskiego, Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła oraz Ukraińskiego Greckokatolickiego Kościoła z propozycją zaprzestania wyznaniowej wrogości i przyspieszenia procesu zjednoczenia w jeden Lokalny Ukraiński Kościół. o. Zalecamy Krajowej Radzie ds. telewizji i radiofonii angażować do tworzenia specjalnych programów telewizyjno-radiowych ukraińskie duchowieństwo. Zaproponować kierownictwu redakcji muzycznych, by przy układaniu swoich audycji dawały pierwszeństwo utworom muzyczno-piosenkowym, które niosą w sobie ducha narodowego, opartego na głębokich tradycjach ludowo-piosenkowych i ukraińskim melosie. 6. Prosić telewizję narodową o zwiększenie kontroli nad doborem kreskówek i programów dla dzieci. Wychowywać małego widza w duchu miłości, dobroci, miłosierdzia i prawdziwych wartości duchowych. 7. W celu pogłębienia duchowo-patriotycznego i moralnego klimatu w Siłach Zbrojnych Ukrainy prosić Ministerstwo Obrony Ukrainy o przywrócenie w naszej armii instytucji kapelanów (pułkowych księży) pod kierownictwem UPC Kijowskiego Patriarchatu; przygotowywać oficerów-psychologów wychowania moralnego, zwracając szczególną uwagę na studiowanie historii Kościoła Ukraińskiego. 8. Prosić Ministerstwo Oświaty Ukrainy, wspólnie z UPC Kijowskiego Patriarchatu, o zapoczątkowanie w szkołach średnich godzin duchowo-oświatowego wychowania (katechizacji). 9. Proponujemy związkom twórczym – pisarzom, artystom plastykom, kompozytorom, twórcom kinematografii, a także narodowej telewizji i radiu – ogłosić konkurs utworów o treści duchowej, poświęconych drugiemu tysiącleciu Narodzenia Chrystusowego. 10. Zwrócić się do Prezydium Narodowej Akademii Nauk Ukrainy z propozycją odwołania z funkcji wiceprezydenta NAN Ukrainy akademika Petra Tołoczka za systematyczne, tendencyjne wypaczanie historii Ukrainy, dyskredytujące prawdziwe karty historii Ukrainy na rzecz sfałszowanej historii Rosji, która w przeszłości i obecnie przekręca historyczny rozwój i prestiż narodu ukraińskiego. 11. Zwrócić się do Ministerstwa Oświaty Ukrainy z propozycją wstrzymania działalności tzw. „szkół sztuki” według systemu Łubenki z Petersburga w zakładach edukacyjnych Ukrainy, a także innych grup treningowych, które stwarzają zagrożenie ingerencją w psychikę dzieci. Utworzyć kompetentną komisję z psychologów, lekarzy, artystów, przedstawicieli organów ochrony prawa, która przedstawi Prezydentowi Ukrainy swoje wnioski. 12 Poprzeć uchwały i rekomendacje ogólnoukraińskiej konferencji pedagogicznej «Demokratyzacja edukacji na Ukrainie», ukierunkowanej na reformowanie, demokratyzację i odrodzenie narodowe edukacji na Ukrainie

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗
Na Ukrainie faktycznie już rozpoczęła się kampania wyborcza. Wczoraj, już po raz kolejny wypełzając z okopów, biegną za ukraińskim państwowym wozem i złośliwie szczekają. Szczególnie wiecznie wczorajszym dostaje się „po uszach” za konsekwentne i bezkompromisowe stanowisko wobec Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki w kwestii wprowadzania w życie 10. artykułu Konstytucji Ukrainy. Podczas „okrągłego stołu”, przeprowadzonego przez „Proświtę” 22 listopada 1996 roku w sali konferencyjnej Domu Kina z udziałem Narodowej Rady Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii, Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radia oraz Ministerstwa Informacji Ukrainy, doszło do incydentu sprowokowanego przez ludowego deputowanego, zastępcę przewodniczącego Komisji Rady Najwyższej Ukrainy ds. legislacyjnego zapewnienia wolności słowa i środków masowego przekazu Aleksiejewa oraz ludowego deputowanego Ryczagowa. Aleksiejew powoływał się na różną interpretację ustaw i drwił z Ukrainy: gdzie jeszcze, powiada, jest państwo, w którym dwie trzecie ludności rozmawia w obcym języku. Zatem, według Aleksiejewa, my „powinniśmy stać na zasadach prawa”, czyli pobłażać zrusyfikowanemu „CHOHŁOWI”, wbrew interesom państwowym. Ryczagow, oświadczywszy, że on „należy do ludzi, którzy nie podzielają poglądów obecnych na sali”, porównał „Proświtę” z rasistowskim Ku-Klux-Klanem. Nardep W. G. Aleksiejew jako „rdzenny” kolonizator-szowinista poszedł jeszcze dalej, składając 23.01.97 roku pod rozwagę Rady Najwyższej w trybie inicjatywy ustawodawczej projekt Postanowienia Rady Najwyższej Ukrainy „O szczególnym trybie stosowania języka rosyjskiego na terytorium Ukrainy”. Zgodnie z tym projektem nam, etnicznym Ukraińcom, proponuje się zrezygnować z języka ojczystego i przejść na „wielki i potężny”, bo „Rosjanie uznawani są na równi z Ukraińcami za rdzenną ludność Ukrainy”. Oni, okazuje się, „dość równomiernie i w wielkiej liczbie zamieszkują Ukrainę, dlatego miejscem zwartego zamieszkania (Rosjan – M. L.) uznaje się całe terytorium Ukrainy”. A zatem, i „wielko-potężny”, czyli „język rosyjski nie może być ograniczany”. O jakim ucisku praw rosyjskiego „rdzennego narodu” można mówić, towarzyszu Aleksiejew? Niestety, biegną za naszym państwowym wozem i złośliwie szczekają nie tylko wielkorusi Aleksiejew i Ryczagow, ale i nasi domorośli „kyrponyczko-szyjenkowie”. Niedawno ludowy deputowany I. Symonenko zwrócił się z oficjalnym listem do przewodniczącego komisji prawnej Rady Miejskiej w Czernihowie Jurija Krysanowa. W tym liście nardep I. Symonenko czy to prosi, czy żąda „zbadać i rozpatrzyć na sesji Rady Miejskiej deputowanych ludowych w Czernihowie kwestię równoprawnego używania w mieście Czernihowie, obok wprowadzanego języka państwowego, języka rosyjskiego (ogólnorosyjskiego), w tym także przy prowadzeniu dokumentacji służbowej” oraz „głębiej podejść do kwestii położenia języka ukraińskiego i wyznaczyć środki zapobiegające wprowadzaniu w Czernihowie, pod pozorem państwowego, języka rusińskiego-zachodniego” (podkreślenie moje – M. L.). I. Symonenko, występując przeciwko językowi ukraińskiemu, przekonuje swoich krajan, że wprowadzanie go we wszystkie sfery życia państwowego to nie triumf sprawiedliwości historycznej, a zaledwie próba „zwycięskich na Ukrainie sił reakcyjnych, reprezentujących konglomerat skorumpowanego kijowskiego urzędnictwa, nienasyconych „nowych Ukraińców” i tępych galicyjskich nacjonalistów, czyli ukraińskojęzycznej zbiry”. Zapomniał tow. Symonenko, zaślepiony nienawiścią do wszystkiego, co ukraińskie, że oddziały UPA walczyły z niemieckimi i bolszewickimi okupantami nie tylko na zachodzie, ale i na terenach Ukrainy, w szczególności na ziemiach Czernihowszczyzny. Jeśli wierzyć dokumentom z archiwum państwowego w Czernihowie (raport podpułkownika NKWD Gierasimowa z 9 sierpnia 1945 r. „O działalności ukraińskiego podziemia nacjonalistycznego na Czernihowszczyźnie w okresie tymczasowej okupacji przez Niemców”), na początku 1942 roku w Czernihowie utworzono obwodowe kierownictwo OUN(b), w którego rozbudowie aktywny udział brali członkowie kijowskiego kierownictwa OUN(b) Ostapenko oraz inni. Ouniowskie organizacje działały w rejonach ripkińskim i lubeckim. Ich członkowie, jak donosi Gierasimow, zbierali broń i „prowadzili pracę nad stworzeniem spośród policji zbrojnej siły do walki przeciwko władzy radzieckiej i Niemcom” (podkreślenie moje – M. L.). Taka sama organizacja działała w Niżynie i Iczni. W maju 1942 roku Niemcy rozstrzelali kierownika tej organizacji Romana Heraszczenkę. A po wyparciu Niemców z Czernihowszczyzny miejscowi patrioci rozpoczynają walkę z bolszewickimi okupantami. Tak, na Iczniańszczyźnie przez lato 1944 roku działała grupa pod dowództwem „Morjaka” (Ołeksija Sawczenki). Ona, jak zaznaczono w dokumencie NKWD, „prowadzi wśród ludności ukraińską agitację antysowiecką, wciąga do bandy osoby nastawione antysowiecko, rabuje kołchozy”. W latach 1947–49 we wsi Konapiwci w rejonie borzniańskim aktywnie działała młodzieżowa podziemna grupa OUN pod dowództwem Wasyla Terebuna. Dostało się od I. Symonenki i naszemu Prezydentowi za to, że „niedawno oświadczył, że okazuje się, iż prawdziwa państwowa mowa zachowała się we Wschodniej Galicji, u zamieszkujących tam katolików obrządku wschodniego. Że, powiedzmy, to najczystszy język ukraiński”. Gdybyśmy żyli w państwie prawa, na przykład w USA czy Niemczech, to nardep I. Symonenko już dawno stanąłby przed sądem: a) za obrazę godności narodowej obywateli Ukrainy – „tępi galicyjscy nacjonaliści”, „ukraińscy chorwaci” itd.; b) za świadome przekręcanie artykułu 10. Konstytucji – „wykluczenie języka rosyjskiego (ogólnorosyjskiego) z obiegu przeczy artykułowi 10., który stwierdza, że na Ukrainie gwarantuje się swobodny rozwój i ochronę języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych Ukrainy”. Szanowny I. Symonenko zapomniał, że nikt języka rosyjskiego z „obiegu” nie wypiera. U siebie w kuchni, na bazarze, u kuma na imieninach czy na wieczorze literackim „rozmawiaj” ile chcesz. Ale jeśli jesteś urzędnikiem państwowym, tym bardziej wybranym przez lud, to na swoim miejscu pracy powinieneś komunikować się z własnym narodem w języku państwowym, zatwierdzonym przez Konstytucję. To ogólnie uznana przez cały cywilizowany świat norma; c) za prowokacyjne wezwania do nieprzestrzegania zarządzeń najwyższej władzy odnośnie przejścia na język ukraiński pracowników i urzędników instytucji państwowych – „Proponuję także głębiej podejść do kwestii położenia języka ukraińskiego i wyznaczyć środki zapobiegające wprowadzaniu w Czernihowie, pod pozorem państwowego, języka rusińskiego-zachodniego”. Co zatem proponuje Symonenko w miejsce tak zwanego języka państwowego? Tak zwany „ruski język”, mowę bazarów i przedmieść, czyli nieopisany „rosyjsko-ukraiński surżyk”, z którego śmieje się obecnie cały cywilizowany świat. Podzieliwszy naród ukraiński na „małorusinów”, Symonenko, wierny towarzysz hetmana i pułkownika Iwana Zołotarenki, wiernego towarzysza broni Bohdana Chmielnickiego, zapomina o dziesięcioletniej bezprzykładnej walce UPA o naszą dzisiejszą wolność. rosjan (Ukraińców)» i siebie osobiście nie zalicza ani do pierwszych, ani do drugich. On jest «siewierianinem». Tak, terytorium współczesnej Czernihowszczyzny za czasów księcia Igora, kiedy wyruszał on na swoją wyprawę przeciwko Połowcom, zamieszkiwało plemię Siewierian («siewierianie, tow. Symonenko, żyją na Północy»), którzy jednocześnie byli Rusinami, bo państwo, do którego należeli i za które przelewali w okrutnych bitwach krew, nazywało się Ruś Kijowska. Zatem i tow. Symonenko, chce on tego czy nie, jest Rusinem, a język, którym ma być uważany za obcy; powinien on być językiem komunikacji międzynarodowej». Czyżby deputowany Aleksiejew nie uczył się w szkole historii ZSRR i nie wiedział, że Rosjanie po raz pierwszy pojawili się na Ukrainie po tak tragicznej dla nas, Ukraińców, Radzie Perejasławskiej? Przecież to od tamtego czasu w ukraińskich miastach zaczęły pojawiać się moskiewskie garnizony, które traktowały miejscową ludność jak okupanci. Czyżby deputowany Aleksiejew nie wiedział, że car Piotr wydał specjalny ukaz, zgodnie z którym synowie i córki ukraińskiej generalicji... czyją by... ty: uniknąć odpowiedzialności za ten bezład, który stworzyli w ciągu zaledwie pięciu lat w kwitnącej Ukrainie». Tak chce się zapytać tow. Symonenkę, gdzie, w jakim aparacie państwowym widział i słyszał «ukraińskojęzyczną elitę», a tym bardziej «głupich galicyjskich nacjonalistów»? Tak, na Ukrainie zwyciężyły «reakcyjne siły». Ale tysiąclecia, «ukraińsko-rosyjskie» obrzędy oraz «ukraińsko-rosyjskie» pieśni? Deputowany Aleksiejew nie jest osamotniony w swojej biologicznej nienawiści do wszystkiego, co ukraińskie. Niektórzy przewodniczący kijowskich żydowskich i rosyjskich towarzystw, zjednoczonych pod dachem Rady Towarzystw Narodowych, nazywają «Proświtę» faszystowską, bo, widzicie, za błogosławieństwem «Proświty» ich «ukrainizują». I takie otwarcie prowokacyjne oświadczenia padają w czasie, gdy na Ukrainie działa już 76 szkół żydowskich, 13 państwowych ogólnokształcących i 63 niedzielne. Że od 1993 roku w Kijowie działa Międzynarodowy Uniwersytet im. Salomona, utworzono Instytut Kultury Żydowskiej oraz Gabinet Historii Żydowskiej jako jednostkę naukową Instytutu Stosunków Narodowych i Politologii NAN Ukrainy, wydawane i rozpowszechniane są gazety i czasopisma organizacji i gmin żydowskich, odbywają się festiwale sztuki żydowskiej itp. Społeczność rosyjska, o której interesy tak dba deputowany Aleksiejew, również nie jest pozbawiona najpilniejszej uwagi państwa ukraińskiego. Dzisiaj na Ukrainie działają 3 tysiące 315 szkół z rosyjskim językiem nauczania, co jest liczbą o 350 szkół większą w porównaniu z 1995 rokiem. Na uczelniach Ukrainy w języku rosyjskim kształci się 25,6% z ogólnej liczby studentów, a w placówkach zawodowo-technicznych – 43,9%. Na Ukrainie pracuje 30 rosyjskich teatrów, wydaje się 1172 rosyjskojęzyczne gazety i czasopisma, w tym 10 wydawnictw, których założycielami są rosyjskie towarzystwa. największych miast, zajrzy do wojskowych koszar, uniwersyteckich i instytutowych audytoriów, szkół, przedszkoli, przejedzie się kijowskimi, czernihowskimi czy dniepropetrowskimi trolejbusami, tramwajami, autobusami i wszędzie usłyszy tak miły jego bolszewickiemu sercu «ogólnorosyjski język». O jakim «totalnym wprowadzaniu w codzienne życie mieszczan tak zwanej języka państwowego» można tutaj mówić? Rozumiem byłego «starszego brata», dla niego problem zniszczenia ukraińskiej niepodległości, problem «zmusić Chochłów do nakarmienia Rosji» jest jednym z najważniejszych. I nawet jeśli były «starszy brat» pisze na pierwszej stronie «Moskowskogo Komsomolca» (1 lutego 1997 r.): «Heil żyje droga Ukraino», rozumiem go. Dla niego ona nigdy nie była i nie będzie drogą. A tow. I. Symonenki nie rozumiem. Przecież droga Ukraina dla niego to nie «heil», a los, bo ojczystej ziemi, jak i własnej matki, się nie wybiera. Jakże trzeba nienawidzić swój naród, żeby twierdzić, że języka ukraińskiego u nas nie ma, a jest «rusiński język zapadenców», że my – odwieczni mieszkańcy Naddnieprza i Naddesnia – jesteśmy małorosjanami (Ukraińcami), a nasi jednokrwiści bracia z Naddnieprza w najlepszym razie «Rusinami», a w najgorszym – «ukraińskimi Chorwatami»! Że nasi jednokrwiści bracia z Naddnieprza «nigdy nie powstali przeciwko władzy, zawsze byli posłusznymi chłopami wszystkich ciemiężycieli». Tow. Symonenko, jak wam nie wstyd! Przecież przypomnijcie sobie program szkolny z historyczną nazwą, zaczęła nazywać się Rosyjską za ostatnich lat życia Piotra I). Oto jak ocenia ten, tak zgubny dla dalszej historii Ukrainy czyn księcia Możajskiego, historyk M. Antonowycz: «Car Iwan III w wojnie 1492–1494 lat odebrał sobie Wiaźmę i cały szereg miast na Siewierszczyźnie. Aleksander pogodził się z utratą i, żeby osiągnąć pokój, ożenił się z córką Iwana III, Heleną. Ale takie łatwe zdobycze tylko dodały apetytu Moskwie. Czepiając się rzekomych ucisków w wierze, których miała doznawać jego córka i w ogóle prawosławna ludność Litwy (Ukrainy – M. A.), oraz ogłaszając wszystkie ukraińskie i białoruskie ziemie aż z Haliczem i Wilnem za swoje dziedziczne władanie, Iwan III nieustannie szarpał i najeżdżał przygraniczne ziemie. Tamtejsi namiestnicy, nie mając sami siły się obronić i nie dostając odpowiedniej pomocy od swojego zwierzchnika, woleli zdradzać i przyjmować moskiewskie poddaństwo. Uciski prawosławia, którymi motywowali swoje przejście do Rosji, były, rozumie się, tylko popularnym hasłem, którym usprawiedliwiali własne czyny. W 1500 r. odpadły od Jagiellonów dawne rody Rurykowiczów na Siewierszczyźnie, książęta Bielscy, Możajscy, Masalscy, a z nimi razem i ich miasta Starodub, Homel, Czernihów. Moskiewskie granice podsunęły się pod bramy Kijowa» (M. Antonowycz, Historia Ukrainy, Praga, 1941). Przecież zamiast stawiać pomnik księciu-zdrajcy (po «dobrowolnym przyłączeniu Siewierszczyzny do Moskwii car Iwan pozwolił lewobrzeżnej Desnie, stało się mówić w mieszanym języku z przewagą języka przesiedleńców, który nazywali małorosyjskim lub ukraińskim». Wielki rosyjski poeta, przeczytawszy wyżej przytoczone wersy, powiedziałby: «wszystko to byłoby śmieszne, gdyby nie było tak smutne». Do kogo więc zapisać w takim razie wybitnych czernihowian, klasyków ukraińskiej literatury, do małorosjan czy ruskich – «siewierian»: P. Kulisza, S. Wasylczenkę, W. Czumaka, O. Dowżenkę, P. Tyczynę? Chciałem na tym postawić kropkę, ale nie mogę. Bo to przecież wychodzi, że i mnie, potomka zaporoskiego kozactwa, deputowany I. Symonenko, nie pytając o moją zgodę, wpisał do małorosjan. Cóż to ono takie i z czym to się je? Otwieram «Ukraińską małą encyklopedię» profesora Jewhena Onackiego, czytam: «MAŁOROSJAN – narodowo zdegenerowany Ukrainiec, który cierpi, głównie w odniesieniu do Moskwy, na kompleks niższości i na ile może wiernie służy Moskwie». Swego czasu Wynnyczenko w powieści «Chcę» tak scharakteryzował ten typ człowieka, co narodził się na Ukrainie za moskiewskiego panowania: «Znacie, co to jest małorosjan? Nie? Parszywiec, mówiąc prosto, ni to, ni owo. On, widzicie, z pochodzenia Ukrainiec, z wychowania – russkij, i przekonania – nieuk we wszystkim, co dotyczy własnego narodu, z natury – samolub i niewolnik». To małorosjan, tow. Symonenko! Wy sobie bądźcie kim chcecie, choć siewierianinem, a ja pozostanę tym, kim jestem – człowiekiem. Na Ukrainie transmitowane są programy rosyjskiej telewizji, niemal dwie trzecie ogólnej objętości czasu antenowego na kanałach telewizyjnych i radiowych zajmują audycje i filmy transmitowane w języku rosyjskim. Jak więc można mówić o jakiejkolwiek gwałtownej ukrainizacji, towarzyszu przewodniczący kijowskich żydowskich i rosyjskich towarzystw! Mikołaj Litwin. Jeśli towarzysz Symonenko tak bardzo troszczy się o język sąsiedniego państwa, to niech przejdzie się po halach fabrycznych i zakładach naszych, jeśli być uczciwym i szczerym do końca, to oni nie zwyciężyli, a wywiesiwszy nad budynkiem Rady Najwyższej niebiesko-żółtą flagę, utrzymali się przy władzy. Dla nich język ojców i dziadów jak był, tak i pozostał obcym. Pracownicy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki przeprowadzili swoistą ankietę, obdzwonili niemal wszystkie sekretariaty ministerialne i żadna sekretarka nie zdobyła się na odpowiedź w języku ukraińskim, państwowym, gospodarza «płynącej mlekiem i miodem», jak pisze kronikarz, Litewsko-Ruskiego państwa (proszę nie mylić z Moskowią, państwo moskiewskie, uzurpując naszą historię, wspomnijcie księcia-króla Daniela, dumne siewierskie plemię, tym bardziej za całe, za Zachodnią Ukrainę, za Zakarpacie, za Zachara Berkuta, Ołeksę Dowbusza, za hetmana Mazepę, za nie mniej sławnego pułkownika Bohuna, nikomu nie pozwolą. My wszyscy jesteśmy Ukraińcami, bo w żyłach płynie jedna krew, jedna matka Ukraina, jedna mowa państwowa. Od dziś i do końca świata. Niech Ukraina płacze, jeśli, jakimś cudem, na Zakarpaciu, żeby naprawić fałszywą pomyłkę, która pogardliwie nazywa się «rusińską zapadniecką», jeszcze całkiem niedawno była jego rodzimą. I podpisuje się on rusińsko-ukraińskim «z» z kropeczką. Symonenko pisze: «Na Czernihowszczyźnie lud mówił w tamtych czasach po rusku, dokładniej w siewierskim dialekcie słowiańskiego języka. Żeby upewnić się w tym, wystarczy wziąć dowolne źródło z tamtych czasów albo porozmawiać dzisiaj we wsiach Prawobrzeżnej Desny. Później, po aktywnym zasiedleniu naszych ziem przez zbiegów z Prawobrzeżnej Ukrainy, którzy uciekali przed pańszczyźnianym samowolstwem, część ludności, w zasadzie, to jedynie pojedyncze fakty, które stały się własnością czytelników «Siewieriańskiego Litopysu» (1995, nr 1), a ile ich pod szyldem «tajne» pokrywa się kurzem w archiwach NKWD-KGB i czeka na swojego odkrywcę! Wy, towarzyszu Symonenko, wzywacie «na cześć 200-lecia zjednoczenia» Czernihowszczyzny z Moskowią postawić pomnik «zjednoczycielowi» księciu Symeonowi Możajskiemu, który haniebnie zdradził Wielkiego Księcia Aleksandra. Czyżby poseł Aleksiejew nie wiedział, że w strasznym 1933 roku opustoszałe od wygłodzonych przez komunistów sztucznym głodem ukraińskich chłopów wsie zasiedlali przybyszami z rosyjskiego Nieczarnoziemia? A w 1939 roku we Lwowie żyło zaledwie kilku Rosjan! Więc kiedy oni (kolonizatorzy!) zdążyli stać się na Ukrainie «rdzennym narodem»? Kiedy zdążyli wytworzyć, oprócz słynnego «mata», samodzielną kulturę narodową? Gdzie ich, sięgające w głąb wieków, godne pomniki chłopców-obrońców, którzy oddali w boju swoje młode życie? A że do dziś w «Słowie Proświty»...

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 5Originalseite ↗
Szanowny Panie Wołodymyrze Gennadijowiczu! Do publicznego zwrócenia się do Pana skłonił mnie Pana występ w gazecie Rady Najwyższej „Gołos Ukrajiny”. Wydawało mi się, że moglibyśmy się porozumieć, mimo że stoimy na różnych stanowiskach. Pan jest patriotą rosyjskiego narodu i rosyjskiego języka, a ja wraz z moimi kolegami, ukraińskimi narodowymi demokratami, jestem patriotą języka ukraińskiego i swojego narodu. Pańscy koledzy nazywają nas nacjonalistami. Nie obrażamy się. Ponieważ słowo „nacjonalista” jest Panu nieprzyjemne, muszę wyjaśnić, w jaki sposób większość moich kolegów stała się nacjonalistami. Moja mama, kiedy byłem jeszcze chłopcem i mieszkałem na wsi, często mówiła mi: „Dziecko, nigdy nie zapominaj, że jesteś Ukraińcem, i nie wstydź się języka ukraińskiego!” Później przeniosłem się do Kijowa, a tutaj prawie wszyscy Ukraińcy wokół mnie, którzy, tak jak ja, przyjechali ze wsi do stolicy, zaczęli się wstydzić i wyrzekać swojego języka. Zacząłem tłumaczyć, że postępują niewłaściwie, bezmyślnie. Moje pouczenia nie odniosły skutku, dlatego dosłownie nabawiłem się kompleksu w tej sprawie i z tego powodu „wlazłem” w politykę. I teraz nie mogę się powstrzymać, stale tłumacząc ludziom, zwłaszcza tym, którzy mają wyższe wykształcenie, że trzeba uczyć się i znać wiele języków (sam jestem wykładowcą języków obcych), że odmowa od języka ojczystego… Nie ozdabia to człowieka i nie czyni go bardziej piśmiennym i kulturalnym. Rozumiem, Wołodymyrze Gennadijowiczu, Pańska mama Panu nic podobnego nie ...mówiła, bo nawet nie przyszło na myśl, że wyrzeka się Pan języka. Weźmy też pod uwagę, że nie było ku temu warunków ani powodów, bo w czasach Pana dzieciństwa Ukraińcy, którzy przenosili się ze wsi do miast, przechodzili na język rosyjski, a swoje dzieci oddawali do rosyjskich szkół, zaś na uczelniach dla Ukraińców nie wykładano ani jednego przedmiotu po ukraińsku. Państwo w tym czasie nie chroniło języka ukraińskiego. Mimo to nie wyrzucam Panu tego. Jedynie zobowiązany jestem porozumieć się z Panem w kwestii tego, że w dyskusji w społeczeństwie, a nawet na sali obrad, na temat kwestii językowej, którą Pan znów podejmuje, przy racjonalnym i spokojnym podejściu nie mogłoby być żadnych podstaw. Jako politycy pewnie od razu do niczego nie dojdziemy, ale jako naukowcy, jako inteligenci, jako patrioci języka ojczystego mamy szansę się porozumieć. Chce Pan nadać językowi rosyjskiemu status szczególny głównie na tej podstawie, że nim posługuje się znaczna liczba ludzi. Ale wyobraźmy sobie, Wołodymyrze Wołodymyrowiczu, że Ukraina w znanym okresie historycznym weszła nie w skład Rosji, lecz została podbita przez Polaków lub Turków Przecież wiecie, że takie warianty były całkiem realne. Jakim językiem mówiłaby większość Ukraińców, gdyby Ukraina przez prawie cztery stulecia wchodziła w skład Turcji czy Polski, a na jej ziemię przeprowadziły się miliony Turków lub Polaków? Po czterystu latach zamieszkiwania na Ukrainie oni również uważaliby się za tubylców. Polonizacja Ukraińców byłaby jeszcze silniejsza niż ich rusyfikacja, którą obserwujemy obecnie, ponieważ władza polska, jak świadczy historia, niszczycielsko wykorzeniała język ukraiński na terenach Zachodniej Ukrainy. A pamiętacie słynne «Teraz ja Turek – nie Kozak. I jak to się stało, że w Turka się przemieniłem?» Czy byłoby sprawiedliwe, logiczne i celowe nadawanie językowi tureckiemu i polskiemu jakiegoś szczególnego statusu w chwili, gdy Ukraina stałaby się niezależna od Polski i Turcji? Sprawiedliwie było zaś ogłosić kurs na narodowo-językowe odrodzenie Ukraińców. Myślę, że w tej sprawie bylibyśmy razem z Wami, nawet gdybyśmy należeli do różnych partii. A gdyby Ukraina pozostawała (a tak też bywało!) aż do niedawna podzielona między trzy państwa – Rosję, Polskę i Turcję – czy w razie jej państwowego odrodzenia opowiadalibyśmy się wspólnie za czterema językami państwowymi, włączając w to turecki na Krymie! Tak rozumiem, szanowny Wołodymyrze Hennadijowyczu, że nasze stanowiska obecnie różnią się tym, że ja chciałbym zmienić sytuację językową w państwie i chronić język ukraiński PRZED językiem rosyjskim, który obecnie w ukraińskim Charkowie OTWARTY LIST DO WOŁODYMYRA AŁEKSIEJEWA, POSŁA NARODOWEGO UKRAINY w stolicy Ukrainy dominuje, a Wy wolicie po prostu oprzeć się na obecnym stanie rzeczy i utrwalić tę dominację. Przy tym kieruję się nie w ostatniej kolejności znanym, nie piszę do Pana/Pani o tym przez wzgląd na wyrażenie „Filozofowie dotąd tylko wyjaśniali świat, a chodzi o to, by go zmienić”. Oczywiście zgodzi się Pan/Pani ze mną, że gdyby Polak w Polsce, Szwed w Szwecji, Japończyk w Japonii, a Rosjanin w Rosji nie władał swoim narodowym językiem państwowym, byłoby to nienormalne. Takiej sytuacji po prostu nigdzie na świecie nie ma. Chcę, żeby u nas też tak nie było, to znaczy chcę, żeby Ukraińcy w niepodległym państwie ukraińskim znali język ukraiński. Marzę o tym, by Rosjanie na Ukrainie również szanowali i znali nasz język i w razie potrzeby mogli się nim posługiwać. Czy chcę czegoś złego? Spróbujcie uwierzyć, że ani ja, ani moi jednomyślni nie chcemy, by Ukraińcy na Ługańszczyźnie, czy w rosyjskojęzycznym Kijowie, czy moje i Wasze dzieci zapomniały język rosyjski. Nie straciliśmy jeszcze rozumu i poczucia realnego świata. Czego właściwie chcemy? Jestem przekonany, że Pan też nie ma nic przeciwko temu. Chcemy przekształcić Ukrainę w społeczeństwo o wysokiej kulturze komunikacji językowej. Proszę powiedzieć, Włodzimierzu Gennadijowiczu, czy będzie wysoka kultura komunikacji językowej w naszym kraju, jeśli Ukraińcy na Wschodzie i Południu Ukrainy będą pisać i rozmawiać wyłącznie jednym językiem — rosyjskim? Mogę przysiąc, że podczas moich wielokrotnych wizyt w tych regionach każdy z nieznanych mi rozmówców na moje zwrócenie się w języku ukraińskim odpowiadał wyłącznie po rosyjsku, ponieważ najwyraźniej nie władał językiem ukraińskim albo odnosił się do niego negatywnie. Dlatego w stanowisku nacjonalnych demokratów nie chodzi o zmianę stosunku do języka rosyjskiego, lecz o zmianę stosunku do języka ukraińskiego. Ja dziś sam agitowałbym za urzędowym statusem języka rosyjskiego, gdybym zobaczył choćby najmniejsze, ale szczere dążenia władz na tym samym Ługańszczyźnie czy Doniecczyźnie, by sprzyjać wzrostowi autorytetu języka ukraińskiego. Obiecuję zrewidować swoje obecne stanowisko tego samego dnia, gdy tylko w jednym z setek trolejbusów Ługańska z głośnika rozlegnie się: „Następny przystanek — ulica Lenina”, albo gdy na stadionie „Lokomotyw” w Doniecku przez cały sezon piłkarski choć raz zostanie ogłoszone: „Gola dla «Szachtara» w dziesiątej minucie strzelił Andrij Szewczenko, numer dziewiąty”. Czy po takiej okazji ktoś w Ługańsku zabłądziłby i wyszedł na Prospekt „Prawdy”, a w Doniecku nie zrozumiano by, kto, kiedy i komu strzelił gola? Czy w tych miastach wybuchnęłoby powstanie? Jednak ze wszystkiego widać, że ani w Ługańsku, ani w Słowiańsku, w którym mieszka 46 696 Ukraińców i gdzie aż 1 270 dzieci uczy się w języku ukraińskim, nikt oficjalnie nie zamierza choćby wyszeptać ani jednego ukraińskiego słowa. Stąd nieświadomie nasuwa mi się pytanie. Jak to możliwe? Ja — ukraiński nacjonalista — znam i lubię język rosyjski i często się nim posługuję, a większość przełożonych na Wschodzie i Południu Ukrainy, nazywając siebie internacjonalistami, nie włada językiem ukraińskim i nie stara się go opanować. Wychodzi więc, że nie są internacjonalistami. Przez dłuższy czas kierowałem katedrą języków obcych i znam wielu wykładowców, którzy znakomicie władają językiem angielskim lub niemieckim, a po ukraińsku nie potrafią połączyć dwóch słów. Dlaczego? Bo nie chcą! A dlaczego nie chcą? Przecież nauczenie się języka ukraińskiego jest elementarnie proste. Tu właśnie pojawiają się wątpliwości i podejrzenia. Gdyby Pan był na moim miejscu, Włodzimierzu Gennadijowiczu, też by Pan wątpił. Opierając się na wyżej wymienionych wątpliwościach (podejrzeniach), nacjonaldemokraci obecnie nie mogą zgodzić się z ogłoszeniem szczególnego statusu języka rosyjskiego. Wychodzimy z założenia, że w obecnych okolicznościach, przy dzisiejszym ogólnym poziomie kultury językowej i stosunku do języka ukraińskiego, taki status całkowicie i ostatecznie zamknie Ukraińcom drogę do odrodzenia narodowego i podepcze prawa językowe nawet tych Ukraińców, którzy do tego odrodzenia dążą. Leonid Kuczma nie zdążył swego czasu jedynie zadeklarować swoich planów dotyczących oficjalności języka rosyjskiego, który w Waszym kraju zaczęto zamykać – to, co wystradaliśmy, właśnie otwierając kilka ukraińskich klas dla tych, którzy nie zapomnieli, że są Ukraińcami. A czego można się spodziewać, jeśli językowi rosyjskiemu nadadzą szczególny status i ogłoszą go tym samym językiem oficjalnym! Bądźcie pewni, że wtedy ukraiński stanie się wyłącznie językiem „wiejskim”. Z czasem pozostanie on tylko w najbardziej zapadłych wsiach i zupełnie wymrze. Nie zgadzacie się? To pojedźcie i spójrzcie na Białoruś. To czeka także język ukraiński. Czyż Was to nie przeraża! Jeśli Wy nam nie ufacie, a my Wam też nie ufamy, bo nie widzimy najmniejszego praktycznego wsparcia dla języka ukraińskiego z Waszej strony, to chodźmy na kompromis, a dokładniej na porozumienie. Ja osobiście proponuję, abyśmy wszyscy razem obrali w Ukrainie kurs, opierając się na artykule 10, na kształtowaniu społeczeństwa o wysokiej kulturze zachowań językowych | komunikowania się. Przeanalizuję zaproponowaną przeze mnie formułę i artykuł 10 przez pryzmat Pana, Wołodymyrze Hennadijowiczu, niepokoju. Pana całkiem zrozumiale martwią prawa językowe obywateli, którzy porozumiewają się po rosyjsku. Ale artykuł 10 stanowi, że obowiązkowość języka ukraińskiego ogranicza się wyłącznie do sfery służbowej. To po pierwsze. A po drugie, nie zabrania on nikomu porozumiewać się po rosyjsku gdziekolwiek, nawet w pracy. Po trzecie, obowiązek znajomości języka ukraińskiego Konstytucja rozciąga na osoby pełniące funkcje służbowe i urzędnicze. Czy Pan jest przeciwko temu, aby różnego rodzaju kierownicy i przełożeni w Ukrainie podnieśli swoje kwalifikacje językowe, doskonaląc swój język ukraiński? Cóż to za przełożony, który nie potrafi w Ukrainie mówić po ukraińsku? A jeśli, wyobraźmy sobie, język rosyjski zostanie ogłoszony, jak Pan tego chce, językiem urzędowym, to czy oznacza to, że burmistrz Charkowa czy Alczewska nie powinien już znać ukraińskiego? A jeśli do jego gabinetu wejdzie zwykły wiejski chłop? Jak będzie wyglądał burmistrz? Chłop zwróci się do niego: „Jak, pan jest inteligentem?”, a on odpowie mu po rosyjsku: „jak” Niektórzy Pana koledzy na sesji mówili, że u nas prawie połowa ludności posługuje się językiem rosyjskim. To bardzo dobrze, jeśli wziąć pod uwagę nasz wspólny cel: społeczeństwo o wysokiej kulturze językowej i etyce komunikowania się. Pozostaje tylko, aby przede wszystkim ta część ludności rosyjskojęzycznej, która jest urzędnikami lub zamierza nimi zostać, w miarę przyzwoicie opanowała język ukraiński. Proszę mi uwierzyć, jako specjalista w dziedzinie metodyki nauczania języków, że języka rosyjskiego nie da się w naszych warunkach i w naszych czasach zapomnieć ani nie znać, a język ukraiński nauczyć się lub przypomnieć sobie wcale nie jest trudno, co zresztą udowodnili Prezydent i jego otoczenie oraz wielu Pana kolegów z parlamentu. Większość Ukraińców, mieszkających obecnie w miastach Donbasu, Słobożanszczyzny, jak i Kijowa, to przybysze ze wsi, a język ukraiński żyje w nich, lecz posługują się nim biernie. Na ulicy i w pracy wstydzą się wyglądać jak «białe kruki». W Ukrainie, proszę się zgodzić, w ogóle nie ma ludzi, którzy by nie rozumieli języka ukraińskiego, a od biernego do czynnego władania nim jest tylko jeden krok. Trzeba jedynie chcieć go postawić. Otóż chcę uczynić z Pana swojego sprzymierzeńca i współmyślnika w walce o dwujęzyczność. Tylko nie o taką dwujęzyczność, gdy na Wschodzie i Południu Ukrainy każdy szef mówi po ukraińsku tak, jak siekiera pływa, lecz o taką, gdy wszyscy szefowie w Ukrainie będą dobrze władać kilkoma językami, łącznie z rosyjskim. Nie jesteśmy za taką dwujęzycznością, która podzieli Ukrainę na ukraińską i rosyjską, a społeczeństwo na «rosyjskojęzyczne» i ukraińskojęzyczne. Jesteśmy za taką Ukrainą, w której wszyscy wykształceni obywatele, a przede wszystkim Ukraińcy, będą swobodnie władać językiem ukraińskim. Język rosyjski zakorzenił się w Ukrainie. Znają go tu wszyscy. Nie dążymy do wyparcia go ani wykorzenienia. Wsparcie języka rosyjskiego jest zapisane w Konstytucji. Ma ono dziś aż nadto. Natomiast język ukraiński wciąż przypomina …służącą we własnym domu. Oto dlaczego jest problem. Oto skąd nasza nieufność. Jeżeli Pana koledzy z Kongresu Obywatelskiego chcą zmienić nasze stanowisko wobec Pana pozycji, to niech nauczą się języka ukraińskiego i, dając tym samym dobry przykład, pomogą nam chociaż podnieść się z kolan. Tymczasem nie opuszcza nas podejrzenie, że opór wobec odrodzenia języka ukraińskiego, a nawet walka z nim, którą odczuwamy każdego dnia i każdej godziny, ma na celu, pod pozorem walki o prawa człowieka, zbudowanie jeszcze jednego państwa rosyjskiego. Rozwiejcie nasze wątpliwości. Jeżeli nie jest tak, jak myślimy, to uda się Panu nas przekonać. A jeszcze zastanówmy się razem, jak należy osiągnąć powszechne opanowanie języka państwowego przez Ukraińców, jeśli nie stosować także metod administracyjnych”? Proszę spojrzeć. W Kijowie są 34 rosyjskie szkoły. Okazuje się, że w każdej z nich uczy się mniej więcej 8596–9095 Ukraińców. Co by Pan zrobił, gdyby w Woroneżu było wiele ukraińskich szkół, a w nich prawie wszyscy uczniowie byli dziećmi Rosjan? Nie mówimy już o tym, że w Rosji ukraińskich szkół nie ma i nigdy nie będzie. Zdecydowałem się napisać do Pana ten list otwarty, bo odczułem, że Pan szczerze boleje nad rosyjskim językiem i rosyjskojęzycznymi. Mnie zaś boli dusza o los języka ukraińskiego. Łączy nas bolesny ból serca za to, co własne i rodzime. Panu, zgodzi się Pan, Włodzimierzu Gennadijewiczu, jednak jest znacznie łatwiej. Kiedy wychodzi Pan z mieszkania w rodzinnym Charkowie, na każdym kroku słyszy Pan swój „wielki, mogучy russkij jazyk”. Idąc ulicami Kijowa, gdzie mieszka więcej niż dwie trzecie Ukraińców, znów słyszy Pan tylko swoje „wielki, mogучy”. Nie tylko słyszy Pan, ale też widzi, bo na półkach księgarskich, w kioskach z gazetami ukraińskie wydawnictwa rzadko wpadają w oczy. Kiedy zaś ja idę ulicami swojej stolicy i wszystko to słyszę i widzę, to ciągle przychodzi mi na myśl: „Do czego on mogучy! Na ile mogучy, na tyle niewielkoduszny!”. Czy Pan mi współczuje, Włodzimierzu Gennadijewiczu? Czy Pan rozumie, jak nam boli? Czy Pan nas w ogóle rozumie właściwie? Zrozumieć zaś innego człowieka można tylko wtedy, gdy w pełni wyobrazi się siebie na jego miejscu. Spróbujmy to zrobić wzajemnie. Z własnego doświadczenia wiem, że nie jest to proste. Ale jestem przekonany: jeśli uda nam się wyprowadzić problem językowy ze sfery walki politycznej i przenieść go w sferę etyki, dydaktyki, kultury zachowania, komunikowania się, to na niwie językowej znajdziemy wspólny język. Kończąc list, chcę wyrazić swój szacunek dla Pana i jeszcze raz zapewnić, że nie mamy nic przeciwko języku rosyjskiemu. Jesteśmy przeciwni temu, aby na ogromnej części Ukrainy znano wyłącznie język rosyjski i wyłącznie nim się posługiwano. Ja osobiście nie jestem przeciwny nadaniu językowi rosyjskiemu jakiegoś szczególnego statusu. Ale dopiero wtedy, gdy język ukraiński rzeczywiście stanie się państwowym, i będzie go dobrze znać większość tych obywateli państwa Ukraina, którzy uważają rosyjski za ojczysty. A co do tego, czy Rosjanie na Ukrainie są narodem rdzennym, to nie jestem tu specjalistą i nie będę wdawać się w spór. Kieruję się tu taką formułą: jeśli narodowe grupy żyją na wsi, w kołchozach, to można je uważać za rdzenne, jeśli oczywiście nie zostały tam przesiedlone w ciągu ostatnich czterech stuleci. Miasta bowiem formowały się kosztem wsi i przybyszów. A gdzie Pan znajdzie na Ukrainie wieś, w której od dziadka i pradziadka żyją Pana narodowi pobratymcy? Proszę znaleźć, a ja się zgodzę. (JURIJ HNATKEWYCZ, kandydat nauk pedagogicznych, przewodniczący Kijowskiego Obwodowego Zjednoczenia «Proświta»)

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 6Originalseite ↗
W celu intensyfikacji pracy związanej z kształtowaniem polityki językowej postanawiam: 1. Utworzyć przy Prezydencie Ukrainy Radę ds. polityki językowej. 2. Zatwierdzić skład osobowy Rady (załączony). 3. Zatwierdzić Regulamin Rady ds. polityki językowej przy Prezydencie Ukrainy (załączony). Kijów O Radzie ds. polityki językowej Dekret Prezydenta Ukrainy Prezydent Ukrainy L. KUCZMA 24 lutego 1997 roku Nr 164/97 1. Rada ds. polityki językowej przy Prezydencie Ukrainy (dalej – Rada) jest organem konsultacyjno-doradczym, powołanym do wspierania skutecznej pracy związanej z opracowywaniem propozycji dotyczących kształtowania polityki językowej, tworzeniem niezbędnych warunków do funkcjonowania języka państwowego we wszystkich sferach życia społecznego, wolnego rozwoju, używania i ochrony języka rosyjskiego oraz innych języków mniejszości narodowych Ukrainy. 2. Rada w swojej działalności kieruje się Konstytucją Ukrainy, ustawami Ukrainy, uchwałami Rady Najwyższej Ukrainy, dekretami i zarządzeniami Prezydenta Ukrainy, aktami Gabinetu Ministrów Ukrainy oraz niniejszym Regulaminem. 3. Głównymi zadaniami Rady są: opracowywanie propozycji dotyczących kształtowania polityki językowej na Ukrainie oraz zapewnienie konstytucyjnych praw obywateli w tej dziedzinie; analiza stanu, tendencji rozwoju i stosowania języka ukraińskiego oraz innych języków w życiu państwowym, gospodarczym, politycznym i społecznym; rozpatrywanie projektów ustaw Ukrainy, dekretów i zarządzeń Prezydenta Ukrainy, aktów Gabinetu Ministrów Ukrainy, programów działania ministerstw i innych centralnych organów władzy wykonawczej w zakresie polityki językowej; składanie w ustalonym trybie propozycji w kwestiach językowych wymagających regulacji prawnej; ocena koncepcji i kompleksowych programów w sprawach należących do jej kompetencji. 4. Dla wykonania nałożonych na nią zadań Rada ma prawo: tworzyć w razie potrzeby pod kierownictwem członków Rady tymczasowe grupy eksperckie i robocze, angażować do udziału w nich przedstawicieli centralnych i miejscowych organów władzy wykonawczej, instytucji naukowych oraz organizacji społecznych (za zgodą ich kierownictwa); Dziś wszyscy dusimy się od problemów. Rząd szuka wyjścia z mnóstwa kryzysowych sytuacji. Uczeni starają się stworzyć koncepcyjne podstawy dalszego rozwoju młodego państwa. Zwykli ludzie także są ściśnięci szczypcami zwykłych życiowych problemów. Na tym tle nie dziwi zamiar Ministerstwa Edukacji opracowania koncepcji dalszego istnienia szkolnictwa wyższego Nasz system szkolnictwa wyższego od dawna potrzebuje podobnej uwagi. I nie chodzi tylko o to, że państwo nie jest już w stanie utrzymywać uczelni wyższych. Istnieje też problem niskiej konkurencyjności naszych młodych specjalistów na rynku pracy Dlaczego więc nasi nowo upieczeni nauczyciele źle uczą, dlaczego inżynierowie, w nazwie zawodu których jest łacińskie „ingenium”, oznaczające zdolność, pomysłowość, w GŁÓWNEJ MASIE nie posiadają tych cech? Można oczywiście wymienić wśród pierwszych przyczyn dewaluację wiedzy we współczesnych warunkach (nie zawsze wysokie kwalifikacje są gwarancją wysokiego wynagrodzenia). A jeśli zajrzeć jeszcze głębiej? Czy nasz system kształcenia sprzyja wychowaniu osobowości twórczej? Nie mówimy o wszystkich takich. Nasza ziemia jest hojna w talenty. Są i za obecnego systemu kształcenia młodzi ludzie z oryginalnym postrzeganiem świata, wysoką pracowitością i samodyscypliną. Ale, szczerze mówiąc, takich jest niewielu. Znacznie więcej tych, którzy nawet po ukończeniu wyższej uczelni nie rozumieją, dla kogo i po co się uczyli. -- - - -о ше - -ь Dekretem Prezydenta Ukrainy z 24 lutego 1997 roku Nr 164/97 REGULAMIN o Radzie do spraw polityki językowej przy Prezydencie Ukrainy ZATWIERDZONO w porozumieniu z ich kierownictwem); otrzymywać w ustalonym trybie nieodpłatnie informacje i materiały niezbędne do jej działalności; zasłuchiwać na swoich posiedzeniach sprawozdania przedstawicieli ministerstw, innych centralnych i miejscowych organów władzy wykonawczej, kierowników państwowych przedsiębiorstw, instytucji i organizacji w sprawach należących do jej kompetencji. 6. Radą kieruje przewodniczący, którego powołuje Prezydent Ukrainy. Pierwotny skład osobowy Rady oraz Regulamin Rady zatwierdza Prezydent Ukrainy. Zmiany w składzie Rady zatwierdza uchwała Rady. Członkowie Rady uczestniczą w jej pracach na zasadach społecznych. 6. Podstawową formą pracy Rady są posiedzenia, które odbywają się w miarę potrzeby, ale nie rzadziej niż raz na kwartał. Posiedzeniem Rady kieruje jej przewodniczący lub, z jego upoważnienia, zastępca przewodniczącego Rady. 7. Decyzje Rady podejmowane są zwykłą większością głosów członków Rady obecnych na posiedzeniu i są formalizowane w postaci protokołów, zaleceń. Te decyzje są obowiązkowe do rozpatrzenia przez centralne i miejscowe organy władzy wykonawczej, przedsiębiorstwa, instytucje, organizacje i obywateli. 8. Organizacyjne zabezpieczenie działalności Rady sprawuje Zarząd Polityki Humanitarnej Administracji Prezydenta Ukrainy. 9. Bieżącą pracę Rady wykonuje jej sekretariat. Finansowe oraz materialno-techniczne zabezpieczenie działalności Rady sprawuje Państwowy Komitet Ukrainy ds. narodowości i migracji. Szef Administracji Prezydenta Ukrainy Je. Kuszniarow Zapytajmy samych siebie: czy nie ma w tym naszej, nauczycielskiej, winy? Jak wychowujemy w naszym systemie edukacji człowieka-twórcę W szkole uczymy dziecko rozwiązywać wszelkie zadania matematyczne, analizować dzieła sztuki (co uczniowie, nota bene, nauczyli się bardzo zręcznie robić, nawet Dekretem Prezydenta Ukrainy SKŁAD Rady ds. polityki językowej Prezydenta Iwan Kuras – wicepremier Ukrainy, przewodniczący Rady Jurij Bohuckyj – doradca premiera Ukrainy Serhij Hołowatyj – minister sprawiedliwości Ukrainy Dmytro Mychajłowycz HRODZINSKI – kierownik wydziału Instytutu Biologii Komórkowej i Inżynierii Genetycznej Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, przewodniczący komisji terminologicznej Iwan Mychajłowycz DZIUBA – główny pracownik naukowy Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, literaturoznawca Iwan Fedorowycz DRACZ – przewodniczący Towarzystwa Związków z Ukraińcami poza granicami Ukrainy, pisarz (za zgodą) Wołodymyr Borysowycz JEWTUCH – przewodniczący Państwowego Komitetu Ukrainy do spraw narodowości i migracji Mykoła Hryhorowycz ULINSKI – deputowany ludowy Ukrainy, dyrektor Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (za zgodą) Mychajło Zachariowycz ZHURAWSKI – minister oświaty Ukrainy Ihor Wasylowycz IWANCZENKO – wicepremier Autonomicznej Republiki Krymu Mychajło Wasylowycz KOSIW – przewodniczący Komisji Rady Najwyższej Ukrainy do spraw kultury i duchowości (za zgodą) Zynowij Wołodymyrowycz KULYK – informacji Ukrainy Illia Mychajłowycz LEWITAS – narodowych towarzystw Ukrainy Wołodymyr Makarowycz MATWIJCZUK – zastępca ministra finansów Ukrainy Pawło Mychajłowycz MOWCZAN – deputowany ludowy Ukrainy, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki (za zgodą) Jurij Mychajłowycz USZKETYK – przewodniczący Związku Pisarzy Ukrainy (za zgodą); Dmytro Iwanowycz OSTAPENKO – minister kultury i sztuki Ukrainy Alla Wiaczesławiwna POTAPOWA – przewodnicząca Kijowskiego Kulturalno-Narodowego … ministr … przewodniczący Rady … ni od 24 lutego 1997 nr 164/97 … Prezydentowi Ukrainy prosvitnytskoho tovarystva «Russkoe sobranie» [OCR: fragment nazwy] PROKOPENKO Iwan Fedorowycz – rektor Kijowskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. H. S. Skoworody ŁK Mykoła Ołeksandrowycz – pomocnik Prezydenta Ukrainy SYTNYK Wołodymyr Stepanowycz – szef Głównego Zarządu Pracy Wychowawczej Ministerstwa Obrony Ukrainy SKOPENKO Wiktor Wasylowycz – rektor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki, przewodniczący Stowarzyszenia Rektorów Szkół Wyższych Ukrainy TUPKA Bohdan Sylwestrowycz – artysta ludowy Ukrainy, aktor Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki Rdanenko Ołeksandr Onysymowycz – dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, przewodniczący międzygałęziowej komisji lingwistycznej TOBT Mychajło Mychajłowycz – deputowany ludowy Ukrainy, przewodniczący podkomisji Komisji Rady Najwyższej Ukrainy ds. praw człowieka, mniejszości narodowych i stosunków międzynarodowych (za zgodą) TOŁOCZKO Piotr Piotrowycz – wiceprezes Narodowej Akademii Nauk Ukrainy FILIPCZUK Heorhij Heorhijowycz – przewodniczący Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej CZUBAROW Rafat Abdurachmanowycz – wicemarszałek Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu JEWCZENKO Wołodymyr Pawłowycz – rektor Donieckiego Państwowego Uniwersytetu Nkaruk Wołodymyr Ilarionowycz – prezes towarzystwa «Znannia» Ukrainy (za zgodą) JAWORIWSKI Wołodymyr Ołeksandrowycz – deputowany ludowy Ukrainy, członek Komitetu ds. Państwowych Nagród Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, pisarz (za zgodą) Szef Administracji Prezydenta Ukrainy Je. KUSZNARIOW PES I-NI O DWUJĘZYCZNOŚCI: NIECH ŻYJE DWUJĘZYCZNOŚĆ? Naszą największą bolączką jest to, że fotele ministerialne często zajmują apologeci tych, którzy otwarcie lekceważą język ukraiński jako państwowy, próbują rozmywać go różnymi instrukcjami, wytycznymi i tym podobnymi, zastąpić i przekreślić postanowienia Ustawy Zasadniczej. Dziwi mnie: czy naprawdę tego nie widzi Prezydent – gwarant przestrzegania Konstytucji Ukrainy (art. 102)? «Obcojęzyczni» opanowali trybunę Rady Najwyższej, większą część państwowej przestrzeni informacyjnej, a teraz, jak to się mówi, postanowiono wyrąbać to pod korzeń. Dlatego wprowadza się politykę rusyfikacji w ramach państwowego programu (Ministerstwo Oświaty Zupełnie niedawno do placówek oświatowych nadszedł „cyrkularz” w postaci „Informatora” o trybie zamawiania dokumentów o wykształceniu, sporządzanych na podstawie technologii fotokomputerowych, w którym przy zamówieniu trzeba podać dane o języku dokumentu (Kopia w załączeniu). Już nie ze zdziwieniem czy niezrozumieniem, lecz z krzykiem duszy wyrywa się pytanie: do kiedy placówki oświatowe Ukrainy będą wydawać dokumenty o wykształceniu w języku rosyjskim? Dlaczego jeszcze pozwalamy, by traktowano nas dalej, jakbyśmy byli ludźmi drugiej kategorii? A ci, którzy kiedyś kierowali polityką starszego „brata”, dziś, wygodnie usadowieni w miękkich fotelach twórców państwowości, nadal robią wszystko, by przekształcać Ukrainę w prowincję. Dlaczego ci Ukraińcy, których kiedyś siłą zmuszono do zagospodarowywania wiecznej zmarzliny Syberii, do dziś nie mogą sobie pozwolić na takie luksusy, by uzyskać tam dokument o wykształceniu w języku ukraińskim, ojczystym? I jego rzekomo wysoki poziom intelektualny nie podpowiada im, że polityka językowa to polityka państwowego prestiżu. Dziwna sytuacja powstaje w państwie, w którym utrwalanie języka ukraińskiego jako języka państwowego pozostaje sprawą organizacji społecznych, a polityka językowa prowadzona przez instytucje państwowe w wielu przypadkach zbiega się z polityką rusyfikatorską, wrogą wobec niepodległości. Cóż, być może pozostaje tylko uczciwie powiedzieć całemu światu, że jesteśmy państwem, i to niepodległym, a język będziemy bronić na poziomie społecznym. Olga Rudanec, pomocnik przewodniczącego Kołomyjskiej Miejskiej Rady, członek Rady Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki System metodyczny nauczania i wychowania skupia się dziś wokół jednej osoby: nauczyciela. To on potrafi mówić przez większość lekcji (w szkole) i wykładów (w instytucie), to on wykłada, argumentuje, udowadnia swoje myśli i poglądy „przy okazji”, to on dyskutuje, dopytuje, wątpi w procesie nauczania. Uczniowi zaś nie pozostaje nic innego, jak albo uważnie słuchać, albo jasno i krótko (czas jest ograniczony!) odpowiadać na postawione (znów przez nauczyciela) pytania. Wychodzi zatem, że uczeń (student) to tylko bierny obserwator aktywnego, informacyjnie nasyconego procesu nauczania. A dążymy do „na zasadach” NOWE ZASADY NAUCZANIA (bez przeczytania ani jednej strony tego utworu) sumiennie przekazywać paragrafy z historii, biologii, fizyki, chemii itd. Listę tę można by ciągnąć dalej. Ale wskażcie lekcję, na której uczeń mógłby podzielić się własnymi myślami na dowolny temat, niezaprogramowany w ministerstwie, nieokreślony materiałem podręcznika. Życie bowiem to nie tylko zbiór informacji z różnych dziedzin wiedzy, ono wymaga innej wiedzy, nawyków i umiejętności: analizować nie tylko zdania, ale i konkretne sytuacje życiowe, charakteryzować nie tylko bohaterów literackich, ale i umieć właściwie ocenić każdego, kto obok, dostrzegając jego wady, odszukiwać w nim pozytywne cechy i na wszelkie sposoby wspierać jego rozwój… Nie tylko w szkole, lecz także w każdym przedmiocie i w każdej dziedzinie życia, w duchu humanizmu i demokracji, wychować człowieka jako podmiot twórczości». Nie wykluczajmy całkowicie potrzeby, by uczniowie w milczeniu słuchali Nauczyciela. Wiadomo, że w szkole wielkiego greckiego filozofa Pitagorasa, którego znamy raczej jako matematyka, uczniowie na początku nauki również nie mieli prawa sprzeciwiać się nauczycielom, lecz jedynie przyjmowali ich nauki z milczącą pokorą i długo rozmyślali w samotności. Ale to był wstępny etap, który trwał od dwóch do pięciu lat, zależnie od zdolności uczniów. U nas zaś ten wstępny etap trwa jedenaście lat szkolnych i cztery lata instytutu. „Nie za dużo?”! Zatem potrzebne są inne środki, które przekształciłyby ucznia z obiektu w podmiot; takie metodyczne systemy, jak wspomniane wyżej, przypominają o tym, że nauczanie nie może być jedynie przekazywaniem wiedzy. Metodyczni systemy, o których mowa, pozwalają uczyć się w sposób aktywny i samodzielny. Najbardziej obiecującym rozwiązaniem jest komunikacyjno-czynnościowe podejście do nauczania, uzasadnione, sprawdzone i wdrożone w praktyce przez metodyków-naukowców, którzy pracują w dziedzinie intensywnego nauczania języków obcych (H. O. Kitajhorodska i jej naśladowcy). Opiera się ono na spójnym systemie zasad metodycznych, z których najważniejszą jest zasada komunikacji jako podstawy nauczania. W takich warunkach kształtowanie osobowości dokonuje się nie przez określenie stosunku ucznia do przedmiotu nauczania, lecz przez stosunki między uczniami, poprzez ich porozumiewanie się. Kiedy przedmiot staje się powodem do rozmowy, środkiem wspólnej pracy, wtedy też wiedza z tego przedmiotu jest najgłębsza i najtrwalsza – zauważa F. Myhajlov w swoim artykule „Rola komunikacji w rozwoju osobowości ucznia”. Przy takim podejściu niezbędne informacje uczniowie zdobywają z dobrze przygotowanego podręcznika, a na zajęciach z nauczycielem omawiają je, dyskutują, wymieniają poglądy. Najwyższą sztuką nauczyciela jest przewidzieć, przygotować, podpowiedzieć, zorganizować i odpowiednio pokierować tymi dyskusjami. Zadanie, powiedzmy szczerze, nie jest proste. Przygotowanie do takich zajęć wymaga dużo czasu, a ich skuteczność zależy od wielu czynników (możemy się powołać na własne doświadczenia). Bez wątpienia wdrażanie komunikacyjno-czynnościowego podejścia do organizacji zajęć, także z przedmiotów o charakterze ogólnym, wymaga znacznego wysiłku. Praca ta spoczywa na wszystkich metodykach-naukowcach i praktykach, a także na nas wszystkich. Od tego właśnie wypada zacząć. Tetiana RUKAS, wykładowca Donbaskiego Państwowego Instytutu Metalurgicznego, m. Alczewsk, obwód Ługański 2

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert

Слово ПРОСВІТИ 11 1211190 Ц0М океріОРІРУНОО ВОМІ І скономічний стан Украни пе може неоникликатисери с». у1«»ї 0 І,|(їорлоОокКоОоєЄзтіІТч «Фанансопа і ло пепиоОЇ мир ПТО» ТРРАРЧОА, Є ТОАСО! їі «Оог|їЯ МО НоІТТУ ПІ «ЦІ ЦЗ! КИ МОРІС ТАЮКІЇ || ГАС НАТАНА і, КЛБЗНИМИЯ 1110 МКОНнСТИТУ І йо «УЧОМ РІВ рАРІРІВІНО М ИРІЗу|РЕЦІ4В, ноу НОО1ТЬ мому єть Через хроніч и ла римки з виплатою зарплатні. Ціла низка регіонів перебуває на межі соціального шОбуху. 1їа цій хвилі ГОЛОВУ ПІДНІМаЮТЬ итилержавні сили, очоліовані предетам пймиками лівого крила українського ПОСПІНЧНОГО СПОмІ)І» ом с об єктом справедливої критики мали 0 стати (и дари ди ма І) (як ПИКОНОабУЧОЇ 1лаЇТО 1 законодавчої ) голоВвНИй 7" р ІНОЮУ Р носиться по УкКурм м РОЇ тер Кабрнюо ості нашональний ідеї. В цих умовах від УСІХ ГІЛОК ВТІМ потріІОни були б активні ДІЇ | 1Я реформування секКоОпоОмІКИ окрема ПОДЛДЯаГкКоОфоОЇ ПОЛІТИКИ «Ї ПІДНОС Пп власності, що дозволило 0 нейтратзувати негативні процеси. Що такі СПІЛЬНІ ДІ можливі (навіть при засиллі лівих у парламенті), свідчить принняття Конституції. Ша жаль, всупереч здорово: му ГЛУЗДУ ка піпвТтОРра року ЛО парламентських 1 три роки до президен: гських виборів українські ПОЛІТИКИ кинулись у нерж іІвиООрчу гонку ЗАМІСТЬ за ЦО РОМ ВИ! ОЮІ авторитеся позитивними зру леннями в соціа 1ьно СКОНОМІЧНІЙ сфері Є Однак старі дано, с пої реба розадивити СЯ якими стежками Оудемо рухатися Перед загрозою дальшого «ПоОлівіння» ВСІЄЇ ВЛАаДИ, особливо коли діятиме ХОЧА 6 частково пропорційна виборча система, проб їема форму вання правоцентриє С ких і пентристських сил у політич парти га блоки є особливо актуально. При гострій нестачі «штиків» У ДІЮЧИХ політичних парти розпочався гарячковим пошук СОЮЗНИКІВ Серед громадських організацій діЯяЛльнІСТЬ ЯКИХ Має СОПІЛдЛЬНИЙ ЧО ПОЛІТИЧНИЙ ВІДТІНОК ( «Просвіта», Спілка осріцерів, ЖІНОЧІ, ветеранські та МОЛОДІЯМНИ організації) (Мова тут не ипиде про громадсьькшї оргапізації, ЯКІ « гворіююються самими партіями для залучення до своєї роти ширшого активу | оворитимемо про громадські організаци, які створено незалежно від партій для виришх« НЯ загальнонашональних проб ем.) 3 погляду тідерів ПОЛІТИЧНИХ партії вес аби ОЛЮТНО прави ьо Спробу мо гляну - країна мовчить Дивиться У на світ широко відкритими очима | чогось здивовано чекає... Алекожендень приносить Ти усе нові й нові випробування Окраденую збудять! Окраденую пюдськими душами... Молодь виховується на чужих ідеалах, що мають зе ідола єдине -- долар. Фільми, які вчать насильству : грабунку, кадри Із вбивствами | гвалтуванням... Чим ми можемо оберегги тонкі пагони юнацьких мрій? Єдиним - протиставити СВІЙ, українським кінематограф. якісно відміІННИЙ від американського та західного. Згадаймо хоча 6 класичні Довженкові картини, чи то ми «Тіні забутих предків», після яких хочетьсялітати, а не брати до рук зброю. Україна ніколи не воскресне, оминувши Голгофу Боротьба точиться за кожного зокрема, особливо за юні душі Рівненські просвітяни виношували ідею створення Центру українського кіно не один рік, Петро Сергійович Кульчинським, ОДМнНІЗ ЧІЛЬНИХ просвітянськи»? ДІЯЧІВ, ГОЛОва «Просвіти» Володимир Ковтунець та відомий український режисер Михамло Ткачук довго працювали над її втіленням Михайло Ткачук приїздив на Рівненщину неодноразово. Його цікавила доля Ніла Хасевича, про якого він створив талановитий фільм (висунутим на здобуття Шевченківської премії), та м, взагалі, доля багатьох наших земляків, воїнів УПА. Фільм «ПРОСВЯЧІ 7 1666- 1997 ГРОМАДСЬКІ ОРГАНІЗАЦІЇ Її політика ги на проблему ширіне ; погляду іптересів ага цьнонаціональних у «Пк цифично у «краюни ких УМОВАХ А СУГТЯСПВОЮ ОО об лиитиєтію БЛластіє у кКраїиської ситуації є слабкість національної самосвідомості значних верств виборців, паслілком ЯКОЇ Є ПОЛІТИЧНА пасивіийесть Причин багато. Тут 1 незнання власної щІстоОри, а ВІДТАК скептичне ставлення до всього українського. Гут 1 певна шшерційність мислення, яка змушує багатьох оглядатися назад, схиляти голову перед корумпованою наскрізь владою, яка, по суті, ніяк не змінилася за роки пезалежності (особливо у «глибинці» ). Якшо зважити па песприйняття багатьма самого поняття «політична партія» через малоприємтіи асоціаци З перебуванням у КПРС чи біля неї, то роль громадських організацій на шляху до політичного структурування суспільства значно зростає. При цьому кожна з таких організацій, ро ув язуючи певне коло проблем, наближає громадян до осмисленого вирішення корінних питань політичного звучання. Так, вирішуючи лише проблему зміцнення статусу української МОВИ ЯК державної, товариство «Просвіта» здатне наблизити ло свідомого політичного вибору на користь України мільнони громадян Спілка офіцерів У країши на позапартійній основі зміцнює українські патріотичні настрої у війську. І цей перелік можна продовжити. Тобто об єктивно громадські органі фаціїи нині можуть вирішувати проблему: виховувати відсіІКати антидержавні сили. А створює умови для посилення політичних партій, розкриваючи їм простір для політичної боротьби за владу. Що станеться, коли громадські організациї спробують ерозтягнути» По партійних блоках? Адже в КОЖНІЙ успішно працюють ч 1ени багатьох політичних партій, (а це, як правило, корінну україни ЬКОГО патріота | АНТИУКРратнські, ЩІ в свою чергу, ПРЕ УА зим зл -- ааннівні це є пайактивніша частина організації) 1 приєднання організаці до одиого блоку ставить перед ними проблему вибору Шаприклад, просвітянські оргатизаци в різних областях Украши опираються 1 пе актив Руху, і УРП, 1 КУНУ, ії Демпарти г.л. Чиможе організація бути політичним союзником однієї з названих сил? Звичайно, питання складне. Для сильних, зокрема, для «Просвіти», це пройде без втрат. Адже деклараци про входження до гих чи інших блоків ш до чого особливого конкретних членів чи конкретні осередки пе зобов'язують, і є змога на основі Статуту діяти передусім в інтересах організації. Для організацій слабших, не до кінця сформованих, входження до вузьких партійних блоків може мати фатальні наслідки: коло їхніх потенційних членів буде обмежено прихильниками однієї партії 1 про виконання загальпонаціональних завдань не буде й мови. Не можна не застерегти 1 партії від переоцінки політичних об'єднань з громадськими організаціями. Громадська організація їі п члени не можуть нести відповідальності за порушення тих чи інших умов політичного об'єднання. Л тому у вирішальний момент виборчих кампаній можливі неузгоджені дії, що засвідчили вже вибори 1994 року. Інша справа, коли громадські організації підтримуватимуть вичерпно широкі політичні коаліції на платформі, яка влаштовує більшість активу. Це передусім позиції паціднальної демократії, захист і зміцнення власного товаровиробника, практичне вирішення соціальних про: блем 1 т. п Подібна співпраця громадських організацій та політичних партій була б на користь Усім. Таким чином, громадські організаці ниті можуть відіграти серипозну консолідуючу роль в українській політиці, КОЛИ СКажуть: шановні політики, ми з вами, але ви спочатку об'єднайтеся як політики. А іиакшое ми не дозволимо шматувати Ма организации ди уадоволения партійних тересів, Ми згоді співпрацювати лише паФОлаго У країни Правда, годі політикам доведеться зайщятися серпиозним | шутришими питаннями Адже в погоні а калькистю членів своїх парти нерідко закриваються очі ма ідейні позиці, підтримку партійних програм. Тому прак: ИЧНО СЬОГОДНІ організаці ОДНОЇ Ії ТОЇ Ж партії в Луганську 1 Львові можуть займаги абсолютно різні позици, особливо, коли йдеться про тактику. Звичайно, тоді важко говорити 1! про загально національний партійний список, г ТИМ більше про партійш коаліції. Але ж 1 чисельність партій не менш важлива. Пе таємниця, що нині жодна партія не має у своєму складі досить кваліфікованих політиків, щоб, скажімо, сформувати уряд за партійною ознакою, вигравши президентські вибори, забезпечити надійне керівництво місцевими органами держав: ної влади. Ге кажучи вже про те, що вигравати місцеві вибори на якійсь значній території. Сподівання на те, що ось ми, мовляв, якось виграємо парламентські вибори, а там до нас прийдуть нові люди, небезпечні, окільки ці «свіжі сили» прийдуть не з ідейною, а найчастіше з корисливою метою 1 здатні будуть лише дискредитувати добру справу. Все це означає, що в Україні є об'єктивні передумови і велика потреба у формуванні широкої багатопартійної коаліції для відсічі лівим 1 створення нарешті нормальних умов для ПОЛІТИЧНОЇ та економічної реформи, а, отже, 1 для поліпшення соціально-економічної ситуації. Що перевага лівих на Сході чи Півдні не є абсолютною, свідчать вибори 1994 року. Адже могли рухівці перемагати на Сумщині, республіканці -- на Полтавщині, ліберали -- у Донбасі, християнські демократи -- в Одесі. Але перемагали тоді, коли мали сильних кандидатів. Це головна умова. Виконати пї 1998 року без об'єднання нашональнодемократичних, ліберальних, реформаторських сил -- неможливо, 1 для формузання такого об'єднання повинні працювати всі, кому болить доля У країни. Володимир КОВТУНЕЦЬ, народний депутат України, група «Реформи» «Здобути або не бути» вражає глядача і символікою, І вмінням режисера зображувати подвиг борців за волю. Иого зустрічі зі школярами на обговореннях фільму показали, щокіно - один Із найвпливовіших видів мистецтва. Такі за- відносин в економіці країни Сподіваємося, що на основі вашого центру в майбутньому буде створено Волинське регіональне відділення Спілки кінематографістів України, яке нашими спільними зусиллями сприятиме пропаганді ЦЕНТР УКРАЇНСЬКОГО КІНО У РІВНОМУ ходи потрібно проводити якнайчастіше, |! тому створення Центру українського Кіно - перший крок на шляху популяризації вітчизняного кінематографа 22 січня - знаменна дата в історії нашого народу -- збіглося для рівнян їщще з однією подією -- відкриттям Центру кіно. Голова Спілкикінематографістів України пан Бєліков надістав із цієї нагоди вітання: «Спіпка кінематографістів вітає вас з відкриттям Центру українського кіно у місті Рівному. Створення цього Центру - першого в Україні - має допомогти донесенню до найвіддапеніших куточків Волині доробків нашого національного кіно, яке переживає, як ! всі ми, складні часи в умовах перехідного періоду до ринкових українських фільмів» У перехідний період до ринку наша держава мне здатна утримувати кіноїіндустрію на належному рівні. Отож цінною є ініціатива громадської організації пропагувати високохудожні вітчизняні фільми. Гірким є усвідомлення того, що сьогодні українські фільми поза конкуренцією. Відкриття Центру українського кіно - непересічна подія в усіи Україні. Мивітаємо задум рівненської «Просвіти» донести до пюдей один із найвпливовіших видів мистецтва -- кіно, але не зарубіжне, а наше, українське На майдані Незалежності, у самому серці міста відбулося відкриття Центру. - же жо, ПЕН РР БР к-т о рн мою сти Освятив приміщення священик УПЦ Київського патріархату отець Микола. ! віриться, що щира спільна молитва ниспошле благодать усім причетним до його відкриття, сприятиме великій справі. Голова обласної «Просвіти» Володимир Ковтунець висловив упевненість у необхідності розпочатої справи. Гості з Києва -- відомий український режисер Михайло Ткачук, популярний актор Анатолій Барчук та директор кіностудії «Рось» Владислав Таранюк були одностайні в думці, що лише в Україні існує проблема відродження власного кінематографа На відкриття центру кияни привезли художній фільм «Вишневі ночі», знятий на кіностудії «Рось», один із п'яти фільмів про УПА (режисер Микульський, оператор Мазепа). Фільм вразив наших земляків високим ідейним зміСсТтОМмМ, ЧИСТОТОЮ почуттів. Глядачі вийшли після зустрічі інакшими, кожен отримав щось невлповиме, оте «золоте зерно», яке обов'язково копись проросте Перед просвітянами Рівненщини багато наполегливо! праці, але вони переконані втому, що талановитий художній фільм може зробити набагато більше, аніж тисячі голих промов про любов до України Тому відкриття Центру : сприятиме пробудженню в молоді цієї пюбові Леся КАРПОК, часопис «Дзвін»
Seite · S. 8Originalseite ↗

Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert

. і АЕН ані о - че - 2-0 9янио нон повію жннним - нена -ож Р - рр реа о ння ПР ж тЯсть ЧІОМЕР жи анн со 0 оо 090 и т році РР - щщ ЄПИСКОП-ПОМІЧНИК ГЛАВИ УКРАЇНСЬКОЇ ГРЕКО-КАТОЛИЦЬ- КОЇ ЦЕРКВИ ВЛАДИКА ЛЮБОМИР ГУЗАР: «Про єдність багато говоримо, але замало хоче- мо цього: виступаємо більше на словах, як на ділі...» Що знаємо с ьогодт про А" М ра 'НСЬКІ Гре НО - Ка толицьтноу Цє р ої / Хтось відповість 13 добро шчливців, ЩО ЦІ оди а 13 СІЛОк українського чи ристия нства, лка корінням заглиб пена в грунтп Вселенської Ка толицької Церкви, ак роною торкаєті ься верховин Православ я, теж Вселенського. Хтось назове 11 Оолагом для українського н ароду, СІТОСЬ зплЛлежно 1з котрого ооку соту дивитись Якщо дивитися в1д себе, зі свого боку, постпавити ( ебе за Церква ця - православна за обрядом 1 католицька за глибиною 61 ласкаво д20 нас історі, покарото, ЦІ край вує 1 чи центр зим ру, ТГ1Ори й 'єраралеєю, - незважаючи на рушнтвти шптпорми не завжац гоніння й заборони ХУ століття, катакомбне своє існування в часах пи ія «золотого вересня» тпа зорганазованого кагебістами так звамого Львівського Собору 1946 покі, невтомно сіє Зерна Хр тОВОЇ Ніри ось уже понад 400 років, якщо орати за початьок втдлаку час укладетаця Бероес тейської 1)Н1Ї І за цец час Совела | пита толгу, ані зверни ков1- москвинаОові, 00 служить ли ше власному наро ЩО НА ан корити м ь ПНІ ЛЯ СГОВбІ 1061, украєни ькій наці НИ Баш 1061 Відома активна позиція князів Української Греко-Католицької Церкви (УГКЦ) щодо Україні, ЩО надзвича шноО актуальне инині, ПІСЛЯ заоорут пт.я на шою аерок авою незалежности! Гак, насхилі сво0г0 подвижтницьмкогси жить т я, 1941-1942 рокал мита ротолитт Андрей Шептиць киш отучолікував с0ва надзвичайно цінни І ання со укр православної інтелігенції 100 української п православної ієрарсті, засвтідчивши свою елироку пошану 060 правок що між греко-католикаліи православними нема суттит євої різниці на обрядовому рівні. Розвиваючи давню тдею українськи митротолитив (православного и унаатисьн ого) першої половини ХУМІЇ століття Петра Иосифа В: Рутського про спільний Український Патріархат, Андрей Шептицький писав, що при мові з'єднання правослиавни і українців з Апостольським П рестолом у Римі він готовий відмовитися від становища тп редс тоятеля Церкви ! пе редати всю владу над обома Церквами достойному кандидатові в Києві. В умова т Другої світової втинитаєя об'єднання не могла оутпти здтиснена,аа на свої послання Шептицький не одер жав позштивної відповіді від православної стпорони, яка саме тоді переоувала в стадії відновлення незалежтої від Москви тєрара'і Г все ж Андрей Шептицький був соднимі 13 но пбільших прихильників українського православно-католицького єднання за встопсторію нашої Церкви» Так високооцінив позиціпо мит ротоли та, шого діяльність професор Київської дудовної академії Дмитро Стетповик | статитя «Пастир неустрашимиий культура» ч. 7-8, 1995 р.). До виникнення 1865 року в Україні такої потпужної на ціонально-патріотичної органазації, як ї Просвіта» безтос редньо причетні високодостойні отці й подвижники УГКЦ. Про вчорашній, нинішній т завтрашлтий день Церкви - пропонована увазі читачів «Слова Просвіти» розмова з Стискотоліпомічником Глави УГКЦ Любомиром Гузаром. До речі нагадати, що за опитуваннями всеукратнського рис тиянського молодіжного часопису «Вірую» (число І, січень 1997 р.) преосвященний Любомир Гузар визнаний нацавтпоритеттнтшим Владикою року. сданання трисєтим на ькижх церков 6 1) С ІНнСсСьЬкоОї Ії Є я. дс (|ІзНОчЧИО, Ями на Могили та журнал «Українська - На початку нашої розмови прошу Владику коротко розповісти про себе, про свій шлях ло пізнання г розуміння Бога - Основою духовного життя людини власнет є пізнання Бога Святе Письмо несе одну провідну думку: як пізнати Бога, представити його таким, яким він себе об'явив. Від того, як ми розуміємо й сприймаємо Бога, залежить усе Скажу щиро, що я з великими провідну роль відіграли греко-католицькі більш священики. Опікувались організацією, повсюдно підтримували 1ї, активно допомагали їй так) світової слави авторитети, як митрополит і кардинал Сильвестр Семоратович у ХІХ столітті, митрополит Андрей Шептицький і кардинал Йосиф Сліпий у різних відтинках ХХ століття, а нині ціо святу місію перебравна себе Глава УГКЦ Бл аженнійший століття розпочала більш широку, свіІДОМУ ДіЯЛьЬНІСТЬ, ТО Це завдяки тому й населення стало більш свідомим У процесі просвітянської праці! Церква, і народ, можливо, повторюся, дуже багато зискали. І нерозумним є говорення про 1, ши Дерква хоче, щоби люди не мали знан - ня, науки, - воно не відповіда" правді Ймовірно, десь 1 колись були поодинокі ЩО труднощами усвідомив потребу в цьому Я Мирослав Іван Кардинал Любачівський Яке випадки, та назагал Церкра є ДУ?- не стверджую, що знаю, яким «с Бог Але місце, на думку Владики, посідає нині 0 зацікавленою в тому, щоби ліоди були витратив багато років, аби зрозуміти потребу пізнання Всевишнього Ї чим більше роздумую, тим більше усвідомлюю намагтання всіх людей, які в житті ЧОГОСЬ ДОСЯГЛИ, пізнати Бога. Найкращий спосіб описати людину, яка сповняє своє покликання, це сказати, що вона є шукачем Бога. Ісус Христос гарно сказав: "Купець купує, а потім продає А коли побачить перлину, то все продасть, щоб отримати її». Гадаю, що тією цінною перлиною, заради якої варто все інше продати, є пізнання Бога Щодо моєї особи, то я народився у Львові, який 1944 року з відомих причин довелося покинути Кінець війни родина зустріла в Австрії 1949 року ми переїхали до Америки, яка й прийняла нас В Америці закінчив гпідставові богословські студії і там же служив душпастирем при семінарі 1969 року я поїхав до Риму на вици богословські студії Закінчивши їх, залишився в Італії, оскільки вступив до монастиря монахів Студійського уставу Великим було бажання повернутися в Україну, але воно сповнилося лише 1093 року Довелося жити поблизу Львова, віІДТак біля Тернополя - Коли відбулося копський сан"? - Тепер уже далекого 1977 року - Вам довелося бупати р опгатьох крашеиах, тоже напевне, володіє 1є багатьма мовами - Володію доводилося жити «Просвіта» в житті Церкви 1 навзаєм - Дерква у житті «Просвіти» - Розуміється, що справи просвітянські тісно 1 нерозривно пов'язані з Церквою Пригадаймо тогочасну історичну ситуацію Населення Галичини наприкінці минулого століття було дуже упослідженим щодо науки Інтелігенції числилося мало Українська шляхта переметнулася на польську чи на російську сторони Інтелігенція ж, що залишилась у нас, була пов'язана зі священичими ловську науку и науку взагалі. Обоє вважали родами. Саме між тими людьми ширилися за необхідне, аби в Україні знання у тому столітті, яке стало свого роду український університет, аби ми мали свої віком просвітництва .. вчені кадри И у цьому поступ! Просвіта - Неостанто роль відіграла тут, имовірно, зробила дуже велику послуту народові «весна пародів- - події піІСЛЯя 1048 року Сьогодні ми ве знаходимося р інших обста - - Так, після так званої "весни народів», винах, коли вже маємо свою державу від самого її початку відбувався широкий може і повинна більше дбати про свій народ рози просвітництва в країнах Західної А «Просвіта», згадаймо, виростала в Свропи. Ї звідти воно до нас перейшло - австрійсько-польських обставинах. Але й через священництво, яке мало а Свропоїо сьогодні, У цих НОВИХ думка широким зв'язок Ї між священиками й просвіти власного народу має оути ма «ПЛЬьНОМГУ інтелігентами, які залишилися на ООЦІ МИСЦІ Просвіта дуже українства, відродилася думка про го, що просвічувати, чи скажу, присвічувати пам потроно просвітліовати сим народ Мені аби наш народ отриму пав ПО МОМеЛИВОЄ ТІ здається, що для пюдської, для національної всесторониє знання 1 свідомості "Простіта послуту нашому народом "ут при ба РОЗУМІ ГИ, щ- що Церкпа багато якнайосвіченішими. І идеться не про якук и окрему малу громадку, але про народ у а галі Ї Церква з; своєї: сторони передусім в особі священиків минулого століття - ТИХ наших періпих просвітян, була ДдУЖІ допоміжною, аби додрести людей до унаншня І пізніше, ужев ХХ столітті, гпд керівництвом митрополита Андрея Шептицького, а дом його наступника Йосифа Сліпого Церкви старалася забезпечити у нас вищу лив ООГОС - постаюй обставинах повишна нин ПИ поди орієнтувалися й писвяченияй в СПИсСпробили неоцитеноту УСЬОМУ 50, мені пидається, це 1 ГОЛОВНОГО перж Думопвою прапожньоя демократі т, спраю шєто роботою зуискала "нього саморрлду ваним коли маємо см домих Сеі міс ПІ ДОГМ і|гла КОМУНИ ГІВ. ЛЯІОАЦІО 8 11|а17 громади пильно розу мини уже чисто перталиас я рик! орік уУкраїшеька ри ко-БКатолицька мовами их крави, у яких и яцоніби помищики п бл КУ аники спільно ЦПеркид пу доамичи Ла 10010 ІЧ 1 т ГА ГенІСі де пчитпсл ДНГЛІЙСЬКОЮ, ри рого Оу ци зацукаплені тримати модесь- КОРМИ Прошія Владику коротко окреслити піМмецькоюЮ), пталіЙСЬькОю кий лагал у темногі Би могти ним рядити місце ціІЄ ПОДИОИМ ори М кр ум, значения І -- ' ростиськогмо, сучуи пидно " дп Пи ІрЛтсОмМОо о ВІДНІ ДМ привлді, 001 для кКкоатолимий мідного обряду - Чому, очевидно " НС пивуються,алемнії Ііогкза, 1 НОЦІЙ ЗМСМУуУМ пастілЛлькИи, ноаскіІТтЬькКИи М аб ЧР почнемо і2 ТОГО ЦО МО не знаю, лише Так, 1 загал, розумно можу народ стає ГІьки рози ми ний шетелоктує и кристиянстоио має помад гиснчу роми м ОО же "ритати А коли швидко роемою ЙО Й НО льш свіІДОМИЙ СВОЄТ СТОРМІ, СМОТАО стаАЛОСМ .0О ОТ гому 11 й! ї гублюся Можу стежити лим р ХОДОМ М! юдської ГІДНОСТІ ВОМАТАСИ МИ у цім підкресленням Ннаїцо мч ПОНСЬКОї ЄДИ ТІ ПОВІЛЬНОЇ бе Пр А гопорити по роти | | І ГРАДІІАІЇ РИ М Про | і» АК ОДИН 13 ОК ВАЛАХ Ми тепор живемо оо часом, м ши дуУужецобигатга мсій поажко иитхо || РАОС 1 КА Комо 19 сел М А рУ ПАК ра б у гопориться про м ІЦІОМОаЛЬСНУ Ццерим у "Обі - П ри стпоренти нашомальни || росли умі, МО мк Церква З Настання м ХА покликився до Пастирського лиєта митро юнь а -Сово ПРИЄИ - ня ПЕРРР ж РАНИ чт полита Андрея Шептицького від 1099 року Би "ШИ став ЄПИСКОПОМ | почав відвідувати свою ве пику Станис лавівську (нини Івано- Франківська -- В Г.) єпархію Частиною тієї єпархи була Буковина (тепер пей регіон належить до Коломийсько- Чериівецької єпархії УГКЦ - ВГ) Буввін там якийсь тривалий час, а після відвідин написав Пастирського листа до Оуковинців, У КОМУ говорип ь про те, котра церкна є справді правдивою - Маєте на увазі віра" - Ні алецей лист також саме із тих часів І ось у цьому посланні до буковинців вів «саже так правдивою Церква, яка об'єднує нас із усіма віруючими в Христа в цілому СВІТІ під цим ОГгЛлЯдОом є вселенська мпжена ри удла, м ужна сказати, яка не є зв'язана з жодним народом, але є СПІЛЬНа для всіх аз Друтої сторони, га церква в том самий час як лучить нас 31 ВСІМА, дбає, щоби ми були кращими громад янами своє! країни, яка плесвою коли книжечку «Правдива лка кає свою МОВУ культуру, свою ДУХОВНІСТЬ (утже,. в одночассСі маємо дві якості народно-національну, а з друтого боку - вселенськуУ, ШИроку | я думаю, що це Берес гоейське об сднання 400 БОКІВ ГОМУ ( гавило собі їі МЄеТУ ВІДНОВИТИ пуже вира зно цю вселенську ( ДНІСТЬь Це це було ( творенням якоїсь шце ОДНОЇ нової 1 ркви зле піІДКОЕХ ленням одного 2 тих аспектів, яКИЙ для нашого народу був дуже зажливим. Та трагедія полягає в тому, що Т жать рагато добрих почитив упродовж гори ставали ро ; єднувальними для Спочатку всі Єпископи підтримали лею, та потім два з них відступили, а вушах АророВге ри! КІЛЬКА рок постала нова, Так ч4вана ієрархія | (демо Паралельними, але двома чери правок тавна ВІДТОДІ МИ пвома шляхами |Їе грагедія нашого народу Але я вважаю, брамхжсання, це машсрестування ТОЇ єдності дало багато духовної гіЛлЬьЬКИ Нашій грекокатолицькій що Це пселенської наснаги, 1 ні церкві, а й українс ькіи церки: взагалі -ПЛЛТЯЯ вичерпна, й усе ж пропту З Рориоовтя! окреслити місце У країнської Греко-Католицької Церкви й координатах Захіл-- С Х1Д роль І місце Бселенської Церкви у житті УГКЦ. стосунки з Папським гема далеко Ні Престолом Ми знаходимося на грані двох свілв - ку ТЬ ТУР це ІГКОЦШГУ ДУХОВНІСТЬ 1! Починаючи від перших кня- ЗІЗАаНТІЙСЬКОЇ 1! завжди САМОСВІДОМІСТЬ патинської мало вплив на жих часів, ми мали сильні звязки ЯК 19 Візантією, такі "Західною Європою! Римом - тодішніми культурними центрами У тих культурний центр була зщанехаютнвали, 1 маємо ; редучими часах Візантія як сильтшою Але ми н: гомгу чимало свіІДЧчЧень вязюв державами Європи, різно ж які | Візантєю існяжий рід через своїх СИНІВ І ДОЧОК сватайр- сязними Мина границі тих двох світів, аяє кгусИимоО ОУТИ СПІДОМІ ТОГО прийняти хрис гийянстпо в иого ш зантіиській градиції ОДНІЙ 1 Ми виро алдниичо ДО СХІД І візі ької Церкви. Це ( би МОВИТИ РИС) гих лвох, що ро итуУЛИСЯ ти на тій традиції, га по ни ми) сні |ЦІСЬКОЇ гілки То плен ари ТАаЦцІЄ МУ, гак відАантіиИсСську муинувшину щопнаклало свою печать на ЦЯНІЦУ ДУ хоОВнІСТЬ мистецтво, тургійні життя нашого ТаукеТь оВв'я (однак ІЗ ДрутГої сторони, МИ щавнхжеоди підтримувати СВІДОМІСТЬ аселенсь- КОСТІ | повер' щЩЧИСІ ди ГО! унії мМ ІНнОвВУу, Берестейської так званої заманіфестували це, задекларувавим" дуже свіІДОМО, ЩО належимо до Ве олпоенськом Цер природу Це кви, визнаємо 1 вселенську дуже важливим с ьОогоОдні момени 00 В У крані відзначається свОосріднЯя поляриз ЦІЯ З од. ще рковно! ного боку, існує бажання | Огляду на Те, неза" незалежно що МИ є пежиим пародом, маємо не ма тону державу Воно звучить дуже приманливо україеська церкиа для українців 3 дру ГОГО ПОКУ, ІСНУЄ дложиість Ппепрпно! ча гини наших правоє гавних братів під Московського Патріарха "2 11 ( УСЕ. Із ЛОДА Р Пай Цер чор ковна змалежнясть є ЦІ піком приро (ний фактор: щалежність церковна 1: косить забарвлена політиком | якои ЛиИЦ її не ук кпалдниювавю по пуИичнИ аспект ІСНУЄ Щ/ грети мож ПИ І га, ЯКУ по маємо наша лаложність, Прим яяциня я - » НС ПААТРІСІ МІРІ) Архиє ре м т ІТ МИС МОП ТА Ї иму іСТїк КІ Гуго тож існував свій політичним шим Д 1 Риму ПНКИЙИ Стани ЧАР АРІ | У МА || Ту" ХРІА ми ЛІ ЗРІЗИ ІТУВАЄ ВОМ віМм тніциОВавСсЯя Пе ІД" мого Ір ПІП Мо ЧИХ СУСІДІМ ОП Ці ) ВР! |і 1 ІМЛІ, СУ Її ноо мЯРіє МА ПИеЄ Ме роки упину МАЛЕ НІС РІ! | ''' Є Ірен спід СКОАЮМИ Р гає М зуп'язт, Ми хочемо й старає мох до Деми м " Кк 1 рАрАСБАНеЬ РАМА РИ нні оОобге ІТатріарха м м яка р УМ ЛА М ЦО МЕРІ і ірьМмАТїС ВЛА» 1 ОК ом ПОВ Р ери ні ПІТИ градиції ІЧ мі Рі 4 І Іі. м І ру р АМКУ 11 ОКОМ ІІТМі і Лі м ТА Киврово Пов 'до | | Ж 14 й іійсрАС раї "їм Аг 141 оТано РІВ АЕНЕЕНУВ'АО ВЕ) ЛІ рррімонї 1 То клі тя МА г'имськИи 1! рУРеї 0 рони анна що ми ОСТа ГОЧНО ) іль, 5.
Seite · S. 9Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Petrowe służenie zachowuje pewien prymat, albo, jak mówi ksiądz Kyprian, zachowuje to zwierzchnictwo w miłości. Nie jest to zależność od centrum poza granicami Ukraińskiego Państwa, jakby ten ośrodek był centrum politycznym lub państwowym. Nasza zależność, nasze przywiązanie do Stolicy Rzymskiej nie ma tego aspektu politycznego — który dziś widać na przykładzie Patriarchatu Moskiewskiego? — Oczywiście. Chociaż istniało też niebezpieczeństwo i dla nas: ten aspekt był przeciwko nam wykorzystywany. Właśnie dlatego Unia Brzeska swego czasu nabyła negatywnej reputacji, ponieważ byli ludzie w osobie państwa polskiego, królestwa, którzy chcieli to zużyć, aby osiągnąć pewne cele polityczne, i w ten sposób, kompromitując unię, wyrządzili jej ogromną szkodę, sprawili, że stała się bardzo niepopularna wśród narodu ukraińskiego. — Wielu i dziś, nie rozumiejąc istoty UKGK, świadomie czy nieświadomie nazywa ją to polskim Kościołem, to jakimś innym. — Tak się dzieje, mimo że minęło wiele lat, wieki. Nazwijmy to jednak politycznym zabarwieniem, które pozostało do dziś. I my jesteśmy świadomi, że tej przeszłości nie da się cofnąć, ale jej lekcje musimy uwzględnić na przyszłość. Musimy starać się chronić tę naszą więź bardzo wyraźną, aby było jak najmniej elementu politycznego. — Proszę o przedstawienie wyników Pani/Pana ostatniej podróży do Watykanu. Czy Zwierzchnik poruszał kwestię wiz? Rzymskiego Arcykapłana Jana Pawła II do Ukrainy? — Udałem się do Rzymu w sprawach naszego Kościoła. Słowo Proświty [...] przy nim. Cerkiew św. Sergiusza i Bakchusa działa od 1639 roku i służy jako swoiste centrum dla pielgrzymów z Rusi Kijowskiej. Podarował ją Ukraińcom papież Urban VIII, i choć minęło tyle lat, ten ośrodek nadal spełnia swoje przeznaczenie. Cerkiew św. Zofii, którą wybudował świętej pamięci Patriarcha Józef Slipyj, Włosi uważają za ozdobę Rzymu. Ponadto działają kaplice przy różnych naszych budynkach. - Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego nadal znajduje się w stanie, by tak rzec, swojego strukturalnego kształtowania się, ponieważ nie ma jeszcze w pełni ukształtowanej hierarchicznej piramidy. Co stoi na przeszkodzie w rozwiązaniu kwestii Patriarchatu UGKCh? - Sam ustrój hierarchiczny naszego Kościoła nie jest problemem, chodzi jedynie o jego uznanie. Bo, widzicie, z patriarchatami jest tak samo jak z państwami. Państwo jako twór społeczny istnieje, ale nie może wchodzić w kontakty z innymi państwami, dopóki one go nie uznają. Tak było z Państwem Ukraińskim, kiedy w 1991 roku zamanifestowało swoje pragnienie bycia niepodległym: koniecznym faktem jego istnienia stało się uznanie przez inne państwa świata. I dziś faktycznie różnimy się jedynie w kwestii uznania, które z różnych przyczyn się opóźnia. Być może nie wydaje się to sprawiedliwe, ale taka jest współczesna rzeczywistość międzynarodowa. I podejmujemy kroki, aby ją przezwyciężyć. - A jednak, jeśli mówić szczerze, od kogo to przede wszystkim zależy? - Bardzo wiele zależy od Rzymskiej Stolicy Apostolskiej. Ona musi być przewodnikiem, jak był nim Jezus Chrystus, kiedy zorganizował swój Kościół. W żadnym wypadku nie będzie to podporządkowanie. Niestety, w czasach, gdy uznaliśmy soborową jedność podczas tzw. unii brzeskiej, rozumienie jedności na Zachodzie było właśnie w formie podporządkowania. I ono do dziś jeszcze pokutuje, choć po Drugim Soborze Watykańskim wracamy do prawdziwego rozumienia komunikacji z głównym przewodnictwem, do komunikacji, w której jeden Kościół lokalny nie może uważać się za lepszy od innego ani podporządkowywać się jeden drugiemu. To już, na szczęście, jest sprawa minionych czasów. - W zeszłym roku, od 14 do 21 października, we Lwowie odbywał się Synod Biskupów UGKCh, który podjął szereg ważnych decyzji. Jakimi względami kierowano się, ustanawiając urząd biskupa pomocniczego do prowadzenia spraw całej UGKCh oraz Archieparchii Lwowskiej, którą obecnie sprawuje przewielebny Władyka? - Wynika to przede wszystkim z tego, że obecny zwierzchnik naszego Kościoła, Jego Beatytud Mirosław Iwan kardynał Lubachiwski, jest w podeszłym wieku, i jest mu trudno. Aby skutecznie prowadzić sprawy ogólnocerkiewne, przedstawił Synodowi tego, kogo uznał za stosowne. Nie byłem jedynym kandydatem. Synodowi przedstawiono do wyboru kilku kandydatów, spośród których należało zatwierdzić jednego. Każdy, jak wiadomo, chce mieć takiego pomocnika, z którym mógłby współpracować. Jego Beatytud zaproponował mnie, a Synod się na to zgodził. To rodzaj szczególnej sytuacji, ale jest ona uwarunkowana wyłącznie wiekiem i stanem zdrowia, a nie jakimiś innymi względami. ження – przynależność do UKGK. Teraz musimy wysłać tam kapłanów, a my i tak już się spóźniliśmy z tym. - Brakuje odpowiednich kadr? - Kadr wystarcza, ale nie mamy odpowiednio przygotowanych – właśnie do takiej pracy. A ogólnie jest to bardzo trudna sprawa. - Trzeba zaczynać, jak mówią, „od zera”? - Tak, i to jest najgorsze, kiedy często trzeba zaczynać „od zera”. - Działalność wydawnicza jest dla każdego Kościoła niemal najważniejsza. Jakimi zasobami wydawniczymi dysponuje UKGK? - Mamy na Ukrainie dwa wydawnictwa, które zdecydowały się pracować bardzo poważnie – przy klasztorach Ojców Bazylianów w Żółkwi i Mnichów Studytów we Lwowie – „Swiczado”. - Żółkiew (w czasach radzieckich miasto Niestierow) była tradycyjnym ośrodkiem wydawniczym UKGK. - Żółkiew odrodziła swoją wydawniczą sławę, bardzo zdrową tradycję. Oto w Kijowie 3–4 lutego odbyło się sympozjum katolickich wydawnictw Ukrainy „Ewangelizacyjna rola katolickich środków masowego przekazu w przygotowaniu trzeciego tysiąclecia Chrześcijaństwa”. W tym wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele nie tylko greckokatolickich, ale i rzymskokatolickich wydawnictw. Ja, niestety, nie mogłem tam być, chociaż uważam, że ta działalność jest bardzo ważna, choć jeszcze nie w pełni skoordynowana. Dlatego najważniejsze zadanie teraz to skoordynować nasze siły, bo istnieje bardzo duża nieznajomość i niezrozumienie UKGK. I musimy, z jednej strony, zapewnić naszym własnym wiernym zdrową chrześcijańską literaturą, a z drugiej strony, – uregulować pewne sprawy dotyczące 11 шою uznać nas. A po niej także inne istniejące – Jaki jest obecnie stan rzeczy w łonie UKGK? przekazać o sobie prawdziwą informację, aby ją z 7" "wewnętrznego życia. Miałem spotkanie z patriarchaty muszą dodać swoje słowo. Jest jeszcze ile wiernych figuruje w niej, ile сутрюоти nas. ż, Świętym Ojcem. Papież Rzymski bardzo jeden moment, nieprzychylny pod tym względem eparchii, parafii". – Działalność wydawnicza – to nie lice – radо chciałbym odwiedzić Ukrainę, pobyć w domu – [ale] okoliczności polityczne. Bo bardzo wiele – Określić liczebność wiernych UKGK, książek, broszur – wszędzie, zamanifestować swoją przyjaźń, swoje wpływowe duchowe ośrodki uważają, że obiektywnie jest to trudne: najbardziej wiarygodną – Prawie każda nasza eparchia ma teraz – uznania naszej Cerkwi, która przetrwała uznanie naszego Patriarchatu – informację podają odpowiednie biuletyny. Czy mają jakiś własny czasopismo, czy są równej jakości, – nie będę oceniać. Ale są i starają się – zasadom i założeniom. Ale samo zaproszenie w podstawie tych trudności – jakoś połączyć ludzi z Cerkwią. Zależy już od naszego rządu. Jest w nas – O ile wiem, Władyka uwagi wiernych spoza granic Ukrainy, liczebność – Na Górze Świętojurskiej we Lwowie istnieje – i stoi na stanowisku przeniesienia katedry ze – ta wartość znacznie wzrośnie. Istnieje także tak zwana wschodnia diaspora – dawny Związek Radziecki. Jaka jest ta struktura? – Taka instytucja jest właściwa każdej Cerkwi: – Dla mnie to nie jest, powiedzmy tak, jakieś – wspólnota prowadzi działalność sądową. 2. Para K– greckokatolików, jak i rzymskokatolików, wnieśli osobiste upodobanie. Przez długie lata centrum Związku, na tych terenach rozproszono ponad 20 – W Cerkwi jest to chyba raczej przede wszystkim – milionów Ukraińców. Zrozumiałe, że nie wszyscy są greckokatolikami, ale wśród nich jest – pod wpływem okoliczności UKGK został przeniesiony w zachodnie obwody – Halicz, Lwów. Państwo – wielką korzyść. To byłoby praktycznym – uznaniem naszej przynależności do chrześcijańskiego świata, do Europy. Myślę, że – Ukraina wreszcie zdobyła niepodległość, Zachód wiele wychodźców z Zachodniej Ukrainy, wywiezionych – Wschód, zjednoczone jedną stolicą, która – tam. W zachodniej diasporze – w Europie, obu – Ameryki, Australia, – myślę, że tam można – zrozumienia takiej korzyści powoli narasta – stała się siedzibą centralnych organów, centr– Trybunał. Staramy się, aby w każdej eparchii – miał swojego prawnika. Oto w Kołomyi Władyka Być może istnieją pewne zastrzeżenia, różne czynniki, między innymi wyznaniowe, ale powoli zaczynamy je przezwyciężać. - Z Watykanem na poziomie międzykościelnym nasze państwo, o ile mi wiadomo, nawiązało stosunki dyplomatyczne jednostronne. Na Ukrainie przebywa Papieski Nuncjusz Antonio Franco, ale my nie mamy własnego ambasadora w Watykanie. Autorytet Watykanu w świecie jest kolosalny. Co trzeba zrobić, aby przezwyciężyć kompleks jednostronnego zainteresowania? - Niestety, taki kompleks rzeczywiście jeszcze dotąd dąży, chociaż zapewniają nas, że ta sprawa jest już aktywnie rozpatrywana w kręgach państwowych, w kręgach Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Wydaje mi się, że ma miejsce fakt niedocenienia wagi związku Ukrainy z Watykanem jako państwem. Przecież Watykan, czego nikt nie może zaprzeczyć, odgrywa bardzo poważną rolę w kształtowaniu polityki międzynarodowej. Musimy po prostu uważnie brać ten czynnik pod uwagę. Mamy nadzieję, że wkrótce rzeczywiście zostanie mianowany ambasador i zostanie utworzona ukraińska ambasada w Państwie Watykańskim. - W granicach Wiecznego Miasta pulsuje, choć niewielka, ukraińska arteria. Czym dziś, mówiąc obrazowo, jest Ukraiński Rzym? - Ukraiński Rzym to przede wszystkim ukraińskie seminaria, ukraińskie szkoły teologiczne, a także ośrodki naszych zakonów i zgromadzeń zakonnych. Są dwie kategorie Ukraińców: ci, którzy tam mieszkają, i ci, którzy tam normalnie bywają. Samych Ukraińców – mieszkańców Rzymu jest minimalna liczba; dopiero teraz zaczyna się pewien napływ. - A tam przeważnie mieszkają osoby duchowne? - Bezwzględnie. Rodzin nieduchownych tam bardzo mało. Ukraińców we Włoszech nigdy też nie było wielu. Chociaż, jak wiadomo, z czasów dawnego średniowiecza wyjeżdżali tam na studia nasi młodzi ludzie, studenci. A dziś ci, którzy są w Rzymie, nie są stałymi mieszkańcami. Ci ludzie albo studiują, albo przebywają w Wiecznym Mieście z powodu swoich obowiązków. - A mimo to życie cerkiewne Ukraińców tam, na szczęście, nie gaśnie. Mamy w Stolicy Apostolskiej, jak już wspominałem, seminaria, duże i małe, centra zakonów: Ojców Bazylianów, Sióstr Bazylianek, Sióstr Służebnic, Ojców Salezjanów, Redemptorystów, Studytów. Mamy hotele, ukraiński i starożytną cerkiew. Tomu samo przez się jest zrozumiałe, że zarząd Kościoła powinien znajdować się tam, gdzie znajduje się centrum całego życia państwowego, politycznego, kulturalnego i gospodarczego, jeśli chce on żywo uczestniczyć w życiu narodu. Wydaje mi się to naturalnym krokiem i myślę, że prędzej czy później trzeba będzie go dokonać. UKGK nie jest prowincjonalna, jak się rozpowszechnia opinie, ona jest ogólnoukraińska i ma wiernych na całej Ukrainie. Ostatnio na Ukrainie coraz aktywniej podnosi się kwestię zjednoczenia Kościołów chrześcijańskich w jeden Pomiestny Kościół Chrześcijański. Tę ideę w swoim czasie popierał metropolita Andrzej Szeptycki. Jaki był stosunek Władyki do tej kwestii? W jaki sposób powinno dokonywać się to zjednoczenie? Jak do tej idei odnosi się Kościół powszechny, Papież Rzymski? Na jakich stanowiskach stoi Jego Beatytudo Myrosław Iwan Kardynał Lubachiwski? Jak do zjednoczenia Kościołów odnoszą się sami wierni świeccy? Nie jest wykluczone, że pewna część wiernych UKGK w razie zjednoczenia przejdzie na łono Kościoła katolickiego. - Pytań rzeczywiście w związku z tym pojawia się wiele. My zaś zdecydowanie opowiadamy się za tym, aby na Ukrainie istniał jeden, zjednoczony Kościół. Ale nalegamy, że nie może on być narodowy w wąskim znaczeniu tego słowa, musi to być Kościół Partykularny w Kościele Chrystusowym, zjednoczony z Kościołem Powszechnym. Dla nas to zjednoczenie z Kościołem Powszechnym, w powszechnej jedności, której widzialnym ośrodkiem jest Kościół Rzymski, jest niezbędną częścią tej jedności. Sprawa jedności kuleje, chociaż wiele o niej mówimy, bo jeszcze zbyt mało tego chcemy, zbyt mało skutecznie tego chcemy. Występujemy raczej w słowach niż w czynach. Lecz między narodem, w różnych okolicznościach, zarówno wśród prawosławnych, jak i wśród katolików, rozpoczyna się coraz więcej takich inicjatyw, przedsięwzięć, które manifestują skuteczne dążenie nie tylko w słowach. - Wydaje mi się, że każdy Kościół na Ukrainie dąży do tego, aby zjednoczenie odbywało się właśnie pod jego egidą. Jedno zastrzeżenie: prawosławni, zapewne, nie pójdą „pod Rzym”, powiedziano, wyrażając się. - Myślę, że takie ich stanowisko świadczyłoby o całkowitym niezrozumieniu Kościoła w ogóle. Kościół nie polega na podporządkowaniu, Kościół polega na wspólnocie, tak zwanym współuczestnictwie. Musi ktoś być w tym współuczestnictwie. ER ni R ra Ż Ap przeprowadzić rozmowę o mniej więcej półtora miliona wiernych. Liczba eparchii wynosi w granicach 20. - Problem duchownych – na ile jest on ostry dla UGKC? Czy wystarcza istniejących zakładów kształcenia do ich przygotowania? - Obecnie na Zachodniej Ukrainie działa pięć, a właściwie odradzamy Lwowską Akademię Teologiczną. seminarium. Organizujemy akademię dla wyższej nauki teologicznej. Na Zachodzie nie mamy własnej szkoły teologicznej, mamy jedynie swoje seminaria. Ale nasi wychowankowie kształcą się na uniwersytetach lub w szkołach łacińskich. To jest właściwie pewnym problemem dla nas dzisiaj. Ale staramy się, wzięliśmy się dość intensywnie, szczególnie po ostatnim Soborze i Synodzie, do opracowania silnego programu, jednolitego dla całego Kościoła, aby zapewnić kadry wychowawców, nauczycieli, profesorów, spowiedników. Bo seminarium służy nie tylko temu, aby ukształtować człowieka intelektualnie, ale jako chrześcijanina, którego sposób działania i myślenia odzwierciedla jego wiarę. - Ostatnio dla UKGK otworzyły się nowe tereny dla działalności misyjnej: Wschód Ukrainy, republiki dawnego Związku. - Tak to obrazowo nazywają, działalność misyjna. Bo polega ona na tym, żeby nawracać niewierzących. Tu raczej chodzi o działalność, która jest szczególna tym, że ci ludzie są nieukształtowani w jakiś ustrój, niezorganizowani. I trzeba pracować w trudnych warunkach właśnie takiej nieukształtowania. Trzeba ich zorganizować, zapewnić miejsce kultu, wychowanie szkolne i tak dalej. W ten sposób otworzyły się wielkie możliwości właśnie teraz. Powiedzmy, dla przykładu, w grudniu odwiedził Kazachstan Apostolski Wizytator dla wiernych greckokatolików w krajach Azji Środkowej Wasyl-Ihor Medwit. W tym kraju mieszka około miliona Ukraińców. W ten sposób rozpoczął wypełnianie swoich duszpasterskich obowiązków. - Słyszało się, że również w Rosji, wśród samej Rosji, są zwolennicy UKGK, którzy mają do dyspozycji cerkiew pod Moskwą. - Jest tam też niewielka grekokatolicka wspólnota. Nasi ludzie, niestety, nie mają tam swoich cerkwi. Istnieją cerkwie w Kazachstanie. Na szczęście Ukraińcy dzięki kulturalnemu życiu zachowali swoją narodową tożsamość, świadomość pochod- РР РЕ Р о Р - і ні п РЕ п ЕН Paweł Wasylyk zapoczątkował tę sprawę, ma dwóch prawników. Nam rozchodzi się w tym, że brakuje odpowiednio przygotowanych fachowców, bo prawo kościelne nieco różni się od prawa państwowego. Mam na myśli przede wszystkim aspekt duchowy. - W istniejących teologicznych zakładach nie kształci się takich fachowców? - Istnieją specjalne szkoły, gdzie uczy się prawa kościelnego. Ale fachowców, niestety, wciąż mało. Jest jednak wielu kandydatów: wiem, że około 50 naszych młodych kapłanów przygotowuje się, głównie na różnych uniwersytetach zachodnich. Tam jest odpowiednia specjalizacja w naszym wschodnim prawie kościelnym. - Zwrot świątyń, które należały do UKGK, czy nadal istnieją problemy w tej dziedzinie? - Znacznie mniej niż kilka lat temu. Ale problemy istnieją. To bolesna kwestia po stronie grekokatolików, a wśród prawosławnych panuje nieporozumienie. Trudno to w ogóle zrozumieć: jak może chrześcijanin stać i modlić się w kościele, wiedząc, że tam, na podwórku, w deszczu czy na mrozie, stoi inny i sprawuje liturgię, a nie chce podzielić się z nim użytkowaniem świątyni. Trudno to zrozumieć, ale niestety taka jest rzeczywistość. Państwo nie zawsze pomaga tu tak skutecznie, jak trzeba. Ale wspólne pragnienie jest takie, by tego było mniej, albo żeby w ogóle nie było. Cieszy, że w ostatnim czasie, w ciągu roku czy dwóch, liczba takich konfliktów znacznie się zmniejszyła, ale jeszcze całkowicie nie zniknęła. - Jaką widzi Władyka Ukrainę XXI wieku, zwłaszcza w wymiarze duchowym? Jak UKGK przygotowuje się do obchodu 2000-lecia Narodzenia Chrystusowego? - Dopiero zaczynamy się w tej sprawie organizować. Chcemy wykorzystać ten moment, włączyć się w te decyzje dotyczące obchodów, które planuje się w całym Kościele katolickim, jak również w Ukraińskim Kościele. Plany nie są jeszcze ostatecznie ustalone; naszym pragnieniem jest duchowe odnowienie naszego Kościoła, a nie tylko przeprowadzenie serii kulturalnych, kulturalno-kościelnych czy innych wydarzeń. Jeśli zrobimy tylko wielką «pokazówkę», to nic to nie da. Trzeba naprawdę kontynuować solidny proces duchowego odrodzenia. Tylko wtedy ten wielki jubileusz będzie miał znaczenie i trwałą ciągłość. ПІСТЬ ДляВвсСіІХ пос Rozmowę przeprowadził Wołodymyr HERMAN рим -- - нні Кн Кі зво

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 10Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Słowo Proświty Bóg komfortu, słaby i przebiegły z listu do redakcji. «W ostatnim czasie w prasie i w telewizji toczy się wiele rozmów o tym, że nam należy „przyłączyć się do cywilizowanego świata", „nareszcie stać się cywilizowanymi”? i tym podobne. Co to znaczy? Czy my nie mamy własnej kultury, albo czy jest ona jakaś nie taka, jak trzeba? Czym jesteśmy lepsi od innych?» Na początku naszego stulecia stworzono międzynarodowy środek porozumiewania się: esperanto, bardzo prosty, logiczny, melodyjny język. Jednak mimo wszystkich swoich zalet i heroicznych wysiłków entuzjastów nie przyjął się on na Ziemi z tej prostej przyczyny, że języka bez narodu być nie może, łacinę zaś od zapomnienia uratowała liczna armia uczonych. Dlaczego nie może? Za tym pytaniem pojawia się inne: co czyni ludzką grupę narodem, ludem, etnosem o własnym, niepowtarzalnym obliczu, albo, jak się dziś mówi, mentalnością? Czy nie da się jakąś «kosmetyczną operacją» na zbiorowej świadomości dopasować tych wszystkich «obliczy» do z góry zadanego ideału? W czym w ogóle sens narodowej różnorodności? Wsłuchajcie się w melodie ludowych tańców. W greckim syrtaki usłyszycie szum fal przetaczających się po żwirze, z argentyńskiego tanga na was dmucha omdlewająca słodycz tropikalnej nocy. Indyjskie apsary czy japońskie gejsze akcentują ruchy rąk, bo wokół jest mało przestrzeni, natomiast nieokiełznany hopak mógł narodzić się tylko wśród stepowego przestworza. Prawdopodobnie grupę ludzi w naród łączy wewnętrzny rytm, który powstaje ze wzajemnego oddziaływania promieniowania kosmicznego i rzeźby terenu geograficznego, pośród którego żyje ta grupa. — Tak, naród to zjawisko kosmiczne, określone jednym z praw naszej planety, na której nie ma nawet dwóch identycznych listków na drzewie, — prawo genetycznej niepowtarz- ności wszystkiego, co istnieje. Bo wszystko, co istnieje, walczy o życie w warunkach, które nieustannie się zmieniają, i aby przetrwał cały system, każda jego część musi nagromadzić i wnieść do wspólnej skarbnicy swoje niepowtarzalne doświadczenie. Ludzkie wyobrażenia o tym, co słuszne, a co niesłuszne, co dobre, a co złe, nieuchronnie są naznaczone subiektywnością, a naród tworzy i chroni siła, która znajduje się poza granicami naszych upodobań, społecznych i politycznych namiętności, to znaczy prawa natury. Weźmy skrajny przypadek: Cyganie. Na jednym miejscu się nie trzymają, zasad higieny nie szanują zbytnio, zajmują się niepewnymi zarobkami, a co najważniejsze, przez tysiąclecia nie da się ich przewychować. I nie da się. Bo gdy wybuchną (a kto może zagwarantować, że tak się nigdy nie stanie?) wszystkie te zgromadzone przez cywilizację zapasy broni jądrowej wraz z elektrowniami atomowymi, to na Ziemi tym, KTÓRZY PRZEŻYJĄ, przyjdzie odradzać życie w dzikich, za to czystych od promieniowania zakątkach globu, przy ognisku, bez jakichkolwiek wygód. Wtedy przydadzą się cygańskie radości: poczucie wolności i harmonii z otoczeniem. Czyż to nie to doświadczenie chowają dla wszystkich tajemnicze plemiona Romów, które z głębi przedhistorycznych wieków wędrują w XXI wiek? Jakimi miarkami należy oceniać Cyganów, którzy nigdy z nikim nie walczyli, a zatem w ogólnym rachunku wyrządzili mniej krzywdy niż jakikolwiek inny naród? Nie należy porównywać narodów między sobą, wyciągając wnioski na korzyść tego lub owego. Trzeba pojąć sens istnienia każdego na planecie. Tak, Niemcy uczą wszystkich zorganizowania w pracy: nigdzie się nie spieszą, za to nigdy się nie spóźniają. Chińczycy: przywiązaniu do własnego państwa (nie na darmo przecież niegdyś otoczyli swoją ziemię murem) i ostrożności na historycznych zakrętach; społeczeństwo, które podlega wszystkim prawom fizycznym, nie zostało rozerwane na oddzielne cząstki, aby (Larysa Prasława, obwód czernihowski). przekładki. Japończycy umiejętności życia w „warunkach kosmicznego statku”, gdy wszystkiego jest mało: z ich wysp przyszła do nas filozofia chwili, ucieleśniona w ceremonii herbacianej, sztuka krótkiego wiersza haiku i ikebana, czyli umiejętność tworzenia piękna z minimalnej ILOŚCI WYJŚCIOWEGO materiału. Wyjątkowość małego narodu gagauskiego polega na tym, że zachował siebie, nie mając piśmiennictwa, bo MŁODZIEŻ musi odpowiadać starszym TYM językiem, którym się do nich zwrócono. Jeden z jasnych myślicieli naszych czasów, Mikita Moiseiew, twierdzi, że zniknięcie jakiegokolwiek narodu stawia pod ciosem całą ludzkość. „Ale przecież ile narodów już zeszło z powierzchni Ziemi” – słusznie zauważy ktoś. Na to można odpowiedzieć: nie odeszły, lecz przekształciły się w inną jakość na nowym zwoju spirali ewolucyjnej, być może dlatego, że nie wypełniły swojej misji. Obieg genetyczny jest składnikiem obiegu materii. Trzy czynniki tworzą naród: własne terytorium, język i pamięć historyczną, ale jeśli dobrze się zastanowić, wszystko sprowadza się do terytorium, owego samego reliefu, który przyjmuje promieniowanie kosmiczne. Plemiona tureckie Bułgarów, które przeprawiły się za Bałkany, zesłowiańszczyły się i stały się Bułgarami; przybysze z Gruzji na Półwyspie Iberyjskim znani są jako Baskowie; Cyganie, pozostając sobą, nieuchronnie przejmują cechy narodu, wśród którego koczują; w ciągu kilku stuleci, czyli niewielkiego odcinka czasu, z przedstawicieli najrozmaitszych narodów formuje się naród zasadniczo nowy – Amerykanie, którzy i obyczajem, i fizycznie zaczynają różnić się od innych. Nie może być nic naturalniejszego niż patriotyzm i tęsknota za ojczyzną – nie wymysł, lecz jęk ludzkiej istoty, która potrzebuje środowiska kształtującego jej dziedziczne predyspozycje. Naprawdę wielki artysta może ukształtować się tylko na rodzimej ziemi, gdzie jego wewnętrzne rytmy wzmacniają się kosmicznymi. Polak Apollinaire, żyjąc we Francji, stał się wielkim poetą francuskim, a polskim stać się nie mógł – takich przykładów jest wiele. Diaspora tworzy jedynie echo kultury ziemi, z której wyszła. Informacja genetyczna, jaką niesie w sobie człowiek, tzw. «głos krwi», może być niezwykle silny. Tak oto rosyjskojęzyczny poeta Maksymilian Wołoszyn, który urodził się w Kijowie, lecz na ojczystej ziemi nigdy nie był, nie męczył się powtarzaniem: «ja jestem Ukraińcem». «Moje rodowe nazwisko Kiriienko-Wołoszyn: pochodzi ono z Zaporoża. Wiem z Kostomarowa, że w XVII wieku na Ukrainie żył ślepy banduzysta Matwij Wołoszyn (z którego żywcem zdarto skórę za polityczne pieśni) — pisze w «Autobiografii».» A w objaśnieniu do wystawy akwarel, która odbyła się w 1920 roku, można przeczytać: «Autor akwarel, które zaproponowano uwadze publiczności pod wspólnym tytułem «Koktebel», nie jest rodowitym Kimmerianinem z pochodzenia, lecz jedynie przez adopcję. Pochodzi z Ukrainy...». Pisarz Emil Mindlin na propozycję Maksyma Gorkiego porównał Maksymiliana Wołoszyna z atamanem Machnem i wyciągnął wniosek: «Wspólne jest to, że obaj z natury są anarchistami-indywidualistami, jeden prymitywny, dziki, drugi europeizowany erudyta — obaj Ukraińcy». Rzeczywiście, Wołoszyn reprezentował bardzo charakterystyczny dla naszej ziemi typ — mędrca-charakternika, dla którego ciasne były ramy ziemskiego czasu i przestrzeni; takich nasza ziemia wydała wielu, ich poszukiwaniami wzbogacając światowe doświadczenie. - - - - Nie ma jednak żadnego paradoksu! Ponieważ wrażliwa ludzka osobowość, dojrzewając na genetycznie nie swojej ziemi, staje się jej gorliwym patriotą, a nawet ucieleśnieniem najlepszych cech przypisywanych jej narodowi. Maksym Krywonis był Szkotem z pochodzenia; Ołeksandr Jatana — wybitny naukowiec, represjonowany za ukraiński burżuazyjny nacjonalizm — był synem czeskiego osadnika i Niemki. Nasza, niestety zmarła, współczesna Olena Kompan, wielka patriotka, którą nazywano «ucieleśnieniem ukraińskości», nie miała ani kropli ukraińskiej krwi. Ani pierwsze, ani drugie zjawisko nie przeczy sobie nawzajem – są one przejawem dialektycznego prawa wzajemnego przenikania się przeciwieństw. Dlatego równie błędnie szukać prawdziwego patriotyzmu w „czystych genach”, kwestionując wszystko, co nimi nie jest, i sztucznie tłumić „głos krwi”, z którym człowiek przychodzi na świat. Doktor nauk medycznych, neonatolog Olena Sulima, która odebrała na swoje ręce setki i tysiące noworodków, twierdzi, że niemowlęta reagują na ukraiński język, język swojej ziemi i swoich praojców. Jaki więc stres muszą przeżywać, gdy matka zwraca się do syna czy córki po rosyjsku! Czy nie tkwią w tym źródła nerwic, bezwoli, asocjalnych zachowań i tym podobnych zjawisk? „Każdy człowiek – król” – śpiewali powstańcy szkoccy. Tak bywa wtedy, gdy dla człowieka jego ojczyzna lub ziemia, na której usłyszał skierowany do niego „rozkaz Kosmosu”, jest centrum świata, gdy poczucie siebie samego zbiega się z poczuciem „umarłych, żywych i nienarodzonych” – swojego etnosu, swojego narodu. Czy jest on poprawny czy niepoprawny, lepszy od innych czy gorszy – o tym nawet nie może być mowy: chodzi o to, by zrozumieć swoją istotę, swoje miejsce i swoje obowiązki na trudnej drodze całej ludzkości. Tak, obowiązek wynikający z naturalnego prawa niepowtarzalności wszystkiego, co istnieje, to obowiązek gromadzenia własnego doświadczenia, koncentrowania go w dorobku kulturowym. Bez tego naród jest skazany na „przetopienie” w kotle genetycznego obiegu. Czy to nie kultura przez tysiąclecia chroni starożytne narody Grecji, Egiptu, Indii? I czy przyczyną tajemniczego zniknięcia potężnych plemion chazarskich nie było to, że nie pozostawiły po sobie zabytków ani kultury materialnej, ani duchowej, a umowy handlowe wobec oblicza Wieczności nieba są grosza warte... Więc czym właściwie jest cywilizacja? I czy przypadkiem wezwania „przyłączyć się do cywilizowanego świata” i „stać się wreszcie cywilizowanymi” zbiegły się z upośledzeniem ukraińskiej kultury, ukraińskiej literatury — tym bardziej dziwnym, że i nasza cicha rewolucja dokonywała się przecież nie bez powodu, rzekomo w imię odrodzenia ducha ukraińskiego? Nie, nie przypadkowo — we własnym doświadczeniu odczuliśmy ostrość konfliktu między kulturą a osiągnięciami naukowo-technicznego postępu, problemu, nad którym łamali głowy wybitni filozofowie stulecia: B. Russell, O. Spengler, A. Schweitzer, M. Bierdiajew, J. Fichte, W. Sołowjow i inni. Przez długi czas kultura była sensem cywilizacji, ponieważ wypełniała humanistyczną treścią wszystkie sfery ludzkiej działalności, niosła w sobie to, co przeciwstawiało się biologiczności człowieka. Nawet w sferze materialnej ludzie od zawsze cenili rzeczy, w których unieśmiertelniona była cząstka osobowości. Kultura zasilała skarbnice, które czyniły pokolenia jednym całym: w chatach były to hafty, koronki, tłoczenia; w pałacach — obrazy, rzeźby, książki. Mówiąc obrazowo, kultura torowała drogę do Królestwa Bożego w Księstwie ciemności; tworzona w większości przez ludzi jakby nie z tego świata, w istocie ratowała świat przed samozniszczeniem, materializując doświadczenie historyczne. Wraz z przyspieszeniem postępu naukowo-technicznego powstał jednak rozdźwięk między celem rozwoju cywilizacji, jakim jest etyczne i duchowe udoskonalenie człowieka, a środkiem, czyli uwolnieniem go od nadmiernego wysiłku, którego wymagała walka o przetrwanie. Zgodnie z logiką rzeczy człowiek powinien był poświęcać więcej czasu rozwojowi kultury i własnemu samodoskonaleniu, jednak stało się inaczej. «Bóg komfortu, słaby i przewrotny», jak mówił filozof Jakow Hołosowker, zaczął zastępować w duszy człowieka Boga prawdziwego. Cywilizacja w wąskim znaczeniu tego słowa puściła w obieg bezduszne imitacje ludzkiego geniuszu, zdewaluowała rzecz: zamiast skarbnic stworzyła wysypiska zbędnych przedmiotów, a zamiast mądrej oszczędności i szacunku dla dorobku przodków, narzuciła standardy konsumpcji, które nieuchronnie wyczerpują zasoby naturalne. Jako wzór do naśladowania narzucono ludzkości tak zwaną pop-kulturę, stworzoną przez bezojcowskich ludzi na obcej ziemi. Tak więc pod koniec XX wieku, wśród komputerowych cudów i różnych innych osiągnięć postępu naukowo-technicznego, na świecie zaczęło narastać poczucie Apokalipsy, wywołane gwałtownym pogorszeniem sytuacji ekologicznej oraz straszliwym niebezpieczeństwem związanym z odkryciem sił, które czają się w głębi atomów poszczególnych pierwiastków. Katastrofa czarnobylska to zaledwie pierwsze ostrzeżenie, z którego trzeba wyciągnąć natychmiastowe wnioski: budowanie społeczeństwa opętanego manią konsumpcji jest co najmniej nierozsądne, bo człowiek, będący twórczą siłą na swojej planecie, przemienia się w narzędzie niszczenia środowiska, a stąd także własnej cywilizacji, w szerokim rozumieniu tego słowa. Właśnie w takich warunkach Ukrainie zaproponowano, by «przyłączyła się do cywilizowanego świata». Z czym? Z niepowtarzalnym doświadczeniem historycznym czy z gotowością, odrzuciwszy je, łapać cudze słowo i czcić międzynarodowe bóstwa: śpiewaków, sportowców, opłacane piękności, aktorów? Z wiedzą o skutkach katastrofy czarnobylskiej, która może okazać się zbawienna dla świata, czy z pragnieniem nowoczesnych toalet i komórkowych telefonów? Po co się przyłączać? By przyspieszyć apokalipsę, czy by jej zapobiec? Wszystkie te pytania wymagają głębokiego przemyślenia, jednak na razie pozostają bez odpowiedzi. «...Patrzeć na świat nie z wysokości, jak Ajschylos, Platon, Dante i Goethe, lecz z punktu widzenia codziennych potrzeb i natarczywej rzeczywistości – określam to jako zastąpienie orlej perspektywy życia perspektywą żaby. Takie sprowadzenie ducha kultury do cywilizacji» – pisał Oswald Spengler. W słuszności tych słów przekonaliśmy się w ciągu lat ukraińskiej państwowości, gdy wbrew nadziejom poczuliśmy się zbędni na własnej ziemi, gdzie przestrzeń ukraińskiej kultury zamieniono na rynek obcego towaru w jaskrawym opakowaniu, gdy kryteria tzw. cywilizowanego życia, pod trzaskanie pseudopatriotycznych frazesów, niczym kanie, wszczepiły swój program w kod genetyczny naszej duchowości, niszcząc przy tym ją, a wraz z nią i siebie – Co może temu się przeciwstawić? Na razie zdrowy rozsądek tego samego pogardzanego narodu, który nie przyjmował «cywilizowanego» życia, jak nie przyjmował niewoli, polonizacji czy rusyfikacji. A zdrowy rozsądek to intuicyjne poczucie praw natury, w tym wypadku prawa genetycznej niepowtarzalności tego, co żywe, zgodnie z którym niegodne życia jest wszystko, co przestaje być sobą. Natalia OKOLITENKO rozwoju wyczerpywaniu

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗
Kobzarz Warczenko coraz głębiej zapadał się w marę. Czasem, jakby przez szczęście, mgliste obrazy niepamięci chwytały się słomki świadomości, i nie było już ratunku... (ciemniało!) Widział, jak anioły prowadzą do raju pułkownika Gontę, uśmiechniętego, tak przystojnego, że choć wodę z mojego oblicza pij. Ach, to świadomość, przedarłszy się przez piekielny ból, odwiedzała go na chwilę. Warczenko w myślach rozmawiał z samym Żeleźniakiem. — «Jaśnie wielmożny panie hetmanie» — huczała i zawodziła, hej, ój, jak czajka nad paszczą pana Mazepy, jego prawdziwa kozacka dusza. — Tak to nasza dola, macocha, nic go nie nauczyła. Najpierw burzył chłopakom głowy «Złotym listem» carycy Katarzyny, a potem sam zjadał przynętę z haczyka generała Kreczetnikowa, uwierzył jego oficerskiemu słowu honoru. Nie ma w moskiewskim sercu miejsca ani dla honoru, ani dla Boga. Kobzarza Warczenkę żołnierze koronnego regimentarza Józefa Stempkowskiego wzięli do niewoli po krótkiej, ale niezwykle zaciekłej sieczy, tylko dlatego, że żołnierzy było po dwudziestu na jednego. Ota-maj Remeza z tuzinem zuchwalców przerąbał w ciasnym pierścieniu polskiego oblężenia okno, a jego chłopców pochłonęło stepowe bezkresie. Oprawcy posiekli na kapustę kilku ciężko rannych hajdamaków, a kobzarza Warczenkę po przesłuchaniu i torturach przywieźli do Kodnia na swój szlachecki sąd i wrzucili do dołu. Na pierwszych porach, kiedy ból w piersiach jeszcze dało się znieść, słyszał pijackie śpiewy, rozpustny rechot, sapanie kata i głuche uderzenia siekiery. Z opowieści pojedynczych hajdamaków, którym Bóg pomógł wyrwać się z tego rękotworzonego piekła, wiedział, że w szlachcie to nazywa się «deserem». Gdzieś po obiedzie pijani w sztok szlachcice zaczynają klaskać w dłonie i wykrzykiwać: — Prosimy, na deser! Dla kata słowo «deser» jest jak komenda wojskowa. Wypiąwszy pierś, jakby na paradzie, robi kilka kroków w kierunku hajdamaki przywiązanego do deski przerzuconej przez dół, zatrzymuje się i wysoko nad głową unosi swoją siekierę. - Świnia! Czarne podniebienie! Siedmioma uderzeniami w niego! — wrzeszczą «urodzeni». A «siedem uderzeń» oznacza, że dopiero po siódmym zamachu katowskiego topora dusza ukraińskiego powstańca pofrunie do irju. Potem katowscy pomocnicy odwiązują od deski jeszcze ciepłe ciało, wlekąc je do Jamy, i zabierają się do przygotowania następnej ofiary. Kiedy zaś panowie nasycą się tym sposobem kary, na znak sędziego pomocnicy rozpinają hajdamakę na kilku zbitych razem deskach, a kat zaczyna sprawnie wyłupywać oczy, odcinać język i uszy, odrąbywać nieszczęśnikowi lewą rękę i prawą nogę, albo też odwrotnie. Panowie mdleją z zadowolenia, pomocnicy odwiązują nieszczęśnika i zrzucają z desek w śnieg. Miłosierne chłopki bandażują hajdamace, żeby nie wypłynęła krew, szmatami opatrują rany, okrywają kożuchami i wiozą do ogrzanych chat. Po kilku miesiącach powstaniec albo odda Bogu duszę, albo będzie kuśtykać ukraińskimi szlakami i drogami z takimi samymi jak i sam kikutami, przerażając mieszkańców miast i wsi. A jaką karę wymyślił Stempkowski kobzarzowi Warczence? Podczas śledztwa upierał się przy bajeczce, że po raz pierwszy spotkał hajdamaków, idąc ze Zwenigorodki do Kozackiej Doliny. Chłopcy poprosili go za strawę i wódkę, by zaśpiewał im i zagrał. Śpiewał i grał, bo przecież na to jest Bożym człowiekiem, by grać: Swaty dobrym ludziom. 7 Nazywasz bandytów z wielkiego gościńca «dobrymi ludźmi»? — pienił się śliną Stempkowski. — A sam pewnie masz ręce po łokcie we polskiej krwi. Czy to nie ty, łotrze, ułożyłeś piosenkę o Żeleźniaku? Przyznawaj się! Wił się jak wąż, gdy bito go kilkoma parami okutych butów, pod paznokcie wbijano mu szpilki, a piętom przypalano ogniem. Wytrzymać wszystkie te tortury pomagała mu myśl, że to jego, kobzarza Warczenko, wina. Że to on, kobzarz Warczenko, śpiewał Żeleźniakowi i hajdamakom, kiedy świętowali zwycięstwo w Umaniu. Że to jemu właśnie wybrany hetman prawobrzeżnej Ukrainy Maksym Żeleźniak powiedział wtedy: с-г - - ні жи - шо - о- Ні т (Dziękuję, ojcze! Ale ułóżcie o nich pieśń, wziąwszy za ramiona, hetman odwrócił go twarzą ku donośnemu kozackiemu „sława”. Hontę pieśnią uwielbcie. Ta zwycięstwo jest jego. A jeszcze powiedział wtedy hetman: „Umań to dopiero kwiatki, a jagódki będą później, Maksymie!” — W uniesieniu zapomniał, że przed nim nie zwykły kozak, lecz hetman. Moskale już otoczyli nasz obóz. — Wiem — odpowiedział Zaliźniak. — Wczoraj był u mnie Kreczetnikow, na Biblii przysięgał, że my, prawosławni, nie mamy o co się dzielić. Połączymy się i pójdziemy na konfederatów. Jutro przyjdźcie, ojcze, do mojego namiotu z kobzą. Będziemy zalewać nasz sojusz z Moskalami. Nie posłuchał wtedy hetmana i nie przyszedł ze swoją kobzą do jego namiotu na ucztę. Błąkał się jak obłąkany po obozie powstańców, przysłuchiwał się gwarowi kozaków, odurzonych miodem i zwycięstwem. Trzeba ostrzec Nieżywego, Szwaczkę, Bondarenkę. Niech się spieszą do Umania... Ale jak to zrobić? Gdyby miał oczy, wziąłby parę koni i pędził bez zatrzymywania się aż do Białej Cerkwi. Lecz Bóg odebrał mu oczy! Więc pójdzie pieszo, we dnie i w nocy, bez wytchnienia. Ale w tamtej wsi dopadła go straszna wieść: Moskale zakuli w ręczne i nożne kajdany pijanych Zaliźniaka i Hontę, a także wycięli w pień osiemset pięćdziesięciu pijanych powstańców. Nie trzeba już było iść do Białej Cerkwi. Niczego więcej u Boga nie błagał, tylko śmierci. Kiedy z przewodnikiem wyszedł za wieś, wyjął kobzę spod poły i zagrał, co Bóg natchnął, na pamiątkę niewinnie pomordowanych. Kobzarza Warczenkę posadzono na najbardziej zaszczytnym miejscu pod ikonami. Wódkę pieprzówkę, którą wypił jednym haustem, paliła jednocześnie gardło i duszę. Łzy zakręciły się w pustych oczodołach. Otarł je krawędzią dłoni. A gdy po jakimś czasie gospodarz znowu napełnił jego czarkę i wsunął mu między palce, wstał i, tłumiąc jęk, powiedział: Niech rodzima ziemia będzie chłopcom puchem, a ich dusze niech rajują w raju, bo to sprawiedliwi, którzy za prawosławną wiarę i wolność Ukrainy zginęli.) - Słyszałeś? – zaszemrała żona gospodarza. – Młody Hontenko uciekł od Lachów, jest w Petersburgu, u samej carycy. Pójdę, mówi, z twoją „Złotą Gramotą”, carycy, będę Lachów kołatał. Nie idź, Hontenko, odpowiedziała mu caryca, Lachowie cię zabiją. Hontenko się śmieje: „Nie zabiją, ja umiem zaklinać kule. Doświadcz mnie, carycy, rozkaż swoim strzelcom przestrzelić mi pierś”. Strzelcy wystrzelili, a Hontenko nawet nie drgnął! Niech, mówi, twoi strzelcy, carycy, podniosą muszkiety z bagnetami do góry, ja przejdę po nich. I wyobraźcie sobie, przeszedł! Kobzarz Warczenko słuchał młodej kobiety i tylko smutno kiwał głową. Przecież synowi Honty jest zaledwie sześć lat! A choćby i więcej, to po tym, co wydarzyło się pod Umaniem, Hontenko nie poszedłby do moskiewskiej carycy. Samemu trzeba wyplewiać kąkol z własnej niwy. Samemu! – Batku, chcecie mnie o coś zapytać? – gorąco szepnął do ucha gospodarz. – Czy nie wszystkich hajdamaków Moskale pod Umaniem wytłukli? Czy na potomstwo coś jeszcze zostało? – Zostało, batku. Uczestnicy XII Archeologicznego Zjazdu (Charków, 1902 r.)/kobzarze (od lewej): Mychajło Krawczenko z Wielkich Soroczyniec (Połtawszczyzna), Petro Drewczenko z Kamianego (Charkowszczyzna), Tereńtij Parchomenko z Wołoskowiec (Czernihowszczyzna). …ostrożnie położył się na ziemi, twarzą w dół, na gorącym sporyszu. Przewodnik, nie powiedziawszy mu ani słowa, gdzieś zniknął. Warczenko płakał, a ziemia chciwie chłonęła jego łzy. – Ten kraj przeklął Bóg – szeptały jego spopielałe wargi. – Tu musi być pustynia, po której nowy, teraz już ukraiński Mojżesz nie czterdzieści, lecz setki lat będzie wodził tych ludzi, uczył ich rozumu. Ktoś lekko dotknął jego ramienia, potem niecierpliwie szarpnął go za kołnierz. – Stryjku Wasylu! Aha, przewodnik Mikołka. Nie porzucił, dobra dusza, starego na pastwę wilkom i lisom. – Boży Człowieku! – głos pewnego siebie człowieka w średnim wieku dotarł do mojej świadomości, jakby przez poduszkę. – Witamy w gościach. Pomianiemy… … Prowadź mnie do nich. Chcę się przejść przed śmiercią… Ach, i jak to hulali po Zwienihorodszczyźnie z atamanem Remezem i jego chłopcami – młodcami! Hajdamacy przyprowadzali do niego związanych i Lachów, i Moskali, i Żydów, stawiali na kolanach, a on odbierał im życie poświęconym ostrzem, przyśpiewując: «Za Iwana Gontę!», «Za Maksyma Żeleźniaka!», «Za nasze męki!» Pewnego dnia do jego dołu wrzucili jeszcze jednego hajdamakę. – Kim jesteś, bracie? – zapytał go Warczenko. – Kobzarz Michajło, zięć Sokowego z Szarżytola. A wy kim jesteście? – Kobzarz Wasyl Warczenko ze Zwienihorodki. – A za co was tu wtrącili? – Śpiewałem chłopcom. – Oj, ze mną siedział kobzarz Prokip. … Skryga z Ostapowa. Oskarżono go o to, że sprowadził donskich kozaków na Umańszczyznę. Prokip, zanim mieli go stracić, błagał Stempkowskiego: «Choć wyjaśnijcie mi, na Boga, jak to ja, ślepy na oba oczy, zdołałem sprowadzić donskich kozaków». A Stempkowski odpowiedział: «Wy, hajdamacy, każdy jeden to charakterinicy. Po was można się spodziewać wszystkiego». Strasznie katowali Prokipa, o, strasznie! – Co tu dużo mówić, a katować naszego brata Lachy potrafią. – Powiedzcie mi, ojcze, dlaczego Lachy z Moskalami wrzucili nas, jak ślepe kocięta, do worka, i jeszcze zawiązali go sznurkiem? – Bo my, bracie Michajle, i jesteśmy ślepymi kociętami. I Żeleźniak, i Gonta są ślepi. Komu uwierzyliśmy na słowo? Moskalowi! – jęknął. – Wszystko już było w naszych rękach. I wojsko, i ich urzędy w miastach i miasteczkach. Lachowskim duchem na Kijowszczyźnie i Bracławszczyźnie nawet nie pachniało. Już żar-ptak wolności kozackiej siadał na ramieniu naszego hetmana. A on zamiast chwycić za moskiewskiego krzywoprzysiężcę i wypędzić go za Lewobrzeże, zaczął z nim braterstwo pić, miodem i piwem z kubków się częstować... Coś boleśnie uderzyło Warczenka w twarz. Chwycił to »coś« obiema rękami: powróz drabiny sznurowej. Oto nadszedł sąd ostateczny. Wdrapawszy się, Warczenko od świeżego powietrza omal nie zemdlał. Odmawiał modlitwę za modlitwą, błagał Boga, by umocnił jego ducha i pomógł przyjąć śmierć męczeńską godnie, po kozacku. Sąd szlachecki okazał się zadziwiająco krótki. – Śpiewałeś hajdamakom? – Śpiewałem. Skazać na karę śmierci przez ścięcie głowy. Ale zanim umrzesz, zagrasz i zaśpiewasz, łajdaku, dostojnemu panstwu. Jeśli się postarasz, to może sędzia Branicki cię ułaskawi. Posadzono go na dzigliku, włożono mu w dłonie bandurę. Przytulił ją do piersi, jak małe dziecko. — Graj wesoło — syknął mu nad uchem Stempkowski. — Panstwo chce tańczyć. Poprosił o kwartę wódki, żeby zwilżyć gardło. Przeżegnał się, zagrał kilka akordów, i pijacki rejwach przy stołach powoli ucichł. Grał jakby do tańca, a panowie, panie i panny, zachęceni jego żwawą muzyką, zaczęli podskakiwać, klaskać w dłonie, wierzgać nogami. I wtedy Warczenko, nie zmieniając rytmu, zaśpiewał głośno, jak tylko mógł, żeby chłopcy w dołach usłyszeli jego śpiew. I żeby jego kobzarska pieśń dodała im sił, by mężnie przyjąć męczeńską śmierć. Ej, nawarzyli Lachy piwa — Ha, komu pić? Hej, wzięli sobie Ukrainę, Ha, nigdzie przepić. Ej, nawarzyli Lachy miodu, Ha, i nie szumowali. Hej, wzięli sobie Ukrainę, Ha, i nie szanowali. Ej wy, laszki-niedowiarki, Dość już panować! Hej, już zupełnie blisko Honta, Da wam się znać! Panstwo dopiero po tym, jak Warczenko nakrył struny dłońmi, zaczęło dawać oznaki życia, wrzeszcząc: «Psia krew!». Ale nie skazańcy na męczeńską śmierć, lecz ukraińska ziemia potężnie wydała z siebie wolne piersi: «Wielocierpiąca!» — «Na zgubę!!!» Józef Stempkowski, zielony ze wściekłości, zerwał się na równe nogi. W jego prawicy błysnęła szabla i głowa kobzarza Warczenki, tryskając krwią na wszystkie strony, stoczyła się pod nogi sędziego Branickiego. Ten, jakby zahipnotyzowany, wbił wzrok w usta kobzarza. Jeszcze przez chwilę były żywe, wciąż unosiła się z nich klątwa, i sędzia poczuł, jak jego krótko ostrzyżone włosy podnoszą się pod czapką dęba. W gardle Branickiego coś zabulgotało i zasyczało; przewróciwszy stół, rzucił się do bandury leżącej obok wciąż ciepłego ciała kobzarza Warczenki i zaczął szaleńczo tłuc ją butami. Mykoła Łytwyn

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

Text bei der Erkennung beschädigt — lesen Sie die Originalseite

«Zapowiet» W filmie przyczyniającym się do realizacji zamysłu znanego reżysera Stanisława Klymenki los jest niełatwy, ale ciekawy: ci, którzy wiedzą, jak wytrwale kinematografista szedł od zamysłu do realizacji, mogą stwierdzić, że wybór tematu szewczenkowskiego wymaga pełnego oddania i sumienności wszystkich, którzy byli zaangażowani w realizację zamysłu. Widzowie UT-1 mieli możliwość w przeddzień szewczenkowskich dni obejrzeć dwa pierwsze tryptyki serialu «Zapowiet», a dziś drukujemy fragmenty (kadry) z trzeciej części taśmy filmowej, która ma na celu prześledzić życiową i twórczą drogę Kobzarza. Scenarzyści (I. Dziuba, B. Olijnyk, P. Mowczan) i reżyser filmu, kierując się pracą, nie tylko prowadzili film, ale i film prowadził ich za sobą: już w pierwszych odcinkach doszło do wyjścia poza ramy dydaktycznego, ilustracyjno-informacyjnego dzieła, chociaż takie jego określenie nie byłoby mało znaczące ani poniżające ani dla wysokiego tematu, ani dla ekipy filmowej, która poświęciła kilka lat życia na jego realizację. Dziś możemy już mówić, że w niezależnej Ukrainie powstał film, który godnie uzupełnił kinową szewczenkiane, która, jak wiadomo, jest dość skromna: stuletnia historia kinematografu w dziedzinie opanowania twórczego i biograficznego szlaku Kobzarza liczy niemal dziesięć kroków: o pierwszych próbach czytajmy w rozprawie Ludmyły Puchy, tutaj drukowanej, a w czasach radzieckich był to «Taras Szewczenko» (z A. Dowżenko? [...]), a także «Zapowiet» Szewczenki, w którym Tarasa Szewczenkę gra Taras Wołodymyrowicz Denysenko, Galina Stefanowa. A tymczasem zwracamy uwagę naszych czytelników na to niezwykłe wydarzenie, które, być może, całkiem możliwie stanie się wydarzeniem kina. Obecnie kończy się praca nad trzecim tryptykiem serialu «Zapowiet» (trzy filmy). «Chrzestnymi ojcami» filmu są Ministerstwo Oświaty, WUT «Proświta», Fundusz Kultury, które, przystępując do pracy, wybrały: «Taras Szewczenko» (reżyser Sawczenko, w roli głównej Buczmą), «Sen» (reżyser W. Denysenko, I. Mykołajczuk w roli Szewczenki). Przy okazji, …ważny montaż siódmej [i] ÓSMEJ serii) 1 szczegółowo przeanalizujemy wyniki o naszej kinoszewczenkianie całkiem konkretnego widza: szkolnej pracy twórców filmu. Ale nie tylko oni młodzieży Ukrainy. Ljubow HOŁOTA Mamy tu okazję powiedzieć o reżyserze Stanisławie Klymence, operatorze Wołodymyrze Hutowskim, aktorach, spośród których już teraz chcemy wyróżnić Bohdana Stupkę, Tarasa Na STRONACH Wołodymyra Hutowskiego – (…kinowe… kadry…) … … … … … … … … … (Stanisław Kan…) „Testament” … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … „…” Dialog poety i księżniczki (art. H. Stefono…) … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … …

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

94 110 lat temu w rodzinie galicyjskich aktorów Kurbasów (scenicznie Janowiczów) urodził się 25 lutego 1887 roku syn Ołeksandr Stepanowicz Kurbas. Matka jego, Wanda Adolfiwna, dała synowi życie w miasteczku Sambor, należącym wówczas do Austro-Węgier. Dzieciństwo Ołeksandra upłynęło we wsi Stary Skałat, gdzie jego dziad był proboszczem, a 1 września 1900 roku chłopca zapisano do grona uczniów tarnopolskiego gimnazjum klasycznego z wykładowym językiem ukraińskim. Nauczyciele tej placówki organizowali ze swoimi wychowankami różnorodne ciekawe wieczory kulturoznawcze. O jednym z nich opowiada tarnopolska gazeta «Podilśkyj Hołos» (nr 6, marzec 1906 r.), gdzie odnotowano pierwszą wzmiankę o młodym człowieku o nazwisku Ołeksandr Kurbas, który śpiewał w chórze z okazji 45. rocznicy śmierci Tarasa Szewczenki. Dalszy los tej wyjątkowej osobowości – wybitnego reżysera i reformatora ukraińskiej sceny teatralnej, aktora oraz twórcy kadr specjalistów ukraińskiego radzieckiego kinematografu Lesia Stepanowicza Kurbasa – jeszcze długo będzie zarówno ze strony polskich szowinistów, jak i rosyjskich. Pierwszego lipca 1910 roku Kurbas, jako członek Ukraińskiego Związku Studentów oraz reżyser Komisji Dramatycznej przy tym związku, bierze udział w studenckim wiecu w sprawie nadania Uniwersytetowi Lwowskiemu statusu ukraińskiego. Grupa polskich studentów prowokuje zbrojną potyczkę w murach uczelni. Student Kurbas, szukając politycznego azylu, ponownie wraca do Wiednia, gdzie kończy swoje studia. Naukowiec Iryna Wołycka potwierdza ten fakt, opierając się na dokumentach: protokole przesłuchania Kurbasa w katowniach NKWD w 1934 roku. Lwowska gazeta «Dilo» nr 53 z 10 marca 1911 roku, podając informację o szewczenkowskim święcie w Wiedniu, wspomina pana Kurbasa, który czytał na koncercie zorganizowanym przez ukraińskie towarzystwo «Sicz» poemat Szewczenki «Kaukaz». Lwowska rusko­języczna gazeta «Halicjanin» z 4 (17) marca 1911 roku, na stronie 3, dość osobliwie pokazuje swój stosunek do ukraińskiego ludowego poety: «Pamiat Szewczenko pocztiła Russkaja akademija nauk w Pietrogradie. Torżestwiennoje zasiedanije, sobrawsziejesja w bolszom akademiczeskom zale, mołodioż, priejmuszczestwienno zemlakow poeta...» Pamięć Szewczenki uczciła Rosyjska Akademia Nauk w Piotrogrodzie. Uroczyste posiedzenie, które zgromadziło w dużej sali akademickiej młodzież, przede wszystkim rodaków poety... Na szewczenkowskie uroczystości przyjechała do Moskwy 74-letnia chłopka Łukieria Iwanowna Jakowlewa, z którą Szewczenko po powrocie z zesłania się zapoznał i z którą zamierzał się ożenić, lecz śmierć przeszkodziła mu zrealizować ten zamiar. Jakowlewa była poddaną pańszczyźnianą. Po śmierci Szewczenki przez całe życie zarabiała na utrzymanie własną pracą. Mieszka niedaleko grobu Szewczenki i regularnie go odwiedza. W tym czasie, czyli w 1911 roku, młody, ale już dość znany rzeźbiarz Iwan Kawaleridze bierze udział w drugim konkursie na projekt pomnika Kobzarza w malarz-scenograf, scenarzysta i reżyser filmowy Czesław Sabiński w 1911 roku ekranizuje utwór Kobzarza «Katerina» (wytwórnia «P. Timan i F. Rejngardt»), oddając tym filmem hołd przyjaźni Adama Mickiewicza z Tarasem Szewczenką. W latach narodzin ukraińskiej kinematografii zwrot Sabińskiego ku tematyce szewczenkowskiej miał określone znaczenie ideologiczne. Filmowcy, którzy na ówczesnym etapie (doba przedrewolucyjna) ośmielali się ekranizować utwory Szewczenki, mieli bardzo poważne kłopoty z cenzurą, i właśnie dlatego prawie nieznane są inne inscenizacje filmowe na temat szewczenkowski z tamtych czasów. Czesław Sabiński otrzymał surową naganę za «Katarzynę» i groźbę wydalenia z Kijowa do Warszawy. Należy odnotować ten fakt, że wzniesienie pomnika Kobzarza w Kijowie odłożono „do lepszych czasów”, które nadeszły w 1939 roku, kiedy zwyciężył projekt rzeźbiarza Manizera. Ale praca nad tematyką szewczenkowską połączyła Czesława Sabińskiego i Iwana Kawaleridze — przez długi czas pracowali razem w firmie filmowej „P. Timan i F. Rejngardt”, pod nazwą «Czerwony Kobzar», jednak tego filmu nigdy nie zrealizowano w całości z powodu braku taśmy filmowej i chemikaliów. Materiał roboczy reżysera Bonch-Tomaszewskiego rozłożono na diapozytywy i w takiej postaci pokazywano po wsiach z odpowiednimi wykładami. Lesz Stepanowycz Kurbas od 1916 roku będzie pracował w Kijowie i w tym mieście stworzy swoje teatralne arcydzieło według poematu Tarasa Szewczenki — «Hajdamaków», wykorzystując w konstrukcji przedstawienia zasadę plastyki rzeźbiarskiej i montażu filmowego, starogreckiego dramatu oraz ukraińskiego teatru wertepowego. W marcu 1920 roku, kiedy Kijów był otoczony przez białopolaków, w Teatrze Opery trupa Kurbasa wystawiała przedstawienie «Hajdamacy». Dziesięć młodych kobiet w długich szarych sukmanach, nazwanych przez reżysera «dziesięcioma słowami poety», prowadziło akcję, reagowało na wydarzenia, uosabiało poetycką duszę wielkiego Kobzarza. Później Lesz Kurbas będzie nazywał takie zabiegi w teatrze — «intermediami filmowymi» Ta inscenizacja zrobiła na Iwanie Kawaleridze ogromne wrażenie. Z czasem, będąc już znanym ukraińskim radzieckim reżyserem filmowym, ten artysta powie wyraźnie: «„Zliwu” robiłem nie bez wpływu pierwszej redakcji spektaklu Lesia Kurbasa „Hajdamaki”. To było widowisko zdumiewające jednością i głębią myśli. Szczególnie ciekawie wykorzystano chwyt teatru antycznego – chór kobiet ubranych w szare sukmany». «Bardzo mnie uderzył Iwan Marjaneńko w roli Gonty, zwłaszcza w scenie, w której on zabija swoje dzieci i narzuca na nie czerwoną perkalę. Gonta jest przedstawiony na pierwszym planie, a dalej, za „pagórkiem”, gwałtownie wiruje ganek: to z jednej strony wyskoczy czyjaś ręka z szablą, to gdzie indziej w górę poszybuje kozacka czapka. Muzyka przy tym jest daleka od radości, płacze i zlewa się z tym, co przeżywa Gonta-Marjaneńko». …Iwan Petrowicz Kawaleridze w swoich pracach artystycznych, związanych m.in. z kijowskim oddziałem (pawilony mieściły się na Syrcu), wiąże się z imieniem geniusza ukraińskiej poezji Tarasa Szewczenki. Kijowskie kinematografia przez pewien czas ponownie zwraca się ku tematyce szewczenkowskiej, lecz były to już zupełnie inne czasy, czasy burzliwych lat wojny domowej. W 1908 roku, po śmierci ojca, Lesь Kurbas opuszcza Wiedeń i przeprowadza się do Lwowa, gdzie kontynuuje naukę na uniwersytecie. W owym czasie kształtuje się bardzo napięta sytuacja polityczna w rozumieniu ukraińskiej samoświadomości każdego człowieka, który mieszkał w Galicji. Zupełnie zrozumiałe jest, że Lesь Kurbas, student wydziału filozoficznego, sercem przyjmował wszystkie te upokorzenia, których doznał naród ukraiński. W styczniu 1919 roku Ogólnoukraiński Komitet Filmowy, na czele którego stał reżyser filmowy Michaił Bonch-Tomaszewski, wystąpił z inicjatywą: 20 marca kijowska gazeta «Komunist» opublikowała apel-wezwanie do stworzenia scenariusza filmowego o życiu i twórczości Szewczenki. Najlepszym uznano utwór Wasylewskiego pod roboczym tytułem «Kolijiwszczyna», w którym wykorzystano chwyt szewczenkowskich akwafort, w «Prometeju». Lesь Kurbas w Kijowie otrzymuje jedynie nagrodę zachęcającą. Wpływ obrazów z poematów Tarasa Szewczenki „Kaukaz” i „Sen” jest widoczny w pomniku księżnej Olgi, zaprojektowanym przez Iwana Hryhorowycza Kawalerydzego (w 1920 roku pomnik został zniszczony, a odtworzono go w 1996 roku). Swój ulubiony projekt artysta zrealizował w 1918 roku w Romnach. Był to pierwszy pomnik Kobzarza na Ukrainie. Aby wesprzeć tę ideę, [...] w Kijowie obalono pomnik Tarasa Hryhorowycza Szewczenki, dzieło polskiego artysty. Ludmiła PUŻA

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 14Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

багатий упряжі — tłumaczenie poniżej Tak, z wielką sławą przybył do pieczary tych ojców. Oni wyszli i pokłonili się mu, jak należy kłaniać się dostojnikom, a on także pokłonił się do ziemi. Potem zdjął z siebie bojarski strój i położył go przed starcem, a także konia w bogatej uprzęży postawił przed nim, mówiąc: «Oto wszystko, ojcze, piękne pokusy tego świata, a z nimi zrób, co chcesz, ja bo już wszystko to odrzuciłem i chcę być mnichem i żyć w tej pieczarze, a dlatego nie wrócę już do domu». Starzec zaś odpowiedział mu: «Cóż, pamiętaj, dziecko, komu obietnicę dajesz i Świątynia… Jak wiele różnych znaczeń wkładamy w to słowo… Świętością nazywamy państwowe klejnoty, różnorodne zabytki historyczne i kulturowe, a nawet te czy inne poglądy religijne. Jednak każdy naród europejski ma świątynie, które jakby uosabiają wszystkie lub niemal wszystkie aspekty tego znaczenia. Taką świątynią dla narodu ukraińskiego jest Ławra Kijowsko-Peczerska. Przez tysiącletnią historię klasztoru stworzono tu tak bogatowarstwowy zbiór wartości duchowych, że obecnie możemy z pewnością powiedzieć: bez Ławry Kijowsko-Peczerskiej nie ma i nie może być Ukrainy! Człowiek, który choćby raz przekroczył próg Świętych Bram Ławry, na zawsze nie będzie zawierać choćby maleńkiego, niegasnącego promyka miłości i czułości do naszej wielkiej Świątyni. Dla tych zaś, którym los pozwolił żyć lub pracować tutaj, Ławra stała się częścią duszy. Ponad 950 lat temu jeden z postrzyżonych w tym klasztorze, św. Symon, powołany wolą Bożą, by zostać biskupem w dalekim Włodzimierzu nad Klaźmą, z tęsknotą napisał do swojego духовnego syna, mnicha Peczerskiego Polikarpa, słowa, które stały się swoistym mottem dla wielu tysięcy mnichów, a dziś także dla pracowników muzeum: „Chciałbym rad porzucić swoją eparchię i pracować jako igumen w tym świętym Peczerskim klasztorze. I mówię ci to, bracie, nie chwaląc samego siebie, lecz głosząc tobie prawdę. Władzę naszego biskupstwa znasz sam. Kto nie zna mnie, grzesznego biskupa Symona, budowniczego tej soborowej cerkwi, piękności Włodzimierskiej i innej cerkwi Suzdalskiej, które sam stworzyłem? Ile jest miast i wsi w mojej eparchii, i dziesięcinę zbierają po całej tej ziemi, a wszystkim tym włada nasza niskość. Wszystko to bym porzucił, choć wiesz, jak wielkie pragnienie duchowe ogarnia mnie, i modlę się do Pana, by dał mi dobry czas na zarządzanie. Ale Pan zna rzeczy tajemne. Prawdziwie mówię ci, że całą tę chwałę i cześć wkrótce, jak za błoto bym je uważał. I żebym był zamiecionymi śmieciami w Peczerskim klasztorze i deptano by mnie ludzie albo żebym był jednym z ubogich przed bramami czcigodnej tej Ławry i stał się żebrakiem – lepiej byłoby mi tej doczesnej czci. Jeden dzień w Domu Matki Bożej jest lepszy niż tysiąc lat przeżytych w innych miejscach i chciałbym w nim przebywać dłużej, niż żyć w osiedlach grzesznych. Prawdziwie mówię ci, bracie Polikarpie: czy słyszałeś o cudach bardziej zdumiewających niż cuda w tym świętym klasztorze Peczerskim? Czy są błogosławieni spośród tych ojców, którzy na krańcu wszechświata zajaśnieli jak promienie słoneczne?..” Od dziesięciu lat pracuję w Ławrze Kijowsko-Peczerskiej. Przez wszystkie te dziesięć lat, wchodząc na jej terytorium, odczuwam to samo ściskające serce poczucie radości z własnej obecności w tym świętym miejscu. Dlatego, że ja, grzeszna i nikczemna człowiek, otrzymałam od Boga najwyższy dar: służyć mojemu klasztorowi, i w tej służbie stać się spadkobierczynią świętego Nestora Kronikarza, świętego Piotra Mohyły, świętego Dymitra Tuttala oraz tysięcy innych znanych i nieznanych mieszkańców, którzy złożyli swoją pracę i swoją duszę w tej służbie. Wiem, że to samo czuje też większość moich koleżanek i kolegów. Dlatego, mimo zawsze niskiej płacy i „szczególnej uwagi” KGB, ludzie u nas zatrzymywali się na długo, a obecnie pracownicy, którzy przepracowali w Ławrze 30 i więcej lat, – daleko nie wydało wielki plon. Wielu badaczy upatruje przyczyn powstania Monasteru Pieczerskiego przede wszystkim w procesach politycznych – zwłaszcza w oporze ukraińskiego duchowieństwa wobec dominacji Greków. Jednak takie wnioski, naszym zdaniem, nie uwzględniają tego, co najważniejsze – aby skutecznie przeciwstawić się tej dominacji, Ławra musiała postawić jej coś ważniejszego niż administracyjna władza metropolity. Tym »czymś« stała się niewypowiedziana duchowość i świętość obitelii oraz jej mieszkańców, liczne cuda, które działy się tu od samego momentu jej powstania. Na początku lat 50. XI wieku (data 1051 r. – kronika odnotowuje nie założenie obitelii, lecz wybór Ilariona na metropolitę) do Kijowa z Athosu, wśród innych misjonarzy słowiańskiego pochodzenia, których hojnie delegowała tu Bizancjum, przybył Antoni, później nazwany Pieczerskim. Święty urodził się w mieście Lubeczu, lecz już jako młody człowiek złożył śluby zakonne na Athosie, gdzie długo przebywał w jednym z tamtejszych klasztorów. W chwili powrotu na Ukrainę św. Antoni był człowiekiem w podeszłym wieku, o niezwykłym doświadczeniu duchowym, skłonnym raczej do anachoretyzmu niż do zwykłego życia wspólnotowego. Zrozumiałe, że kijowskie klasztory nie miały wystarczającej surowości reguły, by zapewnić świętemu zwykły poziom ascezy. Dlatego ów opuszcza miasto i, nie bez udziału metropolity Ilariona, osiedla się na terenie berestowskich łowisk książąt kijowskich, w jaskini wykopanej kiedyś przez samego Ilariona. Właściwie od tego momentu przyjęto dziś liczyć dzieje Kijowsko-Pieczerskiej Ławry, choć św. Nestor i inni pierwsi historiografowie klasztoru za początek swojej obitelii uważali rok 1062 – założenie klasztoru naziemnego. Czy Ilarion, jak na to wskazuje wielu badaczy, miał wówczas na myśli perspektywę zorganizowania klasztoru, który naśladowałby najlepsze greckie wzory, lecz stałby się ośrodkiem ruskiej duchowości i kultury, źródłem przygotowania rodzimych kadr kościelnych? Trudno powiedzieć. Św. Antoni, jako Ukrainiec z pochodzenia, przejąwszy na Athosie najlepsze cechy mniszej pobożności, był wspaniałym wzorem do naśladowania. Lecz jako anachoreta z natury nie posiadał ani cech potrzebnych przełożonemu wielkiego klasztoru, ani chęci, by się tym zajmować. Wpływ Ilariona na dzieje Monasteru Pieczerskiego nie ograniczył się do osiedlenia św. Antoniego w jaskini należącej do metropolity. Rosyjski uczony M. D. Priselkow już na początku naszego stulecia wysunął przypuszczenie, że pierwszy metropolita-Rusin, jeden z założycieli obitelii, czwarty jej igumen, św. Nikon Wielki – jedna i ta sama osoba. Później ta teoria została potwierdzona dodatkowymi dowodami i obecnie jest, jeśli nie absolutnie udowodniona, Otóż późną jesienią 1053 roku Ilarion, zmuszony opuścić metropolitalną katedrę, przyjął schimę – najwyższy stopień mniszego życia, który, podobnie jak pierwszy postrzyżyny, wiąże się ze zmianą imienia – i osiedla się w jaskini wraz z Antonijem. Obaj starcy byli jednak ludźmi już dość podeszłymi w latach, a aby dać nowemu klasztorowi impuls do rozwoju duchowego i materialnego, potrzebna była młodzież – ludzie, dla których Ukraina była już wyłącznie prawosławna, poganstwo – jedynie ciemną przeszłością ojczyzny, a Grecy – nie bezpośrednimi nauczycielami, lecz poprzednikami. I tacy ludzie się znaleźli. Usłyszawszy o niewypowiedzianej świętości dwóch ascetów, zaczęli do nich ciągnąć ludzie, nierzadko bogaci i znakomici, którzy jednak nie widzieli dla siebie dobra w prostym, pełnym chciwości i ambicji życiu świeckim i sercem pragnęli miłości Bożej. Jesienią 1057? roku na Górę Pieczerską wszedł wysoki, potężny młodzieniec w ubogim ubraniu, wycieńczony długą drogą i włóczęgą w stolicy. Bez żadnych zapasów, bez odzieży, bez obuwia, chroniony tylko przez Boga, przyszedł do miasta, pragnąc poświęcić się służbie Najwyższemu, lecz napotkał, być może, jedną z najcięższych niesprawiedliwości. Okazało się, że na tym Świecie trzeba płacić nawet za to, by się od niego wyrzec! Tym młodzieńcem był św. Teodozjusz Pieczerski, i tylko w ubogiej pieczarze, której życie było codzienną walką nie tylko z pokusami, ale też ze zwykłą nędzą, znalazło się miejsce dla przyszłego wielkiego ukraińskiego świętego. Św. Teodozjusz to zapamiętał. «Każdego zaś, kto chciał być czernorizcem, - pisze o nim św. Nestor, - i przychodził do niego, nie odprawiał: ani ubogiego, ani bogatego, lecz wszystkich chętnie przyjmował. Bo z siebie wiedział, - o czym wyżej powiedziano - gdy przyszedł z miasta swego, pragnąc być mnichem, i obchodził wszystkie klasztory, nie chcieli go przyjąć - Bóg bowiem tak uczynił dla jego doświadczenia. A dlatego błogosławiony wiedział, jak często źle bywa człowiekowi, który pragnie postrzyżyn, i z radością przyjmował wszystkich, którzy przychodzili...» Nikogo jednak nie wygnał święty z klasztoru. Lecz gdy «...ktoś z świętej trzody osłabł sercem i opuszczając klasztor, to błogosławiony bardzo za nim płakał i w smutku modlił się do Boga, aby zawrócił zabłąkaną owieczkę jego trzody. I tak codziennie płakał i prosił Boga za niego, aż brat ów wracał, a błogosławiony z radością przyjmował go, pouczając, jak nigdy nie osłabnąć wobec wrogich podstępów, nie ulegając im w sobie, lecz trzymać się mocno. Mówił bowiem, że nie jest mężna dusza, która może osłabnąć wobec tych smutnych doświadczeń. To, wiele więcej powiedziawszy, uspokoiwszy go, odprawił z pokojem do celi». Św. Warłaam, syn jednego z najbogatszych i najszanowniejszych kijowskich bojarów, pewnego dnia, «ubrawszy się w wystrojone i chwalebne szaty i wsiadłszy na konia, pojechał do starca [Antoniego], a jego wojownicy jechali obok niego, a przed nim prowadzono konia...» Czyim wojownikiem chcesz być! Bo tu niewidzialnie stoją aniołowie Boży, którzy przyjmują TWÓJ ślub». Święty Warłaam dotrzymał swego ślubu, zdoławszy przezwyciężyć niechęć ojca, który nie chciał widzieć swego syna duchownym, 1 nie wyrzekając się wysokiego zaszczytu mnicha. On zaś, po przymusowej emigracji św. Nikona oraz faktycznym odejściu od spraw zarządzania klasztorem św. Antoniego, około 1060–1061 roku stał się pierwszym oficjalnie uznanym przez władze igumenem Peczerskiego monastyru. Jednak nie młodemu potomkowi kijowskich bojarów przypadło w udziale kierowanie rozbudową monastyru i przekształcenie go w ŁAWRĘ. Jeszcze w tym samym 1061 roku został on przeniesiony przez księcia Izjasława Jarosławicza do nowo wzniesionego Dmitrowskiego (późniejsza nazwa – Złotoverchomichajłowski) klasztoru rodowego. Bracia zaś Peczerskiego, po namyśle z św. Antonim, który nadal pozostawał również duchowym przewodnikiem, wybrali igumenem św. Teodozego. «Kto opisze miłosierdzie Boże! – wykrzykuje autor jego żywota, św. Nestor. – Oto bowiem nie wybrano go ani spośród mądrych filozofów, ani spośród władców miast, pasterza i nauczyciela mnichów, lecz – niech i za to zostanie wysławione Imię Pańskie – okazał się on niedoświadczony i nieukształcony, mądrzejszy od filozofów. O, tajemnico ukryta! Stamtąd wzeszło nam jasne światło, skąd się nie spodziewano, i we wszystkich krajach ujrzano to światło, i przybyli do niego, odrzuciwszy wszystko, byleby tylko nasycić się światłem. O, hojności Boże! Gdyż najpierw wskazawszy miejsce i pobłogosławiwszy, sporządził pole, na którym miało paść się stado słownych owiec, aż do wybrania pasterza...» Na tym polu pracować zaś był powołany jeszcze bardzo młody (miał nie więcej niż dwadzieścia siedem lat) święty. Św. Feodozy Peczerski urodził się w miejscowości Wasylków (obecnie Wasylków, obwód kijowski) ok. 1036 r., ale dzieciństwo spędził w Kursku, dokąd po służbie przeniesiono jego ojca, tiuna. Już w młodych latach przyszły święty zdołał przezwyciężyć zacięty opór matki, która pragnęła, aby i jej ukochany syn „był jak wszyscy”, i ostatecznie, uciekłszy z domu latem lub jesienią 1971 roku, osiadł w jaskini. Po krótkim czasie młody mnich zdobył miłość i szacunek braci swoim ascetycznym życiem, pracowitością i dobrocią. Jednak na stanowisku igumena św. Feodozy ujawnił także żelazny charakter. Przyjął w swoim klasztorze regułę klasztoru Studytów w Konstantynopolu — jedną z najsurowszych w chrześcijańskim świecie, zgodnie z którą we wspólnocie miała panować całkowita nieobecność własności prywatnej, bezwzględna pokora i wspólna praca. Nawet odzież uważano za wspólną. Twórca tej reguły (jej tekst zapisano znacznie później), św. Teodor Studyta, w swoich pouczeniach podkreślał, że u braci nie może być niczego własnego, nawet igły. Jednocześnie reguła studycka sprzyjała rozwojowi kultury, wymagając od każdego mnicha regularnego czytania książek. Nie była to, ogólnie rzecz biorąc, szczególnie wysoka jak na czasy Rusi Kijowskiej wymaganie. Zdolni młodzi ludzie mieli jednak możliwość otrzymania znacznie lepszego wykształcenia, ponieważ w klasztorze była dobra biblioteka i skryptorium. Niezwykle ważnym czynnikiem dla dalszej historii obitelі stało się to, że przyjmując regułę studycką, św. Feodozy nie stawiał sobie za cel ślepego naśladowania wielkiego, ale odległego w czasie i przestrzeni doświadczenia (cecha, której tak bardzo brakuje nam, ludziom XX wieku, nie tylko w Kościele, ale i we wszystkich sferach życia), lecz, wychodząc z własnych poglądów na ten problem i nie dotykając niezmiennych zasad kanonicznych, wiele w niej zmienił. Przede wszystkim zmiany dotyczyły pozycji mnicha w społeczeństwie. Według reguły studyckiej wspólnota była całkowicie oderwana

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 15Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

ności i kontaktów, nawet z najbliższymi krewnymi, było niezwykle ograniczone. Natomiast św. Teodozjusz pozostawiał bramy klasztoru otwarte w określone godziny. Każdy chętny mógł przybliżyć się do duchowości: uczestniczyć w nabożeństwie, rozmawiać z mieszkańcami i higumenem. Swój rosnący autorytet św. Teodozjusz wykorzystywał do wywierania wpływu na władzę świecką, od niesprawiedliwych sądów po książąt. Tak oto uzurpatorowi tronu książęcego Światosławowi Jarosławiczowi, który w 1073 r. wypędził z Kijowa swojego brata Izjasława, igumen pieczerski nie bał się porównać go z Kainem! Świętego nie przestraszyła nawet groźba aresztowania. Oświadczył, że nie ma nic, co można by mu odebrać, a męczennikiem zostać jest zawsze gotów. I w końcu wszechwładny książę schylił głowę przed mnichem, pokornie wysłuchując zdania, które stało się typową kwintesencją poglądów św. Teodozjusza na rolę jego klasztoru w społeczeństwie: «Cóż może osiągnąć nasz gniew wobec twojej władzy? Ale nam przystoi demaskować [was] i pouczać was dla zbawienia duszy. A wam przystoi słuchać!» Nie, książę nie sprowadził do Kijowa brata, lecz pokornie znosił demaskowanie świętego i na ile mógł, schlebiał mu. Napięte były też stosunki igumena z metropolią, i to nie tylko z powodu przewagi Greków w niej, lecz także dlatego, że poziom życia i duchowości w ówczesnych ośrodkach kultu nie odpowiadał jego poglądom. W swoich pismach wprost wzywa braci, by nie upodabniali się do innych duchownych. Z kolei metropolia więcej niż nieufnie odnosiła się do świętej obitelu, która nagle pojawiła się na ziemi jeszcze niedawno mrocznej i nieoświeconej Chrztem. Na początku swego istnienia Klasztor Peczerski był bardzo ubogi. W żywocie św. Teodozjusza Peczerskiego są kilka przykładów, kiedy tylko dzięki cudowi udawało się nakarmić braci. Kiedy zaś wspólnota zaczęła otrzymywać znaczne ofiary, święty postanowił wykorzystać te środki nie dla swoich mnichów, lecz na budowę szpitala i przytułku dla ubogich – pierwszej tego typu placówki w historii Ukrainy – oraz na inne dzieła dobroczynne. W tej sprawie musiał on, nawet we własnym klasztorze, przełamać opór braci, która dążyła do konsumpcyjnego wykorzystania dochodów, już wtedy przyjętego w Cerkwi. Do naszych czasów dotrwało kilka nauk świętego z tamtego okresu, dlatego mamy dziś wyjątkową możliwość usłyszeć słowa, którymi wówczas zwrócił się do swoich duchowych dzieci św. Teodozjusz, a także o tym, jak wielkim grzechem (szczególnie w naszym непростий час) почути й мирські людині: «Нині жиєш, нікчемний, не завласним [?]... Zanim przejdę dalej — poprawiam to, co wyżej mogłoby być błędnie odczytane: poniżej pełne tłumaczenie. wyjątkowa osoba. Objętości, przydzielonej mi w niniejszej publikacji, nie wystarczy, aby naprawdę opisać jego działalność na stanowisku igumena, jego ascezę i jego twórczość jako pisarza. Dlatego myślę, że należy raz jeszcze sięgnąć do własnych pism świętego i zaproponować czytelnikom jeden z jego utworów, modlitwę, która znajduje się w ukraińskim pergaminowym rękopisie z 1293 roku, tzw. Brewiarzu Jarosławskiego Domu Arcybiskupiego, oraz w innych odpisach. Jest ona ostatnim napisanym przez świętego utworem, który dotrwał do naszych czasów, ponieważ, jak widać z tekstu, powstała między 10 lipca 1073 r. (śmierć św. Antoniego) a 3 maja 1074 r. (śmierć samego św. Teodozego). Wielokrotnie już przytaczałem ten utwór w różnych publikacjach poświęconych świętemu, ale nie uważam takiego powtórzenia za nieodpowiednie, bo w żadnym piśmie św. Teodozego najlepsze cechy jego duszy nie ujawniły się tak wyraźnie, jak w tym. Modlitwa św. Teodozego Peczerskiego za wszystkich chrześcijan: Władyko, Panie Miłościwy! Wiernych Twoich, Panie, utwierdź, aby stali się jeszcze wierniejsi. Niemądrych zaś, Władyko, opamiętaj! Nawróć ich, Panie, na chrześcijaństwo, a oni staną się braćmi naszymi. Tych, którzy są w więzieniach, w kajdanach albo w niewoli, Ty, Panie, uwolnij od wszelkiego smutku. Tym ojcom naszym, którzy żyją w zamknięciu, na słupach, w jaskiniach i na pustyni, Ty, Panie, daj moc w podjęciu wysiłku. Zmiłuj się, Panie, nad księciem naszym, N.N., i nad tym miastem oraz nad wszystkimi ludźmi, którzy w nim mieszkają. Miłosierdziem Swoim zmiłuj się i nade mną, sługą grzesznym, N.N. Choć jestem wielkim grzesznikiem, to prawdziwą wiarą jestem Twoim sługą. Zbaw i zmiłuj się, Panie, nad biskupem naszym, N.N., i nad całym stanem zakonnym wraz z kapłanami i diakonami; nad wszystkimi prawosławnymi chrześcijanami, N.N. Zmiłuj się, Panie, nad ubogimi i nad tymi, którzy są zgorzkniali z powodu nędzy; daj im obfitą jałmużnę – ze względu na modlitwy Przenajświętszej Bogurodzicy, mocą Czcigodnego Krzyża i Świętego Grobu Twojego Zmartwychwstania, a także ze względu na chwalebnego Proroka i Poprzednika Jana oraz wszystkich Proroków i Apostołów Twoich, świętych hierarchów i męczenników, i prepodobnych ojców, i świętych niewiast, i wszystkich Twoich świętych, oraz świętych trzystu osiemnastu Ojców, zebranych w Nicei, i świętych ojców – orędowników naszej pokuty: Bazylego, Grzegorza Teologa, Jana Złotoustego i Mikołaja, oraz świętego ojca naszego Antoniego, światła całej Rusi, który obiecał modlić się za nas. Ukój, Panie, dusze sług Twoich, prawowiernych książąt naszych i biskupów, N.N., oraz wszystkich naszych krewnych według ciała, N.N. Ukój, Panie, dusze sług Twoich, wszystkich prawosławnych chrześcijan, którzy zmarli w miastach, w wsiach, na pustyniach, w drodze i na morzu. Ukój ich w Miejscu Jasnym, wśród chóru świętych, w krainie błogiego Raju, w Życiu Bezkresnym, przy niewysłowionym i niegasnącym Świetle Oblicza Twego, bo Ty jesteś uspokojeniem i zmartwychwstaniem dla sług Twoich, Chryste Boże nasz, i Tobie chwałę oddajemy wraz z Ojcem i Duchem Świętym, teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen. Przyp. Teodozy zmarł 3 maja 1073 roku, nie osiągnąwszy jeszcze czterdziestu lat, i przeżywszy starca Antoniego tylko o rok. Nie zdążył za życia ujrzeć wzniesionej cerkwi Wielkiego Wniebowzięcia NMP oraz nowo założonego klasztoru na terenie dzisiejszej Ławry Górnej. Przed śmiercią święty nakazał braciom wybrać sobie igumena, polecając im mnicha Jakowa, który przybył z klasztoru Borysowo-Gleba nad rzeką Alta. Jakow uchodzi za autora jednego z licznych żywotów równoapostolnego księcia Włodzimierza. Mnisi jednak wybrali ucznia Teodozego, Stefana. Nowy igumen nie utrzymał się jednak dłużej niż cztery lata i został wygnany przez braci, którzy zamiast niego wybrali na przełożonego wspomnianego już św. Nikona Wielkiego. Te dwa igumeństwa, przypadające na lata 1074–1088, były okresem, w którym spuścizna św. Teodozego zaczęła przynosić największe owoce, zwłaszcza w sferze kulturalnej oraz kościelno-politycznej. Ławra Pieczerska staje się najbardziej wpływowym ośrodkiem kultowym i duchowym, a większość biskupów tego czasu była właśnie jej wychowankami. Narodziła się pieczerska tradycja ikonopisarska. Rozkwita skryptorium, w którym nie tylko przepisuje się księgi, lecz także powstają nowe kroniki i prace hagiograficzne (warto zauważyć, że zdecydowana większość znanych nam ruskich pisarzy aż do końca XIII wieku w taki czy inny sposób związana jest z Ławrą Kijowsko-Pieczerską). Mimo pewnego złagodzenia szczególnie surowych przepisów statutu klasztornego, w obiteli w tym czasie nadal żyją liczni podwижnicy pobożności, których duchowe dokonania zdumiewają nas także dziś. Mimo to nie ustaje konfrontacja z Kijowską metropolią, dzięki której konsekracja już gotowej Świątyni Zaśnięcia, podobnie jak kanonizacja jej założyciela, przeciągnęły się na długie lata. Należy zaznaczyć, że to tradycyjne niedoceniania metropolii przez Ławrę, wręcz przeciwnie, utrzymało się przez długie lata, nawet po tym, jak klasztor, uzyskawszy w XII wieku status patriarszej stauropegii, przestał podlegać kijowskiemu metropolicie. Tę obcość można prześledzić aż do końca XVIII wieku, kiedy dzięki „ojcowskiej opiece” nad duchowymi świętościami moskiewskiego „synodalnego prawosławia” Ławra, w istocie, przestała być Ławrą. Jednak do tego smutnego okresu historii jeszcze powrócimy. Teraz jednak chciałoby się zwrócić uwagę na niezwykle ważny aspekt bytu klasztoru, któremu rzadko znajduje się miejsce w studiach nad jego historią, ale który przez wieki był najważniejszym katalizatorem wszystkich procesów związanych z działaniami jego mieszkańców i postrzyżonych. Chodzi o swego rodzaju zbiorową psychologię pieczerników, którzy przywykli uważać swoją obitel za najświętsze miejsce wschodniosłowiańskiego, a w wielu aspektach i całego świata, i wyraźnie oddzielali ją od wszystkiego innego, grzesznego świata (przypomnijmy choćby przytoczone wyżej pisma św. Symeona). Najbardziej zdumiewające jest to, że podstawy dla powstania tego ideologicznego schematu i stylu życia duchowego trwały przez stulecia i trwają do dziś. Chodzi o to, że nigdzie indziej, jak się wydaje, nie odczuwa się tak bliskiego związku człowieka z Bogiem i Przenajświętszą Bogurodzicą, nigdzie indziej zmarłe wcześniej pokolenia mieszkańców nie są tak bliskie żyjącym, że wydają się nie tylko opiekunami żyjących, lecz także świadomymi uczestnikami ich istnienia, nigdzie cuda nie stały się tak zwyczajną, utrwaloną, a nawet codzienną rzeczą, jak w Ławrze. Do naszych czasów przetrwały liczne, zapisane w różnych epokach opowieści o podobnych wydarzeniach Oto na przykład pod rokiem 6971 (1463) w Peczerskim monastyrze wydarzyło się takie znamię: za księcia Semena Aleksandrowicza, a za jego brata księcia Michała, a archimandrytą Peczerskim był Mikołaj; jaskinię zaś prowadził wtedy pewien Dionizy, zwany Szczepą. Ten przyszedł w Wielkanoc do jaskini, aby okadzić ciała zmarłych, i gdy doszedł do miejsca, zwanego Obszczyną, i okadziwszy, mówi: «Ojcowie i bracia, Chrystus zmartwychwstał! Dziś jest dzień Wielkanocy!». Odpowiedzieli jak grom: «Prawdziwie zmartwychwstał Chrystus!». Oto relacja łuckiego biskupa Isaakiusza Boryszkiewicza, która dotarła do nas we własnoręcznym zapisie św. Piotra Mohyły: «Za archimandryty Peczerskiego Nikifora Tura (1593–1599 r. – /. Ż.) byłem ponomarzem, to jest protosakellarzem. W roku 1597, w święto świętego prepodobnego ojca naszego Teodozego Peczerskiego (3 maja – I Ż.), kiedy, jak zwykle, wieczorem odprawiano Całonocne Czuwanie, archimandryta nie przyszedł do cerkwi na jego początek, lecz rozmawiał z książętami i innymi szlachetnymi, zwlekając w celi. Ja zaś z kapłanem i diakonami [nie wiedziałem o tym] i widząc na archimandrycim siedzisku męża pięknego i godnego, w mniszej szacie, o twarzy bladej, z krótką brodą, nie pomyślałem o tym, kim jest, lecz sądziłem, że to archimandryta, poszedłem i ukłoniłem mu się. Ucałowałem jego rękę i dostąpiłem błogosławieństwa. Przez całą noc przebywał na miejscu archimandryty i stał, modląc się. Kiedy zaś na polielei i dziewiątej pieśni diakon zaczynał kadzić, zgodnie ze zwyczajem, on go błogosławił. Gdy zaczęto śpiewać sławosłowie, przyszedł archimandryta z książętami i bojarami. My zaś, ujrzawszy idącego archimandrytę, przestraszyliśmy się i mówiliśmy między sobą, stojąc w ołtarzu: Jeśli dziś archimandryta idzie, to kim jest ten, który całą noc stał na jego miejscu?! I od kogo przyjęliśmy błogosławieństwo?! A spojrzawszy tam, nie zobaczyli go. I od razu zrozumieli, że był to nasz prepodobny ojciec Teodozy, który strzeże czci swego tronu! Potwierdził nam, że pasterz czujny każdego dnia za swoją trzodę nieustannie modli się do Boga i nie opuszcza nas, choć mamy leniwych władców. I wysławili Boga, który nas wyróżnił, byśmy ujrzeli Jego świętego, pierwszego przełożonego i nauczyciela naszej Ławry Peczerskiej, i przyjęliśmy od niego błogosławieństwo. Po zakończeniu zaś jutrzni opowiedziałem archimandrycie to, co widziałem. On zaś, zapłakawszy, mówi: «Przeze mnie, dzieci, to widzenie się stało, aby rozumieli, że archimandrycie przede wszystkim należy przychodzić na cerkiewne nabożeństwo, które ponad wszelką sprawę jest Bogu najmilsze». Od tego czasu zaczął codziennie pojawiać się w cerkwi i bardziej troszczyć się o swoją duszę, ku chwale Boga, który przedziwnie i różnorodnie pokazuje ludziom swoim drogę zbawienia. Jemu zaś należy się wszelka chwała, cześć, pokłon na wieki wieków, amen» (Ciąg dalszy nastąpi) ЧИ | | й Меч?) ЗРАД ТТ сі НА ДОЬ-ККУ я жЖжт-ьинооооооз9ї | мчч . ін їм 1-10.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert

"и -т ПИБУРУ йо іш, збіцій - г Р лань с ВЕ ЕЕ АР и дн ЗАПОВІТ ВЕСЕЛКИ У цій розповіді хочу з'ясувати для всіх значення І вплив на психічний розвиток людини асиметрії мозку І кОопьору аурм. Життя чітко вказує на дві категорії людей - урівноважених та емоціиних. інакше їх ще називають рацюналами тащіррацюналами. Належність до тіЄї ЧИ ІНШОЇ категорі залежить від Того, яка півкуля головного мозку працює більш активно, тобто відіграє провідну роль у функціонуванні роботи головного мозку. Якщо працює більш активно права півкуля головного мозку, - така людина є більш емоційна, мрійлива, швидка на дію, для неї характерне просторове мислення образами Вона більше користується у своїй психічній діяльності образною та емоциною пам'яттю. В таких людей більш чутливою до захворювань буде піва половина пла. При більш активній роботі лівої півкулі головного мозку характерно те, що така людина мислить логічно г простір їі мислення більш чітко визначений. У такої особистості сильнішою є мовно-логічна та моторна пам'ять. Більш чутливою до захворювань буде права половина тіла. Отже, умовно, ми можемо перших назвати художниками, а других - мислителями. Перші бачать світ у єдиному цілому, другі вичають його по частинах, намагаються потім з'єднати цю природу в одне ціле, що, зазвичай, рідко ім удається. "Для людей художнього складу, з домінуючою правою півкулею головного мозку, характерні яскраві почуття, які виникають унаслідок емоційного сприймання. У плоді півкуля) пере- е мислення, логічні роздуми. Не потрібно визначати, який тип людей є розумніший. Тут мова ведеться тільки про специфічні властивості людського сприйняття світу . Мислитель Зі СВОЇМИ слабкими художніми задатками не зможе досягнути великих успіхів у науці. Поки робота буде пов'язана з зібранням | деталізацією фактів, атакожіх реєстрацією, він буде чудово справлятися, але як тільки настане час піднятися над усіма фактами І побачити загальну картину, то тут без художнього мислення буде важко обійтися. Так само людині з художніми задатками потрібно дуже обережно підходити до вибору професп, якщо вона стосується галузі точних наук. Більшість музикантів, письменників, художників, лікарів, акторів мають більш чітко визначену роботу правової півкулі головного мозку. Тому, якщо визначити у длем раннього віку, яка півкуля гоповного мозку є домінуючою, можна було б прогнозувати: а) корисну розумову діяльність; б) схильність до захворію- вань за законом «дзеркала»; в) змістивши разом пер- ший і другий пункти, досягти гармона духовного фізичного Визначивши в ранньому віці, яка пивкуля мозку є більш активною, можна бупо б давати рекомендації щодо навчання дитини, формування звичок, прогнозувати 1 поведінку. В дитячих садках і початкових класах школи педагогам було б досить легко працювати з дітьми і, знаючи їх природні нахили, забезпечити нормальний розвиток дитини. З другого боку, - намагатися ненав'язливо розвивати менш активну півкулю головного мозку. Це в майбутньому дозволить сформувати особистість, яка зможе без великих фізичних | психічних затрат долати життєві труднощі. Знаючи нахили дитини, можна прогнозувати ритм роботи та відПпОЧИНКУ Дітям раціонального типу мислення буде корисний активний відпОЧИНОК у Вигляд) гри, спортивних занять, малювання, занять танцями... Дітям більш емоційного складу мислення дозволить відпочити спокійна праця по господарству, інтелектуальні вправи, гравшахи. Тут є великий простір для творчості. Але основним завданням педагогів та батьків має стативиховання, яке дасть суспільству людину, в котрій майже порівну поєднуватимуться ознаки погічного та художнього мислення. Перед такою особистістю відкривається широке поле для діяльності. | чим більше в нашій державі буде виростати таких людей, тим швидше ми одержимо розвинуте суспільство, про яке всі мріємо. Автор цієї! статті визначає асиметрію роботи головного мозку людини методом радіостезії (біолокації). Цей метод Із сивої давнини людина використовувала для підтримання гармонії між природою 1 людиною. Людина знала, де найкраще будувати житло, викопувати криницю, вирощувати продукти харчування. Також методом радіостезії визначається колір аури пюдини. Все в світі має свій колір аури. Проце у Біблії сказано: «| сказав Бог: «Я веселку Свою дав у хмарі 1 стане вона за знака заповіта між Мною та між Землею». Чітку кольорову послідовність г періодичність має таблиця елементів Менделєєва. Кожна людина також має властивий їй КОЛІр аури, наділений своєю психопогічною характеристикою Серед української нації найбільше зустрічаються люди з блакитним, синім та фіолетовим кольором аури. Білий колір, як найвищий, зустрічається рідко. Зазначені кольори є продуктивні. Як бачимо, зелений колір, як нейтральний, зустрічається набагато рідше. | майже немає кольорів, які вважаються непродуктивними, тобто червоного та Жовтого. Наведу психологічну характеристику найбільш поширених кольорів аури серед українців: БЛАКИТНИЙ -- працелюбність; зусилля на Шеф-редактор Павло Мовчан розвитку особистості. сощальному, емоційному, «Слово Просвіти» «Засновник - Всеукраїнське | Говариство від 16.02.1993 р ЛЮБОВ Г оло ТА "чо 0 невннрнннния ж - "Просшта! Імені Тараса Шевченка Реєстраційне свідоОЦтВвО Ме 1007 Відпотідальний редактор Анатолін Олександр Пономарів, інтуітивному, сердечному та інших планах; сила волі, рішучість, Сміливість, відвага, мужність, упевненість у своїх силах; упорядкованість життя у справах, речах, режимі дня та інше; економія Сил, часу, засобів; дотримання встанов- пених норм та законів (етичних, сощальних, духовних та інших); нечекання нагород та похвал за сво! справи; відсутність лінощів та послаблень до себе; холоднокровність, беземоційність, неототоОЖжнювання; практика бачення снів; контрольнад почуттями, думками, емоціями, рухами; майстерність у керуванні увагою (концентрація, об'ємність, переключення); внутрішнє відчуття всемогутності (Ввід слів «усе можу»); непохитність СИНІЙ -- інтуітивне відчуття ситуаці, характеру людини, консонансів ! дисонансів життєвих проявів; практика розвитку духовного зору; яснобачення; пізнавання законів гармоні (паралельно дає ріст у плані інтелекту та мудрості); захоплення красою в науці, природі, людських стосунках, мистецтві; заняття музикою, поезією, архітектурою, малярством; гострота зорової таслуховоїпам'яті; візуалізація образів та звуків; дизайн, каліграфія, ієрогліфіка; вивчення пноземних мов; ІНОМОВНІСТЬ, СИМВОЛІЗМ, образність; снобачення. ФІОЛЕТОВИЙ -- пізнання світу та всіх проявів життя методом захопленого переживання; відчуття жалю до всіх нещасливих ІСТОТ, особливо до хворих духовними хворобами - гордістю, лінощами, апатією, конфліктністю, агресивністю, злобою, брехливістю, тупістю; розкаяння як найвища форма очищення, бережливе ставлення до світу; добре відношення до чорного та білого, гарного та гидкого, низького і високого; спокій врівноваженість; уміння жити не для себе; альтруїзм; смирення, самовідвага, жертва, довір'я, доброта, людинолюбство; прагнення до миру, об'єднання, дружби; відсутність конфліктності, гордині, гніву, роздратованості, заздрощів, ревнощів; уміння бачити краще, а гірше вважати за дрібницю; неосудження, концентрація уваги на серці; сум за далеким, прекрасним; ніжність. БІЛИЙ -- гармонійне поєднання та взаємодія кращих якостей усіх видів розвитку; рівновага всіх планів розвитку, поміркованість у всьому, але не завжди; відчуття зміни ритмів; резонанс із життєвими потоками; віра без віри; спокій у русі; чуття-знання; цілісне сприйняття; спонтанність, творчість, бездоганність. Ось такі хороші риси характеру можуть розвивати в собі люди, знаючи свій Колір аури. Маю щиру надію, що запропонований матеріал причнесе усім лише користь. Зенон БАНДРІВСЬКИЙ м. Трускавець Львівської області Редколегія: Ярема Гоян, Ж урапський, Анатолій | Погрібний, пап Ющук | ово щадне За кілька століть до НОВОЇ ори крани Середземномор я знали лише вовняні, КконоОпляні та лляні тканини, а ще віссоП - матерію з ниток, якимиморськамушля Ві55и5 ріпла прикріплювалася до різних поверхонь на морському дні. Цебула надзвичайно коштовна тканина, в Давньому Римі шати з віссону могли носити лише вельможі - патрици І Протечерезіндійських купців до Єгипту, азвідти до Греци та Давнього Риму почала потрапляти нова дивовижна тканина: блискуча, м'яка, ніжна ії міцна одночасно. Ця тканина називалася шовком. Проте походження дивної матеріа довгий час залишалося загадкою для людей західної частини Старого Світу Не швидко відоме стало зрозумілим. З переказів бувалих у бувальцях людей знали про крашту, звідки привозили шовкову матерію, Китай. Ці перекази зафіксували навіть таю вчені, як «батько істори» Геродот. У М ст. до н.е. він писав, що шовковуниткупрядуть з пуху, який нібито росте на якихось падзвичайних деревах. А через 9 віків письменники та історики Заходу додавали до цього казкового опису іншо фантас- М аніон ев панна ананнв ній ення ай тичні подробиці чарівний пух вже не ріс на деревах. Його облишали на листі дерев птахиособливого виду, які живуть тільки в Китаї Правдиві свідчення про походження «серикія» -- так у Давньому Римі та Греці називали шовк -- З'явилися після походів на Схід Олександра Македонського, Китайські володарі суворо забороняли розголошувати іноземцям таємницю виробництва шовкової тканини. Китайські купці почали торгувати шовком в М--ПІ століттях до н.е. Дві тисячі років, як кажуть дослідники, таємниця шовку залишалася незбагненною поза межами Китаю. Китайці були зацікавлені в утаємниченні походження шовку через те, що іповківництво давало їм велика прибутки. Але, зрештою, 1 в Європі стало відомо, що шовкову тканину роблять з нитки, якою гусіньметелика тутового шовкопряда обплітає себе утворюючи кокон, - це одна із стадій розвитку від гусено до метелика. Саме в цей час метелик 1 є кОрИСНИМ ДЛЯ ЛІОдини. Проте детальшшше життя метелика шовкопряда ми ще згадаємо, атепер поверіимося до істори Жорстокі митні заборони вивозити з Китаю речі, пов'язані з виробництвом шовку, можна було подолати тільки хитрісто. І кокони шовкопряда вперше було вивезено за межі Китаю в тел 228-01-30; Е-таїйї. Індекс 30617 Виготовлено З Зам. сКитай Протеє свідчення, що користь від КОКОНІВ ме- телика шовкопряда у свій часоцтнили й давипандійш Але вони навчилися лише розсмикувати кокони 1 вже з отриманого матеріалу на зразоквати прясти набагато грубішу та менш витривалунитку. Тавбудьякому випадку ВИробництвом шовкової тканини для продажу в далекі краши займалися тільки жителі Піднебесної це одна із самоназв Китаю) Каравани нав'ючених коштовною матерією коней та верблюдів розпочинали свою подорож порівняно недалеко Від нинишньої столиці Китаю -- Пекіна - в місті Чаньан І простували далі на захід через Передню і Середню Азпо. Проте самі китайські купи не приїздили на Галасливі базари арабського Сходу чи до Візанти. На шляху караванів на дорогоцінним товар чека- МИ перекупщики, які придбавши шовк, везли мого далі На захід, де зновуперепродувалитнишм купцям. Торговий шлях розгалужувався в боки від основної мапстралі. Крім шовку, по ньому везли и іно товари, до того ж каравани, звичайно, рухалися і в зворотному напрямку - так до Китаю потрапляли не знані раніше фрукти, коштовне каміння. Ця поторговельна магістраль давнини отримала назву Великого тужна шовкового шляху. Що ж до походження виробництва шовку, То існує легенда, ЯКІЙ І ДОС! беззастережно вірять ки- тайці: з мистецтвом вирооництва шовку жителів Китаю познайомила дружина УКОвтОгО давнього умператора |Хуанді) наїм Я Лей Цу в 2 698 році до н.е Вона навчила людей вирощувати гусінь шовкопряда та познайомила із застосу- ванням ткацького верстата Насправді шовкової матери почалося, як вважатотьдеяю вчені, зап'ятьтисяч роківдо нової ери. Початок тисячомітньої культури шшовювнихтва так само, як ; бджільництва, вбачають упромисм. Це означає, що до того, як гусінь почали відгодОВУВаТИи ЛИСТЯМ ІШшоОвковиці у і господарстві, тобто зробрили СсвІЙСЬКОЮ, КОКОНИ шовкопряда збирали просто з дерев у лісах, які на гой час у Китаї займали набагато більшу площу, гоаж тепер, Згодом гусінь шовкопряда почали розво- порожньому всередині посо- АЙТИ МВ хатиїх умовах, ху ченця. відгодовуючи й" листям Більшість сучасних дослід- | ШОВКОВИЦІ ників сходяться на думці, ЩО Цікаво дізнатися про батьківщиною шовківництва життя самого МеТеЛУРО, " тра "Р Р Р Адреса "Слова Просвіти - 252001, Киїіїв:-іЇ, | вір. 41 8, Всеукраїнське Товариство «Просвіта» Ім стоУб (ФО РКОЗУМІТА. Мо 0315125 Наклад 2000 готових фотоформ на комОбінаті «Преса виробництво оагато- пласному ІПИЄГСОПІ. ПРОСВІТИ який дає ЛлІОДЯМ таку корисну нитку Сам він живе трохи більше десяти днів, відкладає Яяєчки І гине. 3 яєчок виходить гусінь, яка впродовж місяця без кінця ІСТЬ ЛИСТЯ ШОВКОВИЦІ, стає дуже товстою 1 починає формувати кокон: спеціальні залози гусені, які мають дві протоки, виділяють особливі речовини, які застигають, окислюючись на повітрі, І утворюють шовкову нитку. Цією ниткою гусінь обгортує себе з усіх боків тридні. Коли гусінь завершить свою роботу, заховається всередині кокона, кокони обдають парою, щоб вбити лялечку, якщо цього вчасно не зробити, метелик сам зіпсує КОКОН - ВИДІЛИТЬ особливу речовину, щоб йиого розчинити 1 вийти назовні. Отже, кокони з мертвою гусінню всередині розкуйовджують трав'яною щіткою, щоб знайти кінчик суцільної нитки, довжинаякої .додвох кілометрів! Це роблять дуже обережно, щоб не пошкодити нитку, адже хоч один розрив на про- ТЯЗІ ЦИХ ДВОХ КІЛОМЕТ С" СИМВОЛ ЧЕСНОТ І НІЖНОСТІ знання призводить до того, що коконстає Оракованим, непридатним для подальш ОГО виробництва. Звільнені канці ниток прив язують до гачків шовкомотального верстата, розмотують кокони, а з отриманої нитки роблять шовкову тканину. В стародавньому Китаї існувало безліч візерунків, якими вишивали шовковою ниткою ПО шовковій матери; ткали візерунчатий шовк - Ци робота займала кілька МІСЯЦІВ ДАЛЯ ВО отовлення. одного сувою. З шовкови: нитки виготовляли ИЙ не тільки матерію, а й нагить желе, яке було дорогим 1 ниИш гуканшим делмкатесом У Китаї старих часів го» ловними центрами шовківництва були провінци уаньдун та Гуаньсі, В іні х міСЦЯХ ШОвВкавництво було джерелом лодаткового придбутку селям і мало невеликі обсяги виробництва Навряд чи варто повторювати, яку вехику роль відігравала культура шовківництва У давньому Китаї Гуаньшове копряда -- це символ розвитку та процвітання, а шовкові НнИТКИ - СИМВОЛ ЧеС" мот та нюажності, ЧИСТОТИ. Графічний елемент «шовк» входить до складу багатьох китайських ісрогліфів На наші землі китамсь"- кий шовк - «паволоки» почай потрапляти ца Часів Київської Русі з Кастю через булгарських купці». Марта Аргат завулок Музейний, | Тараса Шевченка, | КІЕУ ПА у; країни» і
Емблема «Просвіта»Prosvitianyn