Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №36–37 за 2021 рік

16 s. · 31 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 36—37 (1140—1141), 9—22 września 2021 PETRO CZERNEHA

Iryna HOŁOWAJ, uczestniczka Książkowej Tołoki w Brusiłowie W Brusiłowie na Żytomierszczyźnie, w ojczyźnie wielkiego Ukraińca Iwana Ohijenki, odbyło się znamienne wydarzenie – Druga książkowa tołoka, która zjednoczyła twórczych i nieobojętnych Ukraińców z różnych zakątków Ukrainy – Lwowa i Zaporoża, Równego i Berdyczowa, Połtawy i Kirovohradszczyzny, Użhorodu i Odessy. Czym zapamiętało się to książkowe wydarzenie? Do poleskiego kraju przybyła delegacja pisarzy, wydawców i naukowców z obwodu lwowskiego, wśród których byli Lubow Widuta, Arkan Andrij, Anna Choma, Myrosława Danyłewśka, Wołodymyr Panczyszyn, Myrosława Danyłewśka, Hałyna Mikołasz, Wasyl Szczerbiuk oraz inni, którzy zaprezentowali na Żytomierszczyźnie swoje wydania. Utwory o tematyce wojennej oczami naocznych świadków przedstawili pisarze z tragicznym i bolesnym doświadczeniem – żołnierze ATO – Witalij Zapeka (m. Połtawa) z powieściami “Absurd”, “Cucyk”, “Bohaterowie, he-bohaterowie i nie tylko” oraz Wasyl Piddubnyj z powieściami “Zimne serce”, “Historie”, zbiorem “Słowo o wojnie” (m. Żytomierz). W ramach tołoki odbywał się poetycki festiwal-konkurs poezji o tematyce wiejskiej “I cichą wyspą kalinową przypomniała się ojcowska wieś…”. Według wyników konkursu laureatami zostało 34 uczestników, których geografia była bardzo sze- IHOR ZOC ANDŻELIKA SZWACZKA 14-15

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Książkowa tołoka w Ohijenkowym kraju

rocznica, a utwory są niezwykle ciepłe i poruszające. Zwyciężyli następujący poeci ludowi: I miejsce – Wiktor Wołoszczenko (m. Połtawa); II miejsce – Ludmyła Juferowa (wieś Dobrowelczkiwka, obwód kirowohradzki); III miejsce – Natalia Daniluk (osiedle Perehińske, obwód iwano-frankiwski). Specjalnymi wyróżnieniami za mistrzostwo poetyckie nagrodzono Oleksandra Watahę (wieś Nowa Obodiwka, obwód winnicki) oraz Halynę Bendzę Kocowską (m. Lwów). W ciągu dnia autonomicznie działało kilka lokacji literackich. Lokacja poetycka, na której odbyło się końcowe wręczenie nagród zwycięzcom festiwalu-konkursu literackiego „I tichym ostrowem kalinowym, zgadało się ojcowskie wieś…”, a także poetycki maraton uczestników książkowej tołoki. W. Krupka, poeta, wykładowca, członek jury festiwalu-konkursu (m. Winnica): „Druga Brusyliwska książkowa tołoka – i znowu rozkosz rozmów… Czego potrzebuje pisarz? Poczuć, opowiedzieć, usłyszeć, nasycić się emocjami, wrażeniami, empatią do nowych utworów. Dla mnie tołoka zaczęła się od wręczenia nagród laureatom i zwycięzcom konkursu poetyckiego „I tichym ostrowem kalinowym, zgadało się ojcowskie wieś“… a potem były rozmowy z przyjaciółmi-pisarzami, książki, przepyszny obiad, udział w performansie poetycko-muzycznym z Jurijem Iwancem… Brusyliw zapamiętałem dzięki pięknej jesiennej pogodzie, jasnym ludziom, niezwykłym emocjom…” Lokacja „Kozacka platforma”, na której omawiano utwory obecnych autorów tematyki historycznej, zwłaszcza książki regionalisty Jewhena Buketa „Semen Neżywyj – rycerz Chołodnego Jaru”, „Kolijiwszczyna: prawo do powstania”, Haliny Fesiuk „Swicado Żowkiwskoho kraju”, nowe wydanie prezesa klubu „Chołodnyj Jar” Romana Kowala „Żytomierszczyzna w walce” i inne, – nie pozostawiła obojętnymi wszystkich obecnych. Na lokacji „Świat książki dziecięcej” swoje utwory dla dzieci zaprezentowali Lesia Mowczun, Sofijka Sowa, Iwanka Podolska, wydawnictwo „Comix.UA” i inni. Zakończenie na str. 11

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Apel

do naszych czytelników, prenumeratorów, członków Proświty. Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” — jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu — przy pewnym „wsparciu” naszej władzy znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami — ci, którzy kochają, szanują i cenią ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc tygodnikowi. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to ważny wkład w ukraińską sprawę. Podajemy zatem Państwu nasze dane bankowe: AT „Alfa-Bank”, r/r UA 30 300346 0000026002016994001; odbiorca: Organizacja Społeczna „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby przekazać pełną informację o płatności. W minionych tygodniach na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Czerniachiwski Ołeksij Iwanowycz – 1000 hrywien. 2. Panczenko Wołodymyr Ołeksandrowycz – 400 hrywien. 3. Kabyn Roman Wasylowycz – 200 hrywien. 4. Ihnatenko Łeonid Mykołajowycz, Mialnica Heorhij Pyłypowycz, Mialnica Lidia Wasyliwna – 2000 hrywien.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

«Historia narodu jest historią jego spraw szkolnych»

Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy. Po pierwszym września, ukwieceniu placówek oświatowych, nadchodzą dni powszednie, kłopotliwe zadania, niepokoje, nadzieje. Nie tylko uczniowie, rodzice, studenci, nauczyciele, profesorowie są związani ze światem wiedzy i nauk. W tę niszę „wciągnięte” są instytucje i wspólnoty społeczne, samorządowe oraz państwowe. Zeszłotygodniowa (10 września) ogólnoukraińska konferencja „Proświty” potwierdziła to społeczne zapotrzebowanie, przypisując ją ważnym problemom jakości współczesnej ukraińskiej edukacji, nauki, polityki kadrowej, wychowania obywatelskiego i patriotycznego młodzieży jako czynnikom bezpieczeństwa narodowego. Uczestnicy – znani działacze społeczni, naukowcy i profesorowie uniwersytetów narodowych, przewodniczący obwodowych organizacji proświatowych, artyści, dziennikarze, pisarze (przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawło Mowczan, Mykoła Tymoszyk, Petro Czerneha, Łeonid Mużuk, Mykoła Kulczynski, Iwan Wetrow, Ołeksij Szewczenko, Ołena Feszczenko, Heorhij Filipczuk; Anatolij Palamarenko – artysta ludowy Ukrainy, Bohater Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody im. T. H. Szewczenki; Andrij Demydenko – artysta ludowy Ukrainy, poeta-pieśniarz, redaktor-opracowujący spuściznę beletrystyczną Mychajła Hruszewskiego, laureat nagrody ludowej Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki (2021); Andrij Neczytajło). Analizowano nie tyle formalne oznaki procesu edukacyjnego, co raczej oceniano jakościowe składniki edukacji, aspekty moralno-etyczne i obywatelskie ukraińskiej polityki oświatowej. Ponieważ nie wystarczy posługiwać się dla zrozumienia jej stanu deklaracjami reklamowymi o integracji euroatlantyckiej Ukrainy, o „zwycięstwach” ruchu bezwizowego czy nawet oficjalnymi statystykami państwowymi. Przegląd faktów przytoczonych przez prelegentów w obwodach połtawskim, czerkaskim, sumskim, rówieńskim, w mieście Kijowie oraz w całej Ukrainie ukazał nieco inną rzeczywistość. Oczywiste jest, że nie da się osiągnąć europejskiego poziomu edukacji, międzynarodowych standardów, kiedy państwo, organy samorządowe tracą zdolność instytucjonalną do zapewnienia odpowiednich warunków dla procesu edukacyjnego. Przecież niska jakość edukacji w znacznej mierze jest uwarunkowana niezadowalającym zapewnieniem procesu edukacyjnego w wyposażenie dydaktyczno-metodyczne, naukowo-eksperymentalne, odpłatnością i utrudnionym dostępem do jakościowej edukacji, poniżonym statusem społecznym pedagoga. Bez tego trudno liczyć na sukces w międzynarodowym badaniu (PISA) dotyczącym efektywności narodowych systemów edukacji (Ukraina bierze w nim udział od 2018 roku), które przewiduje ocenę wiedzy i umiejętności uczniów z czytania, matematyki, nauk przyrodniczych. Dlatego najbardziej humanitarną, rzetelną, społecznie i ekonomicznie uzasadnioną polityką jest inwestowanie w Człowieka. W warunkach wojny z Rosją ta potrzeba jeszcze bardziej się aktualizuje. Wymaga ona państwowotwórczo-odpowiedzialnego zachowania tych urzędników i instytucji, które są dysponentami środków ludowych (budżetowych). Tymczasem na Ukrainie obserwuje się zmowę korporacyjną „polityków” różnych maści w sprawie podziału budżetowego „tortu”. W warunkach ostrego deficytu środków na edukację, naukę, kulturę, ochronę zdrowia, pensje szefów deficytowych przedsiębiorstw państwowych, członków ich rad nadzorczych, „obrońców Temidy”, którzy pracują skrajnie nieefektywnie, są setki (!) razy wyższe niż pensja profesora, pedagoga, bibliotekarza, wychowawcy, trenera, artysty. Taka sztucznie stworzona niesprawiedliwość społeczna przygnębiająco wpływa na atmosferę społeczną. Kiedyś Platon w swoim dziele „Państwo” napisał: „Państwo tego typu, bez wątpienia, nie może być jednością, ono jakby składa się z dwóch państw: jedno – dla biednych, a drugie – dla bogatych; chociaż będą żyli w tej samej miejscowości, jednak zawsze będą odnosić się do siebie wrogo…”. Przecież Narodu nie wychowuje się poniżoną inteligencją. Podkreślano, że reformy decentralizacyjne staną się prawdziwie efektywne wtedy, gdy u podstaw zostanie położona najwyższa wartość społeczeństwa i państwa – Człowiek. „Optymalizacja” (czytaj – likwidacja) szkół małokompletnych, bibliotek, szkół artystycznych, muzycznych, sportowych nie może stać się celem tej kampanii reformatorskiej, ponieważ jakość życia, poziom wykształcenia, stan fizyczny, duchowy, zdrowie narodu – to decydujące charakterystyki istoty zadań decentralizacji. Jednak mowa była nie tylko o problemach ekonomicznych. Praktycznie wszyscy prelegenci zwracali uwagę na problem światopoglądowy tych, którym powierzono misję tworzenia narodu, i dlaczego edukacja nie zawsze odgrywa rolę efektywnego narzędzia wychowawczego. Oczywiście zrozumiały jest aksjomat, że Ukraina jest zdolna być aktywnym podmiotem w konkurującym świecie tylko wtedy, gdy będzie miała w ważnych sferach życia patriotyczną elitę, która będzie postrzegać ukraińską państwowość jako najwyższą wartość polityczną i duchową. Obecność w środowisku edukacyjnym znacznej części kosmopolitycznej, a czasem i otwarcie ukrainofobicznej inteligencji naukowej i pedagogicznej uniemożliwia formowanie priorytetu społecznego – wykształconego, ukrainocentrycznego narodu, za to sprzyja przenikaniu do organizmu narodowego ideologemów „ruskiego miru”. O takiej inteligencji pisał swego czasu Iwan Łysiak-Rudnycki: „Inteligencja, która całkowicie straciła poczucie swojego zasadniczego kierunku, podobna jest do grupy ludzi, którzy zabłądziwszy w lesie, chaotycznie rzucają się w różne strony i szukają wyjścia, by dojść do kłótni i bezsilności”. Przykro, że przez trzy dziesięciolecia Ukraina tak i nie pozbyła się imperialnych ropni, które pokrywają ciało i duszę narodu. Mitami, kłamstwem, cynizmem kontynuują karmić młode pokolenia, aby poza prawdą wychowywać gorliwych najmitów, niewolników, niepamiętliwych mankurtów, gotowych służyć i podporządkowywać się Moskalom. Tę haniebną „misję” wykonują, niestety, nie tylko poszczególni przywódcy polityczni i partie, ale i część „inteligencji”, która otwarcie i „honorowo” niesie w sobie i na sobie żałosne piętno „piątej kolumny”. Oni są na widoku, kontynuują nauczać i wychowywać uczniów oraz studentów, kierują uniwersytetami, placówkami edukacyjnymi, wydziałami i katedrami, jednak z jakiegoś powodu tolerują ich ci, którzy są zobowiązani bronić interesów narodowych. Szkodliwe jest, gdy do środowiska edukacyjnego przenikają „politycy-piątokolumnowcy”, którzy za „jakieś tam zasługi” są wspierani przez wiele „ukraińskich” władz, destabilizując sytuację społeczno-polityczną na Ukrainie. Przecież są oni mianowani (wybierani) na przewodniczących rad nadzorczych uniwersytetów i akademii. Oczywiście nietrudno przewidzieć „jakość” przyszłych prokuratorów i sędziów, gdy w Odeskiej Akademii Prawa opiekują się nimi, na przykład, kuratorzy „nowińscy”. „Rezultatów” tego dobroczyństwa nie trzeba długo wyczekiwać. W Mikołajowskiej filii Narodowego Uniwersytetu „Odeska Akademia Prawa” kierownik katedry Serhij Szubin, który wykłada naukę o procesach społeczno-politycznych, psychologię prawną, filozofię, politykę publiczną, historię państwa i prawa, nazywa język państwowy „wymiocinami”, oświadcza, że rosyjscy okupanci i najemnicy w Donbasie nie są organizacją terrorystyczną, twierdzi, że „to państwo (Ukraina) będzie się walić”, kontynuuje prowadzenie wykładów po rosyjsku. Takie same stanowiska publicznie wyraża docent Odeskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. Miecznikowa Denys Sytnykow. Czyż można mieć nadzieję na udaną Ukrainę, gdy uczelnie, w których wychowuje się przyszła inteligencja narodowa, są wypełnione kadrami z takim światopoglądowym balastem?.. Dzięki Bogu, że mimo wszystko jest niemało nieobojętnej młodzieży, studentów, którzy otwarcie wyrażają swoje stanowisko obywatelskie w sprawie podobnych przewinień nauczycieli-nieudaczników, ponieważ szereg rad naukowych i rektoratów przyzwyczaił się do tej hańby. Tak, profesor kulturoznawstwa Jewhenija Bilczenko, nazywając Ukrainę „onkologiczną amerykańską kolonią”, a nową ustawę o języku ukraińskim w sferze obsługi – „zwykłym faszyzmem”, urodziła się w Kijowie, od 1997 do 2001 roku studiowała na Kijowskim Narodowym Uniwersytecie Kultury i Sztuki, a od 2002 roku, pracując na Kijowskim Narodowym Uniwersytecie imienia M. Drahomanowa, za swoje czyny i antyukraińskie stanowisko otrzymywała przeważnie zachęty i wszelkiego rodzaju nagrody. Dlatego, gdy taka światopoglądowa „tolerancja” miesza się z taką samą „demokracją” i „ruskim mirem”, to zagraża to fundamentom ukraińskiej państwowości. Nie mniej szkodliwa jest niezakłócona ekspansja w narodową przestrzeń kulturowo-edukacyjną i naukową bardzo niebezpiecznej dla ukraińskiej państwowości i tożsamości ideologii „uznania ukraińskiej rosyjskojęzyczności za narodowe dziedzictwo kulturowe”, co przewiduje wsparcie państwowe dla „ukraińskiego języka rosyjskiego”. Głównym postulatem takiej polityki jest teza „dla ograniczenia możliwości Rosji należy pracować nad stworzeniem rosyjskojęzyczności na Ukrainie jako własnego zjawiska, a nie części „rosyjskiego świata”, pracować nad stworzeniem rosyjskojęzycznej Ukrainy już jako własnego zjawiska, a nie jako części wspólnego „rosyjskiego świata” poza granicami Rosji”. A rezultatem takich teoretycznych nowinek i reformacji, które swego czasu próbował aktywnie wprowadzać nieświadomy Łożkin, przedstawiciel „elity literackiej” Kurkow i inni, stała się próba wymycia ze środowiska socjokulturowego narodowych wartości humanistycznych, kultury narodowej. Edukacja od czasu do czasu „wzdrygała się” od egzekucji dotyczących języka ukraińskiego, literatury, historii, filozofii, sztuki, pedagogiki i innych dyscyplin humanistycznych, których udział w planach nauczania albo był ograniczany, albo merytorycznie zmieniany, pozbawiając je wartości narodowych. Wtedy „zbędnymi” okazywały się ważne dla Ukrainy zjawiska historyczne i polityczne; książę Włodzimierz przekształcał się (na korzyść i zgodnie z wytycznymi Kremla) niemal w Moskala; „za dużo” uważano utworów Tarasa Szewczenki i Łesi Ukrainki, „przeciążony” stawał się dla uczniów i studentów nawet duch ukraińskich szistdesiatnykiw (pokolenia lat sześćdziesiątych) itd. Dlatego, zważając na surowe realia, należy uznać, że sfera naukowo-edukacyjna zawsze musi być decydującą częścią interesów narodowych. Obecnie, zgodnie z celami rozwoju ONZ, wśród 17 priorytetów rozwoju świata edukacja znajduje się na 4. miejscu i jest ważnym czynnikiem bezpieczeństwa narodowego oraz zrównoważonego rozwoju. Te narody, które tworzyły kult nauki i wykształcenia, zdołały dokonać wielkich dla świata odkryć, kładąc fundamenty swojego przywództwa. Takimi stały się Wielka Brytania, Niemcy, Francja i inne wiodące kraje. W książce Nialla Fergusona „Cywilizacja” opisuje się obserwację Woltera z pogrzebu Newtona w 1727 roku, którą opisał tak: „Widziałem, że profesora matematyki tylko dlatego, że osiągnął wielkość w swoim powołaniu, chowano jak króla, który troszczył się o swoich poddanych”. Oświecenie dokonało renesansu kulturowego, zakładając mnóstwo księgarni, towarzystw naukowych, gazet, czasopism, klubów, budując wspaniałe katedry, opery państwowe, otwierając akademie, uniwersytety. Nauka, edukacja, kultura stały się ostoją państwowości, czynnikami postępu społecznego i potęgi militarnej, konsolidatorem narodów. Nie na darmo Fryderyk Wielki w liście do Woltera twierdził, że stworzenie Pruskiej Akademii Nauk i Literatury Pięknej jest jego najwspanialszym zwycięstwem. Intelekt, wykształcenie kładły fundamenty cywilizacyjnego postępu. Dotyczyło to zarówno zachodniej tradycji intelektualnej, jak i wschodniej. Symboliczne jest, że wypowiedziane przez Atatürka słowa „Dla wszystkiego na świecie – cywilizacji, życia, sukcesu – prawdziwym drogowskazem jest wiedza i nauka” wyryte są na wejściu uniwersytetu w Ankarze. A na frontonie Stanforda napisano: „Niech wzrasta wiedza, niech wzbogaca się życie”. Uniwersytet Tajwański wzywa do krzewienia intelektu i miłości do swojego kraju. Zważając na znaczącą rolę społeczną uniwersytetów, takie dewizy stają się ideałami życia narodu, a oświecenie – wartością państw, które uważają „kapitał ludzki” za główne bogactwo narodowe. Dla Ukrainy podobne przykłady historyczne są pouczające, aby rozumieć prawdę: na wpół wykształcony, na wpół wychowany naród nie jest w stanie być zamożnym i chronionym. Siła i autorytet państwa budowane są osiągnięciami naukowymi, artystycznymi, twórczymi. Właśnie takimi wartościami powinny wypełniać się krajowe etery, a nie nieustannym zombowaniem ludzi straszakami i podłościami w rodzaju „zabił”, „ukradł”, „zgwałcił”, „oszukał”, „zapił”, „zmarnował”... Za to z jakiegoś powodu do dziś tematami tabu (z bardzo rzadkimi wyjątkami) są osiągnięcia ludzkiego Ducha, Talentu, Piękna. Przecież naród powinien szczycić się przede wszystkim wybitnymi sukcesami najlepszych przedstawicieli ukraińskiej młodzieży, jej mentorów. Oni powinni być głównymi postaciami w kanałach telewizyjnych i w narodowych eterach, a nie dobrze znane „twarze” politykierów, których dawno „zjadły mole”. Idee, myśli, wartości i światopogląd takich ludzi „uczłowieczałyby”, a nie barbaryzowały społeczeństwo. Bo, powiedzmy, błyskotliwe zwycięstwo (!!!) ukraińskich studentów na Międzynarodowej olimpiadzie z fizyki teoretycznej warte jest znacznie więcej niż opłacone talk-show w oligarchicznych kanałach. Przecież wśród 276 uniwersyteckich drużyn świata nasi studenci-fizycy z Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki zajęli trzecie miejsce, wyprzedzając drużyny ze Stanforda, Cambridge, Berkeley, MFTI, Uniwersytetu Cornella i in. Przed nimi są tylko dwie drużyny z Massachusetts Institute of Technology (USA). Społeczeństwo i władza muszą oddawać hołd zarówno młodym talentom, jak i profesorom, pedagogom oraz rodzicom, którzy wychowali tak wykształconą młodzież. Przecież kraj będzie nadal degradował, dopóki priorytetem państwowym pozostawać będą bezwizowe „wózki”, a nie narodowe „mózgi”. Niczym nieuzasadniona „oszczędność” przez trzy dekady w dziedzinach oświatowo-naukowych i kulturalnych jedynie pogłębia deformację państwa. Dlatego każda nowa ukraińska władza musi przyswoić sobie jak „Ojcze nasz”, że jakościowa edukacja narodu jest dobrem społecznym i podstawowym prawem Człowieka. Bo, z reguły, te uznane przez świat wartości ignorują cztery kategorie rządzącej „elity”: przybysze, despoci, lichwiarze i nieuki. Potęga Narodu i Państwa zawsze będzie zależeć od wykształcenia i patriotyzmu jego obywateli, co osiąga się dzięki solidnej szkole narodowej, kulturze i nauce. Naród staje się silniejszy, gdy kultura, w szczególności narodowa, staje się metodologią edukacji, a pedagog jest szanowany przez społeczeństwo. Nie bez powodu znani europejscy działacze w krytycznych momentach swojej historii twierdzili, że bitwy wygrywają nie generałowie, a pedagodzy. Wiele zależy od jakości środowiska socjokulturowego, w którym wychowuje się Naród, od tego, na ile bezpieczna, kulturowo odpowiednia, duchowa i etyczna dla życia jest przestrzeń informacyjna. Edukacja, zwłaszcza w czasach brutalnej konkurencji, niesprawiedliwości, nietolerancji i chciwości, najbardziej potrzebuje sprzyjających warunków oraz Nauczyciela godnego naśladowania. W swoim czasie J. Locke w „Myślach o wychowaniu” zaznaczał, że dla człowieka, który rodzi się na „czystej tablicy”, głównym środkiem rozwoju jest dobry przykład i środowisko. Rzeczywiście, osobowość pedagoga, szlachetność czynów i myśli wybitnych ludzi, bohaterów narodowych są w stanie pozytywnie wpływać na charakter, zachowanie i obywatelskość młodzieży, ponieważ „9/10 ludzi staje się takimi, jakimi są, dzięki wychowaniu”. Ale najlepsza

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Państwowa polityka oświatowa zawsze opiera się na społeczeństwie obywatelskim, aby zapewnić postępowy rozwój. Dopiero na podstawie syntezy państwowo-społecznej i solidarnego modelu „wspólnoty wysiłków” (Viribus unītis) edukacja będzie kształtować wartości wolności człowieka i narodu; równości i sprawiedliwości; wysokiej obywatelskiej odpowiedzialności i patriotyzmu, które są tymi istotnymi cechami, umożliwiającymi harmonię i trwałość rozwoju, uczciwy dialog między władzą a wspólnotą. Wtedy władza będzie zmuszona postępować tak, jak twierdził znany ukraiński pedagog Hryhorij Waszczenko, że „celem każdego prawa ma być najwyższe dobro wszystkich obywateli, które polega na wolności i równości… Gdy żaden z obywateli nie powinien być tak bogaty, by mógł kupić drugiego, i żaden tak ubogi, by był zmuszony się sprzedawać”. Jednak dopóki interes społeczny jest podporządkowany oligarchii, a nie Narodowi, uniemożliwia się ukształtowanie sprawiedliwego społeczeństwa obywatelskiego. Bardzo często edukacja nie jest w stanie skutecznie spełniać swojej misji wychowawczej, ponieważ na widoku majaczy fetysz amoralnych przykładów, czynów i norm postępowania „wierchuszki”. Dlatego nie warto przejmować zagranicznych doświadczeń oświatowych w taki sposób, by sprowadzały się do wprowadzania zewnętrznych wzorzystych dekoracji, nie rozwiązując istotnych problemów nauki, jakościowej edukacji, wysokich technologii i polityki humanitarnej. Bo poza nimi naród i państwo otrzymują dwa warianty swojej przyszłości (jednakowo nie do przyjęcia). Pierwszy – stać się nawozem dla wzrostu „innych”, silniejszych narodów. Drugi – rozpłynąć się wśród „innych”, tracąc konkurencyjność, tożsamość, samodzielność, zainteresowanie sobą w globalnym środowisku. Wiedzmy: podwyższone zainteresowanie wiedzą naukową i rozwojem instytucji naukowych stymuluje postęp społeczeństwa, natomiast osłabienie lub ignorowanie czynnika naukowo-edukacyjnego powoduje upadek. Strategicznym zadaniem państwa w najbliższej perspektywie jest zwiększenie finansowania nauki do 2,5–3% PKB, optymalizacja wykorzystania środków, ochrona własności intelektualnej, stymulowanie działalności innowacyjnej, podnoszenie prestiżu i statusu społecznego Uczonego, zatrzymanie w katastrofalnej skali „ucieczki” potencjału intelektualnego narodu. Bez tego „reforma” nauki przypominać będzie tradycyjne podrzucanie czapek. prawdzie, w ostatnich latach wydatki państwa ukraińskiego na naukę wynoszą zaledwie 0,2–0,23% PKB, podczas gdy w Europie – około 3%, w Izraelu i Szwecji – 4%, w USA – 4,5%, w Japonii – 7% PKB. Taki stan rzeczy daje odpowiedź na pytanie, dlaczego nawet energochłonność krajowego eksportu wynosi aż 0,1%. A to, że na tym tle finansowanie partii politycznych z budżetu państwa wynosi, począwszy od 2016 roku, ponad 2 mld hrywien, pokazuje moralno-polityczną niechlujność władzy. Spodziewam się już dobrze znanych do bólu uwag o standardach europejskich, walce z korupcją w zakresie przekupstwa partii itp. Ale dlaczego w takim razie politycy są tak niekonsekwentni w kwestii wykorzystania zasobów budżetowych na rozwój ukraińskiej nauki, edukacji i kultury? Przecież Ustawa Ukrainy przewiduje na naukę 1,7%, a wskaźnik wydatków nigdy nie przekroczył 0,47% PKB. Tymczasem wprowadzenie (po europejsku!) sprawiedliwego „podatku od oligarchów”, a nie kosmetycznych dla nich przepisów, mogłoby skutecznie zrównoważyć tę sytuację. Ale czy polityczna obsługa oligarchatu jest zdolna do takich kroków? Oczywiście, że nie. W eterze czasami poruszane są kwestie przyczyn sukcesów Japonii, Korei Południowej, Izraela. Odpowiedź jest dość logiczna. Państwa, które dążą do bycia podmiotowymi w procesach światowych, wytrzymania konkurencji, zapewnienia dobrobytu i bezpieczeństwa swojemu narodowi, zaprzyjaźniają się z nauką i edukacją. Tak, w ciągu dwóch dziesięcioleci w Izraelu zarejestrowano 20 razy więcej patentów niż w całym świecie arabskim. Największa liczba naukowców i inżynierów na mieszkańca, jakość i liczba wydanych przez nich książek i prac naukowych, znaczna część wydatków (ponad 4% PKB, Ukraina – 0,16%?!) na badania naukowe i prace eksperymentalne – świadczą o roli wysokiej jakości edukacji i nauki dla bezpieczeństwa, przetrwania i postępu cywilizacyjnego. Podobne przykłady nie są wyjątkiem, lecz ogólnym tendencją światową. Na Ukrainie nie istnieje konstytucyjne prawo do rzucania w żywioł „bazaru” kultury narodowej, oświaty, nauki, Pedagoga, Profesora, Artysty, którzy tworzą Naród. Przypominają się słowa Bismarcka o Nauczycielu: „Stosunek państwa do nauczyciela to polityka państwowa, która świadczy albo o sile państwa, albo o jego słabości”. Ukraińskie rządy i parlamenty przez dziesięciolecia nie zdołały czynami udowodnić, że sprawiedliwe wynagrodzenie pedagogów to największa strategiczna inwestycja w przyszłość Ukrainy. Rezultatem zgubnej polityki jest najniższe w Europie (i nie tylko) średnie wynagrodzenie pedagogów. Jest ono 25-30 razy niższe niż w rozwiniętych krajach europejskich. Według danych Komisji Europejskiej (na sierpień 2021 r.) średnie miesięczne wynagrodzenie ukraińskiego pedagoga wynosi 210 euro, w Danii – 6207, na Islandii – 5935, w Niemczech – 5788, w Austrii – 5446, w Irlandii – 5007. Nasi sąsiedzi: Słowacja – 1342, Polska – 1210, Węgry – 1116, Rumunia – 979. W Litwie ten wskaźnik wynosi 1357 euro, a sędzia Sądu Najwyższego tam otrzymuje tylko 3012 euro, a nie o trzy rzędy wielkości wyżej niż pedagog, jak to się praktykuje na Ukrainie. Śmiesznie brzmią zapewnienia o europejskości, gdy polityczni „młodoreformatorzy” najbardziej szanują (zgodnie z ustaloną „nieukraińską” tradycją) cerbera-prokuratora, a nie Literata, siłowika-oprawcę, a nie Wychowawcę, posługując się deklaratywnymi frazesami o „reformach”, „człowiekocentryzmie”, „europeizmie”. Iwan Franko w „Otwartym liście do młodzieży galicyjskiej” przestrzegał nas przed tą gadatliwością, pustosłowiem, obojętnością i grubiańskością, kiedy to dochodzi do „paradowania europejskimi formami przy zasadniczym niedouczeniu i braku kultury”. Bo nic z niczego się nie bierze. Potrzebne są solidne inwestycje w te branże kształtujące człowieka, które na Ukrainie nadal pozostają na drugorzędnych rolach. Choć inwestycja w Człowieka nigdy nie przynosi strat. Władza, której powierzono reprezentowanie interesów narodu ukraińskiego, jest zobowiązana zatrzymać katastrofę demograficzną (a nie kryzys). Po przyjęciu Konstytucji bowiem utracono ponad 3 mln uczniów klas I–XI. „Zniknęło” ponad 10 milionów mieszkańców, na 100 zmarłych przypada 48 urodzonych żywych. Ograniczane są możliwości dostępu młodzieży do wysokiej jakości edukacji, mimo że nasi uczniowie i studenci często osiągają wysokie wyniki na międzynarodowych olimpiadach różnych szczebli. Jednak ministrowi nie przystoi uważać za „pozytyw” wskaźnik 200 punktów, uzyskany przez 528 uczestników tegorocznego ZNO, ponieważ na przykład w 2015 r. taki wynik otrzymało 1753 osoby. Uwagę należy zwrócić na inny temat – narastającą tendencję spadku poziomu wiedzy, szczególnie w szkole wiejskiej. 170 punktów z podstawowych przedmiotów (język ukraiński i literatura, język obcy, matematyka) uzyskuje odpowiednio trzykrotnie więcej absolwentów z dużych miast niż ze szkół wiejskich. To odróżnia ukraińską szkołę od europejskiej. Tak więc w Estonii uczniowie małych szkół wyspiarskich wykazują wiedzę równorzędną z uczniami z Tallina czy Tartu, a w Ukrainie – masowe zamykanie szkół małokompletnych. Zatem decydujące czynniki sukcesu to jakość nauczania, narzędzia dydaktyczne i sprzyjające środowisko. ZNO-2021 pokazuje, że progowych wyników z matematyki nie uzyskało 31,11% absolwentów szkół (obwód zakarpacki – 41,3%, żytomierski – 35,5%, kirowohradzki – 35,4%, winnicki – 34,6%), studentów uczelni wyższych – 40,2%, zakładów zawodowo-technicznych – 66,7%. Niski poziom wiedzy z historii Ukrainy (18% kandydatów – niedostatecznie), a także z języka ukraińskiego i literatury (obwód zakarpacki, ługański, mikołajowski). Utrudniony jest dostęp do edukacji pozaszkolnej dla dzieci z terenów wiejskich. 9/10 dzieci zdobywa edukację pozaszkolną w miastach. Decentralizacja nie stworzyła odpowiednich warunków dla młodzieży w wielu wiejskich gminach. 1389 placówek pozaszkolnych to słaby wskaźnik dla Ukrainy. Ale pamiętajmy, że „Historia narodu jest historią jego szkolnictwa” (A. Diesterweg).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Kraje europejskie a wolność jednostki

Walerij SZYWEC, Odessa. Dwie rzeczy, moim zdaniem, są najważniejsze w życiu człowieka – wolność i szacunek. Czy można zmierzyć wolność tak, aby powiedzieć, że w tym kraju jest ona większa, a w tym – mniejsza? Jedyną nauką, która daje narzędzie do takiego porównania, jest matematyka, która zaczyna się od liczby. Jaką liczbę można przyporządkować tak ważnej kategorii naszego życia, jak wolność osobista? Jednym z wariantów takiej liczby jest prawdopodobieństwo utraty wolności. Aby wolność jednych ludzi w społeczeństwie nie odbywała się kosztem innych, ludzkość wymyśliła pisane i niepisane normy zachowania. Za niepisane normy zachowania odpowiadamy tylko przed własnym sumieniem. Normalny człowiek stara się być moralny i wymaga tego samego od otoczenia. Mechanizmy powstrzymywania innych ludzi przed haniebnymi czynami bywają różne. Jak powiedziano w jednym z hadisów: „Jeśli spotkałeś się ze złem, napraw je swoimi rękami, nie możesz – swoimi ustami, nie możesz – w swoim sercu, ale to najmniejszy stopień wiary”. W rzeczywistości liczba ludzi, którzy wyznają taki stosunek do życia, jest mała. Większość ludzi jest obojętna na wszystko, co nie dotyczy ich osobistych interesów. Dlatego zaczniemy od analizy pisanych norm zachowania. Ich przestrzeganie śledzą specjalni ludzie na państwowym utrzymaniu, a za naruszenie pozbawiają wolności. Setki lat rozwija się i doskonali ustawodawstwo każdego kraju. Zawiera ono całe nabyte doświadczenie społeczeństwa lub tych, którzy tym społeczeństwem kierują. Im bardziej ustawodawstwo odpowiada naturze człowieka i jest skierowane na osiągnięcie ładu w społeczeństwie, który przez większość członków społeczeństwa postrzegany jest jako sprawiedliwy, tym mniej ludzie je naruszają, tym mniej więźniów jest w takim państwie. Im dalej ustawodawstwo jest od interesów społeczeństwa, a bliżej kasty tych, którzy nim kierują, tym częściej to ustawodawstwo jest naruszane i tym większa liczba więźniów jest w takim kraju. W kraju autorytarnym należy oczekiwać dużej liczby więźniów, w demokratycznym – nieznacznej. To znaczy, porównując liczbę więźniów przypadających na głowę mieszkańca, a to właśnie jest prawdopodobieństwo trafienia za kraty dla przeciętnego obywatela kraju, można i bez analizy sytuacji politycznej i ekonomicznej wyciągnąć wniosek, czy ten kraj jest autorytarny, czy demokratyczny. Bez wątpienia należy używać wiarygodnych danych, a to w przypadku reżimów autorytarnych jest wielkim problemem. Zazwyczaj wszystkie kompromitujące dane są przez nie starannie ukrywane, a opublikowane dane można wykorzystywać jedynie jako minimalną ocenę poziomu wolności w takim kraju. Do takich krajów Europy należą, faktycznie, tylko dwa: Federacja Rosyjska i Białoruś. Jeśli chodzi o Federację Rosyjską, to tutaj wiarygodnie nieznana jest nawet liczba ludności. Jednak jesteśmy zmuszeni używać tego, co nam pokazują. Czy istnieje inny sposób na scharakteryzowanie wolności osobistej liczbą? Istnieje i jest dość prosty. Wolność polityczną można całkiem jednoznacznie scharakteryzować liczbą współpracowników służb specjalnych, którzy sprawują nadzór nad życiem politycznym kraju. W Związku Radzieckim był to Komitet Bezpieczeństwa Państwowego (KGB), w Niemieckiej Republice Demokratycznej (NRD) – Stasi, w narodowosocjalistycznych Niemczech – gestapo. Po zniknięciu NRD stały się znane następujące liczby: liczba etatowych współpracowników Stasi – około 100 tysięcy osób, liczba nieetatowych współpracowników – około 200 tysięcy osób, liczba akt na obywateli kraju – około 6 mln sztuk przy ogólnej liczbie ludności wynoszącej 16 mln osób. To znaczy, że jeden etatowy współpracownik Stasi przypadał na 160 obywateli kraju. Dużo to czy mało? Z czym można to porównać? W czasach III Rzeszy jeden funkcjonariusz gestapo przypadał na 2000 obywateli Rzeszy, a to w przybliżeniu 13 razy mniej niż w tym samym kraju, gdzie zwyciężył proletariat. To znaczy, że terror polityczny w narodowosocjalistycznych Niemczech, gdzie siłą napędową była klasa średnia, był znacznie mniejszy niż w socjalistycznych Niemczech, gdzie siłą napędową był proletariat. Bardzo atrakcyjnie wygląda porównanie jednostkowej liczby współpracowników służb specjalnych różnych państw. Problem w tym, że tych liczb nie ma skąd wziąć. O Związku Radzieckim liczby, które można znaleźć w różnych źródłach, mają charakter propagandowy. Można jedynie przypuszczać, że aparat represji Związku Radzieckim był znacznie potężniejszy niż w narodowosocjalistycznych Niemczech i socjalistycznych Niemczech, ponieważ miał o wiele dłuższą historię i opierał się na bardziej zacofanym w sensie kulturowym narodzie. Przejście od arystokratycznej formy rządów (w przybliżeniu 27 tysięcy katorżników) przed I wojną światową [1] do proletariackiej formy rządów (rachunek więźniów obozów koncentracyjnych szedł w miliony, ale nie jest dokładnie znany) mówi samo za siebie. Dla przykładu – niektóre liczby dotyczące prawdopodobieństwa trafienia za kraty – poziom niewolności w różnych krajach Europy, pomnożony dla wygody przez 100 tysięcy [2]: Federacja Rosyjska – 626, Białoruś – 468, Ukraina – 321, Polska – 224, Francja – 96, Niemcy – 88, Finlandia – 64, Liechtenstein – 20. Jak należało się spodziewać, na pierwszym miejscu pod względem poziomu niewolności znajduje się Federacja Rosyjska. Całkiem oczekiwane, że drugie miejsce zajmuje Białoruś. Na trzecim miejscu, chociaż z dwukrotnie mniejszym wynikiem w stosunku do pierwszego, znajduje się Ukraina. Za Ukrainą idą inne kraje europejskie, które kiedyś były w składzie Związku Radzieckiego. Tak właśnie miało być. Okazuje się, że nie można w ciągu 30 lat niepodległości pozbyć się kainowego piętna sowka. Według tej samej logiki dalej powinny być kraje obozu socjalistycznego. Tak też jest: Polska i Czechy, dalej – Hiszpania z problemem separatyzmu baskijskiego; niedaleko od niej Wielka Brytania z problemem separatyzmu irlandzkiego. W środku listy – inne kraje byłego obozu socjalistycznego. Przy czym kraje, które powstały na bazie byłej Jugosławii, która odczuwalnie dystansowała się przez cały czas swojego istnienia od Związku Radzieckiego, znajdują się znacznie niżej na liście niż inne kraje obozu socjalistycznego. Takie wiodące kraje europejskie jak Francja, Austria, Niemcy, pewnie zajmują miejsce w tabeli, które odpowiada niskiemu poziomowi niewolności. Ostatni wiersz zajmuje Liechtenstein, gdzie prawdopodobieństwo trafienia do więzienia jest 31 razy mniejsze niż w Federacji Rosyjskiej. Wnioski: 1. Nasz model matematyczny jednoznacznie potwierdza słuszność terminu: „Wolny świat” w odniesieniu do wiodących krajów Europy oraz poprawność naszej drogi do integracji politycznej i ekonomicznej z nimi. 2. Główny problem współczesnych Ukraińców polega na tym, że do tej pory znaczna ich liczba nie widzi wroga w Federacji Rosyjskiej. To istotnie zmniejsza naszą odporność. Źródła 1. Katorga w Imperium Rosyjskim końca XIX – początku XX wieku. 2. Wikipedia. Lista krajów według liczby więźniów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Pierwszy Hołodomor na Ukrainie zorganizowany przez komunistyczny reżim Rosji w latach 1921–1923 (W 100-lecie upamiętnienia ofiar tragedii)

Piotr CZERNEHA, doktor nauk historycznych Wódz rosyjskich bolszewików, „międzynarodowy polityczny awanturnik, zbrodniarz wieku” [1], degenerat, moralny idiota od urodzenia – według I. Bunina [48, s. 116]: „bardzo zacofany i prymitywny człowiek w filozofii, sztuce i kulturze duchowej” – według oceny M. Bierdiajewa – „… połączył rewolucyjność społeczną z reakcyjnością duchową” [3, s. 96–97]. W zbrojnej walce przeciwko ukraińskiemu ruchowi narodowo-wyzwoleńczemu, którego siłą napędową było chłopstwo, stosował także środki masowego terroru, dyktatury żywnościowej i organizacji Hołodomoru. Rosyjscy bolszewicy na czele z Leninem, z finansowym wsparciem cesarskich Niemiec, po przejęciu władzy w Rosji w październiku 1917 r. uważali, że podstawowymi środkami jej utrzymania mają być przemoc, „bezwzględne podporządkowanie… i… posłuszeństwo mas jednej woli radzieckiego przywódcy, dyktatora…” [39, s. 200–201], wprowadzenie surowej codziennej ewidencji i kontroli skonfiskowanego bogactwa kapitalistów, zrabowanych chłopom surowców i produktów spożywczych, wszystkiego, co wytwarzali oni i robotnicy, a także postawienie całej ludności w materialnej i majątkowej, zwłaszcza zaś chlebowej, zależności od władzy, która będzie to wszystko rozdzielać według własnego uznania. Najważniejszym zadaniem bolszewików Lenin uważał skoncentrowanie chleba w rękach władzy i natychmiastową organizację głodu jako głównego środka wpływu, tłumienia, ucisku i zachęty większości ludności, zwłaszcza chłopów, którzy ich nie popierali. Chłopi obalonego imperium zostali nazwani żywiołem drobnomieszczańskim i głównym wrogiem socjalizmu [26, s. 196–197]. Rząd bolszewickiej Rosji, aby przywrócić Ukrainę w skład zaplanowanego przez Lenina radzieckiego imperium, już na początku grudnia 1917 r. wypowiedział wojnę Ukraińskiej Republice Ludowej, której towarzyszyły masowy terror i grabież ludności ukraińskiej, aż do wypędzenia okupantów przez wojska Niemiec i Centralnej Rady UNR. Po proklamowaniu 29 kwietnia 1918 r. przez Ogólnoukraiński Zjazd Chlebodawców utworzenia państwa ukraińskiego pod kierownictwem hetmana P. Skoropadskiego, on 8–9 maja przygotował, a Rada Komisarzy Ludowych Rosji zatwierdziła „Podstawowe postanowienia dekretu o dyktaturze żywnościowej” oraz „O mobilizacji robotników do walki z głodem”, w celu zniewolenia i ograbienia Ukrainy z jej potężnymi zasobami rolniczymi i przemysłowymi, bez których bolszewikom groziła klęska. Rosyjski reżim komunistyczny, aby wykonać te zadania, sformował Armię Czerwoną, a komisariat wojskowy przekształcił w wojskowo-żywnościowy, który miał zorganizować i zaangażować armię robotniczą oraz oddziały żywnościowe z „przodujących, zorganizowanych i świadomych robotników…”, które przeprowadzą „bezlitosną i terrorystyczną walkę i wojnę przeciwko chłopskiej i innej burżuazji, zatrzymującej u siebie nadwyżki chleba” [26, s. 316, 319]. Radziecka Rosja po upadku w listopadzie 1918 r. Hetmanatu i proklamowaniu Dyrektoriatu UNR na czele z S. Petlurą i W. Wynnyczenką rozpoczęła drugą wojnę przeciwko narodowi ukraińskiemu. Dyktatura żywnościowa realizowana była przez masowy terror i brutalną przemoc. Walka o chleb, jak twierdził Lenin: „w rzeczywistości to walka o socjalizm, i przy właściwym jego rozdziale będziemy panować nad wszystkimi dziedzinami pracy…” [26, s. 449]. W okresie od grudnia 1918 do czerwca 1919 r. 90-tysięczna Armia Czerwona i oddziały żywnościowe Rosji ponownie okupowały terytorium Ukrainy, masowo mordowały i rabowały chłopów, niszczyły ukraińską inteligencję i kulturę narodową. Dla uzupełnienia szeregów regularnych wojsk i oddziałów karnych WCzK w Rosji sformowano z Rosjan 31 komisariatów wojskowych, które podporządkowano Kijowskiemu Okręgowi Wojskowemu, a także dziesiątki tysięcy komisarzy i pełnomocnych agentów do mobilizacji kadr dla organów okupacyjnych [17, s. 64, 67]. Okupacji Ukrainy przez radziecką Rosję i zaprowadzeniu komunistycznego reżimu sprzyjały utworzone przez bolszewików marionetkowe Komunistyczna Partia oraz tak zwany Tymczasowy Robotniczo-Chłopski Rząd Ukrainy, które były przykrywką, parawanem dla moskiewskich najeźdźców, a w rzeczywistości podporządkowanymi strukturami odpowiednich organów RSFSR. Dekrety, postanowienia, zarządzenia i dyrektywy okupantów rozpowszechniano i były one obowiązkowe do wykonania na terytorium ukraińskim. Tego uczy właśnie przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych Rosji Lenin, a także bolszewiczkę, przedstawicielkę władzy moskiewskiej na Ukrainie J. Bosz, jak tłumić i grabić ukraińskich chłopów: „Powiesić (koniecznie powiesić, aby lud widział) nie mniej niż 100 notorycznych kułaków, bogaczy, krwiopijców (tak tyran nazywał pracowitych zamożnych chłopów – P. Cz.). Odebrać im cały chleb. Wyznaczyć zakładników zgodnie z wczorajszą depeszą. Zrobić tak, aby na setki wiorst wokół lud widział, drżał, wiedział, krzyczał…” [41, s. 192]. Armia bolszewicka i oddziały żywnościowe Rosji tylko w okresie lutego–marca 1919 r. ograbiły i wywiozły z Ukrainy około 2 mln pudów cukru i 621,2 tys. pudów żywności. Tymczasem tyran żądał zabrać ukraińskim chłopom i dostarczyć do Rosji „…do 1 czerwca 50 mln pudów chleba, nie zatrzymując się przed nadzwyczajnymi środkami i natychmiastowym wprowadzeniem klasowej racji żywnościowej” w miastach i ośrodkach przemysłowych Ukrainy. Ta decyzja KC RKP(b) i Rady Komisarzy Ludowych Rosji z 26 maja 1919 r. stwarzała przesłanki do głodu i początku społecznego ludobójstwa, które wyraźnie przejawiło się w latach 1921–1923, a zwłaszcza 1932–1933 [4, s. 8–9]. W ciągu 1919 r. rosyjscy okupanci tylko w Kijowie zamordowali ponad 12 tys. osób, a w Charkowie tysiące po okrutnych torturach, według zeznań Rosyjskiego Czerwonego Krzyża [17, s. 91, 97–99]. Brutalna polityka „komunizmu wojennego” rosyjskich bolszewików na Ukrainie spowodowała masowy rozwój antykomunistycznego ruchu chłopskiego wiosną i latem 1919 roku. Oprócz setek oddziałów powstańczych chłopów walkę z moskiewskimi najeźdźcami podjęły wojska atamanów N. Machna i N. Hryhoriewa, które zadały im klęskę, a władzę przejmuje reżim Denikina. Pod koniec roku, za wycofującą się armią Białej Gwardii Denikina, Armia Czerwona RSFSR w składzie 1200 tys. żołnierzy i oficerów, a także kilkutysięczne oddziały WCzK po raz trzeci rozpoczęły zagarnianie ziem ukraińskich, stosując, za wnioskiem przewodniczącego Rady Narodowych Komisarzy USRR Ch. Rakowskiego, najokrutniejszy i najdzikszy system tłumienia chłopskich powstań. Reżim bolszewicki nasila masowy terror i grabież chłopów, a zwłaszcza polityczne zróżnicowanie wsi: wiosną 1920 r. na podstawie zasady zamożności tworzy komitety biednych chłopów, które miały pomóc okupantom osiągnąć ostateczne zwycięstwo w bezwzględnej wojnie nie tylko z „kułakami-krwiopijcami, pająkami, pijawkami, wampirami”, lecz także z ruchem powstańczym chłopów [23, s. 41]. Tymczasem, napotkawszy masowy opór chłopów, KC RKP(b) za pomocą politycznej demagogii i populizmu usiłuje osłabić ruch powstańczy, zwłaszcza przez uchwalenie specjalnej rezolucji „O władzy radzieckiej na Ukrainie”, w której proklamuje, że naród ukraiński sam rozstrzygnie, „czy połączyć Ukrainę z Rosją, czy pozostawić Ukrainę samodzielną i niezależną republiką” [29, s. 40], a także pierwszeństwo zrównawczego podziału ziemi oraz pełną dobrowolność w tworzeniu kolektywnych gospodarstw. Kłamliwe deklaracje tyrana nie zostały zrealizowane. Rosyjscy bolszewicy, ustanowiwszy po raz trzeci na początku 1920 r. reżim komunistyczny, postanowili zdławić głodem ukraińską walkę narodowowyzwoleńczą. Nasilają dyktaturę żywnościową w postaci niewiarygodnej rozmiarami produrazwerstki w wysokości 160 mln pudów produktów spożywczych. W ciągu roku 30-tysięczna armia robocza pod wodzą Stalina oraz regularne wojsko, w składzie 18 brygad piechoty (107 batalionów), 1 dywizji kawalerii (5 pułków) i 6 baterii (24 działa) pod dowództwem M. Frunzego tłumiły masowy ruch powstańczy ukraińskich chłopów, terrorem i przemocą zabrały od chłopów do 30 rodzajów różnych produktów rolnych: 60 mln pudów zboża, 500 tys. pudów nasion oleistych, około 1 mln pudów mięsa i smalcu, 2,4 mln pudów paszy [8, s. 18–19]. Chłopstwo w odpowiedzi nasila walkę z rosyjskimi okupantami. W lipcu bieżącego roku na Ukrainie działało do 250 oddziałów powstańczych [15, s. 593], dla stłumienia których moskiewski reżim komunistyczny sformował dodatkowo z Wielkorusów w Moskwie, Piotrogrodzie i ponad 20 miastach gubernialnych Rosji 8 batalionów karnych i 27 kompanii, podporządkowanych WCzK. Na Ukrainie oni, ...maskując się, otrzymały nazwy gubernii i powiatów, gdzie wspólnie z okupacyjnymi organami władzy, w szczególności rewkomitetami, trybunałami, oddziałami produktowymi, brutalną przemocą, torturami i rozstrzeliwaniami, paleniem chat i całych wsi, gwałtami na kobietach, rabowały chłopów, wykonując plany prodrozkładki, nakładały kontrybucje pieniężne i konfiskowały ich mienie. W szczególności tylko w składzie batalionów karnych Kijowskiego Gubernialnego Komitetu Wojskowego znajdowało się 15 kompanii o stanie osobowym 4,5 tys. osób. Spośród nich 3,8 tys. Wielkorusów i 594 Ukraińców. Na rozkaz przewodniczącego Rewolucyjnej Rady Wojskowej RSFRR L. Trockiego do walki z powstającym chłopstwem Ukrainy we wrześniu 1920 r. Powołżański Okręg Wojskowy sformował z Rosjan jeszcze trzy pułki karne oraz 36 tys. osób uzupełnienia dla okupacyjnych wojsk. O jaką wojnę domową, jako przyczynę klęski UNR i głodu, może więc być mowa [17, s. 70-73, 82-83]? W 1920 r., gdy ludność Ukrainy już głodowała, za opór wobec rosyjskich okupantów około 30 tys. ludzi, przeważnie chłopów, zostało uwięzionych w 18 obozach koncentracyjnych na terytorium ukraińskim [15, s. 592]. Trocki, podsumowując walkę z ukraińskim ruchem narodowo-wyzwoleńczym, pod koniec roku oświadczył, że władzę radziecką na Ukrainie udało się ustanowić i „utrzymać jedynie siłą Moskwy, wielkoruskich komunistów i Armii Czerwonej”. Skład narodowościowy wojsk bolszewickich stanowili Wielkorusi – 85%, Ukraińcy 9% (mobilizowani przeważnie przymusowo – P. Cz.), Polacy, Białorusini, Żydzi, Niemcy i inni – 6% [17, s. 84-85]. Masowe powstania chłopskie przeciwko komunistycznemu reżimowi RSFRR oraz głód na Ukrainie, w Powołżu i na Północnym Kaukazie zmusiły bolszewików do podjęcia 15 marca 1921 r. na X Zjeździe RKP(b) decyzji o zastąpieniu prodrozkładki podatkiem naturalnym; tymczasem chłopi Ukrainy w roku suszy, zwłaszcza w 5 południowych gubernich (donieckiej, zaporoskiej, jekaterynosławskiej, mikołajowskiej, odeskiej) oraz w poszczególnych powiatach gubernii połtawskiej, kremenczuskiej i charkowskiej mieli oddać 117 mln pudów zboża z 350 mln pudów zebranych w bieżącym roku (35% normalnych zbiorów) oraz 50 mln pudów zaległej prodrozkładki z urodzaju 1920 roku [4, s. 21]. Ponad 99 mln pudów produktów zbożowych zostało zabrane dla zaopatrzenia rosyjskich wojsk okupacyjnych [14, s. 155]. Gospodarstwa ukraińskich chłopów, zaniedbane przez Wielką wojnę 1914-1918 r., zrujnowane najeźdczymi wojnami rosyjskich wojsk białogwardyjskich i komunistycznych przeciwko UNR, nie mogły i nie chciały oddać takiego podatku. Do stłumienia ruchu powstańczego w Moskwie sformowano i wysłano na Ukrainę liczne sztaby kadr kierowniczych WCzK, które stanowiły podstawę centralnych i gubernialnych organów Ogólnoukraińskiej Nadzwyczajnej Komisji do walki z kontrrewolucją i przestępstwami urzędowymi (WUNK). 2 kwietnia 1921 r. jej przewodniczącym mianowano Rosjanina W. Mancewa. Spośród 24 członków kolegium WUNK oraz kierowników i pracowników komitetów gubernialnych zdecydowaną większość stanowili Wielkorusi i Żydzi skierowani z Rosji. Wykonując dekret Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego (WCKW) z 6 lutego 1922 r., WUCKW uchwałą z 22 marca przekształcił WUNK w Państwowy Zarząd Polityczny USRR, na którego czele stanął Rosjanin W. Bałycki [17, s. 87-88, 100]. W etacie GPU było 34 tys. wyłącznie oficjalnych pracowników. Oprócz tego istniały jeszcze tysiące tajnych agentów i wielotysięczne oddziały specjalnego przeznaczenia, które prowadziły bezlitosną walkę z ukraińskim ruchem narodowo-wyzwoleńczym, a zwłaszcza z chłopstwem [43, s. 41]. Lenin, mając tak liczny system organów karnych, 8 lipca 1921 r. skierował do KC RKP i KP(b)U dyrektywę o obowiązkowej codziennej dostawie do Rosji co najmniej 74 wagonów chleba, stosując do tego wszelkie środki [27, s. 26-27]. Przewodniczący RNK USRR Ch. Rakowski i WUNK W. Mancew, w celu jej wykonania, 9 kwietnia i 27 maja 1921 r. zatwierdzili uchwałę i instrukcję o nadzwyczajnych „trójkach” oddziałów karnych z uprawnieniami do rozstrzeliwania powstańców na miejscu, a pokojowych chłopów za najmniejszy opór lub odmowę współpracy z władzą bolszewicką i niewykonanie prodrozkładki [17, s. 90-91]. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Oblicza ukraińskich wojowników

W Szewczenkowskim Narodowym Rezerwacie otwarto wystawę zasłużonej działaczki sztuki Ukrainy, malarki Maryny Soczenko „Dla przyszłości Ukrainy”, na której artystka zaprezentowała swoje najlepsze prace malarskie, stworzone w ciągu ostatnich kilku lat. Eduard OWCHARENKO – Przeżyła około setki życiowych historii, aby jak najdokładniej odtworzyć na obrazach charaktery tych, którzy dobrowolnie poszli na wojnę rosyjsko-ukraińską od pierwszych jej dni. Przeżyła ich śmierć i żal matek. Patrzysz w oczy na portretach tych młodych ukraińskich patriotów – i dusza boli: odeszli przecież najlepsi! Tak wykuwała się i wykuwa niepodległość Ukrainy. Przyjaciele, znana artystka Maryna Soczenko w Muzeum Tarasa Szewczenki w Kaniowie stworzyła prawdziwe pole siłowe. Przyjdźcie, poczujcie, zaczerpnijcie ducha ukraińskiej walki – podkreśliła pełniąca obowiązki dyrektora generalnego Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu Wałentyna Kowalenko. Poprosiliśmy samą artystkę o opowiedzenie o wystawie. – To już moja druga wystawa indywidualna w Kaniowie – zaznaczyła pani Maryna. – Pierwsza odbyła się w 2015 roku i była poświęcona rocznicy Rewolucji Godności. Tam zostały zaprezentowane portrety Bohaterów Niebiańskiej Sotni, naszych wojowników, a także prace oparte na motywach ukraińskich pieśni ludowych. Tym razem zadzwonili z Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu i zaproponowali przeprowadzenie nowej wystawy. Na wystawie zaprezentowano 21 prac i poświęcona jest ona 30-leciu odnowienia państwowości Ukrainy. W ekspozycji pokazano część projektu „Cyborgi”, nad którym pracowałam podczas kwarantanny, prace z cyklu „Niebiańska Sotnia”, a także niektóre wcześniejsze dzieła, na przykład portret Wiaczesława Czornowiła (2016 rok). Część prac pokazałam na swojej poprzedniej wystawie, która odbyła się w Ogólnoukraińskim Towarzystwie „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Na płótnach przedstawieni są działacze Centralnej Rady, w szczególności Serhij Jefremow. Jedno z centralnych miejsc na wystawie zajmuje portret zbiorowy pamięci poległych w Iłowajśku bojowników z drugiej kompanii rozpoznawczej batalionu „Donbas”. Trochę historii. Majdanowiec Światosław-Andrij Hruszewski został ranny pod Iłowajśkiem. Poznałam go w szpitalu, gdzie razem ze Światosławem leczyli się inni ukraińscy bojownicy. Wszyscy oni zgodzili się, abym namalowała ich portrety. Zrobiłam portret także Andrija-Światosława. Potem odwiedzałam go w innych szpitalach. Nie był zbyt skory do rozmowy. Cały czas patrzył w smartfonie na zdjęcia swoich dziewięciu poległych towarzyszy broni. Poprosiłam, żeby dał mi te zdjęcia. Zgodził się. Zaczęłam je malować. Zrobiłam ten obraz bardzo szybko, na jednym oddechu. Oprócz wojowników, na nim przedstawiony jest anioł, który trzyma zwój z ich znakami wywoławczymi. Specjalnie dla tego obrazu w centrum ekspozycji postawiono sztalugę. Reszta prac rozmieszczona jest na kolumnach. Ogólnie przestrzeń muzealna jest tutaj bardzo nasycona. Następnego dnia na drugim piętrze muzeum otwierano wystawę dzieł ludowego artysty Ukrainy Wałerija Franczuka, jeszcze jeden projekt poświęcony Ołehowi Sencowowi i Romanowi Suszczence. Ale wróćmy do mojej wystawy. Na niej przedstawiłam także portrety Wołodymyra Rybaka, który zginął za niebiesko-żółtą flagę w Gorłówce, oraz dziewiętnastoletniego Jurija Poprawki, który zginął za odmowę porozumiewania się w języku rosyjskim. Wśród innych prac – portret Światosława Horbenki, który niedawno pośmiertnie otrzymał tytuł Bohatera Ukrainy. Był to 19-letni młodzieniec, student uniwersytetu, ochotnik. Czołgista Artem Abramowycz zginął sam, ale osłonił odwrót naszych wojskowych. Potrzeba, aby jak najwięcej ludzi o nich wiedziało. Pamięć o dzieciach – to dziś najważniejsze w życiu ich rodziców. Uczestnik projektu „Matki Bohaterów”, francuski i ukraiński piosenkarz Paul Manandise wyznał, że kiedy śpiewa pieśni dla matek, to ich dzieci stoją mu przed oczami. Nie można nie współczuć tym kobietom, nie można nie współodczuwać z tymi, na których spadł tak wielki żal. Mój dziadek zginął w czasie II wojny światowej. Zasłonił sobą granat i uratował życie sześciu osób. Pochowano go w zbiorowej mogile pod Jassami. O wyczynie dziadka mało kto wie. Podobna historia jest u Wałerija Lizwińskiego. Zrobiłam portret tego bohatera, aby ludzie o nim wiedzieli. Jeszcze jeden bohater – Petro Policiak. Zginął podczas obrony lotniska w Doniecku 20 stycznia 2015 roku. Nie było go wśród poległych, a potem mężczyznę znaleziono zamęczonego. Musimy dzielić żal z rodzicami tych bohaterów. Trzeba rozumieć, że zasługują oni na tak samo wielki szacunek, jak ich poległe dzieci. Musimy stworzyć panteon naszych bohaterów. Więź z nimi będzie dawać siły do walki z wrogiem, która trwa od stuleci. Dziś żyjemy na etapie przełomu tej walki z poziomu mentalnego na fizyczny. W mieście Kaniów i rejonie kaniowskim wielu poległo za Niepodległość Ukrainy. Wszystkich ich uczczono tego dnia. Złożyliśmy również kwiaty na grobie Tarasa Szewczenki. Odbył się wielki koncert z udziałem zespołów muzycznych ze Lwowa. Przy okazji chcę podziękować zastępcy przewodniczącego kijowskiej organizacji Ludowego Ruchu Ukrainy Petrowi Hudymowi za pomoc w organizacji i przeprowadzeniu wystawy. Na mojej wystawie prowadzone są lekcje wychowania patriotycznego. Już w pierwszych dniach odwiedziło ją ponad 600 uczniów ze szkół miasta i rejonu. A ja kontynuuję pracę nad swoimi projektami, poświęconymi Niebiańskiej Sotni i cyborgom. To praca nie na jeden rok. Interesuje mnie także temat strzelców siczowych, epoka Ukraińskiej Republiki Ludowej. Pracuję razem z historykami, mam ciekawe materiały. Jeszcze jeden obraz maluję według utworów Tarasa Szewczenki. Niedawno byłam w muzeum, zorganizowanym przez cyborga Ołeksandra Uszynskiego, wzięłam jego osobisty mundur wojskowy do pracy nad jeszcze jednym obrazem, czyli równolegle pracuję w kilku kierunkach. Planujemy jeszcze jedną podróż na wschód. Wszak, aby lepiej zrozumieć naszych wojowników, potrzebny jest bezpośredni kontakt z nimi. Czasami pytają mnie, czy trzeba malować portrety, skoro mamy zdjęcia. Bardzo ważne, aby te procesy, które zachodzą dzisiaj w naszym państwie, były przeżyte na poziomie kultury. Ludzie, którzy widzą te obraje, przeżywają wydarzenia na poziomie podświadomym.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

«Sprawa kobieca» Jewdokija Parchomiuk: „Te produkty nie są dla mnie, a dla Ukraińskiej Powstańczej Armii, która prowadzi walkę o utworzenie Samodzielnego Państwa Ukraińskiego”

Halyna DACIUK, dziennikarka Anatolij ŁUKASZCZUK, historyk W dniu równonocy wiosennej, 22 marca 1946 roku, w Kordyszowie masowo poddawano aresztowaniom kordyszowskie podziemne działaczki. I chociaż za każdym aresztowaniem stało osobne życie, osobowość, los dziewczyny, to procedura enkawudowska była wypracowana i jednakowa dla wszystkich. Według protokołów, przesłuchań, założonych „spraw”, wyroków organy NKWD ludzi nie widziały – dla nich były to „bandytki” OUN, „na jedno kopyto”, pod różnymi numerami spraw. Na Jewdokiję Parchomiuk założono sprawę 12105-P. Podstawą jej aresztowania stały się „zeznania świadków Jaciuk Halyny i Ryżuk Hanny oraz osobiste przyznanie się”. Zgodnie z formalną procedurą, przed przedstawieniem artykułu o przestępstwie, należało przeprowadzić „szereg działań śledczych i dokumentacji” – i sprawa trafia do naczelnika Szumskiego Rejonowego Oddziału NKGB obwodu tarnopolskiego kapitana Kyryczenki. On, „rozpatrzywszy materiał, który wpłynął do Szumskiego RO NKGB, o przestępczej działalności Parchomiuk Jewdokiji Ołeksandriwny, ur. w 1927 r., urodzonej we wsi Kordyszów, Ukrainki, niezamężnej, wykształcenie 2 klasy, z chłopów-średniaków, obywatelki ZSRR, – uznał, że od 1943 roku do dnia aresztowania przebywała w kontrrewolucyjnej OUN. Posiadając organizacyjne pseudonimy „Pawonia” i „Kwiatka”, pomagała zbierać produkty dla członków band OUN-UPA”. Wniosek potwierdził naczelnik wydziału śledczego UNKGB w obwodzie tarnopolskim pułkownik Dranisznikow. Oper Szumskiego RO NKGB porucznik Szarapow sporządził protokół przeszukania Jewdokiji, „niczego nie wykrywając i niczego nie zabezpieczając”. W momencie opisu mienia w gospodarstwie wzięto na ewidencję „konia roboczego, krowę, owcę, a więcej nic”. Dalej przesłuchania prowadzi starszy operpełnomocnik Szumskiego RO NKGB porucznik Naumenko, jeden z tych nielicznych operów, którzy nosili ukraińskie nazwisko. Ostrzega o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań (zgodnie z art. 89 KK USRR). „Ja, Parchomiuk Jewdokija, w 1943 roku trzy razy zbierałam wśród mieszkańców wsi produkty dla OUN i UPA: słoninę, kaszę i chleb. Wskazówkę otrzymałam od nieznanych mi trzech wojskowych. Zimą 1944 roku w nocy przyszli do mnie do domu i dali wskazówkę zebrać żywność wśród mieszkańców Kordyszowa, kto ile zdoła dać: słoninę, chleb, kaszę, co przeze mnie zostało wykonane. Zebrałam słoniny półtora kilograma, kaszy cztery kilogramy i chleba trzy bochenki. Nazwać ludzi, którzy przychodzili do mnie i dawali wskazówkę zbierać produkty, nie mogę, dlatego że byli obcy, nie mieszkańcy wsi Kordyszów. W OUN nie byłam, nikt mnie nie wciągał, ja jedynie pomagałam zbierać produkty, kiedy mi dawano wskazówkę. – Mówicie nieprawdę, przecież do OUN wstąpiliście w 1943 roku, żądam prawdziwych zeznań. – Powtarzam, że w OUN nie byłam i mówię to śledztwu sprawiedliwie, pseudo nie mam. – Nazwijcie nazwiska członków OUN, którzy zbierali produkty dla bandytów. – Kto z członków organizacji zbierał produkty, nie jest mi wiadome, dlatego że ja zbierałam produkty sama…” (Przesłuchanie przerwano). Siostra Jewdokiji Hanna, ur. w 1933 r. Następnego dnia przesłuchanie kontynuowano. „– Kiedy i przez kogo zostaliście wciągnięci do OUN i jakie było nadane organizacyjne pseudo? – Do OUN wstąpiłam latem 1943 roku. Zwerbowała mnie do organizacji Myroniuk Ulyta, „Śnieżynka”. Przyszła do mnie w nocy i zaproponowała wstąpić do OUN, na co dałam swoją zgodę. Wtedy dała mi organizacyjne pseudo „Kwiatka” i powiedziała zbierać produkty dla OUN i UPA, co przeze mnie było wykonywane w ciągu 1943-1944 lat, do zimy. Wszystkie produkty koncentrowałam u siebie w domu, a Ulyta je zabierała. Od drugiej połowy 1944 do marca 1946 ja niczego nie wykonywałam. Z członków OUN ja nikogo nie znam, oprócz Myroniuk Ulyty, „Śnieżynki”, od której otrzymywałam wskazówki, o innych nie jest mi nic wiadome. Jakie stanowisko w OUN zajmowała Ulyta, nie jest mi wiadome, ale wiem, że była w kierownictwie”. 17 marca przez starszego operpełnomocnika Szumskiego RO NKGB porucznika Naumenkę sporządzono protokół następnego przesłuchania. „– Zaczęła się moja praca w OUN od lata 1943 roku przy następujących okolicznościach. W nocy przyszło do mnie trzech mężczyzn, ubranych w mundur wojskowy, uzbrojonych w karabiny, jeden w automat. Każdy miał granaty, oprócz tego, dwóch miało rewolwery typu „nagan” i polowe torby wojskowe. Jeden z nich mówi do mnie: „Duńko, jutro ty powinnaś zebrać produkty – słoninę, chleb, kaszę – u mieszkańców waszej ulicy, a wieczorem my wszystko zabierzemy”. Na rano ja przystąpiłam wykonywać wskazówkę. Zebrałam kaszy trzy-cztery kilogramy, słoniny trzy kawałki, chleba trzy bochenki. Wieczorem ci sami mężczyźni przyszli, zabrali produkty i nakazali, żeby o tym nikt nie wiedział. Po tym tygodnie przez dwa, w nocy, przyszło do mnie sześciu mężczyzn, uzbrojonych w karabiny, jeden był z ręcznym karabinem maszynowym, dali wskazówkę zebrać produkty: kaszę, jajka, chleb i powiedzieli: „Jeśli ludzie będą pytać, komu ty zbierasz, to mów – banderowcom”. Ja zebrałam 31 sztuk jajek, kaszy gryczanej 4-5 kilogramów, chleba cztery bochenki, a wieczorem tego samego dnia wszystkie produkty u mnie zabrali. Trzeci raz chłopcy przyjechali w nocy na podwodzie, ilu ich było, nie wiem, ale do chaty weszło dwóch nieznanych mi mężczyzn i mieszkanka naszej wsi Myroniuk Ulyta. Wywołali mnie na podwórze, i jeden z nieznajomych mówi: „Ty, Duńko, powinnaś robić to, co ci powie Ulyta”. Ja dałam zgodę wykonywać wszystko, co zaproponuje mi Ulyta Myroniuk. Po tym dwóch mężczyzn i Ulyta wsiedli na podwodę i pojechali w kierunku wiejskiej szkoły. Po trzech dniach Myroniuk przyszła w dzień i rozporządziła zebrać na naszej ulicy czosnek i zieloną cebulę. W ten dzień ja zebrałam cebuli zielonej kilogramy dwa i taką samą ilość czosnku. Wieczorem Ulyta zabiera u mnie cebulę i czosnek i mówi: „Produkty, które ty, Duńko, zebrałaś, – nie dla mnie, a dla Ukraińskiej Powstańczej Armii, która prowadzi walkę o utworzenie Samodzielnego Państwa Ukraińskiego, i to państwo będzie nie tylko dla nich, ale i dla nas”. Potem mówi: „Ja tobie dam pseudo „Pawonia”, a ty będziesz nazywać mnie „Śnieżynka”. Ja zapytałam, po co to, a ona mówi: „Dla tego, żeby powstańcy znali ciebie jako „Pawonię” i „Kwiatkę”. I kiedy ktoś z nich będzie złapany, to jak ty naprawdę się nazywasz, nie będzie wiedział i nie wyda, i ciebie nie będą mogli aresztować”. Od tego czasu ja stałam się członkiem OUN. Od lata 1943 roku do listopada 1945 roku ja cały czas zbierałam produkty dla OUN i UPA. Pracę przerwałam w listopadzie 1945 roku, dlatego że „Śnieżynka” przestała przychodzić i dawać zadania, a zaczęła się ukrywać, ponieważ do wsi Kordyszów przybył garnizon wojskowy, i do dnia mojego zatrzy- Mama Jewdokii, Paraskiewa Romanowna Parchomiuk, wysiedlona w 1947 r. na Sybir, już nic nie robiłam dla OUN. Stanowiska Myroniuk Ulaty w OUN dokładnie określić nie mogę, zajmowała się tylko kwestiami gospodarczymi, widać, że miała stanowisko gospodarczej staniczki OUN wsi Kordyszów. Obecnie „Śnieżynka” przebywa we wsi Kordyszów na nielegalnym położeniu. – Proszę wymienić skład stanicznej organizacji OUN wsi Kordyszów, do której pani osobiście należała, scharakteryzować każdą z osobna. – Stanicą OUN w Kordyszowie kierowała Wasyliuk Tetiana, pseudonim organizacyjny „Gałka”, ale została zabita, za co – nie wiem. Gospodarczą stanicznej organizacji OUN była Myroniuk Ułyta. W skład stanicy OUN wchodziły dziewczęta: Pyłypczuk Iryna, szeregowa stanicy OUN, cały czas zbierała produkty. Melnyczuk Tetiana, „Pszenica”. Daciuk Tetiana, ur. w 1928 r., zbierała produkty dla OUN i UPA, „Róża”. Łypka Hałyna, ur. w 1928 r., członkini OUN, zbierała produkty i płótno dla OUN-UPA. Jacuk Ludmyła, ur. w 1928 r., zbierała produkty i płótno, pseudonim „Topola”. Łypka Olhа, ur. w 1928 r., zbierała produkty. Puhacz Ludmyła, ur. w 1928 r., zbierała produkty w Kordyszowie, pseudonimu nie znam. Szerhej Hanna, ur. w 1924 r., wchodziła w skład stanicznej organizacji, pseudonim „Żyto”. Klasztorna Hałyna, ur. w 1928 r., członkini OUN, zbierała produkty, pseudonim „Orginia”. Oto wszystko, co mogłam powiedzieć…”. 19 marca porucznik Naumenko (dodatkowo) przesłuchał Parchomiuk Jewdokiję. „– Skąd pani wiadomo, że Pyłypczuk Iryna, Melnyczuk Tetiana, Daciuk Tetiana, Łypka Hałyna, Jacuk Ludmyła, Łypka Olha, Puhacz Ludmyła, Szerhej Hanna i Klasztorna Hałyna są członkiniami stanicznej organizacji OUN? Proszę opowiedzieć o każdej z osobna. – O tym, że wyżej wymienione dziewczęta są członkiniami stanicznej organizacji, dowiedziałam się od gospodarczej stanicy OUN Myroniuk Ułyty, „Śnieżynki”, w następujących okolicznościach. Kiedy Ułyta wydawała mi rozkazy zbierania produktów, zawsze mówiłam, że boję się, żeby mnie nie aresztowali. Wtedy Ułyta mówiła: „Patrz, u mnie zbierają produkty Pyłypczuk Iryna, Melnyczuk Tetiana („Pszenica”), Daciuk Tetiana („Róża”), Łypka Hałyna, pseudonimu nie pamiętam, Jacuk Ludmyła („Topola”), Łypka Olha, pseudonimu nie pamiętam, Puhacz Ludmyła, pseudonimu nie pamiętam, Szerhej Hanna („Żyto”), Klasztorna Hałyna („Orginia”). I te dziewczęta nigdy mi nie mówią, że się boją, a ty mi to wypominasz”. Oto tak dowiedziałam się, że są członkiniami stanicznej organizacji OUN z Kordyszowa. – Czy były przypadki, kiedy „Śnieżynka”-Myroniuk zbierała wszystkich na czytanie nacjonalistycznej literatury i na zebrania stanicznej organizacji OUN? – Przez cały czas mojego pobytu w organizacji OUN-stanicy nie było takiego przypadku, żeby „Śnieżynka”-Myroniuk zbierała nas wszystkich, nacjonalistyczną literaturę dawała mi jednej do przeczytania, a o innych powiedzieć nie mogę…”. (Przesłuchanie przerwano…) Sprawę tymczasem przekazano do Krzemieńca. 20 marca 1946 roku już pracownik Krzemienieckiej grupy śledczej UMGB młodszy porucznik Orobij przesłuchuje Jewdokiję o jej praktycznej działalności w OUN. I ona powtórzy zeznania, które wymusili na niej w Szumsku. „– Dowiedziałam się o członkach OUN na zebraniu latem 1944 roku. Kierowała zebraniami gospodarcza Myroniuk Ułyta. Na zebraniu były obecne wszystkie wymienione przeze mnie wyżej dziewczęta, a także staniczka wsi Wasyliuk Tetiana. Z mężczyzn był staniczny wsi Daciuk Fedir, gospodarczy od mężczyzn – Pyłypczuk Porfyrij, a także członek OUN Pyłypczuk Iwan. Na zebraniu występowały Myroniuk Ułyta, „Śnieżynka”, i staniczny wsi od mężczyzn Daciuk Fedir. Wzywali oni do niepodporządkowywania się władzy radzieckiej i pomagania w zbieraniu produktów dla UPA, czytali nacjonalistyczną literaturę. Dla konspiracji Ułyta zaproponowała każdej obecnej wybrać sobie jakikolwiek pseudonim, a ona sobie je zapisze. Ja swój pseudonim „Kwiatek” zmieniłam na „Pawonię”, a członkini OUN wybrały sobie: Puhacz L. K. – pseudonim „Czarna”, Daciuk T. W. – „Róża”, Szerhej H. F. – „Irka”, Pyłypczuk I. H. – „Żyto”, Jacuk L. I. – „Topola”, Łypka O. K., pseudonimu nie pamiętam, Łypka H. D., również nie znam, Klasztorna H. W. – „Orginia”, Melnyczuk T. W. – „Pszenica”. Takich zebrań w naszej stanicznej organizacji było 4-5, gdzie czytali nacjonalistyczną literaturę. Zebrania przeprowadzano dwa razy w szkole, jeden raz u mnie w chacie, raz u Pyłypczuk Iryny i jeden raz u Łypki Olhy”. 9 kwietnia 1946 roku pracownik Krzemienieckiej grupy śledczej młodszy porucznik Orobij przesłuchał aresztowaną Parchomiuk Jewdokiję. „– Proszę opowiedzieć, co pani wie o działalności Szerhej Hanny. – Szerhej Hannę znam jako mieszkankę i urodzoną we wsi Kordyszów, a także znam jako członkinię stanicznej organizacji wsi Kordyszów. Razem z nią byłam na zebraniach, gdzie czytano nam nacjonalistyczną literaturę, na zebraniu w szkole wybierałyśmy sobie pseudonimy, nam dawała zadania Myroniuk Ułyta zbierać produkty dla OUN i UPA. Na rozkaz gospodarczej wsi Ułyty i gospodarczego Pyłypczuka Iwana Hanna przychodziła do mnie i zobowiązywała zbierać produkty dla UPA. Do mnie przychodziły też inne zbieraczki produktów, na przykład: Daciuk Tetiana, Melnyczuk Tetiana, Puhacz Ludmyła, Łypka Olha”. 12 kwietnia 1946 r. pracownik Szumskiego Rejonowego Oddziału MGB młodszy porucznik Orobij odczytał Parchomiuk Jewdokiji postanowienie. „– Odczytano pani postanowienie o przedstawieniu oskarżenia i pociągnięciu w charakterze oskarżonej na podstawie artykułów 54-I „a” i 54-II KK USRR. Czy zrozumiała pani istotę oskarżenia? – Tak, istota przedstawionego oskarżenia jest dla mnie zrozumiała. – Czy przyznaje się pani do winy w przedstawionym pani oskarżeniu?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

– W przedstawionym mi oskarżeniu na podstawie artykułów 54-I „a” i 54-II KK USRR winną się przyznaję w tym, że od czerwca 1943 roku wstąpiłam do OUN. Od lata 1943 roku do listopada 1945 roku zbierałam produkty (chleb pieczony, kasze, słoninę) dla UPA. W listopadzie 1945 r. zaprzestałam pracy, ponieważ do naszej wsi przyszedł garnizon wojsk Armii Czerwonej, a gospodarcza wsi Kordyszów Myroniuk Ulyta zaczęła się ukrywać i zadań mi nie dawała”. Z protokołu z 12 kwietnia 1946 roku dowiadujemy się, że w Krzemieńcu pracownik krzemienieckiej grupy śledczej UMGB młodszy porucznik Orobij przeprowadził konfrontację między oskarżonymi Daciuk Tetianą i Parchomiuk Jewdokiją. Takie konfrontacje praktykowano w prawie każdej sprawie. Zeznania przeciwko przyjaciółkom, których sprawy i tak zmierzały do wyroku, stawały się dodatkowymi faktami dla oskarżenia, a ponadto zadawały ciężkie urazy moralne, siały wrogość między wczorajszymi przyjaciółkami. Zresztą, zeznania z konfrontacji śledczy kopiowali, słowo w słowo, z protokołów wcześniejszych przesłuchań dziewcząt. „– Oskarżona Daciuk, co wiecie o przynależności Parchomiuk do OUN i jej działalności w organizacji? – Znam Parchomiuk Jewdokiję. Brat Jewdokii Iwan na osiedlu specjalnym jako uczestniczkę OUN, jako że razem z nią byłam 4-5 razy na zebraniach nacjonalistycznych, gdzie gospodarcza Myroniuk Ulyta, „Śniżynka”, czytała literaturę nacjonalistyczną, wzywała do nieposłuszeństwa wobec władzy radzieckiej, zbierania produktów dla OUN i UPA, a dla konspiracji każda wybrała sobie pseudonim organizacyjny. Ja wybrałam sobie pseudo „Roża”, a Jewdokija – pseudo „Pawonija”. Razem zbierałyśmy produkty do listopada 1945 roku, dopóki do nas do wsi nie przyszedł garnizon wojsk Armii Czerwonej”. Akt oskarżenia w sprawie zbiorowej nr 3126 dotyczył oskarżenia czterech dziewcząt: Puhacz Ludmyły, Szerhej Hanny, Parchomiuk Jewdokii, Daciuk Tetiany na podstawie art. 54-I „a” i 54-II KK USRR. Mówiono w nim, że 28 marca 1946 roku zostały aresztowane przez Szumski Rejonowy Oddział MGB za przynależność do OUN i pociągnięte do odpowiedzialności karnej. „Przeprowadzonym w sprawie śledztwem ustalono, że we wsi Kordyszów w rejonie szumskim istnieje organizacja OUN, która prowadzi aktywną działalność antyradziecką”. O losach trzech dziewcząt (Hanny Szerhej, Ludmyły Puhacz, Tetiany Daciuk) już opowiedzieliśmy na łamach „SP”. Jewdokiję, jedną z nich, sądzono razem z nimi. „Z liczby wymienionej organizacji aresztowano i pociągnięto w danej sprawie oskarżone, których konkretna działalność antyradziecka polega na następującym” – i następuje wykaz „przestępstw”. „Na podstawie powyższego oskarża się Parchomiuk Jewdokiję, ur. w 1927 r., urodzoną i mieszkankę wsi Kordyszów w obwodzie tarnopolskim, Ukrainkę, niezamężną, z chłopów średniorolnych, – o to, że od lata 1943 r., będąc członkiem OUN, pod pseudonimami „Kwiatka” i „Pawonija” uczęszczała na nielegalne zebrania i udostępniała pomieszczenie swojego domu na przeprowadzanie zebrań, zbierała produkty dla bandy UPA, czyli o przestępstwa przewidziane w art. 54-I „a” i 54-II KK USRR”. Sprawę nr 3126 w oskarżeniu Parchomiuk Jewdokii skierowano do wojskowego prokuratora WWMS (Wojsk Ministerstwa Spraw Wewnętrznych) na obwód tarnopolski w celu przekazania sądowi Trybunału Wojskowego. Akt oskarżenia 16 kwietnia 1946 r. w Krzemieńcu sporządzili: śledczy krzemienieckiej grupy śledczej UMGB młodszy porucznik Orobij, naczelnik krzemienieckiej grupy śledczej starszy porucznik Filippow, naczelnik wydziału śledczego UMGB na obwód tarnopolski pułkownik Dranisznikow. Z protokołu posiedzenia przygotowawczego z 3 maja 1946 roku w mieście Czortków staje się wiadome, że Trybunał Wojskowy wojsk MSW obwodu tarnopolskiego w składzie: przewodniczącego – majora sprawiedliwości Barano- Żona Iwana Wira, zmarła na Syberii w wieku 23 lat wa, kapitana sprawiedliwości Koszkariowa, porucznika sprawiedliwości Sodomczuka, przy sekretarzu gwardii starszym poruczniku Szyłdowskim, przy udziale pomocnika wojskowego prokuratora wojsk MSW kapitana sprawiedliwości Zenowa na posiedzeniu przygotowawczym rozpatrzyli sprawę z oskarżenia Parchomiuk Jewdokii na podstawie art. 54-I „a” i 54-II KK USRR. „Referent towarzysz Zenow proponuje oddać do sądu Parchomiuk na podstawie artykułów 54-I „a” i 54-II KK USRR. Współreferent Sodomczuk zgadza się z opinią referenta”. TW wojsk MSW obwodu tarnopolskiego, rozpatrzywszy na posiedzeniu przygotowawczym sprawę z oskarżenia Parchomiuk Jewdokii, postanowił: „sprawę przyjąć do produkcji, zatwierdzić akt oskarżenia bez zmian. Oddać Parchomiuk do sądu TW na podstawie art. 54-I „a” i 54-II KK USRR”. 15 maja 1946 roku w Krzemieńcu na zamkniętym posiedzeniu sądowym, bez udziału oskarżenia, obrony i bez świadków, rozpatrzono sprawę z oskarżenia Parchomiuk Jewdokii na podstawie art. 54-I „a” i 54-II KK USRR. Sekretarz zameldował, że podsądna na posiedzenie sądowe została dostarczona pod strażą. Przewodniczący upewnia się co do tożsamości podsądnej. „Ja, Parchomiuk Jewdokija, ur. w 1927 r., urodzona i mieszkanka wsi Kordyszów, Ukrainka, obywatelka ZSRR, wcześniej niekarana, matka Paraska i starszy brat Iwan mieszkają w domu, aresztowana 6 marca 1946 r. Z wyrokiem oskarżycielskim zapoznana 14 maja 1946 r.” Przewodniczący wyjaśnia podsądnej jej prawa procesowe na posiedzeniu sądowym i pyta, czy są jej zrozumiałe prawa, czy ma wnioski przed rozpoczęciem śledztwa sądowego. Podsądna oświadczyła, że prawa procesowe są jej zrozumiałe, wniosków przed rozpoczęciem śledztwa sądowego nie ma. TW przystępuje do przesłuchania podsądnej Parchomiuk, która w sprawie zeznała: „W maju 1943 r. współmieszkanka wsi, gospodarcza OUN Myroniuk Ulyta zwerbowała mnie do OUN i powiedziała, że powinnam zbierać produkty dla UPA, w jakim celu dała mi pseudo „Pawonija”. Początkowo odmawiałam, ale potem wyraziłam zgodę i w ciągu 1943-1945 lat zbierałam chleb, słoninę, kasze, jajka, znosiłam do domu, a ode mnie staniczna „Śniżynka” wszystko zabierała. Oprócz tego uczęszczałam na tajne zebrania, gdzie Wasyliuk Tetiana prowadziła agitację antyradziecką, wzywała do sabotowania działań władzy radzieckiej i pomagania UPA”. Na pytanie TW podsądna Parchomiuk odpowiedziała: „Tak, mówiono nam na zebraniach o celu i zadaniach OUN i UPA, które walczą o Samodzielną Ukrainę przeciwko władzy radzieckiej. Wydawano nam również rozkazy surowego zachowania tajemnicy o naszej pracy. W 1945 roku nie uczęszczałyśmy na zebrania dlatego, że po wsiach stały garnizony i nie było komu zwoływać, bo staniczna przeszła na nielegalną sytuację. Moi bliscy nie wiedzieli o moich związkach z OUN”. Przewodniczący pyta, czy ma jakieś pytania do danych podsądnych w tej sprawie lub wnioski do końca śledztwa sądowego. Podsądna Parchomiuk oświadczyła, że pytań nie ma, wniosków do końca śledztwa sądowego również nie ma. O godz. 18:15 TW wychodzi na naradę w celu wydania wyroku, o godz. 18:50 TW powraca z pokoju narad. Przewodniczący ogłasza wyrok, wyjaśnia istotę jego skazanej. O godzinie 18:55 przewodniczący ogłasza posiedzenie sądowe za zamknięte. „Tajne. Wyrok. W imieniu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, 15 maja 1946 r. TW Wojsk MSW obwodu tarnopolskiego w Krzemieńcu, na zamkniętym posiedzeniu sądowym w składzie: przewodniczącego – porucznika sprawiedliwości Sodomczuka, porucznika Fomi- · W Osinnikach Marija wyszła za mąż za Adama · Dokument o zwolnieniu z zesłania Paraski Parchomiuk, po 10 latach osiedla specjalnego, 1956 r. czowa, starszego sierżanta Chodoriewa, przy sekretarzu Szyłdowskim, bez udziału oskarżenia i obrony rozpatrzył sprawę z oskarżenia: (…) Parchomiuk Jewdokii o popełnienie przestępstw przewidzianych w art. 54-I „a” i 54-II KK USRR, ustalił, że Parchomiuk, mieszkając na terytorium tymczasowo okupowanym przez wojska niemiecko-faszystowskie, we wsi Kordyszów, w maju 1943 roku wstąpiła do kontrrewolucyjnej OUN, w której przebywała do dnia aresztowania (…). Na podstawie powyższego Trybunał Wojskowy uznał Parchomiuk za winną popełnienia przestępstw przewidzianych w art. 54-I „a” i 54-II KK USRR. Kierując się art. 296, 297 KPK USRR, skazał Jewdokię Parchomiuk na karę pozbawienia wolności z odbywaniem w łagrze (WTT) na okres dziesięciu (10) lat z późniejszym pozbawieniem praw politycznych na okres pięciu (5) lat. Mienie należące do skazanej skonfiskować. Termin odbywania kary przez Parchomiuk liczyć od 6 marca 1946 roku. Wyrok jest ostateczny i nie podlega zaskarżeniu. Zaraz po tym, jak skazano Jewdokię, „na rodzinę aktywnej uczestniczki OUN, skazanej za działalność antysowiecką na dziesięć lat łagru”, założono sprawę ewidencyjną nr 6998. W radzie wiejskiej sporządzono zaświadczenie o składzie rodziny: Parchomiuk Paraskewa Romanowna, 50 lat, brat – Iwan, ur. 1920 r., siostra – Nina, ur. 1922 r., siostra – Walentyna, ur. 1930 r., synowa – Wira, ur. 1920 r. Naczelnik wydziału „A” Zarządu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego (UMDB) w obwodzie tarnopolskim major Gorszenin sprawdził, czy nie figurują oni w raportach operacyjnych i czy nie znajdują się w sieci agenturalno-informacyjnej. 18 września 1947 roku oficer operacyjny MBP w Kasimowie w obwodzie riazańskim, starszy porucznik Kurwin, po rozpatrzeniu materiałów dotyczących Jewdokii Parchomiuk znajdujących się w Szumskim Rejonowym Oddziale MBP obwodu tarnopolskiego, postanowił: sprawę ewidencyjną skierować do rozpatrzenia w Zarządzie MBP obwodu tarnopolskiego. 28 września 1947 roku oficer operacyjny wydziału 2-N Zarządu MBP w obwodzie tarnopolskim, porucznik Fiodorow, po rozpatrzeniu materiałów sprawy ewidencyjnej rodziny aktywnej uczestniczki OUN-UPA Jewdokii Parchomiuk stwierdził, że „członkowie rodziny mieszkali wspólnie z nią do momentu jej przejścia do bandy. Na podstawie powyższego uważam: rodzinę Parchomiuk, zgodnie z rozkazem MBP ZSRR z 21 sierpnia 1947 roku, wysiedlić do odległych miejsc Związku Radzieckiego, mienie skonfiskować”. 21 października 1947 r. rodzinę uczestniczki OUN, skazanej Jewdokii Parchomiuk, wysłano na stację Usiaty Kolei Tomskiej: matkę Paraskę Romanowną, siostrę Marię, ur. 1930 r., siostrę Hannę, ur. 1933 r., brata Iwana, ur. 1920 r., synową Wirę, ur. 1920 r. „Naczelnik konwoju jednostki wojskowej 7529 mł. porucznik Kurylenko. Przekazał: komendant punktu załadunkowego stacji Lepesówka podpułkownik Owczinnikow”. Prawda, w dniu wysiedlenia zdarzyło się smutne czekistowskie „przeoczenie”. O czym 22 października 1947 roku w Kordyszowie zastępca naczelnika Szumskiego Rejonowego Oddziału MBP mł. porucznik Chrienow sporządził akt. „W składzie rodziny uczestniczki OUN Parchomiuk ujęto jako członków: Ninę, ur. 1922 r., i Walentynę, ur. 1930 r. Przy zabieraniu rodziny matka Parchomiuk oświadczyła, że w składzie jej rodziny takich członków nigdy nie było. Pracownik operacyjny popełnił błąd i pomylił imiona. W rzeczywistości okazało się, że członkowie rodziny: Maria, ur. 1930 r., Hanna, ur. 1933 r., nie zostali ujęci w listach. Przy wysiedleniu włączyliśmy ich w skład danej rodziny i wysiedliliśmy. O czym sporządzono niniejszy akt”. Wykazali się i zlikwidowali przeoczenie! Rodzina Jewdokii Parchomiuk została wysiedlona do Osinników w obwodzie kemerowskim. Z Kordyszowa w wagonach towarowych wywieziono świeżo poślubionego brata Jewdokii wraz z ciężarną 20-letnią żoną, siostry Hannę (14 lat) i Marię (17 lat). Odbyli 10 lat osiedla specjalnego, pozbawieni prawa przemieszczania się, wychodzenia z terenu bez zezwolenia nawet do lekarza. Synowa Wira zmarła w wieku 23 lat, w 1950 r. Po odbyciu kary i zwolnieniu 19.04.1956 r., do rodziny w Osinnikach przyjedzie Jewdokia. Po zwolnieniu z więzienia zostanie przetransportowana do matki jako „szczególnie niebezpieczna przestępczyni państwowa, skazana przez Trybunał Wojskowy, do dyspozycji Zarządu MSW obwodu kemerowskiego”. Dwie jej siostry – Hanna i Maria – wyjdą na osiedlu specjalnym za mąż. A po zwolnieniu wszyscy wyruszą na Ukrainę. Jewdokia pojedzie w odeskie. Iwan z matką – w tarnopolskie. W 1962 roku po złożeniu wniosków zostaną zameldowani w Hołybisach w rejonie szumskim, skąd pochodziła matka. 19 listopada 1991 roku pracownik wydziału Zarządu MSW obwodu tarnopolskiego Tabaczuk O.W. rozpatrzy archiwalne materiały sprawy ewidencyjnej dotyczącej Jewdokii Parchomiuk i, kierując się art. 3 Ustawy „O rehabilitacji ofiar represji politycznych na Ukrainie”, ustali: „wysiedlenie na osiedle specjalne w październiku 1947 roku P. R. Parchomiuk, Iwana, Marii, Hanny, Wiry za bezzasadne, a ich za zrehabilitowanych”. Jewdokię zrehabilitują 10.04.1992 r. Mieszkała w obwodzie odeskim, w rejonie frunzowskim, w osadzie Frunzowka, przy ul. Frunzego... Na podstawie materiałów spraw archiwalnych: Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy w obwodzie tarnopolskim. – F. 7 (R). Archiwum Zarządu MSW Ukrainy w obwodzie tarnopolskim. – F. 47.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

30 lat Niepodległości – Iwano-Frankowszczyzna…

Proświta” Prykarpacia rozpoczęła obchody jubileuszu Niepodległości Ukrainy od pierwszych dni sierpnia, organizując tradycyjny dziecięcy obóz proświatowski „Czas żyć dla Ukrainy”. Dla aktywnej młodzieży była także możliwość wejścia na Howerlę z państwową flagą. Ciekawym wydarzeniem młodzieżowym był świąteczny koncert „Moje serce tobie, Ukraino” dziecięcego zespołu wokalnego „Proświtianoczky” Klubu Uzdolnionych Dzieci Narodowego Domu „Proświta” oraz solowy koncert proświatianki Lesi Melnyk w Muzeum Sztuki Prykarpacia. „Proświta” zainicjowała projekt: na niewielkich ulotkach przedstawiono biografie osób, które wniosły znaczący wkład w uzyskanie niepodległości i budowę państwowości Ukrainy. Ukazało się pierwsze 9 ulotek. Specjalnie na jubileusz Niepodległości proświatowskie wydawnictwo wydało zbiór pieśni „Zdobędziesz państwo – albo zginiesz w boju” (redaktorka – Myhajlina Bodnar). Na prezentacji zbioru pieśni wykonywali je kobiecy zespół wokalny „Wyszywanka” Obwodowego Narodowego Domu „Proświta”, folklorystyczno-etnograficzna grupa „Pszeniczne perewesło” Organizacji Obwodowej „Kobieca Gromada”, trio „Grono kaliny” Mykytynieckiego Domu Ludowego oraz wykonawcy Halyna Szelenko, Nadija Sainczuk i Wołodymyr Tkaczuk. Obecni na sali śpiewali „Rośnij, rośnij, czeremszyno”, „Za Ukrainę”, „Oj u łuzi czerwona kalyna”, „Oj u lisi na polanci”, „Tam desz daleko na Wołyni”… W Narodowym Domu „Proświta” odbyło się uroczyste posiedzenie Rady i Zarządu Iwano-Frankowskiego Obwodowego oraz Miejskiego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Uczestnikami byli weterani organizacji, którzy na początku lat 90. tworzyli Towarzystwo Języka Ukraińskiego, organizowali pierwsze demokratyczne wybory do rad, odsłaniali kartki naszej historii przemilczane przez władzę radziecką, mimo prześladowań podnosili pierwsze narodowe flagi – a teraz ich młodzi następcy. Serdecznie powitał wszystkich przewodniczący obwodowej „Proświty”, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy I i II kadencji Stepan Wołkowecki. – Po raz pierwszy od wielu stuleci Ukraina obchodzi 30-lecie odnowienia swojej Niepodległości. Owszem, mieliśmy ją w czasach Rusi Kijowskiej, w krótkich na miarę historii okresach Chmielnickiego, Mazepy, UNR i ZUNR, ale taki poważny odcinek czasu – po raz pierwszy – podkreślił mówca. – I to jest święto. Mimo wielu problemów, agresji Moskwy, okupacji Krymu i wojny na wschodzie, wzrostu taryf, korupcji i permanentnego kryzysu gospodarczego… Niepodległość to cel i fundament, na którym powstanie wolna, silna i bogata Ukraina, w której Ukraińcy będą szczęśliwi… Witając uroczyste zgromadzenie, członek Rady i Zarządu obwodowego zrzeszenia, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Bractwa OUN–UPA Bohdan Borowycz również wspomniał burzliwe lata dziewięćdziesiąte, czas narodowego przebudzenia i tworzenia Niepodległości. Pierwszymi w tym procesie historycznym były Ludowy Ruch Ukrainy i Towarzystwo Języka Ukraińskiego. Ponieważ zgodnie z ówczesnym ustawodawstwem prawo wysuwania kandydatów na deputowanych wszystkich szczebli miały organizacje społeczne, to właśnie one były liderami opinii publicznej. Słuchali ich nie tylko partyjni urzędnicy, ale także wojskowi, kierownicy struktur siłowych; podnosili oni fale narodowego oporu, które docierały do stolicy, wschodu i południa kraju. To właśnie dzięki ich patriotyzmowi, poświęceniu i poparciu proklamowano Niepodległość Ukrainy – przekonywał Bohdan Borowycz. Z jubileuszem towarzystwo pozdrowiła przewodnicząca Iwano-Frankowskiego Miejskiego Oddziału „Proświty” Maria Hucol. – Zrobiono wiele, ale też mało, bo nie osiągnięto tego, o czym marzyliśmy na początku Niepodległości, nie osiągnięto rozwoju gospodarczego, z którego moglibyśmy się cieszyć i dumić. Członkini Zarządu Organizacji Obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, przewodnicząca „Młodej Proświty” Jewhenija Bardiak podkreśliła, że Niepodległość otworzyła młodzieży możliwość swobodnej realizacji siebie i swoich idei poprzez edukację, zdobywanie zawodu, a nawet „Młodą Proświtę”, do której przyłączają się od młodych lat… Następnie dla zebranych pokazano film wideo „Płonąca watra” autorstwa Myhajliny Bodnar o powstaniu i działalności jednej z najbardziej aktywnych i skutecznych organizacji – Tłumackiego Rejonowego Zrzeszenia „Proświta”. Rzeczywiście, na Tłumaczczyźnie ogień ruchu proświatowskiego nie gasł przez wszystkie trzydzieści lat Niepodległości; oświetla on pracę i życie pokucian zarówno w dni powszednie, jak i w święta. O tym, podsumowując zobaczone, opowiedziała przewodnicząca rejonowego zrzeszenia Halyna Dzioba. Na koniec przewodniczący Iwano-Frankowskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki wręczył działaczom towarzystwa jubileuszowe medale „150-lecie „Proświty”” oraz dyplomy z podziękowaniami. Wśród innych zaplanowanych imprez z okazji jubileuszu naszego państwa w Narodowym Domu „Proświta” znalazł się również wieczór wypoczynkowy „Komu za…”. Zgodnie z już ustaloną tradycją piosenkarka Ruslana Deneha z piosenką „Złączmy się w „Proświcie”” zaprosiła wszystkich do tańca w kole. Nauczycielka Kateryna Bojczuk z rejonu kołomyjskiego, która wraz z mężem Mykhajłem prawie nigdy nie opuszcza takich imprez, przygotowała i odczytała jubileuszowe wiersze powitalne. Z rodzinami, z babciami i dziadkami, na powitanie zebranych przyszli wychowankowie Klubu Uzdolnionych Dzieci obwodowej „Proświty”: Jelizaweta Wasyliw pieśniami „Razem jesteśmy”, Tetiana Basarab – „Ręcznik”, Andrij Hołyński – „Uwierz w siebie”… Z wzruszeniem czytała swoje patriotyczne wiersze Nadija Hryciw – „Narodzie mój”, „Obronimy naszą ojczystą ziemię”. Wspomniała swoje dni na Majdanie i występy na stołecznej scenie nauczycielka języka i literatury ukraińskiej z Polanicy Hanna Popowycz, która w swoim dorobku twórczym również ma wiersze o tych wydarzeniach; w szczególności przeczytała „List do majdanowca”. Dobrze przygotowany do wieczoru wypoczynkowego był także stały bywalec Taras Drabczuk, który odczytał tematyczny wiersz „Zdrada”. Tetiana Nywnykowa, pochodząca z Zaporoża, uczestniczka folklorystyczno-etnograficznej grupy „Pszeniczne perewesło”, przeczytała odpowiedź 74-letniej emerytki z Ługańska rosyjskiej piosenkarce Wice Cyhankowej, która napisała: „Od Doniecka do Kremla – nasza ruska ziemia”. Zabrzmiało to tak: „…Od Doniecka do Kremla – ukraińska to ziemia, nasz książę Jurij Dołgorukij podbił bagna i łąki, wam Moskwę założył, by was nieczysty zabrał”. W podobnie satyrycznym stylu wyśmiały Rosję i jej władzę w swoich piosenkach członkinie Związku Justyna Lalyk i Maria Jacyszyn. Wolontariusz Taras Drabczuk, naoczny świadek wydarzeń na Doniecczyźnie, wykonał przejmującą pieśń, którą poparła sala, „Oj polecko, pole”. Wszyscy obecni na wieczorze wypoczynkowym zaśpiewali „Oj u łuzi czerwona kalyna”, dodając sobie otuchy i z wiarą, że nadejdą dla Ukrainy lepsze czasy. A jak zawsze, zabrzmiało „Mnohaja lita” dla jubilatów. * * * Na uroczystej sesji Rady Miejskiej Iwano-Frankiwska z okazji Dnia Państwowej Flagi Ukrainy tytuł „Honorowego Obywatela Miasta Iwano-Frankiwska” otrzymał Stepan Wasylowycz Wołkowećkyj. „Jego życie jest przykładem tego, że nawet w trudnych i kryzysowych czasach można bronić obywatelskiej postawy, być aktywnym i jednoczyć narodowo-demokratyczne siły wokół idei narodowej! Przecież to właśnie Idea jest podstawą budowy państwa!” – skomentował decyzję przewodniczący miasta Ruslan Marciniw. Następnie odbyła się uroczysta sesja Rady Obwodowej Iwano-Frankiwska z okazji 30. rocznicy odnowienia Niepodległości Ukrainy, podczas której w imieniu deputowanych Rady Obwodowej Iwano-Frankiwska pierwszej demokratycznej kadencji oraz posłów narodowych, którzy proklamowali niepodległość Ukrainy, na sesji przemawiał przewodniczący obwodowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Stepan Wołkowećkyj. Wymienił z imienia i nazwiska wybrańców z Iwano-Frankiwszczyzny, bezpośrednio uczestniczących w uchwaleniu doniosłego Aktu 24 sierpnia 1991 roku: Lewko Łukianenko, Markijan Czuczuk, Myhajło Hołubec, Dmytro Zacharuk, Stepan Puszyk, Zinowij Duma, Petro Osadczuk, Lubomyr Pyrih, Wołodymyr Szlemko, Bohdan Rebryk, Jewhen Nowycki, Stepan Wołkowećkyj. Niestety, pięcioro z nich odeszło już w wieczność. – Państwo ukraińskie należy budować właśnie na podstawie narodowej – podkreślił Stepan Wołkowećkyj. – Idea narodowa oznacza dla mnie osobiście priorytet wartości i tradycji naszego narodu, ukraińskiego Kościoła i w ogóle wszystkiego, co ukraińskie – tego, ku wielkiemu ubolewaniu, wciąż nie ma w naszym państwie, które już od 30 lat jest niepodległe. Jego poli- Uroczyste posiedzenie Rady i Zarządu OO ВУТ „Proświta” tyczny kurs przez te trzy dziesięciolecia przypominał zygzak: na tej drodze były zarówno sukcesy, jak przyjęcie Ustawy o językach, jak i porażki oraz problemy – najbardziej widoczne w tych regionach, gdzie nie podjęto działań na rzecz aktywnego utrwalania wśród ludności języka ukraińskiego i idei narodowej. Oczywiste jest dla mnie także to, że Moskiewszczyzna była i pozostaje historycznym wrogiem Ukrainy. Niestety, wielu naszych rodaków z jakichś powodów tego nie widzi albo nie chce widzieć. Nasuwa się zatem pytanie: ile jeszcze potrzeba ofiar, jakie jeszcze terytoria, poza Krymem i częścią Donbasu, Ukraina miałaby stracić, aby ci ludzie całkowicie przejrzeli? W związku z tym pojawia się jeszcze jedno pytanie: dlaczego nasza nauka historyczna jest tak bierna, dlaczego podręczniki dla uczniów i studentów nie przedstawiają prawdziwej historii Ukrainy, a nie tej „narzuconej” Ukraińcom przez ich sąsiadów? W 1991 roku nie wahaliśmy się, lecz wiedzieliśmy, na co idziemy. Podstawowym naszym dążeniem było wykorzystanie historycznej szansy, jaką wtedy miała Ukraina, i wykorzystaliśmy ją. Takiego ducha i takiej inspiracji potrzebują nasi współcześni, a przede wszystkim młodzież, której przypada przejęcie sztafety od starszego pokolenia. 29 sierpnia, w Dniu Pamięci Poległych Uczestników ATO, „Proświta” przeprowadziła wydarzenie „Z Bogiem i Ukrainą w sercu” (organizatorka – Maria Sołodczuk), w ramach którego odbyła się prezentacja patriotycznego zbioru „Bohaterowie. Pamięć. Poezje” (redaktorka – Natalia Diaczenko), z autorskimi wierszami poświęconymi żołnierzom, którzy już kolejny rok z rzędu duszą i ciałem bronią naszych granic, naszej Niepodległości za cenę własnego życia. Te książki zostaną wysłane na front, a w sali Proświty wszyscy obecni wyrażali wdzięczność żyjącym, a modlitwę – poległym uczestnikom ATO. Wszystkie świętowania Proświty towarzyszyła wystawa wyszywanej współczesnej i dawnej odzieży, zorganizowana przez miejską „Proświtę”, która także zakończyła cykl obchodów pięknym uroczystym wydarzeniem – spotkaniem z rodzinami członków Proświty, które tworzyły Niepodległość. Prowadząca spotkanie twórcze – pisarka, zastępczyni przewodniczącego miejskiej „Proświty” Hanna Doroszenko – przypomniała, że to święto zapoczątkował przed 15 laty pierwszy przewodniczący miejskiej „Proświty” Wasyl Bojko. Prezydent miasta Iwano-Frankiwsk Ruslan Marcinkiw podkreślił, że tylko silna, zdrowa rodzina chrześcijańska jest w stanie wydawać owoce miłości i zgody, które są gwarancją rozkwitu silnego, sprawnego, bogatego państwa – Ukrainy. Bo dobra ukraińska rodzina to silne państwo. Podziękował za patriotyczną aktywność ukraińskich rodzin należących do Proświty. Życzył dobrego zdrowia, sukcesów twórczych i pomyślności. Przewodniczący obwodowego towarzystwa „Proświta” S. Wołkowecki, który przyszedł na spotkanie z żoną Swietłaną, podkreślił: – Rodzina była i pozostaje strażniczką wartości duchowych, tradycji rodzinnych, kultury i historycznej ciągłości pokoleń, czynnikiem stabilności i rozwoju. Tandem rodziny i państwa jest niezbędnym warunkiem rozkwitu i dobrobytu jego obywateli”. Maria Hucoł, przewodnicząca miejskiego towarzystwa „Proświta”, przyszła na święto z mężem Ołeksandrem. Dominującą myślą jej wystąpienia było to, że rodzina to źródło miłości, szacunku, solidarności i życzliwości, fundament każdego cywilizowanego społeczeństwa. Ciekawe i treściwe były prezentacje wszystkich zaproszonych rodzin należących do Proświty. Jarema i Lesia Pietriwowie wrócili wspomnieniami do czasów przygotowań do łańcucha jedności i początków odrodzenia towarzystwa „Proświta”. Wtedy uszyte przez nich własnoręcznie w ich domu niebiesko-żółte sztandary powiewały nie tylko w naszym kraju, ale także w Kijowie. Rodzina znanego krytyka literackiego Jewhena Barana jest rzeczywiście soborna, bo pisarz z Zachodu ożenił się z Krymką Marічką. Kompozytorka, członkini Proświty Halina Terlećka z dumą opowiedziała o swoich dzieciach – znanej w mieście muzyce Lubow Terleckiej i kapłanie Romanie Terleckim – i podarowała obecnym jedną ze swoich nowych pieśni – „Nie zapomnij” do słów I. Franki. Najpotężniejszym akordem święta było zapoznanie ze śpiewaczą rodziną profesora Ołeha Wiwczarenki i jego żony, zasłużonej pracownicy kultury Ukrainy pani Haliny. Wraz z córkami i prawnukiem wykonali wiele ukraińskich pieśni. Ozdobą spotkania była wystawa ukraińskich ręczników, dawnych i współczesnych koszul oraz książek w haftowanych okładkach z kolekcji sekretarza odpowiedzialnego Towarzystwa Natalii Synicy. Materiał przygotowała Olha BOJCZUK, rzeczniczka prasowa Iwano-Frankiwskiej Organizacji Obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wśród młodzieży: są to m.in. Karina Aparinowa i kajuta-kompania „Морська бібліотека” (Morska biblioteka), a także dziecięcy teatr Szkoły Muzycznej nr 13 z Odessy, nagrodzeni za zaszczepianie młodzieży miłości do ojczystego języka. Nagrodzeni uczniowie i licealiści Odessy, którzy zwyciężyli w konkursie referatów i esejów poświęconym 150. rocznicy urodzin Łesi Ukrainki. Wsparto także młodych talentów za debiutanckie zbiory poezji. Wśród laureatów jest kilkadziesiąt zespołów redakcyjnych, w tym jedyny na Odeszczyźnie obwodowy ukraińskojęzyczny dziennik „Czarnomorskie Nowiny”. Wartościowo zaprezentowali swoje książki mistrzowie słowa, którzy przez wiele lat pracowali w ukraińskich gazetach. Wyróżnia się gruntowna praca „Dziennikarze i niezależność”, którą opracował znany naukowiec i publicysta Jurij Bondar. „Dziennikarskie »cegiełki« w budowie nowej Ukrainy” zaprezentował Wiktor Skrypnyk z Doniecczyzny. Jury po raz kto wie, czy nie pierwszy postanowiło nagrodzić jednego z mecenasów za wsparcie autorów w wydaniu ich utworów. Laureatem został Ołeksandr Kawun, dyrektor spółki TOW „Prohres” z rejonu bereszańskiego obwodu winnickiego. Dzięki niemu ukazała się książka o wsi „Serednyczka – ciepły punkt na mapie Ukrainy”, którą napisali Petro Manilenko i Fedir Szewczuk. Zwrócono uwagę na niewielką obecność utworów o nieogłoszonej rosyjsko-ukraińskiej wojnie. Wyjątkiem jest powieść-spowiedź „Ponad życie” Julii Striełcowej i Serhija Baszkowa (Kijów), zbiory poezji „Światło na dnie schronu” Oleny Iskowej-Myklaszuk z obwodu chmielnickiego oraz „Krok ku nieśmiertelności” Haliny Onaćkiej z Kramatorska. Podsumowując spotkania w Odessie miłośników słowa z każdego zakątka kraju, chciałabym zaznaczyć, że wielu moich kolegów – uczestników konkursu od pierwszych lat jego organizacji – zauważa, że forum wymaga zmian. Zapewne zgadza się z tym także jego niezmienny organizator Jurij Rabotin, ale… Być może ktoś się zdziwi, lecz ogólnonarodowy konkurs przez wszystkie te dziesięciolecia odbywa się bez jednego grosza z budżetu! Jak żartują odessyci: z pieniędzmi każdy może, a spróbuj bez pieniędzy… Udoskonalenie systemu recenzowania, aby do wyróżnień nie trafiały utwory wyraźnie słabe, aktywniejsze organizowanie spotkań w bibliotekach i uczelniach z uczestnikami finałowej części – oczywiście trzeba. Wydanie zbioru najciekawszych utworów ostatnich lat także byłoby wskazane. Wszystko to jest możliwe, gdyby włączyło się państwo, a Jurij Rabotin zajmował się nie tyle organizacją zakwaterowania i wyżywienia gości, programem wycieczek, wykonaniem odznak itd., ile bardziej troszczył się o treściowe wypełnienie forum. Być może kiedyś tak się stanie. Jeszcze: przez wszystkie lata nikt tak i nie zdołał konkurować z odessytami w organizowaniu konkursu językowego w regionach… Na zakończenie tych notatek przytaczamy opinię członkini NSKU, fotografik z Połtawy Haliny Wowczenko: – Być może największa zasługa konkursu „Język ukraiński – język jedności” polega na tym, że jest on wielkim bodźcem, potężnym silnikiem dla naszych nowych projektów, siłą napędową natchnienia i pracy. Dla wielu z nas, niezależnie od wieku, płci czy narodowości, stał się już swoistym modelem życia „Od konkursu do konkursu”, który nie pozwala nam tracić siebie… Zdobyte przez organizatorów konkursu doświadczenie dodaje optymizmu: w Odessie jeszcze się spotkamy! Na fotografiach Wołodymyra Stecjuka – migawki z konkursu

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Kogo łączy konkurs w Odessie

W Odessie odbył się XXII ogólnokrajowy konkurs „Język ukraiński – język jedności”. Według słów jednego z fundatorów forum i kierownika Odeskiej Regionalnej Organizacji NSŻU Jurija Rabotina, liczba nominowanych, choć zmniejszyła się w porównaniu z kilkoma poprzednimi najobfitszymi latami, to jednak jakość nadesłanych materiałów nie spadła – zarówno wśród krajowych autorów, jak i naszych sympatyków z Australii, Mołdawii, Estonii, Kanady, USA i Francji. Ihor ZOC, redaktor naczelny gazety „Doniecczyna” Zwycięzcy wyłaniani byli w kilku nominacjach: „Na widoku całego świata”, „Kwitnij, mowo, nasza rodzima!”, „Poszukiwanie. Prawda. Nauka”, „Granice wyczynów i nieśmiertelności”, „Wielogłosie językowe”, „Ukraina: 1991–2021” oraz innych. Twórczy dorobek uczestników został zauważony i doceniony, a nazwiska wszystkich wyróżnionych autorów książek, publikacji prasowych i czasopiśmienniczych, językoznawców oraz organizatorów akcji dziennikarskich zostały opublikowane w gazecie „Złotosłów”. W tym numerze znalazło się miejsce na życzenia dla przewodniczącego Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii Ołeha Nalywajka, pełnomocnika ds. ochrony języka państwowego Tarasa Kremienia oraz przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawła Movczana. „Dziękujemy organizatorom za to, że od dwudziestu jeden lat z rzędu przeprowadzają ten konkurs, dając Ukraińcom z całego świata wyjątkową możliwość jedności wokół ojczystego języka, historii, kultury” – podkreślił Pawło Mowczan. Rzeczywiście, motyw jedności przewijał się czerwoną nicią przez wszystkie wydarzenia podczas dwóch końcowych dni forum. Były to uroczystości w Muzeum Literackim miasta, które rozpoczęło się potężnym wykonaniem Hymnu Ukrainy przez wszystkich obecnych. Była to także wizyta w Odeskim Studiu Filmowym oraz wyprawa do wyjątkowych katakumb w Nerubajskem. Dyskusje o twórczych osiągnięciach oraz rozmowy między uczestnikami trwały nieustannie. Tak więc, zdaniem przewodniczącego Czerniowieckiej Obwodowej Organizacji NSPU Wasyla Dżurana, który w tym roku dokładnie zapoznał się z utworami uczestników, otwarciem konkursu można uznać hojny plon Ludmiły Wowk, lekarki z zawodu, która wydała na świat gromadę pięknie wydanych książek: „Rycerze kozackiej epoki”, „Благовіст”, „Моя гордість – Україна незламна держава”, „Україна – мальовничі подорожі”. Z kolei odesita, zasłużony pracownik kultury Ukrainy i Mołdawii Wiktor Mamontow zaznaczył, że duża liczba prac konkursowych świadczy o tym, że nawet niebezpieczny koronawirus nie „zamulił” źródeł twórczości zarówno profesjonalnych pisarzy, dziennikarzy, naukowców, regionalistów, pedagogów, jak i miłośników literatury. Ich autorów łączy nie pokazowe, lecz szczere uczucie patriotyzmu, optymizmu, wiara w szczęśliwą przyszłość naszego narodu, miłość do ojczystej Ukrainy. Wymownie podsumował te uczucia krymski poeta Iwan But w wersach wiersza: Ukrainо moja majestatyczna, Za ciebie wszystkich świętych proszę, Jesteś jedynym na świecie państwem, Które tak szczerze kocham. Tak, Ukraińcy z okupowanego przez Rosję Krymu szczególnie dotkliwie odczuwają ból straty, lecz nadal bronią swoich praw obywatelskich, dążą do zachowania dziedzictwa kulturowego przodków i przekazania go kolejnym pokoleniom. Twórczość Elmaz Bachszysz przenikają jasne uczucia, a tytuł jej książki „Prezent dla dzieci” po krymskotatarsku i ukraińsku mówi sam za siebie. Niestety, pani Elmaz nie mogła przybyć na forum, lecz dobre słowo o poetce wypowiedziała Inna Dolenyk z Krzywego Rogu, która przełożyła wiersze na język ukraiński. – Wiersze Elmaz mnie poruszyły, spróbowałam je przetłumaczyć – i wyszło. Później poznałam autorkę osobiście. Jestem szczęśliwa, że przyłączyłam się do oryginalnej poezji narodu krymskotatarskiego – przyznaje Inna Dolenyk. Do dramatycznych, a przeważnie tragicznych stron ukraińskiej historii, której, jak mówi słynne powiedzenie klasyka, nie sposób czytać bez łez, zwróciło się wielu uczestników. Tak Walentyna Kljunter z Łucka wydała dokumentalną opowieść o wołyńskiej wsi: „Sekunia, dramatyczne losy jej mieszkańców w latach 30.–50. XX wieku”; Oleh Sołodun w wydawnictwie Słowiańska opracował zbiór „Słowiański rachunek”, poświęcony pamięci zamordowanego przez „donecką mafię” dziennikarza Ihora Aleksandrowa; przesiedleniec z Doniecka Wiktor Tupiłko przedstawił monografię „Wojownik armii nieśmiertelnych” o samospaleńcu Wasylu Makuchu; Ljubow Serdunycz z obwodu chmielnickiego zebrała ukraiński folklor okresu wielkiego głodu w książce „I słowo walczyło”; kijowianin Iwan Lewczenko zaprezentował zbiór wierszy „Nad przepaścią”, który miał się ukazać jako przestroga i ostrzeżenie przed wydarzeniami na Krymie w 2013 roku, ale ukazał się później… Jury doceniło również książkę „Wspólnicy stepowego wiatru” dziennikarza i regionalisty Wołodymyra Stecjuka o ruchu powstańczym w latach 1920–21 na Krzyworożu, w której autor opowiada o bohaterskiej i ofiarnej walce chłopstwa powiatu krzyworoskiego pod przewodem atamanów Stepowego-Błakitnego, Iwanowa, Lutego i innych przywódców w zaciekłej ludowej wojnie przeciwko okupacyjnemu bolszewickiemu reżimowi. Pytam kolegę, co skłoniło go do badania dawnych wydarzeń. – Stulecie Rewolucji Ukraińskiej 1917–21 w kraju powinno było zostać szeroko obchodzone, omówione i przemyślane. Niestety, instytucje państwowe stanęły z boku od upamiętnienia tego wydarzenia, podobnie jak najmasowsze media. Trzeba na własnym entuzjazmie choć jakoś wypełniać tę lukę. Dużo pracowałem z archiwami i przepuściłem te wydarzenia przez pryzmat dzisiejszej nieogłoszonej wojny. Z naszych porażek sprzed stu lat nie wyciągnięto wniosków – powiedział Wołodymyr Stecjuk. Zainteresowała jury również praca innego badacza z obwodu dniepropetrowskiego – Ołeksandra Kozlenka z osiedla typu miejskiego Szyrokie, który napisał „Szkice z historii Szyrokiewskiej »Proświty«”. A Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” zostało wyróżnione za naukowe wydanie „Utwierdzanie języka ukraińskiego w oświacie”. Zaznaczę, że jury oddało należny szacunek autorom i zespołom, które utwierdzają język ukraiński

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Swoi: lekarstwo dla demokracji

Ołena BONDARENKO Kiedy ją wspominam, serce otula ciepły powiew naszego stepowego wiatru. Tego łagodnego podmuchu, zdolnego jednak w każdej chwili zmienić się w potężną wichurę – namiętną, gorącą, nieustępliwą. Łarysa Zalwna – jest wśród tych, których kocham, którzy uosabiają porządny i sprawiedliwy Ługańsk. Dla których „wolność” i „równe prawa” to życiowe credo. Pani Łarysa niezmiennie była w pierwszych szeregach bojowników o Ukrainę i o prawa człowieka. Dwa lata przed swoimi 80. urodzinami pozostaje na pierwszej linii frontu ukraińskiej demokracji. O. B.: Pani Łaryso, jest Pani rodowitą donieczanką. Ukończyła Pani Doniecki Instytut Medyczny, aspiranturę; jest Pani kandydatem nauk medycznych. Była Pani deputowaną rad miejskiej i obwodowej w Doniecku. W 1980 roku wygrała Pani konkurs na stanowisko wykładowcy w Ługańskim Instytucie Medycznym i przeprowadziła się do naszego miasta. Ukochany zawód, ciekawa praca. A potem zanurzyła się Pani „w politykę”… Dlaczego? Ł. Z.: Polityka zawsze mnie „dostawała”, dlatego nasze relacje z nią mają długą historię. Więc i obrona praw człowieka, i polityka – to nie przypadek. To dramatyczna historia moich przodków, którą zrozumiałam w dzieciństwie; „chruszczowowska odwilż” i szistdziesiatnyky (pokolenie lat sześćdziesiątych) w czasach mojej młodości i studiów; pieriestrojka i wydarzenia w ówczesnym państwie, które odbijały się na życiu zwykłych ludzi i kształtowały świadomość obywatelską. O. B.: A zatem, dzieciństwo… Ł. Z.: Dziadka ze strony ojca w 30. roku „rozkułaczyli”, uciekł z rodziną z okolic Orła na Donbas i już tam nie wrócił, bo, jak sam mówił, Ukraina go przyjęła. Dziadek był wielkim pracownikiem i mędrcem. Dużo czytał. W swojej wsi był tytarem, czyli odpowiadał za majątek cerkwi, prowadził ewidencję ofiar, przechowywał kasę cerkiewną. W czasie I wojny światowej otrzymał cztery Krzyże św. Jerzego za odwagę. Dzisiaj rosyjska propaganda spekuluje na temat tych żołnierskich odznaczeń, a mój dziadek zasłużył na nie swoją krwią, wrócił z wojny jako inwalida. Zawsze bronił sprawiedliwości, nie bojąc się kompartyjnych naczelników. Dziadka ze strony mamy, cerkiewnego ikonografa, władza radziecka zrujnowała, wygnała z miejsca, i on z rodzinnej Charkowszczyzny również uciekł na Donbas, gdzie wcześnie zmarł. Bracia mojego teścia ucierpieli przez kolektywizację: zabrano im wszystko – ziemię, inwentarz, majątek, mieszkanie. Uciekli i oni na Donbas, który potrzebował siły roboczej. Mojego tatę w 1947 roku skazano na podstawie fałszywych oskarżeń na 10 lat łagrów. Zrehabilitowano go po śmierci Stalina. Od małego widziałam wiele ludzkich cierpień: powojennych inwalidów, którzy prosili o jałmużnę w pociągach, konających więźniów w radzieckich łagrach, dokąd z mamą jeździłyśmy odwiedzać ojca. Oto one, obrazy dzieciństwa: drogi, pociągi, więzienne mury, aresztanci, konwój z psami eskortujący niekończące się kolumny skazanych, których zaganiają do „towarowych wagonów”, żeby wieźć na Ural – budować fabryki wojskowe… Trójkąciki-listy od ojca z łagru… A we wsi Korsuń pod Jenakijewem, dokąd zmuszono nas wyjechać po skazaniu taty – biedne wieśniaczki bez paszportów, które nie miały nawet zimą ciepłego ubrania, tak i chodziły w koszulach… ich dzieciaki, które nawet w mrozy biegały boso- Łarysa – studentka instytutu medycznego, 1965 r. niż... I prawie w każdej trzeciej rodzinie – ktoś w więzieniu, ktoś zginął na froncie, ktoś wrócił jako kaleka... A ktoś wysiedlony z miasta, tak jak my... Swoją drogą, tutaj po raz pierwszy spotkałam się z wysiedlonymi na Donbas „zachodniakami”. Było to, zdaje się, w 1952 roku, zimą. Licho ubrani, ledwo żywi z zimna – osiedlali się, gdzie popadło. Do naszej klasy przyszli Ruzia Biłas, Jana Sołopatycz, Iwan Melnyk. We wsi do „przesiedleńców” odnoszono się ze współczuciem, dawano chleb, odzież. Czuło się, że ci ludzie wiele wycierpieli... O. B.: Potem nastała chruszczowowska „odwilż”... L. Z.: Tak. I szistdesiatnyctwo (pokolenie lat sześćdziesiątych). „Odwilż” zastała mnie na studiach. Chłopcy, którzy po wojsku wstąpili do Donieckiego Instytutu Medycznego, byli dość krytycznie nastawieni do polityki w ZSRR. „Samwydaw” z utworami zakazanych autorów w mgnieniu oka rozchodził się w środowisku studenckim. Nasza rodzina klepała biedę, więc musiałam od 15 roku życia pracować i jednocześnie się uczyć – nawiasem mówiąc, na same piątki. Potem zostałam lekarzem zakładowym: najpierw kopalnia „Panfiłowska”, potem „Żowtnewa” – moje rodzinne strony. Teraz jest tam front... O. B.: I oto pieriestrojka... L. Z.: Ocean wcześniej zamkniętej informacji. Telewizja – transmisje posiedzeń Rady Najwyższej ZSRR, wystąpienia członków MDG (Międzyregionalnej Grupy Deputowanych). Wszystko „pochłaniano” w mgnieniu oka, omawiano z pragnącymi prawdy kolegami... A tymczasem do naszego instytutu wbiegali lektorzy Ługańskiego Komitetu Obwodowego Kompartii, na specjalnie zwołanych zebraniach zastraszali Ruchem, „banderowcami”. Myślałam: skoro łają, znaczy, że Ruch i „banderowcy” – to dobrze. O. B.: Jest Pani bodaj najsłynniejszą na Ługańszczyźnie – wraz z Mykołą Kozyriewem – obrończynią praw górników, przez wiele lat wspierała Pani ich akcje protestacyjne. Czy nie dlatego, że wie Pani więcej niż inni o pracy górniczej, która wyczerpuje siły i zdrowie, o życiu górników, którzy w rzeczywistości byli (i pozostają) całkowicie bezprawni? Przecież ma Pani doświadczenie – pracowała Pani jako lekarka w przykopalnianych jednostkach medycznych... L. Z.: Leczyłam górników około 20 lat, byłam zawsze blisko nich. Na moich oczach niedawni dyrektorzy kopalń i węglowi „generałowie” niszczyli przemysł, okradali górników. Nie pamiętam dokładnie, w którym roku – Rada Najwyższa stworzyła Komisję, aby wyjaśnić, co dzieje się w branży węglowej. Na Ługańszczyźnie weszłam do komisji, która sprawdzała „Krasnodonwuhilla”. Znaleźliśmy niemało „niteczek”, które prowadziły do kilku gniazd złodziei – obwód ługański, Donieck. Wniknęliśmy w mechanizmy i sposoby okradania oraz niszczenia kopalń. Złożyliśmy materiały. Ale na tym sprawa ucichła... I zobaczyliśmy, że to maruderstwo idzie z góry. Tam – kompartyjna większość w Radzie Najwyższej, w Gabinecie Ministrów. Niżej – powiązane z nimi węglowe kierownictwo. Wszyscy „zaangażowani” w prywatyzację najsmakowitszych kąsków. Zaczęto zamykać kopalnie, wstrzymywać wypłaty środków. Górnicy uciekali się do protestów, na bazie komitetów strajkowych założyli niezależne związki zawodowe, które aktywnie broniły praw pracowników. Zaczęły się masowe strajki górnicze, marsze na Ługańsk, długotrwałe pikiety. W Ługańsku żywiołowo powstała grupa miejscowych, która wspierała żądania górników, udzielała im pomocy humanitarnej, prawnej, informacyjnej. Najdłuższa, najbardziej dramatyczna i najodważniejsza pikieta – w 1998 roku – zakończyła się zwycięstwem. Wtedy też zrodził się pomysł stworzenia organizacji zdolnej bronić praw ludzi w podobnych sytuacjach. Ta idea urzeczywistniła się po kolejnej – najbardziej masowej – pikiecie w 1999 roku. Uczestniczyli w niej nie tylko górnicy, ale także ich żony i dzieci – łącznie około tysiąca osób. Wtedy właśnie postanowiliśmy wspólnie stworzyć obwodową organizację kobiecą zajmującą się prawami człowieka. Nazwano ją „Czajka”. I nasza organizacja zaczęła aktywnie zajmować się sprawami górników, nielegalnie zwolnionych z pracy pracownic, problemami dzieci osieroconych... O. B.: W tamtym czasie miała już Pani pewne doświadczenie polityczne... L. Z.: Znając życie górników, byłam przekonana, że ruch protestacyjny stanie się siłą, która zmusi państwo i naczelników różnego szczebla do realnego rozwiązywania problemów górników. Wtedy rzeczywiście miałam już pewne doświadczenie. Wzięłam udział w tworzeniu Partii Demokratycznego Odrodzenia Ukrainy. Kiedy partia z czasem podzieliła się na skrzydło liberalne i socjaldemokratyczne, dołączyłam do socjaldemokratów (proszę nie mylić z SDPU(o)). Dokąd mógł pójść lekarz, który nieustannie styka się z czynnikami społecznymi, ekonomicznymi, ekologicznymi, które dramatycznie wpływają na zdrowie ludzi? Należy zauważyć, że nigdy nie stawialiśmy żadnych warunków – nie wymagaliśmy wstąpienia do naszej partii, reklamowania naszych liderów itp. I zawsze byłam gorącą zwolenniczką niepodległości Ukrainy. Przyjęłam Niepodległość z ogromnym uniesieniem. Miałam swój udział w jej wzmacnianiu na Ługańszczyźnie. O. B.: Czasem wydaje mi się, że zawsze była Pani w moim życiu. Widocznie wtedy, na początku, poznaliśmy się na którejś ze wspólnych imprez ługańskich narodowych i po prostu demokratów. Może to było ustawienie – wbrew zakazowi kompartyjnej władzy – Krzyża pamięci ofiar Hołodomoru. Może wtedy, gdy podnosiliśmy naszą Flagę na maszcie przy obwodowym komitecie wykonawczym – jeszcze przed ogłoszeniem Niepodległości. A może wcześniej – na zebraniu założycielskim Komitetu Obrony Pieriestrojki, gdzie zjednoczyli się wszyscy, którzy pragnęli zmian. Pamiętam, na żywiołowym wiecu 25 sierpnia, po ogłoszeniu Niepodległości, ściskaliśmy się, płakaliśmy i śpiewaliśmy: „Szcze ne wmerła Ukrajiny...”. Co Pani najbardziej zapadło w pamięć z tamtych czasów? L. Z.: Na naszych terenach działało dość potężne Stowarzyszenie Wyborców Ługańszczyzny. Jako jego przedstawicielka brałam udział w Klubie Dyskusyjnym, wiecach. Tak wyostrzało się zrozumienie, w jakim kierunku podążać, budować Ukrainę właśnie na Ługańszczyźnie. W grudniu 1989 roku trafiłam na kursy podnoszenia kwalifikacji do Moskwy. Chodziłam na różne imprezy demokratów. Widziałam i słyszałam G. Popowa, S. Stankiewicza, J. Afanasjewa, naszych J. Szczerbaka, W. Jaworiwskiego, innych znanych ludzi. Rozmawiałam z A. Sacharowem... Do domu wróciłam z twardym zamiarem znalezienia organizacji ługańskich demokratów, przede wszystkim

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ni, którą rozpętał rosyjski mordor na czele ze swoim führerem. Są oni „nastawieni” na niszczenie i podbijanie krajów oraz narodów. My chcemy pełnowartościowego życia dla każdego, szacunku dla ludzkiej godności. Sądzę, że Rosja się rozpadnie. Żyję nadzieją, że właśnie tak będzie. Dla Ukrainy zaś ta wojna to szczepionka przeciwko imperialnej, degradującej się Rosji. O. B.: „Czajka” przybyła do Kijowa. Przyrosła siostrzaną organizacją – organizacją praw człowieka kobiet-przesiedleńców „Wola do życia”. Jeszcze – „Soborna Ukraina”, koalicja organizacji społecznych przesiedleńców. Wiem, że wśród projektów, które udało się zrealizować, są: „Integracja tymczasowo przemieszczonych osób: mieszkanie, praca, silna wspólnota, wieś przyszłości”; wspieranie utworzenia spółdzielni usługowej wewnętrznie przemieszczonych osób „Słobidśka lewada” w obwodzie kijowskim oraz inne ważne sprawy. Setki wydarzeń publicznych. Ponad 20 poradników, broszur, zbiorów w dziedzinie ochrony praw człowieka... Jest Pani nagrodzona Międzynarodowym Wyróżnieniem „Za moralne, duchowe, etyczne przywództwo w działalności na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i ruchu związkowego”. A co jest dla Pani najwyższą nagrodą? L. Z.: Świadomość, że zrobiłam dla ludzi i Ukrainy wszystko, co mogłam, a czasem nawet więcej. Położyliśmy fundament, na który wstąpią inni. A najwyższą nagrodą jest ludzka pamięć i szacunek. Wiecie, mniej więcej rok po tym, jak przeprowadziłam się do Ługańska, w Doniecku rozeszła się wieść, jakobym ja… zmarła. I oto przy „moich” kopalniach ludzie stali i płakali... O. B.: Jest Pani człowiekiem o ukraińskich przekonaniach, parafianką ukraińskiego kościoła. Czym dla Pani są ukraińskie wartości? Czy są one odrębne od ogólnoludzkich? L. Z.: One prawie się pokrywają. Ale ukraińskie wartości są bliższe Bożym przykazaniom. I jeszcze – ukraińskie wartości nieco przewyższają ogólnoludzkie – stawiają one na pierwszym miejscu wolność. To droższe niż życie. Wolność Ukrainy, gdzie żyją jak równi wszyscy ludzie – odkupiona krwią. Dlatego jest ona bezcenna. 25 sierpnia 2021 roku

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Książkowa tołoka w Ohijenkowym kraju», s. 1

Książkowa tołoka w krainie Ohijenki

O karierze nie myślałam wcale. Chciałam się uczyć, przeszłam konkurs do aspirantury. Studiowałam zaocznie. Zanurzyłam się w naukę, obroniłam dysertację. Spałam czasami po półtorej do trzech godzin na dobę: praca, badania, rodzina. Potem wygrałam konkurs na stanowisko wykładowcy w Ługańskim Instytucie Medycznym. Zaczęłam wykładać – aż do samej emerytury… Z Kompartii wystąpiłam razem z Demplatformą. Zaproponowała ona radykalne przekształcenia, które kompartyjna wierzchowina przyjęła wrogo. Wtedy 3 miliony z 18 wystąpiły z Kompartii w znaku protestu przeciwko zachowaniu radzieckich – „sowieckich” – porządków. W mediach zabroniono nawet o tym wspominać. Partyjny organizator instytutu zaprosił mnie na „rozmowę” – i, wiecie – musiał zgodzić się z moimi argumentami... O. B.: Wiele osób próbowało robić własną karierę polityczną na „górniczym” temacie. To nie o Pani. Chociaż właśnie Panią środowisko górnicze wspierało… L. Z.: Od górników wiele się nauczyłam. Byli tymi ludźmi, z którymi relacje budowały się prosto, szczerze, serdecznie. Tak samo i w „Czajce”… Staram się przekazywać swoją wiedzę. Obecnie w żadnej partii nie należę. Polityka jako sposób życia – to nie moje powołanie. Ale dotyka mnie, gdy górę biorą kłamstwo i ludzka ciemnota. Chociaż społeczeństwo musi trzymać politykę pod kontrolą: czy tam, gdzie trzeba, prowadzą nas sternicy? Czy nie zaprowadzą znów w mordorskie bagna? Działania władzy trzeba oceniać z pozycji niepodległości państwa i dobrobytu narodu – i wpływać na politykę. Każda i każdy z nas musi mieć swój mały „okop” w walce o państwo i ludzi, o ich uświadomienie, co dzieje się naprawdę i do czego to może doprowadzić. Chcę, aby z takich „okopów” powstała nasza pierwsza linia w walce o ludzki rozum i duszę. To, uważam, pilne zadanie demokracji i ochrony praw człowieka. O. B.: Wspominaliśmy już o kobiecej organizacji ochrony praw człowieka „Czajka”, którą Pani stworzyła ponad 20 lat temu i do dziś kieruje. Jak latało się „Czajce” na Ługańszczyźnie? L. Z.: Już mówiłam, że „Czajka” wzleciała na fali górniczego ruchu związkowego i my w ciągu kolejnych 10 lat pomagałyśmy uczestnikom akcji protestacyjnych na Ługańszczyźnie i Doniecczyźnie. Jeden z głównych kierunków – informacyjne i prawne wsparcie niezależnych związków zawodowych górników, ich szkolenie, pomoc ich deputowanym. Wyniki? Powiedzmy, przy wsparciu naszej „Czajki” deputowanymi Rady Miejskiej w Krasnodonie zostało 12 członków Niezależnego Związku Zawodowego Górników kopalni im. M. Barakowa, a przewodniczący NZZG Dmytro Kałytwencew dwukrotnie z rzędu był wybierany do rady obwodowej. Działały nasze struktury rejonowe i miejskie, pracował radca prawny. Brałyśmy aktywny udział w kilkuletniej akcji „Obywatelska samoobrona komunalna”, powstrzymywałyśmy wzrost taryf na usługi mieszkaniowo-komunalne. Szczególna strona naszej historii – ochrona praw obywateli, kiedy konsumentowi usług komunalnych mogli nielegalnie wyznaczyć karę lub naliczyć niebotyczne i niepotwierdzone zadłużenia. Zwracaliśmy się do Wyższego Sądu Specjalistycznego Ukrainy (był wtedy taki), było postanowienie Plenum i sędziowie zaczęli surowiej traktować przestrzeganie przez pracowników komunalnych praw konsumentów. W skład „Czajki” wchodziły stworzone przy naszym wsparciu samodzielne kobiece organizacje ochrony praw człowieka „Łastiwka” (Krasnodon), „Perwocwit” (Biłowodśk), „Czajka” (Nowopskow), „Wiktorija” (Starobielsk), „Zoria” (Stanycia Łuhanśka), „Czajka” (Ługańsk). Były organizacje partnerskie: „Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych Obwodu Ługańskiego”, „Asocjacja Sił Socjaldemokratycznych Ługańszczyzny”, „Asocjacja Pracowników Najemnych i Właścicieli” (Krasnodon). Do 2014 roku działała cała sieć organizacji ochrony praw człowieka i oświatowych „Prawna Ługańszczyzna” z 23 zrzeszeń społecznych i grup analitycznych. Robiliśmy wszystko dla ochrony praw człowieka, które na Ługańszczyźnie władza naruszała na każdym kroku. Jestem przekonana, że najlepszym lekarstwem dla demokracji jest oświata obywatelska, która daje możliwość człowiekowi dokonywania świadomego, wymagającego wyboru władzy i ciągłego jej kontrolowania. W ostatnim czasie pracowaliśmy też nad rozwiązaniem problemów samorządu lokalnego, stworzyliśmy sieć organizacji społecznych ochrony praw człowieka i oświatowych oraz grup inicjatywnych, prowadziliśmy zajęcia z kwestii współdziałania władzy i społeczności. A potem zaczęła się wojna… O. B.: Pewnego gorzkiego dnia 2014 roku opuściła Pani miasto, które stało się dla Pani bliskie. Boli, ale muszę zapytać: co zostało w sercu? L. Z.: Początkowo myśleliśmy, że za kilka tygodni, niech za dwa miesiące – wszystko się skończy. Ale wojna trwa już ósmy rok. Trudno żyć daleko od rodzinnego domu. W sercu – żal i tęsknota. Rosyjscy imperialiści i przetransformowani separatyści – komuniści, partia socjalistyczna, Partia Regionów, OPZZ i im podobni – zgubili Donbas, wstrząsnęli krajem, zmusili ludzi do zostawienia wszystkiego i ucieczki przed woj- Zakończenie. Pocz. na str. 1 W ramach „Książkowej tołoki” odbyła się prezentacja unikalnego wydania Wołodymyra Swiatnenki „Brusiłowszczyzna w imionach. Naukowcy”. W książce zebrano szkice biograficzne o 70 naukowcach i wynalazcach, którzy odgrywali i odgrywają wiodącą rolę w rodzimej nauce. „Przyszłe pokolenia mieszkańców Brusiłowa mają z kogo brać przykład, ponieważ nasz kraj nad Zdwirzem wyhodował 11 akademików, 35 doktorów nauk, siedmiu laureatów Nagród Państwowych, dziesięciu zasłużonych działaczy nauki i techniki” – podkreśla autor wydania. Na scenie miejscowego Domu Kultury wystąpili niepowtarzalni Ukraińcy pochodzący z Brusiłowszczyzny: ukraiński historyk, doktor nauk historycznych, profesor, członek korespondent Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, akademik Ukraińskiej Akademii Nauk Politycznych, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy Wasyl Mykołajowycz Tkaczenko; ukraiński fizyk i pedagog, doktor nauk pedagogicznych, profesor, akademik Akademii Nauk Wyższej Szkoły Ukrainy, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy Wołodymyr Petrowycz Serhijenko; doktor nauk biologicznych, docent Instytutu Karolinska (Szwecja) Ołena Witalijiwna Kaszuba oraz inni. Wśród bohaterów książki są bardzo znane na Ukrainie osoby. Ale znani są oni bardziej jako działacze państwowi i polityczni. Tak oto we wsi Karabaczyn urodził się mer Kijowa (1999–2006), deputowany ludowy Rady Najwyższej Ukrainy kilku kadencji, Bohater Ukrainy Ołeksandr Ołeksandrowycz Omelczenko. Mało kto jednak wie, że Ołeksandr Ołeksandrowycz jest kandydatem nauk technicznych, swoją rozprawę doktorską obronił w 1988 roku, czyli na długo przed tym, zanim zaczął pracować w służbie państwowej. A droga tego znanego Ukraińca rozpoczynała się od rodzinnych ścieżek Brusiłowszczyzny. Ołena Tunik-Mozhowenko, członkini Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy (m. Korosteszów): „Wreszcie w niewielkich miasteczkach odbywają się wydarzenia o skali ogólnoukraińskiej. Wszystko to dzięki inicjatywie Wołodymyra Swiatnenki – utalentowanego pochodzącego z malowniczej Brusiłowszczyzny człowieka! Dzięki jego wytrwałym i skrupulatnym badaniom historyczna przeszłość Brusiłowszczyzny została zbadana w całości i wydana w co najmniej sześciu książkach. Jest to bodaj jedyne na całą Ukrainę szczegółowe studium przeszłości całego rejonu oraz wsi, które wchodzą w jego skład. Książkowa tołoka w Brusiłowie to przejaw zakochania pana Wołodymyra w rodzinnym kraju… Jestem bardzo wdzięczna Panu, panie Wołodymyrze, oraz wszystkim, którzy włączyli się w organizację wspaniałego święta!”. Goście Brusiłowa mieli okazję odwiedzić Muzeum Iwana Ohijenki, ukraińskiego naukowca, językoznawcy, historyka, pierwszego rektora Kamieniecko-Podolskiego Państwowego Uniwersytetu Ukraińskiego, sławnego Syna Brusiłowszczyzny, który pozostawił bezcenny spuściznę dla Ukrainy. Niepowtarzalnego kolorytu Świętu książki nadały występy amatorskich zespołów Brusiłowszczyzny: ludowego zespołu wokalnego „Czariwnycia” (osiedle typu miejskiego Brusiłów), ludowego zespołu wokalnego „Dzwin” (wieś Pryworottia), zespołu „Zdwirżanoczka” (wieś Pokrysiw) oraz innych. Niezapomniane emocje pozostawiła wystawa artystyczna mistrza twórczości ludowej Arkadija Poliszczuka, który zaprezentował unikalne portrety wypalane w drewnie. Apoteozą święta był koncert ludowej artystki Ukrainy Ałły Popowej. Brusiłowszczyzna odradza się, odnawia i oświeca – a wszystko to dzięki nieobojętnym ludziom tego kraju, którzy niezwykle kochają swoją rodzinną ziemię. Chciałoby się podziękować przewodniczącemu Brusiłowskiej Zjednoczonej Wspólnoty Terytorialnej Wołodymyrowi Habencowi, naczelniczce wydziału kultury Brusiłowskiej Zjednoczonej Wspólnoty Terytorialnej Łarysie Fiłonenko, staroście okręgu starościńskiego Jastrubenkówka Nini Rafalskiej, dyrektorce Brusiłowskiego Domu Kultury Ksenii Fedyszynij, działaczowi społecznemu Mychajłowi Kozarowi oraz niesamowitemu organizatorowi i inspiratorowi, pisarzowi Wołodymyrowi Swiatnence. Brusiłowska książkowa tołoka–2021 to mała strona w historii wielkiego kulturowego odrodzenia Ukrainy. Iryna HOŁOWAJ Centrum Prasowe Wyżnickiej Rejonowej Administracji Państwowej, Bukowina Pikieta górników przed Ługańską Obwodową Administracją Państwową. 1997 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Państwowa flaga zawiała nad Karpacką Jarowicą

Z inicjatywy i przy aktywnym udziale przewodniczącego Wyżnickiej rejonowej administracji państwowej, zastępcy przewodniczącego rejonowej Proświty, aktywnego fundatora soborności Ukrainy na Bukowinie pod koniec lat 80. i na początku lat 90. XX wieku Mychajła Czorneja, z okazji 30. rocznicy Niepodległości naszego państwa aktywiści rejonu wspięli się na najwyższe góry bukowińskich Karpat – Tomnatyk i Jarowicę. Tam odbył się patriotyczny flash mob „Jedyni! Dumni! Niepodlegli!” oraz świąteczny koncert „Ukraino – dla nas jesteś jedyna!”. W powitalnym przemówieniu Mychajło Wasylowicz życzył wszystkim sukcesów w budowaniu Ukrainy. Wręczono tu także nagrody z okazji święta. W szczególności dyplom i nagrodę im. Jurija Fedkowycza, wielkiego podżegacza i oświeciciela tej ziemi, otrzymała również wieloletnia przewodnicząca putylskiej Proświty Switłana Horban, która obecnie kieruje wydziałem edukacji Putylskiej gminy terytorialnej. Na górze Jarowica ustawiono flagę Ukrainy, a u podnóża uczczono pamięć Bukowińskiego Wiecu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Wołyńskie ścieżki Bohodara Kotorowycza

Wiktor WERBYCZ, m. Łuck W kodzie tego imienia – cały los muzyka, którego rekordu nigdy nie uda się powtórzyć. A mnie przypomina się, jak Bohodar Kotorowycz, na kilka lat przed zakończeniem swojej ziemskiej drogi, po raz kolejny odwiedziwszy rodzinny Wołyń, po raz pierwszy pomodlił się przy ikonostasie, przed którym go chrzczono. Najsławniejszy skrzypek pokłonił się pamięci swojego dziadka-księdza, porozmawiał z przyjaciółmi, w szczególności – Jewheniją Kyryluk (to ona zdołała zorganizować wycieczkę wołyńskimi ścieżkami genialnego maestro) oraz Wiktorem Wowkiem (jego też chrzcił, a następnie ślubował dziadek Bohodara Kotorowycza), podarował rodakom cud muzyki. A jeszcze wtedy z jasnym smutkiem w oczach wyznawał, że nie miałby nic przeciwko nawet przeprowadzce na stałe do Łucka. ...Długo wyczekiwane chłopiątko szczęśliwi Iryna i Anton Kotorowyczowie, w relacjach między którymi zawsze panowała miłość, nazwali Bohodarem. “Jestem późnym dzieckiem. Tata miał 37 lat, mama – 31 – opowiadał autorowi tych wierszy najwybitniejszy skrzypek świata. – Dlatego też, zapewne, właśnie tak nazwali mnie rodzice, którzy, nawiasem mówiąc, poznali się w Łucku. Ojciec tutaj uczył się w gimnazjum, a potem zawód inżyniera zdobył najpierw w Ukraińskiej Akademii Gospodarczej w Podiebradach (Republika Czechosłowacka), potem – w Niemczech. Pod kodem tego imienia – cały jego los, zapoczątkowany w Hrubieszowie, na Chełmszczyźnie. Niedaleko wspomnianego miasteczka, we wsi Gościnne, latem czterdziestego pierwszego chrzcił przyszłego maestro mitratny protojerej Ioann. Co prawda, Chełmszczyznę Bohodar Kotorowycz odkryje dla siebie już w dojrzałym wieku, pod gradem oklasków. Wtedy, gdy jego rozpromienionym sercem utalentowanie przemawiać będą skrzypce. A w 1945 roku rodzina zmuszona będzie powtórzyć losy tysięcy i tysięcy chełmian, którzy z woli moskiewskiego i warszawsko-podradzieckiego reżimów stali się wygnańcami. “Pociągiem dotarliśmy do Kiwerc, a stamtąd wozem do Żabki – opowiadał maestro. – Oto tutaj dziadziuś zbudował dom”. Podczas wizyty maestro na Wołyniu mieliśmy okazję wejść do tego mieszkania, gdzie po śmierci ojca Ioanna i matuszki Kateryny mieszkała kapłańska rodzina Petra i Anny (rodzonej ciotki Bohodara Kotorowycza) Bojarczuków. W czasie naszej rozmowy ten dom miał innych właścicieli (gościnnych, porządnych) Julija ŁYSKUN, członkini NSŻU, członkini NKSU, tłumaczka, poetka, m. Kamieniec Podolski Kiedy w 2016 roku w wydawnictwie „AbetkaSwit” ukazało się moje tłumaczenie poematu „Podole”, po raz pierwszy od 200 lat w języku ukraińskim, jedna z pracownic naukowych muzeum zapytała: „A skąd wzięłaś polski oryginał?”. I zaraz potem poważnie wyrzuciła mi, jeszcze nie czytając utworu: „A może ktoś zrobiłby to lepiej?”. Wtedy zmieszałam się i na pewien czas straciłam swój translatorski zapał... Zamiast napisać o tym wydarzeniu, cokolwiek o moim tłumaczeniu, przygotować komunikat jako krajoznawczyni, jako popularyzatorka twórczości Maurycego Gosławskiego, poczułam jakiś nieokreślony opór. A potem jeszcze inny krajoznawca „podciął skrzydła”: i tłumaczenie nie takie, i tytuł nie taki, i myśl nie brzmi tak, jak w innych przekładach, „niebo a ziemia” – podsumował. Najciekawsze, że przez sześć lat za tłumaczenie poematu nikt się nie zabrał. Ja do dziś nie mogę znaleźć ludzi) – Dmytra i Sofii Mychalczuków. A jeszcze pretensje do niego rościła rodzina... Włodzimierza Cimoszewicza, ponieważ tutaj rzekomo urodziła się mama byłego marszałka Sejmu, ministra spraw zagranicznych, premiera Polski. Starsza pani, nawiasem mówiąc, bywała tutaj, wzruszona uroniła łzę w obecności władz i dziennikarzy. Kiedy opowiadano o tym najwybitniejszemu skrzypkowi świata, on ze smutkiem w oczach uśmiechał się: „Nie, dobrze pamiętam, jak ten dom powstawał. Tam nie mogła mieszkać mama Cimoszewicza (Teresa, wtedy jeszcze Malinowska, w 1944 roku, będąc siedemnastolatką, na zawsze opuściła Żabkę, a dom, który z jakiegoś powodu nazywają jej rodzinnym, zbudowano, jak już zaznaczano, w 1945 roku. – W. W.). Po przeprowadzce do Lwowa każdego lata (przecież moi rodzice – biedni, w rodzinie nie było majątku, żeby organizować wypoczynek dla dzieci) my z bratem – do dziadka w Żabce”. Tymczasem Kotorowycz, otworzywszy drzwi do chlewa, pokazywał na strych, gdzie bywało, nocował na sianie z przyjacielem dzieciństwa Mykołą Tołoczkiem. Oto tutaj rosła brzoza, przytulając się do której, wsłuchiwał się w szept wiatru. A piwnica do dziś służy zgodnie z przeznaczeniem. Z tej studni smakował młody Bohodar uzdrawiającą wodę. A przysiadłszy na przyzbie, słuchał dziadkowych opowieści, pouczeń, przejmując sztafetę duchowości. Stąd starszy duszpasterz prawie codziennie wyruszał do Hirkiej Połonki, gdzie był proboszczem miejscowej świątyni. Swoją drogą, w rodzinie Ioanna i Kateryny Kotorowyczów (są pochowani w Kiwercach) cała szóstka dzieci była nieprzeciętnymi osobowościami. Hennadij – jeden z najbardziej znanych dziennikarzy w Niemczech (jego grób znajduje się niedaleko grobu Jewhena Konowalca). Nadija zaś była żoną Jakowa Hałczewskiego-Wojnarowskiego, pułkownika Ukraińskiej Republiki Ludowej, człowieka-legendy. Czy warto więc dziwić się, dlaczego tak jasna jest gwiazda Bohodara Kotorowycza. „Tata mój grał na skrzypcach – opowiadał Bohodar Antonowycz. – Choć z zawodu był inżynierem, ale miał piękny głos – tenor, śpiewał w chórze cerkiewnym. A już później, we Lwowie, dorabiał w chórze opery. Często zabierał mnie na spektakle. I ja czekałem albo za sceną gdzieś, albo za pozwoleniem dyrygenta siedziałem na krześle obok niego. Oto stąd – i miłość do muzyki”. Kiedy do klasy Bohodara przyjdą muzycy-pedagodzy, aby wybrać kandydatów do szkoły muzycznej, w pole ich widzenia trafi młody Kotorowycz. Dlatego całkiem naturalne, że talent i wytrwała praca z czasem zapewnią mu wstęp do Lwowskiego Konserwatorium. Ale przestudiuje tam tylko rok. „Decydującym w mojej karierze stało się to, że przeniosłem się do Moskwy i zostałem studentem Konserwatorium Moskiewskiego, które w tamtym czasie było najlepsze na świecie – wyznawał maestro. – Uczyłem się u słynnego pedagoga Jurija Jankielewicza. Wśród jego uczniów – Trietiakow, Spiwakow, Żyslin... Wszystkie marzenia, pierwsze znaczące sukcesy związane są z Moskwą”. Jako potwierdzenie wypowiedzianego – zwycięstwo w międzynarodowych konkursach skrzypcowych imienia Enescu w Bukareszcie i imienia Paganiniego w Genui. Jeśli w rumuńskiej stolicy pozna Rostisława Rostropowicza i poczuje jego wielkość, a jednocześnie zdumiewającą skromność, to we Włoszech dostąpi zaszczytu wzięcia do rąk skrzypiec samego Paganiniego. Wtedy, w sześćdziesiątym siódmym, nie wiedział, że w 1999 roku stanie się jedynym na świecie muzykiem niebędącym Włochem, któremu, uznając jego genialność, pozwolą wystąpić z tym unikalnym instrumentem dwukrotnie poza granicami ojczyzny sławnego Niccolò. Tego rekordu nikt nigdy nie powtórzy, gdyż włoskie władze od niedawna zabroniły wywozić te skrzypce za granicę. A inni muzycy niebędący Włochami mieli okazję występować z nimi chyba podczas jednego koncertu. Ale wtedy, w 1967 roku, wirtuoz-muzyk, aspirant Konserwatorium Moskiewskiego (takie życie) otrzymuje skierowanie... do Nowosybirska. Prawda, za sprawą Stepana Turczaka, w ciągu jednego dnia odpowiednie dokumenty przerabiają. I jako skutek – powrót na Ukrainę. Bohodar Kotorowycz zostaje koncertmistrzem państwowej orkiestry w Kijowie. Czyli prawą ręką Turczaka. Oczywiście, w ukraińskiej stolicy on nadal tworzy cud, mając do tego wdzięczną publiczność. Nie tylko w salach teatralno-filharmonicznych, ale i ze zorganizowanym w 1984 roku zespołem instrumentalnym „Kijowscy Soliści”, na estradzie za Pałacem Maryjskim. Karbami fenomenalnego sukcesu staną się i tysięczne publiczności pod gołym niebem podczas „Nocnych serenad”, i szewczenkowskie laureactwo, i tytuł artysty ludowego, i profesorski tytuł... Przypomina mi się, jak w cerkwi Jana Chrzciciela, która jest w Pryłuckim, żegnając się znakiem krzyża, maestro dowiedział się o zdumiewającej historii poświęcenia i siły wiary. Okazuje się, że w tej świątyni, gdzie nabożeństwa rozpoczęły się w 1937 roku, ikonostas jest o dwa stulecia starszy. Przy nim chrzcili Bohodara Kotorowycza. Ale w Hostynnem... Fenomen wyjaśnia się prosto: obrazy, jak ustalił na podstawie skrupulatnych badań Ołeksij Kyryluk, stamtąd udało się przewieźć do Pryłuckiego (wtedy jeszcze Kiwerc) w 1945 roku. Ale jak to udało się zrobić ojcu Ioannowi i innym chełmianom (możliwe, że obrazy ukryto w zbożu) – nie sposób już dokładnie się dowiedzieć. Ale jeśli porównać ikonostasy na fotografii ze spalonej cerkwi w Hostynnem i w cerkwi Jana Chrzciciela, opowiadał jej proboszcz ojciec Wasyl, to one zgadzają się jeden do jednego. Przebywając na Wołyniu, Bohodar Antonowycz wyznał autorowi tych wierszy, że artysta „musi umieć w porę odejść z tak zwanej wielkiej areny. Żeby nie było za późno. Odejść u szczytu sławy”. Tak też do pewnego stopnia się stanie. Choć jeszcze na kilka lat przed swoim ostatnim ziemskim dniem (kiedy powoli dzielił się wspomnieniami, wsłuchiwał się w ciszę – głos pamięci przy grobie dziadka i babci w Kiwercach) wyznał: „Ale na Wołyń ja jeszcze muszę koniecznie przyjechać. Z córką Myrosławą i synem Antonem. Oni chcą zobaczyć grób swojego pradziadka Ioanna i prababci Kateryny, spotkać się z ojcowymi przyjaciółmi”. Córka i syn rzeczywiście przyjadą, ale już bez Bohodara Antonowycza. Na koniec – kilka biograficznych punktów. Bohodar Kotorowycz urodził się 3 lipca 1941 roku w m. Hrubieszów na Chełmszczyźnie. W 1945 roku rodzina przeprowadziła się na Wołyń. Od tego samego roku Bohodar z rodzicami – we Lwowie, każdego lata – we wsi Żabka w rejonie kiwereckim. W 1966 roku ukończył Konserwatorium Moskiewskie. Laureat międzynarodowych konkursów imienia Enescu i Paganiniego. Od 1967 roku – solista Filharmonii Kijowskiej. Kierownik państwowego zespołu instrumentalnego „Kijowscy Soliści”, laureat Państwowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki, artysta ludowy Ukrainy, profesor, kierownik katedry skrzypiec Narodowej Akademii Muzycznej imienia Piotra Czajkowskiego. Pracował jako profesor Konserwatorium w Sydney. Zasiadał w jury szeregu najbardziej prestiżowych międzynarodowych konkursów muzycznych. Założyciel i kierownik „Britten Kyiv Festival”. Maestro odszedł z życia nagle, jeszcze przed obchodami swoich 68. urodzin – 4 lipca 2009 roku. Lekarze wyjaśnili: śmierć nastąpiła z powodu zawału. Grób Bohodara Kotorowycza znajduje się obok grobu Pawła Zahrebelnego na Cmentarzu Bajkowym w Kijowie. częścią moich poszukiwań badawczych, ponieważ prawdziwi członkowie Związku Krajoznawców Ukrainy powinni odpowiadać swojemu powołaniu. Przede mną nowe tłumaczenia, poszukiwania źródeł pierwotnych. Nawiasem mówiąc, Maurycy Gosławski był znakomitym tłumaczem. Trzeba więc zbadać także ten kierunek jego twórczości, a także jego działalność krajoznawczą – wszak był jednym z pierwszych zbieraczy folkloru na Podolu. Razem z radną rady w Jarmolińcach, wolontariuszką, poetką, działaczką społeczną Natalią Berendą stworzyliśmy stronę na Facebooku „Maurycy Gosławski – piewca piękna i heroizmu Podola”. „Klub Ukraiński”, któremu od niedawna przewodniczy pani Natalia, poparł moją inicjatywę zorganizowania w 2022 roku obwodowego festiwalu poświęconego 220. rocznicy urodzin podolskiego poety Maurycego Gosławskiego we wsi Kosogórka. I rejon jarmoliniecki już aktywnie przygotowuje się do tego święta. Dołączajcie do naszej strony, poznawajcie Maurycego Gosławskiego, proponujcie swoje ciekawostki i odkrycia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Romantycy i buntownicy

specjalisty, który mógłby przeanalizować moją pracę. Okazuje się, że dzisiaj nie jest to proste. Dotąd myślałam, że imię Maurycego Gosławskiego jest w kręgach naukowych Kamieńca Podolskiego zbadane dość starannie, ponieważ jest on Podolaninem i jest znany Polakom: jego „Gdybym był orłem” („Myśl na wygnaniu”) zastępowała niekiedy Polakom hymn... Podole XIX wieku – to, jak wiadomo, część Imperium Rosyjskiego, dlatego walka o niepodległość była właściwa nastrojom wielu Polaków. Poemat historyczny „Podole” został napisany przez M. Gosławskiego w 1826 roku i do dziś, moim zdaniem, jest najlepszym poematem o Podolu. Kiedy zabrałam się za badanie etapów życia i twórczości Maurycego Gosławskiego, zdziwiłam się: od 1990 roku w prasie było kilka publikacji o nim, kilka powierzchownych w Internecie, kilka artykułów naukowców na jedną-dwie strony oraz dwie-trzy notki w krajowych encyklopediach. Naukowcy, którzy piszą o różnorodnych koncepcjach polskich romantyków „szkoły ukraińskiej”, wyrazistą postacią wśród których był także Maurycy Gosławski, zawsze wymieniają obok niego również innych poetów, których spuścizna twórcza najwnikliwiej przyciągała ich uwagę: A. Malczewskiego, J. Zaleskiego, S. Goszczyńskiego, T. Zaborowskiego. Głębokiemu badaniu spuścizny literackiej autora poematu „Podole” jeszcze nikt nie poświęcił szczególnej uwagi. W jednej z internetowych publikacji z 2012 roku znalazłam informację o uroczystym odsłonięciu tablicy pamiątkowej Maurycemu Gosławskiemu w Kosogórce w rejonie jaromlinieckim, gdzie poeta się urodził. Było to przyуроczone 210. rocznicy urodzin poety. Inicjatorami odsłonięcia tablicy sławnemu krajanowi zostali przewodniczący jaromlinieckiego rejonowego polskiego stowarzyszenia społecznego „Jedność” Henryk Kaczorowski oraz jaromliniecki poeta i dziennikarz gazety rejonowej „Wpered” Borys Furman. Miło, że biblioteka w Kosogórce zawsze promuje twórczość znakomitego poety. W tamtym czasie placówka wzbogaciła się o poemat „Podole”, wydany w języku polskim pod redakcją Henryka Kaczorowskiego, oraz inne cenne książki. Tutaj pojawił się dział literatury polskiej i w przyszłości planuje się stworzyć muzeum-bibliotekę Maurycego Gosławskiego. Teraz planuję wznowić poemat „Podole” i uczynić wydanie dwujęzycznym, aby ten, kto zna polski, mógł przeczytać w oryginale, a zarazem ocenić mój przekład. Niestety, polskie interpretacje „Myśli na wygnaniu”, które spotykałam, mają teksty, które nieco różnią się między sobą. Dlatego nietrudno zrozumieć, dlaczego ukraińskie przekłady „Myśli...”, które zobaczyłam u niektórych autorów, różnią się między sobą. Ktoś z krajoznawców, przygotowując do Wikipedii artykuł o Maurycym Gosławskim, napisał, że „Myśl na wygnaniu” to część poematu „Podole”. Ten błąd musiałam poprawić, ponieważ jest to osobny utwór poetycki. Maurycy Gosławski stał się

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Jego pieśń nie zostaje zapomniana

Wadym KRYSCZENKO, Kijów. Wiele rzeczy zatarło się już w pamięci, ale to zapamiętałem… Jego słowo i pieśń nie zostają zapomniane. Mam na myśli Dmytra Omeljanowycza Łucenkę. Poznaliśmy się wtedy, gdy był już w zenicie sławy pieśniarskiej, a ja dopiero wpisywałem się w kohortę poetów-pieśniarzy. Od razu rzucił się w oczy jego łagodny sposób bycia. Nie miał tej wyższości, tej chorobliwej samouwielbienia i pychy, którymi „zainfekowani” są liczni godni i mało godni twórcy. Zresztą znajomość ułożyła się tak, że pierwszy odezwał się do mnie Dmytro Omeljanowycz. Na jakimś spotkaniu podszedł i, jakbyśmy się dawno znali, rzekł: – Czytałem twój wybór, Wadymie. Wiersze mi się spodobały. Szukaj siebie w pieśni – uda ci się. Te słowa i prostota zwrócenia się do mnie mile mnie zaskoczyły. Wtedy jeszcze nie marzyłem, by zbliżyć się do takich mistrzów naszej pieśni, jak Płaton Majboroda czy Ihor Szamo, z którymi owocnie współpracował Dmytro Łucenko. Nie powiem, że od razu się zaprzyjaźniliśmy, ale jego przychylność i wsparcie czułem zawsze. Jeśli mówić szczerze, potwierdzając szacunek i miłość do swojego nauczyciela, który błogosławił mnie w literaturę – sławnego Andrija Malyszki, to jednak powiem, że właśnie Dmytro Łucenko był bodaj najpierwszym profesjonalnym ukraińskim twórcą pieśni. Podkreślam – profesjonalnym. Nie, to nie jest ten autor, który napisze wierszyk, przeczyta go kompozytorowi czy śpiewakowi z okrzykiem: „Oto masz gotową pieśń! Nieś do ludzi”. Jak głęboko mylą się ci autorzy!.. Dmytro Łucenko nie jest z tych. Był zaangażowany we wszystkie etapy tworzenia swojej pieśni: napisanie melodii, poszukiwanie wykonawców, orkiestrację utworu, nagranie, miksowanie i udźwiękowienie już gotowej pracy, „przepychanie” pieśni do programów koncertowych czy do audycji radiowych i telewizyjnych. Widzicie, jak ciężko rodzi się pieśń. (Współczesne technologie audio, oczywiście, przyspieszają i upraszczają ten proces). I na wszystkich etapach tworzenia pieśni zawsze musi być autor słów, jeśli jest prawdziwym profesjonalnym twórcą pieśni. Właśnie takim był Dmytro Łucenko. A jakie pieśniarskie arcydzieła wyszły spod jego poetycko-pieśniarskiego pióra! Wspomnijmy „Kijowie mój”, „Mamina wiśnia”, „Jesienne złoto”, „Oj, ty nocko”… Jest ich dziesiątki, setki – przejmujących, niepowtarzalnych. W swoich wspomnieniach nie mam na celu szczegółowego analizowania twórczych osiągnięć Dmytra Łucenki, chcę wspomnieć jedynie epizody, które nas łączyły, w których brałem udział. Na swojej życiowej drodze poeta zaznał wiele nieszczęść: miał ciężkie rany na wojnie, jeszcze młodo zmarła ukochana córka… Było niemało w życiu poety rzeczy czarnych i cierpkich. Ale nigdy nie widziałem go zachmurzonego czy nieprzyjaznego. Oczy Dmytra Omeljanowycza zawsze świeciły dobrocią, nawet kropelkami radości. I te cechy zawsze promieniowała jego połtawska natura. Przypomniał mi się epizod: jakoś leżeliśmy w jednym szpitalu. Do leków i kroplówek przypisano nam także gimnastykę leczniczą. Zebrało się osób 10-15, przyszli, stanęli w szeregu. Lekarz zaczął wyjaśniać, co i jak trzeba robić. I każdą ćwiczenie tak dowcipnie zaczął komentować Dmytro Omeljanowycz, że wszyscy, którzy przyszli na zabieg, pokładali się ze śmiechu. – Chory Łucenko, pan psuje proces leczniczy! Jeśli będzie pan przeszkadzał – wykreślę pana z listy – udanie surowo powiedziała lekarka, chociaż sama ledwo powstrzymywała się, by nie wybuchnąć śmiechem. A po tych ćwiczeniach wielu podchodziło do Łucenki i prosiło: „Jeśli możecie, powtórzcie to śmieszne, co pan mówił, chcemy przekazać w domu. Powiemy, że znany poeta tak nas rozśmieszał… I to były najlepsze lekarstwa”. A kiedy schodzili się Dmytro Łucenko z Ołeksijem Kołomijcem, który też był mistrzem dowcipnego słowa, i brali mnie ze sobą na spacery, a potem na zmianę „truli” swoje anegdoty i niebywalice – ja pół dnia nie mogłem się wyprostować ze śmiechu. Bardzo żałuję, że nie zapisałem tych dowcipów, tych kropelek prawdziwego ukraińskiego humoru, którymi tak mistrzowsko władali ci literaci. I mimo wszystko przypomniała mi się jedna anegdota z ich ust, która z czasem stała się podręcznikowa. Dolatywała potem do mnie w różnych wariantach. Byli sobie dwaj kumowie. Weseli chłopi. Kieliszeczek lubili. I nagle jeden z nich zachorował. Do przyjaciela wieść doleciała: – W szpitalu wasz pobratymiec od kieliszka, w śpiączce. Zasmucił się tamten, postanowił odwiedzić chorego kuma. Zabrał „ćwiartkę”. Wchodzi do sali: leży jego kum, zamknął oczy. „Widać, umiera” – z żalem pomyślał. Jeszcze bardziej się zasmucił. Postanowił: trzeba wypić za spokój jego duszy. Wyjął „ćwiartkę”, tylko przyłożył ją do ust. Nagle słyszy głos kuma: – A dla mnie? – Kumie, przecież wy jesteście w śpiączce. – Śpiączka, drogi, to jeszcze nie kropka. I obaj się uśmiechnęli. Wiele dowcipów słyszałem od tych zdumiewających w celne słowo twórców. Zapamiętałem jedno powiedzenie, które wcisnąłem w krótką wierszowaną miniaturę. Początkowo się gniewali i ganili, A potem zatwierdzili i „ostakanili”. Miałem z Dmytrem Omeljanowyczem nie tylko śmieszne, ale i poważne, szczere rozmowy. Wydawało się – ufał mi. Przyznawał, że często „wykręcał się” od pisania pieśni w języku rosyjskim, chociaż zamówień było wiele. Jakoś wspomniał epizod, jak go zmusili napisać tekst pieśni „Nasz sekretarz generalny”, akurat pod jubileusz Leonida Breżniewa. Sam najwyższy zadzwonił. Jak tu odmówić? Powiesz „Nie” – zamilkniesz na wieki. Przy okazji, wykonywanie pieśni powierzono Dmytrowi Hnatiukowi, a muzykę napisał Płaton Majboroda. To – niby „niskie powitanie drogiego Leonida Illicza od Ukrainy”. Właśnie po tym pieśniarskim utworze Płatonowi Iłarionowyczowi Majborodzie przyznano długo oczekiwany tytuł ludowego artysty ZSRR. Wszystko, co narzucone, tymczasowe – odchodzi, a zostaje prawdziwe, autentyczne. A tego prawdziwego, autentycznego, ukraińskiego w twórczości Dmytra Omeljanowycza Łucenki było bardzo i bardzo wiele. On zawsze był nastawiony na dobre uczynki. Tę cechę, to przyjacielskie wołanie jego duszy odczułem i na sobie. Zbliżał się mój jubileusz. Z tej okazji wiodąca w tamtym czasie gazeta „Radianśka Ukrajina” obiecała wydrukować materiał, ale pod warunkiem, że o mnie napisze jakaś znana postać literacka. Do kogo się zwrócić? – A wy poproście Dmytra Łucenkę – podpowiedział mi szczery i dawny mój towarzysz Andrij Melnyczuk, który był wtedy sekretarzem odpowiedzialnym tej gazety. – Jeśli napisze Łucenko – redaktor nie odmówi. Z pewną obawą dzwonię do Dmytra Omeljanowycza: – Zbliża się mały jubileusz. Czy nie mógłby pan napisać kilka słów? – Nie kilka słów, a całą szpaltę napiszę o tobie – usłyszałem krzepki głos Łucenki. – Mam co powiedzieć. Twoje piosenki ludzie kochają, a to jest najważniejsze. I rzeczywiście, po tygodniu czy dwóch w gazecie pojawia się cały „podwał” o mojej twórczości poetyckiej, o piosenkach, które poleciały w świat pod moim skrzydłem. Bardzo pochlebne słowo. I pod artykułem podpis: „Dmytro Łucenko. Poeta, laureat Nagrody Szewczenkowskiej”. U mnie, jak to mówią, radość nie mieściła się w piersi. Uczyłem się od niego, wsłuchiwałem się w jego rady… Pamiętam jego wskazówki: – W piosence trzeba znaleźć takie słowo, czy słowa, które zapadłyby ludziom w pamięć, które byłyby dominantą utworu. To bardzo ważne. I jeszcze – nigdy nie sprzeciwiaj się, gdy kompozytor czy piosenkarz prosi o poprawienie tego czy innego wersu w, wydawałoby się, „genialnym” tekście. Wcześnie odszedł od nas Dmytro Omelianowycz. I za każdym razem, gdy wchodzę na Cmentarz Bajkowy, zmierzając do grobu swojej żony, choć na chwilę zatrzymuję się przy pomniku, gdzie pochowany jest Dmytro Łucenko. Zatrzymuję się z wdzięcznością i głębokim szacunkiem. Imię naszego wspaniałego pieśniarza nie cichnie, nie zostaje zapomniane. Na jego cześć nazwano szkoły, jest ulica w Kijowie jego imienia, odbywa się festiwal, gazeta „Wisti” ustanowiła literacko-artystyczną nagrodę imienia Dmytra Łucenki. Chcę wymienić inicjatorów tej nagrody: byłego redaktora gazety Borysa Szynkaruka oraz kierownika działu artystycznego tej gazety, znanego pisarza Anatolija Mychajłenkę. Anatolij Mychajłenko był wieloletnim przewodniczącym jury konkursu, wybierał kandydatury na przyznanie tytułu laureata nagrody imienia Dmytra Łucenki, którym wręczano nie tylko dyplomy, ale i odznaki, wykonane w mennicy Banku Narodowego Ukrainy, oraz niegdyś dość znaczące nagrody pieniężne. Kiedy zabrakło Anatolija Hryhorowycza, gazeta „Wisti” oraz Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy, który również był współzałożycielem nagrody, pracę nad organizacją konkursu powierzyli mnie. Co roku we wrześniowe dni, w osadzie Berezowa Rudka – w ojczyźnie poety – odbywało się ludne święto piosenki, podczas którego wręczano nagrodę imienia Dmytra Łucenki. Prawdziwe narodowe uznanie! Cieszę się, że w czasie, gdy byłem organizatorem wydarzenia, laureatami prestiżowej nagrody zostali znane dziś osobistości artystyczne: poeta, kompozytor i piosenkarz Anatolij Matwijczuk, kompozytor Wołodymyr Domszynśkyj, piosenkarz Jarosław Boruta, kompozytor Łeonid Neczyporuk oraz wielu innych. Z czasem tę akcję nagrodową prowadził Ukraiński Fundusz Kultury z inicjatywy drogiego mi i niezapomnianego Borysa Olijnyka. Nie mogę z uczuciem wdzięczności i zachwytu nie wypowiedzieć imienia żony poety – Tamary Iwaniwny Łucenko, która całe swoje życie, wszystkie swoje starania poświęciła upamiętnieniu swojego męża, przyjaciela i wspaniałego poety. Często występowałem i obecnie staram się to robić na wieczorach pamięci Dmytra Łucenki, które odbywają się nie tylko w Kijowie, ale i w innych miastach. …Czas zaciera w pamięci wiele wydarzeń, zacierają się imiona… Wydaje mi się, że pośród osiągnięć artystycznych piosenka jest bodaj najdługowieczniejsza. Oczywiście, mowa nie o „piosenkach jednodniówkach”, a o wysokiej klasy artystycznej zarówno w słowach, jak i w muzyce utworach – piosenkach na wszystkie czasy. Właśnie takie piosenki „na wszystkie czasy” zostały napisane przez mojego starszego brata w twórczości i nauczyciela, wspaniałego artystę i człowieka Dmytra Omelianowycza Łucenkę. Przeglądając strony swojej pamięci, starałem się wspomnieć go w tych notatkach. Tylko kilka epizodów o naszych spotkaniach. Niech to wspomnienie przekaże się i wam.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

W Łubniach ustanowiono nagrodę imienia braci Szemetów

Niezwykłe dla ziemi łubieńskiej wydarzenie miało miejsce w podmiejskim kompleksie „Villa Crona” – po raz pierwszy wręczono ustanowioną w tym roku nagrodę imienia braci Szemetów. Liczne zgromadzenie zebrało mieszkańców Łubni i gości miasta, którym bliska jest ukraińska idea narodowa. Niektórych urzędników uporządkować rodzinne (rodowe) miejsce pochówku Szemetów. 1 grudnia 2000 roku memoriał został uroczyście otwarty. W kategorii „Za znaczący osobisty wkład w rozwój i popularyzację ruchu narodowo-patriotycznego” dyplom laureata oraz nagrodę pieniężną w wysokości 5 tysięcy hrywien otrzymał bandurzysta-piosenkarz, przewodniczący Ogólnoukraińskiej Organizacji Społecznej „Młoda Proświta” Witalij Moroz. Brał on udział w Pomarańczowym Majdanie oraz Rewolucji Godności. W dniach 23–30 marca 2014 r. dołączył do rajdu rowerowego z Majdanu do Doniecka pod hasłem „Ukraina JEDNA” i pokonał dystans 650 kilometrów z Łubni do Doniecka. W sierpniu 2015 roku w Charkowie wziął udział w flashmobie poświęconym Międzynarodowemu projektowi „STOP PUTIN – STOP WOJNA”, wykonując Hymn Państwowy Ukrainy w samolocie nad obwodem charkowskim, za co otrzymał pseudonim „Latający bandurzysta”. W tej kategorii zwyciężył również Wołodymyr Mirosznyczenko – członek Narodowego Związku Artystów Ukrainy, laureat nagród literacko-artystycznych imienia Wasyla Symonenki oraz Wołodymyra Malyka. Opanowawszy nową technikę kucia w granicie, stworzył serię tablic pamiątkowych z portretami wybitnych postaci ziemi łubieńskiej. W Łubniach odnowił pomnik Tarasa Szewczenki. Wykonał szereg prac z serii „Szewczenkiana”, podróżując śladami Tarasa po obwodach czernihowskim, czerkaskim i połtawskim. Spod jego pędzla wyszły portrety weteranów wojny rosyjsko-ukraińskiej. Zainicjował wystawę prac łubieńskich artystów podczas charytatywnej akcji kulturalno-patriotycznej „Pomóż rannemu!”. Symboliczne jest to, że pod znakiem pamięci założycieli gazety „Chliborob”, braci Szemetów, laureaci nagrody Ołeh Hawrylczenko, Wołodymyr Mirosznyczenko oraz Witalij Moroz złożyli ukwiecony snop. Ku pamięci wybitnych Ukraińców Szemetów w Łubniach stworzono tablicę pamiątkową, a w Połtawie, w ramach procesów dekomunizacyjnych, z inicjatywy przewodniczącego miejskiego towarzystwa „Proświta” Tarasa Pustowita, zaułek Międzynarodowy przemianowano na cześć braci Szemetów. Północno-wschodni międzyregionalny oddział Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (na podstawie materiałów z oficjalnej strony Rady Miejskiej w Łubniach)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗
– Co może Pani powiedzieć o swojej roli w operze „Natalka Połtawka”? – Mój wizerunek Terypilychy różni się od tych, które widziałam do tej pory. Inscenizacja Anatolija Anatolijowycza Sołowjanenki jest naładowana pozytywem. W innych spektaklach teatrów dramatycznych i operowych Terypilycha narzeka na córkę, na swoje życie, jest zasmucona i niezadowolona. Choć w rzeczywistości jest jeszcze młodą kobietą, ma około 36 lat. Dodałam do jej wizerunku seksowny akcent. Jeśli Natalka jest uosobieniem cnoty, to Terypilycha jest kobietą-ogniem. Bardzo kocha córkę i chce wydać ją za mąż, aby ułożyć także swoje życie osobiste. Myślę, że udaje mi się pokazać to w sposób przekonujący. Nawiasem mówiąc, brałam udział w trzech inscenizacjach „Natalki Połtawki”. Najpierw w Studiu Operowym Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy, potem w dwóch spektaklach, które reżyserował Dmytro Hnatiuk. W inscenizacji Anatolija Anatolijowycza Sołowjanenki tekst jest nieco skrócony, co dodało spektaklowi dynamizmu. Do udziału w spektaklu zaproszono solistów Narodowego Zespołu Tańca imienia Pawła Wirskiego, co dodało mu nowych barw. Bardzo podoba mi się właśnie ten dwugodzinny wariant spektaklu. Chętnie przyjdą na niego uczniowie. Studiując klasykę Iwana Kotlarewskiego, z zainteresowaniem obejrzą naszą operę. – Widzom w spektaklu zapada w pamięć nie tylko Pani wokal, ale i gra jako aktorki dramatycznej. – Kiedy zaczynałam pracę w teatrze, mówiono mi, że zbyt dużą wagę przywiązuję właśnie do dramatycznego rysunku roli. Tak właśnie jest. Moja Lubasza z „Carskiej narzeczonej” jest w rozpaczy, bo nie chce oddać swojego ukochanego. Kiedy śpiewałam Konczakownę w operze „Kniaź Igor”, poprosiłam o przygotowanie mi kostiumu spójnego z kostiumami baletu. I kiedy zaczynałam śpiewać pierwszą arię, ludzie mówili: „Wychodzi balerina, tańczy razem z baletem, a potem zaczyna śpiewać – dziwne”. Chcę, żeby wszystko było bliskie ideału. Dla mnie śpiewak operowy musi być także błyskotliwym aktorem dramatycznym. Gra w spektaklu to nie wykonanie koncertowe, gdzie wystarczy tylko zaśpiewać. To musi być przekonujące, według Stanisławskiego. Uważam, że aby podejść do jakiejś partii, muszę rozumieć, co robiła ta kobieta, po co to robiła, jaki był jej cel. Czyli – stworzyć mini-biografię dla postaci, wtedy wszystko układa się w przekonującą całość. Ogólnie w ideale powinno być 50% wokalu i 50% gry dramatycznej. – To już nie pierwsze Pani doświadczenie pracy z Anatolijem Sołowjanenką. – Oczywiście! Mogę powiedzieć, że to utalentowany reżyser, ponieważ pracowałam z bardzo wieloma inscenizatorami i mogę porównywać. Sołowjanenko absolutnie dokładnie wie, czego chce i jak będzie swój zamysł wcielał na scenie. Robi wszystko dla śpiewaków, aby było nam jak najbardziej komfortowo. Nie wymyśla jakichś karkołomnych sztuczek, jak to miało miejsce u mnie, na przykład w jednej z moich produkcji „Carmen”. Jego ojciec – Anatolij Borysowycz Sołowjanenko – był znanym na całym świecie śpiewakiem operowym. Myślę, że dlatego odnosi się do śpiewaków z szczególnym pietyzmem, robi wszystko, aby było nam wygodnie, bo doskonale rozumie, że nasz zawód jest trudny. – Jakie miejsce w Pani twórczości zajmuje ukraińska klasyka? – Ze swoją koleżanką Iryną Semenenko (sopran), nawiasem mówiąc, moją kumą i przyjaciółką, zaśpiewałyśmy 12 koncertów solowych w Narodowej Filharmonii Ukrainy. Przeważnie wykonywałyśmy duety. Do drugiej części obowiązkowo włączałyśmy ukraińską klasykę pieśniarską, są to utwory do muzyki Ołeksandra Biłasza, Ihora Połada, Ihora Szamo, Płatona Majborody, wielu innych kompozytorów, a także ukraińskie pieśni ludowe. Nagrałam cztery płyty, trzy z których – w języku ukraińskim. Jedną z tych płyt nagrywałam, kiedy byłam na urlopie macierzyńskim, tutaj przedstawione są utwory współczesnych kompozytorów, a opracowanie niektórych pieśni ludowych robiłam sama. Obecnie planowana jest inscenizacja opery „Kot w butach” do muzyki wspaniałego kompozytora Jurija Szewczenki, gdzie będę grała główną rolę – Kota. Oczywiście, opera będzie w języku ukraińskim. Robimy ją dla dzieci. Ale myślę, że z przyjemnością będą na nią chodzić także dorośli. – Do swojego benefisu, który odbył się 12 września, wybrała Pani operę „Carmen”, która jest dla Pani znacząca. – To był już 200. spektakl. A po raz pierwszy zaśpiewałam ją w Studiu Operowym Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy. To był mój egzamin państwowy. Reżyser, dyrygent-inscenizator i scenograf – Roman Isakowycz Kochman. To był eksperymentalny, nowoczesny spektakl. Przyszedł mi bardzo łatwo, to absolutnie moja rola. Powiedziano, że za tydzień rozpoczynają się próby, i ja przez ten tydzień nauczyłam się całego spektaklu. To był rzeczywiście ekstremalny przypadek. Obecnie przygotowywana jest inscenizacja „Opowieści Hoffmanna” Jacques'a Offenbacha, również w języku francuskim, gdzie będę miała dość dużą partię. Ciekawa fabuła i wspaniała muzyka. Ale wróćmy do opery „Carmen”. Miałam wiele inscenizacji. Dzwonili, że zachorowała jakaś śpiewaczka, trzeba ratować sytuację. I leciałam na dwa dni do tego kraju – często nie było niczego szczególnego. Ale były też inscenizacje, których nigdy nie zapomnę. Raz zadzwonili z Ankary: „Wiemy, że śpiewała pani w Baku, widzieliśmy panią i słyszeliśmy. Jest pani bardzo dobrą śpiewaczką. U nas wszyscy zachorowali, proszę przyjechać i ratować”. Zanim wyszłam śpiewać Habanerę, zobaczyłam, że wszystkie artystki na scenie palą prawdziwe papierosy, a ja mam alergię na dym tytoniowy. Poczułam, że zacznę kaszleć. To był prawdziwy szok. A jeszcze był tam niezwykle temperamentny José, który postanowił mnie zabić prawie na serio. Po tamtym spektaklu został czarny ślad na piersiach. Jeszcze jeden spektakl był w Tallinnie. Z nim objechaliśmy całą Estonię. Tam moja Carmen była dziewczyną-striptizerką. Schudłam siedem kilogramów, nauczyłam się jakichś nowych ciekawych ruchów, których już teraz nie potrafiłabym powtórzyć. To było bardzo niezwykłe doświadczenie. Nowoczesną była inscenizacja w Teatrze Bolszoj w Moskwie. W tamtym czasie byłam w piątym miesiącu ciąży. Byłam ubrana w halkę, z ręcznikiem na głowie. Po prostu śpiewałam nie ruszając się Habanerę, siedząc na krześle. Dla mnie to było po raz pierwszy, bo w operze „Carmen” zazwyczaj wszyscy przy tej arii tańczą. – Z reguły dzieci zaczynają uczyć się w szkole muzycznej, kiedy już idą do szkoły zwyczajnej. A u Pani stało się to w pięć lat. – Zaczęło się wszystko od tego, że podarowano mi zabawkowe pianino. Zaczęłam na nim dobierać melodie. Kiedy mama usłyszała, to zdziwiła się, bo nikt mnie nie uczył. Zaprowadziła do szkoły muzycznej. Od tego czasu zaczęła się moja muzyczna katorga (uśmiecha się). A jeśli poważnie, to uważam się za bardzo szczęśliwego człowieka. Bo zacząwszy zajmować się muzyką – odnalazłam siebie i nigdy więcej nie kojarzyłam się z innymi zawodami. Teraz jeszcze wykładam wokal w Narodowej Akademii Muzycznej. To też bardzo poważny zawód, który odciska piętno na wokaliście. I wydaje mi się, że kiedy zaczęłam wykładać, to zaczęłam lepiej śpiewać. – Początkowo chciała Pani wstępować do Konserwatorium Moskiewskiego? – Miałam list polecający do Iryny Archipowej. Przyjeżdżam do Moskwy, jak dziś pamiętam, było bardzo zimno. Z pociągu od razu pojechałam do konserwatorium. Archipowa zachorowała na grypę, a ja nie mogłam długo czekać, na dwa dni zatrzymałam się u krewnych. Zgodziła się mnie przesłuchać żona Lemieszewa Iryna Maslenikowa, która pracowała w konserwatorium. Przyznam, że byłam głodna, zmęczona drogą. Nie dała mi możliwości rozśpiewania się, a od razu powiedziała – „Śpiewajcie arię”. (Kiedy przychodzą do mnie kandydaci, zawsze ich rozśpiewuję, patrzę na ich zakres). „Dziecino, głosu u was nie ma. Idźcie i dyrygujcie. Śpiewać wy nigdy nie będziecie”, – takimi były jej słowa po tym, jak zaśpiewałam. Wyszłam bardzo zasmucona. Ale po kilku dniach powiedziałam sobie: „Nie, ja śpiewać będę!” Zaczęłam bardzo poważnie zajmować się ze swoim wykładowcą i wstąpiłam do Konserwatorium Kijowskiego (obecnie Narodowa Akademia Muzyczna) do klasy Hałyny Opanasiwny Tuftinej. – Może Pani porównać, jak wykładali Pani i jak to robicie Pani? – Kiedy zaczęłam się uczyć, to Hałyna Opanasiwna miała już ponad sześćdziesiąt lat. Była dla nas jak mama. Opiekowała się nami, pytała: „A co ty dzisiaj jadłaś, czy masz pieniądze?” A kiedy osiem lat temu zaczęłam wykładać ja, to byłam jeszcze całkiem młoda. Bardziej postrzegam studentki jako swoje młodsze koleżanki, mogę z nimi rozmawiać na różne tematy. I sama metodyka wykładania u mnie jest inna, bo miałam wiele mistrzowskich kursów u włoskich śpiewaków. Coś z tego wniosłam do swojej działalności dydaktycznej. – Sukces na scenie zależy głównie od naturalnego daru czy od wytrwałej pracy nad sobą? – Jest jeszcze trzeci wariant – szczęście. Bardzo ważne, żeby w życiu poszczęściło się, aby spotkali się potrzebni ludzie: wykładowcy i ci sami agenci, którzy będą cię „promować”. Bo jakkolwiek byłbyś utalentowany, jeśli nie będziesz miał dobrego agenta – nigdzie nie będziesz mógł się przebić. Właśnie dzięki swoim agentom objechałam prawie cały świat, śpiewałam w wielu krajach. Także dla wokalisty bardzo ważny jest jego wiek. Jeśli masz daleko ponad sześćdziesiąt lat, już nie możesz wykonywać partii dziewczynki-Julii, której według fabuły jest 14 lat. Kiedy przyszłam do teatru, widziałam śpiewaków starszego wieku, którzy śpiewali takie partie. Patrzyłam na nich i myślałam, czy będę mogła, kiedy dożyję do takiego wieku, wykonywać partie napisane dla młodych dziewczynek. Ale ja jestem mezzosopranem. Taki głos pozwala śpiewać i babcie, i nianie, inne partie napisane dla ludzi starszego wieku. Z tym mi się poszczęściło. – Jeszcze jako studentka konserwatorium zaczęła Pani śpiewać w Narodowej Operze Ukrainy. – To było jeszcze na pierwszym roku, pomógł przypadek. Wezwała mnie moja profesor: „Anhelino, jutro spektakl „Carskiej narzeczonej”. Śpiewałaś przecież Pietrownę w Studiu Operowym?” Powiedziałam, że tak, chociaż w rzeczywistości nie śpiewałam. Tak, ja tę partię nauczyłam się sama, ale nigdy nie wykonywałam jej z orkiestrą. I właśnie z tą rolą odbył się mój „chrzest bojowy” w Narodowej Operze Ukrainy. Przyszłam do 201. klasy. Tam byli prawdziwi koryfeje: Mokrenko śpiewał Hriaznego, Jurczenko – Lubaszę, Stefjuk – Marfę, Zahrebelny – Sobakina. Kiedy zobaczyłam wszystkich tych gigantów, artystów ludowych, to poczułam, że z przejęcia nie mogę normalnie zaśpiewać ani jednego dźwięku. Potem pojawił się drugi oddech, zaśpiewałam jednak normalnie. Po tym zaczęłam być wprowadzana do innych spektakli. Zaśpiewałam Olgę, Duniaszę. Grałam w wielu ukraińskich spektaklach, w szczególności w operze Wachnianyna „Kupało”. Potem była „Rycerskość wieśniacza” i wiele innych niewielkich partii. Z wiekiem coraz bardziej podobają mi się role pozytywne, charakterne. Bardzo lubię operę „Cyrulik sewilski”, której premiera odbyła się niedawno. Tam śpiewam partię Berty. Mam wspaniały kostium. Sama partia jest niezwykle figlarna, pozytywna. Bardzo lubię, kiedy spektakle kończą się happy endem. Dramatów wystarczy nam i w życiu. Chce się przyjść i nacieszyć czymś wesołym, dobrym. Na przykład operą Rossiniego „Kopciuszek”, gdzie wszystko kończy się weselem. – Już wspominała Pani o swojej działalności koncertowej. Co może Pani jeszcze dodać? – Zaczęłam śpiewać za granicą w 1997 roku. Bywało, dzisiaj dzwonią, a jutro trzeba występować. Rano wsiadam do samolotu, a wieczorem śpiewam. Wspominam, podczas jednego z wykonań tej samej opery „Carmen” mój partner, który grał José, tak mnie obracał, że upadałam. Jeśli podczas jednego ze spektakli Obrazcowa złamała sobie rękę, to ja wywichnęłam palec u lewej ręki, podkręciłam nogę, chodziłam w gipsie. Było wiele niestandardowych momentów. W ogóle życie koncertowe jest bardzo ciekawe. Niezwykle podoba mi się japońska publiczność. Uwielbiam ten kraj, zachwycam się jego kulturą. Lubię Japończyków za to, że są bardzo uważnymi słuchaczami. Nie klaszczą tam, gdzie nie trzeba (we Włoszech czy Hiszpanii burza oklasków może zacząć się po wykonanej arii). A jeśli spodoba się, to długo nie chcą wypuszczać ze sceny. Japończycy są obeznani, mogą przychodzić na spektakl z partyturami. Estończycy, na przykład, Szwedzi czy Litwini też są obeznani, ale bardziej „chłodni”. Podczas spektaklu nie będą klaskać, nawet jeśli bardzo się spodoba. Podobna publiczność jest w Norwegii. Podoba mi się chińska publiczność, bardzo temperamentna. Na Ukrainie jest „ciepła” publiczność. Wydaje się, że swoim ulubieńcom nasi widzowie mogą wybaczyć wszystko. Jeśli publiczność cię kocha, to kiedy wychodzisz do ukłonu, czujesz, jaka fala pozytywu do ciebie płynie. Pod koniec niedawnego pokazu „Natalki Połtawki” widzowie krzyczeli „Brawo!” To było po raz pierwszy. Przynajmniej ja w swojej karierze ta-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...kogo jeszcze nie słyszała. W czasie kwarantann publiczność bardzo tęskniła za sztuką. – Czy nie proponowano Pani wyjazdu za granicę? – Takie propozycje były trzykrotnie. Ale kocham swój kraj i bardzo kocham swój teatr. Jak mówi lud: „Gdzie się urodziłeś, tam się przydasz”. Kiedy mi mówią: „Wracaj już do domu”, odpowiadam: „Mój dom jest tutaj, w teatrze. Tu żyję, tu tworzę. Najlepsze lata życia oddałam temu teatrowi”. Mam ogromne szczęście, że pracuję w najlepszym teatrze Ukrainy. – Niektórzy Pani koledzy ze sceny również dziś nadal koncertują w Rosji. A Pani? – Przyznam się, że zaraz po aneksji Krymu udzieliłam wywiadu, w którym podkreśliłam: „Jeśli jesteś patriotą, to nie jest całkiem etyczne jechać do Federacji Rosyjskiej zarabiać. Przynajmniej dopóki wojna się nie skończy”. Oczywiście są ludzie, którzy choć potępiają agresję Rosji, to jeżdżą tam, mówiąc, że pieniądze nie śmierdzą. A dla mnie takie pieniądze śmierdzą, i to nie bardzo przyjemnie. To moje stanowisko, nikogo nie potępiam, ale sama nie mogę tam jeździć. – Czym poza pracą interesuje się Pani na co dzień? – W czasie kwarantanny zaczęłam malować obrazy farbami olejnymi. Mam już 15 prac. Bardzo lubię malować morze. Ogólnie, każdy żywioł wodny mnie fascynuje i pociąga. Trochę też zajmuję się działalnością charytatywną. Mieszkam naprzeciwko szpitala dziecięcego „Ochmatdyt”. Wcześniej spacerowałam tam z synem, teraz z córką. Nie może nie martwić los chorych dzieci. Spočatku przelewałam pieniądze na fundacje, ale z czasem zrozumiałam, że w rzeczywistości dwukrotnie rozmawiałam z oszustami. Teraz pomagam konkretnym ludziom, których znam osobiście. Zbieram wyszywanki. Mam ich już 45. Nasza wspaniała śpiewaczka Maryna Stefiuk przychodziła do naszego teatru i do konserwatorium w niesamowitych wyszywankach. Po prostu patrzyłam na nią i podziwiałam, jakie to czarujące piękno! Wyszywanka to zawsze modny wybór. Kiedyś z Iriną Semenko jeździłyśmy na Zakarpacie i do obwodu iwano-frankowskiego. Tam jest bardzo wiele starożytnych wyszywanek. Nie da się powstrzymać, kupuje się od razu kilka. Bardzo lubię rzeczy ręcznej roboty, niestandardową biżuterię. Wyszywanki też wybieram wyłącznie ręcznej roboty, o niezwykłych wzorach. Kolejną moją pasją jest wędkarstwo. Ostatnim moim trofeum jest amur biały o wadze trzech i pół kilograma. Ledwo go wyciągnęłam. (Śmieje się). – Czy Pani syn Ołeksandr również wybrał drogę muzyczną? – W tym roku wstąpił na pierwszy kurs Narodowej Akademii Muzycznej. Jestem z tego szczęśliwa. Jest basem, ma dobry głos. Będzie studiował u pełnego imiennika – swojego dziadka Ołeksandra Wostriakowa. Zatem to już trzecie pokolenie śpiewaków, a więc dynastia. Saszko wybrał tę drogę nieprzypadkowo. Jest dzieckiem teatru, po prostu nie mógł inaczej. Był na wszystkich próbach, wszystkich przedstawieniach, na wszystkich lekcjach ze mną. Nie opuszcza żadnej premiery. Od dzieciństwa chodził na spektakle dziadka. A kiedy miał 6 lat, nauczył się ze mną arii Hermana. Dziadek wtedy powiedział: „Widzę, że słuch jest. A głos zrobimy”. Zaczęli powoli się uczyć. Ołeksandr ukończył szkołę muzyczną w klasie fortepianu i gitary. Córka Hanna również ma mocny głos. Ale na razie nie widzę jej w wokalistyce. Zresztą los kobiety w tym zawodzie jest niełatwy. Wyjazdy koncertowe z dala od domu mogą trwać po kilka miesięcy. Myślę, że bardziej ciąży ku teatrowi dramatycznemu. A tam zobaczymy. – Czy nie chciałaby Pani sama wystawić opery? – To, czym się zajmuję, w zupełności mi wystarcza. Jak już wspominałam, zaczęłam malować obrazy, a to wymaga określonego czasu. Aby moje prace stały się bardziej profesjonalne, trzeba się więcej uczyć, brać lekcje, rozwijać ten dar. Mam wspaniałą pracę pedagogiczną, bardzo ją lubię. Myślę, że dobrze mi to wychodzi. A do tego mam dwoje dzieci, którym też trzeba poświęcać dużo czasu. Śpiewam także dla organizacji charytatywnych. A w tym roku chcemy wspólnie z studiem „ARTOS” stworzyć koło dla dzieci specjalnej troski, dla których będę prowadzić zajęcia wokalne. To także bardzo poważna i odpowiedzialna misja. Myślę, że wszystko nam się uda. Rozmawiał Eduard OWCZARENKO wybitny wkład w rozwój sztuki teatralnej Ukrainy. – Jestem bardzo wzruszona – przyznała Raisa Niedaszkiwska. – Chciałabym pozdrowić wszystkich laureatów, to takie wielkie święto! A Bóg jest z nami, podarował nam dziś tak zdumiewającą pogodę. Przejechaliśmy przez Kijów, witając się nawzajem i kijowian z otwarciem sezonu teatralnego. Myślę, że takie święto trzeba organizować każdej jesieni, bo potrzebujemy więcej pozytywnych emocji. Bardzo miło mi, że na powitanie przybyli do nas przedstawiciele ambasady Azerbejdżanu na Ukrainie. Po filmie „Leśna pieśń” przyjechali do mnie z tej Republiki i zaproponowali mi główną rolę w swoim filmie. Potem nazywano mnie tam córką narodu azerbejdżańskiego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Start nowego sezonu teatralnego

W Kijowie oficjalnie otwarto nowy sezon teatralny. W tej akcji wzięli udział aktorzy wiodących zespołów teatralnych stolicy. Głównym świątecznym wydarzeniem było wręczenie Kijowskiej Pektoralii za 2020 rok oraz start Kijowskiej Pektoralii – 2021, które odbyły się przy pomniku Lesia Kurbasa w centrum Kijowa. – W 2020 roku nie robiliśmy pełnego przeglądu spektakli z powodu pandemii. Nagrody otrzymały tylko te nominacje, które nie wymagają ocen ekspertów. W tych nominacjach zwyciężyły trzy projekty – powiedział przewodniczący Kijowskiej Miejskiej Organizacji NSTDU, narodowy artysta Ukrainy Ołeksij Kużelnyj. Pierwszy – Kijowski Akademicki Teatr Dramatyczny na Podolu wraz z agencją „360” za innowacyjny projekt kulturalny polegający na stworzeniu wideowersji przedstawień teatralnych z wykorzystaniem różnych technologii i efektów specjalnych, uzupełniających fabułę spektaklu. Laureatami w nominacji „Wydarzenie roku” zostali producenci projektu Dasza Małachowa i Natalija Czyżowa. Drugi – w nominacji „Nagroda specjalna”. Dyplomem laureata za poszukiwanie nowych sposobów przyciągania widzów do zabawowej natury teatru w internecie wyróżniono teatr „Aktor”. Trzeci rok z rzędu wręczamy nagrodę, która wyróżnia zespoły amatorskie. Wychowuje się tu wielu aktorów-amatorów, z których część w przyszłości staje się zawodowcami. Właśnie w takich teatrach oni po raz pierwszy Malarz i pedagog Petro Smykowski jest członkiem Narodowego Związku Artystów Plastyków Ukrainy oraz Stowarzyszenia Filozoficznych Sztuk Ukrainy, laureatem nagrody „Szmaragdowe marzenie” Państwowej Służby Granicznej Ukrainy. Dorobek artysty w dziedzinie sztuk plastycznych prezentowany był na ponad 50 ogólnoukraińskich i międzynarodowych wystawach artystycznych. Wśród nich jest ponad dziesięć wystaw indywidualnych. Wielkim sukcesem była indywidualna wystawa w mieście Osaka (Japonia). O uznaniu twórczości artysty świadczą liczne publikacje prasowe, audycje telewizyjne, zrealizowane filmy oraz wydane katalogi jego prac. Dzieła twórcy przechowywane są w muzeach, a także w prywatnych kolekcjach Ukrainy, USA, Japonii, Francji, Włoch, Holandii, Rosji, Łotwy i wielu innych krajów. „Petro Smykowski już od dzieciństwa zrozumiał, że twórczość jest jego powołaniem – pisze Serhij Krawczenko. – Swoje pierwsze profesjonalne umiejętności rzemiosła artystycznego zdobył w szkole plastycznej w mieście Żeleznohorsk, gdzie nie tylko opanował technikę malarstwa, lecz przede wszystkim nauczył się widzieć życie duszą. Obrazy Petra Iwanowicza przemawiają do widza. Gdy zbliżasz się do obrazu, wydaje się on zamykać, skrywając swoje motywy za rozmytymi konturami przedmiotów. Lecz gdy odejdziesz nieco dalej, obraz już szczerze do ciebie mówi, odsłaniając całą paletę mistrzowsko namalowanych, wyraźnych i zrozumiałych form. Zawsze mnie zadziwiało, jak Petrowi Iwanowiczowi to się udaje. I w jakiejkolwiek dziedzinie malarstwa by nie pracował artysta, wszędzie widać prawdziwe serce patrioty swojego kraju. Miłość i głęboki szacunek do swojej Ojczyzny przechodzą czerwoną nicią przez wszystkie prace Petra Smykowskiego. Każdy obraz odzwierciedla wrażliwą naturę artysty, jego głębokie uczucia”. A rzeźbiarz Jurij Myśko – znany mistrz portretu psychologicznego, posiadacz wyjątkowego talentu tchnięcia duszy w materiały, wydawałoby się, zupełnie martwe – kamień, drewno, brąz. Swój talent odziedziczył po ojcu, znanym portreciście Emmanuile Myśko. Na wystawie zaprezentowano portrety artysty z różnych lat. Dla ше dołączają się do sceny, a widzowie do teatru jako takiego. Zatem w nominacji „Najlepszy teatr ludowy” dyplom laureata otrzymuje Ludowy Teatr Studencki „Berehynia” Narodowego Uniwersytetu Biozasobów i Środowiska Ukrainy za spektakl „Moja profesja to pan z wyższego świata, czyli milion w koszyku ślubnym” (kierownik artystyczny i reżyser Natalia Titenko). I wreszcie zapraszam na scenę wspaniałą aktorkę, która wniosła nieoceniony wkład w ukraińskie kino i sztukę teatralną, od Mawki po konstelację innych ról, każda z których jest niezapomniana. To narodowa artystka Ukrainy, pełny kawaler Orderu Księżnej Olgi, Raisa Niedaszkiwska. „Kijowską pektorał” Raisa Stepaniwna otrzymuje za

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Harmonia malarstwa i rzeźby

Dla każdego portretowanego Jurij dobierał materiał i stylistykę zgodnie z wizerunkiem, aby maksymalnie oddać charakter. Wszyscy portretowani – bliscy przyjaciele autora, a także znani artyści – zostali przedstawieni przez Jurija jako natchnieni twórcy. Jurij Myśko jest uczestnikiem ponad 100 ogólnoukraińskich i międzynarodowych sympozjów, wystaw oraz innych akcji artystycznych. Był kierownikiem licznych festiwali rzeźby w piasku w Kijowie, Mińsku, na wyspie Kreta (Grecja). Kierował rekonstrukcją parku rzeźb drewnianych „Ścieżka Franki” we wsi Nahujowice w obwodzie lwowskim. Jest autorem i współautorem dziesiątek pomników, a także fontanny Ajia Napa na Cyprze. Oprócz Ukrainy jego wystawy odbywały się w Polsce. Petro Smykowśkyj i Jurij Myśko. Na otwarcie wystawy przybyli malarze, historycy sztuki, miłośnicy malarstwa i rzeźby. – Widzimy unikalne połączenie prac malarskich i rzeźbiarskich – wskazała kierowniczka sekcji rzeźby Alisa Zaboj. – Zazwyczaj malarstwo przyciąga do siebie większą uwagę, rzeźba stoi gdzieś z boku i mało kto na nią patrzy. A tutaj harmonijnie połączyły się tak różne gatunki plastyczne – emocjonalne i kolorystyczne. Dzieła tej wystawy uzupełniają się nawzajem. Autorzy od dawna się przyjaźnią, sami zaproponowali, aby przeprowadzić wystawę razem. Mam nadzieję, że odniesie ona wielki sukces. – Ludzie wychodzą z podobnych wystaw z podniosłym nastrojem, tutaj mają możliwość osobiście porozmawiać z artystami – zaznaczył zasłużony artysta Ukrainy Petro Zykunow. – Na wystawie zaprezentowano wspaniałe prace, jest czego w pozytywnym sensie pozazdrościć. Obaj autorzy mają własne „ja” w sztuce, a to jest dane daleko nie każdemu. Naprawdę mamy z czego być dumni. – Jurij Myśko to przedstawiciel szkoły lwowskiej, członek potężnej rodziny artystycznej – opowiedział ludowy artysta Ukrainy Mykoła Biłyk. – Na wystawie zaprezentowano głównie jego wczesne prace, z którymi Jurij był na różnych wystawach w wielu krajach. Bardzo dobrze włada materiałem, marmur jest dla niego jak glina. Rzeźbiarz owocnie pracuje ze swoją żoną Ludmyłą Myśko, która zadziwia własnymi ażurowymi dziełami rzeźbiarskimi. – W tej sali zaprezentowano prace różnych kierunków – podkreślił kandydat nauk o sztuce Petro Nesterenko. – Demonstrują one wysoki kunszt. Malarz Petro Smykowśkyj pracuje w różnych gatunkach – zarówno w sztuce sakralnej, jak i w pejzażu oraz portrecie. Swoją sztukę z sukcesem prezentował w Japonii. Wśród przedstawionych prac widzimy portret dziecka, a portrety dziecięce niełatwo przychodzą artystom. Petro to nie tylko utalentowany artysta, ale także bardzo pracowity. Nieustannie organizuje wystawy, składa sprawozdania ze swojej twórczości. Nie zamyka się we własnej pracowni, lecz wychodzi do świata, żyje aktywnym życiem społecznym. Historyczka sztuki Ołena Krasylnykowa zaznaczyła, że wystawa jest potężna i różnorodna. Prace artystów będą eksponowane przez pół miesiąca, dlatego będzie mógł je zobaczyć każdy chętny. – Przede wszystkim chcę podziękować Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Artystów Ukrainy za daną możliwość zaprezentowania w stolicy swoich prac – zaznaczył rzeźbiarz Jurij Myśko. – Z Petrem Smykowśkym przyjaźnimy się już wiele lat, dlatego postanowiliśmy zrobić wspólną wystawę. Mamy różne wizje, ale myślę, że tutaj udało nam się dobrze uzupełnić nawzajem. Petra Smykowśkiego najbardziej ucieszyło to, że na otwarcie przyszło wielu ludzi. Podziękował galerii „Myteć”, wszystkim, którzy dołączyli do organizacji i przeprowadzenia wystawy. Materiały przygotował Eduard Owczarenko. Zdjęcia autora.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Sławny jubileusz zespołu artystycznego „Proświty” „Czerwona kalina”

Maria PAWLUK, przewodnicząca Zjednoczenia Rejonu Halickiego we Lwowie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. W Sali Lustrzanej Pałacu Potockich we Lwowie odbył się program świąteczny z okazji 40-lecia założenia i twórczości tria bandurzystek „Czerwona kalina” Narodowego Związku Kobzarzy Ukrainy. Inicjatorką powstania i niezmienną kierowniczką artystyczną jest zasłużona artystka Ukrainy, laureatka nagrody im. S. Ludkiewicza w dziedzinie sztuki muzycznej, działaczka „Proświty” Maria Soroka. W 2011 r. została odznaczona najwyższym wyróżnieniem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki – medalem „Budowniczy Ukrainy” za rozwój kultury narodowej i duchowości. Za wybitne zasługi osobiste w sferach państwowej, oświatowej i charytatywnej działalności społecznej w 2018 r. oraz z okazji 150-lecia powstania Towarzystwa „Proświta” w Galicji otrzymała Order Księżnej Olgi. Jubilatki witali: przewodniczący Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej Maksym Kozycki, deputowany ludowy Ukrainy Ołeh Synutka, deputowany ludowy Ukrainy V–VI kadencji Wołodymyr Wiazowski, ludowa artystka Ukrainy, aktorka Narodowego Teatru Dramatycznego im. M. Zańkowieckiej Lesia Bonkowska, ludowy artysta Ukrainy, bandurzysta Ostap Stachiw. Swoją utalentowaną uczennicę witał zasłużony działacz sztuki Ukrainy Ołeh Cyhyłyk, a także zasłużony dziennikarz Ukrainy, profesor, kierownik katedry prasy zagranicznej Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki Josyp Łoś, zasłużony dziennikarz Ukrainy, pisarz Zynowij Suchodub, przewodniczący Lwowskiej Obwodowej Organizacji Pracowników Kultury Ukrainy Mychajło Pidhirski, przewodnicząca Lwowskiego Oddziału Narodowego Związku Kobzarzy Ukrainy, ludowa artystka Ukrainy Ludmyła Posikira. W imieniu Lwowskiego Obwodowego Zjednoczenia i Zjednoczenia Rejonu Halickiego we Lwowie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki z przemówieniem gratulacyjnym wystąpiła Maria Pawluk. Prowadzący program świąteczny – docent, kandydat nauk pedagogicznych Roman Bereza odczytał gratulacje od Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki w Kijowie oraz od Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu w Kaniowie. Działaczka społeczna, członkini Rady Zjednoczenia Rejonu Halickiego we Lwowie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, bandurzystka Maria Soroka kontynuowała tradycje kobzarskie swojego wuja – niezapomnianego kobzarza Ukrainy Jurija Danyliwa. W twórczej współpracy z poetką Marią Czumarną pod kierownictwem Marii Soroki zespół stworzył szereg programów artystycznych: „Zaspiew”, „Pieśń gołębia”, „Nie fałszywymi ustami”, „Kolęda na Ukrainie”, „Ratujcie, ludzie, pieśń”. Triumfalnym dziełem lat 90. XX wieku zespołu artystycznego stała się inscenizacja spektaklu „Golgota” według poematu poetki o tym samym tytule. Trio „Czerwona kalina” po raz pierwszy wprowadziło na scenę pieśni przepełnione głęboką treścią duchową. Spektakl ten stał się zwiastunem duchowego zmartwychwstania Ukrainy. Odbywał się on w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. M. Zańkowieckiej oraz w wielu salach Lwowa i obwodu lwowskiego. Kierowniczka zespołu angażowała do programów koncertowych czołowych aktorów teatru im. M. Zańkowieckiej – ludowych artystów Ukrainy Łarysę Kadyrową, Swiatosława Maksymczuka, Jurija Brylynskiego, Jewhena Fedorczenkę, Lesię Bonkowską. W życiu twórczym zespołu w 1986 r. przełomowe stało się spotkanie we Lwowie Marii Soroki ze sławnym Homerem Ukrainy, kobzarzem z Tarasowej Góry – Ołeksą Czupryną, który dzięki swojemu wysokiemu rozumieniu misji kobzarskiej jako duchowego przewodnika narodu tworzył wokół siebie środowisko ludzi z głęboką świadomością patriotyzmu. Do tego środowiska dołączył zespół trio „Czerwona kalina”. Od tego czasu rozpoczęła się współpraca tria z Szewczenkowskim Narodowym Rezerwatem w Kaniowie, gdzie kobzar w tamtym czasie śpiewał już od 25 lat. 22 maja 1986 r. trio „Czerwona kalina” po raz pierwszy reprezentowało artystyczny Lwów na Czarnej Górze w Kaniowie. Od tego czasu „Czerwona kalina” co roku 22 maja na Czarnej Górze daruje szewczenkowskie pieśniarskie słowo prawdy wszystkim, którzy przychodzą na Tarasową Górę, aby uczcić pamięć olbrzyma ducha ukraińskości. Artyści tria byli i są stałymi uczestnikami uroczystości szewczenkowskich w Narodowym Muzeum T. Szewczenki w Kijowie. Tegoroczny program jubileuszowy odbył się najpierw 21–22 maja na Czarnej Górze w Kaniowie, gdzie zespół artystyczny witali przyjaciele i wielbiciele z różnych obwodów Ukrainy. W latach 1996–2005 trio prezentowało programy artystyczne w Belgii, Holandii, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Niemczech, Austrii, Rosji, Białorusi, Kazachstanie. Koncerty charytatywne tria bandurzystek „Czerwona kalina” odbywały się nie tylko w miastach i wsiach zachodnich obwodów Ukrainy, ale także na Ługańszczyźnie, Odesszczyźnie, Charkowszczyźnie, Sumszczyźnie i Doniecczyźnie. Zasłużona artystka Ukrainy, solistka tria Maria Soroka jest autorką, reżyserką i prowadzącą programy artystyczne „Cześć Kobzarzowi”, „Melodie Szewczenki”, „Nie fałszywymi ustami”, „Duchowa wielkość Tarasa Szewczenki”, „I będzie prawda na ziemi”, „T. Szewczenko i M. Łysenko – awangardowe postacie w kulturowo-narodowym odrodzeniu Ukrainy”, „Metropolita Andrzej Szeptycki”, „Pod krzyż Twój staję”, „Salomea Kruszelnicka – śpiewaczka światowej sławy”, „Pieśniarski pokłon matkom”, „Zapach pieśni darujemy matkom”, „Kochajmy matki”, „Matkom Niebiańskiej Sotni”, „Pieśniarski pokłon obrońcom Ukrainy” i innych. W 2010 r. M. Soroka otworzyła dla społeczności Lwowa „Kobzarską świetlicę”, gdzie zapoczątkowała wydarzenia artystyczno-oświatowe – „Święto kultury”. Do udziału w programach angażowani są studenci Lwowskiej Narodowej Akademii Muzycznej im. M. Łysenki, a także uczniowie szkół artystycznych. O twórczej pracy i osiągnięciach zasłużonej artystki Ukrainy Marii Soroki w 2016 r. powstał film telewizyjny „Żyją pieśni Czerwonej kaliny”. W 2018 r. Maria Soroka wydała książkę „Wieczność w pieśni”. Jest ona sponsorką książki „Śpiewak Czarnej Góry” o kobzarzu z Tarasowej Góry Ołeksie Czuprynie. Działalność społeczno-oświatowa zasłużonej artystki Ukrainy Marii Soroki oraz zespołu artystycznego „Czerwona kalina” to wzór wiernej, oddanej służby swojemu narodowi i państwu ukraińskiemu. Przez dziesięciolecia bandurzystki poprzez pieśń budziły uśpioną wiekami przez sąsiadów-wrogów naszą pamięć historyczną i duchową. Pieśniami ludowymi, płomiennym słowem naszego Proroka Tarasa Szewczenki „Czerwona kalina” przypominała nam: „kim jesteśmy, czyimi synami, jakich rodziców, przez kogo, za co zakuci”. I że tylko „w swoim domu własna i prawda, i siła, i wolność”, że „nie ma na świecie Ukrainy, nie ma drugiego Dniepru”. I że jesteśmy niezniszczalni, bo na straży przy nas – SŁOWO Szewczenki. Dziękujemy kierowniczce artystycznej Marii Soroce oraz artystkom tria „Czerwona kalina” za ich wieloletnią bezinteresowną pracę na niwie oświatowej i wiarę w wieczne ideały „Proświty”. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2 0 2 1 Koszt prenumeraty TYGODNIK OGOULNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA” (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 74

Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Poligraf”,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Szef redakcji Pawło MOWCZAN Odpowiedzialna za wydanie Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc 21 hrywien 43 kopiejki na pół roku 115 hrywien 58 kopiejek.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

na 3 miesiące 61 hrywien 29 kopiejek.

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCHARENKO Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN Redaktor internetowy 279-39-55

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

na rok 225 hrywien 96 kopiejek.

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn