Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №53 за 1998 рік

16 с. · 16 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу. 3 з 16 записів показано українською, доки оновлюється їхній переклад.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

«Proświta» — nasz los. Jaka ma być? Do 130-lecia jubileuszu «Proświty» pozostało już niewiele czasu — 8 grudnia w Operze Narodowej odbędzie się uroczyste zebranie, które potwierdzi chlubną historyczną drogę naszej organizacji, jej najnowszą, dziesięcioletnią pracę nad odbudową ukraińskiej państwowości, historycznej pamięci narodu, jego narodowej samoidentyfikacji oraz duchowego i kulturalnego bytu. Dziś na łamach naszej gazety występują ludzie znani na Ukrainie, działacze Proświty, którym zaproponowaliśmy odpowiedź na dwa pytania: 1. «Proświta» w waszym życiu. 2. Jaką widzicie naszą organizację w przyszłości? Bohdan HOŁOWYN (Tarnopol) 1. Z działalnością «Proświty» jestem dobrze zaznajomiony, ponieważ ona (pierwotny ośrodek) aktywnie pracowała w mojej rodzinnej wsi na Mostyszczyźnie. Wówczas każdy świadomy mieszkaniec wsi Złotkowicze był członkiem «Proświty». W przedwojennych latach (do okupacji Galicji przez moskiewsko-bolszewickie imperium jesienią 1939 roku) obowiązywało hasło: «Jeśli nie jesteś w «Proświcie», jesteś dezerterem. Kim więc jest dezerter? — Nie Ukraińcem. Zatem wszyscy do «Proświty»!» Uczniowie szkół średnich i młodzież były zrzeszone w «Młodej Proświcie», która działała pod kierownictwem dorosłej czytelni «Proświta» (taką nazwę nosiły pierwotne ośrodki od czasu ich powstania do odrodzenia w 1988 r.). Mój staż w Proświcie datuje się od 1937 roku. 2. Trzeba utworzyć pierwotną komórkę w każdej ogólnokształcącej szkole, w szkołach średnich i wyższych, w organizacjach i instytucjach, zbiorowiskach pracy, w związkach wojskowych. Proświtianie powinni pracować aktywniej, organizować treściwe imprezy na rzecz narodowego duchowego odrodzenia narodu ukraińskiego (obchodzenie dat z kalendarza narodowego, jubileuszy wybitnych działaczy kultury i nauki ukraińskiej, zakazanych przez reżim bolszewicki i zapomnianych, nauczanie historii Ukrainy). Główną uwagę należy zwracać na «Młodą Proświtę», przyciągać do Towarzystwa szerokie warstwy młodzieży. Młodzież to nasza 22 A. KINDRATENKO (Charków) /4 dni od utworzenia, z komitetu organizacyjnego ds. przeprowadzenia konferencji założycielskiej TUM w 1989 roku. Dlatego «Proświta» jest ważną częścią mojego życia. A powołało mnie do «Proświty» poczucie obowiązku, najlepiej wyrażone przez Kotlarewskiego: «Gdzie dobro wspólne upada, zapomnij o ojcu, zapomnij i o matce, leć spełniać powinność». 2. Chciałbym, aby «Proświta» stała się potężną organizacją narodową, która kształtowałaby świadomość narodową Ukraińców, prowadziła szeroką działalność wydawniczą, była ideowym centrum naszego narodu. Witalij MACZKO (Chmielnicki) Dorastałem i wychowywałem się na klasycznych dziełach proświtian: Tarasa Szewczenki, Lesi Ukrainki, Borysa Hrinczenki, Wasyla Symonenki, Wołodymyra Iwasiuka, Wasyla Stusa, Iwana Dziuby... Najlepsze ziarna doświadczeń poprzedników przenoszę do działalności społecznej, którą staram się wprowadzać w życie jako jeden z czołowych członków Chmielnickiego Obwodowego Zarządu «Proświty». Wiemy, że bez przeszłości nie ma przyszłości, a więc: 2. Przyszłość «Proświty» widzimy w młodym pokoleniu. Obecnie działają koła «Młodej Proświty» w Kamieńcu Podolskim (uniwersytet pedagogiczny), w Starej Syniawie (szkoła średnia nr 1), w Chmielnickim (szkoły średnie nr 3, 15, gimnazjum). Tacy doświadczeni proświtianie obwodu, jak Jewhenija Sochacka (Kamieniec Podolski), Maria Kundys (m. Czerniowce Podolskie), Emilia Kondratyszyna (m. Letyczów), Wasyl Krawczuk (m. Izjasław), Petro Malisz, Pawło Hirnyk, Anatolij Swarycewski (m. Chmielnicki) stale rozmawiają z młodzieżą, propagują ojczyste słowo w artystycznej oprawie klasyków literatury: T. Szewczenki, Ołesia Honczara, Wasyla Symonenki, współczesnych pisarzy-proświtian Kateryny Motrycz, Pawła Mowczana, Dmytra Pawłyczki, Iwana Dracza... Słowem, przyszłość «Proświty» pielęgnujemy już dziś. Z satysfakcją możemy powiedzieć, że proświtianie Chmielniczczyzny mają komu przekazać historyczny sztandar. SZEWCZENKO Taras (Zaporoże) 1. Tak się w życiu złożyło, że ostateczny wybór mojego zawodu ściśle związany jest z «edukacją narodową». Mam dyplom filologa, nauczyciela języka i literatury ukraińskiej. Później studiowałem w aspiranturze u znanego nie tylko na Ukrainie, ale i za granicą językoznawcy, profesora Stepana Pylypowycza Bewzenki. Dlatego oświatowiec to zawsze «proświtianin». 2. Przyszłość «Proświty» leży w intensywnej, napiętej pracy wśród «tych niemych niewolników», na straży których Taras Szewczenko postawił Słowo i których bardzo trudno nawrócić, a nawet zjednoczyć na podstawie idei narodowej, bezgranicznej miłości do Ukrainy, oddania swemu narodowi, ponieważ niemal 350-letni kolonialny stan, etnocyd i ludobójstwo samodzierżawnej i komunistycznej imperii wyssały z Ukraińca jego wolnościowego kozackiego ducha, jego dumne narodowe «ja». Dziś janczarzy typu «Mojsiejenków» i «Symonenków» podburzają Ukraińców do «wozzjednoczenia ZSRR», lekceważąco odnoszą się do języka i kultury rdzennego narodu. «Proświta» musi hartować przekonania i gotowość do zaciekłej, być może ofiarnej walki o niepodległą Ukrainę. Wiktor KOSIACZENKO (Czerniowce) 1. «Proświta» to dla mnie możliwość swobodnego obstawania na własnej ziemi przy interesach moich przodków, moich rodziców i potomków, mojego narodu, a więc swobodnego realizowania samego siebie. Dlatego jestem z nią od pierwszych dni jej odrodzenia. 2. Widzę ją jako masową, naprawdę Ogólnoukraińską organizację, do której za zaszczyt uważać będą należenie nie tylko zwykli obywatele Ukrainy, lecz także urzędnicy państwowi wszystkich szczebli, i to w większym stopniu niż przynależność do tej czy innej partii. Partie – kategoria zmienna. Światło Proświty – nie do zgaszenia! Jewhen DZIUBA (m. Swatowe) 1. Chcę, żeby moje wnuki, a może i córki, żyły w cywilizowanym kraju, a to jest możliwe tylko dzięki duchowemu odrodzeniu narodu. Tym właśnie zajmuje się «Proświta». 2. Próbujemy budować demokratyczne państwo prawne. W jego życiu ważne miejsce zajmą właśnie organizacje społeczne, a pierwszą wśród nich jest «Proświta». Myrosława FILIPOWYCZ (m. Łuck) Przygotowując się dziś do jubileuszu i uroczystości świątecznych, co chwila przychodzi myśl, czy «Proświta» usprawiedliwiła się, czy też jest na tej wysokości, na jakiej powinna być! Oczywiście droga, którą musi iść «Proświta», zawsze była różna, lecz czy nie jest to paradoks, że we własnym państwie, wśród własnych ludzi, musimy utwierdzać język ukraiński, wychowywać patriotyzm w ukraińskim obywatelstwie. W związku z tym podzieliłam się myślami w rozmowie z wołyńskimi proświtianami. LESIA KOWALCZUK, zasłużona nauczycielka Ukrainy: «Ja też tak się tym martwię. Moim zdaniem w sprawie odnowienia Towarzystwa jednak niewiele zrobiono. Perspektywa – jaka ona jest? Jak wpisać proświtiańskość we współczesny kontekst? Ten, kto zainicjował odrodzenie, powinien był być bardziej przewidujący i nakreślić takie drogi, które dałoby się konstruktywnie pogłębiać w przyszłości. A tak, najwyraźniej nie myślano zbyt wiele, nie martwiono się zbytnio, rzekomo opierając się na tradycjach, ale odpowiedniej rozszyfrowki nie było, a na nią miało jakoś samo życie naprowadzić, jednak, zdaje się, to się nie stało. Oto i trzeba każdemu na swój sposób zajmować się pracą proświtiańską. Ale zawsze należy pamiętać: «Proświta» była we wszystkie czasy miarą przyzwoitości». NINA HUCUŁAK, przewodnicząca kiwereckiej Proświty, radna rejonowej rady, lekarka: „Dziś Proświta w rejonie działa niezle, zjednoczyła wszystkie partie prawicowe. W zarządzie są przewodniczący partii: NDP, NRU i ChDP, które wystąpiły jako siła konsolidująca, więc u nas nie ma żadnych nieporozumień. To samo dzieje się na sesjach rejonowej rady. Zanim pójdziemy do administracji, omawiamy wszystkie kwestie, a pod egidą Proświty utworzyliśmy grupę radnych „Jedność”. Do Proświty należą specjaliści z różnych dziedzin, co pozwala kompetentnie rozwiązywać wszystkie problemy. Łącznie w naszym rejonie jest 80 proświtian, głównie młodych ludzi, kierowników różnych instytucji. Właśnie dzięki wzrostowi świadomości patriotycznej nasza organizacja się rozrasta”. ОЛЯ о бсТВИТ го804- гати МЕД б Асі 10 7х20Р» дя ПтрІ шити! пи!

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

нн со і НИ їй ие ж ит» и лого, ср АКТИ, КОЛЛЗІЧІ АРЯ я В ли рр ЕРА війні нин не яти комежтато | | (нумо ПРИМИІТІ «Proświta» – nasz los. Jaka ma być? а них с 2, ния А оо 0 се Р РАРАЕ - ень шо ан ШЕ ан - о п п нн ни ше ни - они ан Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, Instytut Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy, Państwowy Komitet ds. Narodowości i Migracji Ukrainy Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Zakończenie. Początek na s. 1 Uchwała Ogólnoukraińskiej konferencji naukowo-praktycznej «Ukraiński język jako państwowy na Ukrainie» (w ramach akcji «Przekażmy potomnym nasz skarb – ojczysty język») LUDMYŁA KATERENIOK, starosta chóru z m. Kiwerce: «Proświta dziś wciąż ma budzić ducha narodowego. I to dobrze jej wychodzi dzięki pieśni. Dziś mamy niepodległość, mamy własne państwo; a przypomnijcie sobie tamte czasy przed rozpadem Związku, kiedy nie wolno było niczego... Zmiany są wielkie, a więc, choć wczoraj nie byliśmy tak bogaci, możemy dziś sięgnąć po godne życie.» Gdyby nie było patriotyzmu, nie byłoby chóru. W chórze w większości są osoby bez wykształcenia muzycznego, ale przychodzą, poświęcając swój wolny czas, by nieść ideę ukraińską, wyjeżdżając do wsi. Celem naszego proświtiańskiego chóru jest propagowanie 24–25 września 1998 roku m. Kijów МмОпИ , ŻYCIE 11 Wysłuchawszy i omówiwszy referaty oraz komunikaty na temat problemu «Ukraiński język jako państwowy na Ukrainie», Ogólnoukraińska konferencja naukowo-praktyczna stwierdza, że umacnianie ukraińskiego języka jako państwowego przebiega powoli i sprzecznie, choć w zakresie realizacji Kompleksowych działań na rzecz wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego oraz wysłuchania sprawozdania Ministerstwa Oświaty o działaniach związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem akcji – stan funkcjonowania języka państwowego «Przekażmy potomnym nasz skarb – ojczysty język» w systemie edukacji; – opracować i zatwierdzić plan atestacji urzędników państwowych ze znajomości języka ukraińskiego; – zapewnić funkcjonowanie «Internetu» i całej sieci komputerowej w języku ukraińskim; – ukraińskiej przestrzeni społecznej Ukrainy; усіх Не ПИ С фи рах геритори wprowadzić ukrainojęzyczny reżim we wszystkich jednostkach wojskowych w ciągu 10 dni. Państwowy Komitet Sportu Ukrainy wspólnie z Ogólnoukraińskim Towarzystwem „Proświta” ma opracować program derusyfikacji i ukrainizacji kultury i sportu, podjąć działania na rzecz zapewnienia nauczania w języku państwowym na uczelniach kultury i sportu, przede wszystkim w Narodowym Uniwersytecie Kultury Fizycznej i Sportu. ukraińską pieśń, podnosić naszym ludziom na duchu, że nie jest jeszcze tak źle, że Ukraina wciąż istnieje i dobre zmiany są już niedaleko». NATALIA ZAWALNA, przewodnicząca Łuckiej „Proświty”, aspirantka Wołyńskiego Państwowego Uniwersytetu: «Obowiązek „Proświty” pochodzi od Boga i od ludzi, w pamięci o naszych poprzednikach – przekazywać swoim następcom tradycje, które jeszcze zachowały się w rodzinach, kulturę porozumiewania się, obyczaje. Potrzeba „Proświty” była, jest i będzie». JAROSŁAW JAROSZ, przewodniczący „Młodej Proświty” na Wołyniu: «Wpływ zachodniej kultury zdezorientował młodego człowieka, nie pozwala mu do końca zrozumieć swojej kultury i własnego miejsca w życiu. Działalność „Proświty” widzę właśnie w dawaniu młodym ludziom możliwości poznania samych siebie, historii rodzinnego kraju. Mam nadzieję, że w przyszłości młodzież wraz z Towarzystwem znajdzie swoją drogę, którą będzie podążać, dlatego czas już zwrócić uwagę na młodych». Zatem jaką będzie „Proświta” w XXI wieku, pokaże czas. A dziś, planując przyszłość i oglądając się na przebyte [drogę]… rodzimy język, przeprowadzono pewną pracę, sytuacja językowa w kraju nadal charakteryzuje się tymi negatywnymi zjawiskami i tendencjami, które obserwowano także wcześniej. Wprowadzenie języka ukraińskiego jako państwowego jedynie częściowo dotknęło wybranych sfer: szkolnictwa, zewnętrznej reklamy, radiofonii, oficjalnego używania języka państwowego przez najwyższe osoby urzędowe. Jednocześnie budzą głębokie zaniepokojenie takie fakty: Udział prasy i książek w języku ukraińskim jest znikomy. Są one niemal całkowicie wyparte przez produkcję drukowaną w języku rosyjskim. Szkolnictwo wyższe w ostatnich latach wciąż poczyniło postępy w sprawie wprowadzania nauczania w języku państwowym. Zdecydowana większość uczelni i wykładowców akademickich nadal kształci specjalistów dla Ukrainy w języku rosyjskim. Rażąco łamane są prawa Ukraińców do uzyskiwania informacji i nauki w ojczystym języku w regionach wschodnich i południowych państwa. Zdecydowana większość kierowników i urzędników wszystkich szczebli w tych regionach nie włada językiem państwowym lub nie używa go w swojej pracy, nie sprzyja rozszerzaniu sfery jego funkcjonowania nadać Instytutowi Języka Ukraińskiego status Narodowego, przewidziawszy odpowiednie finansowanie z Państwowego budżetu Ukrainy; – przewidzieć w pierwszym półroczu 1999 r. celowe finansowanie wydania zaktualizowanej redakcji «Ukraińskiej ortografii», w celu wszechstronnego zbadania problemów ortograficznych przejrzeć skład stałej Komisji Ortograficznej przy Gabinecie Ministrów Ukrainy; – wspierać Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» w tworzeniu Funduszu Rozwoju Języka Ukraińskiego i Ochrony Narodowej Przestrzeni Informacyjnej. 4. Ministerstwu Oświaty – opracować kompleksowy perspektywiczny plan realizacji art. 10 Konstytucji Ukrainy w systemie oświaty, operatywnie wspierać otwieranie ukraińskich szkół i przedszkoli, aktywnie wspierać przejście szkół na nauczanie w języku ukraińskim w Doniecku, Ługańsku, Zaporożu, na Krymie, zwłaszcza w mieście Sewastopol, wspierać kadry pedagogiczne władające językiem państwowym, nie zawierać i nie odnawiać kontraktów z rektorami uczelni, którzy lekceważą ustawodawstwo językowe; – podjąć zdecydowane środki dla przyt- przeprowadzonych! oznakowanie-no państwowym językiem przestrzegania państwowej wig-utriooii 11. Państwowemu Komitetowi Ochrony Konsumentów kontynuować patriotyczn- POCZ'TYN opracować instrukcyjny list o handl- marku znanni «IO0)PRIOGO prywatnej przy oraz reklamie towarów I/. Państwowemu Komitetowi ds. Religii Ukrainy zwrócić uwagę na przestrzeganie przepisów art. 10 Konstytucji Ukrainy oraz obowiązującego ustawodawstwa dotyczącego odprawiania nabożeństw w kościołach i prowadzenia działalności misyjnej na Ukrainie, rekomendować UPC Patriarchatu Moskiewskiego, by odprawiała nabożeństwa językiem ukraińskim na wszystkich terenach Ukrainy 10–13. Prezydium NAN Ukrainy – rozpatrzyć kwestię funkcjonowania języka państwowego w sferze nauki, opublikować materiały I Ogólnoukraińskiej konferencji naukowo-praktycznej «Język ukraiński jako państwowy na Ukrainie» 14. Instytutowi języka ukraińskiego NAN Ukrainy drogi; bezsprzecznie jedno jest pewne: proświtiański Bardzo powoli wprowadza się …nienie naruszeń praw Ukraińców na wyróżnić spośród najważniejszych ruch na Ukrainie aktualny i konieczny, jak język ukraiński w Siłach Zbrojnych, nauczanie w języku ojczystym w szkolnictwie wyższym zadań polityki językowej gruntowny Pozostaje rosyjskojęzycznym ukraińskim w ogólnokształcących szkołach na Wschodzie analiza sytuacji językowej w różnych regionach 130 lat temu. OŚWIADCZENIE GŁÓWNEJ RADY OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWIATA» im. TARASA SZEWCZENKI 16 października 1990 r. m. Kijów W historii naszego państwa 23 lipca 1998 r. pozostanie jako haniebny dzień, kiedy po raz kolejny w naszym domu, w siódmym roku niepodległości, zlekceważono język ojczysty. Właśnie wtedy Rada Najwyższa rozpatrywała projekt ustawy o powszechnym średnim wykształceniu. W artykule chodziło o nauczanie w języku państwowym ukraińskim w zakładach średniego wykształcenia Ukrainy. Wydawałoby się, że nikt nie powinien mieć co do tego zastrzeżeń. Niestety, przedstawiciel komunistów zażądał wykreślenia tego punktu i osiągnął swoje. Nie ma czemu się dziwić. Przecież tym komuniści pokazali, że występują przeciwko odrodzeniu Ukraińskiego niepodległego państwa, naszej kultury, duchowości i języka. To – ich śmiertelny grzech wobec wycierpiającego narodu ukraińskiego. Ale jak mogli poprzeć taki ultimatum przedstawiciele innych frakcji? Czyżby nie znali tragicznej historii Ukrainy, zwłaszcza zakazu naszego …ski sport, który wyrządza ogromną szkodę autorytetowi Ukrainy. Prywatny biznes w Ukrainie we wszystkich swoich sferach nadal lekceważy obowiązujące ustawodawstwo językowe, orientując się wyłącznie na język rosyjski i angielski. Konferencja naukowo-praktyczna zaleca: I. Radzie Najwyższej Ukrainy: -- ponownie rozpatrzyć projekt ustawy Ukrainy „O ogólnym szkolnictwie średnim” w celu przywrócenia w nim art. 7, przyjmując za jego podstawę obowiązkową naukę w placówkach szkolnictwa średniego w państwowym języku ukraińskim; -- przyspieszyć rozpatrzenie projektu ustawy „O rozwoju i stosowaniu języków na Ukrainie”. 2. Prezydentowi Ukrainy: -- oficjalnie i publicznie ogłosić, opierając się na art. 10 i 11 Konstytucji Ukrainy, państwowy kurs na ukraińskie odrodzenie narodowe (języka, oświaty, kultury); -- wymagać od nowo mianowanych wysokich urzędników obowiązkowej znajomości języka ukraińskiego i posługiwania się nim w codziennej pracy; -- wydać dekret o wspieraniu rozwoju prasy, produkcji audio i wideo w języku państwowym, przewidując czasowe (do 2001 roku) ulgi dla prasy ukraińskojęzycznej oraz zobowiązanie do wydawania nakładów ukraińskojęzycznych dla prasy rosyjskojęzycznej w Ukrainie; -- wyprowadzić ze struktury Państwowego Komitetu ds. Narodowości i Migracji Departament ds. realizacji polityki językowej i jej normatywno-prawnego zabezpieczenia, podporządkowując go bezpośrednio Gabinetowi Ministrów Ukrainy, bezpośre- na Południu Ukrainy; -- podjąć działania na rzecz przeniesienia procesu nauczania w szkołach wyższych wszystkich poziomów akredytacji i form własności na język państwowy nauczania; -- zapewnić podręczniki placówkom oświatowym; -- wspólnie z Instytutem Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy zreorganizować komisję metodyczną Ministerstwa Oświaty, ukraińskojęzycznych placówek oświatowych Ukrainy; 2. Ministerstwu Kultury i Sztuki: -- wysłuchać na posiedzeniu kolegium Ministerstwa kwestii wdrażania art. 10 Konstytucji Ukrainy w systemie placówek oświatowych Ministerstwa Kultury; - przejrzeć plany nauczania i metodyczne w celu zwiększenia liczby godzin nauczania języka ukraińskiego w placówkach oświatowych podporządkowanych Ministerstwu Kultury; 6. Ministerstwu Sprawiedliwości Ukrainy: -- przyspieszyć uogólnienie propozycji ministerstw i innych centralnych organów władzy wykonawczej dotyczących zmian i uzupełnień do aktów prawnych, które dotyczą wprowadzania języka ukraińskiego, -- podjąć działania w celu przestrzegania ustawodawstwa językowego w sferze sądownictwa; 7. Ministerstwu Informacji Ukrainy: -- wzmocnić wsparcie dla rozwoju prasy i wydawnictw książkowych w języku ukraińskim, przede wszystkim dla dzieci i młodzieży; -- wspólnie z Instytutem Języka Ukraińskiego, Departamentem Realizacji Polityki Językowej oraz Ogólnoukraińskim Towarzystwem «Proświta» zorganizować w środkach masowego przekazu szerokie dyskusje na aktualne kwestie współczesnego stanu języka ukraińskiego oraz opracowanie prognostycznych socjolingwistycznych rekomendacji dotyczących sposobów utrwalenia języka państwowego; -- utworzyć przy Wydziale Literatury, Języka i Literaturoznawstwa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy naukową radę ds. problemu «Język ukraiński»; -- założyć czasopismo naukowe «Ukraińska mowa» jako organ Narodowej Akademii Nauk Ukrainy oraz Rady ds. Polityki Językowej przy Prezydencie Ukrainy; -- rozwinąć na Ukrainie badania w dziedzinie terminologii, tworząc grupy robocze z językoznawców i specjalistów różnych dziedzin; -- przeprowadzić strukturalną reorganizację Instytutu, wydzielając w osobny podział Leksykalny Zbiór Kartkowy i nadając mu jako narodowemu zbiorowi bogactw leksykalnych języka ukraińskiego status Dziedzictwa Narodowego; -- uporządkować materiały Ogólnoukraińskiej naukowo-praktycznej konferencji «Język ukraiński jako państwowy na Ukrainie»; -- przeprowadzić reorganizację międzyresortowej komisji językowej w celu wzmocnienia kontroli nad przestrzeganiem wymogów pisowni w podręcznikach szkolnych i uniwersyteckich oraz słownikach, a także podniesienia jakości słowników i literatury metodycznej z zakresu językoznawstwa; corocznie organizować podsumowujące konferencje naukowo-praktyczne, podczas których analizowano by stan przestrzegania państwowego prawodawstwa o języku ukraińskim 15. Państwowemu Komitetowi Telewizji i Radiofonii Ukrainy wzmocnić na państwowej telewizji propagandę języka ukraińskiej kultury, ukraińskojęzycznej prasy i książki, zwłaszcza w popularnych programach telewizyjnych zapewnić stałą codzienną prowadzić do takiego prawa wicepremierowi ds. humanitarnych ... języka ukraińskiego ... centralnych organów Proświtianie są głęboko oburzeni wspomnianą decyzją, którą uznają za ... departament, powierzając mu ten ... funkcję kontroli nad ... redakcyjną ... spraw antyukraińskie działanie w duchu walujewskich, emskich i bolszewickich zarządzeń, które według ustalonego ... prawa ... wymienionych programów ... aktywnie poprzeć Ogólnoukraiński konkurs ... ograniczać ... ustawodawstwo ... statusu języka ... Gabinetowi Ministrów Ukrainy ... organizacjom państwowej radiofonii i telewizji podjąć środki ... zakazanych środków ... przekazu, uspokoić ziemię narodu ... naruszycieli reżimu językowego, ... wydanych licencji Żądamy, aby podczas drugiego czytania projektu ustawy artykuł ... wykonanie „Kompleksowych środków dotyczących ... państwowego języka” ... To nasze zgodne z prawem żądanie. Przecież żyjemy w państwie ukraińskim, gdzie język ukraiński jest językiem państwowym obecnie chodzi o ignorowanie należnych warunków ... wszechstronnego rozwoju ... rusyfikacji języka ukraińskiego Ministerstwu Obrony Ukrainy ... placówki państwowe ... pisemnych ... wszechstronnego ... tolerancyjnego stosunku wydawnictw rosyjskojęzycznych do ukraińskiej kultury ... nauczania ... kultury

Машинний переклад

Оригінал українською · переклад оновлюється

«в бі Мб чу ч є я. 9 ло м П росвітяни Січеславщини 17 жовтня провели УМ обласну звІТНО-вВвИБОрчу звіІТНОЮ доповіддю ви-обласного об'єднання говариства «Просвіта» ім. Т. ЦІ: вченка Володимир Заремба М конференцію. Із ступив голова Всеукраїнського Ж їй б - -е - " ХО МАК . У У УЧ РТ мя я яти п, - -'ю чи о нн і ьо о точно о т ч - пи о у о я ть о п о чо бчв'ь нь о о о В аю - БР я - 1 нн НО "о ь ко, М чо чт ча чно ноя . і ча м і-й Лю - й и ЧУ "| Дніпропетровщина має глибоке | міцне українське коріння. Багата і славна історія ше землі якнайтісніше зв'язана з Запорозькою Січчю Недавно виповнилося 3650 років героїчної перемоги українського козац- КОМАЕАЗІТ РО Президенту України Л. КУЧМІ Голові Верховної Ради України О. Ткаченку Депутатам Верховної Ради Засобам масової інформації НАСТУП НА УКРАЇНЦІВ У ВЛАСНІЙ ДЕРЖАВІ Одній Ю 13 СКЛОДдДОвВИХ держави ( МОВО бороті Ба ЩО Не! - боротьбо за державу. Є мова - є держава. Державу Ізраїль с гворено 50 років гому Мови не було Тепер зоно створена, У у і воно - державно | ОНКОНІ був КОЛОНІЄЮ) Англії, Ом функціонувало англійсько мова о Ко о З | ОНКОНІ попернули До Китаю, | КИГОМСЬКО МОВа з 1988 року стол там обов'язковою ХА ХХ о боротьба проти держави Державний злочин Ко ХУ У Пройшло СІМ років незалежності України, але за цей час державно мово в нос не гнав Ж 1мняло належного МІСЦЯ, О ПОСИЛИЛлОсСЯ (1 румнаця. У Харківській області українців понод 60 відсотків, о державною мовою видається пише одно газето -- «Слобідський край», російською ж -- ПОНОД 50, 3 них понад 30 стали виходити в останні два-три роки. Загальний тирож російськомовних видань нолічує мільйони примірників, ар «Слобідського краю» -- близько 20 ТИСЯЧ Російськомовний «Харьков-рьнок» має тираж 450 тисяч примірників, «Метро-пресс» - 150 тисяч, «Тайнь медицинь» -- 100 тисяч Всі три видання розповсюджуються безплатно У книжкових магозинах 99 відсотків російської літератури, на лотках усі сто. На потках продають пише російськомовні газети | журнали. Новіть українського календаря не побачиш. Їде відкрита блокада видань державною мовою. У багатьох селах РОДІОТрансляційна мережа зіпсована. Селяни не можуть одержувати офіційної інформації, о цедає свободу сумнозвіСнНИиМм партіям поширювати дезінформацію. Державне родіо, проводячи передачі, запрошує російськомовних представників, але синхронного перекладу на державну мову не забезпечує. Та й сам Президент не дуже шанує українську мову. Так, у вересні в Азербайджані (Баку) він виступав не мовою держави, яку представляв. Телевізійні канали у більшості випадків користуються російськими текстами. Українське державне телебачення, «Оріон» та ІСТВ дастково звертаються до державної мови. Рекламна інформація в державних підприємствах, на ЗОЛІіЗзНиИЦці, в метро, чазви підприємств тощо виконані здебільшого недержавною мовою. Державною подана лише реклама західноєвропейських фірм. Послідовно | наполегливо влада комплектується з російськомовних шовіністів. Головами райдержадміністрації ряду районів області останнім часом чомусь почали ставити росіян. Це що, підготовка до передачі Харківщини Росії? Директором єдиного в місті українського драматичного театру імені Т. Шевченка призначена запекла російська ДОПОВІДІ І у ; крема н ІГОЛОШІУ З сі ІЗ, що за тва на чолі з Богданом Хмельницьким ШОВІНІСТКА. період з 1994 року основна діяльність під Жовтими Водами Ця перемога Демонструючи свою проросіиську спрямованість, харківська влада, незважаючи на осередків «Просвіти спрямовувалась на вва ди п ецніє рішучі протести демократичних організацій та української інтелігенції, поміняла назву вул. утвердження української національної за і НЗНОЛИВИ дан Байрона на вул Героїв Сталінграда, позвало станцію метро «Маршала Жукова», ідеї! Дружно працювали обласна рада 1 правління Ба ІАТОСИЛ доводиться докла- дальшої боротьби, утвердила славу духу українського народу. Об'єднання «Просвіти» широко використовували у встановила пам'ятник цьому ворогу українського народу. Ї в той же час відмовляється перейменувати проспект імені 50-річчя СССР на пр. імені Героїв Крут -- юних патріотів, що загинули, захищаючи Україну, дати для об'єднаних ДІЙ УСІХ ж ріці г; й | амеба Що зрррианря постх просвітницькій роботі героїчні сторінки | Це тільки кілько Приклодів тиску на укроїнців у Харкові. Додаємо до цього переліку ще чаціональнодержавницьких партій та з історії українського народу. Зокрема у Міська рада, Склод якої залишився незмінним з часів будівництва «свєтлого будущего», - ГТ ргл? по РР "Го. про і - С у» «25 З - "ро Ре організацій РЕ ГУ ІЧрно виходить га зета овен нн мк І з Риба пказнатоловиз порушуючи ер 10 Конституції України, ВВОДдИТЬ ЯК офіційну другу мову -- російську. А по Зачеславський край» б | М | Те | б ай суті це повно ліквідація державної мови. Київський районний суд відмінив було це рішення, Особливо добрі стосунки у «Просвіті» | на важливості інформації. Для форму-о ог обласний підтримав порушників Конституції. встановлено віддІЛенням Спілки | вання національної свідОМОСТІ українців Верховна Рада свого часу прийняла постанову про паспорт, з якого вилучила запис письменників Укра і ти Практично ВеСЇ цеодне їз особливих завдань «Просвіти». про національність Це крок до ліквідації України ВЗОГалі або створення якоїсь аморфної заходи проводяться разом із письменни- Вміле використання у просвітницькій ЗеБЖавИ Ми звертаємося до громадян України всіх національностей і віросповідань ками. Акцентувалась увага на посиленні роботі саме героїчних |; життєстверпоррназуциння До нем б ноу посилає своїх синів гинути на зво ро бійнях бр. ЗА чн она жа ІТ ІНШИХ націй -- молодь кратна не викидає грошей но війн ідкорення роботи гворчою молоддю. загальджуючих фрактів дасть позитивний ре- України Росією на що розраховують дн політичні аа М «п'ято пан р - | 7: г т ТТ Ес , - ї "І ' г з 1 1 г УТ - тро Б щ плидомо, що кожну справу РМ ЛУК палки здома, приведе до катастрофи на Землі Ми звертаємося до Верховної Ради України: люди, а тому в центрі уваги була робота 7 припиніть політичні ігри; і -- прийміть закон про відповідальність 30 антидержавну діяльність; ци справі сьогодні, як ніколи, потрібна 7 прийміть закони економічного становлення держави; якість 7 державна мова -- єдина офіційна мово в Україні, : 7 впишіть у паспорт графу про національність; | . - Хто з депутатів не згоден або не здатен цього зрозуміти, нехай покладе свій М: Шановні депутати! депутатський мандат Ми звертаємось також до Президента України: -- забезпечте функціонування державної мови но всіх рівнях влодних структур; 77 визначте кордони з Росією і прикрийте їх військами. викладання заледве перевищує позначку - добийтесь у НАТО гарантій недоторканості кордонів і незалежності України; 25 відсотків) можна пояснити свідомою - укомплектувати адміністративні структури патріотами, іх «вчорашніх», які гактикою загальновідомих політичних кіп, продовжують політику далекого минулого, звільнити, що провадять популістські заходи на грунті -, припинити утиски українців та демократичних організацій, які підтримують становленматеріально важкого та ідеологічно неня України на ноги. певного стану в Україні. Тож ми знову звертаємося до свідомих представників вищої законодавчої влади (|з закликом переглянути своє рішення стосовно проекту «Закону про освіту» на користь обов'язкового вивчення української мовив навчальних закладах України. Однак яким би не було остаточне рішення Верховної Ради, ми висловлюємо намір зробити все, що в наших Силах, для подольшого якнайширшого плідного розвитку української мови та культури чад зміцненням первинних осередків І в Продовження на с 4 і ІПЙОЛОГІЧН оїно видань ця цифра скорочується майже вдвічі; КОЛИ КІЛЬКІСТЬ ШКІЛ 3 українською мовою звертаються студенти ЇЇ курсу факультету СПецЦІОЛЬНОСТІ мова та література» Запорізького державного університету з проханням переглянути проект Закону України «Про Освіту» в його теперішній редакції та поновити в ньому статтю 7, яко було вилучено звідти після першого читання Закону на літній сесії Верховної Ради Вона затверджувала обов'язкове вивчення укроїнської мови в усіх новчальних закладах України. Втрата законодавчого закріплення цієї частини програми освіти в Укроїні завдає надзвичайно руйнівного удору політиці державотворення | оновплення духовних ресурсів українського народу, внески до якої робили видатні його представники протягом майже восьмисот РОКІВ І ДО Якої можете зробити вклод саме ви | саме тепер Від вас зараз залежить, якою мовою розмовлятимуть ваші діти, яке «Укроїнська ПРЕЗИДЕНТУ УКРАЇНИ Л. КУЧМІ ГОЛОВІ ВЕРХОВНОЇ РАДИ УКРАЇНИ О. ТКАЧЕНКУ НАРОДНОМУ ДЕПУТАТУ УКРАЇНИ П. МОВЧАНУ НЕ ЧІПАЙТЕ СВЯТОГОЇ Ми, просвітяни м Павлограда Дніпропетровської області, з глибоким обуренням | гривогою сприйняли рішення Верховної Ради України про вилучення із законопроекту | ; з , про середню освіту, п ийнятого в пе читанні І - стовлення буде прищеплене їм до рідної державного університету (факультети Чула рено МУР ЧИТОВНТЯМеХ ситі про обов'язкове вивчення а Я а З української мови в закладах середньої освіти Ури і ЗОЗУМІТ ьвони щось країнської філології та істо ичний мови і культури ічи зав урчнной, Бк укр Ф щі / З Докотилися| Добудувалися! Немає но вас Івана Сірка! А то й Гонти |з Золізнякомі Підписи студентів Запорізького ПИ С ) ск ТА О», 5 Ноера дю) ноя Мово є типово Студеите керечного фогузь тету / бдерли народ до САЛКИО тепер че и душу розпинаєте! ІВОрчЧи) «О0мС всто укагренг Віча ими О рю з авовівеозрИЯ пон мальки вуржожито) рад см ШІ иходить, що ліві і ті, хто їх підтримує, вперто вирішили зруйнувати і нинішню українську є 7 г і - пд РР Р Й а г ба ) лю - - / у - - пюдською рисою п З ендатот ст Й ж че «док бр державність. Бо, як бачимо, -- руйнують, а не будують! Не вийде! Не дамо! допомогоє їй закріплюватися в люд Роде п сб Сава м 7 8 об) Звертаємося П У Л | ТІ палемат р реве о з пк а 27 фасод Я 2 боці р ося до ГІрезидента країни: Леоніде Даниловичу, Ви гарант Конституції Ге ж | , 27 С РА /4 -Ппг:пб1яїЛайя На : Ї - т | - чиз і Чи було вм о бІЛЕНМВА НИЦІ б убартую з (Пренорурої03 Пледи В З "країни; тож не ааволдита " порушувати -- сміливіше бийте по злочинних руках. а імеччині, ь о в ОР ТУЛИТРИ У Грн вертаємося до Верховної Ради України: ша | | | у | ДОВ рр . шановні народні обранці, я високорозвиненій світовій державі парло- РУ сват ра й Дена ма ай М й У р на і дії «річ г о чі й ги Ж є зовелися скажені, то лікумйте їх від цієї небезпечної для України і укроїнського народу хвороби. Вимагаємо ех ба з зоро суге Са «ПОРУ А мент ток зневажливо поставився до рідної у: гори З алое МО ЛО0 ручку повернути статтю / до законопроекту і в подальшій роботі неу звже абаогаче культури І загаль- У резді дра 18 "Масалесоа о д; - . мови? Гевже збагач Аме / працю, за 7, уже В б сплГолма фо порушувати прийнятих вашими попередниками ні Закону про мови, ні Конституції України. НОї освіченості навіть с укроїтн зеззані (2 ява. па ТК / б гхраваі РУ. Не чіпайте святого! Невже у вос мало роботи? походженням населення У рат раху | ац о ле "зара ср Пат Просимо газету опублікувати прізвищо всіх, хто голосував за вилучення статті 7 і хто нок вивчення української мови і культури Р - утримався. Якщо туди потрапили наші же ї Ї РР торті ож Я. зе чІ ПРУТА 72 РЕ -- НОСТІПЬКИ обмежує право цього нас елення? 1ь Ганта 0 ж "ОЧКИ МУ 3 14 арочьла «є Й Р «землячки», якщо вони не ОТЯМЛЯТЬСЯ -- розпочнемо кампанію їх відкликання. Не дозволимо ві нашого імені н | и Гаке нехтування інтересами значної час Д щити безцінний т АНТИ УЛ 27 - ай і мі" ж дроачва коуч Р й і - . - | З савбогофосьи (49, Й зоря, ро , скарб україніІського нороду со рідну мову! Тини виборців об єктибними божа Ам УР упр Р 2 7? а УР У І; з часу |тоді, коли на Укроїні лише 4 овочем Ж М, зеебітьаюсксг я я ДО | ходить дер- 18 Мине 27 й, 000 Твоє А м. по ВІДСОТКІВ друкованої! продукції виходить дер / що 043 2 мА ПОМАРЕНКО, «овною мовою, о стосовно періодичних голова Павлоградського мі/ського Говариства «Просвіта» /м. Т. Шевченмк: - РЕ и нн Р мно я ли
NIE BYĆ OBOJĘTNYMI! rozdartego imperialnymi granicami. Literatów Mychajło Fedorowycz wdawał się i później: miał bowiem dobrą pamięć i dobrze postawiony głos. Na pierwszym zebraniu Proświty M. Komarow, biorąc pod uwagę jego wiek, przeciążenie twórczymi i społecznymi sprawami, a także jego bezsporne zasługi przed kulturą ukraińską, został wybrany honorowym przewodniczącym Towarzystwa. Proszono go, by nie zajmował się przyziemnymi sprawami organizacyjnymi, by oszczędzał swój czas i dbał o siebie. Skoro M. Komarow uważał, że „na Ukrainie życie narodowe mogło przejawiać się najpełniej w literaturze, teatrze i nauce”, to główną uwagę poświęcał właśnie tej dziedzinie ukraińskiej duchowości, która opierała się na słowie ukraińskim, zaciśniętym w kleszcze zakazujących procesów rosyjskiego caryzmu. Tuż przed powstaniem Proświty Mychajło Komarow pisał: «Z bólem bo- NIE MILCZEĆ! 4 -F Zakończenie. Początek na s. 5 Profesor Mychajło Popławski wzywał delegatów do aktywniejszego przeciwdziałania naporowi rusyfikacji. | W każdych warunkach nie być obojętnym wobec sprawy ukraińskiej, naszej Ж с алею: соці - ЦЕ я і о йЖ | зах ча - б ТУ państwa. Każdy z nas musi twardo i uporczywie bronić naszego języka, swojej godności. Dbamy bardziej o kogoś, a nie o ukraińskie interesy, o własny naród. No właśnie, powiedzmy, parlament w pierwszym czytaniu przyjął projekt ustawy „O powszechnym średnim wykształceniu”, skąd usunięto przepis o obowiązkowej nauce w języku państwowym. To wydarzenie jest ogólnonarodową obrazą. Musimy bronić się przed rosyjskimi szowinistami. Nie ktoś, lecz każdy z nas musi powiedzieć swoje słowo w obronie języka ukraińskiego. Wystąpienia Moisiejenki w parlamencie dotyczące „wozrożdienija SSSR” są skierowane na rozkład Państwa Ukraińskiego. Serhij Dowhań (Dniepropetrowsk), Mychajło Symonenko (Wierchniodniprowsk) zwrócili uwagę delegatów na organizacyjne umocnienie ogniw Proświty. Właśnie w Wierchniodniprowsku mają miejsce ingerencje w pracę Proświty ze strony niektórych narodowo-demokratycznych sił. Ołena Stecuk (Pierwszotrawniewe) poruszyła problemy oświaty, zaopatrzenia placówek oświatowych w podręczniki, a także działalności «Młodej Proświty». Delegaci Natalia Iwaszkewycz (Krzywy Róg) i Serhij Złyczyj (Dniprodzierżyńsk) zwrócili uwagę na gazety proświatowe i zaproponowali częściej publikować krótkie noty historyczne, prowadzić rubryki satyryczne i humorystyczne, a także informować o najlepszych doświadczeniach ośrodków proświatowych. W wystąpieniach wszystkich delegatów brzmiała wspólna myśl o zjednoczeniu organizacji o narodowej świadomości w jedną siłę. W dyskusji nad sprawozdaniem wzięło udział siedemnastu delegatów. Pracę obwodowego zarządu za okres sprawozdawczy uznano za zadowalającą. Przewodniczącym Dniepropetrowskiego Obwodowego Zjednoczenia Towarzystwa «Proświta» wybrano pisarza Wołodymyra Za- Z uchwały, przyjętej przez konferencję sprawozdawczo-wyborczą, należy wyodrębnić najważniejsze zadania na przyszłość dla ośrodków obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta». Po pierwsze, konsekwentna i ukierunkowana działalność na rzecz utrwalenia ukraińskiej idei narodowej. Najważniejsze jest tu utrwalenie języka ukraińskiego jako państwowego. Po drugie, w związku z dojściem do obecnego parlamentu znacznej liczby sił lewicowych znacznie wzmógł się niszczycielski nacisk na język ukraiński. Jaskrawym przykładem tego jest wykreślenie z projektu ustawy «O powszechnym średnim wykształceniu» przepisu o nauczaniu w szkołach w języku państwowym. Dlatego w takiej sytuacji każdy proświatianin, świadomy Ukrainiec, powinien zabrać głos w obronie naszego języka poprzez list-apel do parlamentu i Prezydenta Ukrainy z żądaniem zaprzestania aktu przemocy. Po trzecie, w związku z przygotowaniami do kolejnych wyborów Prezydenta Ukrainy najważniejszym zadaniem ośrodków jest praca na rzecz zjednoczenia narodowo-państwowych sił w jeden blok. Po czwarte, uwzględniając trudną sytuację religijną w Ukrainie, wspierać ruch na rzecz zjednoczenia cerkwi i utworzenia Jednej Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej. Mykoła Nesterucz UK, odpowiedzialny sekretarz Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Inicjatorem utworzenia Odeskiego Kulturologicznego Towarzystwa Proświty», która była najpotężniejsza spośród innych «Proświt» Ukrainy na początku naszego stulecia, stał się bibliolog, etnograf, krytyk literacki, jeden z twórców dobrze znanego słownika języka ukraińskiego Mykoła... Michaił Fiodorowicz Komarow. Idąc Katerynińską ulicą w Odessie, zatrzymajcie się na jej skrzyżowaniu z ulicą Żukowskiego, pod starym rozłożystym kasztanem, i spójrzcie na dwudziesty siódmy dom. Tu, na drugim piętrze, mieszkał Michaił Komarow z rodziną, a na parterze mieściła się kancelaria notarialna, w której zarabiał na chleb powszedni. Z zawodu Michaił Komarow był prawnikiem – ukończył wydział prawa Uniwersytetu Charkowskiego, a z powołania był pisarzem, filologiem, badaczem ukraińskiej przeszłości. Przejrzał wszystko, co wyszło spod rodzimej prasy drukarskiej w ciągu całego XIX wieku, wszystko, co w tym samym czasie pokazano na scenie rodzimego teatru. Nad tymi pracami Komarow spędzał dni wolne i święta, choć nie cieszył się bogatym zdrowiem i bardzo często potrzebował wytchnienia. Jego książki i artykuły do dziś zachwycają bogactwem zebranego materiału, rzetelnym wykładem i patriotycznym zaangażowaniem. Należą do złotego zbioru ukrainoznawstwa. Michaił Komarow przeżył w Odessie ćwierć wieku, od jesieni 1887 do jesieni 1918 roku. Przez cały ten okres jego mieszkanie było swoistym centrum ukraińskiej kultury na południowym terenie Imperium Rosyjskiego. Przybywali tu z listami i karteczkami, przyjeżdżali z nadzieją znalezienia wsparcia i pomocy dziesiątki ukraińskich poetów i prozaików, aktorów i malarzy, lekarzy i oświatowców, ludzie wysoko wykształceni i prości pracownicy. W domu Komarowa gościnę ciepłą i hojną mieli Iwan Franko, Leся Ukrainka, Michaił Hruszewski, Ahatanhel Krymski, Iwan Mieczuj-Lewycki, Michaił Kocjubynski, Iwan Karpenko-Karyj (Tobiłewycz), Marko Kropywnycki, Mykoła Worony, Maria Zankowecka, Zofia Krusza-Myćka i wielu innych bezinteresownych robotników ukraińskiej duchowej niwy. Jeden z biografów Michaiła Komarowa bardzo słusznie i trafnie powiedział, że pierwszą i niezaprzeczalną jego zasługą wobec poddanej Rosji Ukrainy była umiejętność podtrzymywania i rozwijania wysokiego ducha ukraińskości, ducha oporu, etycznego wzniesienia, ducha moralnych i kulturalnych wartości zebranych przez Ukrainę na jej ciernistej drodze, obrony jedności narodu mocnym głosem muszę i tym razem, jak i dawniej, z góry zaznaczyć, że prawne, a raczej bezprawne położenie Ukrainy się nie zmieniło: znany wszystkim ukaz z 1876 roku nadal nie został uchylony i nadal ciężkim brzemieniem przygniata nasze słowo, nasze piśmiennictwo, a wraz z nimi całe kulturalne życie Ukrainy. Nic dziwnego, że na Ukrainie jest ono skute znacznie bardziej niż gdzie indziej w Rosji, gdyż oprócz warunków życia społecznego wspólnych wszystkim nasza biedna Ukraina musi ponadto odczuwać ciężką zniewagę i krzywdę, jaką wyrządził nam zakaz naszego ojczystego słowa. Ta krzywda nie zmniejszyła się w minionym [1902-go roku. — Г. З.], i tym razem muszę ponownie odnotować kilka faktów ucisku i niesprawiedliwości, które musimy znosić, ale jednocześnie odnotujemy te radosne fakty, które wyraźnie świadczą, że wszędzie, na całej przestrzeni ziemi ukraińskiej, rodzi się walka z tymi uciskami, i z każdym rokiem wzrasta ona coraz bardziej; zapewne nadejdzie czas, kiedy prawda przeważy krzywdę». Z zamiarem przeważenia krzywdy, obrony ojczystej mowy — żywej duszy najlepszego narodu, nasilenia walki z niesprawiedliwością społeczną, choćby pośrednio, zakamuflowanie, lecz przyciągnięcia ludzi do idei Państwa Ukraińskiego, tworzył M. Komarow «Proświtę». Był świadom, że Towarzystwo może zginąć pod ciosami reakcyjnej władzy i jej wiernego pomocnika — rosyjskiego czarnosecinnego szowinizmu — lecz mocno i niezachwianie wierzył, że obfitych żniw nigdy nie bywa bez starannej uprawy ziemi i wyborowego siewu. Zbliżał się już do siedemdziesiątki. Coraz częściej dawało o sobie znać serce. Ale Michajło Fedorowycz nie zważał na to, pracował z młodzieńczym zapałem, dając osobisty przykład oddania sprawie narodowej. W ciągu trzech lat występował jedynie na literacko-artystycznych czytaniach i wieczorach organizowanych przez «Proświtę», ponad trzydzieści razy! Przed słuchaczami ożywały obrazy niezapomnianych bojowników o wolność i niepodległość Ukrainy; odzywała się do sali Marusia Czuraiwna, poetka pół rzeczywista, pół legendarna, z XVII wieku; w nim grzmiało szewczenkowskie «Posłanie»: «I umarłym, i żywym, i nienarodzonym ziomkom moim na Ukrainie i nie na Ukrainie..». Wielu po raz pierwszy usłyszało w ludowej widowni, właśnie od M. Komarowa, o ukraińskim wertepie i ukraińskiej dramie wertepowej, o działalności bractw, ukierunkowanej na rozwój ukraińskiego szkolnictwa, o twórczości Pawła Czubyńskiego, któremu przypisuje się powszechnie znany wiersz «Ще не вмерла Україна...» («Jeszcze nie umarła Ukraina...»), oraz o Petrze Szycyńskim, który w stepowym Ananjewie napisał skrzydlaty chór «Zakukała siwa kukułka...». Z proświatiańskiej gazety «Wiści» z marca 1906 roku, do której powstania Michajło Komarow włożył tyle pracy, dowiadujemy się o wieczorze szewczenkowskim, zorganizowanym przez Towarzystwo z okazji 45. rocznicy śmierci wielkiego kobzarza. Referat: «Słowo o Tarasie Szewczence dla Ukrainy, dla jej przyszłości». Referent: M. Komarow. Wziął udział w części koncertowej, recytując ulubioną «Perebendię». Przy czytaniu popularnych utworów ukraińskich nie oszczędzał sił. Stary siewca «rozumnego, dobrego, wiecznego» nie był jednak z tych, którzy się oszczędzają: codziennie brał na siebie dozowaną porcję pracy. Kiedy policja zażądała odsunięcia od kierownictwa zarządu radykalnie nastawionego lekarza Iwana Łucenki, M. Komarow przełożył na swoje bardzo zmęczone barki cały ciężar «Proświty» i stoicko niósł go aż do ostatnich dni istnienia Towarzystwa, które zostało zakazane pod koniec 1909 roku. ZAŁOŻYCIEL ODESKIEJ «PROŚWITY» Jesienią 1906 roku wraz z innymi przywódcami Proświty M. Komarow przeżył rewizję policyjną. Oficer, który ją prowadził, drobiazgowo grzebał w książkach i papierach, a po kilkugodzinnym przeszukaniu z rozczarowaniem powiedział: «K sożaleniju, nichto niedozwolennogo ne nasziel!». Ironicznie uśmiechnąwszy się, doświadczony prawnik M. Komarow zapytał: «A gdybyście znaleźli?..» — «Razumieietsia, otprawił bych was w tiuremnyj zamok so wsiemi wytiekaiuszczymi posledstwijami», — usłyszał w odpowiedzi. Pogrom Proświty, który nastąpił na fali triumfu rosyjskiej reakcji, był ciężkim ciosem dla wrażliwej duszy Komarowa. Ale on się nie poddał: na miejsce Proświty zorganizował Ukraiński Klub, a następnie stowarzyszenie «Ukraińska Chata»; hodował marzenie o własnym wydawnictwie, które chciał nazwać «Snop»; wydał «Wieniec Tarasowi Szewczence z wierszy poetów ukraińskich, galicyjskich, rosyjskich, białoruskich i polskich» — tę na owe czasy bezprecedensową (a i dziś rzadką!) antologię utworów ku czci innego literata; napisał książkę o pierwszym tłumaczu Pisma Świętego na język ukraiński Pylipie Morachewskim. Michał Kocjubyński, oceniając wszechstronną twórczą i społeczną działalność M. Komarowa, zaliczał go «do najlepszych i najbardziej zasłużonych pracowników». Można by przytoczyć szereg innych pełnych szacunku ocen niestrudzonej i owocnej pracy działacza Proświty. Lecz dziś z uczuciem palącego wstydu trzeba mówić, że grób Michała Komarowa na Drugim Chrześcijańskim cmentarzu w Odessie nie ocalał: został zniszczony już w latach sześćdziesiątych, na naszych oczach, wbrew społeczeństwu, które chciało zachować ostatnie schronienie tego, kto był ozdobą miasta. Przypomnijmy, że poważny badacz, uczony-literaturoznawca Andrij Nodzwidski pisał o tym jeszcze w 1944 roku. Na budynku, w którym mieszkał M. Komarow, do dziś nie ma tablicy pamiątkowej, chociaż wniosek o jej ustawienie złożono na początku lat siedemdziesiątych. Nie po raz pierwszy pojawia się propozycja nadania imienia Michała Komarowa Odeskiej Państwowej Bibliotece Naukowej, gdzie przechowywane są jego archiwum i zbiór książek. Jednak, jak się mówi, także i dziś wszystko pozostaje bez zmian. Na czasie jest ustanowienie corocznej Ogólnoukraińskiej Nagrody imienia Myhajła Komarowa Jak długo wybitny działacz kultury ukraińskiej pozostanie bez należnego uhonorowania? Hryhorij ZLENKO, pisarz, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, Odessa Кн ВН і Р

Машинний переклад

Wyzwoliciel, nauczyciel czy zniewoliciel?

Na łamach gazety „Zaporoska Sicz” Wychodzi na to, że jak tylko zaczyna się mowa o Włodzimierzu Uljanowie (Leninie), moi rozmówcy wysuwają na pierwszy plan jego niezrównany umysł. Tym bardziej sięgnijmy do źródeł drukowanych w czasach komunistycznych rządów. Czy nie wiecie, dlaczego Włodzimierz Wynnyczenko nazwał Lenina „nauczycielem podłości”? Rada nie uznaje lokalnych rad, nie zwołuje zjazdu rad, przepuszcza przez swoje terytorium białe wojska i nie przepuszcza czerwonych. Potem, za wypełnienie ultimatum, bolszewicy (…) bez Północy nie utrzymają się, nie przeżyją. A potem: „Zapasy zboża na Ukrainie są gigantyczne. Wziąć wszystko od razu nie można”. Więc kto bez kogo jest w trudnej sytuacji? Kto bez kogo nie przeżyje? Lenin pisze, że na Ukrainie jeszcze nie ma dostatecznego aparatu radzieckiego, dlatego: „My, w Komitecie Centralnym naszej partii, omówiwszy tę sytuację, daliśmy zadanie – najpierw zrobić wszystko dla budowy aparatu na Ukrainie i zabrać się do pracy, kiedy będzie broń w rękach i będzie aparat, a na 1 czerwca otrzymać za to 50 milionów pudów zboża”. Oto czym nasi dziadowie mieli płacić za eksport bolszewickiej rewolucji na Ukrainę! Mówiono o tym, że on zdołał… Komunista! Bo na papierze Ilicz okupuje Ukrainę. Telegram do Szlichtera na Ukrainę: utrzymać władzę radziecką tylko… Partia, choć… Niemcy zdławili bolszewików – ledwie… „1) Czy otrzymaliście na Ukrainie dyrektywę (o 50 milionach do 1 VI)? 2) Jak…” Albo „K woprosu o nacyonalnoj gordosti” prowadzą do Piotrogrodu. Wyjścia nie ma, trzeba rozejmu. „Jaką zaś ceną zawarto (…) pokój”, nieprzypadkowo… Oto i podobne fakty. Ku wielkiemu żalowi, moi oponenci nigdy nie postawili… takiego pytania. Kim był i pozostaje ojcem, bratem, kacapem, poniewolicielem? Czy był dla Ukrainy? (rodzonym, stryjecznym) czy może... rozmowę z współczesnym komuną. Spartaka wyrzucać na śmietnik? On chciał wyzwolić ludzkość od niewoli! Jeśli historia, to trzeba zacząć tak. Spartak chciał pozbyć się niewolników, a razem ze swoimi przyjaciółmi za nieszczęście władców... Otóż Spartak sam był niewolnikiem, później... Ładna bajeczka, prawda? Ci, którzy «łapią się» na takie, proszę przypomnieć sobie, w czym towarzysz Lenin chodził w Polsce, Szwajcarii, Finlandii, w cylindrze, w jego Petersburgu... Ale czerwone płaszcze, czapka, kostium-trójka. A w dwudziestym muzeum pokazują burżuazyjno-moskiewski płaszcz pierwszych lat władzy radzieckiej u kogoś z... mówiąc: Widzicie, jak biednie żył przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych! Bierzcie przykład, bądźcie altruistami. Ale dajcie spokój z... albo o «autonomizacji». Zobaczmy, co naprawdę tworzył. Przed Przewrotem Październikowym Lenin wołał, że Ukraina ma prawo do samostanowienia i niepodległości. Krytykuje carat i rząd Kiereńskiego, które uciskają naród ukraiński. Bolszewicy na czele z «żywiej wszystkich żywych» biorą władzę. W. Wynnyczenko wraz z M. Hruszewskim rozwiązał milionową armię ukraińską, przyjechał do Moskwy, obija kremlowskie progi, prosi wodza o suwerenność dla Ukrainy. Tamten nie odmawia. Tylko pod warunkiem, że Ukraina będzie radziecka i będzie robić to, co powie on albo Trocki. Oto takie rozchodzą się drogi nacjonal-komunisty i komunisty-imperatora. Znów zaprzeczą... A jak Lenin oddał wolność Finom i Polakom? Odpowiedź daje czerkaski pisarz Wasyl Zachariczenko w powieści «Białe wieczory». «Lenin uwolnił Finlandię tylko dlatego, że tam była armia generała Mannerheima. I bolszewicy mogliby się udławić Finlandią». Zaś wiedząc, że na Ukrainie armia jest rozwiązana (tego domagali się, między innymi, w 1991 roku i obecni rządzący Moskwy), bolszewicy utworzyli tu charkowski dается Брестський мир? — Ukrainę oddano Niemcom jak figurę na szachownicy. Jak Lenin usprawiedliwia ten krok? W artykule „Rewolucja proletariacka a renegat Kautsky” pisze: „Podbój Ukrainy był ogromną ofiarą narodową: ale proletariat i biedniejsi chłopi Ukrainy przez to zahartowali się i wzmocnili jako rewolucyjni bojownicy o międzynarodową rewolucję robotniczą. Ukraina ucierpiała — międzynarodowa rewolucja zwyciężyła”. Wychowani w duchu rosyjskiego i komunistyczno-moskiewskiego internacjonalizmu, czasem zaprzeczamy okupacji Ukrainy przez Rosję. Komuniści do dziś nie uznają zniewolenia „brata bratem”. Cóż, posłuchajmy ich natchnieniodawcy: „29 listopada 1918 roku telegram do głównodowodzącego w Sierpuchowie. Wraz z posuwaniem się naszych wojsk na zachód i na Ukrainę powstają obwodowe tymczasowe rządy radzieckie, powołane do umocnienia rad na miejscach. Ta okoliczność ma tę dobrą stronę, że pozbawia szowinistów Ukrainy, Litwy, Łotwy, Estonii możliwości traktowania ruchu naszych oddziałów jako okupacji i stwarza sprzyjającą atmosferę dla dalszego posuwania się naszych wojsk. Bez tej okoliczności nasze wojska byłyby po- czy nie, to tu widzieli? 3) Jak myślicie? Ile dowieziecie? 4) Czy nie są tu potrzebne (i jakie) nadzwyczajne środki? 5) Jeśli nie dowieziecie do Ї.У. lub 1.МІ. — wszyscy przepadniemy. Lenin” (11 marca 1919 roku). Cóż, głodny Piter i głodna Moskwa mogą w każdej chwili wywołać powstanie. Tego najbardziej boi się wódz. Jego apetyty rosną. W kwietniu na nadzwyczajnym posiedzeniu plenum Rady Moskiewskiej referuje: «Obecnie nasza sytuacja się poprawia. Na Ukrainie mamy 258 milionów pudów zboża, z czego 100 milionów pudów już przekazano do rozwerstki». (Czyli jadą na północ. - P.Ju.) A oto telegram do Charkowa, datowany 18 lutego 1920 roku: «Bardzo się cieszę, że wzięliście umiarkowaną rozwerstkę – 158 milionów pudów i 10 procent zostawiacie biedocie, i że już wydzieliliście 3 pułki i 4 eskadrony Ukrradtrudarmu». Mija jeszcze rok. Ilicz 18 maja 1921 roku wysyła telegram do M. Frunzego: «Urodzaj na południu jest znakomity. Teraz główną kwestią całej radzieckiej władzy, kwestią życia i śmierci dla nas, jest zebrać z Ukrainy 200–300 milionów pudów». A teraz przypomnijmy sobie przeklętych kajzerowców, którzy chcieli ograbić Ukrainę – wywieźć 60 milionów pudów zboża. Lenin zaś nazywa cyfrę w wysokości pięciu obalił marionetkowy rząd, ustanowiony w okupowanych (Wyróżnienie moje) razy większą. Tak oto miłość wodza do Ukrainy... Wybitny historyk, a do tego zasłużony... car Mikołaj II rzeczywiście podpisywał wyroki śmierci... Lenin nie podpisuje wyroku śmierci kijowskim robotnikom, a nawet ten, kto posiada wiedzę o tym, że nie zostawia sobie ani makowego ziarna. Zważywszy na to, prosimy... Nie przyjaciel, lecz wróg... Trzeba pieniędzy, sprzedaję konia... Bolszewicy... rozstrzeliwują za wyszytą koszulę, za to, że mówią po ukraińsku... Ilu zginęło marynarzy? Ilu przeżyło swoje dni w tym świecie? Do tego kilkaset arsenałowych robotników, kilka tysięcy kijowian, bezpodstawnie poległych... Pamiętacie wiersz wybitnego poety o Illiczu i dziewczynce? Archiwa jednak... w latach 1917-1919 radzieckie rządy Łotwy, Estonii, Litwy, lecz oczywiście tylko „nierozstrzeliwanie”. Teraz wrócimy do bajeczek o „dobrych” rządach radzieckich (zbiór „Lenin o Ukrainie”, 1965, s. 497). A co wyprawiali! Wojny, zamieszki, głód... Dlaczego Lenin „walczy” o narodowe motywy w republikach? Oto tylko jeden z pomników w naszej stolicy... telegram do przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych Ukrainy, datowany 26.V.1919 roku: „Dekretujcie...” Antonowowi-Owsiejence radzi, aby wprowadził w życie całkowite rozbrojenie... (nawet za obecnych czasów) póki co nie ma... W Kijowie jest ulica Styczniowego Powstania... Aby nie nazywać ich okupantami, trzeba tylko nazywać siebie Owsiejenką! Delikatesy. Podobno także zachcianka druhów ŻYNY (realia Krupskiej) Podczas głodu 1920 roku Czeka konfiskuje cenne przedmioty kościelne. Cóż, naród głoduje, a nienasyceni popi szaleją z przepychu! Czemu by nie zabrać? Kupić za te kosztowności zboże od przeklętych kapitalistów i oddać robotnikom oraz chłopom Powołża, którzy cieszą się z zgniłej kartofla. Rzeczywiście, Ilicz pisze list do Wiaczesława Mołotowa. Podobno właśnie teraz, gdy na drogach leżą dziesiątki i setki tysięcy trupów, można skonfiskować majątek kościelny, bo naród nie będzie przeciw. Słusznie, głód nie jest ciotką rodzoną i choćby się Bogu modlić, manna z nieba nie spadnie. Ленін otwarcie pisze także o tym, że tych duchownych, którzy będą stawiać opór, oraz wierzących, którzy będą im w tym pomagać, należy rozstrzeliwać. W wyniku tej akcji zniszczono około 8 tysięcy duchownych i parafian. Czy można usprawiedliwić te działania? Oczywiście tym samym głodem. Ale... to kościelne złoto ładuje się do wagonów i wysyła do komunistycznych partii Chin i Włoch! Co mu do głodujących?! Najważniejsza jest światowa rewolucja! (Wasz pokorny sługa nie wymyślił tego wszystkiego «z palca». Materiały takie publikowały w latach 1990–92 «Ogonjok» i «Moskiewskie Nowosti») Cóż, powie mój przeciwnik, to wszystko zmyślenia SZOWINISTÓW. Oni nienawidzą Lenina za internacjonalizm i dlatego tak brudną metodą od 21 lat wielkorosyjskie [...] walczą z nim. Zolotо, inne [...] przyda się w tej chwili. Powstanie, czyli białogwardyjskich wojsk przeciw ukraińskiej władzy. Bohaterów Kruty tam jeszcze nie spotkał. Cóż Ilicz? A on wita «bohaterów wyzwolenia Kijowa». Jakiego wyzwolenia? Od kogo? Od ukraińskiej władzy? Od legalnie (wówczas) wybranego prezydenta? Jakie prawo ma ktokolwiek w Moskwie czy w Berlinie, by «ratować» Ukraińców przed ukraińskim rządem? Ale dla prawnika z wyższym wykształceniem prawo to nic! Zachwycać się internacjonalizmem Leninа może tylko ten, kto czytał jego pisma, nie myśląc. Oto on występuje 25 listopada (8 grudnia) 1917 roku: «Powiemy Ukraińcom: jako Ukraińcy, możecie urządzać sobie życie, jak chcecie». Wasz pokorny sługa mógłby sam podpisać się pod tymi słowami, bo tu chodzi o prawo narodów do samostanowienia. Czytamy jednak dalej: «Ale wyciągniemy braterską rękę do ukraińskich robotników i powiemy im: razem z wami będziemy walczyć przeciwko waszej i naszej burżuazji» (W. Lenin. Dzieła, wyd. 4, t. 26, s. 304–305). Wychodzi zatem tak: żyj, sąsiedzie, jak chcesz, ale w twoim domu rządzić będzie twoja synowa, która jest przecież naszą siostrą; wspólnie z nią będziemy robić wszystko, by wpędzić na tamten świat jej teścia i teściową. A co warty choćby sławetny ultimatum bolszewików dla Centralnej Rady Ukrainy? To znów ingerencja w sprawy wewnętrzne. Bolszewikom w Moskwie nie podoba się, że Centralna pokazać, którzy bolszewicy są «swoi». 1919 rok. Na Ukrainie – Niemcy. Lenin roni krokodyle łzy, że oni grabią republikę. «Teraz zaś Ukraina wyzwala się od niemieckich imperialistów, którzy chcieli wywieźć z Ukrainy 60 milionów pudów zboża, a wywieźli zaledwie 9 MILIONÓW» (artykuł «Sukcesy i trudności władzy radzieckiej», marzec – kwiecień 1919 roku). Zapamiętajmy tę liczbę – 60 milionów, jeszcze nam się przyda. Ilicz opowiada o tym, że Ukraina… ludność, rozstrzeliwujcie na miejscu za każdy ukryty karabin». Można powołać się na to, że to była wojna. Ale kogo przeciwko komu? Nie Petlura z Wynniczenką napadli na Rosję. Lenin wysłał tu wojska, by okupować Ukrainę, obdzierać ją w imię światowej rewolucji. Za to na Ukrainie postawiono mu setki tysięcy pomników. Otóż, panowie komuniści, dalej chwalcie jego rozum i noście kwiaty pod pomniki kata! Bądźmy chwalebnych praojców wielkimi, złymi praprawnukami! Pylyp JURYK ZAPOROSKA Ogólnoukraińska gazeta Rady Miejskiej Zaporoża HART To jedyne w Zaporożu ogólnoukraińskie wydawnictwo o demokratycznym, narodowo-patriotycznym i kozackim profilu. Czasopismo prowadzi linię państwowotwórczą, zwalcza przejawy wielkomocarstwowego szowinizmu, broni odrodzenia Ukrainy, języka i kultury jej narodu. Gazeta przywiązuje dużą wagę do odrodzenia ukraińskiego kozactwa. Stale relacjonuje K. przebieg Wielkich Rad, rad atamanów, innych wydarzeń. Prenumerujcie «Zaporoską Sicz», a będziecie na bieżąco z wydarzeniami z życia na Zaporożu, a także będziecie wiedzieć o wydarzeniach zachodzących w kozactwie. Indeks prenumeraty w ogólnoukraińskim katalogu – 61518. Cena za miesiąc – 2 hrywny 50 kopiejek, za kwartał – 7 hrywien 50 kopiejek. Za półrocze – 15 hrywien, za rok – 30 hrywien. Wspierajcie nas, a będziemy razem!

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Оригінал українською · переклад оновлюється

т. пар нюнО о уОЙемо і зар й В одній українській газеті, яка називає с правді є книга Иосипа Флавія «ЇОдейська | з МІ--ХП століть), нів роботах отцівранньої но кажу вам' ви шукаєте Мене не тому, щой сзад З себе егазетою інтелектуальних розваг», Я війна», Га Юрій Канигін зумисне перекру- Церкви нема жодних згадок про вчення бачили чудеса, а тому ЩО ІЛИ ХЛІБ ве! нещодавно пльнитав інтерв ю З доктором чує назву книги Иосипа Флавія на користь Сходу. Всюди, навіть у роботах ранніх НАСИТИЛИСБ» (Йоана 6:26) 65 зара МзНих наук, професором, керівником тієї ж парадигми Олександрійських отців (які були грека А якщо я забажаю Доводити про цю 3 раторії соціального інтелекту й історії Слід знати, що римляни зруйнували ми) простежується вплив Старого Заповіту /| притчу за ВЗІРЦЕМ Юрія Канигіна | ска: о» К нином?». Публікація ця зайняла майже чері оно Ар р Ю о вуглеводів то комет Ж чер | цілих дві газетні полоси. Відразу скажу, що | ди, а християни дою ЗР ОТИІРИУ СЬКОЇ ВІТА: Правда, важко заперечи и ме ше зачоаанної тд повести, ЯК і я настільки ціную час. шо ат р 2 14ЛИ ДО ТОГО ніякого Канигіну том «факт», що на початку проро а "Р і | | | ром і У ) р ь зІДНОШення Саме про це й пише Иосип чої ери стародавні ари опанували атомну В алегоричному поясненні Біблії нема Бі тильки заголовки в публікаціях газет, знаю- Флавій у своїй книзі «Юдейська війна» енергію. Спробуйте це довести жодних критерив. Гому якщо хтось хоче | чи, що посткомуністична журналістика наприкінці І століття після Різдва Христо- На початку інтерв'ю Юрій Канигін пере- - співпрацювати з людьми, які сьогодні зас кеЗдУєУСто: не гребує нічим, аби зробити вого. Конує читача, що міфи 1 легенди -- то Иимаються вивченням Біблії, то вам м свою газету сенсашиною, щоб її купували Юрій Канигін розповідає: «Я вважаю, зашифровані джерела історичної ПРАВ-принаймні доведеться погодитися, що ос- Зяк щоб ВОДоВоЛЕнитИ нтелектуальні розваги щонаша НАЦІОНАЛЬНА РЕЛІГІЯ -- Хрис ДИ, і до тієї категорії вінвідноситьБІБЛІЮ новний ме ТОД, якщо не єдиний -: ЕР своїх читачів | тиянство», У духовній природі віровизнанї та КОРАНІ. Він згадує про таку науку на - інтерпретації Святого Писання, -- бук: в Але цей заголовок «Чи був Ісус Христос ня, віровчення | віри взагалі нема наці 0- Заході (зауважимо, що поняття «Захід» -- | вальний чи літературний, дослівний | це о Е» | Галичанином?» мене приголомшив своїм нальної релігії Цей термін зарсеналу дуже широке), як «Біблістична інтерпре акстома Ж. святотатством. Адже сьогодні запитайте «докторів економічних наук», різних тація Біблії» як системи знаків та символів Так ось: ще за 3392 роки Біблійної Чеїох зі будь-якого учня 5 класу, який ВІДВІДУЄ | ПОЛІТИКІВ і атеїстів, які хоч і захоплюються Стосовно «закодованого» змісту легенд, історії людства в книзі «Буття». розділ 49 -СодеВ недільну школу вивчення Біблійної науки, тим, що «на Заході впроваджується зовсім тобільшість учених вважає, що якщо і щось вірші 9--1І0, написано, що Ісус Христос | Же ие про те, хто і коли, і ким був Ісус Христос, інша система поглядів, яка в основу ро- історичноговтіМІЄ, ТО в «розшифрувачів» буде виходцем з єврейського народу: «Юда і З сі то дитина, яка сповідує віровчення будьзвитку етносів кладе Чуховне» --в той же у нас нема ніЯКОГО шансу, бо ми не маємо --- Лев мололимй! Ти. ми сину вертаєшся З ПАЛКИ якої конфесії -- католик, православний чи час твердять: «Нова історична парадигма, шифру, а тому кожна людина підходитиме здобичі прихиливсь він поклався, як леви Е З ем і християнин віри євангельської, відповість ЯКОЇ Я дотримуюся, каже. шо треба інакше ЛО ЦИХ легенд зі СВОЇМ екЛЮЧем» І результаяк левиця, -- зведе хто його? Не Ввідиметься | | й Й вам однозначно: «Він був Сином Божим, ставится до МІФІВ. історичних ЛЕГЕНД і ти будуть протилежними або такими, які берло від Юди, ані з його стегон законодачав що народився у Вифлеємі -- землі Юди першокниг людства -- БІБЛІЇ, КОРАНУ, подобаються автору, до того ж ні один не (| вець, аж прийде ПРИМИРИТЕЛЬ, що йому ї зрачим для того, щоб врятувати грішний світ від АВЕСТІВ» Біблія, міфи, легенди, авести буде хоч трохи подібний на інший Тому буде послух народів». Тут ще раз зазначи: що - гріхів, дати йому Святу науку -- Добру -- це поняття абсолютно не тотожні Тому лише вважається, що народні легенди -- МО, що теологи, зіставляючи тексти книг | рено Новину -- тобто Євангелію, і тим, хто ї що Біблія -- це альфа 1 омега нашого пе спосіб передання мудрості народу на- Старого Заповіту з манускриптами Меро прийме Його, як Божого Сина, а свого життя, а щодо міфів і легенд, то апостол ступним поколінням. Зміст же легенд твого моря, знайденими в 1947 році, не и особистого Спасителя, дати за Своєю Павло попереджує віруючих: «Стережіться, найрізноманітніший добро неодмінно певиявили в них жодних текстуальних | у благодаттю спасіння -- тобто життя Вічне» щоб ніхто не звів вас філософією та марною ремагає зло, не найсильніший той, хто розбіжностей. Отож, це також аксіома Як й дя Про народження Ісуса Христа і Його оманою за переказами людськими, за багатий атой хто мудрий та ще й добрий. бачимо, ще тоді Мойсей пророкував про ') | "ДР належність до єврейського роду понад 739 (стихіями світу, а не за Христом» (Колосян Свята Біблія стверджує однозначно: 4 Христа. Про того ПРИМИРИТЕЛЯ між йо років до нової ери пророкував пророк Міхей. 1 28). «Початок мудрості -- страх Господній». А | людьми і Богом, який закладе основи хрис | фр Він говорив: «Ти, Вифлеєме, що в ЗЕМЛІ У багатьох випадках Юрій Канигін будує Коран інтерпретувати ще не пробували, бо тиянства. А про Галицько-Волинс ьке реа ЮДЕЙСЬКІЙ, зовсім не останній серед свої «аргументи» і наукові докази за при-фраза «вбий невірного» завжди сприймакнязівство відомий авторитетний 7 міст Юди, бо з ТЕБЕ вийде правитель, нципом напівправди. А це гірше, аніж лися в мусульман дослівно. А щодо український історик Орест Субтельний ! кра який буде пастирем народу мого -- Ізраїлю» суцільна брехня. Бо викликає довір'я. Так, символьної інтерпретації Біблії, то книга згадує у книзі «Україна, історія» (Київ, ові (Міхей 5:1, 2). в одному випадку він пояснює, що свого Об'явлення нині єдина, до якої ще пробу- «Либідь», 1993), що воно започаткувалось -Ї ЛхснВ В Євангелії від Матвія і від Луки чітко / часу: «Не говорилося про містичні аспекти ютьзастосовувати цей метод, хочабільшість у 1097 році після Різдва Христового і р злий описано родовід Ісуса Христа. Апостол і фашизму, базування якого опиралося на сучасних теологів шукають інші шляхи, То, може, все-таки дамо перевагу істині. | є Е-євангеліст Матвій розпочинає свою окультизмі» | знову ж це правда. Але такі як символьно-історичний. Інші ж книз а не парадигмі? | Бані Євангелію так: «Ось родовід Ісуса Христа, віншому випадку він пише: «Індійські йоги ги ніхто навіть не пробує інтерпретувати Один з отців ранньої Церкви Тертуліан | ЗР з роду Давида...» Давид був другим царем давно відкрили наявність особливо чистих алегорично. Навіть притчі Ісуса Христа писав, що душа простого народу за своїм | 3 РО Їзраїлю. До того часу серед Божого народу полів високих енергій у районі Києва, і це уособлюють у собі інший літературний характером християнка Душа українського як діяла теократія, тобто система Господ-підтверджують екстрасенси». Але, стиль ніж алегорія. Ніхто з великих вче- - народу -- лагідного, працьовитого, довго: РИМ нього управління народом. А Давид був добродію Канигін! ЕКСТРАСЕНСИ -- це! них-теологів навіть не пробував пояснити терпеливого, не без почуття гумору -- | х і євреєм. Євангеліст Лука веде родовід Хрис- єдоситьпотужні представники окультизму. чудо Ісуса Христа про нагодування п'яти | також християнка І вона бачить в Ісусі її | та у зворотному напрямку, а тому він І що виходить: фашисти співпрацювали з тисяч народу п'ятьма хлібинами так, як це Христі свого ПРИМИРИТЕЛЯ., СПАСИу за пише, що Ісус Христос був сином Йосипа, силами злоби піднебесної -- це погано, а | «досліджує» Орій Канигін. Він вважає, що ТЕЛЯ І ВІДКУПИТЕЛЯ Бачить у Ньому ор а Йосип був пращуром Давида, а Давид -- | ми вважаємо високим авторитетом п'ять хлібів означають поділ продуктів на БОГА, а не галілеянина чи галичанина а фа прашуром Авраама. Здається, все зрозуміло. екстрасенсів, які є представниками тих п'ять частин -- частину землі, частину З Чи не так? же окультних сил -- і це добре, іцена рівні державі, частину людям і т. д. Але про Дмитрій ЛИСАК, | - Однак Юрій Канигін стверджує: «Хрис- «української духовності». дослівне розуміння цієї притчі говорить обласний благочинний митрофорний | 15 ТИЯНСТВО, ЯК відомо, виникло в Галілеї. Слід зазначити, що автор кнжки «Шлях факт, підтверджений Самим Спасителем: протоієрей, УАПЦ » й Іудея була в Палестині, але це ж різні | Аріїв» Юрій Канигін часто використовує «Їсус сказав їм у відповідь: «Істинно, істин-м. Тернопіль 4 - боби провінції! Христос не був євреєм, і вс: факти, які неможливо перевірити людині з чаю" апостоли, окрім Гуди, також не євреї. Вони середньою чи вищою освітою, не маючи з були галілеянами, а галілеяни пішли з тих джерел, які він використовує. Дуже Фоторепліка : ї Галичини». часто він іх просто не називає. Сказати, що и б | На запитання кореспондента: «На які автор підтасовує факти чи інтерпретує їх у ; о джерела ви опираєтесь у своїх дослідженнеправильному контексті, легко, але до- КОЛОНАМИ ДО МОСКОВСЬКИХ ПОПІВ?! | іа нях?», Юрій Канигін відповідає недвовести не завжди можливо. Так, скажімо, 5 о значно: «Насамперед на Біблію: Старий ї | коли Юрій Канигін переконує читача, що 12 жовтня о 14 годині процесія, очолюворо МУ. Новий Заповіти». е..ВСІЄВангелісти, ПОВТОРЮЮЧИ ОДИН ОДНО-на єпископом УПЦ Московського Патріа! б Правда, вІН більше довіряє своїй го, детально розповідають про перші Ц|орхоту Єфремом, зайняла велику залу ори «Інтущиї», чи, як він каже: «Новій історичній дванадцять років життя Ісуса...», то це, Верхньодніпровського будинку культури. Охори. ее ПАРАДИГМІ». Відповідно до Словника / м'яко кажучи, неправда, бо про народженуран ця процесія генералом-хорунжим Ериа Є ; | | 5 | пександром Панченком, що підїхав із т. іншомовних слів (головна редакція ня і цей періоду життя пишуть лише, з ппоріжжа на "ковонехом певеецеств ай 7 ; Української радянської енциклопедії Акаєвангелісти Матвій і Лука. А Марко і Йоан реєстраційним номером 08 000-94 МА. Згідно бом. з деміи наук Української РСР, Київ, 1974) описують інші духовні аспекти життя наз телефонограмою завідуючого райвно, ди- ДАХ У, словопарадигма у перекладі згрецької шого Спасителя. ректори шкіл під наглядом клосних керівників ДЯ. Х мови означає -- приклад, взірець, тобто Вигадкою автора є й те, що Ісус Хрисз чотирьох шкіл міста пригнали в РБК школярів: "о масовість забезпечена. система форм словозмінювання одного й того самого слова чи групи слів. Отже, проводячи страшну підміну понять 1 істини, Канигін формою словозмІНЮВання доводить, що Галілеянин -- Галичанин. Але твердження, що апостоли Христа ії Сам Христос не були євреями, не відповідає дійсності, тому що Біблія, як уже згадано, описує єврейський родовід матері Ісуса -- Марії та Його «названого» батька Йосипа. Також Біблія стверджує, що всі апостоли Ісуса були євреями. Ранньоцерковна традиція також стверджує, що Ісус був євреєм Доктор економічних наук і керівник лабораторії соціального інтелекту Орій Канигін переконує читачів, що Юдея | Галілея були різними провінціями, І це справді так. Але в обох цих провінціях жив один і той же єврейський народ Дещо про працю історика Йосипа Флавія «Галілейська війна», на яку посилається Юрій Канигін у своїх аргументаціях... Але такої праці відомого історика нема, На тос між 12 і 30 роками був у Тібеті; що на одному із Вселенських соборів... з канонічних творів викинули місця про переселення душ», що «. ще раніше з Біблії вилучили весь східний колорит». І це брехня і дуже небезпечна брехня. По-перше, навіщо Христові була так звана Тібетська мудрість? Адже Він -- Господь. Коли Він сам про Себе каже: «Я і Бог -- одно», А апостол Павло про Нього каже: «Ним (тобто Ісусом Христом) створено все на небі | на землі, видиме їі невидиме: чи то пре: стол, чи то держави, чи то князівства, чи-то влади, -- все створено Ним і для Нього А Він є перш усього, і все Ним стоїть» (Колосян 1:16, 17). А щодо вилучення з Біблії східного колориту, то на сьогоднішній день науковці у своїх перекладах Нового Заповіту та інші мови базуються на манус: криптах з раннього ЇЇ та ПІ століття, У наш час практично МОЖНЯЯа ВІДНОВИТИ ЦІЛИЙ ГМовий Заповіт з цих манускриптів (які, ло речі, лише де-не-де відрізняються однією бзукпою ЧИ ЗЧ4ИЙМенником рід мануєкриптів Після проповіді та виголошення загальних біблійних істин єпископ Єфрем тримов годинну проповідь, у якій пояснив, що немо МІСЦЯ На укроїнській землі вСіЛЯКИМмМ баптистом, - поміІСНИМ церквам, бо пише Московська Пат Зіорхія канонічно І правильна, а Київський Патріархат не має ніяких пров на теренох Урорааа держави Запорозький козацький отаман О Павлюченко, назвавшись окремою громадською депоптизавомою організацією із Запоріжжя (альтернативною укроїнському козацтву гетьмана Муляви), розповів про братні народи | їх Оротоння, зокрема через 10-тисячні наради козачків кубанських бе вдалося ном з ясувати, чому в церквах правлять мовою сусідньої держави, 0 називають облудно це слов'янською мовою, чому анафему читають національному герою гетьману Мазепі | все це називають Оратонням Прикро інше: раніше зганяли колонами До Леніно, а тепер колонами до церковнослужителпів, підпПпОрядкованих ієрархічно о СІДНІЙ державі. Щоб не розбіглися бува діти, керівники класів примушували учнів слухати все Ту Ж МОСКОВСЬКУ аХІМОО Михайло Овчинникова "з служителя місцевої церкви виголошему паманою укроїнською, на цьому освяченому школою і державцями заході, хоча в церк! провлять російською, іноземною для цих діток, Іще один характерний для «бротоння» ммащем (ої, о те, що вигукуваов 3 МІСЦЯ СВОЇ! заопитоння (асього тричі! чпен ДемПУ М Рац ВІН був силою витягнутий з великої зали РБК укроїнською міліцією, одягненою й ногодованод з рук податкоплатників українських... Московські попи 1 шановані зопорізькою та й нашою злодою КОзОчки ДИВИЛИСЬ СПОКІЙНО, як перед ДІТКОМИ., ЯКИМ всім зособроми «ро здДвоОюЮюЮТтьЬ? язик, тягли ботька, укроїнця, залою Прикро це бачити, оле прикріше розуміти, Щ9 знищується українство на державному рівні - Михайло СИМОНЕНКО, голова райомної «Просвітиу

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Już w siódmym roku niepodległości, [...] ukraińska gazeta Donbasu [...] ukazuje się na takich prawach „gazety” [...] W 1991 roku [...] „Komunistyczna” [...] przyjęła ustawę o językach [...] „Przez cały ten czas [...] oznaki przynależności tego kraju do Ukrainy [...] pojawiały się [...] w strukturach władzy można policzyć na palcach [...] wyjątki. Drogowskazy [...] językiem państwowym [...] to znaczy prawie wymarło ukraińskich szkół z „większości” rejonów milionowego Donieckiego [...] nie miał ukraińskiego [...] w miejskim transporcie ogłaszają [...] Za siedem lat [...] władze w pięciomilionowym obwodzie [...] «І5СЛ'УуВа - lub jedna gazeta państwowa, z wyjątkiem Donieckiej (1995 rok), która prowadzi swój rodowód od ukraińskojęzycznych periodyków [...] - komunistycznych organów Kołchoźnik Donbasu [...] Radzieckiej Ziemi Donieckiej Ile wysiłku kosztowało przekonanie władz, by wzięły udział w wydaniu odnowionej gazety dla Ukraińców [...] Ogólnie jednak władze obwodu donieckiego prawie nic nie zrobiły, aby obywatel Ukrainy – mieszkaniec tego kraju, zmęczonego ekologią i socjalistyczną gospodarką, mógł czuć się Ukraińcem. Zwykły mieszkaniec Donbasu, który mówi po ukraińsku, chce uczyć swoje dzieci języka państwowego, dać im należne wykształcenie i wychowanie narodowe, lecz z tego konstytucyjnego prawa skorzystać nie może. W tym [...] na początku następnego tysiąclecia nie dorówna w możliwościach Donbasowi, bo państwo o nim po prostu nie dba. z rosyjskojęzyczną ludnością - tcz - - - ... Fot. [...] Tymczasem wpływowe rosyjskojęzyczne media nieustannie krzyczą o ukrainizacji w regionie, o łamaniu praw językowych człowieka. Boże, jaka ukrainizacja, skoro wszystko pozostaje takie, jak było w 1991 roku i dziesięć lat wcześniej. Wszystko to pozostaje równie znieksztalcone rosyjskością i «sowieckie». Co więcej, na każdym kroku spotyka się akty poniżania języka ukraińskiego, znęcania się nad nim i nad ludźmi, którzy się nim posługują. W latach 70. i 80. nawet komuniści nie działali tak bezwstydnie i swobodnie. Przynajmniej jeszcze «ta» prasa czegoś takiego nie dopuszczała. «Czy można zmusić do pokochania «języka państwowego», migocząc gołym tyłkiem?» – w donieckim stylu wyszukanie zwraca się do czytelników gazety «Gorod» weteran wojenny F. Krupka i z naciskiem wzywa: «Spójrzcie, ile niedogodności przysparza narastająca fala «ukrainizacji» ludności rosyjskojęzycznej, żyjącej na Ukrainie?». Dalej podaje przykład tej «niedogodności»: «Niedawno wszedłem na pocztę w swoim 42. oddziale i widzę: wszystkie ogłoszenia są wydrukowane wyłącznie w języku ukraińskim. Ani jednego rosyjskiego słowa. A to w mieście, gdzie prawie cała ludność jest rosyjskojęzyczna. Przede wszystkim poczułem się urażony, choć z narodowości jestem Ukraińcem...» Ten fakt autor nazywa «ukrainizacją, zdolną jedynie rozłamać jedność narodów żyjących w kraju, zasiać nienawiść do podstawowego – ukraińskiego». Wychodzi więc, że Ukrainiec z narodowości Krupka będzie mnie nienawidził za ogłoszenia na poczcie w języku ukraińskim. Oświadcza to w gazecie, która mieści się w budynku Donieckiej Rady Miejskiej i została przez nią założona. Już same tytuły publikacji tej gazety świadczą o ukierunkowanej kampanii szyderstw z języka ukraińskiego: «Taka szkoda» wychodzi, «Czy jest wielki i potężny wróg ukraińskiego?», «Impreza: wszystko będzie po ukraińsku», «„Język państwowy” już hula». W tym i innych materiałach z minionego i obecnego roku czerwoną nicią przewija się myśl, że język jest narzucany na siłę: «Jutro nawet oddychać nie pozwolą, a kiełbasę w przerwie na obiad pozwolą kupić». Prymitywnie, ale to bardzo trafia do szerokich mas czytelniczych. ; ... Ponadto w podobnym duchu ... rodaków ob... ДА ці ю г РА - Й - ГУ ,/ 5 г, ча С. 4 , чі ії т У ; Ти СІССООРІТОГІСОВОФОГССУЧ МКІРГОВОРГОІОГТЕРОЄТОВІС ПОРТ ІЄТЕУЕЧ ОО РИ У Р РУ С ие р о І ня Ра - а й и й ен неолиНн | род» na przykład z czego ... donieckie wydania «Komsomołki», «Trudu» ... M o KOPpPoKOoOgO KOMmMSOMoO Za» i innych wydań, że rozdmuchuje się antyukraińskie nastroje w Doniecku. Wciąż przez palcami ... jak schylał się naród przed wszystkim moskiewskim, tak i teraz się kłania. Weźmy choćby szeroko rozreklamowany w miejscowej prasie wyjazd do Moskwy do Ju. Łużkowa, miejskiego głowy Doniecka, ... Rybaka, posła Ukrainy, razem z posłem Ju. Zwiahilskim. Wszystko byłoby dobrze, gdyby nie czas wizyty: właśnie po kolejnym antyukraińskim wystąpieniu na Krymie, gdzie «Kartę z-» mer dostrzegł «gwałtowną ukrainizację». Ciekawe, czy Łużkow będzie mówił o czymś podobnym w Doniecku, dokąd zaprosili go tutejsi możnowładcy. Dziś władza zajmuje rodzaj «żelaznego» stanowiska: na język nie ma pieniędzy. Bez pieniędzy emeryci, nauczyciele, lekarze, a wy chcecie szyldów po ukraińsku. Co dziwne, ale takie nastawienie przeważało także w 1992 roku, kiedy jeszcze nie było takiej finansowej екКрути заивавоев фФаваанно веввнива» зижавай зва б з ви тс зоб - ії пн ні кричи РИН , РИ WALCZYĆ Z ZAPAŁEM! о ПРЕ РЕ пПринима Рі», неччитту» szerokie: napięcia, ucisku, pełno! BRAK perspektyw wypłaty na najbliższe półrocze Dlaczego to robimy wbrew państwu i ludziom, którym – niestety – obojętny jest język tego państwa? W tej sprawie wielokrotnie zwracałem się do Prezydenta Ukrainy i do ministra informacji. Wyrażali oni zaniepokojenie tym, że prasa ukraińskojęzyczna po prostu umiera, mówili o potrzebie jej wsparcia, a minister informacji na jednej z narad przytoczył nawet fakty z gazety «Donieczczyna» o tym, jak tam prześladuje się słowo ukraińskie... Zaniepokojony tym problemem jest także przewodniczący Związku Dziennikarzy. Tyle że rola tych szanowanych osób w zachowaniu narodowej przestrzeni informacyjnej – co nasz zespół odczuwa zwłaszcza – istnieje tylko w słowach, w takich ogólnych życzeniach. Brakuje konkretnych działań i czynów. Dotyczy to nie tylko prasy, ale wszystkiego w społeczeństwie. Przykro... Dla mnie jednak państwo to nie tylko władza, lecz także wielu faryzeuszy i obojętnych ludzi. To przede wszystkim Symptomatyczne, że przez ostatnie siedem lat nikt z pierwszych osób obwodu nie mówił językiem państwowym z wielkich i małych trybun. Próby wprawdzie były, ale wcześniej, za czasów komunistycznych, gdy sam W. Szczerbycki przemówił po ukraińsku, ówczesny ukraiński „pierwszy”. Postanowił nie pozostać w tyle także nasz miejscowy lider. Wcześniej na posiedzeniu biura obkomu urządzono próbę generalną, która otwarcie się nie powiodła. Towarzysze z boju doradzili: lepiej już po rosyjsku. Wszyscy kolejni zwierzchnicy Doniecczyzny, którzy – z wyjątkiem obecnego gubernatora – wyszli z tej miejskiej i rejonowej komitetowej obręczy, nie naśladowali przykładu swoich starszych. Od ich podwładnych nie można było oczekiwać troski o język państwowy w obwodzie, gdzie ponad połowa Ukraińców według paszportu. Nie było sprawnych wykonawców w tych szeregach. Rozkażą – zrobią, nie rozkażą – i nie trzeba. Dlatego mieszkańcy obwodu w ogólności zapamiętali byłego gubernatora, a obecnego posła W. Szczerbania – bo odsunięto go od pracy. Otóż za jego czasów Doniecka obwodowa administracja państwowa weszła jako współzałożyciel do redagowanej po ukraińsku «Doniecczyny», czym nie pozwoliła gazecie zginąć. Bez cienia ironii redakcja tego nigdy nie zapomni. Oczywiście, jeśli przetrwa w jeszcze gorszych warunkach ekonomicznych Nasza gazeta żyje, bo jest nierozerwalnie związana z tysiącami oddanych prenumeratorów, wśród których wielu jest proświtanami z powołania. Wiosną tego roku w redakcji pojawił się pomysł, by wesprzeć ukraińskich patriotów regionu, i redakcja «Donieczczyzny» ustanowiła nagrodę «Pielęgnujmy ojczystą mowę!». Za znaczący osobisty wkład w utrwalanie języka ukraińskiego jako państwowego w środkach masowego przekazu, w dziedzinie edukacji, nauki i kultury, pierwszą nagrodę przyznano nauczycielce ze Szachtarska Ninie Pietrownie Skrypnyk, profesorowi Słowiańskiego Instytutu Pedagogicznego Wasylowi Tychonowiczowi Horbaczukowi oraz profesorowi Donieckiego Uniwersytetu Państwowego Anatolijowi Stepanowiczowi Zahnitce. Często pytano, dlaczego redakcja w czasie takiej biedy ustanowiła nagrodę? Odpowiem: te pieniądze w porównaniu z kosztami produkcji są zupełnie niewielkie. Najważniejsze, że znaleźliśmy możliwość publicznego uhonorowania ludzi, którzy poświęcili życie służbie ukraińskiemu słowu, wychowaniu miłości do niego u uczniów i studentów, tych, którym przyjdzie tworzyć Ukrainę w XXI wieku. Takiej nagrody w obwodzie nie było, i cieszymy się, że otrzymali ją godni ludzie. Mimo wszystko, mimo ekonomicznych problemów, które jeszcze przez wiele lat nie będą opuszczać naszego kraju, o godne życie ukraińskiego słowa drukowanego trzeba walczyć. Choć jak na obwód doniecki «dużo» to jedna gazeta w języku państwowym, to dla narodowego odrodzenia pięciomilionowego regionu potrzeba jeszcze wiele wysiłku. Kiedy władza u nas jest naprawdę ukraińska, o duchowość ludzi, którzy tu żyją, trzeba dbać. Wszyscy Ukraińcy Donieczczyzny nie przeprowadzą się na Połtawszczyznę, by tam czuć się Ukraińcami. W Kijowie najwyższy czas zrozumieć: Donieczczyzna, która aktywnie daje Ukrainie «lewych», słynie z bandyckich rozrachunków z cynicznymi, bezkarnymi zabójstwami, zadziwia skalą kradzieży, nie można jej upraszczająco postrzegać wyłącznie jako ogólnoukraińskiej kuźni czy węglowej piwnicy. Tu, nota bene, żyją również wszechstronnie rozwinięci ludzie. I w przeważającej większości są to Ukraińcy. Ihor Zoc, główny redaktor gazety «Donieczczyzna», członek zarządu Donieckiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» DECYDUJĄCYM CZYNNIKIEM JEST CZYNNIK JĘZYKOWY Pod takim hasłem 26 września odbyła się sprawozdawczo-wyborcza konferencja Sumskiego obwodowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Z raportem wystąpił przewodniczący obwodowej «Proświty» Wiktor Kazban. W referacie zwrócono uwagę nie na to, co zostało zrobione, lecz na to, co obwodowa «Proświta» musi zrobić obecnie. W szczególności podkreślono, że sytuacji, jaka ukształtowała się w obwodzie, nie można nazwać inaczej niż krytyczną. Opór wobec szerokiego używania języka ukraińskiego ludność napotyka na każdym kroku. Zwolennicy «jednej i niepodzielnej» oskarżają o przymusową ukrainizację, a w rzeczywistości trwa nasilona rusyfikacja. Mimo trudnych warunków pogranicza i agresywnego wpływu czynnika rosyjskojęzycznego aktywnie działają zrzeszenia «Proświty» w Hłuchowie, Szostce, Krolewcu, Achtyrce, Lebedyniu i w Sumach. Obwodowe zrzeszenie liczy obecnie ponad 2 tysiące członków. Aktywność delegatów na konferencji była dość wysoka. W dyskusji nad referatem wzięło udział 17 osób. Wszystkie wystąpienia przesiąknięte są troską o los Państwa Ukraińskiego i upaństwowienie języka ukraińskiego. W wystąpieniach delegatów zaznaczano, że działacze Proświty nie wykorzystywali swoich możliwości. Nawet teraz, już w niezależnej Ukrainie, bezwładna siła rusyfikacji jest bardzo wielka i każdy z nas styka się z tym zjawiskiem codziennie i na każdym kroku. W wystąpieniach delegaci podkreślali potrzebę możliwie najszerszego wykorzystania w pracy oświatowej bohaterskich faktów z naszej historii, co daje możliwość utwierdzania własnej godności i samoświadomości. Bo niedarmo rosyjscy szowiniści Sołżenicyni, Łużkowowie, Sieleznjowowie i inni z nimi robią wszystko, by odebrać Ukraińcom świadomość narodową. Potrzebny im jest młodszy brat i najbardziej lubią widzieć w Ukraińcach Gałuszkę Kornijczuka z jego ukraińsko-rosyjskim suržykiem, a dziś to Wierki! Siergiejuszki, „króliki”, „długonosy” i inne podobne potworki, które kaleczą nasz język i otwarcie wyśmiewają się z nas. Tej wrogiej wobec Ukrainy nawale, zarówno zewnętrznej, jak i wewnętrznej, na terenie obwodu sumskiego przeciwstawia się Proświta. Dlatego, podkreślano w wielu wystąpieniach, konieczne jest umacnianie struktury organizacyjnej, a szczególnie pierwotnych ogniw, gdzie pracują ludzie, nosiciele idei narodowej. W swoim wystąpieniu Ołeksij Dubowyk (Sumy) stwierdził, że w obwodzie stale łamany jest przez organy władzy artykuł 10 Konstytucji Ukrainy, obowiązujące ustawodawstwo. Podczas analizy przez członków zarządu sytuacji językowej w obwodzie, zwłaszcza w zakładach edukacyjnych, środkach masowego przekazu i organach władzy państwowej, stwierdzono powszechne lekceważenie języka państwowego. Szczególny niepokój wśród świadomych narodowo Ukraińców wywołał haniebny fakt przyjęcia przez Radę Najwyższą Ukrainy w pierwszym czytaniu projektu ustawy „O powszechnym średnim wykształceniu”, z którego usunięto artykuł dotyczący nauki języka państwowego. Społeczeństwo obwodu sumskiego oburzone jest tym, że nikt nie stanął w obronie języka ukraińskiego. Jednogłośnie poparto oświadczenie republikańskiej organizacji pisarskiej o niedopuszczeniu do znieważania języka ukraińskiego oraz żądanie, by całym światem zablokować taką hańbę. Nam, Ukraińcom, konieczne jest zrozumienie, że dziś potrzebna jest twarda ukraińska ręka, która zaprowadzi porządek w naszym domu. Ta rozchwiana wszystkopozwalność, narodowa bezkręgowość do lepszego życia nie doprowadzi. W swoim wystąpieniu delegat z Konotopu Anatolij Sobolew wezwał, by już teraz rozpocząć przygotowania do obchodów 340-lecia bohaterskiego zwycięstwa ukraińskiego kozactwa pod wodzą hetmana Iwana Wyhowskiego w 1669 r. pod Konotopem nad wyszkoloną i uzbrojoną po zęby armią rosyjską. Oto gdzie siła i chwała Ukrainy! Będzie to latem przyszłego roku. A bohaterskich przykładów i postaci w naszej historii jest dość. To Taras Szewczenko, Lesia Ukrainka, bohaterowie Krut, bohaterowie OUN–UPA, wychowani przez «Proświtę», Oleh Olżycz, Jewhen Małaniuk! i wielu innych. To materiały dla naszej codziennej, żmudnej pracy oświatowej. Konferencja uchwaliła, że wiodące miejsce w działalności oddziałów «Proświty» należy do utrwalania języka ukraińskiego, duchowej podstawy narodu ukraińskiego. Pracę zarządu konferencja oceniła jako zadowalającą. Oto tak! Główne idee, które wybrzmiewały w wystąpieniach delegatów i gości obwodowej konferencji. Utworzono organy kierownicze. Na zasadzie alternatywnej przewodniczącym wybrano pedagoga ze szkoły nr 4 w Sumach Borysa Semenowycza Manżelę. Mykoła NESTERCZUK, odpowiedzialny sekretarz Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki по б ПИ бно В і той фі "б "я "Р

Машинний переклад

GALICYJSKA PRASA DRUGIEJ POŁOWY XIX – PIERWSZEJ TRZECINY XX WIEKU:

Odwieczne dążenie narodu ukraińskiego do jedności znalazło odzwierciedlenie w utworach folkloru, w publicystyce narodoznawczej. Wykorzystując materiały etnograficzno-narodoznawcze, autorzy publikacji w galicyjskiej prasie badanej przez nas „Wbrew oficjalnej polityce galicyjskie, bukowińskie, zakarpackie tereny Ukrainy. Analogiczne są opowieści o rzekach ukraińscy chłopi swoją tradycyjną kulturą i Ukrainy używanym etnonimem „rusin” poświadczali poczucie duchowej więzi z całym narodem ukraińskim...” (Jikurcziw R. Etnograficzno-folklorystyczna działalność „Ruskiej Trójcy”, K.: Naukowa Dumka, 1990, s. 12). Mowa w cytacie jest o pierwszej połowie XIX w. W drugiej połowie te procesy pogłębiły się, o czym świadczy charakter Już na pierwszym etapie swojego kształtowania się publikacje etnograficzno-narodoznawczej tematyki w galicyjskiej prasie akcentowały uwagę na jedności i całości narodu ukraińskiego na całym terytorium jego historycznego osadnictwa: podobieństwo zwyczajów, obrzędów, tradycji itp. To tylko polityczne wydarzenia rozdzieliły Ukraińców. Idee jedności narodowej w publikacjach narodoznawczych były promowane przez galicyjską prasę takimi metodami: publikacje autorzy trzymali się pozycji naukowej obiektywności, oraz historyczno-krajoznawczych źródeł z Wielkiej Ukrainy, Wielkiej Ukrainy Z. Ukraińska etnografia Galicji rozpatrywana była w kontekście całej ukraińskiej etnografii. Wreszcie publikacje stawały się realnym odzwierciedleniem polityczno-kulturowego stanu spraw. Zazwyczaj wykorzystywano ten czy inny sposób. W publikacjach takich autorzy trzymali się pozycji naukowej obiektywności, oraz historyczno-krajoznawczych źródeł z Wielkiej Ukrainy, Wielkiej Ukrainy Z. Ukraińska etnografia Galicji rozpatrywana była w kontekście całej ukraińskiej etnografii. Wreszcie publikacje stawały się realnym odzwierciedleniem polityczno-kulturowego stanu spraw. Zazwyczaj wykorzystywano ten czy inny sposób. „Nie możemy zaprzeczyć opinii A. Ponomariowa: „Etniczne grupy, które przez niwelowanie dialektów czy kulturowo-bytowych osobliwości zbliżają się do głównej części etnosu”. Rzeczywiście, u Hucułów, Bojków, Łemków (w ogóle u wszystkich Ukraińców Galicji) panowały państwowotwórcze idee poprzez uświadomienie etnicznej jedności ukraińskich ziem. Przecież etnos staje się narodem w warunkach określoności narodowej samoświadomości i stworzenia państwa” (Ponomariow A. Ukraińska etnografia: kurs wykładów. – K.: Łybid, 1994. – S. 109). Galicyjskie wydania promowały etniczną konsolidację – „zjednoczenie, a nawet połączenie kilku pokrewnych pod względem kultury i języka etnicznych jednostek w jedną wspólnotę. Komponentami takiego jednoczenia mogą być: etnograficzne i historyczno-krajoznawcze źródła z Wielkiej Ukrainy, Wielkiej Ukrainy Z. Ukraińska etnografia Galicji rozpatrywana była w kontekście całej ukraińskiej etnografii. Wreszcie publikacje stawały się realnym odzwierciedleniem polityczno-kulturowego stanu spraw. Zazwyczaj wykorzystywano ten czy inny sposób. W publikacjach takich autorzy trzymali się pozycji naukowej obiektywności, oraz historyczno-krajoznawczych źródeł z Wielkiej Ukrainy, Wielkiej Ukrainy Z. Ukraińska etnografia Galicji rozpatrywana była w kontekście całej ukraińskiej etnografii. Wreszcie publikacje stawały się realnym odzwierciedleniem polityczno-kulturowego stanu spraw. Zazwyczaj wykorzystywano ten czy inny sposób. „Pierwszy wianek”, almanach, który wyszedł pod redakcją N. Kobryńskiej w 1888 r. „Ich było siedemnaście – pisano – poczucie patriotycznego obowiązku, drukowanym słowem pragnęły chronić naród przed atakiem ideologii cudzoziemców. Przykładem tego jest almanach, w którym obok folklorystycznych utworów i etnograficzno-narodoznawczych materiałów o Galicji, drukowano utwory i opowieści, ale na podstawie etnograficznych, narodoznawczych poszukiwań, zjednoczenie artystów Galicji i w narodowo świadomych umysłach nie powstawała idea stworzenia Bojkowskiego czy Łemkowskiego państwa. Chociaż antyukraińskie koła próbowały wykorzystać ukraińskie etnosy dla niwelowania narodowej idei, podkreślając szczególną odrębność jednej z etnogrup. Tak, w ciągu 1911–1913 lat wychodziła gazeta „Łemko” jako dodatek do gazety „Meta” (Lwów, 1937. – Nr 8-9. – 1 maja) w artykule poświęconym 20-leciu wyjścia almanachu – sześć z Krystalizacja głównych założeń ideowych etnograficzno-narodoznawczej tematyki była uwarunkowana demokratyczną orientacją postępowej galicyjskiej prasy i bazowała na twardym gruncie uświadomienia etnicznej i etnograficznej jedności ludności galicyjskich ziem z Ukraińcami zza Dniepru. Wyrażać to otwarcie w istniejących politycznych warunkach było niebezpiecznie. Dlatego zazwyczaj robiono to w sposób zawoalowany. Często w takich publikacjach daje się zauważyć dążenie do utwierdzania etnokulturowej samodzielności swojego narodu poprzez jego edukację i przebudzenie do aktywnego życia politycznego. Idea jedności ukraińskich ziem dominuje w publikacjach: „Krótki przegląd historii Ruskiego narodu od najdawniejszych czasów aż do Bohdana Chmielnickiego” – przedruk pracy M. Kostomarowa (Prawda, pismo literackie i naukowe. – Lwów, 1867. – Nr 2, 3, 4, 5, 6); W. N-lkyj. „Ruska Rodzina (geograficzny przegląd ziem zamieszkanych przez rusinów)” (Prawda. – Lwów, 1867. – Nr 29. – S. 180–182; Nr 24. – S. 188–191; Nr 25. – S. 196–198; Nr 26. – S. 204–206; Nr 27. – S. 211–213); artykuły „Słowianie” (Ruska Rada. – Kołomyja, 1871. – Nr 4); Hryhorij Kowalenko. „Ruski kraj Bukowina” (Ruska Rada. – Kołomyja, 1871. – Nr 18, 19, 20). Próbę politycznej analizy podjęto w publikacji „Ruski książę św. Włodzimierz Wielki” (Ruska Rada. – Kołomyja, 1871. – Nr 14). Opowiada się w niej, że Włodzimierz położył fundament zjednoczenia ziem Rusi Kijowskiej, przyjmując chrześcijaństwo. (Właściwie idea jedności buduje się na chrześcijaństwie jako wspólnej religii.) Ale jednocześnie dał impuls do rozłamu, dzieląc ziemie między synów. To doprowadziło do waśni. O tym, że Ukraińcy powinni być jednością, pisała też dziecięca prasa Galicji. W etnograficzno-narodoznawczych oraz historyczno-krajoznawczych materiałach gazety dziecięcej w Galicji – gazety „Łastiwka” (1869–1881), pomimo czasami wiernopoddańczej proaustriackiej tendencji, niechby czasami pośrednio, zawoalowanie, ale jednak poruszany jest problem etnicznej jedności ukraińskich ziem. Na przykład takim jest materiał „Ruś i Rusini” (Łastiwka. – Lwów, 1880. – Nr 2. – S. 7). A oto w historyczno-krajoznawczym szkicu „Nowogród” (Łastiwka. – Lwów, 1870. – Nr 1. – S. 11–12) przewijającą się tezą jest to, że Nowogród – to ruskie (kijoworuskie) miasto, a nie moskiewskie. Dla utwierdzenia idei narodowej jedności wykorzystywano też naukową polemikę. Odwiedziwszy Zakarpacie podczas swojej pierwszej podróży, W. Hnatiuk kategorycznie zaprzeczył twierdzeniu W. Ochrymowycza, że Zakarpacie – to etnicznie i historycznie inna ziemia. W artykule „Coś o Rusi Węgierskiej” pisze: „...żeby Węgierska Ruś miała być innym krajem od naszej Galicyjskiej Karpackiej Rusi, żeby tamtejsi ludzie byli inni od naszych, tego ja nijak nie mogłem dostrzec” (Radykał. Lwów, 1895, Nr 2. – S. 15). Swoje obserwacje W. Hnatiuk wykorzystuje jako niezaprzeczalne argumenty. Analogicznie uczony zareagował na pracę W. Jastrebowycza „Materiały po etnografii Noworosyjskiego kraju” (1894). Recenzując ją w „Zapiskach NTSh” (Lwów, 1895. – T. 6. – S. 48–60), sprostował twierdzenie Jastrebowycza, że na Chersońszczyźnie żyją nie Ukraińcy, a szczególny typ Rosjan – „noworosyjski”. Jak widzimy, w kwestiach etnograficznej jedności ukraińskich ziem galicyjska prasa poruszała nie tylko lokalne problemy, ale i innych regionów Ukrainy, broniła etnicznych interesów Ukraińców Wielkiej Ukrainy. do „Przykarpackiej Rusi”. „Lemko” figurował jako „gazeta dla narodu, wydawana w języku zbliżonym do gwary łemkowskiej”. Wydawnictwo miało otwarcie propolską orientację. W wielu numerach drukowano niemało polskich tekstów. „Lemko” wydrukował szereg utworów folkloru – śpiewanek, a także zapisy obrzędów Wigilii (1913. Nr 4. – 31 stycznia) i inne. Gazeta wydawana była za pieniądze Polaków, a jej celem było zbliżenie Łemków do Polaków poprzez pokazanie ich absolutnej etnicznej odrębności od Ukraińców. Jednak już w naszych utworach folkloru, wydrukowanych na łamach „Lemka”, obrzędach i zwyczajach opisanych w wydawnictwie, cel „Lemka” rozminął się z rzeczywistością spraw. Tutaj, przeciwnie (najwyraźniej nieświadomie), wydawcy pokazali etniczną jedność Łemków nie z Polakami, a z Ukraińcami. Na łamach „Lemka” drukowano wiele materiałów politycznych, karykatur o antyukraińskim nastawieniu. W przeciwwadze do „Lemka” wydawano gazetę „Nasza Łemkowszczyzna”, która miała na celu zupełnie przeciwne zadania. Ideę jedności ukraińskich ziem dostrzegamy w publikacji gazety-tygodnika Ukraińskiego Związku Katolickiego „Meta” (Lwów, 1931–1939) „Wielkanoc na Podolu (wspomnienie z dzieciństwa)” (Meta. – Lwów, 1931, – 12 kwietnia). J. Wijtowśkyj – autor wspomnień – opowiada o obrzędach wielkanocnych za Zbruczem, które mają analogię z galicyjskimi. Drukując je, gazeta podkreśla jedność narodu ukraińskiego poprzez przejaw zwyczajów, tradycji, obrzędów, kultury duchowej. „Publikacja miała też znaczenie ekumeniczne (i to już w tamtym czasie!). Wspomnienia prawosławnego chrześcijanina zostały wydrukowane w czasopiśmie Ukraińskiego Związku Katolickiego” (Lechman T. Wielkanoc. – Oświata Ukrainy, 1998, – 15 kwietnia). Autor pisze, że to nie tylko kościelne, ale i narodowe (czytaj – wszechukraińskie) święto. „Meta” zawsze miała wyraźnie zaznaczony charakter polityczny. I przejawiał się on nie tylko w publikacjach na tematy polityczne, ale i w materiałach etnograficzno-krajoznawczych oraz kulturologicznych. Bezsprzecznie, daleko nie wszystkie materiały z zakresu krajoznawstwa galicyjskiej periodyki broniły idei narodowej i etnicznej jedności ukraińskich ziem. Częściowo ta pozycja kompensowana była sposobem podania materiałów: strukturą konkretnego numeru czy strukturą wydawnictwa w całości, kiedy drukowano materiały z różnych etnoregionów Ukrainy. W ten sposób przed czytelnikiem stawała całościowa charakterystyka etnograficzna, której elementy przede wszystkim akcentowały podobieństwa obrzędów, zwyczajów, tradycji, języka itd. A odmienności – nie tylko jako bogactwo osobliwości jedynej całości, podyktowane konkretnymi warunkami geograficznymi, społeczno-historycznymi. Przykładem takiego podania materiałów może stać się cykl publikacji w gazecie „Łastiwka”, które nie mogły nie wywołać u czytelnika zainteresowania etnogeograficznymi (co raz podkreślamy, właściwie nie etnograficznymi, a etnogeograficznymi) zarysami: „Bukowina” (Łastiwka, Lwów, 1870, Nr 20, s. 157–158), „Progi Dnieprowe” (Łastiwka, Lwów, 1870, Nr 10, s. 75), „Ruś Zakarpacka” (Łastiwka, Lwów, 1870, Nr 25, s. 196–197) i in. Właśnie tymi zarysami gazeta pragnęła objąć... Wielkiej Ukrainy, jedenaście z Galicji”. W „Pierwszym wieńcu” umieszczono też materiały krajoznawcze. Drukowanie utworów autorów z Ukrainy Naddnieprzańskiej – to także ważny czynnik utwierdzenia idei jedności ukraińskich ziem, a tym bardziej – drukowanie źródeł folklorystycznych, których wątki były rozpowszechnione także w Galicji. Lwowski magazyn dziecięcy „Dzwinok” aktywnie drukował materiały folklorystyczne oraz etnograficzno-krajoznawcze z Wielkiej Ukrainy. Tak, w numerze 15–16 (1892, s. 119) wydrukowano bajkę „Sokół i orzeł”, którą zapisał z ludowych ust P. Czubynśkyj. Na łamach magazynu drukowano bajki z różnych regionów Ukrainy: Przykarpacka, Wołynia, Słobożanszczyzny. Zapisywali je dla magazynu B. Zakłynśkyj, O. Pcziłka oraz inni autorzy. W swojej publicystyce naukowej oraz artykułach naukowych i popularnonaukowych gazeta „Diło” regularnie zwracała się do etnografii i folkloru różnych regionów Ukrainy. Tak, w gazecie „Diło” (Lwów, 1889, Nr 275, 13(25) grudnia; Nr 279, 14(26) grudnia; Nr 281, 16(28) grudnia; Nr 284, 20 grudnia (1 stycznia); Nr 286–287, 23 grudnia (4 stycznia) 1890 r.) I. Franko drukuje artykuł „Nasze kolędy”, który później wyszedł jako osobna książka. Nawiasem mówiąc, gazeta „Diło” często zwracała się do tematu świąt Bożego Narodzenia nie tylko w publikacjach o charakterze naukowym, ale i w reportażach, kronikach itd. W danym przypadku skoncentrowano uwagę tylko na jednej problematyce – badaniu ukraińskich kolęd. W tym artykule I. Franko daje definicję i charakterystykę kolęd. Obecność motywów tej samej kolędy (jako przykład I. Franko wykorzystuje kolędę „Nowa radość nastała”) w różnych regionach Ukrainy, od Kijowszczyzny do Galicji, świadczy o etnicznej jedności narodu ukraińskiego. To potwierdza nie tylko naukowa, ale i polityczna argumentacja! Znaczenie kolęd w etnograficznej i duchowej kulturze narodu ukraińskiego, słowami I. Franki, trudno przecenić. „Bez nich nie obchodzą się święta Bożego Narodzenia, a to, bez wątpienia, najpoetyczniejsze święto u Słowian, ba, i u wszystkich narodów chrześcijańskich” (Diło, Lwów, 1889, Nr 279). Franko porównuje ukraińskie kolędy z polskimi i niemieckimi analogami. Cytaty wykorzystuje jako naukową dowodowość.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

spowodowały pojawienie się wielu periodyków, związanych z pojedynczymi dniami w roku, w powiatowych miastach Galicji, takich jak Kołomyja, Zielenica i Podolańce, a także w latach 1918–1919, na przykład «Pokucki Wiestnik» oraz «Ludowy kalendarz w powiecie równieńskim guberni wołyńskiej». Wydawnictwo celowo przedstawiło kilka wariantów «Ludowego kalendarza», w celu wzajemnego uzupełniania się, porównania i wykrycia wspólnych elementów jako czynnika jedności etnicznej narodu ukraińskiego. W nauce etnograficznej istnieje bardzo ważny problem stosunku tego, co regionalne, do tego, co ogólnonarodowe. Opowiadając właśnie o folklorze, kulturze i obyczajach Ukraińców Galicji w kontekście ogólnoukraińskich źródeł, periodyki dowodziły idei etnicznej jedności ziem ukraińskich. Gazeta publikowała wiele oficjalnych komunikatów i informacji chronikalnych, a wydawnictwo było ramię w ramię z czytelnikami. Ważnym elementem tych publikacji była twórczość Bohdana Zaklyńskiego, nauczyciela, pisarza, folklorysty, etnografa, działacza społecznego i kulturoznawcy, przedstawiciela sławnego rodu Zaklyńskich. Zaklyński «był dobrze znany społeczeństwu Galicji». Jego prace naukowe to m.in. «Życie ukraińskiego ludu» – tytułowa monografia – oraz «Ukraińskie kobiety». Etnograficzno-ludoznawcza praca «Życie ukraińskiego narodu» ukazała się w numerach datowanych na 10, 13, 20, 24 i 29 kwietnia, 8, 11 i 18 maja 1919 roku. Cel, jaki postawił sobie B. Zaklyński, – opowiedzenie czytelnikom o źródłach ukraińskiego obyczaju, kultury i mentalności – osiągnął. Wskazuje autor również na HISTORYCZNĄ JEDNOŚĆ ziem ukraińskich, co w ówczesnych warunkach politycznych było szczególnie aktualne i ważne. Argumentacja dotycząca historycznej jedności przewija się w charakterystyce obyczajów Ukraińców, sposobu życia i stroju. Tak więc wspólną dla narodu ukraińskiego była haftowana koszula, choć w różnych regionach istniały (i istnieją) różne typy kroju i wzorów. B. Zaklinski charakteryzuje strój nie tylko Ukraińców, lecz także Rosjan i Białorusinów oraz ich wpływ na kształtowanie się narodu ukraińskiego. Pieśni, folklor, obrzędy, zwyczaje, rytuały – to również ważne źródło poznania istoty narodu ukraińskiego. Dlatego w swojej pracy B. Zaklinski szczegółowo opisuje obchodzenie Kolędy, Iwana Kupały, Andrzeja (wieczornice andrzejkowe), obrzędy z nimi związane, mówi o bogactwie obrzędów weselnych. Poprzez ich ukazanie podkreśla się narodową jedność Galicji i Wielkiej Ukrainy. Dla metody naukowej tego prykarpackiego uczonego-publicysty charakterystyczne są analiza porównawcza (gdy porównuje obyczaje, zwyczaje, obrzędy Ukraińców z innymi narodami, koncentrując uwagę na różnicach) oraz analogie (gdy porównuje się obyczaje, zwyczaje, obrzędy różnych grup etnicznych Ukraińców, koncentrując uwagę na podobieństwie i tożsamości). Przedmiot badań [...] w szerokiej [...] Zaklinski [...] s. 17). Na stronach [...] opublikował [...] „[...] ludu” (przedruk [...] wydanej w Wiedniu w 1917 r.) Na jedność obrzędów i tradycji świąt kultu słonecznego zwraca uwagę również W. Pachowski: „A tymczasem mają one wielkie znaczenie w historii naszej kultury. I tymi właśnie zwyczajami lud przyciągnął do siebie wszystkie hordy i wszystkich KOLONISTÓW, którzy zlali się z nim w jedną ukraińską naród” (Życie i Wiedza. – Lwów, 1936, – nr 1, s. 4). Dalej ŻYCIE I WIEDZA ILUSTROWANY POPULARNO-NAUKOWY MIESIĘCZNIK GRUDZIEŃ 1915 ROK MY. Nr 12 DO CAŁEGO UKRAIŃSKIEGO SPOŁECZEŃSTWA Proponujemy, aby każdy grudzień był miesiącem «Proświty» – najlepszych dzieł z historii [...] [...] Proświty [...] „Co roku grudzień to jeden z [...] Zadanie i nakaz Proświty to [...] «Kasza i ... — przecież to podstawa uczuć» — tak brzmi tytuł. Gra ... Smołoty Nie zajmiemy się tym, co ... Ukraińskie obywatelstwo ... «Proświty» i ... wszyscy witamy ... z całą społecznością ... pozostaje ... w obliczu ... W świetle tego naszego obowiązku ... nas! Wszyscy ukraińscy obywatele ... czynem ... ... serce, ale i rozum, każdej pewności, zaprzeczenie ... ust, to przecież ... klan, i materialnie ... spontaniczną siłą ... to przed historią, przed przodkami, życie i rozwój narodu da ... Na GŁÓWNYCH ... WYDZIAŁ TOWARZYSTWA «PROŚWIATA» we Lwowie Dr Iwan Bryk, Mykoła Duży, przewodniczący, sekretarz t p r ... 4 KURLYLYM. o sz. - ... (... — «Proświty»). To mój płacz, ja kamień, ...i jak ... W pełnej ... zmarło, co ..., może ... ciasta ...; ... w furach ...; ... народознавець ... i siedzieli ... ... ich ... ... i ... ... ... — to narodowa kuchnia. Opowiadając o ukraińskich tradycyjnych potrawach, Zaklynskyj również stosuje metodę analogii, mówi o tożsamości tradycji kuchni i potraw Galicji oraz Naddnieprzańskiej Ukrainy. Mob kriiuiu ... ...! I stara ... ma ... ...; ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Lora; ... ... obiedynień Lwowszczyzny, bo od początku obecnego stulecia idee jednoczenia i zgody w społeczeństwie ... Niezawodność naszego ukraińskiego d... powtarzalności. Dawno powinniśmy byli zrozumieć i przeanalizować przyczyny bolesnych dla każdego narodu porażek. A one przecież minęły. Z i w niezbyt odległych czasach niewiele się różnią. Zawsze brakowało jedności, wzajemnego zrozumienia, a najczęściej w ich miejsce wkraczała merkantylność. Po raz pierwszy na szczeblu państwowym obchodzono 80. rocznicę proklamowania Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej w historii narodu ukraińskiego wolano milczeć, aby nie stała się budzicielem narodowej świadomości wolnościowego narodu, uciskanego, ujarzmionego i niepokonanego, a jeśli o niej wspominano, to nieodmiennie w negatywnej interpretacji. Zrozumiałe jest, że obchody 80. rocznicy powstania ZURL, które w tym roku po raz pierwszy odbywają się na szczeblu państwowym, jednych z wiodących partii politycznych ... Kożde ... zależy od tego, jaki fundament zostanie położony. Jednak w naszej historii wydarzenia mają charakter ... Wiele materiałów poświęconych Naddnieprzańskiej Ukrainie ... Lwowski dwutygodnik «Żinka» (1935–1939) opublikował ... Kwestia jedności ziem ukraińskich była dla tego wydawnictwa oczywista, etnografia, codzienne życie Galicjan i naddnieprzan zawsze rozpatrywano w jednym kontekście. Jednym z najciekawszych materiałów poświęconych Naddnieprzańskiej Ukrainie jest «Malowanie ścienne» (Żinka. — Lwów. 1937. — Nr 19–20, październik). Autorka artykułu Hryna Hurhula opowiedziała o tradycjach i ornamentach malarstwa ściennego, które funkcjonowały na Kijowszczyźnie, Charkowszczyźnie i Krzyworoższczyźnie. Osobnej uwagi zasługują ludowe kalendarze i materiały do nich, które często ... obrzędy i zwyczaje ... Czasopismo «Życie i Wiedza» (1927–1937), które oprócz tego, że prowadziło rubrykę ... drukował prace etnograficzno-народознawcze. Analiza poszczególnych zjawisk kalendarza ludowego» daje czytelnikowi bogatą charakterystykę obrzędowości z całej Ukrainy. Rubrykę „Z kalendarza ludowego” prowadził etnograf, historyk i archeolog Jarosław Pasternak. Regularniej ukazywała się ona w ciągu 1933 roku. W numerze 2 (1933) pisał on: „Karpacki Ludowy Kalendarz Gospodarczy, oprócz pieśni obrzędowych, jest najlepszym źródłem do badania religijnego światopoglądu naszych przodków z tych bardzo dawnych czasów, kiedy po raz pierwszy wystąpili w historii jako plemiona” oraz o „Dwuwierności w pierwszych wiekach chrześcijaństwa na Ukrainie” (s. 33). W poszczególnych publikacjach, jak: „nie wpisujących się” w cykl kalendarza ludowego, ale tematycznie pokrewnych, również opowiadano o różnych regionach etnograficznych. Na przykład kilka publikacji czasopisma „Życie i Wiedza” poświęcono pisankarstwu, kulturze i pisance: – „Pisanka i pisanki” / „Życie i Wiedza”, 1933, nr 4, s. 47; – W. Pachowski, „Pisanki, zanikająca kultura starożytna” / „Życie i Wiedza”, 1935, nr 4, s. 105–109; – M. Sem, „Coś z historii wielkanocnej pisanki” / „Życie i Wiedza”, 1933, nr 2, s. 132; – „Wielkanocne pisanki” / J. Pasternak, s. 133–134; w „Ryciu wizerunku” dały one czytelnikom solidne wyobrażenie o tradycjach pisankarstwa na Huculszczyźnie, Lwowszczyźnie, Łemkowszczyźnie, Podolu, Naddnieprzańszczyźnie, Wołyniu, Połtawszczyźnie, a nawet w Rosji. Publikacji, które charakteryzują etnografię różnych regionów Ukrainy, w czasopiśmie naliczało się ponad dwieście… „Wielkanoc na Wołyniu” (tamże). Porównanie ludowych kalendarzy z różnych regionów Ukrainy umożliwiały także „Materiały do ukraińsko-ruskiej etnologii”. W 15. tomie (1912) zamieszczono dwa kalendarze: A. Opyszczuka „Kalendarz ludowy: obyczaje i…” Pojawiały się one na łamach tego pisma, gdzie zawsze (!) opowiadano o obyczajach z różnych regionów Ukrainy, rozpatrywanych w jednym kontekście narodowym. Wzorcowym był lwowski naukowo-popularyzatorski dwutygodnik „Życie i Wiedza”, w którym rubryka „Z kalendarza ludowego” systematycznie ukazywała się na jego łamach. W. Pachowski opowiada o święcie Koliady w kontekście obrzędów i zwyczajów innych regionów Ukrainy. Zatem, utwierdzając etnograficzną jedność ziem ukraińskich, prasa galicyjska wykorzystywała dzieła folkloru i źródła etnograficzno-ludoznawcze, podkreślając ich podobieństwo, badała współzależność tego, co regionalne, i tego, co ogólnonarodowe. Wpłynęło to na charakter dziennikarskich utworów i sposoby ich prezentacji. Taras ŁEHMAN, wykładowca historii kultury Czerwonogrodzkiego Technikum Górniczego na Lwowszczyźnie Spojrzenie na etnograficzne Huculszczyzną Niezgoda, która dzieliła naród i drobne waśnie, jakie dawniej, jak słychać, już odeszły... Czy nie pora przypomnieć dawno znaną prawdę? ZGODA BUDUJE, NIEZGODA NISZCZY! Zwieńczeniem cyklu imprez z okazji obchodów 80-lecia proklamowania Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej stało się uroczyste posiedzenie, które odbyło się w teatrze opery i baletu, przed szeroką publicznością, z udziałem Prezydenta Ukrainy Kuczmy. PRACUJMY NA WŁASNE PAŃSTWO 31 października odbyła się konferencja sprawozdawczo-wyborcza Mikołajowskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Delegaci zebrali się w sali obwodowego domu nauczyciela. Sala na około 200 miejsc była niemal całkowicie zapełniona delegatami i aktywistami «Proświty». Z informacji komisji mandatowej wynikało, że w konferencji wzięli udział przedstawiciele miejscowej inteligencji, stanowiący w przeważającej większości jej uczestników. Z wykonanej pracy zdało sprawozdanie zarząd. W dyskusji wzięło udział czternastu mówców. Wystąpienia przesiąknięte były troską o los Państwa Ukraińskiego, umocnienie naszego języka, prawa Ukraińców, zjednoczenie sił narodowo-państwowych. Wystąpili: zastępca przewodniczącego obwodowej «Proświty» Walerij Bojczenko, prorektor Mikołajowskiej filii Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, członek zarządu Wiktor Bandura, ... ...jest to obecnie szczególnie aktualne, ponieważ odbywają się wybory Prezydenta Ukrainy. Na podstawie wyników dyskusji przyjęto uchwałę, w której pracę zarządu uznano za zadowalającą. Jednym z głównych zadań wszystkich proświatian obwodu jest praca nad zjednoczeniem wszystkich narodowo-państwowych sił, tak aby w wyborach Prezydenta Ukrainy wystąpić jednym blokiem. Zamach parlamentu na zniszczenie języka ukraińskiego wywołał burzę protestów. Wykreśleniem artykułu «O powszechnym średnim wykształceniu» z projektu ustawy Ukraina stoi przed... grubo narusza się i przekreśla perspektywę rozwoju państwa ukraińskiego. Jednomyślnie przyjęto odrębne oświadczenie do Werchownej Rady i Prezydenta Ukrainy w sprawie niedopuszczenia do ludobójstwa wobec Ukraińców. docent Mikołajowskiego Instytutu Rolniczego Zahorodnij, deputowany ludowy Ukrainy Jurij Kluczkowski. Zwrócono uwagę na to, aby oddziały «Proświty» domagały się od władz wykonania obowiązującego ustawodawstwa dotyczącego otrzymywania wykształcenia w języku ojczystym. Podkreślano potrzebę ożywienia pracy oświatowej wśród ludności we współpracy z narodowo-państwowymi siłami. Konferencja wybrała przewodniczącym obwodowej «Proświty» Mykołę Serhijowicza Zahorodnjego. Wybrano także komisję rewizyjną. Na pierwszym posiedzeniu obwodowej Rady wybrano zarząd, w którego skład weszli wiodący przedstawiciele inteligencji twórczej: uczeni, pisarze, inteligencja. Mykoła NESTERCZUK Oto we Lwowskim ... i referat przed licznym ... Ukrainy Leonida

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

...przyłączonego do Imperium Rosyjskiego. Karasubazar, w którym wówczas mieszkało 1031 mieszkańców, stał się ośrodkiem administracyjnym nowo utworzonego obwodu tawryjskiego, lecz już w następnym roku instytucje obwodowe przeniesiono do Symferopola – dawnej Akmaczeti. Jednak miasto także wtedy nie straciło swojej dawnej sławy handlowej: kilka razy Ciąg dalszy. Początek w nr 7–10 Istnieje stary zwyczaj nazywania Półwyspu Krymskiego „wschodnim kącikiem” Ukrainy, a także całej Europy. Rzeczywiście, najbardziej południowy region naszego państwa, rzeczywiście, nie mniej niż Kafa czy Gezlew widział Karasubazar i innego, bardziej haniebnego handlu – handlu niewolnikami, schwytanymi przez tatarskich najeźdźców na ukraińskich stepach i w wsiach... Co roku w nim odbywały się wielkie targi, miasto wrzało od przyjezdnych kupców wędrownych, którzy zatrzymywali się w karawanserajach karasubazarskich, gdzie można było znaleźć wyroby ze skóry, wino, różnorodne towary, zwłaszcza wyroby z safianu. Mieszkańcami miasta przez wieki byli Tatarzy, Grecy, Ormianie, Bułgarzy i Karaimi, którzy mimo wszystkich najtragiczniejszych zwrotów losu, często kończących się zagładą, wygnaniem i poniewierką tych dumnych, bogatych w oryginalną kulturę narodów, zachowali swoją narodową niepowtarzalność. Jeżeli „wschodnim kącikiem” Ukrainy jest Krym, to jednym z „wschodnich kącików” samego Krym można śmiało nazwać Karasubazarem – współczesne miasto Biłohirsk nad rzeką Biuk-Karasu, nad którym majestatycznie wznoszą się prastare góry, a w okolicach wczesną wiosną zakwitają różowe cyklameny... W źródłach historycznych Karasubazar – w tłumaczeniu z języka tatarskiego „targ nad czarną wodą” – wzmiankowany jest w XIII w. Młode wówczas państwo krymskich Tatarów ze stolicą w Sołchacie – przyszłym Starym Krymie – zaczęło mocno zagospodarowywać Północne Nadczarnomorze. Na szerokim kupieckim szlaku, który łączył jedne z największych ówczesnych nadmorskich miast Krymu – Gezlew i Kafę (dzisiejsze Ewpatorię i Teodozję) z przeprawą na Kaukaz, nad niewielką rzeką Wiuk-Karasu szybko wyrosło tętniące życiem miasto handlowe. Kupcy z Armenii, królestw gruzińskich, Turcji i innych krajów Wschodu byli częstymi gośćmi w tym mieście. Przypomnijmy sławny dramat Iwana Kocherhy „Wesele Swiczyne” i słodkawe słówka jego postaci-kupców: Niesłychane nieszczęście! Dwa wozy! Wielkie dwa wozy! Po brzegi oba! Kamcha złotoprzędna! Altabas! Mosulski jedwab! Diamenty! Perły! Ach! Połamały się na tych straszliwych górach... Lecz nie tylko drogie tkaniny, dywany i kosztowne kamienie trafiały na wozy do wschodnich kupców. Oto kupiec z „Wesela Swiczynego” rozkłada przed wojewodą inny swój towar: Gdzie dywany? Piękności, takich jak te, nie ma nawet u sułtana. Ananas! Żasmin! Róża! Pierwszego gatunku! Gry dziewcząt niewinne jak diament!... [...] przystań zarówno dla siebie, jak i dla wozów z towarem. Największym z miejskich karawanseraj był sławny Tasz-Chan – Kamienny Pałac. Istnieją legendy, że w dawnych czasach ten ponury kamienny zamek był fortecą bojową: do dziś w jego murach zachowały się strzelnice na broń. Ale w 1630 r. Karasubazar ujrzał na swoich placach innych, nietypowych gości. Nie na spokojnych wozach z towarem przybyli oni, lecz na szybkich, jak ptaki, czajkach, a w rękach ściskali nie bicze, którymi poganiano konie czy wielbłądy, lecz ostre, dźwięczne szable... Tak, była to jedna z wypraw zaporoskiego kozactwa na Krym. Sławni rycerze przybyli do miasta, którego tatarską nazwę przerobili na Karasiw lub Karaczów, by ratować poniewieranych braci i siostry... Takie wyprawy zaporożców odbywały się również później: już w 1675 r. legendarny koszowy Iwan Sirko, zebrawszy kozactwo, wyruszył na Krym, mszcząc się za wielokrotne najazdy tatarskie na Sicz. I oto zaporożcy, według słów historyka Dmytra Jawornyckiego, „zapełnili sobą cały półwysep, poddając ogniowi i mieczowi zarówno sam Krym, jak i jego miasta Kozłów, Karasiw i nawet chańską stolicę Bakczysaraj”. Wyprawa zakończyła się błyskotliwym zwycięstwem Kozaków: cztery tysiące niewolników wróciło wtedy na Ukrainę. 17/83 roku, po wojnie rosyjsko-tureckiej, w której wyróżnili się, jak wiadomo, także ukraińscy kozacy, Krym został ostatecznie garbarnie, winiarnie, fabryki tytoniu, cegielnie. W 1826 r. w Karasubazarze otwarto szkołę parafialną, a według danych z 1845 r. w mieście naliczano 974 sklepy, 50 winiarni i 54 zajazdy, których gośćmi najczęściej bywali kupcy i kramarze. W ciągu XIX w. Karasubazar, jak zauważali współcześni, chyba najbardziej spośród wszystkich miast Krymu odznaczał się starożytnym wschodni koloryt. „Głuche uliczki i zaułki z małymi furtkami, za którymi kryją się domy; szeroki, ciemny dziedziniec targowy; wiele meczetów z minaretami, wiele «chanów», to znaczy zajazdów (z kawiarniami)” – tak miasto zobaczył blisko stulecie temu miejscowy krajoznawca. Wyjątkowo różnorodne pod względem narodowościowym było wówczas Karasubazar: w latach 80. XIX wieku wśród jego 14 812 mieszkańców byli Tatarzy, Ormianie, Karaimi, Grecy, Ukraińcy i blisko dwa tysiące Krymczaków. Według obserwacji tego samego krajoznawcy niewielki lud krymczacki stanowił potomków „tych samych żydów-rabanitów, którzy jednak przyswoili sobie tatarski tryb życia i ubiór i mówią wyłącznie po tatarsku”. Chyba najbardziej charakterystycznym zajęciem Krymczaków było wówczas szycie futrzanych czapek, którymi Karasubazar słynął na całą gubernię tauryjską. Nic dziwnego, że herb miasta, zatwierdzony 21 sierpnia 1871 r., miał tak oryginalną symbolikę: „Na złotym polu umieszczono zielony pas, obciążony trzema srebrnymi półksiężycami i towarzyszony u góry i u dołu dwiema czarnymi krymczackimi czapkami- - - я п по ЛО улувуьокомо Dawne wołyńskie miasteczko Kliewań nad rzeką Stubłą, podobnie jak wiele innych osad tego kraju, sięga swymi historycznymi korzeniami jeszcze czasów księstwa wołyńskiego: niektórzy historycy uważają, że „gródek Kolywań”, wspomniany w jednym z kijowskich latopisów pod rokiem 1113, to właśnie przyszłe miasteczko Kliewań w obwodzie rówieńskim. Jednak pewniejsze wiadomości o Kliewaniu mamy z roku 1446, z czasów Wielkiego Księstwa Litewskiego. Co ciekawe, znana ukraińska badaczka Zinowija Franko wiązała z tą epoką również powstanie nazwy miasteczka: „Nazwę można wywieść z staropolskiego «klebań», «plebań» (łac. plebanus) – «proboszcz parafialny», a zatem «miejsce parafii». Wersja Zinowiji Franko jest całkiem prawdopodobna, jeśli wziąć pod uwagę, że od 1385 r. (zawarcie Po unii krewskiej Wielkie Księstwo Litewskie zaczęło ulegać silnym wpływom polskim, zarówno politycznym, jak i kulturalnym. Argumentem przemawiającym za tym twierdzeniem jest to, że jedna z wołyńskich wsi nosi podobną nazwę: Klebanówka, która również po raz pierwszy wzmiankowana jest w połowie XVI w. Już wtedy, w XVI w., Klewaniem władał jeden z najbogatszych i najznamienitszych litewskich rodów książęcych na Wołyniu, ród Czartoryskich, którego przodkiem był syn wielkiego księcia litewskiego Olgierda, Kostiantyn. Od 1475 r. Czartoryscy rozpoczęli w miasteczku budowę zamku (trwającą dwadzieścia lat). Pozostałości tego zamku przetrwały do dziś. W ciągu XVI–XVII w. w Klewaniu rozwijało się także rzemiosło: według opisu z 15// r. pracowało tu sześciu rzeźników, / piekarek, 15 szewców, 5 kuśnierzy, 5 kowali, jeden pimarz, jeden kapelusznik i trzech „skomorochów” (muzyków). Mimo że miasteczko było dość małe i uboższe, między wołyńskimi magnatami nie raz wybuchały spory o nie: tak na przykład w 1556 r. taki spór wybuchł między Czartoryskimi a Radziwiłłami. Podobnie jak w innych prywatnych miastach na prawobrzeżu, w Klewaniu książęta Czartoryscy gorliwie wspierali szerzenie wiary katolickiej. Tak więc w latach 1610–1630 dla zakonu jezuitów wybudowano tu kościół pod wezwaniem Wniebowstąpienia oraz świętych Stanisława, Jerzego i Anny. Na własność jezuitów przeszedł także zamek. Zupełnie zrozumiałe, że taka ekspansja katolicka w niewielkim miasteczku miała na celu osłabienie wpływu tutejszego monasteru prawosławnego, znanego już z pierwszej połowy XVII w. W 1652 roku, za czasów Chmielnickiego, mieszczanie klewańscy przeszli tatarski napad. Podczas tego najazdu niemal całe miasteczko zostało zniszczone: ocalał jedynie zamek. Aby choć nieco podnieść życie mieszczan po tej katastrofie, których praca była oczywiście głównym źródłem dochodów dla właścicieli majątku, Czartoryscy w 1654 r. zwrócili się do króla Jana Kazimierza z prośbą o nadanie Klewaniu prawa magdeburskiego prawo. Król spełnił ich życzenie: na mocy jego przywileju mieszczanie kleweńscy otrzymali prawo do własnego sądu i magistratu, do założenia cechu tkaczy i piekarzy, do organizowania corocznie dwóch jarmarków (na święta Trzech Króli i Wniebowstąpienia) oraz tygodniowych targów w poniedziałki i piątki. Wówczas to miasteczko otrzymało też herb z wizerunkiem Archanioła Michała z mieczem i wagą w rękach, który używany był bez zmian do 1793 roku. W 1604 roku przywilej ten został jeszcze raz potwierdzony. Podziały Rzeczypospolitej i przejście Wołynia pod granice Imperium Rosyjskiego z początku w ogóle nie wpłynęły na życie Kleweni: miasteczko, włączone do powiatu równieńskiego namiestnictwa wołyńskiego, a od 1797 roku do guberni wołyńskiej, jak i wcześniej należało do książąt Czartoryskich. Tak, w 1798 roku w Kleweni ... W wolnym kącie tarczy herb guberni taurydzkiej». Na początku XX wieku w pozamiejskim mieście powiatu symferopolskiego Karasubazarze działały już 4 cegielnie, 4 fabryki tytoniu, 3 garbarnie, 2 zakłady saf'janowe i 4 zakłady świecowe. Około 1914 roku otwarto progimnazjum. Z dawnego „wschodniego kąciku” miasto zaczęło przekształcać się w widoczny ośrodek przemysłowy... Ale po staremu wrzały miejskie bazary, gdzie kupcy żywo handlowali czapkami i butami, gdzie na słońcu lśniły wspaniałe owoce sadów. Dziś białogórskie jabłka słyną na cały Krym... Lecz milczące mury Tasz-Chanu zachowały też inne wspomnienia – o tych czasach, gdy nad miastem rozlegał się okrzyk zaporożców, gdy wdzięczny lud utrwalał ich czyny w pieśniach i dumach: Sława nie umrze, nie polegnie! Będzie sława sławna Wśród kozaków, Wśród przyjaciół, Wśród rycerzy, Wśród dobrych młodców! Liczyło 229 dworów i 790 mieszkańców. Odbywały się, jak i dawniej, targi i jarmarki. W 1817 roku w zamku kleweńskim rozpoczęła działalność szkoła powiatowa, a w 1834 roku – gimnazjum, które jednak przetrwało tylko pięć lat, a po tym zostało przeniesione do powiatowego miasta Równe. W 1860 roku Czartoryscy sprzedali Klewań resortowi skarbowemu. Miasteczko stało się własnością państwową. To nieco ożywiło jego rozwój: zaczęły działać cegielnia, garbarnia i tartaki. W 1873 roku w Klewaniu otwarto stację kolejową, a w 1877 roku przeniesiono tu ze wsi Dermań seminarium duchowne. Jednak wszystkie te zmiany nie wywarły istotnego wpływu na życie miasteczka: nawet w okresie po I wojnie światowej, gdy Wołyń Zachodni znów znalazł się w polskich rękach, Klewań pozostawał niewielką osadą, w której działało kilka prywatnych i rzemieślniczych przedsiębiorstw oraz warsztatów. Współczesny Klewań nie zapomniał o swojej przeszłości: wciąż nad Stublą wznoszą się zabudowania starego zamku Czartoryskich, który ma już ponad pięćset lat. Choć miasteczko w dawnych czasach nie wsławiło się bohaterskimi czynami ani innymi głośnymi wydarzeniami, to jednak jego półtysiącletnie życie, praca jego rzemieślników – tkaczy, kuśnierzy, piekarzy – oraz wesołe i gwarne jarmarki. Targ. Wszystko to także tworzyło historię naszego kraju, z której z pewnością nie można i nie należy wyrzucać żadnej strony, nawet najsmutniejszej i najbardziej zwyczajnej... może najlepszą pamiątką historii Już w XVI–XVII wieku nazwa klewańskiego

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗
Dawna historia miasteczka Horoszyn (dzisiejszej wsi Horoszyn w rejonie semenowskim obwodu połtawskiego), podobnie jak wielu innych starożytnych miasteczek i osad tego kraju – Żownina, Łukomia, Hołtwy – sięga swoimi korzeniami w głąb wieków. Już w dawnym czasie, za czasów Włodzimierza Monomacha, opowiadając dzieciom o swoich pochodach i wojnach, gdzie nieraz musiał wyciągać miecz z pochwy przeciw najeźdźcom, wspominał, jak w 1084 r. wzięto Chorol, jak gród Horoszyn. Czy nie dlatego Jarema jest taki okrutny, że ziemia musi być nasycona trupami, że każda tutejsza osika nad szlakiem szeleści o tym, co się tu działo?.. Dwa lata później „złoty spokój” polskich magnatów został zakłócony brzękiem szabel i grzmotem muszkietów oraz armat „ojca kozactwa” – hetmana Bohdana Chmielnickiego. Już w 1649 r. w okolicach… ścigając Polaków za rzekę… Horoszyn, założony w miejscu połączenia rzek Suły i Borysa, wchodził wówczas w skład szeregu umocnionych grodzisk nad rzeką Sulą, stanowiąc sam w sobie umocniony pogranicznik, który wyznaczał granicę ze stepami polowymi. Do tego Horoszyna należały także inne osady: Woin, Żelnia (dzisiejszy Żownin), (dzisiejsza Wielka Burimka), Łukomel (dzisiejsze Łukomie), Łubny, Sniatyń (dzisiejszy Snitin), Piszczany (dzisiejsze Piski), Jarysziw (prawdopodobnie dzisiejsze Hłynśke), Romin i Płopasz (dzisiejsze Zasupla w powiecie niedrygajłowskim). Po przejściu ziemi perejasławskiej w XIV w. pod władztwo Wielkiego Księstwa Litewskiego Horoszyn dostał się w ręce prywatnych właścicieli, potomków ochrzczonego tatarskiego Leksady. Później, w XVI w., miasteczko przypadło Żółkiewskim (to właśnie przez Horoszyn w 1596 r. hetman koronny Stanisław Żółkiewski wysłał wojsko do walki z powstańcami Sewerina Nalewajka), a od 1646 r. – podobnie jak inne osady i miasteczka Chorolszczyzny – zawładnął nim wszechwładny wówczas łubieński „dzierżawca” – książę Jarema. Wiszniowiecki, potomek jednego z pierwszych hetmanów kozackich Dmytra Wiszniowieckiego-Bajdy, a zarazem wierny sługa polskiego króla i wiary katolickiej. Przypominają się wiersze Liny Kostenko: Jeszcze raz przekartujmy przed nami wydarzenia 1147 r. niekończących się książęcych waśni i wojen o tron, kiedy książęta wzywali do współpracy to Połowców, to „czarne kłobuki”, to Torków, to inne plemiona. Właśnie wtedy toczyła się wojna między kijowskim księciem Iziasławem Mścisławiczem (w bitwach brał udział także jego syn Mścisław) a osterskim księciem Glebem Jurjewiczem. „Mówi kronika”: gdy świtało, Mścisław Izjasławicz i jego drużyna jeszcze spali. Strażnicy, przybywszy w pośpiechu, powiedzieli mu: „Nie śpij, książę! Gleb nadchodzi na ciebie!”. On, zerwawszy się pospiesznie i zebrawszy drużynę, wystąpił przeciw niemu z grodu. Gleb zaś, zabrawszy nieco z mojej drużyny, wrócił z powrotem. Mścisław natomiast, zebrawszy się z drużyną i z perejasławcami, ruszył za nim w pościg i dogonił go pod grodem Nosów nad rzeką Rudą. Postał tam do rana, a sam poszedł do Horodca, a Mścisław do Perejasławia”. Ta kronikarska wzmianka jest pierwszą wzmianką o Nosiwce, dawnym starostwie-miasteczku, na kartach starożytnego Ipatiewskiego latopisu. Następnie w epoce kozackiej w dokumentach wzmiankowana jest Horoszyńska sotnia kozacka na czele z setnikiem Matiaszem. Ta sotnia istniała w składzie pułku lubieńskiego aż do 1781 r., czyli do ostatecznej likwidacji pułkowo-sotniczego ustroju na Lewobrzeżu. Spośród miejscowych setników późniejszego czasu znani są m.in. Hryhorij Dowhyj (1739–1740), Petro Sachnowski (1756–1768) oraz jego syn Jakiw Sachnowski (1771–1781). Przechodzenie sotnictwa z ojca na syna było wówczas w Hetmanszczyźnie zjawiskiem powszechnym. Horoszyńska sotnia miała również własną pieczęć (znane są jej wzory z lat 1760–1778), na której wyryto napis „PIECZĘĆ PUŁKU LUBIEŃSKIEGO, SOTNI HOROSZYŃSKIEJ” oraz ówczesny herb miasteczka – figurowaną tarczę z krzyżem, pod którą znajdowały się dwie strzały założone krzyżem. Ciekawym faktem jest również to, że w latach sześćdziesiątych XVII wieku w Horoszyni istniały młyny, należące do ówczesnego hetmana lewobrzeżnej Ukrainy Iwana Briuchowieckiego, którego panowaniu poświęcali swoje utwory klasycy literatury ukraińskiej Piantelejmon Kulisz i Danyło Mordowiec. Oto fragment listu tego hetmana, którego Mychajło Hruszewski trafnie nazwał „najbardziej uległym człowiekiem dla moskiewskich planów”, napisanego do moskiewskiego dowódcy wojskowego Hryhorija Kosahowa, którego car wysłał na Zaporoską Sicz Kozacki duch mieszkańców Nosiwki najpełniej ujawnił się w czasach Chmielnicczyzny, kiedy miasteczko stało się centrum setnijnym nieżyńskiego, a od 1667 r. kijowskiego pułku kozackiego. Pierwszym nosiwskim setnikiem został w 1649 r. Opanas Jeduta. Później, od 16/5 r., setnię w miasteczku przejął zamożny ród starszyzny Szaulów, który (z pewnymi, co prawda, przerwami) utrzymywał w swoich rękach nosiwski sztandar setni aż do likwidacji kozackiego ustroju administracyjnego na Lewobrzeżu: tak, w 1675 r. setnikiem nosiwskim był Semen Szaupa, w latach 1675–1687 jego syn Fedir, w latach 1707–1719 syn Fedora Semen, w IWKA do organizowania wspólnie z kozakami Briuchowieckiego walki przeciwko Tatarom: «Ponieważ ja słownie prosiłem o moje młyny horoszyńskie, to i teraz tym listem piszę: bądź łaskaw, kiedy przyjdzie mąka, odsyłaj chociaż 6 [wozów] na Kodak, bo kończąc swoje, my jej potrzebujemy». Według rewizji z 1781 r., przeprowadzonej faktycznie w przededniu zniesienia pułkowo-setniej administracji na Hetmanszczyźnie, w miasteczku Horoszyn mieszkało wówczas 3 szlachciców, 5 raznoczyńców, 2 kapłanów, 5 diaków, 141 wybieralnych kozaków, 5 kozaków-pomocników oraz 238 pospolitych (chłopów). Ogółem miasteczko liczyło wtedy 430 chat. Inna rewizja, z 1787 r., odnotowywała: «Horoszyn, miasteczko: 1312 dusz. Ludzie różnego stanu, kazionni, kozacy oraz własności nadwornego radcy Obołeńskiego, bunczukowego towarzysza żony Anny Sahańskiej, pułkowego sędziego Wasyla Łukaszewicza». Głównym źródłem dochodów dla mieszczan horoszyńskich pod koniec XVIII i w ciągu XIX wieku były jarmarki. Takich jarmarków w miasteczku odbywały się corocznie trzy: na Nowy Rok, na Chominą Niedzielę i na Wozdwyżenie. „Na nich przeważnie odbywa się handel zbożem, bydłem i końmi” – zaznaczał opis z 1787 r., a w późniejszym, z 1798 r., opisie również podkreślano: „Tutaj przyjeżdżają kupcy z miasta Chorol oraz z okolicznych wsi z drobnym towarem i innym, potrzebnym do zaopatrzenia”. Oprócz tego w miasteczku działały dwie cerkwie, dwie parafialne szkoły i osiem sklepów. Głównymi gałęziami gospodarki pozostawały tradycyjnie młynarstwo i pszczelarstwo. Wśród wszystkich innych miasteczek i wsi Połtawszczyzny Horoszyne, dawne miasteczko sotniowe pułku łubeńskiego, a 1727 oraz 1735 r. – Iwan Prokopowycz Szaulpa, w latach 1735–1764 – Karpo Semenowycz Szaupa, 1767 r. – Andrij Jakowycz Szaula, 1771–1782 r. – Iwan Karpowycz Szaula. Do sotni nosowskiej, oprócz samego miasteczka, należało także 79 okolicznych wsi. Herbem sotni nosowskiej w ciągu XVIII w. było przedstawienie krzyża postawionego na przewróconym półksiężycu – jaskrawy symbol zwycięstwa kozactwa nad tureckimi napastnikami. Pieczęć z takim herbem, datowana na 1769 r., uwieńczona koroną i opatrzona napisem: „P. P.K.S.N.” (pieczęć pułku Kijowskiego, sotni Nosowskiej), przechowuje się do dziś w Niżyńskiej filii Czernihowskiego Obwodowego Archiwum. Rzeczywiście, nosowianie nie raz musieli podnosić swoje włócznie i szable przeciwko Tatarom: przecież już w 1679 r. miasteczko doznało okrutnego napadu orydy białogrodzkiej... Wymowny opis miasteczka Nosiwka z czasów Hetmanatu pozostawił nam ukraiński historyk i krajoznawca końca XVIII wieku Opanas Szafoński. Według jego danych miasteczko miało wówczas 5 cerkwi, 1100 domów, 18 sklepów, 15 szynków, 8 zajazdów i 2 młyny. Ludność Nosiwki składała się wtedy z 60 szlachciców, ludzi różnych stanów i osób duchownych, 3750 kozaków (z nich wybrani posiadali 144 dwory, pomocnicy – 567), 1914 chłopów oraz 180 rzemieślników, wśród których było 50 krawców i kuśnierzy, 20 szewców, 100 tkaczy i 10 rzeźników. Już ten wykaz pozwala zrozumieć, jakie rzemiosła tradycyjnie były w Nosiwce najbardziej rozwinięte. W miasteczku co roku odbywały się trzy jarmarki: w święto św. Piotra i Pawła, w Drugie Święto Przenajświętszej Bogurodzicy oraz w piątek tygodnia zapustnego. Szczególnym popytem na tych jarmarkach cieszyły się nosiwskie owoce sadowe, przede wszystkim jabłka. Później Nosiwka stała się osadą poza miastem w powiecie chorolskim guberni połtawskiej, „własnościową i kozacką”, i wyróżnia się poetycką nazwą, którą nadali jej miejscowi krajoznawcy – „połtawska Wenecja”. Rzeczywiście, jakby weneckie kanały, przecinają wieś strumienie Suły i Borysa. Co pamiętają, o czym myślą – chciałoby się zapytać? Czy o czasach Iwana Briuchowieckiego, tego ambitnego hetmana-bojara, który zakładał tu swoje młyny? Czy o tych dniach, gdy przez Horoszyn polska szlachta goniła żołnierzy do Solonicy, na pastwę buntowniczego Sewerina Nalewajki? Czy może o tym latem, gdy młody jeszcze książę Wołodymyr Monomach hartował tu swego rycerskiego ducha w bitwach z najeźdźcami-Połowcami? Znów przywołajmy wiersz Liny Kostenko: Historie ż-bo piszą na stole, my zaś piszemy krwią na własnej ziemi. Piszemy pługiem, szablą, mieczem, pieśniami i płaczem niewolniczym. Mogiłami na polu bez imion, drogą do Kijowa z Łubnów... Po zlikwidowaniu kozackiego ustroju pułkowego, na początku XIX w., Nosiwkę przypisano do powiatu niżyńskiego guberni czernihowskiej, do którego należały też miasteczka Wierkiiwka, Łosyniwka, Monastyryszcze i Mryn. Stopniowo rozwijał się w nim lokalny przemysł: tak więc w 184/r. w Nosiwce otwarto fabrykę cukru, a w 1867 r. przez miasteczko przeprowadzono linię kolejową. Wreszcie w 1911 r., gdy w miasteczku działało już dziewięć szkół, a ludność Nosiwki wynosiła już 10 638 osób (w ciągu stulecia liczba mieszkańców wzrosła prawie dwukrotnie), otwarto także rolniczą stację doświadczalną, która istnieje do dziś. Do dziś istnieje również kombinat cukrowniczy – następca dawnej fabryki, założonej półtora wieku temu. I wreszcie jeszcze jeden charakterystyczny zajęcie, które zawsze było właściwe nosiwczanom – myślistwo. Niech ich przodkowie z czasów księżęcych w ten sposób zdobywali pożywienie, a ich przodkowie z czasów kozackich bawili się wesołym polowaniem w czasie wolnym; sami zaś, nasi współcześni, szukają w myślistwie przede wszystkim sportowego dreszczyku, zainteresowania i radości obcowania z przyrodą – tradycja pozostaje tradycją. Przypomnijmy niezapomniane «Myśliwskie uśmiechy» Ostapa Wyszni: «Słyszeliście o Nosiwce? Przecież z całego Lewobrzeża kaczki wiosną się tam zebrały. Klęska żywiołowa: słoneczniki wszystkie stratowały. A na pukach przez gniazda trawa nie urosła: gniazdo na gnieździe, trawie nie ma gdzie rosnąć – kołchoźnicy nie wiedzą, czym karmić bydło. Nie, jeśli już jechać, to tylko do Nosiwki!» Na tej wesołej, «wyszniowskiej» nucie chciałoby się zakończyć krótką opowieść o Nosiwce – niewielkim miasteczku na Czernihowszczyźnie, o niezwykle dawnej, ponad ośmiowiekowej historii. Wołodymyr PANCZENKO, aspirant Katedry Archiwistyki Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Słowo Proświty …rósł we wszystkich kierunkach na odległość lotu strzały i wkrótce groził, że pochłonie cały świat wraz z bogami, ludźmi i istotami żywymi. …cywilizacją doliny Indu. W każdym razie, gdy w kwietniu ubiegłego roku pracownicy Archeologicznej Służby Indii, tej samej, której pierwszym dyrektorem był John Marshall, odkrywca cywilizacji Indusu, przejrzeli niektóre opublikowane w prasie materiały z kultury trypolskiej, to bez żadnych komentarzy strona ukraińska oświadczyła, że są to zabytki z «Księgi Wielesa» … …typu harappańskiego. Co zaś po części potwierdza konieczność włączenia materiału indyjskiego do wyjaśnienia pochodzenia i znaczenia nazwiska Pani, przy czym materiału najdawniejszego, sięgającego jeszcze czasów «Rigwedy». Co zaś może oznaczać nazwisko Pani… Bogowie musieli zwrócić się o pomoc do Indry. Lecz w decydującej chwili, gdy Wrytra prychnął i dmuchnął spopielającym ogniem z przerażającej paszczy, wojsko Indry rzuciło się do ucieczki; jedynie odważni Marutowie (synowie Rudry) pozostali przy nim, nadal oddani Wisznu. Indra zadał Wrytrze śmiertelny cios waj­rą. Wody, uwięzione w brzuchu węża, nieposkromione wytrysnęły ku morzu, wszystko dookoła zakwitło. Z czaszki Wrytry Indra wykonał sobie czarę, a jego ciało przeciął na pół: jedna część jego, utworzona z karwindyjców? U nich to dwuskładnikowe З somy, wzniosła się do nieba i stała І, ь ЧІ Її о -ій і 4 Ч М ав п - р - ї іі й Р тн щей уні Даль но МР М, że te У Po raz pierwszy usłyszałem ukraińskie nazwisko Panikar pięć–siedem lat temu w zupełnie zwyczajnych okolicznościach, gdy w porze obiadowej w kuchni włączyłem radio, a jedna słuchaczka właśnie prosiła o wykonanie piosenki na 1 zamówienie. Nie zapamiętałem ani tytułu piosenki, ani imienia radiosłuchaczki, zapamiętałem tylko, że pochodzi z Chorolu i że nazwisko jej brzmi Panikar. Brzmienie tego nazwiska uderzyło mnie swoim indyjskim dźwiękiem i od razu przypomniało mi studenckie lata na Uniwersytecie Taszkenckim, gdzie jako student wydziału indyjskiego, wśród innych przedmiotów, studiowałem historię Indii, a jednym z podręczników były „Szkice z historii Indii”, wydane w 1961 roku po rosyjsku. Autorem „Szkiców” był indyjski historyk K. M. Panikar, który w swoim dorobku miał także inne książki, m.in. „Czynnik geograficzny w historii Indii” (1959) i „Historia Kerali” (1960). Znałem jeszcze jednego historyka o tym nazwisku – G.T.K. Panikara, autora pracy „Malabar i jego lud” (1961). Takie samo nazwisko nosił znany w Indiach poeta XV w. Rama Panikar, który pisał w języku malajalam, będącym dziś językiem państwowym w stanie Kerala. Jest także współczesny indyjski artysta plastyk – K. S. Panikar. Należy zaznaczyć, że prawie wszyscy nosiciele nazwiska Panikar pochodzą z południowych Indii, gdzie rozpowszechnione są nie języki indoeuropejskie, lecz drawidyjskie, które tworzą odrębną rodzinę językową. A dokładniej – z najbardziej południowego indyjskiego stanu Kerala, tego samego, na terenie którego znajduje się najbardziej wysunięty na południe punkt Indii – przylądek Kanjakumari (Komorin), a na nim – słynna świątynia bogini Dewi, żony boga Sziwy. I do dziś Dewi jest w Indiach czczona jako czysta, nieskalana dziewica – kanja, co znalazło odbicie w nazwie Kanjakumari. Niewiarygodne, ale ten fakt ma ukraińską paralelę. Najbardziej południowym punktem Ukrainy można uznać obecny Sewastopol, dawniej Chersonez Taurydzki, Korsuń źródeł kronikarskich, którego opiekunką i obrończynią była Diwa, funkcjonalnie i pochodzeniem imienia tożsama z indyjską Dewi. Jej imię oznacza „Boginię” i jest spokrewnione z polskimi odpowiednikami słów oznaczających dziewczynę: dziewica, dziewczyna, dziewka itd. O Diwie pisze już Herodot (V w. p.n.e.), a kult jej obficie odbił się w hydronimii i toponimii Ukrainy jako nazwy rzek Diwka, Diwyca, Diwucha, Diwyczka, Diwocza, Diwoszyn i innych, a także jako nazwy pagórków i wzniesień, na których wznoszono jej sanktuaria: Diwoczia Gora w Trypolu i Sachniwce, Diwycza Mogiła w Kanewie itd. Szczególnie wiele nazw „diwinych” jest na Krymie: Parfenit, Parfenij, Nimfej, Dia, Kyz-Aul, Kyz-Kule, Kyz-Tasz, Kyz-Kermen. Właśnie na Krym, dawną Taurydę, jak głosi grecki mit, Artemida przeniosła młodą Ifigenię, córkę mykeńskiego króla Agamemnona, która została kapłanką w taurydzkiej świątyni Diwy-Artemidy. A w odległości stu stadiów od Chersonezu (około 18 km), również na przylądku zwanym Parfenon, znajdowało się sanktuarium Diwy; nazwa Parfenon oznacza „Diwin”, od greckiego parthenos/partenos – „dziewica”, „dziewczyna”, i semantycznie jest tożsama z indyjską nazwą Kaniakumari. Chociaż Parfenon to jedynie greckie przekazanie, a dokładniej greckie tłumaczenie pierwotnej nazwy, która w języku rdzennej ludności – Taurów – brzmiała zapewne inaczej. Wcześniej jeszcze słyszałem nazwisko Panikarski, dość znane w Kijowie w latach 70., jednak wtedy nie zwróciło szczególnie mojej uwagi. Dopiero po usłyszanym w radiu nazwisku Pani- kar przypomniałem sobie je i zacząłem szukać oraz gromadzić inne fakty z nim związane. Tu czekało na mnie kilka miłych niespodzianek. Okazało się, że nazwisko Panikar występuje nie tylko w Choroli, ale i w Sumach, gdzie mieszka i pracuje Młody Apollo strzela do węża Stepan Nalewajko nazwisko, składa się z członu panit-kar, gdzie -kar jest sufiksem oznaczającym wykonawcę czynności, semantycznie tożsamym z ukraińskimi sufiksami nazw osób wykonujących czynność, -tel, -rob itd. Utworzony ten sanskrycki sufiks od podstawy czasownikowej kar-/kr-y «robić», «czynić», «tworzyć» | SRS, 150). Księżycem, przez co Mysiać ma też drugą nazwę – Soma. A druga, demoniczna, nieczysta, stała się nieodłączną częścią wszystkich istot żywych – ich BRZUCHEM, ŻOŁĄDKIEM. Dlatego też od tego czasu mówi się o każdym, kto рілбедсиськоїо 2727 uczony, doktor nauk weterynaryjnych Ihor Panikar. Że w rejonie kagarlickim na Kijowszczyźnie, koło Rżyszczewa, istnieje miejscowość Pankarcza. A niedawno, przeglądając „Rejestr Wojska Zaporoskiego z 1649 roku”, wydany w 1995 roku w Kijowie, odkryłem jeszcze dwa ciekawe fakty – w pułku kaniowskim służył kozak Panikar Szemytenko (118; setnia Andrijewa), a w nieżyńskim – Stepan Ponikar (465; setnia nieżyńska). Z czego wynikała ta istotna okoliczność, że kozacy zaporoscy znali nie tylko nazwisko, ale i imię Panikar, czego, nawiasem mówiąc, na gruncie indyjskim nie obserwuje się. Jak widać, dla kozaków zaporoskich była to nie tylko rzadka nazwa własna, ale i rzadkie nazwisko: w 16 pułkach „Rejestru” poświadczono je tylko dwa razy – jedno imię i jedno nazwisko, nazwisko – w nieżyńskim, a imię – w kaniowskim pułku. Interesujące jest otoczenie, w którym znajduje się imię Panikar. Towarzyszy mu dość nietypowe i mało przejrzyste dla Ukraińca nazwisko Szemytenko. Tuż przed nim, nieco wcześniej na liście rejestrowej, stoi Hryćko Szemetenko, a po nim – Dmytro Szemet. Mimo pewnej różnicy fonetycznej (Szemytenko i Szemetenko), prawdopodobnie mają one wspólne pochodzenie, a podstawą dla nich były formy Szemyt/Szemet. Przy czym forma Szemetenko wydaje się bardziej poprawna, bo potwierdza ją nazwisko Szemet. Możliwe, że Panikar Szemytenko i Hryćko Szemetenko są braćmi, a Dmytro Szemet – ich ojcem. Nie wyklucza się również, że są to jacyś inni krewni – w każdym razie obecność wszystkich trzech nosicieli nazwisk na Szem-yt-/Szemet- nie tylko w jednym pułku, ale i w jednej setni jest raczej przypadkowa. Istnienie miejscowości Panikarcza na Kijowszczyźnie oraz brak podobnych nazw w innych miejscach pozwala na ostrożne przypuszczenie: to właśnie tutaj znajduje się swoiste ognisko, od którego rozchodzą się w stronę Kaniwszczyzny, Czernihiwszczyzny, Połtawszczyzny i Sumszczyzny dawniejsze i współczesne nazwiska Panikar. Interesujące jest jednak prześledzenie, skąd dokładnie pochodzą dawni i współcześni nosiciele tego nazwiska. Nie jest wykluczone, że niektórzy właśnie stąd pochodzą. Przynajmniej nazwisko Panikarski może całkiem dobrze oznaczać przybysza z Panikarczy. Natomiast imię i nazwisko Panik ar raczej nie mogą pochodzić od nazwy Panikarcza. Najprawdopodobniej to właśnie od imienia lub nazwiska Panikar utworzono nazwę Panikarcza. Funkcjonowanie nazwiska Panikar u Ukraińców i Hindusów pozwala przypuszczać wyjątkową jego starożytność, która może sięgać czasów, kiedy na Ukrainie żyły indoaryjskie plemiona, czyli przed II tys. p.n.e. Daje to pełne prawo do włączenia w badania nad nim materiału indyjskiego, językowego i historycznego, ponieważ przekonująco wyjaśnić je z języka ukraińskiego i słowiańskich języków jak dotąd się nie udaje. Istotne, naszym zdaniem, jest także to, że w pobliżu Panikarczy odkryto ślady osady kultury trypilskiej, w której badacze znajdują wiele wspólnego z kulturą starożytnych Hindusów, zwłaszcza z kulturą harappską, inaczej Nazwiska z tym sufiksem są w Indiach wyjątkowo rozpowszechnione. Na przykład nazwisko Dinkar dosłownie oznacza „Twórca dnia”, „Stwórca dnia”, a w przenośni – Słońce. Podobnie nazwisko Nisziakar dosłownie oznacza „Twórca nocy”, „Stwórca nocy”, a w przenośni – KSIĘŻYC. Nazwiska z tym sufiksem są rozpowszechnione w całych Indiach, a szczególnie w północno- na zachodzie tego regionu: Ambedkar, Warekar, Dandekar, Prabhakar, Tendulkar i inne. A Północno-Zachodnie Indie wykazują dawne paralele toponimiczne i hydronimiczne z Północnym Nadczarnomorzem, a zatem także z Ukrainą. Również toponimia i hydronimia wokół Panikarczi bardzo często mają wyraźne zabarwienie indoaryjskie: Szandra – rzeka, wieś w rejonie myronowskim obwodu kijowskiego (hind. Czandra – „Księżyc”), Taraszcza (hind. Tara, Taraka – „Gwiazda”), Rodeń (hind. Rudrapur – „Miasto Rudry”, a wedyjski Rudra jest tożsamy ze słowiańskim Rodem), Wyszhorod (hind. Wiszapur – „Miasto rodu / plemienia”, „Rodowe / Plemienne miasto”), Wyszniopil (hind. WiszNupur – „Miasto Wiszny”), Tripilla (hind. Tripura – „Trzymiasto”, mityczne miasto asurów w „Rigwedzie” i stan we współczesnych Indiach), Chaleple (hind. Harappa, Chaliuppa – wieś, która, podobnie jak Tripilla, dała swoją nazwę nie mniej znanej niż trypolska kulturze harappskiej) i tak dalej. We wszystkich tych nazwach słychać echo jeszcze wedyjskich czasów. Zatem zupełnie naturalne będzie sięgnięcie właśnie do „Rigwedy”: czy nie ma w niej jakichś realiów lub faktów, które mogłyby rzucić światło na komponent pani w indyjskim i ukraińskim nazwisku Panikar. W tym zabytku uwagę zwraca mit związany z Indrą. Jednym z wielkich czynów Indry był powrót boskich krów, które zostały porwane bogom przez demoniczne plemię pani, inaczej – panii. Indra wysłał na ich poszukiwania swego psa Saramę, który odnalazł krowy w dalekich krainach za rzeką Rasą, na brzegach której żyli panii. Kiedy ci odmówili dobrowolnego zwrotu skarbu Indry, sam Indra na rydwanie zaprzężonym w kasztanowate konie wyruszył w pochód ze swoim wojskiem. Piorunową strzałą – wadżrą – rozłupał skałę i uwolnił krowy z niewoli. Natychmiast rozproszyła się zła ciemność, bo znów na niebie wzeszła Uszas – Poranna Zorza, słońce znów ukazało się ludziom. Pokonany demon Wala, który strzegł krów, wzniósł w głębinach gór wrzask, lecz został zabity Ten mit nie jest niczym innym jak powtórzeniem innego mitu, o pokonaniu przez Indrę złego demona Writry. Twasztar (wspominany w «Księdze Welesa»), twórca wszystkich istot i form, tworzy z ognia boskiego napoju somy straszliwe potwory: węża Writrę z Selety. Bez nóg, bez rąk, rozłożył się na górach, zwinął się w dziewięćdziesiąt dziewięć pierścieni, zagrodził bieg siedmiu strumieni i pochłonął ich wody. Każdego dnia lubi sobie solidnie się najeść, bo składa ofiarę Writrze, swemu żołądkowi. Ten mit ma wyraźne kosmogoniczne, światotwórcze znaczenie. Indra pokonuje Writrę i dzięki temu rozdziela dotąd jednolity świat na dwie sfery: niebo i ziemię, bogów i asurów, których najpotężniejszymi przedstawicielami są Indra i Writra. Właśnie na ich pojedynku opierają się rytuały związane z Nowym Rokiem, ponieważ zwycięstwo Indry oznacza również zwycięstwo światła nad ciemnością, dobra nad złem. Bitwa między bogami-dewami a ich starszymi braćmi-asurami odnawia się na początku każdego Nowego Roku. Ta bitwa uchodzi za gwarancję społecznej i światowej harmonii. Dewowie i asurowie to dwie połowy wszechświata, swoista jedność przeciwieństw. Wszechświat jest pełny i doskonały wtedy, gdy te dwie połowy są razem. Asurowie kojarzeni są z pierwotnymi wodami i chaosem, z których dzięki aktowi kosmogonicznemu, jakim jest pokonanie Writry, powstaje uporządkowany, dobrze zorganizowany świat. Asurowie przeciwstawiani są dewom, młodszym bogom, jak ciemne jasnemu, noc dniu, Księżyc Słońcu, kobieta mężczyźnie, lewe prawemu, krzywe prostemu, woda ogniowi itd. Właśnie ta idea zawarta jest w naszej niebiesko-żółtej fladze. Asurowie umieszczani są po lewej stronie od Prajapatiego, stwórcy wszystkiego, co istnieje, a dewy po prawej. Księżyc ma asurską przynależność i wiąże się z pojęciem „lewego”, wodą, rosą, podczas gdy Słońce jest dewowskie, boskie, i wiąże się z pojęciem „prawego”. Ta cecha, tak typowa dla „Rigwedy”, zachowała się w ukraińskim folklorze, w szczególności w kolędach: „To prawe liczko – jasne słoneczko, a lewe liczko – jasny księżyc”. Zachował się w ukraińskim folklorze także główny mit „Rigwedy”, bitwa Indry z Writrą, w wiosennych pieśniach i kolędach oraz w niektórych ludowych tańcach cyklu wiosennego. Indra występuje tam jako Gromowładca-wojownik, Gromowładca-pasterz czy Gromowładca-rolnik, który wyrusza, by wyzwolić z niewoli piękną dziewczynę (Słońce, Wiosnę), a Writra, która trzyma ją w niewoli, jako zły car Woroth lub Worotar. O tym przekonująco pisał Iwan Neczuj-Lewycki już w minionym stuleciu w pracy „Światopogląd ludu ukraińskiego” (1876). Charakterystyczne, że matką Writry jest asurka Danu, tożsama z naszą folklorystyczną Danią; obie te boginie są związane z żywiołem wodnym, a ich imiona do dziś zachowują rzeki północnego Причорномор'я: Don, Doniec, Dunaj, Dniestr, Dniepr. W „Rigwedzie”, zauważa znana badaczka Natalia Gusiewa, słowo dana oznacza w ogóle rzekę, jednak w późniejszych źródłach sanskryckich, które rozwinęły się już na terytorium Indii, w tym znaczeniu już się nie pojawia. Z tego badaczka wyciąga całkowicie uzasadniony wniosek, że dla plemion wedyjskich to słowo miało charakter reliktowy. A z tego wynika wniosek: słowo danu, wskazujące na prapradawną ojczyznę, nie jest już dziś w użyciu.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

W eposach «Mahabharata» i «Ramajana» istniał pewien wspólny «praschemat»: bóg rozbija lub pokonuje przeszkodę, która zakłóca normalne funkcjonowanie elementów wszechświata, i zdobywa niezbędne dobra. Ten praschemat realizował się bądź poprzez bitwę Indry z Wrytrą, bądź Ramy z Rawaną («Ramajana»), bądź Pandawów z Kaurawami («Mahabharata»), bądź też tego samego Indry z demonicznym plemieniem Pani, gdzie Wrytrę zastępuje demon Wala, który w skale lub jaskini trzyma porwane boskie krowy, uosobienie bogactwa i dostatku. Imiona Wala i Wrytra, jak uważają badacze, utworzone są od jednego tematu czasownikowego var//vri- «zagradzać», «zamykać». Ta idea, czyli także na terytorium Ukrainy. Co wymownie poświadczają nazwy rzek Północnego Przyczarnomorza, które zachowały w sobie słowo «*dānu» oznaczające «rzeka», «potok». Głównym mitem «Rigwedy» jest walka z Wrytrą, powtarzająca się wiele razy i w różnych wariantach, zarówno w samej «Rigwedzie», jak i w późniejszych zabytkach. Najpełniej zachowała się w ukraińskim słowie «worota». Nie bez powodu zapewne ukraiński folklor nazywa Wrytrę Worotem lub Worotarem, dosłownie: Zagradzającym, Zamykającym. Pani w «Rigwedzie» wspominani są około dwudziestu razy i przedstawiani jako bardzo bogaci, lecz skrajnie skąpi w ofiarach dla bogów i brahmanów istoty. Należy powiedzieć, że podobna charakterystyka stosunkowo niedawno odnosiła się do jeszcze jednego masywu etnicznego, tak zwanych bołochowców. Na styku historycznych ziem halickiej, wołyńskiej i kijowskiej kiedyś istniało Księstwo Bołochowskie, do którego wchodziła także ziemia dulibska. Ziemia bołochowska zawiera niemało «indyjskich» paraleli, szczególnie dotyczy to bołochowskich miast, które mają swoich bliźniaków w Indiach. Otóż o bołochowcach mówiono, jakoby byli skrajnie skąpi, choć bardzo bogaci, a ta ich cecha określana była słowem dulib. Tak więc mamy, zasadniczo, takie same charakterystyki rygwedyjskich Pani oraz kronikarskich dulibów-bołochowców, choć chronologicznie oba etnonimy dzieli co najmniej dwa tysiąclecia. Jeśli wierzyć opisom, to Pani są pozbawione wiary i kultu, dlatego wrogie Ariom¹ nie czczą ich zbytnio twórcy hymnów wedyjskich. Możliwe wyjaśnienie może być takie, że Pani na pewnym etapie oderwały się od tradycji bramińskiej i nadal wyznawały pierwotną religię asurów, charakterystyczną dla matriarchatu, którego ślady są do dziś wyraźne w ukraińskich obyczajach i obrzędach, zwłaszcza weselnych. Dlatego dla kapłanów-braminów, którzy stworzyli hymny «Rigwedy», stały się one „barbarzyńcami”, do których tradycja bramińska zalicza zresztą Greków, Scytów, Partów, a nawet Sindów i Suwirów, ponieważ oni, pierwotnie arijsko-kszatrijscy, odeszli od ich nakazów i wierzeń. Scytowie, Sindowie i Suwirowie są bezsprzecznie poświadczeni w dawnych czasach na terytorium Ukrainy. W wizerunku Pani cechy mityczne mieszają się z cechami pewnego konkretnego narodu. N. Gusjewa uważa, że Pani to całkowicie realny lud, który z czasem został zmitologizowany. Krowy w micie o Pani to uosobienie deszczowych chmur, są utożsamiane z wodami, a kto posiada te chmury-krowy-wody, ten ma bogactwo i dobrobyt. Są one największym skarbem i nie bez powodu dla nich Indra wyrusza w dalekie kraje do rzeki … … zabija włócznią węża. A w związku z wodami należy zauważyć, że sanskryt zna słowo pani – «woda», «rzeka» (GSRS, 389). Ono, sądząc po wszystkim, zachowało się w nazwach Południowego Bugu, a także Kubania, bo obie te rzeki w dawnych czasach nazywały się Pani-s. Pani-s wykazuje pokrewieństwo z sanskryckim go/gu – «byk», «samiec» (por. jeszcze etruskie i albańskie – «byki»), apani – «woda». Zatem Panis oznacza «Byk-woda», «Byk-rzeka». Oba komponenty dobrze zachowały się w nazwie Kubań. Jeśli chodzi o Południowy Bug, to wiąże się z nim jeszcze jeden ciekawy fakt. Nad rzeką Synjucha, dopływem Południowego Bugu, znajdowała się ogólnoskifska świątynia Eksampej, o której wspomina Herodot. Analiza językowa pozwoliła ustalić, że również ta nazwa poddaje się wyjaśnieniu z sanskrytu i że ma ona takie samo znaczenie jak nazwa Hipanis, czyli «Byk-woda» (sanskr. ukszan «byk» i paj «woda»; por. sanskr. pajo-da «dawca wody», pajo-raszi «morze» (dosł. «zbiornik wody»), pajo-wacha «chmura» (dosł. «wiozący/niosący wodę») itd.). Istnieje jednak możliwość wyjaśnienia etnonimu paniowie na podstawie tego, że w «Rigwedzie» wiąże się on z skarbami, bogactwem, a sami paniowie są skąpi w ofiarach dla bogów i brahmanów. W tym wypadku etnonim może wywodzić się od sanskryckiej rdzenia czasownikowego pan- «wymieniać», «sprzedawać», «kupować», «handlować» (SRS, 363). Rzeczownik pani, pochodzący od tego rdzenia, oznacza «skąpiec», «skąpy ofiarodawca», «demona ukrywającego bogactwa». Takie znaczenia zapewne właśnie wiążą się z «Rigwedą» i z jej wyobrażeniami o paniach, o ich rywalizacji z Indrą. Od rdzenia pan- utworzono termin panitar — «kupiec», «handlarz». Ta warstwa społeczna należała do trzeciego stanu dawnego indyjskiego społeczeństwa, tak zwanych wajśjów, do których należeli rolnicy i rzemieślnicy. Termin vaiśya wywodzi się od sanskryckiego viśa (hindi — vish) — «plemię», «ludzie», «wszyscy», które na gruncie słowiańskim zachowało się jako wieś — «wieś». W «Rigwedzie» słowo viśa występuje właśnie w znaczeniu «lud», «plemię», «osada», a utworzone od niego vaiśya stało się w tym zabytku, jak i w całej dawnej literaturze sanskryckiej, nazwą trzeciego stanu, który w szerokim rozumieniu tłumaczy się jako «wszyscy», «naród w ogóle», «cały naród», a także «chłopi» (por. czeskie vesnják — «wieśniak»); patronem tego stanu uważano właśnie Wisznu. Ten komponent występuje w nazwie Wyszhorod, która oznacza nie «Wysokie/Najwyższe miasto» w planie geograficznym, lecz «Rodowe/Plemienne miasto», czyli jest ono «wysokie» w planie społecznym. Potwierdza to również fakt, że pierwsze miasta (w prawdziwym znaczeniu) powstały właśnie z centrów plemiennych. Wyszhorod ma w Ukrainie swojego semantycznego bliźniaka — Rodeń w pobliżu współczesnego Kaniowa, kronikarskie miasto u ujścia Rosi, którego nazwa tak harmonizuje z rigwedyjską Rasą w micie o paniach i Indrze. Jednak Rodeń może oznaczać także «Miasto Roda», od imienia słowiańskiego bóstwa, tożsamego z wedyjskim Rudrą, lecz zarówno termin «ród», jak i nazwa bóstwa «Rod» wywodzą się z jednego korzenia. Sanskryckie słowo viś-pati (hindi viśpati) wchodzi w ważne terminy społeczne, np. viśpati – «starszyzna», «przywódca rodu/plemienia», dosł. «obrońca/ojciec wszystkich», «obrońca/ojciec plemienia/wsi», bo pati oznacza «obrońca», «opiekun». Na gruncie słowiańskim sanskr. pati odpowiada ros. batia, ukr. batko («ojciec»). Termin viśpati jest pochodzeniem i znaczeniem tożsamy z litewskim viešpats – «pan», «gospodarz». Najpewniej pod wpływem tiranskim na gruncie słowiańskim sanskryckie viś-pati nieco się zmieniło przez wymianę początkowych w/g (por. Viśtasp – Guśtasp, Varaz – Guraz, Vrikan – Gurgan itd.) i przybrało formę gušpati. A to nic innego jak nasze Gospod', co dosłownie znaczy Obrońca wszystkich, Ojciec wszystkich. Ukraińskie gospodynia (sanskr. viśpatni), ros. gosudarin, gospožа także należą do tego szeregu i są spokrewnione z sanskryckim viśpati i tiranskim guśpati. Zresztą wymiana 'в/г' (ś/z) jest właściwa również językom słowiańskim, zwłaszcza rosyjskiemu i ukraińskiemu: ros. vorobej – ukr. horobeć, ros. dial. vostryj – ukr. hostryj; tu też należy g: rosyjskie końcowe -go, wymawiane jak -wo. Zatem termin panitar okazuje się tożsamy z terminem panikar, ponieważ pierwsze komponenty w nich są etymologicznie tożsame (mają wspólne pochodzenie i jednakowe znaczenie), a drugie – semantycznie tożsame, znaczeniowo: -tar, -kar – sufiksy wykonawcy czynności. Panitar i panikar – synonimy, mają znaczenie «kupiec», «handlarz». Właśnie takie, jak wynika, znaczenie mają ukraińskie imię i nazwisko Panikar oraz jego indyjski dwójnik. Niezmiernie ważne, że u Ukraińców występuje także nazwisko Panitar: dziś poświadczone w okolicach miasta Krosno na ziemiach dawnej polskiej Łemkowszczyzny (serdecznie dziękuję Wasylowi Kobyłyhowi z Lwowa, który uprzejmie zwrócił moją uwagę na ten znaczący fakt). Tak więc imię i nazwisko Panikar pierwotnie wywodzi się od terminu panikar — «kupiec», «handlarz»; termin ten wiąże się z ważnym rodzajem ludzkiej działalności — kupnem-sprzedażą, wymianą towarową, handlem. Nazwiska związane z różnymi aspektami działalności handlowej i lichwiarskiej są także dziś bardzo rozpowszechnione w Indiach. Ci zaś, którzy trudnili się taką działalnością, w dawnych czasach występowali jako aktywna i wpływowa siła społeczna. Ich zawód wymagał znajomości pisma i liczenia, bystrości i przedsiębiorczości, a zakres działalności był niezwykle różnorodny — kupno i sprzedaż, gromadzenie pieniędzy i majątku, lichwa, handel hurtowy, finansowanie wypraw wojennych, mecenat itd. Jak uczyli starożytni Indusi, jednym z celów życia miała być artha — gromadzenie bogactwa i dóbr materialnych (pozostałe dwa cele to dharma, czyli prawość, i kama, czyli miłość). Dotyczyło to szczególnie przedstawicieli trzeciego stanu — wajśja. Jednak to dążenie nie powinno dochodzić do skrajności — chciwości, żarłoczności, skąpstwa. Istniały różne kategorie kupców, coś w rodzaju późniejszych gildii, lecz najbardziej szanowani byli ci, którzy trudnili się handlem karawanowym i morskim. Ta osobliwość odbijała się nawet w ich imionach. Heroiczny charakter, powiedzmy, handlu morskiego jako najbardziej niebezpiecznego podkreślały takie kupieckie imiona, jak Samudraśura — «Morski bohater», Samudradatta — «Darowany przez morze», Samudrasena — «Morskosilny» itp. Status społeczny kupców w dawnych czasach był tak wysoki, że nierzadko i królowie brali sobie za żony córki kupieckie. Wykładnia ukraińskiego imienia i nazwiska Панікар jako „Kupiec”, „Kupiec handlowy” jest tym bardziej prawdopodobna, że ukraińskie nazwiska odzwierciedlały także inne określenia czterech stanów dawnego społeczeństwa indyjskiego. Stąd wniosek, że przodkowie dzisiejszych Ukraińców również znali podział społeczeństwa na kapłanów-braminów, wojowników-kszatriyów, wajśjów-rolników, rzemieślników, kupców i szudrów, zależnych od trzech pierwszych stanów, wśród których jednak historia Indii zna zarówno wielkich mędrców, jak i wodzów oraz królów. W Białocerkiewskim pułku, jak świadczy „Rejestr”, służył kozak o znaczącym pod tym względem nazwisku – Charko Rochmanenko (170); odzwierciedla ono najwyższą warstwę dawnego społeczeństwa indyjskiego – kapłanów-braminów, o których pamięć z czasów pogańskich zachowała się w ukraińskim folklorze, frazeologii, nazwach, świętach, a zwłaszcza w nazwiskach – Rachmanin, Rachmanjuk, Rachmanec, Rachmanny, Rachmanenko, Rachmanczenko i inne. Drugi stan dawnego społeczeństwa indyjskiego, z którego musieli wywodzić się wodzowie i królowie, również jest obficie odzwierciedlony w ukraińskich nazwiskach. To właśnie z sanskryckim kszatra – „siła”, „władza” – spokrewnione jest nasze car, obecne w licznych dawnych i współczesnych ukraińskich nazwiskach – Car, Carko, Caruk, Carik, Carewicz, Carenko, Carewski, Carczenko, Caryczenko i innych. Pojawia się ono również w imionach praojców scytyjskich plemion, o których wspomina Herodot – Arpoksaj, Lipoksaj i Kolaksaj. Kozacy o nazwiskach na Car poświadczeni są w wielu pułkach kozackich, zwłaszcza w Perejasławskim, Kaniowskim i Kijowskim, co świadczy o niezaprzeczalnej przynależności nosicieli takich nazwisk oraz ich przodków do stanu wojskowego. Ukraińcy zaś we wszystkich czasach słynęli jako sprawni i dzielni wojownicy. O przynależności do stanu wojskowego świadczy też kozackie nazwisko Mazepa (zob. o nim osobny artykuł w „Słowie Proświty” z marca tego roku). Tak samo w ukraińskich nazwiskach odbiła się także czwarta warstwa starożytnego indyjskiego społeczeństwa - śudrowie. Kozak Wasyl Szudrenko był w Kalnickim pułku (2/1; sotnia Borszczahiwska), w Kropywniańskim - Iwan Szudrychenko (368; sotnia Żurawska), w Połtawskim - Diecko Szudrychenko (427; sotnia Wepryćka). Zatem istniały też nazwiska Szudra, Szudryk, od których te nazwiska zostały utworzone. Potwierdzają to nazwiska Szudra, Szudria, Szudrak, Szudryk, oczywiście Szudrenko i Szudrychenko, które występują u współczesnych Ukraińców. Bliskie śudrom pod względem statusu społecznego są czamarowie - „garbarze”, „skórnicy”, wielka etniczno-kastowa wspólnota w dawnych, średniowiecznych i obecnych Indiach. Czamarowie-garbarze historycznie żyli we wsiach, czasem zajmowali się rolnictwem lub pracowali przy pracach sezonowych, szyli i naprawiali obuwie oraz różne wyroby skórzane. Dziś duże grupy czamarów mieszkają także w miastach. W indyjskim mieście Bhopal, znanym z awarii w zakładzie chemicznym, jedna z dzielnic, w której mieszkają czamarowie, nosi nazwę Czamarpur, czyli „Miasto Czamarów”, „Czamaropol”. W Połtawskim pułku, w którym służył kozak Diecko Szudrychenko, służył także Dachno Czamarenko (407). Znamienne, że termin czamar - 1. „garbarz”, „skórnik” w języku hindi ma odmiany czamwar, czanwar, czamsedor, czanbar, co bardzo blisko przypomina ukraińskie czynbar - „skórnik”, „szewc”. Co więcej, także ukraiński język zna dwie formy tego słowa - czynbar i czymbar, które dały czasowniki czynbarytyj i czymbarytyj. Zatem istnieją poważne podstawy, by sądzić, że indyjskie czambar / czanbar i ukraińskie czymbar / czynbar są spokrewnione, pochodzą od wspólnego źródła i mają to samo znaczenie. Ciekawe, że w dorzeczu Dniepru poświadczono nazwę Czynbarkana na oznaczenie bagna (SGU, 608). Hindi cham – „skóra”, „skórka” wywodzi się od sanskryckiego charma, charman o tym samym znaczeniu. Co, jak sądzą, odbiło się w nazwie indyjskiej rzeki Czarman (dziś Czambal) w północno-zachodnich Indiach. Jeśli przetłumaczyć tę nazwę na ukraiński, zabrzmi ona jako „Szkurowycia”. Legenda opowiada: rzeka otrzymała tę nazwę od ... i po dziś dzień ... a mianowicie krwi, kiedy król Rada składał w ofierze krowy. Dlatego ta rzeka w literaturze indyjskiej stale kojarzy się z tym królem. Warto zauważyć, że na Ukrainie istnieją hydronimy i toponimy pochodzące od słowa „szkura”. Szkurati – prawy dopływ Desny (m. Mena, obwód czernihowski). Szkurine – na lewym brzegu Dniepru, system hydrograficzny w obwodzie zaporoskim, a także chutor Szkurine, mogiła Szkurina nieopodal, a ponadto bagno Szkurine (CGU, 625). Tutaj zapewne należy też Szkorusznyk – potok w rejonie Czarnego Czeremoszu. Co znamienne, równocześnie notuje się tu potoki Czemirnyj, Czemeruwatyj, Czemerysty – także dopływy Czarnego Czeremoszu. Co samo przez się nasuwa myśl: czy nie ma tu jakiegoś związku z sanskryckim charma, charman, hindi charam, czamra, cham – „skóra”, „skórka”? Tak więc nazwa Panikar może być tłumaczona jako „Wieś kupców / handlarzy”, „Kupiecka wieś” lub, jeśli nieco uogólnić, „Targowica”, „Targowisko”, „Torżok”. Kolejne możliwe znaczenie – „Wieś Panikara”, „Panikarowe selo”, „Wieś Panikarów”, nazwana tak od kogoś, kto miał imię, nazwisko lub nawet przezwisko Panikar. Są podstawy sądzić, że nazwisko Panikar i nazwa Panikar sięgają nadzwyczaj dawnych, jeszcze wedyjskich czasów, że są związane z osadą trypolską, odkrytą koło wsi ... Rejestr, K., 1979. Por. SRS – z sanskrytem

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Оригінал українською · переклад оновлюється

Ж МОЛОРь воркРИВАЄ овоч Спочатку поговоримо про хвороби найстрашнішою з відомих людству є фести пальна лихоманка, вражений нею захворю назавжли. Отож, пілхопивши цю заразу миту лого року на сонячній Кубі, де проходив ХТУ Всесвітній фестиваль молоді та стулентів, я спокійно жив цілий рік, локи не дізнався про фрормування української делегації на Всесвітній молодіжний фестиваль у Португалії. І почався рецидив. Я втратив спокій 1 сон, не міг дивитися на гарних дівчат (фатальна помилка, бо краще наших дівчат у світі нема, а в Європі красивих жінок давно вже винищили інкоізитори), доки не отримав редакційного завлання 1 в складі СПІЛЬНОЇ делегації Міністерства у справах сім'ї та молоді і Українського національного комітету молодіжних організацій вирушив у дорогу. Подорож розпочалася з церемонії проводів, У тісному залі особняка на Десятинній у Кисві зібралися 120 представників української молодіжної еліти. Приємно відчуваючи себс причетними до вікопомної події, ми вислухали напутні слова голови президентської алміністрації пана Є. Кушнарьова, віце-прем'єра В. Смолія та міністра у справах сім'ї та молоді пані В. Довженко. Нарешті пролунав сигнал «по машинах». За вікнами промайнули рідні каштани, ії за КПП з романтичною назвою «Київ», після годинного очікування, відбулося урочисте вручення паспортів з барвистими шентенськими візами Проминула ніч, ї ми, перетнувши кордон, опинилися в братній Польщі. Перша зупинка - Краків - стала першим піоком для новачків закордонних подорожей. Краківський замок, незвична для нашого ока готична архітектура вражає не тільки неофітів, але й досвідчених мандрівників Потім було довге очікування на кордоні з Чехією і хвилююча зустріч з чарівною Златою Прагою. Столиця Чехії вражає витонченістю архітектурних форм, таким своєрідним закам'янілим органним хоралом. Гордо здіймається нал прудкою Влтавою кафсдральний собор св. Вітта, оточений старовинними мурами Празького кремля. Від зубчатих стін вузькими вуличками збігає до ажурних мостів старий Грал. Панорама Праги здасться ще фантастичнішою вночі. Коли так надзвичайно гостро пливуть у оксамитовому небі зубчаті вежі Карлового моста, шпилі костелів та шумить, пестячи свої пороги, Влтава. Удень Прага - гомінке метушливе європейське місто. Всю її красу псують натовпи жуючих, клацаючих фотоапаратами туристів (ця попссть, слава Богу, поки обминає нас). На вулиці звучить до болі знайома московська говірка. Ось студенти якоїсь елітної акалемії при урялі Росії зацікавлено слухають старенького екскурсопода про те, що за сімома дверима у спеціальній залі зберігається золота корона чеських королів та іти знаки монарпої влали і що тільки президент Гапел з шістьма високими урядовцями, які мають по одному ключу, зібравшись до купи, можуть дивитися на цю святиню. А ось новий росіянину шортах з трьома фотоапаратами та відеокамерою преться у старовинний костел | дивляться на пю «хамовиту» юрбу, заламуючи руки, католицькі святі, іде дощ, а річка несе свої води кудись у невідому далечінь. На Староместському майлані кількість туристів зростає з наближенням кожної нопої години Бо як тільки починає відбивати час годинник на старій ратуші, відчиняються маг ленькі віконця над циферблатом і в них з'являються фігури 12 апостолів, які по черзі благословляють наторп, а фігура смерті, яка розташована нижче віконець, при цьому гучно трясе бубонцем, нагалуючи гришному людогбі про своє існування. Поблукавши азвивистими вуличками Єтаг рої Праги, ми вирішуємо попити пива | йлемо не кудись, а ло тої кав'ярні, де колись «записйа» бравий вояк Шосйко Але я геть зопсім забуг, як мазивався славетний кабако «апитує мо уд УДИУ/ОУ/ 4 аборитенів 1... дістаємо силу-силенну адрес і наз у різних кКУТтОЧКах Праги, 4 ДПОС ЧОЛОСІКІО навіть почали сваритися, допволячи одис одному, що Швсик пив пивце саме в тому закладі, куди полюбляє зазирнути і сам люб'язний пан Нарешті з вуст одного порадника чуємо назву «За келихом». Точно, це саме той кабак, про який писав у своєму романі Гашек. Але чи справді тут ловив кайф бідолаха Шпейк? Про Швейка нагалують тільки розмальовані стіни га великий портрет цісаря, стан якого не відповідає історичній правді, бо він чистий, а не засиджений мухами, як то було в часи Гапіска. До речі, уславлений чеський письменник писав пригоди бравого вояка у Києпі, живучи в будинку по вулиці Володимирській Ну т нарешті, розповідаючи про Чехію, потрібно згадати про місцевий громалський транспорт. Він абсолютно такий самий, як і в нас: ті ж трамваї та тролейбуси (бо чеські), ті ж вагони метро у Празі (бо російські), а от система оплати дуже відрізняється від нашої Вхід на станції метро вільний, замість традиційних турникстів - електронні компостери, В спеціальному автоматі купуєш талончик чна 30, 60 хвилин або на І день. Потім встромляєт його у компостер, який видруковує назву станції та час компостування, і протягом зазначеного у білеті терміну можето їздити всіма лініями. Метро абсолютно позбавлене будь-яких прикрас. Згодою ми зрозуміли, що в усій Європі станції метро - звичайні зупинки, а не пам'ятки архітектури. Щое вісім годин стояння на кордоні з Німеччиною -- і ми у омріяній вільній Європі З в'їздом до шенгенської зони змінюється розпорядок нашого дня. Після 16 годин руху обов'язкова 8-годинна зупинка для відпочинку водіїв. Порушення суворо караються місцевим ДАЇ, яке має можливість перевірити рух автобусів за спеціальними пристроями, своєрідними «чорними ящиками», якими обладнані всі сучасні сухопутні засоби перевезення пасажирів. Бідолашні події бояться європейських поліцаїв як чорт лалану, та за 10 діб дороги ми не бачили їх присутності жодного разу Уже в Чехії розпочалися нормальні дороги, а п Німеччині вони плавно перейшли у швидкісні автобани. Проїзд платний, та за цілком доступну ціну водії, як справжні гоголівські росіяни, можуть насолоджувати - ся швидкою їздою. Дороги обов'язково огороджені парканами; якщо ж траса пролягає через населений пункт, їх висота сягає 3-5 метрів, щоби порох та галас не турбували мешканців Ча одній із ділянок автобату велися ремонтні роботи, ії ми були вимушені зробити об'їзд через низку німецьких містечок. Сіл у Європі, в нашому розумінні, нема. Є маленькі містечка і маєтки, й що мене вразило у німецькіх садибах, пе -- фантастична кількість яскравих квітіп она клумбах, у горщиках та ящиках до кожного вікна, Вони прямо випирають з оікон, перетворюючи бюргерську садибу на великий квітник. Аборигени а цікавістю позирали на папі караван, а молодь тавіть махала нам услід. Пройшов день, наближаємось до французького кордону біля Страсбурга. Готуємося до чергового нічного стояння, але з'ясовується, шо кордонів у вільній Єпропі нема і тільки ла сині дорожні знаки з традиційними єпропейськими зірочками та написами з Німеччина» | «Франція» дають арозуміти, що ми боже б йти країни Ось пона Франція батькимцуина моли, парфуміо та француженок. Француженки пи че ли ник р ння РР ПР СС ЕР ПТ СС Р ри соб| ліпочатами багато рІРОРІДАКІМ У ДПРИЧТОНМОТМ МИ ОПО ЯГІСЬ РОМ Ю ПИ АСЧ І серелньостатистичното ( «Тр мирі Оьачми ІІТІЛЬКИ Ріс піТритах ІМЯ, МОДНО М парфуміо го їхній 00 бупо бсчІр, 1 СТО ОбНО і||»пах можнаоай Ох г) ПпОЧУГИ ХІОЯ ПІО ціл ІЛДСЯОЛЬНО ЧИСТОЇ Обрукіоки На пентО ли ПЛлоОшІ, яку «1 мамиоть ПТамо Ями ОП репірсними РЕТОООВУЮУ й При ралі до міста напи воли заолукма ПИ, І караван аптобусіп заїхап у якийсь закуток Раптопо р мигалками 1.111307 ПИЗИІНОНОГАВУ. їі щі |! ним 1 провівши нас ДО поїтгуткий СслІДУПАЯаТИ паркану, зник так раптово, як І зявився Страсбург мисне розташування Епропарламенту має дуже цисваву порудогу ГУт ПУЧьЬКІ пулички 1.ї мають тенденцію Пп ОЧІ І мальопнич їСсАаншали І ІТИ ТИ ми РД'ТИПЯТИСЯ Як слов'янську говірку, Мабуть, вони за Наполеона кап ярнями ЯКІ ГІЛЬКИ господар ображають я. полумали ми ! попрямували ло кафедра ТПІЗНОГО ( обору ї морали я незапажа ючи на піпніч. пселикий наторп турис ТІМ Що 11 можс означати МІ рясупали чер р КІЛЬКАЯ я хпПиЛлиИї. Коли собор раптогпо посиніВ, 00 ро зпочалася свосрілдна містерія СВІГЛаЯ яка відбупалася завляки майстерно оспітлюВвальним прилалам Собор міняв кольори, як хамелеон, з нічного аимаскованим мороку раптово виринали визолочені світлом статуї святих, архітектурні елементи світилися ніжними барвами та спалахувала традиційна вітражна «троянда» над входом. Здавалося, що у старовинному храмі триває якесь дійство Коли ж за нами спалахнуло криваво-червоним, я пригадав Вія та його спідручних. Потім ми гуляли нічними вулицями, дивилися, як розважаються французи, гасаючи на мотоциклах і невимушено цілуючись на лавочках. Спорожнілі шлунки привели нас до дешевої, за французькими мірками, турецької забігайлівки, де «усього» за 15 франків (З долари) нам запропонували млинець з м'ясною стружкою та овочами, який чомусь називався кебаб. Ї| знову дорога, і знову консерви. Немає кращої консерви, ніж «Сніданок туриста» у чудовій країні Франції, бо щоби скромно попоїсти | у забігайлівці на бензозаправці, доведеться викласти мінімум 20 баксів. Ранок наступного дня був похмурим, а ранкова Барселона спокійною 1 без туристів. Місто, яке першим зустріло Христофора Колумба, здалося нам напрочуд приємним і якимось рілним. Від Середаємного моря віяло свіжістю, ціни не кусалися, люди викликали захоплення своїми щирими усмішками. На місцевому узвозі -- вулиці Рамбла - продають усе: від традиційних іспанських кастаньстів ло папуг, індиків та іншого різнокольорового птаства. У сувенірних крамничках, які чомусь утримують виключно араби, можна торгуватися. Симпатичну футболку з написом «Барселона» вдалося купити за З бакси замість 15 запропонованих госполарем. Поруч із крамницями площа нумізматів і колекціонерів... телефонних карток. Вона нагадує старовинпий квартал мінял із своєрідним колоритом Наші відкривають золоту жилу по стандартній ціні 100 песет (приблизно 07 долара) ідуть пикористані телефонні картки гаї п'ятикопієчні монети. Зробивоги вигідний Оїзмес, оглядаємо пам'ятки столиці Каталонії кафелральний собор ХПІ століття, ле у менитого а | чу ЗЩЕТОЇ Родини жі ора Антоніо КГаулі. ПАСТІЛЬКИ химерний, шо аж пелетенський кістяк. мені шось і не іахОЛлити яким АГОаЛМ АхХопиося "тюоссерелини Бан Р пн тт ТИ па пол па платтональтн-ти ут т ) І У РРГТОТОЇ іоноюЮю я вирнишию Й ТЬІО Ап! РА з - І НУЛІ! я«:ФРРІЄ І) /1е1Мі Р 111 Го р написом У країна» Мене довго відМОВЛЯЛИ талии. піІО МОЖУТЬ поби (1 Фанати Ї ) Іри з? пияпляється міСТІєЄ ПИ ПАР гУВЛТЬНИИ КИ Ф «ГУ гу попажатоті» : Іинамо» ІС ЧИ НС ЄДИНЕ. пі зони знають про нашу дераямаю До речі зар! ОЙ Та ВИ ли про а о ТЬСЯ ром М СькКомогиі іЄтТИ окрема : НОМ ппМмМОЛКЯач- ТО 1 іЗести; пкола. пІО НЯаШИМ Там гам поки пІО НСМа міІСТяЯ і ППОпИ ИиСькИих гластних миосках | нарсішті, після п'ятидеєнної полорожі, ми грибута! Іо) ЛО Си ду | «Ї К іпаріки перелмістя В абона Ли Ву Як ЦОГО Нназмпаютт ТЕЛ» на ЛеПІЗОМ якого стало гасло ( й чи «|НА- ро Ттапімпа тортутальншши Тут у ЩІ тикому кемтпттиг (и Г)С.ЇЇ океану пося ІДМСТОПІ «МІСТСеЧКО елегатів Фе! типалю єРазом "бю краптого піТУ» Перш що менс вразило, ОО моОгри "т і ь і і п і и корто-Оолакитних наметів ДОМІУЮЧИМИ КО- 1БОРрЕМИ форуму стали кольори гягу. Знай наптих Телегація У ( ДМ яка приїхала на лва дні " рей НИ КОТТ) ранише пжс пивісила нашоовастьні прапори «піткнула у піщану портутальську землю таз гичку з написом «Україна». Через асфалі топану доріжку, навпроти наших, сиротлитю РОЛЯМИ, 2150 рРЕСТИСяЯАСЬЯ МИКОЛИ а 3 стоять намети малочиса ЛЬНОЇ ПОСТИ ЬКОЇ дДеле- гації (25 чоловік), полощшуться трикольори Геополітика - і в Португалії геополітика Пройшовши акрелитапію ! отримавши бсйджі, ми найперше побігли на оксан, який виявився таким хололним, шо аж суломило ноги, Різниця температур між повітрям 1 волою становила приблизно 20 градусів. Ні, пе не Куба, сказала загартована фестивалями частина української делегації ! попрямувала ло їдальні. Про харчування треба сказати окремо, 00 це був єдиний процес, у якому не було проколів. Годували тричі на день. Перел тим, як підійти до кухарів за порцією, кожний делегат показував свою карточку акрелитапії, яку сканупали Для вегетаріанці п було окреме меню. Часто саме під час обіду відбувалися знайомства української делегації з прелетавниками інших країн Намети ставили далеко за північ при світл! двох ліхтариків. Потім ішли на дискотеку Цей культурний захід відбувався шоленно 4 десятої години вечора до п'ятої ранку у великому шаліто. Ритми були виключно лати" ноамериканські та африкансько Танцівнихи здіймали таку пилюку, немов стало антилог у савані. Після п'ятої звук виключали та весе?! негри розпочинали СВОЇ маленьк! міжсобойчики, вибиваючи ритм на численима барабанах. Шо стосується вапіого їласкорето він спав мало, але так митно ї стисло (09 У наметі було тісно, як у банці зі питрютами ), що ніякі негри з їхніми барабанами його Ме переймали. За програмою фестивалю щолня повинна була звучати музика тевногу континенту, але коли черга дійшла 19 серопи через три години зІпсуУВАЛОЄСМ апаратурч знову здалумнали барабани Я, як досвідчений фестивальних узагаїи помітив, що по-справжньому рестивалити пмиють тільки латиноамерикани та жррикамии Горла Саропа, Як І в ксмографічному жиекте давно вже пасе залніх у Фестивальному рум чи Якщо не навчимося 1 мррикануцив ХНИ МАМУ « Будем! там мушеності, через певним проміжоюм чем Проюкилатик ь спи ГАМА сооїх печерах піл ; у Ре Згадуючи прю табірнє життя, мом мк УЖ и кмаАчцІТИи про стеоє малим Ттено ми м | амиьам центр Організатори створили пре -" ен! ою бно що м | | че, і - і зі"
Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗
ŚRODKI PRZEKAZU: pełne wsparcie. Bezpłatne telefony, faks i komputery dały możliwość regularnego informowania swoich czytelników o wydarzeniach i festiwalach, a prasę karmiono poza kolejnością. Być może nie tylko u nas uważa się, że jawna prasa to bezpieczna prasa. Przez osiem dni festiwalu mieliśmy możliwość wziąć udział w wycieczkach po kilku miastach Portugalii, odwiedzić światową wystawę «Expo 98» i oczywiście zwiedzić Lizbonę. O «Expo» trzeba opowiedzieć osobno. Tegoroczna wystawa poświęcona jest problemom Światowego Oceanu. Na jej potrzeby zbudowano specjalne miasteczko, które pod względem architektury i wyposażenia technicznego można śmiało nazwać makietą miast przyszłości. Aby odwiedzić pawilony ponad stu pięćdziesięciu krajów, potrzeba minimum trzech dni. Bilet trzydniowy kosztuje około 70 dolarów. Bilet jednodniowy – 25 dolarów. Na ekspozycji, poza narodowymi, są także kilka tematycznych pawilonów. W pawilonie «Oceanarium» widzowie, stojąc przez wiele godzin w kolejce, mogą zobaczyć obraz podwodnego świata w akwarium o wysokości czteropiętrowego budynku. Tu po raz pierwszy zobaczyłem rekina młota, rekina, spokrewnione z kilkoma gatunkami ukwiałów. Jednak niektórzy moi koledzy byli rozczarowani, mówiąc, że w Sydney oceanarium jest lepsze. W pawilonie «Rzeczywistość wirtualna» kolejka jest jeszcze większa. Trzeba tu stać pod palącym słońcem 4–5 godzin. To jedyny pawilon, za którego zwiedzanie nie trzeba płacić 6 dolarów. Aby osobom w kolejce nie zrobiło się słabo, specjalni pracownicy okresowo spryskują ich wodą z rozpylaczy. W pawilonie zaproponują wam zejście do łodzi podwodnej, płynącej na głębinową stację badawczo-naukową. Załoga z trzech osób zajmuje miejsca przy pultach sterowniczych, zaczyna się zanurzanie. Na dużym ekranie widokowym można obserwować mieszkańców podwodnego świata, a podróżników czeka spotkanie z potworami, przed których podstępnymi atakami łódź ... sprzedawano ukraińskie pamiątki, miałem szczęście. uścisnąć mu dłoń i wyrazić w imieniu Polaków podziękowanie za ciepłe przyjęcie. Przede wszystkim, ze swojej strony, podziękowaliśmy za ciepłe przyjęcie, jakie nam zgotowano na Ukrainie. Delegacja prezydenta, przyjęcie w Ukrainie, oficjalna wizyta. O sprzedaży suwenirów trzeba napisać osobno. W ciągu dwóch wieczorów udało nam się utargować mniej więcej 150 baksów, co pozwoliło 16 osobom, które przekazały suweniry, mieć po parze sandwiczy w drodze powrotnej. Szczególną popularnością cieszyły się znaczki. Początkowo rozdawaliśmy je jako zachętę, ale potem zrozumieliśmy, że przedstawiciele czarnego kontynentu, tak jak w dawnych czasach, lubią błyszczące przedmioty, i znaczki zaczęły znikać. Rekordowym pod względem ceny sprzedanym suwenirem stała się duża drewniana pysanka, którą sprzedaliśmy za 40 baksów. I to mimo nasycenia rynku ukraińskimi suwenirami, które przed naszym przyjazdem zaczęli sprzedawać przedsiębiorczy ludzie. Nawiasem mówiąc, bardzo dobrze poszła rodzima wódeczka z pieprzem, po 20 baksów za butelkę. Prawda, trzeba długo tłumaczyć lecznicze właściwości tego wyrobu, a na szczęście kupcem był nigeryjski absolwent jednej z odeskich uczelni, który podczas studiów nie spróbował tylko tego rodzaju wódki. Dzień Ukrainy trwał na boisku piłkarskim, gdzie nasza drużyna z wynikiem 3:1 rozgromiła drużynę Rumunii, absolutnego zwycięzcę festiwalowych mistrzostw. Niestety, to zwycięstwo nie było oficjalne, bo nasz udział nie był zgłoszony w programie. Prestiż kraju... «Ukraina! Ukraina!» Organizatorzy festiwalu nie zapominali o duchowym i fizycznym rozwoju delegatów. Dla miłośników aerobiku i shapingu bezpośrednio na plaży dwa razy dziennie odbywały się warsztaty mistrzowskie, a potencjalni śpiewacy mieli okazję wziąć udział w grze «Караоке». Ciekawa japońska gra polega na tym, że zamawiasz jakąś piosenkę, bierzesz do ręki mikrofon i śpiewasz ją, popularność Ukrainy rosła w oczach, ale kiedy delegaci widzieli nasze żółto-błękitne koszulki, zaczynało się skandowanie: Pierwszy przystanek to stolica Hiszpanii, Madryt, który wita nas upałem sięgającym 45 stopni. Jedynym schronieniem przed palącym słońcem jest królewski pałac i fontanna przy jego murach, w której można zanurzyć stopy. W pałacu chłód łączy się z wystawnym wyposażeniem sal. Jest tu zarówno majestatyczna sala tronowa, jak i jadalnia z nakrytym na 150 osób stołem, niewielkie apartamenty infantek oraz enfilada pomieszczeń, utrzymanych w różnych kolorach i poświęconych różnym narodom. Nawiasem mówiąc, pałac jest nie tylko muzeum, ale także miejscem przyjęć, które wydaje Jego Wysokość Król Hiszpanii. Co ciekawe, dostanie się do królewskich pałaców w Madrycie i Sztokholmie było dla mnie znacznie łatwiejsze niż zwiedzenie Pałacu Mariińskiego w Kijowie. Przy wejściu sympatyczna Hiszpanka sprzedaje pamiątki, wśród nich reprodukcję obrazu Velázqueza „Infantka Małgorzata”. „A czy wiecie, gdzie aż drży. Po przybyciu na stację zaproponują wam wspólne prowadzenie badań naukowych nad tajemniczymi głębinami. Następnie wzniesiecie się windą batyskafu. Winda zwykle unosi się, a ogromne ekrany na jej ścianach tworzą iluzję, że w szklanej kabinie przenikacie grubość toni wodnej. Pawilony „Utopia” i „Przyszłość” opowiadają o marzeniach ludzkości, by żyć w harmonii z przyrodą, a nowe technologie, zwłaszcza technika laserowa, pozwalają odwiedzającym zobaczyć niezwykle jaskrawe i zdumiewająco realistyczne obrazy przyszłości na płótnie. A także przedziwne fontanny w kształcie stożków, z których co 1–2 minuty wytryska słup wody, fontanny-wodospady, fontanny-gejzery, fontanny muzyczne, wodne atrakcje – to wszystko budzi szczery zachwyt. Zszedłszy na ziemię z kabiny kolei linowej, pobiegłem co sił do pawilonu z napisem «Ukraina». To, co zobaczyłem, było dla mnie szokiem. Przekroczywszy próg, przede wszystkim zobaczyłem wielką jurtę i stos dywanów. Okazuje się, że pawilon dzielimy z Kazachstanem. Nasza zaś ekspozycja mieści się w kąciku. Na stoiskach wystawiono kilka dużych kolorowych fotografii, 5–6 szklanych gablot z książkami, trzy hologramy, makiet statku «Akademik Wiernadski» z czerwoną flagą i wreszcie fotografię ściany, na której pod flagami wisi portret naszego Prezydenta. Żadnego komputera, żadnych urządzeń do zwiedzania i cztery kobiety z Ministerstwa Nauki, które nie potrafią wyjaśnić, jak to się stało, że od 1 maja i do dziś druga pod względem powierzchni країна Європи» reprezentowana jest na najbardziej prestiżowej wystawie świata na poziomie wiejskiego czerwonego kącika». W pawilonie pusto, tylko tłumy dzieciaków biegają, żeby przybić pieczątkę do specjalnego paszportu zwiedzającego, który daje szansę codziennie wygrać cenną nagrodę za określoną kombinację odwiedzonych ekspozycji. Za ścianą ekspozycja «wielkiego morskiego państwa» Białorusi. Niewielki pawilonik i choć urządzono go szczerze po sowiecku, to jednak na poziomie WDNCh. Tu obraca się koło wodnego młyna, stoją makiety maszyn, [...] zapachy poleskiego pola. Wypielęgnowani chłopcy rozmawiają z odwiedzającymi, których liczba jest spora. O pawilonie Rosji, zastawionym komputerami, nawet nie ma co mówić. Jeśli ekspozycja Białorusi została zrobiona wyłącznie za pieniądze państwa, to Rosjanie opierali się na wsparciu sponsorów RAO «Gazprom» i marki handlowej «Smirnoff». Czyżby u nas nie znalazło się sponsorów, którzy nie daliby się skusić na tak prestiżową i szeroko zakrojoną reklamę? Opuszczaliśmy wystawę z poczuciem oburzenia i wstydu. I znów festiwal. Dzień Europy faktycznie stał się dniem Ukrainy. Na centralnej scenie wystąpił zespół «Horlycia» z Kijowa, zespół estradowy «Pani Ef» z Białej Cerkwi, koncert prowadził aktor Lwowskiego Teatru Dramatycznego Petro Maha, któremu nawet po angielsku udało się przekazać widzom koloryt huculskiego gumoru. Akurat w szczytowym momencie naszego koncertu, przy zapalającej polce, miasteczko festiwalowe odwiedził prezydent Portugalii Jorge Sampaio. Gdy przechodził obok stolika, przy którym siedzieliśmy, my śpiewaliśmy właśnie to, co czytaliśmy ze słów wyświetlanych na monitorze telewizyjnym. Wybrałem sobie piosenkę Chrisa de Burgha „Tacu in All”, lekką na pierwszy rzut oka. Nigdy nie myślałem, że jest to piosenka z tak wieloma tekstami i tak szybka. Nie nadążając z czytaniem słów, w refrenie starałem się włożyć całą ukraińską śpiewność w anglojęzyczne marzenia pana Chrisa o tańcu z damą w czerwonym. Nadszedł moment zamknięcia. Ceremonia odbyła się na głównym placu „Expo”. Po oficjalnych przemówieniach organizatorzy pokazali film o wydarzeniach festiwalu. Dzień Ukrainy, nasze twarze lśniły na ekranie dłużej niż reszta ujęć. Morał: lepiej byłoby, gdyby nasz rodzimy rząd powierzył przygotowanie ekspozycji Ukrainy na „Expo” naszej młodzieży, byłoby z tego więcej pożytku. Oto opuszczamy Portugalię. A jeszcze nie opowiedziałem o jej stolicy. Lizbona to bardzo skromne, ciche miasto – jedna z najmniejszych stolic Europy (około 1 mln mieszkańców). W architekturze portugalskiej stolicy nie zobaczysz imperialnej pompatyczności Hiszpanii, chociaż Portugalia kiedyś miała wielkie kolonie w Starym i Nowym Świecie. W centrum miasta można skorzystać z windy Santa Justa, którą zbudował wybitny francuski inżynier Gustave Eiffel. Tak więc, nie będąc w Paryżu, mogliśmy odwiedzić Wieżę Eiffla. Co mnie zadziwiło w Lizbonie, to Bank Świętego Ducha (niezawodny gwarant depozytów) oraz tramwaje bez stopni, do których można wskoczyć prosto z bruku. A jeszcze w Lizbonie są świetne supermarkety. Ceny produktów są tam takie jak u nas, a nawet niższe. Za jakieś 30 dolarów można kupić bardzo przyzwoite obuwie, które u nas kosztuje od 70 dolarów wzwyż. W Lizbonie znajduje się największy w Europie 20-kilometrowy most, noszący imię nawigatora Vasco da Gamy, który łączy brzegi ujścia rzeki Tag. Zaopatrzywszy się w portugalskie wino „Porto”, wyruszamy w drogę powrotną». – Gdzieś w Pradze zachowany jest ten obraz? – pytam. – Gdzieś w Pradze – brzmi odpowiedź. Ogarnia mnie -li dumy o dumie i z dumą informuję, że arcydzieło hiszpańskiego malarstwa znajduje się w Muzeum Sztuki Zachodniej i Wschodniej w Kijowie. Znów Francja, droga kraina, gdzie przepych i nędza są splecione tak ściśle, jak nigdzie w Europie. Marsylia – sławne miasto portowe, ojczyzna hrabiego Monte Christo i Marsylianki. Wsiadamy do kutra i płyniemy do Château d'If – zamku, gdzie nieszczęsny więzień Edmond Dantès dzięki opatowi Faria przemienił się w okrutnego mściciela, hrabiego Monte Christo. If – mała twierdza na wysokiej skale – okazuje się znacznie skromniejsza od swego modelu w filmie Odeskiej Wytwórni Filmowej. Tu odbywali karę wyłącznie najwybitniejsi przestępcy państwowi Francji. Ich liczba nie przekraczała 10–20 osób. Wracając do Marsylii, podziwiamy błękit Zatoki Lwońskiej i współczujemy biednym więźniom, którzy mogli oglądać to piękno tylko przez wąskie okienka swoich cel. Nad Marsylią wznosi się budowla świątyni Notre-Dame-de-la-Garde ze złoconą statuą Matki Boskiej. Wąskimi, zawiłymi uliczkami wspinamy się ku świątyni. Słońce zachodzi, zmierzch łagodnie oplata miasto, z kuchni roznoszą się kuszące aromaty kolacji, w małych knajpkach nakrywa się do stołów, a na ławkach już szykują się do snu przedstawiciele zlumpenizowanej warstwy francuskiej ludności. Krótki sen i poranek w Wenecji. Ulic w tym włoskim mieście naprawdę jest bardzo mało: same kanały. Lokalny Chreszczatyk – Canal Grande – zgromadził na swoich brzegach wszystkie najwspanialsze budowle: pałac dożów, liczne świątynie i domy zamożnych obywateli Republiki Weneckiej. Kanał w godzinach szczytu jest podobny do zwykłej ulicy, tylko zamiast asfaltu – woda, a zamiast samochodów – liczne kutry, łodzie i gondole. Na skrzyżowaniach wiszą drogowe (a może kanałowe) znaki: «Wjazd zabroniony», «Brak skrętu», «Ograniczenie prędkości», a także na ścianach domów przybite 2 Сдіреао и lustra, żeby właściciele jednostek pływających nie zderzali się ze sobą. Tylko znaków STOP i «Przejścia dla pieszych» w mieście złotego lwa nie zobaczyłem. Dla pieszych zbudowano ażurowe mosty i mostki oraz wąskie, na wpół zalane marmurowe gzymsy, które prowadzą z nielicznych ulic do drzwi domów. Przy placu świętego Marka – postój gondoli. Są tu zarówno wystawne dwuosobowe gondole z aksamitnymi fotelami, jak i skromne sześcioosobowe. Wszystkie łodzie są pomalowane na czarno – tak postanowiła rada miejska w 1562 roku. Za 200 dolarów można zamówić dwuosobową gondolę, w której zagra wam akordeonista i zaśpiewa miejscowy Caruso. Długo się targowaliśmy, aż wreszcie znalazła się dobra dusza – gondolier Mario, który za 30 dolarów przez 45 minut wiózł nas kanałami Wenecji. Oto to więzienie, gdzie siedział Casanova, z przy słynnym «moście westchnień», tu siedział… Marco Polo, a w tym domu mieszkał… Po wodnej przejażdżce – z kieliszkiem… na plażę! W tym celu w Wenecji jest… Po przejechaniu przez Alpy – i już w granicach Austrii. Wszyscy z ulgą wdychają czyste górskie powietrze – jesteśmy prawie w domu. Górskie krajobrazy przypominają Karpaty: te same świerki, drewniane cerkwie. 72330 35 З304б9мсни Wiedeń, ukraińskie… spokojnie, bez zamieszania. Od Europy się zmęczyliśmy i chcemy do domu. Miasto małe różni się od Lwowa, chyba że… Słynna Wiedeńska opera z zewnątrz jest podobna do Odeskiej, choć, jak wiadomo, jeszcze Lwowską operę budował… Na dzwonnicę Soboru św. … nie była w rodzinie. «Гривеч ЯбДоо ПП. зго кра зга Rot – czyj czek | czuUpgOo U SNI ee J Le o no Ro " ;'ojj) i z jo - gu p, i ï | ba Ï .) A . pr, b "U ej Ï I , Ï ' i Z M | g - - -- ь . і - MR u b nij czi - bu «ruch tse

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗
Jak już informowano w prasie i w radiu, pod koniec września we Lwowie ogłoszono nazwiska pierwszych laureatów nagrody im. Jewhena Czykałenka, ustanowionej przez Ligę ukraińskich mecenasów w tym roku. Nagroda im. Jewhena Czykałenka przyznawana jest za szczególny wkład dobroczynny w sprawę odrodzenia narodowego. Dzisiejsza nasza rozmowa z pisarzem i muzykologiem Michajłem Hołowaszczenkiem dotyczy laureatów nagrody im. Jewhena Czykałenka: Włodzimierza Kaszyckiego oraz małżeństwa Iwanny i Marjana Kowciów, których zna osobiście od wielu lat. – Michaile Iwanowiczu, jak Pan odnosi się do tego, że pierwsza nagroda im. Jewhena Czykałenka Ligi ukraińskich mecenasów została przyznana takim osobom, jak Włodzimierz Kaszycki z Polski oraz małżeństwo Iwanny i Marjana Kowciów z USA? – Cieszę się z całego serca. Sam fakt przyznania tej prestiżowej nagrody ludziom, którzy tak wiele zrobili i nadal robią dla Ukrainy, bezsprzecznie zasługuje na wszelkie uznanie i poparcie. Szczególnie mnie to cieszy, bo Włodzimierza Kaszyckiego i małżeństwo Kowciów dobrze znam i Z Włodzimierzem Kaszyckim znam się od dawna, już ponad trzydzieści lat, od 1966 roku, kiedy po raz pierwszy odwiedziłem Polskę, a zwłaszcza Szczecin. Zbierałem tam materiały o Ołeksandrze Myszudze. Przeżyłem w Szczecinie dobre pół roku i bardzo blisko zaprzyjaźniłem się z Włodzimierzem Kaszyckim. A człowiek to naprawdę idealny – dobry, inteligentny, oddany. Przeszedł przez piekielne próby, walczył w Dywizji Polskiej na Smoleńszczyźnie pod Krasnem, gdzie, nota bene, byliśmy sąsiadami na froncie. Został ciężko ranny. Stracił obie ręce. Jaka zaś wola i optymizm ujawniły się w tym człowieku, skoro nie poddał się okolicznościom, nie załamał się, nie upadł na duchu, lecz odnalazł siebie w ukochanej sprawie, w biznesie. I, co najważniejsze, w dobroczynności. Pomaga on, proszę wierzyć, wielu, wielu ludziom. – Komu zatem konkretnie pomaga? w Ukraińskim Chórze «Żurawie». Kaszycki finansował go przez długi czas. A gdy kierownik tego chóru zorganizował inny, «Tysiąclecie Ukrainy-Rusi» (nie ręczę za dokładność nazwy!), Kaszycki zaproponował mu bardzo ciekawy pomysł (co prawda, nie na korzyść własnej kieszeni): ubrać chórzystów w stroje, które kiedyś nosiło się w Rusi Kijowskiej. Kaszycki mógł wtedy pójść drogą najmniejszego oporu: dać pieniądze i śpiewajcie sobie na zdrowie! Ale on świadomie poniósł dodatkowe wydatki dla dobra wspólnej sprawy. Nie mówię już o tym, ile pieniędzy wydał na wyjazdy koncertowe zespołu i na inne występy. A ile ukraińskich książek ujrzało światło dzienne dzięki Wołodymyrowi Kaszyckiemu. Ostatnią z nich jest «Muzyczna kultura Galicji» Mirona Czerepanina. — No, a małżeństwo Iwanny i Marjana Kociwów znacie od dawna? — Trochę krócej niż Wołodymyra Kaszyckiego, ale dość długo. Poznaliśmy się z nimi, gdy na Ukrainie zaczęto organizować konkursy muzyczne młodych wykonawców, czyli muzikfesty. Okazało się, że małżeństwo Kociwów nie tylko organizuje i finansuje te konkursy. Ustanowili także nagrody ich imienia dla laureatów. A to, proszę mi uwierzyć, bardzo pokaźne sumy. Marjan Koć ma własne wydawnictwo, w którym za pieniądze małżeństwa ukazało się wiele dobrych książek ukraińskich. — Przy okazji, wspólnie z wydawnictwem Marjana Kocia (częściowo z jego funduszy) i wydawnictwem «Rada» Liga Ukraińskich Mecenasów wydała na świecie unikatową encyklopedię «Słownik śpiewaków Ukrainy», do której weszło ponad 1400 nazwisk ukraińskich śpiewaków (od Rusi Kijowskiej po dzień dzisiejszy), którzy pracowali w różnych kulturach. Ponadto, o ile mi wiadomo, p. Koć jest naszym przedstawicielem w Komisji ds. zwrotu wartości kultury na Ukrainę w Stanach Zjednoczonych Ameryki. A jeszcze ten światły mężczyzna wzbudza czysto ludzki sentyment swoim wewnętrznym arystokratyzmem, szlachetnością i duchowością. – Tak, w pełni się z Panią zgadzam. Znam wielu naszych tak zwanych „nowych Ukraińców”, którzy, jak tylko się wzbogacili i mają być może znacznie większe konta w banku niż małżeństwo Kociwów, nie spieszą się, by oddać część na ołtarz kultury, nauki czy oświaty. Niestety, nie można im zarzucić ani wewnętrznej arystokratyczności, ani duchowych refleksji. Nie chcę mówić tak o wszystkich bez wyjątku, ale w znacznej mierze tak właśnie jest. I chciałoby się, żeby ludzie jak najwięcej wiedzieli o takich dobroczyńcach, jak rodzina Kociwów, Wołodymyr Kaszycki i inni. Byłby to, jak mi się wydaje, dobry przykład do naśladowania. Być może ci, którzy dziś dbają wyłącznie o własną kieszeń, nie mieli dotąd przed oczami pozytywnych przykładów i nigdy nie zastanawiali się nad takimi kwestiami. Tak czy inaczej, uważam za głęboko symboliczne, że Liga Ukraińskich Mecenasów wreszcie ustanowiła nagrodę, która należycie docenia tych ludzi, którzy tak wiele robili i robią dziś dla sprawy ukraińskiej, a którzy, co najważniejsze, absolutnie niczego za to nie żądają. Poza moralną nagrodą, nic więcej. A to, że pierwszymi laureatami nagrody imienia Jewhena Czykalenki zostali ludzie naprawdę godni – to nie budzi wątpliwości. Tu komentarze, jak to się mówi, są zbędne. Rozmowę prowadziła Tina KACZAŁOWA, sekretarz prasowa Ligi Ukraińskich Mecenasów. PIĘĆSETNE SPOTKANIE Z CZYTELNIKIEM: Ukazał się 500. numer miesięcznika naukowo-metodycznego Ministerstwa Oświaty Ukrainy „Dywosłowo” (Ukraińska mowa i literatura w szkołach ogólnokształcących). Przez prawie pół wieku to wydawnictwo wiernie służyło nauczycielom-polonistom… (w oryginale: nauczycielom-słowesnikom) w ich ojczystym słowie. Szczególnym zainteresowaniem czasopismo cieszy się obecnie, kiedy brakuje nowych pomocy metodycznych. „Dywosłowo” informuje o zmianach w obowiązujących programach, podaje tematyczne plany lekcji języka i literatury dla wszystkich klas szkoły średniej, publikuje scenariusze wieczorów literackich i świąt, recenzje na nowe podręczniki oraz wiele innych przydatnych informacji. W jubileuszowym, 500. numerze „Dywosłowa” zwracają uwagę artykuły Anatolija Pohrebnego „Za mową – Ukraina” oraz Switłany Jermolenko „Mowotwórczość Ołeha Ołżycza”. Iryna Zacharczuk «Projekcja dziwaka w twórczości Hryhora zna afthrchrko» Stali autorzy czasopisma proponują szczegółowo opracowane materiały metodyczne: Ołeksandr Hłozow – do lekcji języka w klasie 5, Nina Horyk – do lekcji literatury ukraińskiej w klasie 10. W rubryce «Biblioteczka nauczyciela-polonisty» publikowane są wiersze Mykoły Winhranowskiego oraz esej o poecie «Talent szczerości» autorstwa Leonida Talalaja. Uwagę przyciągać może twórczość czytelników-polonistów: wiersze i nowele, drukowane w rubryce «Samocwit». Bogaty w ciekawe materiały jest także czytelnik w rubrykach «Literaturoznawstwo i krytyka», «Językoznawstwo», «Ukrainoznawstwo», «Warsztat polonisty» i inne. «MATICA CHORWACKA» GOŚCI W «PROŚWICIE» Od 20 do 24 października bieżącego roku na Ukrainie przebywali kierownicy chorwackiej organizacji oświatowej «Matica Chorwacka» oraz grupa chorwackich pisarzy. Mieliśmy okazję powitać Josipa Bratulicza – przewodniczącego «Matici Chorwackiej», Kreżimira Mikolczyna – sekretarza odpowiedzialnego, Wlaka Bohyszycza – zastępcę przewodniczącego, Władena Klymenczycza – chorwackiego pisarza. 20 października goście spotkali się z kierownictwem Uniwersytetu Lwowskiego i studentami wydziału slawistyki; wzięli udział w odsłonięciu tablicy pamiątkowej poświęconej uczonym Chorwatom, w obecności przewodniczącego Lwowskiego Obwodowego Zjednoczenia «Proświta» profesora Romana Łubkiwskiego. Następnego dnia goście wzięli udział w odsłonięciu tablicy pamiątkowej Baltazara Bohyszycza i Watrosława Jagicza na jednym z budynków Uniwersytetu Odeskiego, gdzie mieści się dziekanat studentów zagranicznych. 23 października delegacja przybyła do Kijowa, gdzie odbyło się spotkanie z pisarzami i działaczami Proświty w obecności Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Ambasadora Chorwacji na Ukrainie Jury Widmarowicza. IWAN TOŁSTOJ BĄDŹ SZEROKI, SŁOWO MOJE Bądź szeroki, słowo moje. Bo kiedy mówię: ziemia, kamień, rzeka czy morze... Kiedy piszę: historia, jęk, cierpienie, zdrada, wierność... I kiedy się zastanawiam, i kiedy piszę, i kiedy mówię Chorwacja, to myślę jednocześnie, że na wschód, na zachód, na południe czy na północ od niej tak samo szumi jakieś morze i płyną rzeki. I czyjaś tam ojczyzna, gdzie zapisuje się także swoją chwałę, i klęski, i zdradę. Kiedy mówię: głód, pragnienie, chleb czy woda, rozumiem, że tak samo w innym kraju, innym językiem, o to samo błagają usta człowieka. Kiedy piszę: wolność, prawda, kara, zabójstwo, wojna, rzeź, zapłata, areszt, więzienie... to myślę także, że gdzieś na dole czy w górze, w innym kraju, innym językiem, czyjeś ręce zapisują, czyjeś usta mówią od pokolenia do pokolenia o tym samym losie, tej samej niewoli. Tęsknią za swoimi, za swoimi. Kiedy napiszę: kołyska, dziecko, czystość. Kiedy napiszę kołysanka, pomyślę zaraz, że gdzieś tak samo jak w naszym kraju, czule śpiewając, matka kołysze pierworodnego przed snem. I kiedy napiszę: moje, twoje, nasze, ich, tak samo pomyślę, że gdzieś innym językiem nasze usta mówią, inne ręce zapisują: moje, twoje, ich. Kiedy mówię Chorwacja, bądź, słowo moje, szeroki. Adres „Słowa Proświty”: 252001, Kijów-1 Słowo Proświty. Założyciel – Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji nr 1007 z 16.03.1993 r. Redaktor odpowiedzialny: Łubow Hołota. Szef redakcji: Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: Ja. Hojan, A. Żurawski, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczuk. Redakcja koresponduje z czytelnikami wyłącznie na łamach gazety i nadesłanych rukopisów nie zwraca. Zastrzega sobie prawo redagowania i skracania tekstów. Przy nadsyłaniu materiałów prosimy obowiązkowo o podanie kodu identyfikacyjnego. Przekład: L. Talalaj

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин