Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
nr 1 (118) 4 stycznia 2002 r.
TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWITA» im. TARASA SZEWCZENKI
Tłumaczenie maszynowe
Drodzy bracia i siostry! Rok temu świat chrześcijański obchodził 2000-lecie Narodzenia Chrystusowego. Wydawałoby się, że uświadomiwszy sobie znaczenie narodzin Syna Bożego na ziemi z Najświętszej Dziewicy, chrześcijanie powinni z większą nadzieją patrzeć w przyszłość. Jednak znane wydarzenia w Stanach Zjednoczonych wywołały strach i niepewność jutra u pewnej części ludzi w Ameryce i Europie. Czy istnieją podstawy dla takiej wątpliwości? Oczywiście, istnieją! Ale tylko dla tych chrześcijan, którzy przestali być światłością świata i solą ziemi (Mt 5, 13-14). Jeśli sól traci swoją jakość, to według słów Chrystusa Zbawiciela, wyrzuca się ją na podeptanie. Ci tak zwani chrześcijanie postawili w centrum procesu historycznego nie Boga, a człowieka; postęp naukowo-techniczny, a nie Królestwo Boże; wartości materialne, a nie duchowe. Narodzenie Chrystusowe przypomina nam, że w centrum historii jest Bóg. On z niebytu stworzył świat, On też sprawuje nad nim opiekę. Podczas nabożeństwa bożonarodzeniowego często słyszymy pieśń cerkiewną: „Z nami Bóg, rozumiejcie, narody, i poddawajcie się, bo z nami Bóg!”. Co oznaczają te słowa? Świadczą one o tym, że z bezgranicznej miłości do ludzi, aby zbawić nas od grzechu i śmierci, wielki Bóg uniżył Siebie i stał się pokornym człowiekiem. Jeśli z nami Bóg, to czego mamy się bać. Dla wierzących nie są straszne ani śmierć, ani jej przyczyna — grzech, bo Syn Boży po to właśnie się narodził, aby Swoją śmiercią i zmartwychwstaniem pokonać śmierć, założyć Cerkiew i dać nam, ludziom, łaskawą siłę i możliwość wyzwalania się oraz oczyszczania z grzechu. Jezus Chrystus przyniósł na ziemię Królestwo Boże, które dlatego nazywa się Bożym, że jego centrum jest Bóg. Dla tych chrześcijan, w których sercach istnieje Królestwo Boże, nie są straszne żadne światowe kataklizmy i wstrząsy, bo z nimi jest Wszechmogący Bóg. Kto chce być pewnym przyszłości, ten powinien trzymać się ręką szaty Bożej. I Bóg takiego chrześcijanina nie zawstydzi i ochroni od wszelkiego zła. Chrześcijaninem jest tylko ten człowiek, który przyjmuje Chrystusa jako absolutną Istotę i Prawdę, jako jedynego Boga Stwórcę i Boga Zbawiciela. My stanowczo odrzucamy każdą próbę postawienia Jezusa Chrystusa choćby na zaszczytnym miejscu, ale wciąż w rzędzie innych „założycieli religii” lub „wielkich nauczycieli ludzkości”. Chrześcijaństwo stoi przed nami w całej swojej wyjątkowości i nieporównywalności. W żadnym wypadku nie może być ono rozpatrywane jako jedna ze światowych religii. Chrześcijaństwo jest religią otwartą przez Samego Boga, a nie założoną przez człowieka, jakkolwiek wielkim by on nie był. Trzymając wysoko sztandar chrześcijaństwa, nie odrzucamy innych religii, które istnieją we współczesnym świecie. Cenimy w nich wszystko to, co nie sprzeciwia się chrześcijaństwu, czyli to dobro, które we współczesnym języku nazywa się wartościami ogólnoludzkimi. Cerkiew Chrystusowa świętuje Narodzenie Chrystusowe, aby przypomnieć chrześcijanom, którzy tracą nadzieję w tym świecie, że Bóg nie pozostawił ludzkości w samotności ze złem. Po to, aby być pewnym w życiu ziemskim, mieć silną nadzieję, trzeba każdemu człowiekowi duchowo odrodzić się w życiu osobistym. Moralne uzdrowienie społeczeństwa poprzez poszczególnego człowieka jest misją Cerkwi. Służba społeczna ma ważne znaczenie, ale o wiele ważniejsze jest odrodzenie duchowe. Nie na darmo Chrystus Zbawiciel powiedział: „Starajcie się naprzód o królestwo Boga i o Jego sprawiedliwość, a to wszystko będzie wam dodane” (Mt 6, 33), czyli troszczcie się przede wszystkim o wartości duchowe, a materialne będą następstwem waszego życia duchowego. Cerkiew wzywa swoich wyznawców do aktywnego udziału w życiu społecznym, ale przy tym do takiego udziału, który opierałby się na zasadach chrześcijańskiej moralności. Oznacza to również, że chrześcijaństwo powinno dawać odpowiedź na współczesne problemy. Państwo ukraińskie istnieje już dziesięć lat. Ma ono jeszcze wiele problemów, jednym z nich jest problem podzielonego prawosławia. Dla konsolidacji społeczeństwa, dla utwierdzenia niepodległości Ukrainy potrzebna jest jedyna Pomiestna Cerkiew Prawosławna. Kiedy mówimy o Cerkwi Pomiestnej, mamy na myśli autokefaliczną, czyli całkowicie niezależną, a nie autonomiczną Cerkiew, która jest tylko częściowo niezależna. Autonomia cerkiewna, jak każda autonomia, utwierdza się dla zachowania władzy centrum. Pomimo wszystkich trudności i przeciwdziałań, wierzymy, że na Ukrainie będzie jedyna Ukraińska Cerkiew Prawosławna. Bez Ukraińskiej Cerkwi nie będzie państwa ukraińskiego, a bez państwa ukraińskiego nie może być Ukraińskiej Cerkwi. Polegając na Bogu, jesteśmy pewni, że będzie i państwo ukraińskie, i Ukraińska Cerkiew. Narodzenie Chrystusowe jest rękojmią naszej nadziei. W ten świąteczny dzień serdecznie pozdrawiam was, drodzy bracia i siostry, i wszystkich chrześcijan Ukrainy z okazji Narodzenia Chrystusowego i Nowego Roku. Pozdrawiam ze świętem także naszych rodaków-Ukraińców, rozproszonych po całym świecie, którzy kochają swoją Ojczyznę i na wszelkie sposoby pomagają utwierdzeniu państwa ukraińskiego. Witamy z okazji Narodzenia Chrystusowego Prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmę, Radę Najwyższą i jej Przewodniczącego Iwana Pluszcza, Rząd Ukraiński i Ukraińskie Siły Zbrojne. Niech Pan nasz Jezus Chrystus, Który narodził się w betlejemskiej grocie, obdarza ich mądrością, duchowymi siłami, by wiernie służyli narodowi ukraińskiemu. Sławiąc Narodzenie Chrystusowe, pokornie dziękujemy Bogu za wszystkie Jego dobrodziejstwa, za radość i smutki, za Jego bezgraniczną miłość do nas, grzesznych. Niech miłość Pańska spoczywa na nas i na Ukrainie naszej w nadchodzącym roku. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa niech będzie ze wszystkimi nami. Chrystus się narodził, sławcie Go! Filaret, Patriarcha Kijowski. Drodzy czytelnicy „Słowa Proświty”! Z okazji Narodzenia Chrystusowego witają Was redakcja i goście pierwszego numeru gazety w 2002 roku: Akademik Ołeksandr Ponomariw — str. 6, Władyka Dymytrij — str. 2, Człowiek roku Wiktor Juszczenko — str. 10-11, Akademik Mychajło Pawłowśkyj — str. 4-5, Kobieta roku Julija Tymoszenko — str. 12-13, Legendarny piosenkarz Taras Petrynenko — str. 14.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
mogą sami z powodu nędzy świętować. Kiedy wszyscy usiedli, gospodarz wstaje, nabiera kutii i rzuca ją trzy razy w górę do sufitu: „Żeby zdrowo i wesoło rosło bydło, skakało jak kutia”. Gospodyni kładzie po pół łyżki pszenicy i wszystkich potraw w rogach okien — „aniołom i duszom zmarłych”. Zaczynają wieczerzę od kutii lub kosztują chleb (pampuszki, placki itp.) z miodem. Dalej próbują każdej potrawy, zachowując modlitewny nastrój. Po wieczerzy dziękują Bogu. Ze stołu naczyń nie zbierają, zostaje po trochu z potraw — przodkom… Na Boże Narodzenie wszyscy starają się wziąć udział w świętej Liturgii, dzień spędzają na modlitwach do Boga, prosząc go o błogosławieństwo. Po świątecznym nabożeństwie — kolędy, winszowania, wertepy. Kiedy kolędnicy (Boży słudzy) przychodzą pod dom, gospodarze wynoszą chleb, pasmo lnu, którym wiążą krzyż. Szczodrze odwdzięcza się kolędę (często zapraszają kolędników do stołu), bo to — błogosławieństwo Pana. Kolędują i szczodrują aż do Święta Ofiarowania Pańskiego. Często ludowy dramat wertepowy niesie jakieś idee społeczne. Czasami w postaci Heroda rozpoznaje się przestępczego urzędnika, w Żydzie — zdrajcę, w Kozaku — obrońcę rodzinnej ziemi. Na Stary Nowy Rok (14 stycznia) do każdego domu „Wasyl” i „Małanka” razem z kolędą i szczedriwkami przynosili urodzaj na następny rok. 13 stycznia prawosławna Ukraina świętuje Szczodry wieczór. Najważniejsze tutaj — posiewanie. O świcie Nowego Roku chłopcy posiewają ziarnem z Diducha, które niesie miłość i radość. Święto Jordanu — 19 stycznia. W przeddzień — Święty wieczór wigilijny (w Galicji — druga Wigilia). Główny symbol święta — święcona woda. To — pamięć chrztu Jezusa Chrystusa w rzece Jordan. To — zakończenie Świętej Kolędy. Chrystus się narodził! Sławmy Go! Ołeksandr SOŁONEC
Tłumaczenie maszynowe
Boże Narodzenie uważane jest za jedno z najbardziej sakralnych świąt kościelnych. Jest to święto pokoju. Bioenergetyka człowieka dostraja się do harmonii Wszechświata. I choć dokładna data narodzin Jezusa Chrystusa nie jest znana, to właśnie prawa uniwersalnej harmonii wyznaczają okres Bożego Narodzenia czy odrodzenia świata. Dlatego stan duchowy człowieka i jego działania w okresie świąt Bożego Narodzenia mają wielkie znaczenie dla życia całej rodziny, a nawet wspólnoty. Najlepsze płody ziemi, najlepsze osiągnięcia kulturowe naród oddaje w te dni na chwałę Bogu. Bardzo interesujące i symboliczne są bożonarodzeniowe ukraińskie misteria ludowe, które rozpoczynają się już na 2 miesiące przed świętem Narodzenia Jezusa Chrystusa. Są one osobliwością naszego ludowego światopoglądu. Zapowiedzią czasu świątecznego jest dzień 8 listopada według nowego stylu, świętego Dymitra, poświęconego przez lud św. Jerzemu. Z nim, jako patronem bydła domowego, wiążą się wszystkie misteria związane z inwentarzem w ciągu dwóch miesięcy (polaznyctwo itp.). Święty Michał 21 listopada niesie ideę ognia i wody jako twórczych elementów narodzin świata. Czternastego dnia po św. Michale, 4 grudnia, przypada główne chrześcijańskie święto przedświąteczne „Wprowadzenie do świątyni Przeczystej Dziewicy Maryi”. Dni św. Mikołaja i św. Anny to „polazny”, kiedy młodzi chłopcy, symbolizując młode, nowe bydło, odwiedzają domy. Św. Mikołaj jest również kulturowym rycerzem narodu, ludowym pradziadem, odrodzonym na Boże Narodzenie w postaci Diducha. W tradycji ludowej Wigilia jest najważniejsza, najbardziej sakralna w obchodach Bożego Narodzenia. Istnieje wierzenie, że tego wieczoru duchy wszystkich dzieci zlatują się do matki na tajemną wieczerzę. Brak jakiegokolwiek członka rodziny był znakiem rodzinnych nieporozumień w przyszłości. Zgoda rodzinna i wiara w jedynego Stwórcę gwarantowały ciągłość życia narodu. Oczywiste jest, że tradycja ludowa najbardziej zachowała się na wsi. Dlatego rozpoczynają dzień wigilijny, rozpalając „żywy ogień” lub „święty ogień” na przypiecku i w piecu z dwunastu polan, które przygotowano jeszcze 12 dni wcześniej. 12 to symbol nadchodzącego roku, jego dwunastu miesięcy. Na świętą Wieczerzę zwołuje pierwsza gwiazda na niebie, która obwieszcza narodziny Zbawiciela Świata. Chłopiec (z reguły syn gospodarza) wnosi do domu wiązkę siana i wiązkę słomy. Sianem przykrywa się stół i podłogę pod stołem, słomą — resztę domu. Gospodarz wnosi Diducha — snop pszenicy (lub innego zboża), wita wszystkich i stawia Diducha na „pokuciu”. W wigilijnym obrzędzie gospodarz z gospodynią występują w roli duchowych opiekunów, chłopiec, który wnosił siano i słomę — posłusznika. Kiedy gospodyni wnosi wieczerzę — stawia obok Diducha chleb i kutię. Czasami na Diducha kładzie się bronę, pod stół — wszelkie żelazne narzędzia. Siano przypomina narodziny Chrystusa — w żłobie… Na Huculszczyźnie po pojawieniu się pierwszej gwiazdy gospodarz zagania bydło do jednej zagrody, gospodyni zapala świecę w domu. Z wrzecionem w lewej, z siekierą — w prawej ręce, pod pachą — pierwszy upieczony chleb, gospodarz obchodzi obejście trzy razy, za każdym razem staje przed wyjętym lub otwartym na świąteczny pokój oknem (w innym przypadku — przed drzwiami) i wypowiada: „Dobry wieczór!”. Odpowiadają z domu: „Daj Boże zdrowia”. Po życzeniach, modlitewnych (w obronie przed żywiołami i dzikim zwierzem) przemowach gospodarz zamyka bramy, wszystkie drzwi i wchodzi do domu. Wtedy nikt już nie ma prawa z niego wyjść. Chleb, który był pod pachą, gospodarze zasuszają i dają bydłu z węglem „żywego ognia” i serwatką. Na Wieczerzy obecna jest najbliższa i dalsza rodzina, każda rodzina bierze udział w tym obrzędzie. Każdy Ukrainiec odczuwał lęk przed nieszczęściem, utratą Bożego błogosławieństwa i więzi rodzinnej, gdyby nie przyłączył się do rodzinnego święta. Na świątecznym stole musi być 12 postnych potraw. Najważniejsze dziewięć wybiera gospodyni do modlitwy i rozpoczęcia Wieczerzy. Jeszcze przed Wieczerzą gospodyni bierze po łyżce z każdej potrawy i piecze knysz — zasuszony daje się bydłu na św. Jerzego, kiedy wypędzane jest na zieloną paszę. Mistyczne znaczenie na Wieczerzy ma kutia, gołąbki, ryba (zupa lub galareta z niej), mak, miód, czosnek… W rogach stołu gospodyni kładzie czosnek oraz po garści konopnego nasienia, przykrywa to wszystko białym obrusem. Wniesione chleby układa się w dwa rzędy na stole, na nich — kołacz. Mały chłopiec jako „niewinna dusza” wnosi kutię. Gospodarz okadza kadzidłem trzy razy dom. Z każdej z potraw po trochu nabiera do koryta i niesie bydłu. Błogosławi je chlebem, dotykając głowy i smarując miodem między oczami krzyżyk. Dalej bierze mały chleb, mak, skorupkę z kadzidłem i obchodzi gospodarstwo. Okadza kadzidłem i posypuje makiem, wygłaszając ochronne i płodne przemowy. W tym czasie wszyscy w domu siedzą cicho. Potem gospodyni daje gospodarzowi miskę, gdzie zebrane są wszystkie potrawy, na wierzchu — pierwszy chleb, stoi zapalona świeca. On obchodzi z tym trzy razy wokół domu, stawia miskę na stole, klęka razem ze wszystkimi przed Bogiem i prosi o błogosławieństwo. Po modlitwie wszyscy siadają do stołu. Na czele — gospodarze, dalej — ich dzieci, najbliższa rodzina, znajomi, którzy nie
Tłumaczenie maszynowe
— Władyko Dymitrze, nadchodzi wielkie święto Bożego Narodzenia. Jakie znaczenie sakralne ma ono dla Kościoła, dla ludzi? — Narodzenie Pana naszego i Zbawiciela Jezusa Chrystusa jest doprawdy wielkim świętem. To nie jest po prostu nadzieja, a wcielona nadzieja każdego człowieka na to, że zostanie zbawiony. Całe nauczanie Zbawiciela na Ziemi, Jego Zmartwychwstanie i Wniebowstąpienie mają takie samo znaczenie sakralne, jak i narodziny. Cały świat chrześcijański powinien nie tylko świętować z przyzwyczajenia, ale zastanowić się nad prawdziwym znaczeniem Narodzenia Zbawiciela. Często świętujemy, życzymy sobie nawzajem dobra machinalnie. Ale nie bez powodu za każdym razem witamy się „Chrystus się rodzi!” — „Wysławiajmy Go!”. Niesiemy zbawienie sobie i bliźnim. Musimy to uświadomić sobie i odpokutować za dawne grzechy. Przecież sensem naszego życia jest Bóg. Życie wieczne jest celem każdego człowieka. Pragnie on żyć z Bogiem, żyć szczęśliwie. Dzisiaj konieczna jest reorientacja wartości, kiedy świat zwrócony jest ku technologicznemu skokowi, naukowo-technicznemu postępowi cywilizacyjnemu. Pojawiają się imperia w nowym wymiarze — informacyjnym. Zapominamy tutaj o Bogu. Człowiek postawił w centrum rozwoju cywilizacyjnego samego siebie. Antropocentryzm, zrodzony w XVIII wieku, wydaje swoje owoce. Narodzenie Zbawiciela ma przypomnieć nam o naszej misji. Pan przyszedł na ziemię, aby nas wyprowadzić do niebios. — Boże Narodzenie jakby staje się bardziej świętem świeckim, formalnym. Ludzie są zmęczeni codziennością, nędzą… — Nie wszystko jest tak źle. Naród pamięta jeszcze Światło, Dobro naszego Zbawiciela. To święto nigdy nie zgaśnie. Każda rodzina zbiera się i życzy wszystkim dobra, prosi o Boże błogosławieństwo. Zasiewany jest podatny grunt na przyszły rok i całe życie. To, że każdy odczuwa brak czasu na dość ważne rzeczy w naszym życiu, oznacza naszą bezsilność wobec brudu i problemów świata. One nas wciągają. Takie święta, jak Boże Narodzenie Jezusa Chrystusa, dają nam szansę na odrodzenie się, na przemyślenie siebie na nowo. Narodzenie Zbawiciela w Betlejem jest dla całego świata, dla każdego człowieka. — Władyko Dymitrze, czy prawosławna tradycja świętowania Bożego Narodzenia ma swoje osobliwości na tle reszty świata chrześcijańskiego? — Oczywiście, obchodzimy to święto według starego, juliańskiego kalendarza. Przestrzegamy własnej tradycji. Astronomowie mówią nam, że to przestarzały kalendarz. Nie jest on przestarzały w tradycji liturgicznej. Nie powiedziałbym, że Ukraiński Kościół Prawosławny ma odrębne świętowanie Narodzenia Pańskiego. Kościół Prawosławny różnych krajów (Rumunii, Armenii, Bułgarii, Gruzji itd.) ma taką samą tradycję, jak i teksty liturgiczne. Jest jeszcze ludowa tradycja świętowania Narodzenia Pańskiego, ale tutaj swoje słowo powinni powiedzieć nasi etnolodzy. Ta ludowa tradycja tak bardzo splotła się z kościelną, że mamy teraz jednolitą prawosławną świąteczną bryłę. W takich ludowych obrzędach, jak kolędy i szczedriwki, zawarty jest głęboki teologiczny dogmatyczny prawosławny sens Narodzenia Pańskiego. — A jakie są główne symbole Bożego Narodzenia? — To przede wszystkim symbole chrześcijańskie. Pan i Zbawiciel jako niemowlę. Bogurodzica, która trzyma nowonarodzonego, a ten błogosławi świat. Gwiazda Betlejemska, pasterze, Boże zwierzę, które ogrzewało nowonarodzonego Zbawiciela. Bo Pan przyszedł na świat nie jako król, a w ubogim żłobie, jak śpiewamy, był owinięty. Znaczące postacie — mędrcy, którzy przynieśli Panu złoto, kadzidło i mirrę. Być może największym symbolem była Gwiazda Betlejemska, która rozjaśniła narodziny Chrystusa i oświetlała drogę mędrcom do Pana. Ta gwiazda oświetla drogę do Boga każdemu człowiekowi. — Szopka jest symbolem ludowym? — Tak, to ludowe widowisko. Wychowuje ono człowieka w duchu chrześcijańskim, w duchu walki dobra ze złem. I zawsze w szopce zwycięża dobro. Swoją drogą, ukraińska szopka pod względem doboru gatunku i dowcipu zwyciężyła na festiwalu we Francji. Szopka każdego kraju ma swój narodowy koloryt. U nas często przedstawiany jest kozak, który niszczy zło. — Władyko Dymitrze, Boże Narodzenie uważane jest za święto rodzinne, święto jedności i miłości. Czy mają tu miejsce motywy społeczne? — Kościół jest wielką rodziną, a rodzina jest małym Kościołem. Tutaj również tkwi głęboki sens chrześcijański. Cała rodzina na Boże Narodzenie zbiera się razem, uświęca swoje działania. Najwyższy i najbliższy nam jest Pan, który swoją łaską ogrzewa każdego z nas. Zbieramy się wszyscy w Panu. Przyjęło się, że w pierwszy dzień Bożego Narodzenia nie można chodzić w gości nawet do najbliższych przyjaciół. Oddajemy się całkowicie Bogu. W ten sposób wypraszamy błogosławieństwo na cały przyszły rok. — A państwo ma jakiś związek ze świętem, w ogóle z religią? — Duchowość jest fundamentem każdego państwa. Jeśli ludzie są wierzący, duchowi, to są uczciwymi obywatelami. Ludzie są powołani do przestrzegania prawa, które proponuje im państwo. A państwo jest powołane w tym świecie do walki z przestępstwami, czyli grzechem człowieka. Powinna być bojaźń Boża w ludziach. — Kiedy mówimy o walce ze złem, mieczu sprawiedliwości, niektórzy zarzucają nam „pokojowość” i przebaczanie Jezusa Chrystusa. — Pan bardzo wyraźnie rozdzielił władzę Kościoła i państwa: „Bogu co boskie, a cesarzowi co cesarskie”. Inna sprawa — czy dzisiejsza władza jest od Boga. Społeczeństwo jest zsekularyzowane. Niemożliwe jest postawienie wyraźnej granicy, ale państwo powinno być hamulcem zła. Ostatnie wydarzenia w Stanach Zjednoczonych pokazały, że walka dobra ze złem się zaostrzyła. Państwa niby walczą ze złem, ale brakuje w rzeczywistości źródła sprawiedliwości — Boga. — Władyko Dymitrze, na ile realny jest jeden Kościół na świecie? — Jeden Kościół jako cel to dobra sprawa. Ale istnieje jedna prawda. To sprawa Boża, a nie nasze praktyczne rozważania i czyny. I kiedy mówimy o nowej religii, nowej erze, wszystko to jest bardzo mgliste. Ci, którzy to głoszą, wydaje mi się, sami nie wiedzą, czego chcą. Jeszcze nie czas mówić o takich rzeczach. Możemy znaleźć wspólny język ze wszystkimi wyznaniami tylko w sprawie zachowania dobra i duchowości na całej Ziemi. W końcu literatura ojców Kościoła jasno wskazuje, że nową religią będzie religia Antychrysta. Naszym celem teraz jest jeden Ukraiński Kościół Prawosławny. To bolesny proces. Wszyscy o tym mówią i wierzymy, że wkrótce na Ukrainie będzie Jeden Kościół Prawosławny. — Czego życzyłby Ksiądz naszemu narodowi w przededniu Bożego Narodzenia? — Nasz naród mimo wszystko pozostaje nosicielem wielkiej duchowości. Chciałbym życzyć, aby nasz naród nie tracił wiary ojców i pradziadów. Aby ogień z Betlejem, który niedawno został przyniesiony do naszego monasteru św. Michała, ogrzał każdą rodzinę, każdą duszę w te Święta Bożego Narodzenia. Szczęścia, zdrowia, pomyślności naszym ludziom! Nie tracić nadziei. Bo źródłem tej nadziei jest właśnie Narodzenie naszego Zbawiciela. Jeśli będziemy mocno wierzyć, wypełniać Boże przykazania — żadne kataklizmy nam nie straszne.
Tłumaczenie maszynowe
Oto co przekazał dziennikarzom przewodniczący CWK Mykoła Riabec: — Przyjęto projekt postanowienia o orientacyjnej średniej liczbie wyborców w jednomandatowych okręgach wyborczych oraz o utworzeniu jednomandatowych okręgów wyborczych do przeprowadzenia wyborów posłów ludowych Ukrainy 31 marca 2002 roku. — Postanowiono utworzyć 225 jednomandatowych okręgów do przeprowadzenia wyborów, ze wskazaniem ich granic, numerów i liczby wyborców. Orientacyjna średnia liczba wyborców w jednomandatowych okręgach wyborczych, według jego słów, powinna wynosić 170 tys. 75 osób na okręg. — Pracownicy CWK „i 31 grudnia, i 1 stycznia, i wszystkie inne dni” będą pracować w trybie roboczym, „nie zważając na Wigilię i Boże Narodzenie”. „Dla nas te święta miną w Centralnej Komisji Wyborczej”. — Zdecydowana większość jednomandatowych okręgów wyborczych na terytorium Ukrainy, które zostały zatwierdzone przez CWK dzisiaj, „nie doznały istotnych zmian i zatwierdzone są w tych granicach, w jakich zostały utworzone podczas przeprowadzania poprzednich wyborów”. — Zmieniono liczbę jednomandatowych okręgów wyborczych w obwodzie chersońskim (było 5 — stało się 6) oraz zakarpackim (było 6 — stało się 5). Wynika to z tego, że według danych Państwowego Komitetu Statystyki Ukrainy liczba ludności w tych regionach zmieniła się od czasu przeprowadzania poprzednich wyborów. Zmieniły się również granice okręgów wyborczych w Kijowie, co wiąże się z niedawną reformą administracyjną w stolicy, kiedy z 14 dzielnic utworzono 10.
Tłumaczenie maszynowe
Orientacyjnie 6–7 stycznia odbędzie się losowanie pomiędzy partiami, które nie mają swojej frakcji w parlamencie i nie przekroczyły 4% progu w poprzednich wyborach, w sprawie włączenia ich przedstawicieli do składu okręgowych komisji wyborczych. O czasie i miejscu przeprowadzenia losowania zostanie powiadomione dodatkowo. UNIAN
Tłumaczenie maszynowe
REPLIKA W ZWIĄZKU Z TYM Boże Narodzenie budzi w ludziach pragnienie wiary w spełnienie najskrytszych, czasem najbardziej nieprawdopodobnych nadziei. W te dni aktywizują swoją działalność liczne fundacje charytatywne i organizacje dobroczynne, nadając miłości do bliźniego konkretne materialne formy. W szczególności tegoroczne święta noworoczno-świąteczne połączyły Kościoły katolicki, luterański, ewangelicki i prawosławny w ogólnoświatowej akcji „Świeca Wigilijna”. Zbiórka dobrowolnych datków miała na celu pomóc bezdomnym dzieciom poczuć radość Świąt. Świece, kupione za dobrowolne datki i zapalone w dziesiątkach milionów domów, przypominały o tym, że Chrystusowa Miłość — to rzeczywistość, którą odtwarzamy własnym sercem, świadomością i… portfelem na rzecz innych. Zapalona świeca na stole przypominała, że za nią stoją radosne uśmiechy dzieci, ogrzanych i nakarmionych dzięki naszej nieobojętności. „W postaci małego Jezusa możemy rozpoznać twarz dziecka każdej rasy czy narodowości, małego Palestyńczyka czy małego Afgańczyka, dziecko plemienia Hutu czy Tutsi. Kimkolwiek byłoby to dziecko, dla Boga każde jest wyjątkowe. Musimy ratować dzieci, aby uratować nadzieję na przetrwanie ludzkości” — takimi słowami zwrócił się Papież Jan Paweł II w tradycyjnym orędziu bożonarodzeniowym urbi et orbi (miastu i światu), poświęconym dzieciom cierpiącym z powodu wojen. Te słowa o przetrwaniu z pełnym prawem można przyjmować również pod adresem dziesiątek tysięcy ukraińskich dzieci, które cierpią z powodu niewypowiedzianej, ale realnej „pokojowej” wojny, skierowanej przeciwko przyszłości Ukrainy. Na zakończenie swojego kazania Ojciec Święty powiedział nie mniej aktualne dla nas słowa: „Niech święte imię Boże nigdy nie będzie używane do usprawiedliwiania nienawiści, nietolerancji i przemocy. Niech delikatne oblicze dziecka z Betlejem przypomina każdemu, że wszyscy mamy jednego Boga”. Czeczeńskie dzieci, tak jak ich rodzice, chyba najbardziej cierpią z powodu wojny, tracąc nadzieję na przetrwanie. Bo nie z gazet i nie z opowieści przekonały się, na czym polega treść i sens rosyjskich „czystek”, które stanowią przemoc i ludobójstwo w praktyce oraz kto naprawdę jest formacjami bandyckimi. One na własnym doświadczeniu przekonały się, kto dokonuje codziennego planowego terroru jako konsekwentnej polityki państwowej, skierowanej na likwidację narodu czeczeńskiego na oczach całego świata.
Tłumaczenie maszynowe
W przyszłych wyborach do Rady Najwyższej zamierza wziąć udział 83% obywateli Ukrainy, przy czym rośnie odsetek Ukraińców, którzy są przekonani o takiej konieczności, co potwierdzają badania socjologiczne. Oświadczył o tym dyrektor Ukraińskiego Instytutu Badań Społecznych Ołeksandr Jarymenko na konferencji prasowej „Społeczno-polityczne i elektoralne orientacje obywateli Ukrainy” w UNIAN. Jak zauważył O. Jarymenko, zasadnicza różnica między wyborami 2002 roku a poprzednimi polega na tym, że zamiar aktywnego udziału w wyborach deklaruje młodzież. W szczególności część z nich zamierza poprzeć niedawno utworzony Blok Młodzieży Ukraińskiej, któremu sympatię deklaruje już obecnie 3,5% ankietowanych. Zdaniem O. Jarymenka taki wynik świadczy o tym, że młodzież podczas przyszłych wyborów „będzie dość znaczącym czynnikiem i sama liczy na aktywny udział w kampanii wyborczej”.
* * *
Według informacji internetowego wydania ruchu społecznego „Za uczciwość w polityce”, w ubiegłych wyborach parlamentarnych 29 marca 1998 roku do lokali wyborczych przyszło 70,78% ukraińskich wyborców.
Czteroprocentowy próg wyborczy w wyborach 1998 roku przekroczyło tylko 8 partii politycznych lub zrzeszeń: Komunistyczna Partia Ukrainy – 24,65%; Ludowy Ruch Ukrainy – 9,40%; blok wyborczy Partii Socjalistycznej i Partii Chłopskiej „Za prawdę, za naród, za Ukrainę!” – 8,55%; Partia Zielonych Ukrainy – 5,43%; Narodowo-Demokratyczna Partia – 5,01%; Ogólnoukraińskie Zrzeszenie „Hromada” – 4,67%; Progresywna Partia Socjalistyczna Ukrainy – 4,04%; Socjaldemokratyczna Partia Ukrainy (zjednoczona) – 4,01%. Prawie 20% spośród deputowanych Rady Najwyższej kadencji 1998 stanowili przedstawiciele struktur biznesowych, 7,48% – zawodowi politycy, a prym wiodą urzędnicy państwowi – takich w ukraińskim parlamencie jest aż 48,07%. Pod względem cywilnego zawodu wybranych przedstawicieli ludu kadencji 1998 prym wiodą inżynierowie (37,41%), nauczyciele akademiccy (18,59%) i ekonomiści (13,15%). 409 deputowanych Rady Najwyższej to mężczyźni, a tylko 33 mandaty deputowanych otrzymały przedstawicielki płci słabszej.
Tłumaczenie maszynowe
Szefem Partii Regionów jeszcze do niedawna był przewodniczący Państwowej Administracji Podatkowej. I to wszystkich zadowalało, zwłaszcza dlatego, że samo stworzenie takiej partii było faktem realizacji Najwyższej Idei Administracyjnej. Ale nagle (znowu nagle?) Najważniejszy Administrator państwa upublicznił przez media swoją niezbyt przychylną wypowiedź na temat Administratora Podatkowego; w przedmiocie tego, że przywództwo w partii słabo współgra z potężnymi finansami, którymi jednocześnie operuje ten administracyjny partyjny lider-urzędnik. Mało prawdopodobne, że dowiemy się, co przy tym (lub przed tym) zostało powiedziane w administracyjnym kuluarowym gronie, czyli poza szerokim eterem. Bo obecnie, po zniknięciu majora Melnyczenki z wysokiego gabinetu (wraz z taśmami nagrań rozmów w tym gabinecie), nawet przyjacielska rada Administratora dla swojego najbardziej oddanego partnera we wspólnym interesie już zamienia się w tajemnicę państwową najwyższej wagi. Dlatego na powierzchni pozostała znajoma teza o tym, że niby naród może to źle zrozumieć. Czyli fakt łączenia pieniędzy z administracyjną partią. I wtedy, szybko (bo w ciągu kilku ostatnich minut zjazdu partii), urzędnika państwowego Azarowa zamieniono na urzędnika państwowego Semynożenkę. Naród, akurat, dobrze zrozumiał tę roszadę na przedwyborczej koniunkturalno-politycznej szachownicy. Zwłaszcza po tym, jak w tej sprawie wypowiedziały się główne figury tej administracyjnej kombinacji. Mykoła Azarow: „Aby uniknąć politycznych spekulacji w wykorzystaniu, jakoby, administracyjnego zasobu — a my jesteśmy zainteresowani, żeby uczynić wybory przejrzystymi, uczciwymi — ja podjąłem taką decyzję. Czyli, na czas kampanii przedwyborczej, jestem bezpartyjny” (tłumaczenie z rosyjskiego; nagranie magnetyczne BBC). Można jedynie podziękować panu Administratorowi za szczerość. Bo nam, którzy już dawno żyją w sferze politycznych spekulacji, akurat łatwo zrozumieć to „my jesteśmy zainteresowani, żeby uczynić wybory…”. Jasne, że administratorzy muszą „zrobić wybory”. Teraz mówi się tylko o tym. Czy oni je „zrobią”, to jeszcze zobaczymy, bo i od nas zależy wiele rzeczy. I administratorzy, wiedząc o tym, dlatego tak poważnie do „robienia” się przygotowują. Ale czy nie za bardzo ryzykuje tutaj sam pan główny podatnik? Nie, nie wtedy, gdy stawia pod znakiem zapytania istnienie oficjalnie uznanego administracyjnego zasobu, dodając do tego wstydliwe „jakoby” i jednocześnie właśnie tym rodząc wątpliwość co do szczerego pragnienia uczynienia wyborów „przejrzystymi, uczciwymi”. Czy nie ryzykuje, czy nie stawia siebie wyżej od Prezydenta, gdy twierdzi, że „…ja podjąłem taką decyzję”!? Bo wiemy, kto podejmuje decyzje w naszym państwie, nawet jeśli chodzi nie o wysoką głowę administracyjnie stworzonej partii politycznej, a o głowę jednego, osobno wziętego dziennikarza. W każdym razie, trudno zgodzić się z twierdzeniem, że odejście pana Azarowa od partii „na czas kampanii przedwyborczej” istotnie przyczyni się do większej przejrzystości wyborów, a także z tym, że realna treść pojęcia „partyjno-bezpartyjny”, jak i jego tymczasowość, nie należy do sfery politycznych spekulacji. Sądząc po przytoczonej wypowiedzi, partia w tym przypadku jest postrzegana i traktowana nie jako wspólnota ideowo przekonanych ludzi, a jako środek i forma tymczasowej organizacji zasobu administracyjnego. Swojego kolegę z zasobu administracyjnego spróbował poprawić jego następca-partyjny towarzysz, wicepremier Wołodymyr Semynożenko: „Nasz zasób powinien, tak by rzec, być skupiony w zasobie zaufania wyborców; być, tak by rzec, konwertowalny w zasób zaufania. I ten zasób — … to… w tę pracę, którą wszyscy my wykonujemy”. Jak widzicie, „poprawił”. Należałoby, oczywiście, rozszyfrować to „wszyscy my”. A także „w tę pracę”. Jednak mnie z jakiegoś powodu wydaje się, że właśnie MY z wami, szanowni czytelnicy, w to „my” nie wchodzimy. Tak samo, jak i w „tę pracę”. Bo mamy z nimi dawno bardzo różne prace. Ponieważ różne interesy. Bo nam trzeba nasze narodowe państwo budować. Co budują na Ukrainie i już zbudowali oni, wy już dobrze widzicie.
Tłumaczenie maszynowe
Szansę na przekroczenie 4-procentowego progu wyborczego w nadchodzących grudniowych wyborach parlamentarnych miało osiem partii i bloków: Komunistyczna Partia Ukrainy, blok „Nasza Ukraina”, Ogólnoukraińskie Polityczne Zjednoczenie „Kobiety dla przyszłości”, blok „Za jednolitą Ukrainę!”, Partia Zielonych Ukrainy, blok partii „Jabłuko” i „Piękna Ukraina”, Blok Julii Tymoszenko oraz Socjaldemokratyczna Partia Ukrainy (zjednoczona). O tym poinformował dyrektor Ukraińskiego Instytutu Badań Socjologicznych Ołeksandr Jaremenko na konferencji prasowej w UNIAN. Wśród sił politycznych, zdolnych obecnie przekroczyć 4-procentowy próg wyborczy, wymieniono blok wyborczy „Za jednolitą Ukrainę!” i PZU, które zdobyły po 6,1% sympatii wyborców. Wzrost poparcia dla bloku „Za jednolitą Ukrainę!” O. Jaremenko tłumaczy zarówno zintensyfikowaniem współpracy bloku z mediami, jak i przystąpieniem do bloku Partii Przemysłowców i Przedsiębiorców, kierowanej przez premiera Anatolija Kinacha. Według słów socjologa, przekroczenie progu wyborczego przez blok „Jabłuko” i „Piękną Ukrainę” (3,7% ankietowanych), BJuT (3,3%) oraz SDPU(O) jest „bardziej problematyczne”.
z
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
rozwoju gospodarczego narodu i państwa. A jest ona niezbędna. Naukowe uzasadnienie dróg wyjścia z kryzysu, rozwiązywanie kwestii gospodarki przejściowej, zrodzonych przez problemy transformacji społeczeństwa na Ukrainie, należy szukać nie w pracach, radach i rekomendacjach obcokrajowców, a przede wszystkim w pracach rodzimych uczonych-patriotów, których nam nie brakuje. Obecnie trwa u nas pełną parą walka przedwyborcza. Czy jednak wiele partii zwraca uwagę na gospodarkę? Jedynie Blok Julii Tymoszenko jest jedynym blokiem, który naukowo uzasadnia program swoich reform i opiera się nie na polityce ekonomicznej monetaryzmu jako bazowej, a za przykładem krajów rozwiniętych — na zespole teorii ekonomicznych, wśród których bazową jest ukraińska teoria innowacyjna M. Tuhan-Baranowskiego. Przeważnie wszyscy wymienieni przez Pana uczeni-ekonomiści wychodzą z założenia, że kryzys można przezwyciężyć w ciągu 2–3 lat poprzez realizację naukowych rekomendacji dotyczących wzrostu gospodarczego, wśród których jedną z głównych jest wzrost siły nabywczej ludności. Nawet nie zwiększając wolumenu produkcji, można 5–6-krotnie podnieść pensje, emerytury i stypendia. To nie są iluzje — rząd W. Juszczenki, wicepremier ds. paliwowo-energetycznych J. Tymoszenko, udowodnili w praktyce, że z szarą strefą można walczyć, gdyby tylko była wola na górze. — Mychajle Antonowyczu, burzliwe wydarzenia na świecie nasuwają myśl, że oprócz naszych wewnętrznych problemów czekają nas międzynarodowe burze... — Zachód promuje na świecie ideologię globalizmu jako zintegrowanej wspólnoty światowej. Podstawą ku temu służą osiągnięcia w dziedzinie wysokich technologii. Współczesne systemy informacyjne, systemy telekomunikacyjne „usunęły” granice — świat stał się jednym domem bez ścian. Narzuca mu się jednolite standardy, jednolite zasady handlu itp. Globalizm, jako nowa ideologia krajów „złotego miliarda”, znosi jednostronnie klasyczną dla prawa międzynarodowego zasadę nieingerencji w sprawy wewnętrzne narodów i państw. Kraje rozwinięte pod pretekstem obrony wartości ogólnoludzkich pozwalają sobie na ingerencję w sprawy wewnętrzne krajów słabo rozwiniętych i nie pozwalają nikomu ingerować w swoje. Nie rozumiejąc wszystkich aspektów doktryny globalizacji i systemu rynkowego, ich wpływu na deformację porządków społecznych w społeczeństwie, niemożliwe jest wybranie takiej strategii rozwoju, która wyprowadziłaby do kręgu państw zaawansowanych technologicznie. Orientacja społeczeństwa na globalizację nie zawsze i nie wszystkim krajom przynosi wzrost gospodarczy i dobrobyt. Staje się to bardziej zrozumiałe, gdy weźmie się pod uwagę, że po pierwsze, na kuli ziemskiej zasoby naturalne są ograniczone, a zgodnie z pierwszym twierdzeniem Pareto właśnie z powodu ograniczoności zasobów, jeśli jakiś kraj się bogaci, to tylko kosztem zubożenia innych. Po drugie, świat jest już umownie podzielony na dwa bieguny — kraje „złotego miliarda” i peryferie gospodarki światowej. Standardy życia na kuli ziemskiej świadczą o dzikim rozwarstwieniu, a zatem o różnej psychologii i różnych zadaniach, które stoją przed różnymi pod względem bogactwa krajami. — Ale rzeczywistość jest obecnie taka, że Ukrainy nie ominie zjednoczenie? — To prawda, ale już nie w jednej pracy ostrzegałem przed niebezpieczeństwem dla Ukrainy wynikającym z jej przedwczesnego wstąpienia do UE, czy nawet pospiesznego wykonywania umów GATT/WTO, które są nam narzucane. Integracja krajów to sposób unikania konkurencji między sobą, tworzenia przewag konkurencyjnych w celu zdobycia lub nawet pochłonięcia dodatkowych rynków. Celem końcowym
Tłumaczenie maszynowe
Poznajcie: doktor nauk technicznych i ekonomicznych, akademik, były minister przemysłu Ukrainy (1992 r.), autor ponad 400 prac naukowych, deputowany ludowy Ukrainy Mychajło Antonowycz Pawłowśkyj. W kręgu jego zainteresowań naukowych i politycznych znajduje się ekonomia, nowe technologie, system finansowo-bankowy. Konsekwentnie demaskuje on zgubny wpływ narzuconej nam polityki monetarystycznej, fundamentalizmu rynkowego. O niektórych z tych problemów – nasza z nim rozmowa.
— Mychajle Antonowyczu, większość w klasie rządzącej naszego państwa to dawna nomenklatura partyjna. Swoje obecne reformy gospodarcze przeprowadza ona, już pod demokratyczną maską, po cichu. Wygląda na to, że władza nie jest zainteresowana, aby szerokie masy ludowe wiedziały, czym jest wolny rynek, szkoła chicagowska i inne wygibasy MFW oraz Banku Światowego... — Podstawowe idee chicagowskiej szkoły ekonomicznej, która wyznaje ideologię wolnego rynku i powraca do klasycznego (dzikiego) kapitalizmu, czyli rynkowego fundamentalizmu, do jednoczynnikowego modelu maksymalizacji zysku, zostały opracowane przez jej twórców: M. Friedmana, F. Knighta, G. Stiglera i innych. Obecnie w Polsce, krajach Ameryki Łacińskiej i innych państwach wdrażają je w życie Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy z pomocą swojego byłego konsultanta J. Sachsa. W dziedzinie gospodarki idee „chicagowców” oraz skutki ich wdrażania są następujące: gwałtowne ograniczenie ingerencji państwa w gospodarkę, wolny rynek, wolna konkurencja, rynkowa samoregulacja; lekceważenie uwarunkowań narodowych; „twardogłowy” monetaryzm jako podstawowa polityka gospodarcza, hiperbolizacja wpływu emisji pieniądza i deficytu budżetowego na inflację oraz rozwój zjawisk kryzysowych; bezwarunkowa liberalizacja stosunków gospodarczych i handlu; totalna prywatyzacja, stawianie na inwestycje zagraniczne; ograniczenie finansowania sfery socjalnej itp. — Czy „chicagowscy mędrcy” ograniczają się tylko do zamachów na gospodarkę? — W tym właśnie nieszczęście, że obserwujemy ich cele polityczne już nie na cudzym, a na własnym przykładzie. Jest to deklarowanie słownie praw i wolności człowieka, głoszenie zasad zachodniej demokracji przy jednoczesnym ignorowaniu tych samych praw, przede wszystkim ekonomicznych, w celu wprowadzania idei polityki monetarystycznej; wspieranie ustanawiania na etapach przejściowych „rządów silnej ręki”, autorytarnych reżimów, aż po dyktaturę typu latynoamerykańskiego; szorstka, bezceremonialna ingerencja w sprawy wewnętrzne państw poprzez udzielanie kredytów przez MFW i Bank Światowy, narzucanie postsocjalistycznym krajom swojego programu „terapii szokowej”, prowokowanie konfrontacji między ustawodawczą a wykonawczą gałęzią władzy, a w miarę możliwości — całkowite lekceważenie parlamentu. Szczególnie podstępne są te idee w sferze polityki kadrowej: przygotowanie i przekwalifikowanie specjalistów, urzędników i pracowników mediów w krajach, gdzie przeprowadza się takie reformy, wyłącznie na podstawie wartości monetarystycznych; jawne lub ukryte przekupywanie kadr, wychowywanie konformistów; ignorowanie zasad nauki ekonomicznej, sprowadzanie całej teorii ekonomii do monetaryzmu. Oto przykłady: jeśli na początku lat 80. ubiegłego wieku poniżej granicy ubóstwa w Argentynie znajdowało się 16,2%, w Brazylii — 39%, w Meksyku — 24,8% populacji, to już po kilku latach reform według modelu „szkoły chicagowskiej” liczba biednych w tych krajach wynosiła odpowiednio 51,1, 40 i 27,5%. Zwolennicy tej szkoły, zwłaszcza u nas, jako wielkie osiągnięcie przytaczają sukcesy reform w Polsce i Chile. Tymczasem wiadomo, że reformy w Chile są ściśle powiązane z reżimem ludobójstwa wobec narodu chilijskiego — krwawymi represjami, tłumieniem wolności, zakazem opozycji, zamrożeniem świadczeń socjalnych, deportacją z kraju tych, którzy odważyli się krytykować generała Pinocheta. Liczby świadczą o tym, że w wyniku tych reform Chile wzmocniło się jako surowcowy dodatek krajów elitaryzmu. Prawie wszystkie problemy gospodarcze dyktator Pinochet rozwiązywał kosztem inwestycji zagranicznych, które stanowiły 60% ich ogólnej objętości, co równało się prawie 6% PKB. Nawet D. Kaufman, przedstawiciel Banku Światowego w Kijowie, pisze: „Chile to model sukcesu gospodarczego, ale w żadnym wypadku społecznego, ponieważ rozwój w tym kraju odbywa się na tle przerażającego zubożenia ludności”. Polska, podobnie jak kraje Europy Środkowej, takie jak Słowacja, Węgry, Czechy, rozwijały się w szczególnych warunkach. Początkowo one również wpadły w sidła „ratowników” z Zachodu, przyjęły model MFW. I choć ze względu na ich specyfikę nie był on tak niszczycielski jak dla Ukrainy, rządy tych krajów korygowały zalecenia MFW, a w niektórych przypadkach działały wbrew nim. A w polityce tymczasem nadal podgrywały międzynarodowym strukturom: MFW, Bankowi Światowemu, WTO, rozpowszechniając wersję, jakoby reformy przeprowadzane były w duchu „najbardziej postępowego na świecie nauczania” — liberalnego monetaryzmu. — Ale przecież z powołaniem się na Polskę z Bankowej i z Hruszewskiego już od pół roku płynie zwycięska pieśń o wzroście u nas produkcji, przezwyciężeniu zjawisk kryzysowych. Czy nie ma tu sprzeczności między Pana krytyką „chicagowców” a ukraińską rzeczywistością? — W tej prawdzie, jak to mówią, nie wszystko jest prawdą. Bezsprzecznie, po międzynarodowym kryzysie finansowym przełomu 1998 i 1999 roku oraz nieudolnym szarpaniu się w różne strony, sytuacja gospodarcza w naszym kraju zaczęła powoli, ale nieuchronnie zmieniać się na lepsze. Prawidłowe i terminowe działania W. Juszczenki w zakresie dewaluacji hrywny nieco poprawiły warunki eksportu i przyhamowały import. A to dało impuls do ożywienia własnej produkcji. Pewną rolę odegrał eksperyment gospodarczy w kompleksie górniczo-metalurgicznym. Pozytywne znaczenie miały także ustawy, zainicjowane przez deputowanych ludowych oraz rząd, dotyczące wyraźnej ochrony taryfowej rynku wewnętrznego. Pod koniec 1999 roku zaszły pozytywne zmiany także w polityce finansowej. Podczas przedwyborczej kampanii prezydenckiej pospiesznie spłacano zaległości w wypłatach emerytur i pensji pracownikom sfery budżetowej. Ogólnie masa pieniężna wzrosła w 1999 r. o 41%, osiągając na koniec roku 17,1% PKB. Jednocześnie rosły inflacja i ceny. Od lipca do października 1999 r. ceny metalu wzrosły trzykrotnie, stali nierdzewnej i brązu — dwukrotnie, obrabiarek i urządzeń — 2–2,5 raza. Jednak wzrósł zbyt, poprawiła się koniunktura, co potwierdza moje idee i formuły o możliwym wzroście produkcji nawet przy wzroście cen. Ale „twardogłowi” zwolennicy monetarystycznej polityki gospodarczej znowu twierdzą, że wzrost inflacji to wzrost masy pieniężnej. Dodatkowe pieniądze to jeszcze nie inflacja: to tylko możliwość, która sprzyja inflacji, gdy znaczna ich część jest ulokowana w bankach komercyjnych. Dodatkowe zaś pieniądze w bankach komercyjnych to zawsze inflacja. Powstrzymywanie cen wypróbowaną, degradacyjną metodą — ściskaniem masy pieniężnej — oznacza upadek w przepaść. Rząd W. Juszczenki, dzięki prawidłowym krokom wicepremier Julii Tymoszenko w sektorze paliwowo-energetycznym, rozpoczął konsekwentną walkę z szarą strefą. Odpowiednimi zmianami w ustawie o elektroenergetyce uporządkowano płatności na rynku energii. W 2000 roku wzrosły one w formie pieniężnej dziesięciokrotnie. Na potrzeby gospodarki narodowej Ukrainy ze stref offshore wycofano 9 mld hrywien, co dało rządowi możliwość w znacznym stopniu spłacić długi z tytułu pensji, emerytur, stypendiów. To pozytywny przykład zwiększenia monetyzacji bez narastania napięcia inflacyjnego. Pozytywny skutek miały kroki rządu dotyczące kredytowania kompleksu rolno-przemysłowego. Z budżetu wydzielono 250 mln hrywien dla banków komercyjnych na częściowe zmniejszenie stóp procentowych dla producentów rolnych. Wsparła ich odpowiednimi ustawami także Rada Najwyższa. Dlatego hymny na cześć wysokich zbiorów w 2001 roku dotyczą rządu, który za odważne kroki został wysłany na dymisję, bo obecny tylko zbierał to, co zasiał poprzednik. A oto jak on sam zasiał niwę, pokażą następne żniwa. — Panie akademiku, kiedy słucha się debat wokół budżetu państwa na 2002 rok między znanymi ekonomistami-deputowanymi, takimi jak O. Turczynow, W. Czerniak, Pan, z jednej strony, a premierem i aksakalami z rządu, z drugiej, to odnosi się wrażenie, że rozmawia głuchy z niemym... — A dzieje się tak dlatego, że Ukraina nie ma własnej długoterminowej strategii
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
integracji — zmniejszenie konkurencji i osiągnięcie przewagi nad inną grupą krajów. Z tego wynika, że Komitet Antymonopolowy Ukrainy, który na żądanie organizacji międzynarodowych rozdrabnia, a nie koncentruje produkcję, osłabia nasz kraj jako konkurenta na rynku światowym. Dlatego strategicznym, głównym, pierwszorzędnym zadaniem Rządu, Administracji Prezydenta, Rady Najwyższej Ukrainy jest odrodzenie naukochłonnej, konkurencyjnej produkcji, gotowych złożonych wyrobów, a dopiero później na tej podstawie — rozwój małego biznesu. — Chyba nie należy lekceważyć także konkurencji politycznej. Bo czasami odnosi się wrażenie, że o takiej nigdy nawet nie słyszano. — Tutaj proszę być spokojnym, wszystko jak w ludowej pieśni: “I słyszałam, i widziałam, jeszcze troszeczkę z nim postałam”. Konkurencja polityczna — to najmniej, z punktu widzenia ekonomii, uzasadniony typ konkurencji, chociaż bardzo rozpowszechniony. Jaskrawym jego przejawem jest zamknięcie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na żądanie “wielkiej siódemki”. Dla Zachodu z punktu widzenia ekonomii to zamknięcie ma dwa pozytywne momenty: po pierwsze, dano impuls projektom jądrowym krajów zachodnich; po drugie, jeszcze bardziej osłabiono ekonomicznie Ukrainę, gdyż pomoc Zachodu nie była i nigdy nie będzie adekwatna do strat ekonomicznych i sprzyja przejmowaniu rynków Ukrainy. Nasi liderzy i politycy po raz kolejny zademonstrowali, że dbają o kogoś, a nie o interesy narodowe. Tymczasem Zachód jedynie deklaruje, ale nigdy nie osłabia swojej energetyki jądrowej. — To w końcu, mamy kręcić się przy wschodnim, co oznacza — rosyjskim, brzegu, gdzie panuje nostalgia za “sowieckimi czasami” i dominują stare technologie, czy przybijać do krajów rozwiniętych? — Przypomnijmy, że do niedawna Ukraina zajmowała wiodące pozycje w Europie w produkcji przemysłowej i rolniczej. Pod względem produkcji energii elektrycznej była czwarta, ustępując jedynie Francji, Niemcom i Wielkiej Brytanii. Produkcja buraków cukrowych, słonecznika, produktów zwierzęcych była na poziomie, który zbliżał się do wielu krajów europejskich, a w niektórych rodzajach nawet go przewyższał. Jeśli chodzi o poziomy naukowo-techniczne i technologiczne, to można śmiało powiedzieć, że w latach 90. Ukraina zaczęła wchodzić w etap współczesnej międzycywilizacyjnej rewolucji technologicznej. Była wśród liderów także technologii rakietowo-kosmicznych, w materiałoznawstwie, matematyce i cybernetyce, przemyśle lotniczym i stoczniowym, przyrządowym, poszczególnych rodzajach techniki wojskowej i innych produkcjach. Ukraina miała, i do dziś ostatecznie nie straciła, wzorowe stosowane zespoły naukowo-badawcze i projektowo-konstruktorskie. Lecz najważniejsze, co wlewa nadzieję na szybkie odrodzenie, — Ukraina ma możliwość kształcenia w wyższych uczelniach kadr inżynieryjno-technicznych, które uważane są za jedne z najlepszych w Europie. Nawet cios, zadany skróceniem w 1996 roku o około 15 % kadry wykładowczej wyższej szkoły, nie stał się śmiertelnym. — Pisał Pan w swoich pracach, że totalna globalizacja jest podstawą totalitaryzmu i dyktatury. Czy więc nasze dobre zamiary nie obrócą się w nieszczęście, przeciw któremu powstaje coraz więcej ludzi na świecie? — Wyniósłszy wartości rynkowego fundamentalizmu do poziomu absolutnych, Zachód stworzył szereg organizacji międzynarodowych dla realizacji tej doktryny integracji w światową gospodarkę: MFW, BS, WTO. Prowadzą one politykę odsuwania państw narodowych od ich ingerencji w gospodarkę, deregulację gospodarki, narzucając peryferiom światowej gospodarki jako bazową — politykę monetarystyczną, liberalizację, otwartość gospodarek oraz jednakowe zasady handlu dla wszystkich. Przy tym, jak przyznaje G. Soros, dla wprowadzenia swojej doktryny centrum stosuje metody “ideologicznego imperializmu”. Wszystkie szkoły naukowe, badania, które demaskują ograniczoność polityki monetarystycznej, są potępiane. W ten sposób peryferiom światowej gospodarki centrum wszczepia model rozwoju, który czyni tych, którzy go stosują, skazanymi na degradację, a nawet ludobójstwo poszczególnych narodów i ludów. F. Roosevelt ostrzegał, że głodni i bezrobotni ludzie — to materiał, z którego buduje się dyktatura. Głodni i bezrobotni ludzie stają się przekupni, lękliwi, intelektualnie obojętni. Zagłosują na cokolwiek i na kogokolwiek, wykonując wolę administracji. Więc, zamiast demokratycznego zasobu w społeczeństwie głównym staje się zasób administracyjny. Totalna globalizacja prowadzi do nowego totalitaryzmu i dyktatury. Pod tym kątem i globalna gospodarka — to gospodarka społecznego absurdu. Rodzi ona niespotykane dodatkowe bogactwa. Dzisiaj majątek 255 najzamożniejszych ludzi świata stanowi ponad bilion dolarów USA, co równa się rocznemu dochodowi 47 % populacji kuli ziemskiej — 2,8 miliarda osób. Kapitał trzech najzamożniejszych ludzi świata jest większy niż produkt krajowy brutto 48 najmniej rozwiniętych krajów. Taka sama tendencja jest i na Ukrainie: 20 “rodzin”-klanów posiada 80 % bogactwa państwa, a pozostałe 20 % zostawiono dla 49 milionów ludzi. U nas 2 % osób żyje zamożnie, 82 % — za granicą ubóstwa. Takie absolutne bogactwo jednostek przeciw globalnej biedzie milionów i miliardów ludzi — to skutek globalizacji gospodarki na zasadach rynkowego fundamentalizmu. Globalizacja zmienia strukturę władzy na poziomie państw narodowych. Wymóg wobec rządów narodowych dotyczący deregulacji rynków oznacza nie co innego, jak wymóg przekazania realnej władzy ekonomicznej krajom globalnego kapitału i zrodzonym przez nich kryminalnym oligarchom. Na tym właśnie polegają ideologia, strategia i polityka współczesnych zwolenników “totalnej globalizacji”. Przykładu daleko szukać nie trzeba: zmiana struktury zarządzania Gabinetu Ministrów na Ukrainie, przeprowadzona przez Administrację prezydenta pod dyktando i przy pomocy MFW, doprowadziła do zmniejszenia wpływu państwa na organizację produkcji; w strukturze rządu jest Ministerstwo polityki społecznej i pracy, ale bez mechanizmu tworzenia miejsc pracy. Jest Ministerstwo gospodarki oraz spraw integracji europejskiej Ukrainy, ale jego działania skierowane są na deregulację i globalizację. Jest wiele innych ministerstw, ale nie ma właśnie tego, które zajmowałoby się naukochłonną, konkurencyjną produkcją. W obecnym ukraińskim rządzie jest komu wprowadzać rynkowy fundamentalizm, ale nie ma komu tworzyć rynku wewnętrznego. Próby deputowanych ludowych i specjalistów-patriotów na poziomie ustawodawczym zapoczątkować wprowadzenie naukochłonnych gałęzi napotykają na opór ze strony Ministerstwa Gospodarki poprzez ich rekomendacje dla Prezydenta, by nakładać weto na zaproponowane ustawy. Tak było w 2000 roku z ustawami Ukrainy “O wsparciu przemysłu lotniczego”, “O zasadach odrodzenia przemysłu elektronicznego”... Jedyna gałąź — kompleks paliwowo-energetyczny — gdzie zamiast deregulacji rynku energii w 2000 roku wprowadzono jego regulację dzięki wniesieniu odpowiednich zmian do Ustawy “O elektroenergetyce”. I od razu gałąź ożyła. Jednak zwolennicy globalizacji i rynkowego fundamentalizmu mają niezawodne oparcie w strukturach władzy i wśród kryminalnych oligarchów. Szara strefa, przestępczość gospodarcza i korupcja zrodziły nowy nurt w polityce, który O. Turczynow nazwał oligarchofrenią. Dla niej charakterystyczne jest łamanie wszystkich praw rozwoju gospodarki i społeczeństwa. Nie traćmy optymizmu i wiary w to, że zdrowy rozsądek weźmie górę, u podstaw ideologii nowego kursu reform zostanie położona idea narodowa jako podstawa zgody, jedności i celowej działalności społeczeństwa w interesach każdego jej członka oraz przyszłych pokoleń. — Serdecznie dziękuję Panu za rozmowę.
Tłumaczenie maszynowe
Ukraina ma wszelkie podstawy, by wejść na drogę prowadzącą do grona państw rozwiniętych. W tym celu kierownictwo państwa musi działać zdecydowanie, w oparciu o niezależne myślenie, radykalnie zmieniając kurs reform. Bo szybki rozwój własnego kraju według cudzych rad to nonsens, to sprzeczne ze strategią rynku i prawami konkurencji. Tymi słowami dyrektor Narodowego Instytutu Studiów Strategicznych Ołeksandr Własiuk otworzył przedświąteczną konferencję okrągłego stołu na temat „Bezpieczeństwo transformacji gospodarczych”. Prezes Centrum Antykryzysowych Badań (mamy i takie!) Jarosław Żalilo wysypał na obecnych stertę sprzecznych liczb, z których wiru po raz kolejny nasuwał się ten sam co wcześniej wniosek: gospodarka państwa nie została jeszcze uformowana jako gospodarka czysto narodowa. To znaczy, że interesy narodowe nie zostały jeszcze położone w fundamencie systemu gospodarowania, zarówno wewnątrz państwa, jak i poza jego granicami. Niby dobrze, że przyrost PKB za pierwsze 9 miesięcy 2001 roku wyprzedza o 9,3% odpowiedni wskaźnik z ubiegłego roku, ale przecież właśnie tutaj obserwujemy wyraźną tendencję jego spowolnienia w ciągu roku: I kw. — 17,4%, III kw. — 13,2%. W tym tempo wzrostu produkcji towarów konsumpcyjnych w tym okresie wyniosło 19,8% wobec 24,8% w roku ubiegłym. Zwiększył się eksport (+16,2%), jednak ten wzrost nie może cieszyć, ponieważ po pierwsze, 54% eksportu towarowego stanowi produkcja metalurgii, po drugie, główna część obrotu towarowego z zagranicą zamyka się na Rosję, która okresowo zmienia warunki stosunków handlowych (tryb i wysokość naliczania VAT, akcyz, określanie kwot itp.). A zatem obrót towarowy między Rosją a Ukrainą w lipcu 2001 roku zmniejszył się o 46%. Nie mówiąc już o tym, że w handlu z Rosją nadal nie mamy dodatniego salda. Być może właśnie dlatego kupowanie waluty przez Narodowy Bank Ukrainy w 2001 roku stało się bodaj jedyną dźwignią w sprawie uzupełnienia podaży pieniądza. Niektórzy analitycy z kręgów naukowych wyrażali niezadowolenie z powodu zawyżonego kursu wymiany hrywny. Niezadowolenie można zrozumieć. Przecież wszelkie ograniczenia zmniejszają pole manewru finansowego, w tym: cieniowego i inwestycyjnego. Ale jednocześnie trzeba rozumieć też to, że właśnie skorumpowany i „ocieniony” system gospodarczy potrzebuje tego, by go prowadzono, jak młodego i niezbyt posłusznego szczeniaka na smyczy. Kierownicy przedsiębiorstw i organizacji nie bardzo smucą się z tego powodu. Oni od razu zareagowali „adekwatnie”, tworząc „pończochę” zadłużenia debetowego, która w ciągu 2001 roku dodatkowo wzrosła o 15,1% i obecnie jej suma, według niektórych szacunków, prawie trzykrotnie przewyższa budżet państwa(!) Co więcej, prawie połowa zadłużenia kredytowego dawno wyszła poza granice terminów spłaty. Jeśli szczerze, to jest to świadectwem kryzysu płatniczego i potwierdzeniem tego smutnego faktu, że gospodarka Ukrainy jeszcze jedzie (a raczej — dojeżdża) siłą bezwładności, którą nabrała po przyspieszeniu osiągniętym przez rząd Juszczenki. Kierownik oddziału naukowo-badawczego Kijowskiego Ekonomicznego Instytutu Zarządzania prof. Hennadij Pasternak-Taranuszczenko był, jak zawsze, kategoryczny i wymagający w twierdzeniach: „Ceny towarów spożywczych rosną, ale wszyscy milczą, jakby wszystko u nas było w porządku. Pieniądze państwa są kierowane w niepriorytetowe gałęzie, które tylko konsumują środki, bez żadnego pożytecznego efektu. Do tej pory nie stworzono niezbędnej bazy dla zagwarantowania bezpieczeństwa gospodarczego państwa. Trwa moralny upadek branży naukowej, w szczególności dewaluacja statusu stopni i tytułów naukowych, nagrody państwowe otrzymują ludzie, którzy nie zawsze na to zasługują, a na stanowiska kierownicze mianowani są ci, którzy nie są zdolni do wykonywania niezbędnych funkcji, sektor paliwowo-energetyczny nadal pozostaje strefą nadużyć i wzbogacania się poszczególnych osób kosztem okradania państwa”. Dyrektor departamentu korporacji „Ukrprom” prof. Wiktor Najdionow zaznaczył, że współczesna gospodarka Ukrainy rozwija się (niby sama, a chciałoby się wiedzieć, kto ją rozwija) według schematu państwa kolonialnie zależnego. Powiedział, że statystyka nas oszukuje, że realnego wzrostu poziomu życia ludności nie ma. Co więcej, rośnie zadłużenie kredytowe, które włącza się do PKB, a jeszcze cieszą się z tego powodu. A jakże, PKB rośnie! To oszustwo, bo za tym stoi produkcja w toku. A zatem zwiększa się ryzyko, że zwali się na nas jutro cała lawina negatywnych konsekwencji. Prof. W. Najdionow: „Stawiając na metalurgię jako na główne źródło waluty, wpadliśmy w pułapkę eksportowo-koniunkturalną. Kompleks górniczo-metalurgiczny jest rozdęty, wszystkie inne gałęzie pozostają w tyle, passa szczęścia na rynku już się kończy. Bank Narodowy wykupuje dolary od metalurgów, emituje hrywny, które potem rozpylają na wszystkich i wskaźniki idą w górę. A życie stoi. Na Ukrainie nie ma długofalowej strategii gospodarczej. Zamiast podnosić i sztucznie podtrzymywać PKB, trzeba wspierać konkretne projekty”. Omawiając makrowskaźniki, obecni nie bardzo zagłębiali się w szczegóły na poziomie mikro. Jak poinformował na konferencji kierownik Zarządu ds. ochrony interesów gospodarczych pracujących FPU Serhij Kondratiuk, przez lata niepodległości ludność Ukrainy już niedostała towarów i usług na 500-600 mld dolarów. Dalsze zaciskanie pasa stało się już niebezpieczeństwem na skalę narodową, a ustalona obecnie granica ubóstwa na poziomie 56,6% minimum socjalnego stanie się przyczyną tego, że rok 2002 będzie rokiem degradacji siły roboczej. „Prezydent Ł. Kuczma przyznaje, że 70% robotników otrzymuje pensję poniżej minimum socjalnego. No i co z tego? W gabinetach kierowniczych nadal trzymają się błędnej zasady, że podwyżka pensji zwiększa inflację. Ale jeśli minimalna miesięczna pensja, jak obecnie przyjęto, wynosi 140 hrywien, to jak i kosztem czego może rozwijać się gospodarka, kiedy ludzie nie mają za co kupować towarów i usług?” — pytał S. Kondratiuk. Gospodarka Ukrainy nie rozwija się. Ona istnieje, jak mokre się pali, kosztem ekstremizmu gospodarczego w poszczególnych punktach koniunkturalnych, opierając się na „technologii” zatykania dziur. Makrowskaźniki nie odzwierciedlają realiów, ponieważ dyktatorska wierchuszka pracuje w sferze własnych interesów, które w dużej mierze są sprzeczne z interesami narodu ukraińskiego. Jedynym pozytywnym osiągnięciem roku jest stabilny kurs hrywny i rezerwa walutowa Narodowego Banku. Ale jeśli tej rezerwy nie przekształcić w realne nakłady kapitałowe, możemy stracić i ją. Wniosek nasuwa się prosty: nie dlatego rok jest sprzeczny, że sprzeczne są wskaźniki, a dlatego wskaźniki są sprzeczne, że sprzeczne są interesy. Interesy zwykłych obywateli władza odsunęła na dalszy plan. Jewhen HOLYBARD
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
stacja “Szanson” nadaje swoje audycje tylko w języku rosyjskim. I to przy tym, że Połtawszczyzna nigdy nie była miejscem zwartego osadnictwa Rosjan. A ile takich rozgłośni radiowych i ośrodków telewizyjnych jest na Ukrainie? Albo weźmy pod uwagę nadawanie w transporcie miejskim i międzymiastowym. W zdecydowanej większości marszrutek przez całą drogę pasażerom towarzyszą audycje “Russkogo radio”, “radio dla duszy” (jak samo siebie nazywa) z niskiej jakości piosenkami i sztucznie przystosowaną do moskiewskiej gwary mową Małorusów. Czego warte jest radio “Era”, które wbrew ustawie o języku narzuca dwujęzyczność. Dochodzi do tego, że numery zwycięskich biletów ogłaszają: “numer pięćdziesiąt cztery” i od razu “nomier pidziesiat czitiri”. Do takiego marazmu nie dochodzono nawet w czasach najbardziej zastanej stagnacji. Zatem rusyfikacja Ukrainy trwa w przyspieszonym tempie. Ukraińców w Australii jest nieco ponad 30 tysięcy. Tam mają ukraińskie wydawnictwa, szkoły, gazety, czasopisma. Ukraińców na Krymie (według ostatniego spisu radzieckiego) jest 700 tysięcy. Mają jedną ukraińską gazetę i pokonują liczne przeszkody, aby otworzyć choć jedną ukraińską grupę w przedszkolu, choć jedną ukraińską klasę w szkole. A gdzie jest państwo? Gdzie jest państwo ukraińskie, które nijak nie wybierze swojego kierunku — naprzód, do cywilizowanej wspólnoty światowej, czy wstecz, do Imperium Moskiewskiego pod nieco zmienionym szyldem “słowiańskiego braterstwa”? Polacy, Czesi, Słowacy, Bułgarzy, Słoweńcy — to tacy sami Słowianie, ale ich do tego “braterstwa” nie przyciągniesz niczym. Cóż to za niezależne państwo, jak można w nim wykładać? Okazało się, że można i to bardzo skutecznie” (“Deń”, 2000, 27 maja). W odróżnieniu od hebrajskiego w Izraelu, język ukraiński na Ukrainie, mimo wszystkich antyukraińskich wysiłków kolonizatorów, nigdy nie wyszedł z aktywnego użycia. Według ostatniego radzieckiego spisu zdecydowana większość Ukraińców uznała za język ojczysty ukraiński. Obecny spis (“pierwszy w niepodległej Ukrainie”, jak go patetycznie rozreklamowano) przeprowadzano z tak rażącymi naruszeniami, że nie śniły się one cywilizowanemu światu. Oto niektóre przykłady. Weteran II wojny światowej Pawło Kornijenko z Makiejewki w obwodzie donieckim pisze: “Kiedy przyszli rachmistrze, odpowiedziałem na pytania arkusza spisowego i zauważyłem, że brakuje “cech językowych”. Zwróciłem uwagę i dodałem, żeby zapisano, iż moim językiem ojczystym jest ukraiński. Jedna z rachmistrzyń, która prowadziła spis, rzuciła: “Poniemno”. Lecz nagle zobaczyłem inny zapis: “russkij”. Mojemu oburzeniu nie było końca. Ale powstrzymałem się, mając nadzieję zaskarżyć bezprawne działania rachmistrzyni. Podobny przypadek zdarzył się z moim towarzyszem — górnikiem Wołodymyrem Korostylem. Jemu również zapisano język ojczysty jako “rosyjski”, choć twierdził, że to nie tak. Kto powstrzyma niemoralne czyny ludzi o szowinistycznych skłonnościach, zwłaszcza w miastach Donbasu, które nabrały już masowego charakteru?” (“Lit. Ukrajina”, 2001, 20 grudnia). A co dzieje się na Krymie, na Ługańszczyźnie, Odesszczyźnie, nawet w Kijowie! Była wykładowczyni Kijowskiego Instytutu Politechnicznego, emerytka Ta miła Bohatyrenko, opowiedziała, że rachmistrze, zapisawszy z jej słów narodowość — Ukrainka, według własnego uznania określili, że jej językiem ojczystym jest rosyjski. Po naleganiach respondentki poprawili “rosyjski” na “ukraiński”. Ale ponieważ zapisy nanoszono nie do ankiety, a na jakieś arkusiki papieru, pani Tamila nie ma pewności, czy właśnie tak zostanie zapisane również w ankiecie. O naruszeniach w przeprowadzaniu spisu było wiele doniesień w środkach masowego przekazu. Jeszcze więcej sygnałów dotyczących lekceważenia praw narodowych Ukraińców napływa do Zarządu Głównego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Co więc z tego wychodzi? Żydzi w Izraelu odrodzili półmartwy język, wprowadzili go we wszystkie sfery życia, a Ukraińcy w niepodległej Ukrainie zniweczyli swój żywy, melodyjny język. Nie chcę kończyć tego artykułu na pesymistycznej nucie. Sześciokrotny mistrz świata w zapasach, nasz sławny rodak Iwan Piddubny, w latach 30. XX wieku mieszkał w Jejsku na Kubaniu. Jak wszystkim Ukraińcom mieszkającym poza granicami USRR, w paszporcie zapisano mu “russkij”. Piddubny protestował przeciwko temu zapisowi, za co został wtrącony do więzienia NKWD, gdzie “obrobiono” mu plecy elektrycznym lutownicą, a potem długo trzymano po pas w wodzie. Dzisiejsi denacjonalizatorzy narodu ukraińskiego, z których wielu wykorzystało ukraiński spis do osiągnięcia swojego celu (i z jakiegoś powodu nie stali się obiektem zainteresowania organów ścigania czy SBU), działają bez elektrycznych lutownic. Korzystają z podstępnie sformułowanych pytań ankiety spisowej o pochodzenie etniczne, o wolny wybór języka ojczystego itp. Niebagatelną rolę odgrywa bezradność wielu Ukraińców, zdezorientowanych sentencjami w rodzaju “idea narodowa nie zadziałała”, paplaniną o demokratycznym społeczeństwie, antypaństwowym zachowaniem licznych przedstawicieli władz lokalnych, zwłaszcza na Krymie, gdzie bezczelnie działa antypaństwowy “Russkij blok”. I jeśli nawet w takich warunkach w różnych regionach Ukrainy znajdują się ludzie, którzy nie boją się bronić swojego prawa do ukraińskości, to Ukraina chyba jednak jeszcze żyje. Drodzy Ukraińcy (etniczni i nieetniczni)! Nie pozostawiajmy bezkarnym żadnego przypadku naruszenia naszych praw. Zaskarżajmy w sądach wszystkie fakty niegodnego zachowania rachmistrzów. Po podsumowaniu wyników spisu zobaczymy, czy musimy zwracać się do instancji międzynarodowych, aby udowodnić, że “jesteśmy na Ukrainie jednak narodem ukraińskim, a nie po prostu tłumem, który w raportach nazywany jest ludnością”. Ołeksandr PONOMARIW, doktor nauk filologicznych, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki, akademik AN WŚ Ukrainy, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego
Tłumaczenie maszynowe
Kiedy byłem studentem (pod koniec lat 50. ubiegłego wieku), na naszym Uniwersytecie Kijowskim im. Tarasa Szewczenki rozpoczęła się kampania przejścia na prowadzenie wykładów w języku ukraińskim. Opowiadano, że w innych placówkach edukacyjnych przeprowadzano ankiety, czy wykładowcy mogą (jeśli nie od razu, to kiedy) przejść na ukraiński język wykładowy. W Instytucie Politechnicznym wtedy 60 czy 65% odpowiedziało, że mogą przejść od razu, a reszta oświadczyła, że potrzebują roku lub dwóch na doskonalenie znajomości ukraińskiej terminologii. Studenci pierwszego roku, zwłaszcza ci, którzy ukończyli ukraińskie szkoły, bardzo się cieszyli, bo – jak mówili – nie trzeba będzie oduczać się myśleć, tłumaczyć swoich myśli z języka ojczystego na rosyjski. A jeden przyjezdny (skądś z centralnych obwodów Rosji) student wydziału filozoficznego jakoś ostudził nas pytaniem: „A ta ukrainizacja u was jest przeprowadzana na poważnie czy po ukraińsku? Przecież przeprowadzano ją już nie raz, a kończyło się zawsze na tym samym”. I jeszcze jedno wspomnienie z życia już w niepodległej Ukrainie. Trzy lata temu byłem w jednym z instytutów na południu Ukrainy. Tam i proces nauczania, i pracę wychowawczą zaczęto przenosić na język ukraiński. I nagle jeden kolega poufale pyta mnie: „Powiedzcie, panie profesorze, oto wprowadzamy język ukraiński, a czy nie będzie jakiegoś zwrotu w przeciwną stronę?”. Zapewniłem go, że nie będzie. I, zdaje się, pospieszyłem się. To, co dzieje się z narodem tytularnym, z jego językiem w prawnie niepodległej Ukrainie, nie mieści się w żadnych ramach życia normalnych ludzi. Przywódcy naszego państwa, zdaje się, do tej pory nie wiedzą, jakie państwo budują. Współczesna Ukraina jest państwem licznych paradoksów. Dziennikarz Heorhij Gongadze swoim niedługim życiem potwierdzał własny aforyzm: „Jestem Gruzinem, ale gotów jestem umrzeć za Ukrainę”. W niepodległej Ukrainie został zabity, ale zabójców do tej pory nie znaleziono i nie ukarano. Inny dziennikarz (z zawodu inżynier mechanik) Pawło Baulin przyjechał na Ukrainę z Niżnego Nowogrodu. Wykluczony ze Związku Pisarzy Ukrainy za działalność antyukraińską. W Radzie Najwyższej Ukrainy jest członkiem Komitetu ds. wolności słowa i informacji, bez przeszkód występuje przeciwko odrodzeniu języka ukraińskiego. Żyje i prosperuje. Dyplomaci innych państw, którzy przyjeżdżają na Ukrainę, uczą się języka ukraińskiego, korzystają z niego podczas przeprowadzania różnych wydarzeń. A niektórzy ukraińscy ministrowie, wysokiej rangi urzędnicy demonstracyjnie ignorują język państwowy. Szczególne oburzenie wywołuje minister spraw wewnętrznych J. Smyrnow. Czyż można powierzać spokój i ochronę obywateli człowiekowi, który narusza Konstytucję państwa? Ukrainki, jak wiadomo, należały i należą do najpiękniejszych kobiet świata, a na konkursach piękności z ramienia Ukrainy z jakiegoś powodu występują albo nie-Ukrainki, albo wywrotowcy, dość dalecy od ideału urody i intelektualności. We fladze ukraińskiej ucieleśnione są naturalne barwy ukraińskiej ziemi: niebo i pole, morze i step, wiosenne dywany z jaskrów i przebiśniegów, chabry na skraju żytnich pól latem. Z logiki rzeczy te same barwy powinny być w atrybutyce jednostek administracyjnych Ukrainy. Tymczasem Krym (w osobie jego przywódców) kopiuje flagę Rosji, Chersońszczyzna — flagę Izraela i herb nieboszczki Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego, który prowadzi wielką pracę, skierowaną na podniesienie duchowości ukraińskiego społeczeństwa, na odrodzenie pamięci historycznej narodu ukraińskiego, musi dowodzić swojego prawa do istnienia, a tak zwany Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego, który prowadzi politykę antyukraińską, występuje przeciwko językowi i kulturze ukraińskiej, — korzysta z wszelkiego wsparcia państwa. Założenie Odessy i Siczysława (do tej pory to miasto ma bolszewicką nazwę Dniepropietrowsk) ich obecni władcy wiążą z panowaniem Katarzyny II, czyli z drugą połową XVIII w. W rzeczywistości, jak świadczą historycy, miasta te założono znacznie wcześniej. Dlaczego więc państwo ukraińskie w osobie jego najwyższych rangą urzędników staje po stronie moskiewskich wersji imperialnych? Kremieńczucka (na Połtawszczyźnie) stacja radiowa, która pozwala tak deptać po sobie? Czyż można sobie wyobrazić, żeby mer, na przykład Berlina, przybywszy do Alzacji czy Lotaryngii, zaczął twierdzić, że to odwiecznie niemieckie ziemie, miejscowa ludność witała go szaleńczymi okrzykami „Niemcy! Niemcy!”, a prezydent Francji przy tym pobłażliwie się uśmiechał. Takiego czegoś nie można sobie wyobrazić w cywilizowanym świecie. A teraz przenieśmy się na Krym, do Sewastopola, dokąd często zagląda mer Moskwy ze swoimi imperialnymi oświadczeniami i od nikogo z ukraińskich przywódców nie otrzymuje odprawy. Wezmę na siebie śmiałość twierdzić, że język ukraiński, tożsamość ukraińska w niepodległej Ukrainie są w większym zagrożeniu niż wtedy, gdy Ukraina miała status kolonialny (daj, Boże, nam nigdy do niego nie powracać!). W carskiej Rosji język ukraiński po prostu zakazywano, nie uznawano, nie było szkół, instytutów, ale przecież naród ukraiński na wszystkich terenach swojego osiedlenia rozmawiał w języku ukraińskim. Imperium rosyjskie czasów bolszewickich, dopóki nie zniszczono ukraińskich komunistów, prowadziło politykę ukrainizacji, język i kultura ukraińska w niespełna dziesięć lat odrodziły się nie tylko w granicach ówczesnej Ukraińskiej SRR, ale wszędzie, gdzie żyli Ukraińcy — na Kubaniu, Ziemi Rostowskiej, w Powołżu, na Syberii, na Dalekim Wschodzie. To, co prawda, zakończyło się niepowetowanymi stratami dla naszego narodu, bo na zmianę ukrainizacji przyszła „internacjonalizacja” — rozstrzelane Odrodzenie, zniszczenie zamożnego chłopstwa, wysiedlenie Ukraińców za Ural, represje, wymuszona emigracja elity intelektualnej narodu ukraińskiego. I mimo wszystko w Związku Radzieckim nikt nie odważał się twierdzić, jakoby języka ukraińskiego nie było. Przeciwnie, mówiono, że to bardzo piękny, melodyjny język (choć zawężono do oporu granice jego użycia). Nikomu nawet do głowy nie przychodziło wyrażać pogardy dla geniuszy naszego narodu Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki, Iwana Franki (choć system wziął sobie na uzbrojenie ich twórczość, usuwając z niej niebędące lojalnymi wobec imperium składniki).
A co dzieje się teraz? Nawet w Radzie Najwyższej nie są rzadkością przypadki znieważania języka ukraińskiego i jego użytkowników. Zachęca to ukrainofobów do jeszcze bardziej zuchwałych wypowiedzi i działań. Powiedzmy, jeden z działaczy Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego, metropolita odeski i izmailski Agafangel, oświadcza: „Ukrainy nie było, nie ma i nie będzie”. A przełożony Ławry Pieczerskiej w Kijowie (wielkiej świętości narodu ukraińskiego!) biskup Paweł jest o wiele odważniejszy i bardziej lakoniczny: „W grobie widziałem waszą Ukrainę!”. I właśnie „świętym ojcom” takiego kościoła udziela się zaszczytu poświęcenia odnowionej cerkwi św. Włodzimierza w Chersonezie. Właśnie ukrainofob W. Małynkowycz (nie Je. Swerstiuk, nie Ju. Badzio!) jest przewodniczącym „Komisji ds. wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego” na Ukrainie. Czy można wymyślić coś bardziej jezuickiego dla Ukraińców? A ile warte są wystąpienia na łamach gazet i na ekranach telewizorów osławionego Buzyny? Czy Gruzini pozwoliliby tak szkalować Szotę Rustawelego, albo Francuzi — George Sand? Wbrew totalitarnemu „internacjonalistycznemu” wychowaniu czasów radzieckich powoli formował się ukraiński naród polityczny. Pamiętam, jak w dobie szczególnego rozkwitu ukraińskiego futbolu (lata 60. ubiegłego wieku) na mecze do Moskwy, by wspierać kijowskie „Dynamo”, przyjeżdżali kibice ze wszystkich części Ukrainy. Jak dziś widzę hasło donieckich górników: „Chłopaki, Donbas czeka na puchar!”. To formowanie w sprzyjających warunkach miało zakończyć się dość szybko i pomyślnie. Jednym z dowodów na korzyść takiej myśli był wynik referendum z 1 grudnia 1991 roku. Zdjęcie O. Kutłachmetowa. Ale naród ukraiński, niestety, nie wybrał takich przywódców, którzy mogliby dokończyć tworzenie ukraińskiego narodu politycznego, uczynić prawnie niepodległą Ukrainę niepodległą również faktycznie. Cały czas podaje się nam przykłady innych państw, ale nie te, które są potrzebne Ukrainie. Dlaczego by nie wziąć za przykład Izraela? Oto niektóre przemyślenia w sprawie kwestii językowej Nadzwyczajnej i Pełnomocnej Ambasador Izraela na Ukrainie Anny Azari: „Dziś repatriant może żyć w Izraelu, nie odczuwając tego, że wyjechał z byłego Związku Radzieckiego. Zazwyczaj są to emeryci. Siedzą u siebie w domu, oglądają ORT, rozmawiają w języku rosyjskim, i w ogóle — komu oni przeszkadzają? A jeśli ktoś musi funkcjonować w państwie, to hebrajskiego się nauczy”. Na pytanie korespondenta, czy istnieje jakaś perspektywa podniesienia statusu języka rosyjskiego, zważywszy na to, że w Izraelu jest duża liczba rosyjskojęzycznych wyborców, pani Azari, zdziwiwszy się, odpowiedziała: „Ja nie będę wnosić takiej propozycji. Myślę, że to się nie stanie… Próbuję uczyć się języka ukraińskiego. I tutaj główny problem dla mnie polega na tym, że ja, niestety, mogę przebywać w polu informacyjnym, prawie nie potrzebując języka ukraińskiego: 90% wydań, które kładą mi na stół, jest rosyjskojęzycznych. Swoją drogą, Izrael to także historia walki o język. 100 lat temu hebrajski nie był aktywnym współczesnym językiem. Na przykład, kiedy otwieraliśmy Technion w Hajfie (dziś jest to najbardziej prestiżowy instytut technologiczny Izraela), niemieccy profesorowie mówili: no co to za
Tłumaczenie maszynowe
27 grudnia 1595 roku ziemia Ukrainy dała światu człowieka, któremu los przeznaczył wejście w historię życia społeczno-politycznego Europy z tak wielkimi czynami, że – według słów jednego ze współczesnych – szybko „zwróciły na siebie oczy wszystkich narodów”. Nazywał się Bohdan-Zynowij Chmielnicki. Wybitny polityk-intelektualista, utalentowany wódz i dyplomata, hetman Bohdan Chmielnicki położył historyczne fundamenty ukraińskiej państwowości. Według słów akademika Narodowej Akademii Nauk Ukrainy Wałerija Smolija, „idee Wielkiego hetmana przejawiły się w społecznych realiach dnia dzisiejszego, kiedy na Ukrainie nabierają tempa procesy państwowotwórcze, kiedy toczy się walka między nowym a starym, ale kiedy siła inercji nie może zatrzymać pędów nowego i postępowego, kiedy w twórczych mękach, próbach i błędach tworzy się współczesny model stosunków społeczno-ekonomicznych, kiedy dokonujemy prawdziwego przełomu i integrujemy się ze światową wspólnotą”. Właśnie dlatego Fundacja Współpracy Intelektualnej „Ukraina — XXI wiek”, której przewodzi deputowany ludowy Ukrainy Bohdan Hubski, zainicjowała nowy program poświęcony pogłębianiu wiedzy o Bohdanie Chmielnickim jako wybitnej osobistości i twórcy państwa. W ramach tego programu 27 grudnia Fundacja, przy wsparciu rady miejskiej Złotonoszy, zorganizowała w Złotonoszy na Czerkaszczyźnie święto literacko-artystyczne „Ziemia Bohdana i Tarasa — święta ukraińska ziemia”, poświęcone dniu urodzin Bohdana Chmielnickiego, z udziałem znanych polityków, uczonych, pisarzy i sławnych artystów. Uczestnicy święta odwiedzili cerkiew św. Eliasza w Subotowie, gdzie znalazł wieczny spoczynek Wielki Hetman, wzięli udział w uroczystej panichidzie na cześć Bohdana Chmiela, złożyli kwiaty pod pomnikiem w Czehryniu. Święto w Złotonoszy zbiegło się z uroczystym uhonorowaniem najlepszych pracowników miasta. 135 pracowników produkcji, sfery socjalnej, miejskiej gospodarki komunalnej, medycyny, oświaty i sfery usług otrzymało pamiątkowe medale oraz prezenty od Fundacji „Ukraina — XXI wiek”. Według słów Bohdana Hubskiego, po masowej prywatyzacji produkcji i likwidacji współzawodnictwa pracy organy państwowe i organizacje społeczne niesprawiedliwie przestały mówić ludziom przyjemne i zwyczajne „dziękuję” za sumienną pracę. Zatem, póki związki zawodowe i administracje dochodzą do siebie, tę szlachetną misję postanowiła przejąć na siebie Fundacja „Ukraina — XXI wiek” — oczywiście w miarę swoich możliwości organizacyjnych i finansowych. A potem odbyło się wspaniałe święto literacko-artystyczne z udziałem artystów ludowych Ukrainy Niny Matwijenko, Anatolija Pałamarenki, Dmytra Hnatiuka, Lesia Zadniprowskiego, Bohdana Beniuka oraz chóru kameralnego „Chreszczatyk”. Były też inne miłe niespodzianki: znani artyści, piosenkarz i kompozytor Wołodymyr Zasuchin oraz poeta Jurij Rybczynski, przedstawili swoją premierę — „Pieśń o Bohdanie”. A Bohdana Hubskiego uroczyście zapisano do złotonoskiej sotni kozackiej w składzie pułku czerkaskiego, do którego w swoim czasie należał również Chmielnicki. Wałerij JASINOWSKI, kierownik służby prasowej Fundacji „Ukraina — XXI wiek”. Zdjęcie Ołeksandra KUTŁACHMETOWA
Tłumaczenie maszynowe
Dawna mądrość mówi nam: „Język to człowiek”. Powiedziane – zawiązane na wieki, sprawdzone przez nieubłagane lata i mądrych ludzi. Myślę o języku, o człowieku pod wrażeniem przeczytanej książki Anatolija Pohribnego „Po zaczarowanym kole wieków, albo nowe rozmowy o tym, co boli”. Tak, to ta rozmowa, która brzmi już piąty rok w audycjach ukraińskiego radia, która porusza wielu z nas: kim jesteśmy? Skąd? Po co żyjemy? Szanowny pan profesor tak poruszył nasze dusze, że z dźwięcznych serc dookoła płynie echo. „Trwa dialog z Ukrainą” – stwierdza w szczegółowym i głębokim posłowiu utalentowany dziennikarz radiowy Wasyl Marusyk – redaktor treściwych, wspaniałych programów Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy. W nowej książce Pohribnego nie wszystko jest o języku, więcej – o człowieku, władzy i państwie. Jak mi się wydaje, są tu ludzie znacznie lepsi i wyżsi od bezdrożnego państwa i takiej samej władzy. Ich listy do Pohribnego to listy do strażnika języka, do wiernego towarzysza i brata. „W czasie, gdy z wielu mediów płynie rozpacz, sieje się pesymizm, Pana rozmowy są mimo wszystko jak kropla żywej wody, zwłaszcza dla tych, którzy żyją w zrusyfikowanym morzu” – tak zwraca się do narodowego profesora (prawdziwie narodowego) rolnik Dmytro Fedyszyn z obwodu donieckiego. Właśnie z tego obwodu, gdzie bezczelną i podstępną decyzją państwowych urzędników nasz ojczysty język ukraiński jest wypierany z życia. Wypierają, wyganiają patriotów-Ukraińców z Ukrainy! Znowu wracam do języka, do człowieka. A jaki on sam jest – ten zdumiewający człowiek, profesor Uniwersytetu Szewczenkowskiego, znany publicysta, literaturoznawca i językoznawca, akademik wyższej szkoły Ukrainy, Wolnej Ukraińskiej Akademii Nauk (Nowy Jork), jeden z kierowników Związku Pisarzy Ukrainy i jeden z założycieli Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. H. Szewczenki (obecnie „Proświta”), Ludowego Ruchu Ukrainy, Kongresu Ukraińskiej Inteligencji, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego imienia H. Waszczenki, laureat nagród imienia I. Ohijenki i O. Biłeckiego? Anatolij Pohribny jest taki, jaki jest: bezkompromisowy, uczciwy i otwarty, niestrudzony, mądry i dobry, mężny, wszechobecny, niezłomny w przyjaźni i braterstwie, tolerancyjny, pracowity i natchniony. Za każdy epitet odpowiadam sercem. Znam go od młodości, od wczesnych lat młodych. Miałem szczęście pracować z Pohribnym w redakcji gazety „Drużyna czytelnika”. Przyszedł do zespołu naszej redakcji jeszcze jako student piątego roku wydziału filologicznego. Warto ujawnić (wreszcie!) jeden niezwykle ciekawy fakt: Anatolij Pohribny zastąpił w redakcji niepokornego wygnańca i miłośnika prawdy Wiaczesława Czornowoła. Młody Tola Pohribny okazał się godnym następcą swojego sławnego poprzednika. W ciągu jakichś pół roku z pomocą Pohribnego przekształciliśmy zwykły biuletyn informacyjny w jedną z najlepszych ówczesnych gazet. Jak szkoda, że gazeta „Drużyna czytelnika” stała się bodaj pierwszą ofiarą współczesnej antyukraińskiej władzy. Ale zmartwychwstaliśmy w innych postaciach na tych samych terenach życia. Właśnie w gazecie „Literacka Ukraina” opublikowano listę pretendentów do zdobycia Nagrody Szewczenkowskiej. Na liście kandydatów – nowa książka (jeszcze raz przypomnę) naszego prawdziwie narodowego profesora. Książka warta najwyższego wyróżnienia. Mykoła SOM ZAPRASZAMY! 9 grudnia o godzinie 18 w Domu Nauczyciela odbędzie się wieczór Anatolija Pohribnego, poświęcony jego 60-leciu.
Tłumaczenie maszynowe
Przez ostatnie cztery lata Społeczny Fundusz Świętego Andrzeja Pierwszego Powołanego przeprowadza konkurs „Student Kijowa”. W Międzynarodowym Centrum Kultury i Sztuki stolicy uroczyście uhonorowano niedawno tegorocznych zwycięzców. 25 przedstawicieli studentów zostało zwycięzcami. Z tej okazji pogratulowali im prezes fundacji świętego Andrzeja Pierwszego Powołanego Wołodymyr Kowalenko oraz mer miasta Ołeksandr Omelczenko. Zwycięzcom wręczono honorowe dyplomy i nagrody. 14 studentów zostało stypendystami fundacji. Z 25 finalistów 11 dyplomów wywalczyli studenci Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”. W szczególności w nominacji „Nauki techniczne” pierwsze miejsce zajęła studentka wydziału informatyki Kateryna Żukowska. Zgodnie z warunkami konkursu jej zwycięstwo pozwoliło nazwać Mohylankę, do której przylgnęło miano najlepszej uczelni humanistycznej Ukrainy, najlepszą techniczną wyższą uczelnią stolicy w 2001 roku. W nominacji „Nauki społeczne” trzecie i piąte miejsca wywalczyli studenci wydziału nauk ekonomicznych Wołodymyr Zahirski oraz wydziału nauk prawniczych Kyryło Hubariew. Najwięcej zwycięzców-mohylańczyków jest w nominacji „Sztuka i kultura”. Zostali nimi Kostiantyn Homma, student wydziału nauk humanistycznych i społecznych (2 miejsce), Anastasija Strełkowa, studentka programu magisterskiego „Kulturoznawstwo” (3 miejsce), Ołena Lubenko, studentka wydziału nauk humanistycznych i społecznych (4 miejsce) i Tetiana Narczynska, studentka tego samego wydziału (5 miejsce). Honorowy dyplom w nominacji „Nauki przyrodnicze” wywalczył Jurij Cybułko, student wydziału przyrodniczego. Najwyższy stopień w nominacji „Wychowanie fizyczne i sport” zajął Ołeh Radijczuk, czwarte — zajęli Andrij Blochin oraz Iryna Mokrycka, studenci wydziałów nauk ekonomicznych i prawniczych. Prezes Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” Wiaczesław Briuchowecki w bliższym, akademickim gronie pogratulował wszystkim dyplomantom konkursu. Ich zwycięstwo oceniono jako znaczący wkład w rozwój uniwersytetu. Kateryna Kałytko, Co jednoczy i brata nas. Przyjaciele-proświcianie
Tłumaczenie maszynowe
Minęło siedemdziesiąt lat od dnia urodzin Wiktora Trochymowycza Kosiaczenki — znanego działacza Proświty i pedagoga, językoznawcy oraz literaturoznawcy. Wiktor Kosiaczenko od wielu lat kieruje obwodową „Proświtą” na Bukowinie, naucza ukraińskich filologów na Czerniowieckim Uniwersytecie Państwowym, jednoczy miłośników języka ojczystego w miastach i wsiach w walce o niepodległość naszego państwa: o język ukraiński, ukraińską książkę, ukraińską cerkiew. Na terenie całej Ukrainy od dawna znany jest jako autorytatywny i konsekwentny badacz naszej satyry i humoru. Czytelnicy i młodzi „perczani”, uczniowie i studenci, studiując dorobek światowej i narodowej twórczości satyrycznej, do dziś korzystają z publikacji W. Kosiaczenki o ludowych żartach, z jego książek „Ukraińska bajka”, „Ukraińska śpiwomowka”, „Chleb na nogi stawia, a chmiel z nóg zwala”. Szczególną pracą i zasługą autora jest niezwykłe wydanie pierwszego w historii krajowego drukarstwa uniwersalnego słownika epigramów — w skrócie „USE”. Szanowny Wiktorze Trochymowyczu! Wiemy o Panu WSZYSTKO (USE). Lecz najbardziej cieszymy się, gdy czytamy Pana mądre i dowcipne słowo, które rozwesela ludzkie dusze, inspiruje do nowych wyzwań. Na wysokim progu Pana życia my, działacze Proświty, życzymy Panu radosnych dni i długich twórczych lat! Z rosy Panu i z wody! Z nowym rokiem, z Bożym Narodzeniem! Bądźmy razem w nadchodzącym czasie! Bądźmy wszędzie pieśnią i słowem,
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
pod kontrolą Gruzji. Co więcej, skoncentrowały się tam siły opozycyjne wobec Rady Państwa, przeciwko którym w istocie zostały wprowadzone wojska. Z tego momentu bardzo umiejętnie skorzystał abchaski lider W. Ardzinba, który ocenił sytuację jako okupację ze strony Gruzji. Z punktu widzenia prawa o żadnej okupacji nie mogło być mowy, gdyż zgodnie z Konstytucją wojska mają prawo przemieszczać się po całym terytorium kraju. Tak czy inaczej — rozpoczęła się zbrojna konfrontacja, która przerodziła się w prawdziwą wojnę. Dziś już otwarcie piszą i mówią (w tym także w Rosji) o tym, że Gruzinom faktycznie przeciwstawiają się badania naukowe. ki. Separatyści dążą do jak najszybszego wytrawienia gruzińskiego śladu z abchaskiej ziemi. — Czego oni w końcu się domagają? — Ja lepiej wam powiem, czego oni już dokonali. Poróżnili narody, które mają tysiącletnią wspólną historię i kulturę. Tam już wszystko zostało rozkradzione, roztrwonione — panują ruina i zwątpienie, nędza oraz zniewaga. Nie ma światła, wody, gazu, zniszczona jest infrastruktura. Żadnej realnej władzy — separatyści trzymają się tylko na cudzych bagnetach. — Ma Pan na myśli rosyjskich sił pokojowych? — Ja tak jednoznacznie bym nie powiedział, chociaż oczywiste jest, że siły pokojowe nie są w stanie wypełnić nałożonych na nie funkcji. One w zasadzie występują w roli strażników granicznych, do tego specyficznych, bo powstrzymują tych, którzy pragną powrócić z powrotem, do domu. — Czy jest choć jakaś część Abchazji, która obecnie jest kontrolowana z Tbilisi? — Jest niewielka enklawa w wąwozie Kodori, gdzie mieszkają etniczni Gruzini — Swanowie. Kieruje tym przedstawiciel Prezydenta Gruzji, tam rozlokowane są także oddziały gruzińskich sił zbrojnych, które jako tako bronią ludności. Od czasu do czasu one (a i cały wąwóz) stają się celem jakichś UFO, które przylatują ze strony Rosji i zrzucają na nich bomby. Tak było, w szczególności, w październiku tego roku, kiedy gruziński Parlament wyraził wotum nieufności wobec rosyjskich sił pokojowych i zażądał ich wycofania ze strefy konfliktu. — Słyszałam, że mowa była o zastąpieniu Rosjan Ukraińcami... — Gruzja nie raz oficjalnie deklarowała to. Jednak taka procedura to rzecz niełatwa. Rosjanie u nas przebywają na mocy decyzji szczytu WNP (mandatu ONZ oni nie mają), a kto jest gospodarzem tej organizacji, wszystkim wiadomo. Z drugiej strony, pojawia się pytanie — czy Ukraina zechce poróżnić się z potężnym sąsiadem dla maleńkiej Gruzji. Co więcej, taką decyzję Kijów musiałby przeprowadzić przez Radę Najwyższą, która w obecnym swoim składzie raczej nie pójdzie na ten krok. — Gdzie więc, Pana zdaniem, leży klucz do uregulowania gruzińsko-abchaskiego konfliktu? — W Gruzji wszyscy są przekonani, że w Moskwie. O tym mówi także prezydent E. Szewardnadze. Ale klucz ten jest za siedmioma zamkami. Zapotrzebowany „sezam” może rozbrzmieć tylko wtedy... Szczerze mówiąc, ja nie znam dokładnej odpowiedzi. Początkowo wydawało się, że wystarczy Gruzji zostać członkiem WNP — i problem rozwiąże się sam z siebie. Licząc właśnie na to, E. Szewardnadze, mimo desperackiego oporu opozycji, uczynił swój kraj uczestnikiem wspólnoty. W zamian za ten gest „dobrej woli” niedawno Gruzja otrzymała reżim wizowy z Rosją. Dogadywać się z północnym sąsiadem staje się coraz trudniej. Jemu nie podoba się wyraźnie prozachodni kurs Tbilisi, zbliżenie z USA, dążenie do NATO, kategoryczne żądania wycofania baz wojskowych. Gruzja — odwieczny region geopolitycznych i strategicznych interesów Rosji, i byłoby naiwnie sądzić, że ona łatwo ustąpi z niej. Chociaż W. Putin wyraźnie oświadczył, że Abchazja — to wyłącznie wewnętrzny problem Gruzji, jednak realnych kroków w kierunku osłabienia rosyjskiego nacisku na Tbilisi do tej pory nie widać. — Czy może Ukraina odegrać pozytywną rolę w uregulowaniu tego przedłużającego się konfliktu? — Ukraina prowadzi konsekwentną przyjazną politykę wobec Gruzji, jednoznacznie wspierając jej integralność terytorialną i konsekwentnie występując za pokojowymi negocjacjami stron. A tragicznej jesieni 1992 roku, kiedy dziesiątki tysięcy gruzińskich uchodźców utknęły na zaśnieżonej Swanet-
Tłumaczenie maszynowe
— Raulu Szałwowiczu, kim oni są — ci Abchazi, którzy rzekomo tak nienawidzą Gruzinów, a Gruzini rzekomo nienawidzą ich? Co stoi za tym, mało zrozumiałym z punktu widzenia zdrowego rozsądku, konfliktem? Czego do tej pory nie mogą podzielić te dwa narody? — W kontekście duchowo-historycznym Abchazi zawsze byli rozpatrywani jako część narodu gruzińskiego. Była to gałąź naszej nacji, tak samo jak Megrelowie, Swanowie, Kartlowie. Tak też działo się w aspekcie etnokulturowym. Od niepamiętnych czasów Abchazja wchodziła w skład Królestwa Gruzińskiego, prawda, że jako odrębne księstwo. Zresztą Królestwo, w całości, składało się z różnych księstw. Nawiasem mówiąc, tytuł wszystkich królów zjednoczonej Gruzji zaczynał się właśnie tak: „Król Abchazów, Kachetów...” itd. Terytorium współczesnej Abchazji jest zabudowane gruzińskimi świątyniami, zabytkami historycznymi, gdzie zachowały się gruzińskie ikony, freski, napisy, które świadczą o tym, że panującą tam była wyłącznie kultura gruzińska. Alfabet abchaski, na przykład, stworzony na początku XX wieku, przez działaczy, między innymi, również kultury gruzińskiej. Przez wieki, i jest to zapisane w mnóstwie dokumentów, władcami Abchazji byli książęta Szerwaszidze. A grób jednego z wielkich gruzińskich królów Bagrata znajduje się w abchaskiej wsi Bedia. Tam do dziś istnieje też most, zbudowany przez królową Tamar w XII wieku. Lista znaczących faktów może być nieskończona. Mutacja etnosu abchaskiego zaczęła się od XVII–XVIII wieku, kiedy w wyniku migracji plemion północnokaukaskich do naszego Nadczarnomorza powstały swoiste przesiedleńcze „hybrydy” z miejscową ludnością, których potomkowie przekształcili się w wojownicze skrzydło obecnych separatystów. Ciekawe, że ich samookreślenie to wcale nie „Abchaz”, a „Apsua”. Na początku XIX wieku, kiedy Rosja przyłączyła do siebie Gruzję, znaczna część Abchazji była muzułmańska, chociaż jest to starochrześcijańska ziemia, gdzie głosili kazania Andrzej Apostoł i Szymon Kananejczyk (ten ostatni, według podań, jest tam pochowany). Wraz z przyjściem Rosji przed wyznawcami islamu stanęło pytanie: z kim być? Otrzymali możliwość opuszczenia rodzinnych domów i emigracji do Turcji. Ta migracja z powodów religijnych, znana pod nazwą muhadżirstwo, stała się wielką tragedią dla Abchazów oraz spokrewnionego z nimi plemienia Ubychów (zainteresowanego czytelnika mogę odesłać do książki znanego abchaskiego pisarza Bagrata Szinkuby „Ostatni z tych, którzy odeszli”, wydanej w języku rosyjskim), które w ciągu półtora wieku całkowicie zasymilowało się z Turkami. Rosja, stając się pełnoprawnym władcą Kaukazu, w tym także Gruzji, sięgnęła po wypróbowaną politykę: dziel i rządź. W tym celu Abchazów nie brano do wojska, nie obkładano podatkami itd. Stopniowo bycie Abchazem stało się korzystnym przywilejem społecznym. Skutek nie kazał na siebie czekać: miejscowi Gruzini zaczęli zapisywać się jako Abchazi, bo to gwarantowało państwową ochronę przed wieloma kłopotami. Kosztem tej prostej arytmetyki doszło do ilościowego wzrostu populacji abchaskiej, wypełnienia tej próżni, która powstała po wyjeździe muhadżirów. Wraz z ustanowieniem władzy radzieckiej w Gruzji Abchazja stała się republiką autonomiczną, która pewnymi uprawnieniami wyróżniała się na tle innych autonomii radzieckich, które w istocie były fikcyjne. Funkcjonowały tam komitet obwodowy, Rada Najwyższa, Rada Ministrów, Uniwersytet Abchaski, instytuty, związki twórcze, teatry, wydawnictwa, prasa, radio i telewizja, język abchaski obok gruzińskiego miał status państwowego. Mimo że samych Abchazów było 17%, a Gruzinów 47%, prawie wszystkie stanowiska kierownicze w republice oddawano właśnie Abchazom. Tajni suflerzy z imperialnego centrum cały czas przekonywali ich o niebezpieczeństwie „gruzinizacji” kraju i jednocześnie przeprowadzali skuteczną rusyfikację. Alfabet abchaski, zbudowany na bazie gruzińskiego, który najbardziej odpowiadał fonetycznym cechom języka, zastąpiono rosyjskim, dodając do niego kilka dziwacznie ogoniastych liter, a językiem komunikacji międzynarodowej de facto uczyniono rosyjski. Abchazja jako „Wszechzwiązkowe uzdrowisko” faktycznie przekształciła się w włości Moskwy, bez zgody której Tbilisi
Kaukaz, wysławiony jeszcze przez geniusza Tarasa Szewczenkę, do dziś pozostaje „gorącą ziemią”. Jakby nic się nie zmieniło od czasu, gdy przyjaciel poety, Jakow de Balmen, przelał tu swoją „krew dobrą, nie czarną” w interesie rosyjskiej korony. Zarówno na północy, jak i na południu tego błogosławionego kraju znów trwają konflikty, szerzy się wrogość i nienawiść. Mój rozmówca to człowiek wtajemniczony we wszystkie skomplikowane perypetie konfliktu gruzińsko-abchaskiego, poeta, tłumacz, dziennikarz, uczony, działacz państwowy Raul Szałwowicz Czilaczawa, przez którego serce przechodzą losy jego rodaków, wrzuconych w otchłań bezsensownej wrogości. Mieszka i pracuje w stolicy Ukrainy, choć tęskni za rodzinną Gruzją, gdzie się urodził i wychował. W latach 1965–1970 studiował na wydziale dziennikarstwa Tbiliskiego Uniwersytetu Państwowego, odbywał staż w Kijowskim Uniwersytecie Państwowym im. T. Szewczenki, opanowywał język i literaturę ukraińską. Był wiceministrem ds. narodowości i migracji, obecnie jest pierwszym zastępcą dyrektora Państwowego Departamentu ds. narodowości i migracji. Raul Czilaczawa jest członkiem Związków Pisarzy Ukrainy i Gruzji, doktorem nauk filologicznych, profesorem Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. T. Szewczenki, akademikiem Akademii Relacji Narodowych i Społecznych Gruzji, zasłużonym działaczem sztuki, laureatem międzynarodowej nagrody im. W. Wynnyczenki, nagród im. M. Rylskiego oraz Komsomołu Gruzji. Autor ponad 70 książek poetyckich, przekładów, publicystyki i nie mógł tam zastąpić nawet instruktora komitetu rejonowego. Wszystkie modne w tamtym czasie sanatoria, pensjonaty, domy wypoczynkowe czy pracy twórczej należały właśnie do wszechzwiązkowych organizacji-potworów. — Z czego zatem byli niezadowoleni Abchazi? — Nie mylmy Abchazów z abchaską zrusyfikowaną nomenklaturą, dla której Tbilisi dawno stało się zbędnym ogniwem między nimi a Moskwą. Nomenklatura zaś, jak wiadomo, jest zjawiskiem międzynarodowym, nie lubi radzić się narodu, choć zawsze mówi w jego imieniu. Do czego to prowadzi, już zobaczyliśmy. — Co, Pana zdaniem, było przysłowiową kroplą, która doprowadziła do otwartej konfrontacji i wojny między Gruzinami a Abchazami? — Przyczyny konfrontacji, jak już wyjaśniałem, były zakorzenione w tradycyjnej rosyjskiej polityce wobec Gruzji, a w szczególności wobec Abchazji. Recydywy zdarzały się jeszcze na początku władzy radzieckiej i po śmierci Stalina — w latach sześćdziesiątych, siedemdziesiątych, jednak kulminacją był tzw. „zjazd Abchazów” we wsi Łychny w marcu 1989 roku. Był to czas, kiedy gruziński ruch narodowowyzwoleńczy ustami swoich liderów ogłosił już zamiar wyjścia republiki ze składu ZSRR. Abchazja odpowiedziała na to wyzwaniem — wyjściem ze składu Gruzji. W Suchumi doszło do zamieszek. Abchascy nacjonalistyczni ekstremiści urządzili pogrom lokalnej filii Tbiliskiego Uniwersytetu Państwowego, zabili kilku gruzińskich aktywistów. Śladem Abchazów natychmiast poszedł Południowoosetyjski Obwód Autonomiczny, którego istnienie było w ogóle politycznym nonsensem. (Z lekkiej ręki bolszewików odwieczny gruziński kraj Samaczablo, z powodu zamieszkiwania tam niewielkiej części Osetyjczyków, ogłoszono ich obwodem autonomicznym. Nawiasem mówiąc, podział Osetii na Północną i Południową to również czysta bolszewicka wymysły. Osetia jest jedna i znajduje się tam, gdzie zawsze była, ze stolicą Dzau-Dżikau — poza granicami Gruzji.) Zadziałała mina z opóźnionym zapłonem: w Tbilisi wybuchła potężna demonstracja protestacyjna, która zakończyła się dziewiątego kwietnia użyciem saperek przez radzieckich żołnierzy. Wkrótce w Gruzji odbyły się pierwsze na terenach byłego Związku wybory wielopartyjne, w których absolutne zwycięstwo odniósł blok „Okrągły Stół — Wolna Gruzja”. Prezydentem kraju został były dysydent, syn klasyka literatury gruzińskiej, sam pisarz i kulturoznawca Zwiad Gamsachurdia. Niestety, u władzy nie był długo. W Gruzji doszło do zbrojnego przewrotu, obalono prezydenta i rozwiązano parlament. Doprowadziło to do chaosu, powstania tzw. Rady Państwa, powrotu z Moskwy Eduarda Szewardnadzego w niezrozumiałym statusie Głowy państwa. — Szewardnadze, o ile rozumiem, był człowiekiem Kremla. Dlaczego nie zdołał ugasić konfliktu? — W tamtym czasie sytuacja się zmieniła. Rosyjscy „czarni pułkownicy” byli wściekli na byłego ministra spraw zagranicznych ZSRR, który w ich opinii był współwinny rozpadu imperium, armii radzieckiej itd. Tymczasem przepaść między Tbilisi a Suchumi się pogłębiała. Terytorium Abchazji realnie wyszło z kontroli nie przez Abchazów, którzy nie są do tego zdolni z wiadomych przyczyn, lecz przez dobrze uzbrojonych rosyjskich żołnierzy, oficerów, kozaków, instruktorów. Jeśli Rosja, która w Tbilisi miała centrum Zakaukaskiego Okręgu Wojskowego, nie dała Gruzji ani jednej jednostki należącego do niej uzbrojenia, to w Suchumi dostarczyła wszystko, aż po czołgi i samoloty. Oczywiście, łącznie z czołgistami i lotnikami. Bardzo haniebną rolę w tej wojnie odegrała wyhodowana w łonie KGB konfederacja narodów górskich Kaukazu oraz czeczeńska banda pod wodzą niesławnego Szamila Basajewa, którzy na stadionie w Gagrze urządzili mecz piłkarski odciętymi głowami Gruzinów. Trudno wyobrazić sobie bardziej haniebny akt wandalizmu!.. — To przecież ludobójstwo! — Tak, ale, co dziwne, do dziś nieuznane przez społeczność światową. ONZ przyjęła aż 26 lub 27 rezolucji w sprawie Abchazji, jednak żądanie Gruzji uznania faktu ludobójstwa Gruzinów przemilczała. — Co Pan wie o obecnej sytuacji w Abchazji? — Przez lata faktycznej niepodległości Abchazji, jak już wspomniałem, doszło do pełnej czystki etnicznej — fizycznie zniszczono i wygnano z własnych domów około 300 tys. moich rodaków. Przestał funkcjonować język gruziński — język byłej większości populacji. Trwa, jeśli można tak to ująć, „abchazyzacja” lokalnej gruzińskiej toponimii.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
przełęczy przyleciały ukraińskie śmigłowce wojskowe i wytyczyły do Kutaisi „drogę życia”. Wkrótce „abchascy” Gruzini pojawili się na Ukrainie. Byłem wtedy wiceministrem do spraw narodowości i migracji, a przyjmowanie i osiedlanie uchodźców należało właśnie do zadań naszego resortu. Brak podstaw prawnych nie przeszkodził ukraińskiemu rządowi w zrobieniu wszystkiego, co możliwe, aby ulżyć doli tych skrzywdzonych ludzi, gdyż w tym celu Gabinet Ministrów przyjął nawet specjalne rozporządzenie. — Czym dla Pana osobiście jest Abchazja? — Abchazja jest dla mnie nie tylko nieodłączną częścią mojej Ojczyzny, ale i mojego serca. Tam mieszkał i w ogrodzeniu tysiącletniej gruzińskiej cerkwi został pochowany mój dziadek. Tam mieszkały moje ciotki z rodzinami, wreszcie, tam mieszkała moja jedyna siostra. Dzisiaj są żebrakami, stracili wszystko, co mieli. Dzięki Bogu, że przynajmniej sami przeżyli. Nawiasem mówiąc, mam kuzynów i kuzynki — Abchazów, siostrzeńców mojej mamy. Jedna z jej sióstr miała męża Abchaza. Nikt nigdy nie mógł pomyśleć, że między nami a Abchazami wyrośnie żelazna ściana wyobcowania... To jakiś horror!.. — Kto więc jest tym tajemniczym „Abchazem”? — W Gruzji „Abchaz” zawsze był synonimem uprzejmości, tolerancji, rycerskości, przyzwoitości. O porządnym człowieku tak właśnie mówiono: on jest jak prawdziwy Abchaz! I była to najwyższa pochwała. Przeczytajcie powieść K. Gamsachurdii „Porywanie księżyca”, a zrozumiecie, kim oni są, prawdziwi Abchazi, i czy mogą być wrogami Gruzinów! — Dlaczego więc tak bardzo pragną do Rosji? Przecież niedawno abchaski premier A. Dżiergenia oświadczył, że Abchazja złoży wniosek o członkostwo stowarzyszone w Federacji Rosyjskiej! — Po pierwsze, Dżiergenia to jeszcze nie cały naród abchaski. Po drugie, przy wszystkich chęciach Rosja raczej się na to nie zgodzi. Istnieją przecież pewne normy międzynarodowe, których nie może lekceważyć. — A jeśli teoretycznie mimo wszystko założyć przyłączenie Abchazji do Rosji? — Oznaczałoby to, że Abchazja włożyła swoją głowę w paszczę lwa. Za pół wieku nie będzie istnieć ani de iure, ani de facto. Przykładem mogą służyć narody dalekiej północy, gdzie w 1926 roku żyły dziesiątki narodowości, a teraz są tam sami Rosjanie o skośnych oczach. To samo czeka Abchazów w „rosyjskim łonie”. — Jak, Pana zdaniem, będą układać się dalsze stosunki gruzińsko-abchaskie? — Jestem głęboko przekonany, że suchumski separatyzm nie jest wyrazem woli całego 80-tysięcznego narodu abchaskiego (Nawiasem mówiąc, ilu ich jest teraz, po bratobójczej wojnie i dziesięcioletniej ruinie, nikt nie wie). Abchazom narzucili to ci, którzy lubią cudzymi rękami wyciągać gorące węgle z ognia. W każdym razie konfrontacja nie może trwać wiecznie. Potrzebne są świeże pomysły, świeży ludzie, nie splamieni krwią, potrzebna jest dynamika w procesie negocjacyjnym. Musimy przeprosić się nawzajem za wszystko, co przyniosło naszym narodom tyle biedy i nieszczęścia. Musimy przekroczyć własną dumę i odnowić nasze braterskie stosunki. Stanowisko Suchumi — odrzucanie jakiegokolwiek wariantu pozostania w składzie państwa gruzińskiego, nawet z najszerszymi uprawnieniami — jest, moim zdaniem, krótkowzroczne i prowadzi do ślepego zaułka. Może mieć tragiczne skutki dla Abchazji. I, niestety, również dla Gruzji. Rozmowę prowadziła Łesia SAMIŁENKO
Tłumaczenie maszynowe
Eteri Basaria — członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, absolwentka moskiewskiego Instytutu Literackiego, prozaiczka, autorka licznych książek i publikacji na Ukrainie oraz poza jej granicami. Pani Eteri jest przedstawicielką narodu abchaskiego, która zrządzeniem losu związała swoje życie i twórczość z Ukrainą. Jest obywatelką Ukrainy, ale każdą cząstką duszy i serca przeżywa wszystko, co dzieje się w rodzinnej Abchazji. Kiedy w redakcji pojawił się wywiad szanowanego przeze mnie Raula Czilaczawy i zapoznałam się z jego punktem widzenia na wydarzenia gruzińsko-abchaskie, od razu przypomniałam sobie koleżankę Eteri: jakie uczucia wywoła w niej nasza publikacja? W końcu ona ma swój punkt widzenia na te wydarzenia i niesprawiedliwie byłoby pozbawić ją możliwości wypowiedzenia się na łamach naszej gazety. Przecież dialog zawsze zawiera bardziej racjonalne ziarno niż monolog. Trzeciemu łatwiej określić prawdę, gdy ma przed sobą dwa punkty widzenia na jeden problem. Nieustannie dążąc do zachęcenia naszych czytelników do współpracy z gazetą, ostatnie słowo pozostawiamy im. Warto więc zastanowić się nad problemami, które na pierwszy rzut oka wydają się odległe. Przyzwyczailiśmy się, że słowo „szowinizm” dotyczy wyłącznie Rosjan. I nie zauważyliśmy, jak nabrał on regionalnego wyrazu w różnych punktach 1/6 świata, który nazywał się Związek Radziecki. Nawiasem mówiąc, ZSRR został utworzony 30 grudnia 1922 roku. Czyli w tym roku przypada 80-lecie tego, teraz już byłego tworu (przynajmniej wierzymy, że byłego). Tymczasem rosyjska Duma przygotowuje platformę legislacyjną dla odnowienia imperium, zgodnie z którą podmiotami Federacji mogą stać się całe regiony państw WNP, jeśli dojdzie do „wyrażenia woli” narodu. Podobne „wyrażenia woli” są aktywnie stymulowane konfliktami zbrojnymi, porażkami gospodarczymi, waśniami narodowościowymi… Czy nie warto więc być bardziej uważnymi na swoje problemy narodowościowe i nie przymykać na nie oczu, udając, że „nic takiego się nie dzieje”, a konsekwentnie nazywać rzeczy po imieniu. „Nie ma narodów na ziemi małych. Mali są ludzie, tylko nie narody” — pisał dniepropietrowski poeta Ołeksandr Zajwyj. Dziś widzimy, że mało liczne narody stają przed gigantycznymi problemami — przykłady Palestyny i Afganistanu są aż nadto gorące i wymowne. Tatarzy krymscy mają poważniejsze problemy niż Rosjanie na Ukrainie, ale my cierpliwie wysłuchujemy bredni o zagrożeniu dla języka i kultury rosyjskiej na Ukrainie — jakby istniała gdzieś inna ziemia, gdzie Ukraińcy mogą być Ukraińcami… Proponuję więc czytelnikom „Słowa Proświty” stać się aktywnymi uczestnikami dialogów w kwestii narodowej, dążąc do tego, by minione wieki były znacznie bardziej sprzyjające w relacjach dwóch sąsiednich narodów niż obecne czasy. To bezsprzeczne. Matką Bagrata Bagrationiego, który wstąpił na tron gruziński w 975 roku, była caryca Guranducht — siostra władcy Abchazji Teodozjusza Ślepego. Władca zmarł bezdzietnie i jego siostrzeniec, syn carycy Guranducht, król kartlijski Bagrat, połączył królestwo abchaskie z gruzińskim. Akademik N. J. Marr zauważał: „Historia Abchazów — to początek gruzińskiej dynastii królewskiej Bagratydów…”. Żeby u nikogo nie wywoływać alergii, nie będę już powoływać się na źródła napisane na terytorium Rosji. Kiedy arabski zdobywca Merwan ibn Muhammad przeszedł ogniem i mieczem przez całą Gruzję, król kartlijski Arczil z bratem Mirianem znalazł ochronę w ówczesnej stolicy Abchazji — mieście-twierdzy Anakopii, gdzie, według świadectwa ormiańskiego (podkreślam — nie Rosjanina!) historyka końca XIII wieku Chetuma, Abchazi „udzielili schronienia wszystkim chrześcijanom, których prześladowali Saraceni, zmuszając do podporządkowania się prawom Mahometa”. Wtedy w Anakopii tysiące gruzińskich wojowników i dwa tysiące Abchazów walczyło ramię w ramię. Takich przykładów z przeszłości można przytoczyć mnóstwo. Zatrzymam się tylko na dwóch, które niezaprzeczalnie dowodzą zarówno tego, że Abchazi od dawna żyli na swojej ziemi: nie jako część Gruzji, a jako samodzielny naród, jak i tego, że wyznawali wiarę chrześcijańską; to ostatnie zresztą potwierdza przytoczone wyżej świadectwo ormiańskiego historyka. Jeszcze jedno potwierdzenie: „Kraj abchaski miał swojego księcia, biskupa, kapłanów, u nich kwitło chrześcijaństwo” (zob. „Zabytki starogruzińskiej literatury etnograficznej”, s. 49–51). Świadectwa o królestwie abchaskim, którym od końca VIII wieku rządził wybitny abchaski działacz państwowy Leon II, wielokrotnie można zaczerpnąć także ze źródeł bizantyjskich, ale z szacunku dla oponenta wolałabym odwołać się do gruzińskiego dzieła XI wieku „Matiane Kartlisa”, w którym powiedziano, że abchaski książę Leon II odrzucił Bizancjum i stworzył własne królestwo. Twierdzenie, że „Abchazi to ci sami Gruzini”, jako postulat naukowy nie wytrzymuje krytyki, to oczywiste. Batono Raulowi należą się takie słowa: „Mutacja etnosu abchaskiego zaczęła się w XVII–XVIII wieku, kiedy w wyniku migracji plemion północnokaukaskich na nasze wybrzeże Morza Czarnego powstały swoiste przesiedleńcze »hybrydy« z miejscową ludnością”. Szczerze mówiąc, po prostu nie wiem, jak ten „aryjski” syndrom odnieść do mnóstwa tytułów naukowych, regaliów i poetyckich objawień batono Raula, nie mówiąc już o tym, że z obowiązku służbowego stale musi on komunikować się z takimi czy innymi „hybrydami”. Niech Bóg ich broni! Chciałabym zatrzymać się jeszcze na jednej wypowiedzi Raula Szałwowicza — o tym, że Rosja, umocniwszy się na Kaukazie, rzekomo nadała Abchazom przywileje: nie brała do wojska, nie nakładała podatków itp., dlatego Gruzini, aby skorzystać z przywileju, zapisywali się jako Abchazi, zwiększając tym samym liczebność Abchazów. Zostawmy na boku pytanie, na ile etycznie jest dla przywileju podszywać się pod inny naród, ale faktycznie w odniesieniu do nazwanych „przywilejów” (a co miało się na myśli pod „itp.”, nie wiem) jedno jest prawdą: Abchazów nie brano do armii carskiej. Ale to wcale nie było przywilejem, a karą. Po powstaniu abchaskim w 1866 roku przeciwko Rosji i jego brutalnym stłumieniu, Abchazi zostali ogłoszeni „niepokornymi”, takimi, którzy stracili zaufanie, w związku z czym rzeczywiście nie brano ich do służby wojskowej. Sami Abchazi wcale nie uważali tego za przywilej i długo domagali się prawa do służby w armii, aż w końcu je otrzymali. Podczas I wojny światowej sotnia abchaska, wchodząca w skład Dzikiej Dywizji, zdobyła na polu bitwy wielką sławę. O czynie poległego porucznika Lakerbaja pisano w tamtym czasie wiele, w tym pisarz Breszko-Breszkowski na łamach „Niwy”. Uchylanie się od „przywileju” z honorem złożenia głowy na polu chwały Abchazi we wszystkich czasach uważali za niegodne mężczyzny, wybaczcie za słowo. Całkowicie zgadzam się z batono Raulem, że całkowicie konstytucyjnie jest, aby wojska przemieszczały się po swoim kraju.
Ale obraz nieco się zmienia, kiedy „swoi” zaczynają strzelać z czołgów do ludności cywilnej, czyż nie? Nie wiem, jak działali ochotnicy Czeczena Basajewa. Nie mając w rękach dokumentów, które mogłyby obalić lub potwierdzić to, co powiedział Raul Szałwowicz, nie uważam za możliwe poddawanie jego słów w wątpliwość. Lecz jeśli w składzie gruzińskich wojsk nie było „mutantów”, to skąd wzięli się zwyrodnialcy, którzy znęcali się nad ludnością cywilną od przeklętego 14 sierpnia 1992 roku przez cały rok, dopóki gruzińskie wojska realizowały swoje konstytucyjne prawa na terytorium Abchazji? O tym, co wyprawiały gruzińskie wojska w Abchazji, szczegółowo napisano w grubym foliale „Biała księga Abchazji”. Jeśli uważacie, że przytoczono tam świadectwa tysięcy i tysięcy kłamców, to mogę dodać do tej księgi świadectwo mojej matki, która przez całe swoje długie życie po raz pierwszy usłyszała od gruzińskich gwardzistów, że jest „suką”, została powalona na ziemię, wdeptana w błoto, a przecież prosiła tylko o jedno: „Pomóżcie mi wstać, chcę umrzeć stojąc”. Jestem przekonana, że jej świadectwo można znaleźć w archiwach pracowników Czerwonego Krzyża ze Szwajcarii, dzięki którym przeżyła. Jedno jest oczywiste: wojna nie czyni nikogo lepszym. Nie sądzę, by Abchazi prowadzili walkę w białych rękawiczkach, mimo że szanowny Raul Szałwowicz uznaje u Abchazów tolerancję, rycerskość, przyzwoitość. Dziękuję za dobre słowo! Kto mógłby się tego spodziewać po „mutantach”?.. Co się tyczy „ręki” Moskwy. „Dla Gruzji słońce wzeszło z północy, z Rosji”. Te słowa wypowiedział nie abchaski „hybryd”. To, powiedzmy wprost, oszałamiające z punktu widzenia astronomii „odkrycie” — prezydenta wolnej Gruzji Eduarda Szewardnadzego. Jasne, po tym, jak wygłoszono ten postulat, upłynęło wiele wody. Zważywszy na zmienione realia, gruziński lider spróbował „przedyslokować” słońce za ocean, co do dziś nie uwieńczyło się wielkim sukcesem. Jeśli, jak twierdzi batono Raul, klucz do rozwiązania problemów Gruzji leży w Moskwie, to czy warto budować płoty, ogłaszać się samodzielnym państwem? „Przyjedzie pan, pan nas rozsądzi”. Tak, czy co? Nie wschodzi na północy słońce, więc „zorganizujemy” małą zorzę polarną i na jej złudne promienie zrzucimy wszystkie nasze nieszczęścia? Zostawmy inne państwa w spokoju i odważmy się przyjąć, że nasz problem polega na tym, iż prawo narodu do samostanowienia jest sprzeczne z prawem państwa do zachowania integralności terytorialnej. Wtedy zapewne wiele rzeczy wskoczyłoby na swoje miejsce i konflikt gruzińsko-abchaski wpisałby się w analogiczne konflikty, które mają miejsce na całym świecie, stałoby się jasne również to, dlaczego strona gruzińska dokłada tyle wysiłków, nalegając na paradoksalne twierdzenie, że Abchazi to Gruzini. Przypuśćmy, że jeden aspekt jest geopolityczny. Jest i inny. Cytuję ówczesnego szefa gruzińskiej służby bezpieczeństwa Igora Giorgadze, później oskarżonego o zdradę stanu: „Dysponujemy danymi, z których wynika, że Gruzja stała się już jedną z głównych tras tranzytowych międzynarodowej narkomafii. Narkotyki przez Gruzję na Zachód idą głównie z Azerbejdżanu, Azji Środkowej i Centralnej oraz Północnego Kaukazu. Skutecznie przeciwstawiać się temu przeszkadza silna presja ze strony lokalnych klanów, często działających przez struktury władzy, i, jakkolwiek paradoksalnie to brzmi, konflikt w Abchazji, który odciąga nasze najlepsze siły”. Przypuśćmy, że Igorowi Giorgadze, mimo że jego najlepsze siły były odciągane na Abchazję, udało się zablokować jakąkolwiek, niechby i nie najintensywniejszą, narkotrasę, wplątać się w osobistą wojnę z tymi, którym było na rękę to, co działo się w Abchazji, bo robili swoje wielkie pieniądze na krwi małego kraju. Wplątał się i przegrał… a już jak to zostało zaaranżowane, nie ma znaczenia. Ale kto jest wygrany? Baronowie narkobiznesu? Mandarynowi książęta? Tytoniowi królowie? Nie będę marnować komplementów osobom narodowości gruzińskiej, tak samo jak nie będę ogólnie oskarżać ich o wszelkie grzechy. Nie ma i nie może być jednej formuły dla całego narodu — ani pocieszającej, ani negatywnej. Tym bardziej dla innych, jak się okazało, wszyscy jesteśmy „osobami narodowości kaukaskiej”. Również nie uważam, że wojna jest kontynuacją polityki, tylko innymi środkami. Wojna to nie kontynuacja, a porażka polityki. Na wojnie nie bywa zwycięzców. I ja dawno dla siebie powtarzam słowa Maksymiliana Wołoszyna, powiedziane przy okazji innej wojny: „Modlę się za jednych i drugich”. Wydawało mi się, że minione lata powinny były doprowadzić do wyważonego podejścia do problemu, do absolutnej historycznej uczciwości i etycznej nieskazitelności, kiedy przychodzi mówić o tak drażliwej kwestii dla audytorium, mało zaznajomionego z prawdziwym stanem rzeczy. Bardzo zasmuciła mnie w tym względzie pozycja batono Raula. Nie mogę przysiąc, że starcza mi równej chrześcijańskiej miłości dla wszystkich, ale przysięgam, że w żadnym przytoczonym fakcie nie skłamałam i w każdej chwili mogę dokumentalnie je potwierdzić. Eteri BASARIA
Tłumaczenie maszynowe
Wołodymyr Jaworiwski: Chciałoby się, Wiktorze, porozmawiać o sprawach głęboko osobistych — powiedzmy, jak się czujesz? Chciałoby się pewnie być Bohdanem Chmielnickim. Ale przecież Bohdan Chmielnicki bywał różny. I ten, który szedł na bitwę pod Żółtymi Wodami i zwyciężył. I był Bohdan pod Beresteczkiem… Z jakiegoś powodu pomyślałem jeszcze o chłopakach, którzy polegli pod Krutami. Pasuje któryś z tych modeli, czy to coś innego, czego tutaj nie wymieniłem? Wiktor Juszczenko: Jestem przekonany, że coś innego. I chciałbym wyjść od tego, czego bardzo często nam brakuje — poczucia potrzeby efektywnej władzy. Po co nam władza? Cały demokratyczny świat z reguły przeprowadza jedną paralelę: po to, żeby żyło ci się lepiej. W nas jest zakorzeniona, jeśli mówić o pragmatycznej stronie, dążność do lepszego życia. Nazywa się to postępem: chcę jutro żyć rzeczywiście lepiej niż wczoraj, niż żyję dzisiaj. Ale do tego trzeba wykonać szereg społecznie zorganizowanych działań. Jednym z nich jest polityka. Wszyscy jesteśmy przekonani o tym, że standardy socjalne to lejtmotyw każdej polityki. I jeszcze raz chcę powiedzieć, jak zrobić dobrą gospodarkę, a wy automatycznie odpowiecie na pytanie, jak dać ludziom dobrą emeryturę. Ale — i w tym najważniejsze — i przede wszystkim — sprawiedliwość społeczna, zabezpieczenie społeczne, a po drugie — efektywna, przejrzysta, uczciwa, nieskorumpowana gospodarka — to jest wynik czystej polityki. Innego przykładu, innej drogi nie ma. Jeśli chcemy żyć lepiej, jeśli chcemy widzieć uczciwą gospodarkę, musimy mówić o adekwatnej do niej władzy. I oto doszliśmy do tego, że miejsce i rola wyboru politycznego są dla nas dzisiaj nie mniej ważne niż bitwa pod Beresteczkiem, pod Żółtymi Wodami czy wyprawa chłopaków pod Kruty przeciwko wojskom Murawjowa. My dzisiaj mówimy o wyborze moralnym, który daje — po raz kolejny! — nam szansę. Przypomnijmy sobie, kiedy ukraińska demokracja przegrywała? Przegrywała z reguły wtedy, kiedy była rozdzielona, była w niezgodzie. Bardzo dobrze nas dzielili. Dzielili nas i według wiary, i według języka, i według geografii, według zamożności… W. Jaworiwski: Już kiedyś mówiłem, że w latach osiemdziesiątych nas jeszcze podzielili na myś-
Tłumaczenie maszynowe
Ukraiński Instytut Badań Społecznych oraz Centrum „Monitoring Społeczny” 26 grudnia 2001 roku ogłosiły, że „Mężczyzną roku” został uznany Wiktor Juszczenko. Pytanie zadane respondentom brzmiało następująco: „W naszym kraju stało się już tradycją wyłanianie „mężczyzny” i „kobiety” roku, czyli najbardziej wyrazistych osobowości mijającego roku. Proszę powiedzieć, kogo Pan/Pani uważa na Ukrainie …?” Wiktor Andrijowycz zebrał przeważającą liczbę głosów i został Mężczyzną 2001 roku. „Kobietą roku” uznano Julię Tymoszenko.
Szczerze cieszę się z powodu Wiktora Andrijowycza, nie mogę jednak nie dziwić się umowności nazwy tej nominacji, ponieważ Mężczyzną (Чоловіком) rodzi się na całe życie. Zatem i w 2000 roku, i jeszcze wcześniej, a także w 2002 roku, i dalej, i tak długo, jak będzie żył, Wiktor Juszczenko pozostanie Mężczyzną — właśnie z wielkiej litery. A niech mu, Boże, da zdrowie, siły i zapał na długie lata! Jednak mamy dziś powód, by mówić o Wiktorze Juszczence jak o jasnej, oryginalnej osobowości, która ujawniła się w Ukrainie na przełomie tysiącleci, w 2001 roku. Jego premierostwo — głośne nie z jego inicjatywy — raczej od histerycznych tyrad zazdrośników i przeciwników wszelkich rang i szczebli. No bo nie mogli znieść, że babcie z odległych, odciętych od prądu wsi znów uwierzyły w istnienie światła i emerytury! Kłaniamy się wam także, wrogowie: przyciągnęliście uwagę nawet obojętnych i zziębniętych dusz do tego Mężczyzny. Daliście możliwość nawet ironicznym intelektualistom zatrzymać się i rozejrzeć wokół, by zrozumieć, że nie wszystko żywe, genetycznie ukraińskie, zostało zniszczone w tym cynicznym, agresywnym, antynarodowym świecie. Okazuje się, że można być Profesjonalistą i nie stracić dziecięcego sposobu postrzegania świata oraz dobrego serca; można zajmować drugie pod względem znaczenia w państwie stanowisko i patrzeć na świat oczami zdolnymi odczuwać ból wielu ludzi jak własny; nie stawać na słowne szczudła, rzucając demagogicznymi frazesami, ani nie plątać się w półgwarze, kipiąc nienawiścią do wszystkich, którzy mają własne zdanie, lecz mówić MYŚLĄC, starając się zrozumieć tych, którzy chcą słuchać. Napaści narastały, gazety „demokratów”, zielone ze złości i od „kapusty”, przekupione telewizyjne i radiowe kanały „polewały” premiera Juszczenkę żółcią i kompromatem, a ludzie, naród Ukrainy, nie mogąc odpowiedzieć, coraz bardziej go kochali. Kochali, bo pojęli, kogo i za co mają kochać. Bo, tak samo jak Wiktor Juszczenko, chcą ładu w swoim gospodarstwie i wierzą, że ten ład jest możliwy. Że dostatek, wchodząc do ukraińskiego domu, uleczy ukraińskie problemy. Wreszcie znudziło im się oglądanie na ekranie telewizora indyków i bazyliszków; chcieli zobaczyć tam normalną twarz Mężczyzny, zdolnego do smutku, zadumy, zakłopotania, lecz nigdy — nigdy! — nie rozpryskującego własnego gniewu w ogólny ból i gniew. I — doczekali się tego Mężczyzny. Prowokowano go — pamiętajcie, jak przebiegało odsunięcie Wiktora Juszczenki ze stanowiska premiera — lecz on wyszedł na trybunę i zszedł z niej ze słowami „Chrystus zmartwychwstał!” (zdarzenie miało miejsce w dni Wielkanocy), bo jako chrześcijanin pragnie dobra nawet dla tych, którzy go nie rozumieją. Słuchając Wiktora Juszczenki, wyodrębniłam dla siebie osobiście trzy jego zasady. Pierwsza: czysta, społecznie ukierunkowana polityka, zdolna zmienić Ukrainę. Druga: Ukraina potrzebuje światła — jako kategorii duchowej, bo boi się go wszelka nieczystość. Trzecia: dziesiątym przykazaniem Bożym, jakie sobie wyznacza, jest „Nie bój się”. (Notabene „Nie bój się” powtarza się w Biblii ponad 2000 razy). Otóż Mężczyzna, który buduje swoje życie, mając nadzieję, że następny dzień uczyni szczęśliwszym starca czy malca, który dąży do światła i dla którego światło jest bronią, Mężczyzna, który nie zna strachu, i chrześcijanin, żyjący w magicznym kręgu Bożego Narodzenia i Wielkanocy, zasługuje na zaufanie. Mimo plakatowości wizerunku, który — wbrew jego woli i bez jakichkolwiek wysiłków — się tworzy, Wiktor Andrijowycz uparcie nie poddaje się standaryzacji. Zawsze jest trochę nieoczekiwany, skłonny do improwizacji, natura artystyczna i żywa. Ale — twardy w swoich przekonaniach, konsekwentny w słowie. Można go nazwać dzieckiem wsi i nie będzie to odstępstwem od danych biograficznych ani sprzecznością z ludzkimi upodobaniami: wiosenne ugory, kwitnący sad, zagon zboża budzą w nim odwieczne chłopskie uczucia, w których splatają się „piękne i pożyteczne”, owe same „dwa równe skrzydła”, które — według słów Maksyma Rylskiego — czynią człowieka szczęśliwym. Wiktor Juszczenko — inteligent w drugim pokoleniu, jego rodzice są nauczycielami, a on sam ze względu na swoją działalność zawodową i wybrany zawód, a teraz także polityczną sprawę, wygląda stosownie i uzasadnienie wśród doświadczonych polityków, bankierów, urzędników — intelekt Juszczenki pozwala mu być naturalnym, swobodnym, przekonującym w każdym światowym elitarnym towarzystwie. Dużo czyta, nazwiska ukraińskich pisarzy, malarzy, naukowców, gwiazd produkcji nie są dla niego jedynie znane, ale również zrozumiane, a ich twórczość i działalność stanowią część jego wiedzy. Lubią go dzieci, sympatyzują z nim kobiety, ufa mu młodzież. Wydaje mi się, że jego ulubionym instrumentem muzycznym jest skrzypce, kolory — biały i zielony, że jednakowo kocha step i góry, że Ukraina jest dla niego jedynym możliwym środowiskiem życia.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
warto przypomnieć słowa Franciszka Józefa, którego bardzo szanują w Europie: “Sprawiedliwość społeczna — fundament narodu”. Zatem, największym moim pragnieniem jest, abyśmy na przedstawiciela władzy patrzyli jak na efektywnego współczesnego człowieka, który daje odpowiedź — jakim życiem żyjemy. Według kogo, po kim będziemy żyć? Według Bohdana Chmielnickiego? Możemy wyciągnąć lekcje od Bohdana Chmielnickiego, ale nie powinniśmy zapominać, że żyjemy w XXI wieku. On miał swój czas i swój wybór. Dzisiaj mówić o wydarzeniach pod Krutami — to mówić o swojej postawie i swojej moralności. Krutianie szli świadomie na śmierć, ale to był świadomy wybór — prymat moralności nad życiem. I właśnie moralność narodowa zmusiła tych trzystu chłopców, którzy polegli pod Krutami, do dokonania tego wyboru. Chcę przerzucić mostek w nieco inną płaszczyznę. Od nas nie wymaga się dzisiaj oddawania życia. Nawet krwi nie wymagają — oddać po dwieście gramów, aby tą ceną zapewnić dobrobyt dla Ukrainy. Od nas wymaga się jasnej, świadomej postawy politycznej: tego wyboru, którego musimy dokonać. I jestem niezmiennie przekonany o jednym: sprawiedliwość społeczną i wysokie standardy socjalne może dać efektywna gospodarka. Nie chciałbym często powoływać się na wypowiedzi wielkich ludzi, ale chcę zacytować Indirę Gandhi: “Najcięższe bolączki społeczne leczy się zdrową gospodarką”. Dajcie odpolitycznionych, inaczej myślących i nie myślących… W. Juszczenko: Tak, to też dobry przykład. Bo wszyscy, którzy dzielili, dobrze rozumieli: rozdrobnionym stadem łatwo zarządzać. Jak tylko powstaje monolit, jak tylko powstaje zwartość, — a one powstają wokół idei, ona cementuje biznes, wierzących-niewierzących, tych, którzy na wschodzie, na zachodzie się urodzili, — jak tylko pojawia się idea, wokół której grupują się siły demokratyczne, to jest właśnie szansa na poważną deklarację polityczną, na poważne polityczne “ego”, — poważne zwycięstwo. To niezwykle znaczące rzeczy, które braliśmy pod uwagę, kiedy formowaliśmy blok polityczny “Nasza Ukraina”. Chciałbym zwrócić uwagę na ten — po prostu! — paradoks: żyjemy w demokratycznym kraju, gdzie dziesięć lat budujemy demokrację, i — ani jednego roku! — w parlamencie nie było przewagi demokratycznych sił politycznych. Proszę powiedzieć, jak można na Ukrainie przyjąć nową ustawę emerytalną, jeśli za nią nie znajduje się 226 głosów w Parlamencie?! Dzisiaj nadwielkim zadaniem na Ukrainie jest — jak zebrać do kupy siły demokratyczne. W. Jaworiwski: Żeby rozłam nie czynił się w szeregach demokratów… W. Juszczenko: Tak, i pracowalibyśmy dzisiaj na tym polu, które tradycyjnie oddajemy lewicy. To nie jest pole komunistów, proszę mi wierzyć! Jeśli ludzie tradycyjnie głosowali na komunistów, to nie świadczy o ich komunistycznych przekonaniach. Głosowanie to nie jest ideowe,
Tłumaczenie maszynowe
Dla Wiktora Juszczenki
Przygasł nasz ukraiński Eden — „Mały Ukrainiec” pod koniem. Gospodarzowi ojczystej ziemi piętno plebejusza stawiają na czole.
Już nienasyceni piją mocne wino. Z cudzego kielicha? Wszystko jedno. Harcuje złodziej: dewoci, drobni złodziejaszkowie-magnaci Złotousti i złotoręcy.
Brzęczą w ich wołach złoto i „ordery”… O wytrzymaj, Ukraińcu, nie jęcz — Tam, gdzie wzrok twój skrycie zamarł, Nadziei-Wiary narodził się Znak.
* * * Rozbłysło. Wzeszło nad światem Na przełomie prawdy i kłamstwa. Na ostrzu ciemności i światła Balansujemy — na granicy.
Najwyższa Wola rozświetliła Nam z obietnicy niebios, Abyśmy przejrzeli i dojrzeli, Abyśmy zobaczyli siebie:
Droga bita-przebita, Którą idziemy — nie przejdziemy. Horda puszczyków, co pracowicie Obsiadły nasz Eden…
Abyśmy, nareszcie, pojęli, Bo jeszcze nie wiemy do końca, W czyich kieszeniach utonęły Klucze od wolności-życia.
Rozbłysło. Zorza jaśnieje. Modlę się: nie bój się i walcz! I my przejrzymy i dojrzejemy, Dopóki z nami ty jesteś.
Tamara ŻURBA, wieś Iwaniwka, rejon dolynski, obwód kirowohradzki.
to — głosowanie socjalne. W. Jaworiwski: Komuniści zbierają głosy na polu nędzy… W. Juszczenko: A zatem, wracamy do punktu wyjścia: potrzebujemy efektywnego systemu politycznego. Dla niego musimy stworzyć demokratyczną grupę, te siły, które mają orientację demokratyczną, które są zdolne rozbudować Ukrainę. W. Jaworiwski: Jeszcze jeden temat, którego dotkniemy z tobą. Ja, otrzymawszy około dwudziestu tysięcy listów w odpowiedzi na swoje audycje radiowe, — u mnie moja wiejska chata jest nimi zastawiona, — wszystkie je przeczytałem i doszedłem do wniosku: dzisiaj nawet każda wiejska babcia wie, co trzeba zrobić, aby wyprowadzić Ukrainę z tego bagna, w którym tak dawno utknęliśmy… Recepty te są nadzwyczaj proste i dostępne, które ty, ekonomista i bankier, znasz głęboko, a ludzie formułują je oto tak: zabronić władzy na wszystkich szczeblach kraść, urzędnikom nie brać łapówek, funkcjonariuszom organów ścigania uczciwie wykonywać swoje obowiązki, politykom — mówić narodowi prawdę, złodziei — posadzić za kraty. Oto taka prosta strategia, można nazwać ją i populistyczną. Ale już mówiłem nie raz: Juszczenko nie dokonał cudu. On jedynie odważył się odgonić kilka — najtłustszych! — świń od państwowego koryta. I rozliczył się z emerytami, pracownikami budżetówki, zwiększył emerytury… Blok „Nasza Ukraina” w kampanii wyborczej działa jakby nielogicznie — wielu tak się wydaje. Odmawia modnej obecnie opozycyj-
Wiktor i Kateryna ności, od krytyki obecnej władzy, co jest niepopularne wśród narodu… Jeśli się mylę — sprostuj, — a, w zamian, proponowana jest czysto pozytywistyczna strategia… Dlaczego podjęto taką decyzję, — ze strachu przed władzą? W. Juszczenko: Kategorycznie: nie! Ja nie lubię rewolucji. Ale ja lubię wybór: albo budujemy barykady, albo budujemy Ukrainę. Wybierajmy. Budować barykady jest efektowniej. Ja rozumiem opozycję i jej stanowisko. Ja nie potępiam i nie krytykuję jej — mi uczucia opozycjonistów są zrozumiałe. Ja nie jestem oryginalny i do obecnej władzy odnoszę się z pretensjami. Ale okoliczności pozwalają nam dokonać wyboru, więc dokonajmy go! Mówmy o tym, że ktoś ma jedną strategię, a obecna władza — inną; jeszcze ktoś inny — trzecią, alternatywną strategię. Mówmy o tym, na ile nasza strategia jest silniejsza, bardziej udana, że to jest ta strategia, która daje odpowiedź na wszystkie te kłopoty, które mamy. Ja mówię z tej pozycji, że „Nasza Ukraina”, jako siła polityczna, zna problemy i zna drogę ich rozwiązania. Chcemy mieć bardziej efektywną władzę — zacznijmy od siebie! W. Jaworiwski: Dość o polityce, dość! Dobrze powiedziała Lina Kostenko, mi ta fraza bardzo się podoba: „Nie czas mija, a mijamy my…” Jak by nie było, ale ja, przynajmniej, już czuję te dni, których tak mało w tej życiowej krzątaninie: Nowy Rok, Boże Narodzenie, zapach gorącego wosku z zapalonych świec… Kolędnicy pod drzwiami… Dni, kiedy zapominasz o wszystkim i masz możliwość spojrzeć w swoją duszę: od czegoś oczyścić się, w czymś — utwierdzić się… Bardzo lubię chodzić na całonocne czuwanie — i na Wielkanoc, i na Boże Narodzenie — kiedy nie ma wokół ciebie żadnej krzątaniny, kiedy jakby dotykasz opuszkami palców wieczności… Zbliżają się takie dni. Wiktorze, w te dni coś wspomina się, — chce się poczuć małym kolędnikiem — pamiętasz siebie takim? Mnie zapamiętało się, jak starsi chłopcy idą z przodu, a my, mali, gdzieś w ogonie, podśpiewywaliśmy. Przypominam sobie, śnieg, rozgwieżdżone niebo, swój mały chutor… Wydawałoby się, że to święto całkiem zdruzgotała władza, ależ nie, — za każdym razem na Boże Narodzenie gotowano tradycyjną kutię i galaretę, — wszystko to robiono, ale podziemnie… Co u ciebie, Wiktorze, wiąże się z Bożym Narodzeniem? Nie dzisiejszy Juszczenko, a oto ten, mały chłopczyna, który szukał, gdzie jego ziemia — nie mógł znaleźć, bo z jednej strony — Rosja, a z drugiej — Polska… Wróć tam i opowiedz — jak to było?.. W. Juszczenko: To był taki romantyczny okres w życiu, — chociaż i wiele innych jasnych momentów było, ale te magiczne dni Bożego Narodzenia
Mamo, kocham Was!
Chrystusowe — szczególne. Ale nawet w mojej wsi było to głębokie podziemie: rodzina nauczycieli nie miała prawa świętować Bożego Narodzenia! Ale moja pamięć świadczy, że były to szczególne, magiczne dni: przebywałeś w takim oczekiwaniu! Wydaje się, że wszystkie inne dni roku są mniej wartościowe — one nie przynoszą tej łaski i nie dają tych nadziei, które daje Boże Narodzenie, święta bożonarodzeniowe. Pamiętam, jak mama wcześnie rano mnie budziła i wyprawiała kolędować czy szczodrować — trzeba było to zrobić tak, żeby nikt cię nie widział. Mogłem odwiedzić siedem-osiem domów — u krewnych. Wujkowie, dziadkowie, chrzestni ojciec i matka… I gdyby jeszcze na tym kłopoty się kończyły (śmieje się), a to wracam do domu — mały, liczyć nie umiem. Rozłożę na piecu kopiejki — co wtedy dawali? Najwięcej — pięć kopiejek, niektórzy dawali „białe ruble” — jubileuszowe. I ja je rozłożę na piecu, zaczynam patrzeć: co mam wybrać? Przychodzi starszy brat Petia i mówi: — Witia, umówmy się. Oto patrz — żółte pieniądze — to złote pieniądze. Ty bierz sobie złote, a mi dawaj srebrne (śmieje się)... Lecz wracam myślami w dzisiejszy dzień i myślę: jak zrobić tak, żeby ci ludzie, którzy w mojej wsi obecnie żyją, zwłaszcza dzieci, zwłaszcza to pokolenie, które zmieniło mnie — żeby ich nie spotkało to, co spotkało mnie w złym spadku… Pierwsza odpowiedź — przywrócić prawosławne tradycje, prawosławną wiarę. Dla mnie osobiście zaczyna się to od odbudowy w mojej wsi cerkwi. Dla mnie i mojego brata jest to zasadniczy, moralny, chrześcijański obowiązek. Postawić cerkiew Pierwszego Apostoła Andrzeja — budujemy ją już cztery lata, mam nadzieję, że wkrótce otworzymy. Imieniem naszego ojca chcemy ją nazwać, bo dla mnie mój ojciec — to bohater. Wiecie, jestem mu wdzięczny całe życie, że nigdy nie zdejmował z pokucia ikony! Ile on prześladowań otrzymał za to, że u nas zawsze wisiała ikona! Tak więc, chcemy postawić, w pamięci o naszym ojcu, cerkiew Andrzeja Pierwszego Powołanego. Chcemy otworzyć jeszcze dwa ołtarze boczne — Katarzyński i Jerzego, bo w naszej wsi kiedyś były cerkwie Katarzyńska i Jerzego. Chcemy otworzyć szkołę sobotnią w naszej cerkwi i powrócić do tych tradycji, które, jestem przekonany, staną się rodowymi korzeniami i moralnym Prawem dla przyszłych naszych pokoleń. W. Jaworiwski: I ostatnie, Wiktorze. Gdzie będzie twoja mama na Boże Narodzenie? W wsi czy u ciebie? W. Juszczenko: Niestety, ona będzie w wsi. Jak była przez wszystkie te lata — ona kategorycznie nie chce ani do Kijowa, ani do jakiegoś innego miasta. Bardzo nam jej brakuje. Chciałbym, żeby była przy mnie, przy moich dzieciach, swoich wnukach. Ale... To także postawa życiowa: ona chce być u siebie w domu, w swoim gospodarstwie, gdzie przy niej są jej kurki, dwa prosiaczki, dwie kózki — ten niewielki świat, którym się opiekuje. W. Jaworiwski: Powiedz coś mamie… W. Juszczenko: Ja jej mogę powtórzyć to, co mówię za każdym razem, kiedy przyjeżdżam, kiedy patrzę na nią, małą, drobną… Mamo, ja Was bardzo kocham! Jestem bardzo wdzięczny losowi, że Wy jesteście. I chcę, żebyście byli z nami jak najdłużej. My często rozmawiamy, my stale myślimy o Was i my Was bardzo kochamy! W. Jaworiwski: Myślę, Wiktorze, że nasza Ukraina — to też nasza matka, więc twoje słowa dotyczą i całej matki-Ukrainy… W. Juszczenko: Tak. Każdego dnia biegniemy do pracy, mamy bardzo dużo planów — na wszystko nie wystarcza czasu. W końcu przychodzi wieczór, idziesz do domu — zamyka się to koło. Sam siebie pytasz: po co ty biegasz? Komu ty służysz? Co chcesz osiągnąć kolejnym dniem swojego życia? I dochodzisz do wniosku: cała ta krzątanina ma sens tylko w jednym przypadku. Kiedy wszystko to robi się po to, aby w jutrzejszym dniuśmy byli szczęśliwsi. Żeby ten dostatek, ta harmonia, te społeczne, duchowe i moralne kryteria osiągały swoją skuteczność na ukraińskiej ziemi. Wielką podporą każdego z nas — jest własna rodzina. Bardzo, bardzo chciałbym, żeby u nas, u całego ukraińskiego ludu były rodziny szczęśliwe, zamożne i żeby tam zawsze było ciepło i była radość. Żeby tam zawsze płonęła ta świeczka bożonarodzeniowa
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
tymi problemami, piszę książkę, mam nadzieję, że za miesiąc lub dwa ją ukończę. Jest ona o mojej wizji tego, jak powinna dalej rozwijać się ludzka cywilizacja. Dlatego też czytam Biblię, uważnie ją opracowuję. Właśnie tam wiele mówi się o tym, jak zharmonizować życie. — Rozumiem, że jest Pani osobą wierzącą. Czym dla Pani jest wiara w Boga? — Wiara to sposób życia. Niezależnie od tego, jakie są próby, Pan mówi: „Wierz i nie bój się”. „…Wierzę w nową misję Ukrainy” — A jak Pani interpretuje znane biblijne powiedzenie o tym, że każda władza pochodzi od Boga? — Przecież nie znamy Bożych planów na rok, na tysiąclecia naprzód. I być może właśnie dzisiaj dla Ukrainy potrzebna jest taka władza, jaką mamy, aby pokazać nam wszystkie nasze niepowodzenia w sposób bardziej widoczny, bardziej wyrazisty. Abyśmy zobaczyli, odczuli jak najsilniej, że tak dalej żyć nie można. I dokonali jakościowego skoku naprzód. A nawet stali się przykładem dla innych państw. — Czy nie jest to polityczny romantyzm? — Jestem przekonana: Ukraina jest powołana do wypełnienia swojej historycznej misji. Tą misją jest danie światu nowego przykładu budowy sprawiedliwego społeczeństwa. Tak, sprawiedliwość musi panować we wszystkim: gospodarce, polityce, ogólnie w życiu społecznym. — To pilna potrzeba, oczywiście. Ale hasła budowy sprawiedliwego społeczeństwa na tle naszej rzeczywistości wydają się, proszę wybaczyć, pięknymi słowami, dalekimi od wcielenia w życie. Niestety. Jest Pani idealistką? — Nigdy nie byłam idealistką. W życiu zawsze zajmowałam się wyłącznie pragmatycznymi, praktycznymi rzeczami. Nigdy nie przejmowałam się utopiami. Realny cel i realne jego osiągnięcie — oto czym zawsze się przejmowałam. Proszę pomyśleć: kiedyś loty kosmiczne wydawały się ludzkości czymś absolutnie niewykonalnym. Ale my jesteśmy świadkami wcielenia tego, co nawet nie było wyobrażalne. Kiedy rzeczywistością stało się wiele z tego, co wydawało się nierealne — na przykład sztuczna inteligencja, leki na nieuleczalne kiedyś choroby itd. — czyż nie będziemy w stanie uczynić ludzkiego społeczeństwa sprawiedliwszym? Tradycyjne światowe ideologie już przeżyły swoje. Socjaldemokraci, republikanie, demokraci, konserwatyści — przedstawiciele wszystkich tych ideologii w swoim współzawodnictwie wypracowali w końcu te standardy cywilizacji, według których powinno budować się życie. To znaczy, demokracja, gospodarka rynkowa, równość wszystkich form własności, wartości społeczeństwa obywatelskiego — to faktycznie ogólnie przyjęte zasady, którymi kierują się obecnie prawie wszystkie kraje. Ale przecież widzimy, że dzisiaj świat jest zaniepokojony skalą terroryzmu — a zatem nie wszystko jest w porządku w tym świecie? Człowiek w tak zwanych cywilizowanych krajach zbudował sobie, wydawałoby się, bardzo wygodne, przewidziane w najdrobniejszych szczegółach życie. Ale dlaczego tam obecnie tak rozpowszechniony jest zawód psychoterapeuty, psychiatry? Widocznie z „gospodarką duszy” człowieka nie wszystko jest w porządku. Odczuwa on jakiś dyskomfort. Na poziomie państw nie znikają też problemy społeczno-ekonomiczne, nie zostały usunięte sprzeczności między różnymi warstwami ludności nawet w najbardziej rozwiniętych krajach. Wydaje mi się, że pojawia się pilna potrzeba zasadniczo nowego modelu społeczeństwa. Umownie nazwałabym go wolą sprawiedliwości. Sprawiedliwość to pewna harmonia w relacjach między ludźmi, między grupami społecznymi i między państwami. Musimy widzieć i wytyczać — bardzo profesjonalnie i pragmatycznie — drogi wyjścia z tego kryzysu na wszystkich poziomach. — I Pani naprawdę widzi konkretne, realne drogi? — Musi dokonać się jakościowy przełom. I on, jestem przekonana, musi dokonać się właśnie na Ukrainie. Tak, Ukraina, mimo wszystko, ma szczególne miejsce w światowej cywili-
Tłumaczenie maszynowe
“Wiara — to sposób życia…” — Julio Wołodymyriwno, kiedyś w jednym z wystąpień wspomniała Pani o “Filozofii imienia” Pawła Florenskiego. Zatem zacznijmy rozmowę od Pani imienia. — Z dzieciństwa pamiętam: imię moje wydawało się rzadkie. Modne wtedy były, najwyraźniej, inne imiona. Obok, w otoczeniu, umownie mówiąc, były trzy Olenki, cztery Olgi, a Julii — żadnej. Zawsze byłam dumna ze swojego imienia: czułam, że jest ono szczególne. Z pochodzenia jest ono rzymskie, oznacza, na ile wiem, dobrotliwość, uczciwość. To imię zawsze podobało się ludziom, z którymi się komunikowałam. Myślę, że człowiek powinien kochać swoje imię — ono nie bywa przypadkowe i w pewien sposób programuje nasze czyny, ogólnie życie. — A jakim dzieckiem Pani była? — O ile siebie pamiętam — zawsze byłam liderem, w każdym towarzystwie. Szczerze powiem, liderowanie to przychodziło mi łatwo, organicznie, bez jakiejś rywalizacji z kimkolwiek. Bardziej interesowało mnie z chłopcami niż z dziewczynkami. Chłopcom więcej wolno było, byli bardziej aktywni. Z nimi lubiłam grać w piłkę nożną, to dawało ogromną przyjemność. Rzeczywiście, pociągał mnie ruch, profesjonalnie zajmowałam się sportem. — Oto skąd u Pani fizyczna wytrzymałość, sportowa postawa! I jaką dyscypliną sportu Pani się zajmowała? — Gimnastyką sportową. Miałam stopnie i, ogólnie mówiąc, tej sprawie oddana była znaczna część życia. Wracając do tematu dzieciństwa, przypominam sobie: od małego wszystko, za co się brałam, starałam się zrobić jak najlepiej. Na przykład, nawet kiedy mama zlecała umyć naczynia czy posprzątać w domu — chciało się wykonać zlecone prawie idealnie. To samo dotyczyło i nauki w szkole. — Była Pani prymuską? I komsomolską aktywistką? — Nie mogłam nie uczyć się dobrze. Ale komsomolską aktywistką akurat nie byłam. Liderowanie — na poziomie starosty klasy, czyli z “ideologiczną działalnością” starałam się siebie nie wiązać. Szczerze mówiąc, dość długo w swoim życiu byłam istotą apolityczną. Kiedy myślę o tym, to uświadamiam sobie: do polityki przyszłam niespodziewanie dla siebie samej. — Czyli, przez biznes? Może, do biznesu i wróci Pani? — Na tej niwie nie jest mi już ciekawie. A zajęcie biznesem, myślę, było mi dane, żeby później, dzisiaj, mieć możliwość prowadzić walkę na równych z tymi, których uważam za swoich poważnych oponentów. Byłabym słabsza niż oni, gdybym nie miała finansowej możliwości wytrzymywać tę wprost zaciętą walkę. Inaczej nie warto przychodzić do polityki — chce mi się wiele zmienić w naszym kraju na lepsze. Zbudować na Ukrainie takie życie, które, być może, stałoby się wzorem dla innych państw. — Wróćmy do Pani biografii. W jakiej rodzinie Pani wyrosła? — Urodziłam się na Dniepropietrowszczyźnie. Tak się złożyło, że nie mieszkałam ze swoim ojcem. Zostawił nas z mamą, kiedy się urodziłam. Zatem wychowywała mnie tylko mama, zwykła kobieta, których wiele na Ukrainie, — tych, które niosą na sobie ciężar odpowiedzialności za całą rodzinę. Pozostaje dla mnie przykładem sumiennego, dobrego, pracowitego człowieka. Nasza rodzina nie miała nic wspólnego z uprzywilejowanymi warstwami, partyjną nomenklaturą. Mogliśmy polegać tylko na sobie. Mama pracowała jako dyspozytor w przedsiębiorstwie transportu samochodowego. Żeby zarobić na życie — a musiała jeszcze pomagać swojej matce, rodzinie siostry, — mama często dyżurowała całodobowo. Jestem wdzięczna jej: zrobiła wszystko, aby dać mi wyższe wykształcenie. Zatem, dorastałam w warunkach, w których wiedziałam, co znaczy oszczędzać każdą kopiejkę i co znaczy niesprawiedliwość. — Pozwoli Pani zapytać, w jakim języku komunikowano się w dzieciństwie? Zauważyłam, że Pani w ostatnim czasie przeszła na ukraiński. — Tak, postawiłam sobie za cel komunikować się w języku ukraińskim. Sama jestem bardzo zdziwiona: teraz myślę tylko po ukraińsku, piszę książkę i przemówienia tylko po ukraińsku, modlę się — w myślach! — w języku ukraińskim. Naprawdę dziwne, jak łatwo to mi przychodzi, bo przecież rozmawiano w naszej rodzinie po rosyjsku, i nauka, i dalsza komunikacja prowadzona była również po rosyjsku. Teraz i bliskich swoich podciągam do tego, żeby komunikować się po ukraińsku. Po prostu trzeba pragnąć czegoś naprawdę — wtedy wszystko będzie się udawać. — Istnieje wyrażenie self-made-man, czyli człowiek, który sam siebie stworzył. Pani jest kobietą, która sama siebie “ulepiła”? — Myślę, że nie jestem wyjątkiem: każdy człowiek sam siebie “lepi” w życiu. Czyż dorosły człowiek może stale polegać na jakichś “podpórkach”, czyjejś stałej opiece? Powinien ponosić odpowiedzialność za siebie, tworzyć swoje życie. — Co może Pani powiedzieć o swojej córce? W końcu, ona dorastała już w znacznie bardziej komfortowych warunkach niż Pani. Jak ona wykazała się w sytuacji, kiedy za kratami po strasznych oskarżeniach znaleźli się jej rodzice? Jej, wydaje się, teraz lat szesnaście-siedemnaście? — Córka Jewhenija, Żenia — już uformowana, dojrzała, silna osobowość. Ma dwadzieścia jeden lat. Córka wychowana w rodzinie, która zawsze pokonywała jakieś trudności. Ona, o ile pamiętam, była dość samodzielna, przyzwyczajona podejmować ważne decyzje. Przed tym, jak mieli mnie aresztować, — z góry wiedziałam, że tak się stanie, — powiadomiłam ją, czy jest gotowa na taki bieg wydarzeń. Zresztą, zawsze radziłam się ze swoją rodziną, podejmując decyzje, które, delikatnie mówiąc, nijak nie mogły obiecywać spokoju, komfortu naszej rodzinie. Córka odpowiedziała, że przyjmuje mój wybór i nie wyobraża sobie, jak ja, jej matka, uciekam z Ojczyzny, ukrywając się przed prześladowaniem, gdzieś za granicę. — Życie wypróbowuje różnie. Może Pani być twardą i okrutną? — Okrutną — nigdy. W naszej rodzinie zawsze wychowywano dobroć, miłość jeden do drugiego, hojność duszy. Z pokolenia na pokolenie przekazywano rodzinne podanie: moja prababcia mieszkała na obrzeżach wsi, ale jej biedna chata nie była na skraju, — wszyscy zniewoleni, żebracy, biedni ludzie wiedzieli o jej nadzwyczajnej dobroci. Zawsze przyjmowała na nocleg, podkarmiła, czym mogła, tych nieszczęśników. Dzieliła się ostatnim. I ta historia ze szczególnym pietyzmem przekazywana była w naszej rodzinie. Dlatego nie mogę nawet wyobrazić sobie siebie okrutną. Ale twardość w osiąganiu celu dopuszczam. Jasność w działaniach, pryncypialność, zdecydowanie — cechy, które powinny nie dopuścić do porażki w osiąganiu celu. — Czyli, wyklucza Pani całkowicie porażkę jako możliwy wynik? — Tak, chociaż mówią, że w głębi duszy trzeba zakładać możliwość porażki — aby nie było bardzo boleśnie w razie niepowodzenia. — Tak czy inaczej, mówi Pani o tych cechach swojego charakteru, które zmuszają mnie do wspomnienia… horoskopów. Oczywiście, odnoszę się do nich jak do tekstów rozrywkowych. Jednak według wszystkich “horoskopowych oznak” Pani jest typowym Strzelcem. Celowa, wolicjonalna, bardzo pracowita, bezkompromisowa osobowość. Zresztą, te cechy uważane są — według stereotypów — za całkowicie “męskie” cechy. — Przynajmniej, mogę powiedzieć, że u mnie cel zawsze był — gdzieś powyżej głowy… — A teraz pytanie o luksus, o którym wielu nawet marzyć nie śmie, — o osobistej przestrzeni psychicznej. O możliwości zebrania się z myślami w samotności — czy ma Pani ją? — Dzięki Bogu, mam. Kiedy człowiek nie może lub nie chce pomyśleć w samotności — to destabilizuje go. Teraz, na przykład, jestem zafascynowana analizą filozoficznych idei dotyczących rozwoju ludzkości. Dużo czytam, myślę nad Julia Wołodymyriwna ze swoją mamą
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
zacji, wielokrotnie odgrywała ona wyjątkową rolę. I wierzę w nową misję Ukrainy. Po rozpadzie ZSRR nie poszliśmy drogą istniejących dziś modeli rozwoju społeczeństwa. Niektóre postradzieckie państwa bezkrytycznie wybrały drogę azjatycką, inne — europejską. Ukraina pozostała w stanie niepewności. Poziom sprawiedliwości spada poniżej krytycznej granicy. Brutalność na wszystkich szczeblach społecznych staje się zupełnie nie do zaakceptowania. Ukraina jest skazana na to, by wyrwać się z tego stanu beznadziei. I nie potrzeba do tego tysiącleci. Przede wszystkim — potrzebny jest jakościowy przełom duchowy. — Zatem dostrzega Pani jego oznaki? — Tak, w ciągu lat niepodległości na Ukrainie wzniesiono wiele świątyń. Różnych świątyń, różnych wyznań. Ale najważniejsze — to świątynie ku chwale Pana. I tak czy inaczej, jestem przekonana, że to w końcu sprzyjać będzie duchowemu przebudzeniu ludzi na naszej ziemi. Tu wierzę nawet w proroctwa dotyczące misji Ukrainy. — A czy nie ma w tym politycznego romantyzmu? Nasz naród jest zdemoralizowany, władza — skorumpowana, czasem ogarnia po prostu rozpacz co do zmian na lepsze… — Na próżno, nie wolno tracić nadziei. A co do kultury politycznej ludności, to jest to „zasługa” obecnej władzy. Rządzić politycznie niepiśmiennymi ludźmi, oczywiście, jest o wiele łatwiej niż tymi, którzy orientują się w rzeczywistości. Normalne społeczeństwo, które ma wychowywać prawdziwych obywateli, zaczyna się od odpowiedniego wychowania i nauczania w szkole. Obywatel powinien wiedzieć, jak może realizować władzę w społeczeństwie. Czyżby głośne słowa w rodzaju „władza w państwie należy do narodu”, „naród — jedyne źródło władzy”, „demokracja — jedyny środek budowy społeczeństwa” były tylko pustymi dźwiękami? Czy dziś człowiek może wpływać na władzę? Badanie socjologiczne (a ja zleciłam takie w tej kwestii), jestem przekonana, dałoby na to odpowiedź negatywną — w stu procentach. Człowiek, obywatel nie tylko nie sprawuje władzy, lecz nawet na nią nie wpływa. Czy może w takim razie normalnie istnieć społeczeństwo, które deklaruje demokrację? — Obawiam się, że to pytanie dotyczy nie tylko Ukrainy. — Tak, w najbardziej cywilizowanych krajach, z pewnością, obywatel również nie może wpływać na władzę. W tym — ogromna dysharmonia świata. Dlatego ludzkość musi budować cywilizację na zasadniczo nowych podstawach — harmonii i sprawiedliwości.
„…Czuję się wolnym człowiekiem”
— Jakie zatem miejsce, według pani, zajmują kobiety w tym globalnym procesie? — Zacznę od tego, że cała dotychczasowa cywilizacyjna droga ludzkości kształtowała pewien obraz mężczyzny. Na pierwszym etapie rozwoju społeczeństwa potrzebna była siła fizyczna, mięśniowa. I był to dość długi okres, kiedy to właśnie mężczyźni decydowali o losie ludzkości (łowiectwo, zdobywanie pożywienia, wojny). Egzystencja zapewniana była aktywnością mężczyzn, ich siłą fizyczną i wytrzymałością. Straty męskich zasobów, mężczyzn, były znaczne, ci często nie wracali z polowań, z wojen… To spowodowało dysproporcję między liczbą mężczyzn a kobiet. Tak powstały na przykład haremy. Kobiety po prostu były zmuszone walczyć o mężczyzn! Kobiety kochały, pieściły ich i w gruncie rzeczy rozpieszczały. Trwało to tysiąclecia. Tak męski rodzaj — i każdy mężczyzna z osobna — pielęgnował swoją pychę. Napawał się egoizmem — nie tylko w stosunku do kobiety. System władzy, całą hierarchię społeczną mężczyzna budował na egoizmie, zaspokajaniu swoich potrzeb. W końcu ukształtował się świat, w którym władza jest uzurpowana, a sprawiedliwość i harmonijność faktycznie nieobecne. A kobieta przez tysiąclecia podtrzymywała w mężczyźnie poczucie jego wyjątkowości. Mężczyzna był dla niej wcieleniem siły, fizycznej potęgi. Ówczesny stan rzeczy rodził poczucie rywalizacji między kobietami, które utrwaliło się w mentalności kobiet niemal na poziomie genetycznym. Dziś, gdy świat dotarł do krańcowej granicy niesprawiedliwości, powołaniem kobiety jest wniesienie w niego harmonii. — Ale to właśnie kobietom mężczyźni przypisują chaos, dysharmonię i zazdrość! — To niesprawiedliwe. Oto przykład: czy wyobraża pan sobie, żeby kobieta zazdrościła własnym dzieciom własnego męża albo odwrotnie? Taka myśl nawet nie przyjdzie do głowy. A w przypadku mężczyzn to norma. Mężczyzna zazdrości żonie wspólnych dzieci, bo — jak uważa — przez nie dostaje za mało uwagi. Tymczasem wraz z rozwojem cywilizacji, gdy odpadła potrzeba wykorzystywania fizycznej siły mężczyzny, kobieta zaczęła w pewien sposób przypominać o sobie. Wybiegając naprzód, powiem: aby zająć określoną pozycję w społeczeństwie, kobieta musi wkładać znacznie większe wysiłki w samoafirmowanie się niż mężczyzna. Musi być o kilka rzędów wielkości mądrzejsza, bardziej dyplomatyczna, bardziej przenikliwa, bardziej inteligentna. I dopiero wtedy zdoła otworzyć przed sobą drogę do sfer, w których podejmuje się ważne decyzje. Okoliczności życia wykształciły w kobiecie znacznie większą siłę i wytrzymałość niż te, którymi dysponowali mężczyźni. Cała historyczna droga rozwoju kobiecości i męskości pokazuje: dziś kobieta powinna wziąć władzę — na wszystkich szczeblach — w swoje ręce, eliminując mechanizmy egocentryzmu, na których opierały się instytucje społeczne. Zadaniem jest budowanie świata na zasadach harmonii i sprawiedliwości. — Ale kobiet wciąż jest niezwykle mało tam, gdzie rozstrzyga się los społeczeństwa. — Najważniejsze, aby kobiety uświadomiły sobie swoją rolę na obecnym etapie rozwoju cywilizacji. Tylko kobiety mogą jakościowo zmienić świat! — A jaka jest rola mężczyzn? — Niestety, dziś kobiety nie mogą liczyć na wsparcie mężczyzn. Taka jest rzeczywistość. Przez tysiąclecia mężczyźni wcielali w życie swoje wyobrażenie i rozumienie świata. Doprowadziło to do zupełnie namacalnego zagrożenia samozniszczeniem cywilizacji. Mężczyźni wykorzystali swoją szansę, eksploatując energię kobiet we wszystkich swoich sprawach, trzymając je na „drugich rolach”. Nieprzypadkowo, proszę przypomnieć, nawet za czasów reżimu radzieckiego zastępcami męskich szefów zawsze wyznaczano kobiety. To była przemyślana taktyka wykorzystywania potężnego potencjału, wysokiej odpowiedzialności i rzeczowości przedstawicielek, jak mówiono, „płci pięknej”. Dziś mężczyźni będą stawiać zaciekły opór ruchowi kobiet. Kobiety muszą zatem liczyć wyłącznie na siebie, polegać jedynie na własnych siłach. Nie wolno pielęgnować żadnych złudzeń! Kobieta ma pomóc innej kobiecie, każda powinna rozwijać poczucie solidarności. I tu musimy przekroczyć barierę psychologicznego rozdźwięku. Zmiana myślenia, strategii i taktyki — oto co ma być decydujące dla jakościowego przełomu. — Ale przecież i w pani „Ojczyźnie” są mężczyźni, to nie jest partia kobieca… — Jestem kategorycznie przeciwna temu, by „odgradzać” kobiety od mężczyzn. Każda kobieta ma ojca, męża, synów — zatem nie chodzi o jakiekolwiek ograniczanie płci przeciwnej, uchowaj Boże. Chodzi o harmonizację społeczeństwa i misję kobiety w jego życiu. Dla dobra ludzkości, która składa się z przedstawicieli obu płci, kobieta jest powołana do tego, by radykalnie zmienić charakter społeczeństwa. — A wreszcie, od czego zacząć? — Choćby od poparcia przez kobiety tego godnego zaufania kobiety-kandydatki, która idzie w wybory do parlamentu czy lokalnych organów władzy. A do tego jeszcze namówić swojego męża, by poparł właściwą kandydaturę. Tym bardziej że aktywnych wyborczyń jest więcej niż wyborców. — Ale przecież wie pani, jak powszechnie rozpowszechnia się prymitywna opinia, którą zresztą narzucają wyborcom także media, że kobieta idzie do polityki wtedy, gdy nie ułożyło się jej życie osobiste. Czyli to właśnie „kobiece” niezadowolenie, ułomność, niepełnowartościowość prowadzi ją do walki o mandat. — Najczęściej takie rzeczy słychać właśnie z ust mężczyzn. A to już w dostatecznym stopniu świadczy o ich przyzwoitości i rozumie, prawda? Oczywiście, zrozumiałe jest, dlaczego mężczyźni przedstawiają kobietę-polityka właśnie w takim świetle: boją się utraty władzy, boją się silnych, mądrych, odpowiedzialnych kobiet. — Rozumiem, że jest pani świadoma swojego wyboru, podobnie jak wszystkie inne kobiety, które wchodzą w sferę podejmowania decyzji. Ale władza za to nie głaszcze po główce… — Każda odpowiedzialna osobowość, która dąży do uprawiania czystej polityki, w postradzieckiej rzeczywistości musi przeżyć represje. Inaczej nie uda się powiedzieć ludziom uczciwego słowa. Dziś czuję się wolnym człowiekiem. Wolność to dla mnie możliwość swobodnego wyrażania swojej opinii. Choćby mogła być niewygodna dla kogoś: dla obecnej władzy w Ukrainie, dla kogoś na Zachodzie czy dla północnego sąsiada. Czasem mówią mi, że w ten sposób można stracić rating. Cóż — wycierpiałam swoje prawo do mówienia tego, co ja
z
Tłumaczenie maszynowe
TYLKO NIE K 2 3 P 5 6 7 8 9 ! Szanowni nasi sympatycy, drodzy czytelnicy. Dziękujemy wszystkim, którzy nie opuszczają naszej gazety w nowym 2002 roku. Dziękujemy także naszym nowym kibicom, którzy dopiero zaczęli nas regularnie czytać i oczekują od nas ciekawych numerów. I słusznie robią, że oczekują. Chciałoby się tylko, aby to oczekiwanie było wzajemne: Wy od nas — ciekawe numery z odpowiednimi materiałami, a my od Was — listy, propozycje i materiały-kandydaci do publikacji. A póki co my, jak to mówią w cyrku, wypuszczamy pierwszy numer. Zdjęcie O. Kutłachmetowa Konkurs: Wymyśl słowo. Na zdjęciu widzicie znaną konstrukcję o znanym przeznaczeniu funkcjonalnym. Całkiem oczywista rzecz, — powiecie. Jak dla kogo. W popularnych słownikach i encyklopediach (i nie tylko ukraińskich) to urządzenie ma nazwę od greckiego słowa z ośmiu liter. Kłopot tylko w tym, że powtarzając się jednakowo w różnych językach, tak samo jak i w ukraińskim, nie ma ono w naszym języku odpowiedniej (na przykład funkcjonalnie uwarunkowanej) ukraińskiej (a nie przyniesionej z zewnątrz) nazwy. Zatem pytania konkursowe: 1. Jak nazywa się to urządzenie obecnie w różnych językach? Wpiszcie odpowiednie litery zamiast cyfr w tytule. 2. Co to za słowo z ośmiu liter, od którego pochodzi nazwa urządzenia; co ono oznacza? 3. Zaproponujcie ukraińską nazwę tego urządzenia. Wyniki Waszych twórczych poszukiwań obowiązkowo wydrukujemy. Propozycje można przesyłać do redakcji w ciągu stycznia. Oczywiście, konkurs to konkurs i nagroda dla zwycięzcy nie każe na siebie czekać. Ale żadnej banalnej nagrody nie można porównać z tym radosnym faktem, że odtąd wszystkim przyszłym pokoleniom Ukraińców będzie wiadomo: to słowo języka ukraińskiego wymyślił osobiście _________________________________________________________ _____. (Tutaj mogą być Twoje imię i nazwisko, szanowny czytelniku)
Tłumaczenie maszynowe
Z Państwa listów, drodzy czytelnicy, rozmów telefonicznych i bezpośrednich z Państwem zrozumieliśmy, że mimo wszelkich przeciwności, nie zamierzacie się poddawać, a walczycie i, co za tym idzie, zwyciężymy. Duch Narodu, jego dusza — tkwią w twarzach. Wiele wydawnictw drukuje nagie kobiety — to ich sprawa, a my proponujemy czytelnikom — niezależnie od płci i wieku — wzięcie udziału w konkursie na najlepsze uśmiechy. Ukraiński uśmiech — to symbol i ozdoba. Uśmiechajmy się! Warunki konkursu: Konkurs potrwa w ciągu stycznia-lutego 2002 roku. Podsumowanie i ogłoszenie wyników — w marcowym numerze gazety — najprzyjemniejsze uśmiechy, niezależnie od płci i wieku. Do fotografii należy dołączyć krótką notkę: imię, nazwisko, czym się zajmuje, zainteresowania, być może jakąś oryginalną myśl. Czekamy także na listy od czytelników z opiniami o wydrukowanych przez gazetę fotografiach. Szczęść Wam Boże!
Tłumaczenie maszynowe
LEGENDA Przedświąteczna krzątanina dla piosenkarki, dziennikarki, prezenterki telewizyjnej Mariczki Burmaki to normalne zjawisko. Praca, praca, praca, która stanowi znaczącą część jej życia. Ale jest jeden sekret, który chętnie zdradza. „Cokolwiek by się działo i jakkolwiek by szło, ale 31 grudnia około dziesiątej wszystko, co dotyczy nie domowych spraw... Ołeksandr JEWTUSZENKO L. S. — Kiedyś wędrowny filozof Hryhorij Skoworoda zapraszał wszystkich do Ogrodu anielskich pieśni, a ja zapraszam was do Świata moich niewypromowanych pieśni — takimi słowami Taras Petrynenko rozpoczął koncert solowy w Pałacu „Ukraina”. „Nie zakończyliśmy rozmowy” — to tytuł jednej z najlepszych lirycznych ballad piosenkarza, a zarazem całej koncertowej trasy. Ani afiszy, ani telewizyjnych zapowiedzi, żadnej reklamy: koncert odbył się jakby w całkowitej próżni informacyjnej, ale z kompletem publiczności… Wrażenie było takie, że ludzie dowiadywali się o koncercie za pomocą „poczty pantoflowej”, co dodawało akcji uroku półpodziemnej imprezy. A wraz z tym — pewnej goryczy w intonacjach Tarasa, który poinformował, że ten koncert stawiał kropkę nad trzydziestoma latami działalności twórczej, ale przeprowadzenie go było bardzo trudne. Według jego słów, pukał do różnych drzwi, ale otworzyła mu tylko jedna osoba — kijowski mer Ołeksandr Omelczenko, który pomógł rozwiązać biurokratyczne węzełki, w rezultacie czego publiczność przekonała się o tym, że „rozmowa rzeczywiście nie została zakończona”. Taras ma ogromny potencjał artystyczny, żywą profesjonalną grupę „Hrono” i cały naręcze nowych wysokiej klasy pieśni. Wszakże bardzo trzeźwo ocenia sytuację, w której znalazła się współczesna ukraińska sztuka: — Datę przeprowadzenia koncertu wyznaczono z wyprzedzeniem, ale w przeddzień postawiono nas przed faktem, że właśnie w tym dniu w Pałacu „Ukraina” będzie świętować swoją rocznicę „Ukrzaliznycia”. Nikt nie przeprosił, nie zadzwonił, co świadczy o tym, że przez dziesięć lat u nas niewiele się zmieniło. Już nie mówię o tym, że mógłbym dawać solowe koncerty w Pałacu „Ukraina” nieco częściej niż raz na dziesięć lat. Dlatego że za dziesięć lat będę miał prawie sześćdziesiąt i nie wiem, czy będę wtedy śpiewał. Jeśli chodzi o te dziesięć lat, które minęły, chcę podkreślić, że zawsze ze mną pozostawali moi muzycy. Zawsze byłem z żywą grupą, nawet w tych czasach, kiedy piosenkarze odmawiali żywego dźwięku, pracowali „pod minus”. A jeszcze wcześniej wywiozłem do Ameryki tylu muzyków, że mógłbym pewnie otworzyć firmę eksportującą nasze muzyczne talenty za ocean. Mam na myśli poprzednie składy „Hrona”, które zostawały za granicą. Zostawały z różnych powodów, ale głównym był ten, że w naszym państwie nigdy nie ceniono pracy artysty, jego talentu, tutaj nie było co liczyć na samorealizację. Odnośnie obecnego momentu, przykrym pozostaje to, że mamy mało solowych występów, a granie w tak zwanych „soliankach” już dawno nie jest interesujące. Taras zaczynał pod koniec lat 60. w składzie wspaniałego zespołu „Enej”, który po młodzieńczemu szczerze propagował ukraińską pieśń. Wykonywał także własne utwory, które chłopcy nagrywali dla Ukraińskiego Radia. „Enej” był mile widzianym gościem w telewizji: pierwsze programy muzyczne UT-1 nie obywały się bez pieśni Tarasa Petrynenki i Kyryła Stecenki. Wszystko skończyło się nagle i strasznie: partyjni urzędnicy od kultury przykleili „Enejowi” etykietę „burżuazyjny nacjonalizm” i od tego momentu przed chłopcami zamknęły się wszystkie drzwi. Ale Taras się nie poddał. Kontynuował swoje twórcze istnienie w innych formacjach. Były to „Czarivni hitary”, „Wizerunky szliachiw”, „Dzwoły”, „Hrono”. Każda z tych grup zostawiła swój ślad w Pieśni. I w każdej z nich — część życia Tarasa. Niewolę, atmosferę cynizmu i zaduchu pamiętnych rad artystycznych, które zniszczyły mnóstwo twórczych idei, które niszczyły losy twórczych ludzi — wszystko to Taras (jak i wielu innych jego kolegów) przeżył. Ale kiedy ostatecznie „odcięto mu tlen” w rodzinnym kraju, faktycznie wyemigrował do Rosji. Nie, nie dla jakiegoś zarobku, ale po to, by muzykować, śpiewać, pisać pieśni. Przy okazji: wiele jego pieśni zyskało popularność w ówczesnym Związku. Taras w składzie zespołu „Czerwoni maky” objechał wtedy wszystkie zakątki „wielkiego-nieruszalnego”. Taka oto nieprzerwana działalność koncertowa trwała długich siedem lat. Na Ukrainę wrócił w 1986 roku. Pokonawszy opór rodzimych „pułkowników” z Ukrkoncertu, Taras odnowił „Hrono” i zaczął aktywnie koncertować i nagrywać. Być może aktywna pozycja „Hrona” Petrynenki właśnie przyczyniła się do procesów odrodzenia ukraińskiej muzyki popularnej, której społeczny przełom zakumulował Festiwal „Czerwona Ruta” w 1989 roku. 19 sierpnia 1991 roku Taras Petrynenko i Tetiana Horobec byli na koncertach w Filadelfii. W telewizji usłyszeli komunikat o radzieckim puczu i postanowili natychmiast wrócić na Ukrainę. Być może teraz brzmi to idealistycznie, ale w tamtych chwilach Tarasowi przyszło do głowy, że w referendum o niepodległość może zabraknąć dwóch głosów. I polecieli do Kijowa. W rzeczywistości Taras taki jest we wszystkim: może pół roku nagrywać jedną pieśń, ale kiedy mowa o losie kraju — decyzję podejmuje natychmiast. W ogóle w osobie Tarasa zadziwiająco współistnieją bezgraniczny patriota-romantyk i drobiazgowy, dość sarkastyczny krytyk, obdarzony analitycznym, trzeźwym umysłem. Na Ukrainie już w nowych czasach Petrynenkę postrzegano różnie. Jedni jako swego rodzaju poważnego mistrza, patriarchę popularnej sceny, który stworzył superprzebój, który nie stał się hymnem niepodległej Ukrainy. Inni — jako szlachetnego człowieka, dostępnego i rozluźnionego w komunikacji, człowieka, który doskonale rozumie problemy artystów i sam nabił sobie niemało guzów w nierównej walce z biurokratami od kultury. Tarasa znają wszyscy, ale każdy na swój sposób. Tymczasem podwójny album „Panie, zmiłuj się nad nami” w 1994 roku został uznany za jeden z najlepszych na festiwalu-konkursie „Nowe gwiazdy starego roku”. Ten album zawierał 80 minut muzyki i był „balsamem na rany” dla wielu nieobojętnych. Na jubileuszowym koncercie „Nie zakończyliśmy rozmowy” brzmiały głównie pieśni z albumu 1998 roku „Miłość moja”. Część pieśni z repertuaru Petrynenki zaśpiewali Tetiana Horobec i Ołeksandr Berest. Ludzie zanosili na scenę kwiaty przez cały koncert, a na końcu — podczas wykonywania pieśni „Ukraina” cała sala wstała. Śpiewali wszyscy obecni. I przemknęła w tamtym momencie myśl, że dla tej jednej pieśni warto było Tarasowi pracować przez te wszystkie trzydzieści długich lat.
Tłumaczenie maszynowe
Boże Narodzenie to jedno z świąt, które Bóg dał człowiekowi. Takiego srebrzystego, mroźnego nastroju, jaki panuje w dni obchodzenia Narodzenia Chrystusowego, w ciągu roku nie ma. Jednym słowem — to jedno z wyjątkowych świąt, które objawia stan duchowości, dobroczynności i życzliwości ludzkich dusz. Kto nie chciałby właśnie w święta Bożego Narodzenia sprawić swoim bliskim i najbliższym jakiegoś szczególnego prezentu, który stworzy wyjątkowy nastrój i stanie się bodźcem do szerzenia dobroczynności i łaski w otaczającym środowisku, i nie tylko w nim. Oto młodym profesjonalistom, zajmującym się ukochaną sprawą, przyszedł do głowy pomysł, by na Boże Narodzenie zorganizować niezwykły koncert w sali koncertowej, nietypowej dla wykonawców gatunku estradowego. Wyobrażacie sobie popularne piosenkarki estradowe i muzyków rockowych na scenie Narodowej Opery Ukrainy? Interesujące i nietypowe — zgodzicie się, usłyszeć i zobaczyć tam Irynę Bilyk, Mariczkę Burmakę, zespoły „Płacz Jeremiasza”, „Martwy kogut”, „Piccardijska tercja”, „Taniec na Placu Konga”, „Skriabin”, bo, jak się okazuje, wszyscy oni przygotowali nowy świąteczny program, harmonijnie łączący współczesną europejską estetykę z odwiecznym ukraińskim zwyczajem. Świąteczne widowisko, w którego uczestnictwie mogliby wziąć udział piosenkarze estradowi, postanowili stworzyć pracownicy centrum artystycznego „XXI wiek dla Ukrainy”, które w marcu 2002 roku będą obchodzić czteroletni wiek swojego istnienia. Przez cztery lata centrum artystyczne, w którego personelu jest czterech stałych pracowników, zorganizowało pół setki najlepszych koncertów, które zostały docenione przez widzów i słuchaczy, z których większość nie ma najmniejszego pojęcia o organizatorach, ale wybierając koncert dla duszy i dobrego współczesnego nastroju, zmierza już na ten, który przygotowuje „XXI wiek dla Ukrainy”. I wykonawcy zawsze są najlepsi, a poziom organizacji — wysoki. Nie każdemu z artystów udaje się trafić do programu tej agencji artystycznej. Tylko najlepsi z najlepszych. Kim więc są ci, których werdykt dotyczący udziału w najbardziej prestiżowych koncertach stolicy stanowi prestiż dla wykonawców? Piotr Kaczanow, prezes Centrum Artystycznego, krótko opowiada o swoich pracownikach i o centrum: — Wszyscy wywodzimy się z „Czerwonej Ruty”, czyli festiwalu o tej samej nazwie, w którego organizacji braliśmy aktywny udział i uczyliśmy się robić dobre, profesjonalne koncerty na poziomie europejskim. Dużo jeździliśmy, oglądaliśmy i analizowaliśmy wszystko, co dotyczy pracy w show-biznesie. Wszystko, co najlepsze, staramy się wcielać w życie w swojej pracy na Ukrainie. Kor.: Koncerty, które organizujecie w dni świąteczne w stolicy, mają wielki rozmach i rezonans. Najbardziej podobają się młodzieży, a także ludziom niemłodym, którzy są zmęczeni szarlatanerią na największych scenach państwa. Wasze koncerty są stylowe, lekkie i gwiazdorskie w istocie. Bo pokazują wszystko, co najlepsze, co w ciągu roku pojawia się w ukraińskiej estradzie. Wrażenie jest takie, że przez cały rok uważnie i profesjonalnie śledzicie proces i gromadzicie w swojej pracy to, co najlepsze. Taka praca wymaga sporo czasu i co najmniej stałych, pewnych sponsorów. Czy takich macie? P. K.: Stale współpracujemy z firmą numer jeden na Ukrainie „Kraft Foods Ukraina”, która produkuje czekoladę „Korona”, „Milka” i inne, oraz z zarządami kultury wszystkich szczebli. Od tych ostatnich i od organów administracji państwowej, od samego początku, poza wsparciem, nie otrzymaliśmy ani jednego grosza. Nie otrzymaliśmy, bo nigdy nie prosiliśmy i nie czekaliśmy, lecz pracowaliśmy w poszukiwaniu partnerów finansowych tak, jak wymaga tego profesjonalna praca w show-biznesie. Choć ocena naszej pracy ze strony tych struktur, jak sądzę, jest wysoka. Zawsze mamy najlepsze sale i place koncertowe. Bardzo dobrze wychodzi nam wszystko, co robimy z czernihowskim piwem. A nasza taktyka jest bardzo prosta — cenimy naszych stałych partnerów. Kor.: Zapewne ma pan szczęście do zespołu, który mobilnie i pewnie potrafi wykonać wszystkie zadania? P. K.: Nas, jak już mówiłem, jest zaledwie czworo: ja, prezes centrum artystycznego, Bohdan Sobuckyj — dyrektor wykonawczy, Mykoła Ostapczuk — dyrektor kreatywny, menedżerka ds. reklamy i kontaktów z opinią publiczną — Lilija Hnatiuk oraz Iryna Solicka — główny księgowy. Ale są jeszcze ludzie, którzy stale włączają się w naszą pracę. Wołodymyr Szynkaruk i Walerij Danysz — znani ludzie i profesjonaliści-kulturolodzy. Nie chodzi o liczbę osób, które coś robią, lecz o samodzielność każdej osoby. Kor.: Dlaczego rzadko zwracacie się do reżyserów w swojej pracy? P. K.: Chyba taki jeszcze się nie pojawił, bo prawie zawsze przychodzą do nas różni reżyserzy i proponują swoje pomysły, a prawie nigdy nie słyszymy od nich dokładnie tego, co chcemy zrobić. W rezultacie, dzięki wysiłkom pracowników naszego zespołu, robimy swoje. Tym razem w Narodowej Operze „Nowe melodie Bożonarodzeniowej nocy” wcielają w życie swoje pomysły Maria Lewycka, która jest artystką-scenografką Narodowej Opery i dobrze zna wszystkie niuanse inscenizacji spektaklu na scenie właśnie tego teatru. Kor.: Ciekawe, czy wszyscy uczestnicy świątecznego wydarzenia będą także aktorami? P. K.: Rozczaruję albo zaintryguję, ale stoi przed nimi szczególne zadanie — być sobą. Dlaczego intryga — czy wszyscy wiedzą, że każdy z nich na scenie odgrywa jakąś rolę? Być sobą, jak podczas spowiedzi, artysta może sobie pozwolić tylko w Bożonarodzeniową noc. Bo każdy z tych uczestników, jak i wszyscy my, nie stawiamy sobie za cel mesjanizmu idei ukraińskiej. Po prostu robimy to, co najbardziej kochamy. A to największa radość i szczęście dla każdego człowieka. Mamy je i dajemy swój nastrój ludziom.
z
Rozmowę prowadziła Lesia SAMIJŁENKO
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
pracy, przestaję i zaczynam przygotowywać się do święta w swoim domu. Na noworoczne święto wszyscy przyjeżdżają dopiero po dwunastej, bo tradycją jej rodziny jest świętowanie właśnie w gronie rodzinnym. Gospodyni gotuje sama. „Trzydziestego pierwszego grudnia choinka jest już ozdobiona i prezenty szuka się pod nią już od rana, bo potem może po prostu nie będzie kiedy szukać” — mówi ona. Córka Jarinka czeka na przyjście Dziadka Mroza i oczywiście pomaga mamie. Z wyprzedzeniem omawia się menu noworocznego stołu. W tym roku córeczka już zamówiła winegret i sałatkę olivier. „A potrawy na noworoczne święta mamy postne, bo mąż Dmytro ściśle przestrzega postu. Piekę pierogi, grzyby we wszystkich postaciach — smażone i marynowane, i… Stół mamy zawsze świąteczny, ale zamieniać noworoczną noc w „objadanie” nie lubimy. W tym roku po powitaniu Nowego Roku planuję także pojechać na dzwonnicę Ławry, ale tam po prostu nie jeździ się bez czegoś smaczniutkiego. Przygotowuję dla siebie i swoich przyjaciół”. Tak Nowy Rok świętuje rodzina Maryczki — córka Jarinka, mąż Dmytro i ona. Bo już następnego dnia i dalej znów praca, a przede wszystkim próby programu „Nowe melodie bożonarodzeniowej nocy”, w którym rola bożonarodzeniowej wróżki przypada właśnie jej. Gościem redakcji „Słowa Proświty” Maryczka będzie zaraz po Bożym Narodzeniu.
z
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
to, i sto lat od dnia urodzenia) na najbliższe pięćset lat. Ci, którzy przyjdą po nich, będą mieli co przekazać potomnym. Tymczasem większość współczesnych muzyków już wykorzystuje w swoich utworach zapowiedzi i fragmenty z tych autentycznych pieśni, które wchodzą w skład płyty kompaktowej „Berwy” — pierwszego tytułowego wydania projektu, na którym zaprezentowano niemal wszystkie odmiany ukraińskiej tradycyjnej kultury i która składa się z części audio oraz części multimedialnej. Płytę wydano jako CD EXTRA, czyli na poziomie światowego standardu. Drugą zaprezentowaną płytą „Nad rzeką Karajcem” jest ukraiński tradycyjny folklor z Podola. Trzecia — „Hej, na Czarnym morzu…” — to kobzarska i liryczna tradycja lirnicza, ludową bandurę prezentuje Mykoła Budnyk. Trwają prace nad kolejnymi trzema płytami kompaktowymi, które mogą stać się ozdobą każdej profesjonalnej czy amatorskiej kolekcji. Pierwsze trzy płyty projektu „Moja Ukraina. Berwy” można już dziś nabyć w sklepach stolicy: „Noty”, „Karawan CD” oraz na straganach na Majdanie Niezależności. Warto zatem jedynie podziękować organizatorom grandiozego projektu oraz Międzynarodowej Fundacji „Odrodzenie”, która poparła ideę. A także życzyć agencji artystycznej „ART VELES” oraz ukraińskiemu eksperymentalnemu laboratorium folkloru spełnienia swoich marzeń.
z
Tłumaczenie maszynowe
„Musicie zacząć od najważniejszego — zachowania zasobów kulturowych, które niosą w sobie historię kraju. Gdy tylko książka, dokumenty i inne materiały archiwalne, w których zapisana jest ludzka pamięć, znikają, uważajcie, że to pamięć utracona na zawsze, bezpowrotnie, dlatego bardzo ważne jest upewnienie się, że te wspomnienia się zachowają, że są bezpieczne” — to słowa Amerykanina, Williama Ferrisa, przewodniczącego Narodowej Agencji USA ds. Humanistycznych, które dają odpowiedź na pytanie dotyczące globalnego problemu unifikacji człowieka przez cywilizację. „Badanie, zachowanie i rozpowszechnianie tradycyjnej kultury ludowej jest obecnie jednym z priorytetowych zadań większości krajów europejskiej tradycji kulturowej. Szczególnie aktualne jest ono w krajach, gdzie na progu trzeciego tysiąclecia tradycyjna kultura nie jest tylko faktem historycznym, ale i żywą rzeczywistością. Jednym z takich krajów jest Ukraina”. Tymi słowami rozpoczęli swoją opowieść organizatorzy projektu „Moja Ukraina. Barwy”. Kierownik projektu Taras Hrymaluk, reprezentujący organizację społeczną „Art Egzystencja”, Mychajło Chaj — kierownik Ukraińskiego Eksperymentalnego Laboratorium Folkloru, kandydat nauk o sztuce, oraz dyrektor generalny ukraińsko-brytyjskiego przedsiębiorstwa „Komora” Ołeh Repecki wystąpili przed przedstawicielami mediów w roli wykładowców i propagatorów idei oraz praktyki zachowania i rozpowszechniania bezcennego bogactwa naszej ziemi — ukraińskiej kultury tradycyjnej. Wyznaczono również główne zadania projektu: — zachowanie archiwalnych nagrań autentycznego folkloru poprzez przeniesienie ich do formatu cyfrowego; — realizacja kompleksowych ekspedycji folklorystycznych; — wsparcie strony internetowej ukraińskiego tradycyjnego folkloru http://www.ukrfolk.Kiev.ua; — wspólne akcje z międzynarodowymi organizacjami folklorystycznymi, delegowanie ukraińskich zespołów na festiwale folklorystyczne; — wydanie serii płyt kompaktowych, które będą ukazywać tradycyjną kulturę wszystkich regionów Ukrainy. Znaczącym jest fakt, że dotychczas na Ukrainie niczego podobnego nie było. Płyty kompaktowe wydane w Brukseli, Warszawie, Paryżu to dorobek tamtych krajów i pomoc Ukraińcom w sprawie zachowania i kolekcjonowania autentycznego folkloru, który odwiecznie jest podstawą identyfikacji narodu. Żywotność twórczości ludowej jest niezgłębiona. Walczył z nią Kościół, zakazywały jej imperialne i sowieckie ukazy, w wyniku których wykonania powstał pseudofolklor. Jego atrybutami stały się jedynie szarawary i wianki, którymi Ukraina prezentuje do dziś całą paletę i różnorodność twórczości ludowej. Wielką szkodę zachowaniu folkloru wyrządziła również tendencja zapisywania muzyki ludowej nutami, a nie fonograficznie. Specjaliści twierdzą, że przy przenoszeniu muzycznego folkloru na nuty traci się do 70% informacji muzycznej i jedynym sposobem zachowania folkloru jest fonograficzny, który jest w stanie przekazać wszystkie osobliwości muzyki ludowej i śpiewu. W wyniku pracy nad projektem „Moja Ukraina. Barwy” oraz realizacji wszystkich zamierzeń organizatorów projektu mamy możliwość zachować wszystko nagrane od jeszcze żyjących nosicieli autentycznej pieśni (a większość z nich ma już dziewięćdziesiąt-
Tłumaczenie maszynowe
Młodzież rozwiązuje swoje problemy poprzez rozpowszechnianie pożytecznych informacji, to znaczy poprzez uruchomienie strony internetowej, którą niedawno zaprezentowali przedstawiciele Bloku Młodzieży Ukraińskiej. Otóż od 15 grudnia wszyscy użytkownicy Internetu mogą zapoznać się i korzystać z owoców wspólnej pracy trzech młodzieżowych struktur: „Młodzież przeciw korupcji”, którą kieruje młody, popularny polityk Ołeksandr Lialka, Art-firmy 2000 Com, która ma już swój miejski serwis „Serwer 2000”, oraz związku młodych parlamentarzystów, który reprezentował przewodniczący tej organizacji Wadim Rudenko. Władysław Pyłypec, dyrektor Art-firmy 2000 Com, ocenia rezultat współpracy jako naturalne pragnienie ludzi młodszego pokolenia, by pomóc sobie nawzajem i swoim rówieśnikom porozumieć się z najwyższymi kręgami państwowymi językiem czasu i osiągnięć cywilizacji, to znaczy usługami internetowymi (językiem). Zatem, tworząc portal, inicjatorzy projektu dążyli do stworzenia nie po prostu informacyjnej strony wizerunkowej, lecz zasobu, który przyniesie młodzieży konkretną korzyść. Według danych socjologicznego sondażu, przeprowadzonego przez Instytut Badań Społecznych w całej Ukrainie, określono trzy główne problemy młodzieży: 1. Trudności z zatrudnieniem. 2. Brak środków na mieszkanie i edukację. 2. Problemy z organizacją własnego biznesu. W związku z tym przed portalem postawiono trzy główne zadania: stworzenie społecznego odpowiednika rządu elektronicznego, który udzieli pomocy młodym obywatelom w nawiązaniu relacji z organami władzy państwowej. Na stronie stopniowo pojawiać się będą różne formy i sposoby kontaktu użytkowników z państwem, to znaczy powstanie zasób gromadzący wszystkie informacje niezbędne do rozwiązania praktycznie każdego problemu komunikacyjnego, który pojawia się w układzie „osoba — państwo — osoba”. Drugie zadanie ma charakter informacyjny i jest w wielu aspektach powiązane z pierwszym, lecz ma również pewne różnice. Innymi słowy — „młodzi o wszystkim”. Edukacja, zdrowie, sport, rozrywka i inne. Trzecie zadanie to realne zatrudnienie młodzieży. Wkrótce na portalu zostanie umieszczona informacja, to znaczy funkcjonujący serwer pracy. Na dziś z trzech zadań zrealizowano jedno — rządu elektronicznego. Kolejnym krokiem będzie program „Otwórz swój interes”. Dla tych, którzy nie mają dostępu do Internetu, planowane jest wydanie broszury o treści analogicznej do zawartości strony internetowej oraz przeprowadzenie seminariów. Chciałoby się wyciągnąć wniosek, że młodzi, zwykli ludzie, jak gąbka, chłoną najlepsze z tego, co robią starsi, lecz bardzo trzeźwo deklarują, że w dzisiejszych czasach można polegać wyłącznie na własnych siłach. Jednocześnie pożądane jest wsparcie starszych, to znaczy tych, którzy nie żałują inwestować pieniędzy w przyszłość.
z
Ł. S.
Tłumaczenie maszynowe
Urodziny zdarzają się tylko raz w roku. Niestety. A kiedy człowiek urodził się 31 grudnia — to podwójne święto, które zobowiązuje solenizanta do niezwykłego życia. Wydaje się, że data urodzenia zobowiązuje do statusu gwiazdy i potwierdzeniem tego jest wiele faktów, ale opowiemy o trzech. Bóg kocha trójcę i tych trzech z najpopularniejszych w trzech gatunkach muzyczno-piosenkarskich artystów. Kierownik artystyczny folkowego zespołu „Kozackie zabawy” Andrij Weres urodził się, wydał z siebie głos — i zagrano hymn wtedy jeszcze Związku Radzieckiego. Na pięć minut przed Nowym Rokiem urodził się ten, który później sam siebie astrologicznie scharakteryzował jako Kozę na Koniu. O świętowaniu urodzin i Nowego Roku mówi, że zanim został muzykiem, a stało się to jakoś bardzo szybko po urodzeniu (Andrij od wczesnego dzieciństwa marzył i został nim), świętował tylko w domu, w rodzinie. Dalej było przeważnie tak — po koncercie wpadał do domu i siadał do już nakrytego stołu. Żona Hałyna — gospodyni znakomita, a jeszcze i syn Maksym pomagał zrobić święto dla ukochanego taty. Oprócz tych przypadków, kiedy trzeba było koncertować — zawsze w tę noc w Andrij Weres z rodziną rodzinie, bo to przecież — najlepsze święto. Rodzina Weresów świętuje po domowemu, ale od gości nie odmawia. Chociaż Andrij zauważa, że po dwunastej wszyscy tradycyjnie zapominają o jego urodzinach, bo przecież, sami rozumiecie, Nowy Rok na progu! Wiktor Pawlik, urodzony w ten sam ostatni dzień przed Nowym Rokiem, ma o swoich urodzinach prawie analogiczne wrażenia. Urodziny zmieniają się, według jego słów, w noworoczny karnawał. Najśmieszniejszy przypadek w swoim życiu wspomina jeden. Jakoś, podczas służby w wojsku (w Nawoi, czyli w Uzbekistanie), jemu z kolegą udało się oszukać dyżurnych na punkcie kontrolnym (ochrona tej nocy była szczególnie surowa). A było to tak: „przebraliśmy się za Dziadka Mroza i Śnieżynkę i tak dobrze się ucharakteryzowaliśmy, że nas przepuścili i my osiem kilometrów poszliśmy do dziewczyn na świętowanie. Wszystko było dobrze, ale rano, kiedy my już przeszliśmy przez płot i kierowaliśmy się do koszar, to spotkaliśmy dyżurnego oficera, który surowo zapytał o to, co my robimy przy łaźni. Nasze szczęście, że przejście było w rejonie łaźni, a w rękach u nas — worek z kostiumami. I tutaj nam uwierzyli. A Dziadka Mroza ze Śnieżynką jeszcze długo pamiętali mieszkańcy miasta Nawoi, bo bardzo już szczęśliwi i przyjaźni byli żołnierzyki, którzy wyrwali się na wolność. U Dziadka Mroza worek, a w worku żołnierski mundur. Oficerowi, który ich spotkał, opowiedzieli, że chodzili witać rodziny wojskowych z Nowym Rokiem. „Gdyby księga rekordów Guinnessa zapisywała fakty bohaterskich czynów „głupków”, którzy służą w wojsku — to jest właśnie ten przypadek, kiedy nam się udało oszukać wszystkich patrolowców, których tego wieczoru na ulicach miasta — morze. Pod względem liczby tych, którzy nie rozpoznali żołnierzy, ich była rekordowa liczba. Świętować z rodziną Wiktor dawno przyzwyczaił się tak — samochód, żona — i pojechali. W domu z rodziną — to to szczęście, o którym oni z Łarysą marzą w tym roku. Wydaje się, że nadarza się długo wyczekiwana możliwość pobyć w noc sylwestrową w domu, we dwoje, a o drugiej w nocy — już występ. Marzą o nakrytym stole, na którym obowiązkowo będzie ulubiona sałatka jarzynowa, bardzo smaczna galareta mięsna i obowiązkowo pieczona gęś z ziemniakami. Bożonarodzeniowa gęś w noworoczne święto i urodziny, być może dlatego, że najlepsze ze wszystkich świąt dla rodziny Pawlików — to Boże Narodzenie. Andrij SEREDA Andrij Sereda również świętuje swoje urodziny w przeddzień Nowego Roku, z rodziną, częścią której są muzycy z zespołu „Komu wnyz”. Ale szczegółowiej o jego tradycjach świętowania Nowego Roku Andrij opowie już po Bożym Narodzeniu jako gość redakcji.
Tłumaczenie maszynowe
Przypominamy, że rok astrologiczny nie pokrywa się z kalendarzowym. Ogólnie rzecz biorąc, rok jest podporządkowany wpływom planety Mars. A zatem wzrośnie agresja, przemoc, konflikty. Ale Mars nie jest całkowicie negatywny. Uwalnia on w człowieku energię, pobudza go do walki o lepsze życie, do pokonywania przeszkód. Ta planeta wyrywa ludzi ze stanu obojętności i stagnacji, skłania do dojrzałego, mądrego spojrzenia na świat. Jak wiadomo, życie wszędzie nie jest łatwe. Jak z sarkazmem mówi przysłowie: „Dobrze tam, gdzie nas nie ma”. Jednak, mówiąc poważnie, warto pamiętać wezwanie starożytnych: „Per aspera ad astra” — przez trudy do gwiazd. Rok Marsa powtarza się co siedem lat, ale to nie oznacza, że wszystkie „marsowe” lata są absolutnie podobne. Wodnik (21. I—19. II). Dość istotne zmiany będą wymagały od was zajęcia szczególnego stanowiska. Pojawi się pragnienie, by inaczej niż dotychczas podejść do różnych spraw. Centralnym punktem tych poczynań stanie się ważna osobista decyzja w punkcie wyboru. Sukces będzie zależał od waszej determinacji, a nie od uwzględniania emocji i reakcji otoczenia. Ważne wyzwania będą czekały na was w pracy w pierwszym półroczu, kiedy pojawi się nowa perspektywiczna szansa. W drugim półroczu — problemy osobiste. Pojawi się w waszym otoczeniu nowa osoba (płeć nie ma znaczenia), która zaproponuje ciekawy projekt, jednak nie spieszcie się z wyrażeniem zgody. Warto poświęcić uwagę Rakom i Rybom. Ryby (20. II—20. III). Rok nie będzie należał do łatwych, ale będzie bogaty w sprzyjające sytuacje, w których wreszcie będziecie mogli wykorzystać wcześniej nabyte wiedzę, umiejętności, doświadczenie, upodobania. Mniej więcej w maju stanie się już jasne, na ile perspektywiczne mogą być nowe możliwości, które otworzą się przed wami. W znacznej mierze wynik będzie zależał od tego, jak energicznie zabierzecie się do nowej sprawy. Nie od razu poszczęści się w kontaktach z nowymi znajomymi. Nie wyklucza się oszustwa i rozczarowania. Ogólnie ten rok dla Ryb będzie bardzo kontrastowy: wiele przyjemnego i nie mniej niepowodzeń. Znaki, którym warto wierzyć — Wodnik i Lew. Baran (21. III—20. IV). Przed wami udany rok. Wejdziecie w niego pełni sił i energii, nie zważając na pewne niepożądane ruchy wokół was. Ogólnie wszystko będzie układać się pomyślnie. Zwłaszcza w odniesieniu do pracy. W działalności zawodowej od pierwszych dni odczujecie pewną konkurencję, która wyraźnie będzie hamować wasze dążenia do sukcesu. Ostrożnie ze zdrowiem! W momentach największego napięcia musicie oprzeć się na przyjaznym ramieniu. Ten rok przyniesie wam odczuwalną poprawę sytuacji materialnej. Problemy pojawią się w kręgu bliskich, a przyczyną będzie zwykła ludzka zazdrość. Musicie reagować na to spokojnie, a nawet obojętnie. Nie dziwcie się i nie obrażajcie, wtedy nieprzyjemność minie sama. Pod koniec roku bardzo prawdopodobny jest wariant wyjazdu daleko i na długo. Bądźcie bardziej uprzejmi dla Panien i Koziorożców. Byk (21. IV—20. V). Przeżyć nie zabraknie. Cała seria wydarzeń nie pozostawi wam ani czasu, ani podstaw do niezadowolenia. W każdym razie niespodzianek będzie wiele. Musicie uważać, aby w kalejdoskopie różnych sytuacji i decyzji nie popełnić wielkiego błędu — będziecie żałować. Szczególną ostrożność musicie wykazać w połowie roku, kiedy sprawy w pracy i w rodzinie mogą niebezpiecznie nakładać się na siebie. Drugie półrocze upłynie pod znakiem zauroczenia pewną osobą. W tej niezwykłej sytuacji możecie uchronić się przed stratami, jeśli będziecie trzymać się na dystans i zachowacie poczucie humoru. Pod koniec roku możliwy jest istotny konflikt rodzinny, pośrednio związany z waszą pracą. Postarajcie się zachować spokój i trzeźwość umysłu. Nieźle byłoby też zatroszczyć się wcześniej o dobrych sojuszników. Bardziej niż inni przychylne są wam Wagi i Strzelec. Bliźnięta (21. V—21. VI). Wśród spraw, które już czekają na was w nowym roku, na pierwszy plan wyjdą problemy rywalizacji. Przede wszystkim w środowisku kolegów z pracy, choć nie tylko. Możecie wysunąć się na prowadzenie, ale cena tych starań może okazać się zbyt wysoka. Będziecie mieć wielkie plany i projekty, ale sukces ich realizacji będzie kosztował bardzo drogo. Najprawdopodobniej tylko jeden pomysł pochłonie was całkowicie, ale dla osiągnięcia rezultatu musicie znaleźć niezawodnych partnerów. Dla wielu nieobciążonych sytuacją rodzinną Bliźniąt ten rok obiecuje dać możliwość usłyszenia słowa „tak”, które może być decydujące dla całego dalszego życia. Co prawda, tutaj możliwe są pewne przeszkody, ale one najprawdopodobniej zostaną szczęśliwie pokonane. Pamiętajcie: to rok rywalizacji, zmagań i walki. Pod koniec roku sytuacja będzie wymagała podjęcia ryzyka. Ufajcie tylko własnej intuicji. Po dobrą radę można zwrócić się do Raka i Koziorożca. Rak (22. VI—22. VII). Przed wami otwierają się poważne możliwości ostatecznego zakończenia niektórych spraw, które prowadzone są od dawna i wymagają zamknięcia. Dla Raków nowy rok ogólnie przyniesie wiele zmian i zwrotów. Będą zdarzenia, które przydarzą się po raz pierwszy w waszym życiu, zmieni się jego rytm. Trzeba będzie uczyć się, jak zachowywać się w nowych warunkach. Tym bardziej, że sami nie będziecie chcieli wlec się w ogonie swoich kolegów. Do rad musicie odnosić się krytycznie. Wasz punkt widzenia w tym roku będzie bardziej racjonalny. Odczujecie wzmocnienie autorytetu, wzrost szacunku ze strony otoczenia, napełnienie własnej kieszeni. Zawsze znajdujcie czas na kontakty z Wodnikami i Bliźniętami. Lew (23. VII—23. VIII). W nadchodzącym roku nie raz staniecie przed niespodziewanymi komplikacjami. Nie niosą one wielkiego zagrożenia, ale przysporzą wielu kłopotów. I tutaj pojawi się ciekawa sytuacja: im więcej wykażecie uporu, tym więcej będziecie mieć zysku, choć czasem nie. Choć oczywiście między nimi jest wiele wspólnego. Przypomnijcie sobie rok 1995, który przyniósł wzrost lokalnych konfliktów w Jugosławii, na Bliskim Wschodzie, Kaukazie. Odczuwalnie „rzucił” także Ukrainą. W 2002 roku nie da się uniknąć anomalii klimatycznych, w szczególności zjawisk powodziowych, trzęsień ziemi, aktywizacji wulkanów. W Europie umrze kilka znanych osobistości. Zauważalne będzie ogólne pogorszenie sytuacji ekologicznej, a jednocześnie znaczny krok naprzód zrobi medycyna, pojawią się nowe problemy i możliwości w światowej energetyce. Na Ukrainie oczekujemy zaostrzenia sytuacji społeczno-politycznej w pierwszym półroczu i ekonomicznej w drugim, po czym powinno nastąpić odczuwalne ożywienie życia gospodarczego. A oto co niesie nowy rok: będzie się wydawać, że drepczecie w miejscu. Trzymajcie w ryzach swoje nerwy, bo otoczenie nie zawsze będzie rozumiało wasze dobre intencje i sytuację. Pojawi się perspektywa krótkiego, ale ciekawego wyjazdu, który będzie miał dobre perspektywy. Ale nie spieszcie się z wyrażeniem zgody. Lepiej spróbujcie go odłożyć na później. Tym bardziej, że sprawa nie będzie pilna. Stale pamiętajcie o Rybach i Skorpionach, bo z ich strony można spodziewać się wszystkiego. Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z 02.03.2000 r.
Panna (24. VIII—23. IX). Rok zmian i poważnych planów. Zmiany będą dotyczyć przede wszystkim spraw zawodowych. Otrzymacie awans. Niekoniecznie w formie stanowiska, ale bez wątpienia wasze starania, dorobek twórczy i autorytet zostaną należycie docenione. Nowe plany będą dotyczyć zmian w życiu osobistym. Zmiana sytuacji w rodzinie przysporzy i wam pewnych kłopotów. Zwłaszcza na początku drugiej połowy roku. Wtedy wszystko będzie zależeć od umiejętności zachowania spokoju i opanowania. Nie pozwólcie, by emocje wzięły nad wami górę! Wiele dobrego przyniesie ostatni kwartał roku, kiedy wreszcie zobaczycie obfite owoce wszystkich wcześniejszych wysiłków. Ktoś starszy w waszym otoczeniu będzie wymagał szczególnej uwagi i zabierze wam wiele czasu. Musicie dostosować się do nowych wymagań i znaleźć w sobie cierpliwość, bo od tego obowiązku nie da się uchylić.Waga (24. IX—23. X). Będą to miesiące licznych przeżyć: zarówno takich, do których będziecie potem wracać w przyjemnych wspomnieniach, jak i takich, o których będziecie chcieli jak najszybciej zapomnieć. Zatem rok przypomina huśtawkę — ciągła zmiana dobrego na złe i odwrotnie. Raz w górę, raz w dół. Na szczęście — częściej w górę. Aby to szczęśliwie przetrwać, schowajcie swoje nerwy głęboko do kieszeni i w ogóle zapomnijcie, że je macie. Od razu ostrzegamy, że osiągniecie sukces w absolutnej większości spraw, które będziecie musieli rozwiązać, ale, och, jak ciężko to przyjdzie! Nie warto słuchać niczyich rad. Polegajcie tylko na własnych siłach i własnym rozsądku. W tym roku rady mogą wam zaszkodzić, zbić z obranej drogi. Zwłaszcza gdy pójdziecie w zupełnie nowym kierunku i nie raz będą was ogarniać wątpliwości. Nie poddawajcie się, idźcie naprzód! W tym roku wpadniecie w sidła nowej osoby. Postarajcie się nie stracić głowy całkowicie, nie spieszcie się z przekształcaniem stanu miłej gry w obowiązki. Wasze obecne obowiązki są ważniejsze. Nie unikajcie towarzystwa Byków i Skorpionów.Skorpion (24. X—22. XI). W waszym życiu wydarzy się kilka istotnych zmian. Niektóre będą dość niespodziewane, ale będą też takie, których dawnoRedaktor naczelny Lubow Hołota. Szef redakcji Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, J. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczak. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk oraz Ołeh Besśkyj.pragnęliście. Wokół was wznieci się burza niezadowolenia. Jednak z honorem wyjdziecie z prób, jeśli w pełni wykorzystacie zdolności swojej dyplomatycznej natury. Warto również pamiętać, że ten rok obiecuje Skorpionom nie tylko sukces w nowatorskich przedsięwzięciach, ale także szczęśliwy traf fortuny. Dlatego możecie zaryzykować raz czy dwa, na przykład w loterii lub innej grze liczbowej. Znaki, przyjaźń z którymi wam pomoże — Lew i Waga.Strzelec (23. XI—21. XII). Aby zrealizować swoje ambitne plany, trzeba ograniczyć się, zrezygnować z niektórych swoich wcześniejszych upodobań, które zabierały czas. Miesiące wiosenne i jesienne są dla was najważniejsze. W nich tkwi wasz sukces. Wtedy musicie iść naprzód jak taran, nie zważając na nic, dziwiąc wszystkich, którzy was od dawna znają. Nie zapomnijcie odwdzięczyć się osobie, która pomoże osiągnąć sukces. Ostatnie miesiące roku będą spokojniejsze, będzie można pracować bez nerwów, wyraźniej będzie rysować się zbliżanie do celu. W grudniu — ostatni zakręt trzeba będzie pokonać na szybkim wirażu i nie bez strachu. Posłuchajcie dobrej rady od Byka i Panny.Koziorożec (22. XII—20. I). Rok stabilizacji i podsumowań. Szansa na spokojne przyjrzenie się i ocenę własnego dorobku oraz sytuacji życiowej. Nie oznacza to, że będzie można usiąść z założonymi rękami i marzyć o niebieskich migdałach. Ale właśnie teraz znajdziecie czas na przemyślenia: jak żyć dalej? W sprawach rodzinnych nastanie uspokojenie, ustaną konflikty, znikną komplikacje. Pojawią się szanse na podreperowanie budżetu rodzinnego. Wiele czasu zajmie nauka, być może nauka języka, zagłębienie się w zupełnie inną dziedzinę wiedzy. Może to być związane z kimś, do kogo pojawi się sympatia, ciepłe uczucia, szacunek. W życiu osobistym najprawdopodobniej nie będzie żadnych zmian, nie przeżyjecie żadnych osobistych stresów. Towarzyszyć wam będzie sympatia ze strony Wodnika i Lwa.Na podstawie horoskopu Van Wooda przygotował Stefan KOSTKAAdres redakcji: 01001, Kijów-1, zaułek Muzejnyj, 8. Tel./faks 228-01-30. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Indeks prenumeraty 30617. Zam. nr 3301201. Nakład 5000. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacieRedakcja prowadzi korespondencję z czytelnikami tylko na łamach gazety i nadesłanych rękopisów oraz fotografii nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.
Tłumaczenie maszynowe