Bohdan Stupka w roli hetmana Ukrainy Bohdana Chmielnickiego w filmie polskiego reżysera Jerzego Hoffmana „Ogniem i mieczem” (1999)
...sesji deputowani wnieśli zmiany do ustawodawstwa, maksymalnie uproszczając te procedury. Do wyboru spikera nie jest już potrzebne głosowanie kartami do głosowania i 300 głosów deputowanych. Wystarczy głosowanie na sali i przyciskami. A przy naszym „guzikowym” sposobie głosowania wybór przewodniczącego w ogóle zamienia się w farsę. Nawet jeśli nowego przewodniczącego nie zdążą wybrać, ustawę podsuną do podpisu Martyniukowi, który chętnie to zrobi, bo to właśnie on kierował fałszywym „głosowaniem” 3 lipca. I wreszcie, jak stało się wiadomo, regionałowcy planują, że ustawę o językach podpisze nowy lub stary spiker parlamentu na początku sierpnia, a do 20 sierpnia — prezydent.
Być może, dla złagodzenia napięcia politycznego w społeczeństwie, równocześnie z podpisaniem ustawy o językach prezydent wniesie do parlamentu projekt jej zmian, w którym zostaną złagodzone wymogi wobec organów państwowych w regionach dotyczące dublowania dokumentacji w językach regionalnych. Ale kluczowe normy ustawy — o gwarantowaniu prawa do wyboru języka w przedszkolach, szkołach i wyższych uczelniach, o wolnym wyborze języka prowadzenia biznesu (w tym mediów i reklamy) — pozostaną niezmienione. Albo ustawa zostanie przyjęta w pakiecie z ustawą o ochronie języka ukraińskiego.
Tak czy inaczej regionałowcy, obawiając się porażki w wyborach parlamentarnych, rozpoczynają niebezpieczną grę polityczną: dla wątpliwych dywidend w kampanii wyborczej otwarcie zaatakowali język państwowy, a w konsekwencji państwowość. W to bawić się nie warto.
NASZ GOŚĆ — Wołodymyr KAPLIIENKO
Str. 13
Z NOTATNIKA PISARZA
Maschinelle Übersetzung
Napięcie społeczne, wywołane faktycznie sfałszowanym „uchwaleniem” przez Radę Najwyższą odrażającego projektu ustawy językowej Kiwałowa-Kolesniczenki, nie słabnie. Petro ANTONENKO W epicentrum bitew językowych w ostatnich tygodniach znalazła się akcja protestacyjna pod Ukraińskim Domem. Tutaj ogłosili głodówkę młodzi patrioci, niezaangażowani partyjnie, ale oburzeni zamachem na język państwowy. Wielu z nich z czasem potrzebowało pomocy medycznej, ale na ich miejsce przyszli nowi. Akcja, której organizatorem jest bezpartyjny komitet koordynacyjny, nie przerywała się ani na dzień. Przed Ukraińskim Domem na jej poparcie występowali znani ukraińscy pisarze, artyści, działacze społeczni. Nie ustawały też próby władz, by przeszkodzić protestującym. Zaczęło się od antydemokratycznej decyzji Okręgowego Sądu Administracyjnego w Kijowie, który na kilka dni całkowicie zakazał pokojowych zgromadzeń obywateli w centrum Kijowa, w szczególności pod Ukraińskim Domem. Absurdalności motywacji decyzji sądu można się tylko dziwić. Oto ona: „Podczas prowadzenia akcji obywatele w ciągu dnia za pomocą megafonów i innych środków nagłaśniających (trąbek)… stwarzają niedogodności dla przeciętnych obywateli”. Na takiej samej podstawie sądy mogłyby zakazać także przeprowadzenia Euro-2012. Dlatego, oczywiście, nie powstrzymało to uczestników protestu. W następnych dniach milicja pospiesznie sporządzała wobec nich protokoły za tak zwane wykroczenia administracyjne. Uczestnikom akcji przypisywano to naruszenie porządku publicznego, to stanu sanitarnego, to utrudnianie pracy Ukraińskiego Domu. A dyrekcja Ukraińskiego Domu oświadczyła, że przygotowuje pozew do sądu przeciwko uczestnikom akcji z żądaniem odszkodowania w wysokości 500 tys. hrywien strat. Rzekomo na taką sumę zerwano kontrakty na przeprowadzenie wydarzeń w Ukraińskim Domu w czasie protestu. To jawna fałszywka, ponieważ na stronie internetowej Ukraińskiego Domu z zaplanowanych na lipiec wydarzeń była anonsowana jedynie podsumowująca konferencja prasowa prezydenta Wiktora Janukowycza, która miała odbyć się 4 lipca, ale została przeniesiona i to nie w ostatniej kolejności z powodu akcji protestacyjnej. Czyżby właśnie na tej konferencji prasowej UD stracił pół miliona? W obwodach również nie ustają działania przeciwko ustawie językowej i naciski na ich uczestników. Czerkaski okręgowy sąd administracyjny zakazał przeprowadzania jakichkolwiek akcji politycznych na placu Sobornym w centrum Czerkas od 16 lipca aż do 10 września. Jak to pogodzić z utrwalonym w Konstytucji prawem obywateli do takich zgromadzeń — to pytanie do naszego tak zwanego wymiaru sprawiedliwości. Ostatecznie los ustawy językowej, a co za tym idzie i konfrontacji społecznej, rozstrzyga się w stolicy. Parlament jest na wakacjach aż do początku września. Opozycja nie uznaje głosowania nad ustawą językową w drugim czytaniu 3 lipca i domaga się jej uchylenia. Próba podpisania i przedłożenia do podpisu Janukowyczowi tego „przegłosowanego” projektu ustawy natrafiła na patową sytuację w parlamencie: spiker Łytwyn, nie podpisawszy ustawy, podał się do dymisji. Regionalni pospiesznie planują zwołać 31 lipca nadzwyczajne posiedzenie sesji Rady Najwyższej. Rzekomo w celu uchwalenia szeregu niezbędnych ustaw, w rzeczywistości zaś dla wyjścia ze ślepego zaułka językowego, w który sami się zapędzili. Przygotowywane jest przyjęcie dymisji Łytwyna i możliwe wybranie nowego spikera. Co więcej, na finiszu 10. sesji PODRÓŻE PRZEZ HISTORIĘ WSPÓŁCZEŚNI HEROSTRATOSOWIE
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
korespondentów, wspiera tych, którzy głodują pod Ukraińskim Domem w obronie jedynego języka państwowego. Jednocześnie przejmuje się zniekształconym wizerunkiem rodzinnego miasta: „Chodzę ulicami Kijowa i nie poznaję jego piękna, nie widzę miejsc historycznych, które zachowały się przez wieki nawet w Imperium Rosyjskim, w ZSRR, a zniknęły w Niepodległej Ukrainie”. Jeśli chodzi o portret obecnej władzy, który zaproponował nakreślić na łamach naszego wydania Andrij Mykolyn w Czytelniczym Wiecu, to Wałentyna Illiwna charakteryzuje ją jako obcą, niepatriotyczną, dla której nie jest drogi Kijów i jego historia, a także jako kłamliwą, okrutną i kryminalną (na Chreszczatyku tyle dni głodują nasze dzieci, zabierają je do szpitala, a cyniczna władza nawet na to nie zważa). Zarząd Illicziwskiego miejskiego zjednoczenia „Proświty” wysłał apel do władz lokalnych z żądaniem ochrony języka państwowego, wypełniania przyjętego programu rozwoju języka ukraińskiego w Illicziwśku. Podobne apele do władz lokalnych proświcianie przyjmują na całej Ukrainie. A weterani pracy z Czerkas Hryhorij Kowal, Iwan Rewa, Iwan Melnyczenko, Hryhorij Kapelusznyj, emerytka Ołena Kołysnyk z miasta Szpoła, logopeda-psycholog Łarysa Zacharczenko z Czehrynia zwracają się do pisarzy, malarzy, kompozytorów, architektów, rzeźbiarzy, artystów, laureatów nagród literackich i artystycznych z apelem: „Szanowni laureaci, Ukraińcy! Domagajmy się od Ministerstwa Oświaty, władzy, aby szkoły, wyższe uczelnie na Ukrainie były ukraińskie, tak jak w Rosji — rosyjskie!”. Redakcja otrzymuje niemało poezji, w szczególności na temat języka. Nie wszystkie one są równe pod względem kunsztu poetyckiego, ale szczere, napisane od serca. Wielki poemat nadesłał W. Pryjma z Kurowyczów, bajkę o ustawie Kiwałowa-Kołesniczenki Wałentyna Iwaszczenko z Jahotyna. Niestety, pomieścić wszystkiego nie możemy, wszak gazeta to nie almanach literacki. Jednoczmy się, aby obronić swoje prawa. Wtedy zwycięstwo będzie nasze!
Maschinelle Übersetzung
Nadia KYRIAN Zdjęcie autorki Od dnia rzekomego uchwalenia ustawy Kiwałowa-Kołesniczenki (w rzeczywistości, jak twierdzą deputowani, ustawa nie została uchwalona, ponieważ nie przedstawiono nawet jej tekstu, głosowano nie wiadomo za czym) nasza redakcja tonie w powodzi oświadczeń, apeli do najwyższych władz państwowych, decyzji, uchwał demokratycznych organizacji społecznych i partyjnych z różnych obwodów Ukrainy, a nawet z zagranicy, opinii obywateli, którym nie jest obojętny los języka, a zatem i los państwa. Wszyscy są oburzeni tym, co się stało. Oto charakterystyczny list otwarty do prezydenta Ukrainy W. Janukowycza od przedstawicieli ukraińskich organizacji w Rosji. Podpisało go 57 przedstawicieli społeczności Moskwy i obwodu, Petersburga, Nowosybirska, Władywostoku, Jarosławia, obwodów tiumeńskiego, samarskiego, niżnonowogrodzkiego, murmańskiego, archangielskiego, saratowskiego, woroneskiego, omskiego, kaliningradzkiego, wołgogradzkiego, kałuskiego, Kraju Chabarowskiego, Kraju Krasnojarskiego, Kraju Krasnodarskiego, Kraju Stawropolskiego, Republiki Karelii, Republiki Komi, Republiki Sacha-Jakucji, Republiki Osetii Północnej, Baszkortostanu i in. Szanowny Panie Prezydencie! Nielegalne uchwalenie przez Radę Najwyższą Ukrainy niesławnej ustawy „O zasadach państwowej polityki językowej” to krok wstecz w budowaniu i wzmacnianiu ukraińskiej państwowości, co prowadzi do rozdzielenia społeczeństwa i rozłamu kraju. Ukraińcy w Rosji, jak wszyscy Ukraińcy za granicą, pragnąc zachować ukraińską tożsamość, nie mogą zrozumieć i zaakceptować faktu, że w państwie ukraińskim, które obchodziło 20-lecie niepodległości, język ukraiński, kultura ukraińska, idea ukraińska do tej pory w rzeczywistości nie są głównymi wartościami humanistycznymi. Dlaczego państwowy język ukraiński w żaden sposób nie stanie się w państwie Ukraina kategorią społeczno-ekonomiczną, jednym z wyznaczników standardu życia jej obywatela?! Tak jak to jest, powiedzmy, z językiem rosyjskim w Rosji, polskim — w Polsce, estońskim — w Estonii itd. Czyżby ukraińscy włodarze nie rozumieli, że bez należytego wsparcia i prawdziwego odrodzenia języka państwowego Ukraina jest nietrwałym surogatem. Słowa „nietrwały” i „surogat” — oba są kluczowe. W Rosji nie ma ukraińskich szkół, ukraińskich środków masowego przekazu i wygląda na to, że ich prawdopodobnie nie będzie. Oprócz obiektywnych przyczyn, ludzie mają proste pytanie: a po co? W latach 1991–92 Ukraińcy w Rosji masowo posłali swoje dzieci do ukraińskich szkół niedzielnych, które wtedy wszędzie powstawały w Rosji jak grzyby po deszczu. Bo powstało państwo Ukraina z państwowym językiem ukraińskim (nawiasem mówiąc, język ukraiński jako państwowy zatwierdziła Rada Najwyższa typu radzieckiego). Rodzice, uważając się za Ukraińców, nie odrywając się od Ukrainy, myśleli o dzieciach, przyjęli państwowy język ukraiński jako jeden z czynników standardu życia w państwie Ukraina. Dziś widzimy, że na Ukrainie wszystko zmierza do tego, iż można tam żyć, robić karierę bez znajomości języka ukraińskiego. Jaskrawym przykładem tego jest w szczególności nieznajomość państwowego języka ukraińskiego przez jednego z najwyższych urzędników Ukrainy (który, można powiedzieć, uświęcił uchwalenie odrażającej ustawy). Jak to wpływa na wizerunek Ukrainy — pytanie retoryczne. Jeśli na Ukrainie poniżany jest status języka ukraińskiego (a to oczywisty fakt), to jak mamy tutaj zachować ukraińskość, wychowywać przywiązanie do niej u dzieci? Żeby dzieci nie wstydziły się ukraińskich korzeni, żeby nie czuły się zażenowane od drwiących, protekcjonalnych okrzyków przy informacji, że ktoś uczy się języka ukraińskiego. Troska okazana przez twórców ustawy o status języka rosyjskiego na Ukrainie jest naciągana, jeśli wziąć pod uwagę dane statystyczne dotyczące środków masowego przekazu, produkcji drukowanej na Ukrainie, realnego stanu nauczania w wyższych uczelniach itd. W sferze narodowo-kulturalnej i codziennej o prześladowaniach języka rosyjskiego nie ma co mówić, nie wspominając już o niebędącym zbytecznym dla ustawodawców porównaniu stanu języka rosyjskiego na Ukrainie z sytuacją języka ukraińskiego w Federacji Rosyjskiej, gdzie jest on faktycznie pozbawiony jakiegokolwiek wsparcia państwowego, w szczególności w mediach. Zgodnie z rosyjskim przysłowiem, przy każdej pracy trzeba siedem razy odmierzyć, a potem raz odciąć. Panie Prezydencie, zgadzamy się z Panem, że trzeba przeprowadzić rzetelną ekspertyzę ustawy. Oczywiście, lepiej byłoby to zrobić przed jej uchwaleniem. Niesławny walec to nie jest narzędzie, które można stosować w tak wrażliwej sferze duchowej, jak język narodu ukraińskiego, który przez wieki w warunkach Imperium Rosyjskiego zakazywano i wykorzeniano. Ukraińcy to ludzie tolerancyjni i błędy mogą wybaczyć, jeśli istnieje chęć ich naprawienia. Panie Prezydencie, prosimy Pana o okazanie mądrości państwowej, odrzucenie tej opartej na przemijającej koniunkturze politycznej niesprawiedliwej i błędnej ustawy, potwierdzenie oddania państwu ukraińskiemu, idei ukraińskiej, wartościom ukraińskim oraz potwierdzenie soborności, integralności Ukrainy”. Swoje argumenty przeciwko niesławnej ustawie, która prowokuje konflikty językowe i prowadzi do niszczenia ukraińskiej państwowości, przytaczają w liście otwartym do Prezydenta W. Janukowycza oraz przewodniczącego Rady Najwyższej W. Łytwyna kierownicy rówieńskich obwodowych, miejskich i rejonowych oddziałów Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia Weteranów oraz Związku Oficerów Ukrainy (łącznie 26 podpisów). Rada Halickiego rejonowego zjednoczenia „Proświty” we Lwowie wysłała list z poparciem dla żądań protestujących pod Ukraińskim Domem, wyraża wdzięczność rodzicom młodych ludzi, którzy wychowali patriotów, a także zaniepokojenie użyciem struktur siłowych w starciach z pokojowymi obywatelami. Pisarz, laureat Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Wasyl Zacharczenko, powołując się na List otwarty zwierzchników Kościołów i organizacji religijnych Ukrainy do Prezydenta Ukrainy W. F. Janukowycza z apelem o niepopieranie „wybuchowego” projektu ustawy językowej nr 9073, proponuje przeprowadzenie ogólnoukraińskiego nabożeństwa: „Módlmy się! Módlmy się w cerkwiach, w domach, na placach i skrzyżowaniach ulic za Ukrainę, za ojczysty język, w którym jest nasze istnienie, za ocalenie od śmiertelnego wroga. Módlmy się, a Niebo nas usłyszy, tak jak słyszało i chroniło nas tysiące i tysiące lat przed tym”.
Wasyl Nepyjwoda z Kołomyi zwraca się do deputowanych Rady Najwyższej z obwodu iwanofrankiwskiego z propozycją zareagowania na apel nadzwyczajnej sesji Iwanofrankiwskiej Rady Obwodowej do deputowanych ludowych z obwodu oraz do Ministerstwa Sprawiedliwości i zainicjowania „za systematyczne antykonstytucyjne działania wykreślenia z rejestracji państwowej Partii Regionów, Komunistycznej Partii Ukrainy, Partii Ludowej”. Od obwodowych działaczy partyjnych Partii Regionów, reprezentujących Kołomyję (są to M. Wyszwaniuk, B. Hdyczynski, Z. Mytnyk), społeczność oczekuje wystąpienia z Partii Regionów, jeśli honor i godność są dla nich cenniejsze niż „koryto”. M. Zaremba z Pawłohradu dołącza do dyskusji, podkreślając dawną i chwalebną historię naszego narodu, jego języka i kultury: „Ile to przez długą historię naszej ziemi przychodziło do nas zdobywców, ile przechodziło przez nasze terytorium wszelkiego rodzaju hord — i wszystkie one albo rozpuszczały się wśród naszego ludu, albo bez śladu znikały. Dlaczego tak się działo? A dlatego, że wszystko, co obce i nienaturalne dla naszej ziemi, nie przyjmowało się na niej. Przez tysiące lat język ukraiński oszlifował się do doskonałości, jak ściany drogocennego diamentu”. I wyciąga całkowicie słuszny wniosek: „Jeśli każdy Ukrainiec będzie dumny z tego, że urodził się na tej ziemi i ma bezcenne bogactwo — język ukraiński, wtedy nic nam nie będzie zagrażać i będziemy pewni swojej przyszłości”. Do tego samego wzywa też Łuka Semeniw: „Obecnie każdy świadomy Ukrainiec musi zrozumieć — Ukraina zaczyna się od niego, jest on zobowiązany bronić tych granic — swojego języka, kultury, tradycji. Musi znać swoją historię i wychowywać w duchu świadomego ukraiństwa swoje dzieci. To nie jest zamach na cudze — to zachowanie i należyte szanowanie swojego. Powiedz sobie: Ukraina zaczyna się ode mnie i kończy się na mnie”. Kijowianka Wałentyna Konowałenko z rodziną, jak i inni nasi Lidia RYBENKO Gdy — coraz wyraźniej — wyczuwasz zapach pożaru i, przyłożywszy ucho, już słyszysz drżenie ziemi – obok strachu zdobądź się i wznieś sobie wieżę, by zęby złamali o nią ziemscy królowie. Nie z cegły, nie z kamienia, nie ze słoniowej kości – jedynie z ducha, z tego, co ożywia. Twierdza moja nie zachwieje się od czarnej wieści, że oto niby już nadchodzi wyroczona chwila. Nie wierzę! Bo wiem: horda choć silna i dzika, zdolna jest tylko niszczyć i tylko palić, i nie jest jej znane pragnienie tworzenia wielkiego, co nas — autochtonów — wyprowadzało zawsze z mgły. Lecz my — rdzenni. I całuje ziemia nasze pięty. Ona pamięta cały nasz święty rodowód. I wieży z ducha żadnym ordyńcom nie zdobyć. Byliśmy i jesteśmy, i trwać będziemy tysiące lat. I wyprowadzi i dziś. Choć bitwa — w duchowym polu. Słowa cudzoziemskie, ordyńskie — podstępne, jak złodziej, – wbijają się w mózg z eteru, z ekranów, by wolę i ducha naszego uśpić, zgiąć i przełamać. Autochtoni
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
setki wykładowców i naukowców uczelni wyższych, nauczycieli centrum obwodowego. Przyjęto kierunek pracy komitetu, wybrano skład kierowniczy. Na przewodniczącego wybrano doktora nauk filologicznych, profesora Żytomierskiego Uniwersytetu Państwowego im. I. Franki Wiktora Mojsijenkę, na zastępcę — przewodniczącego żytomierskiej „Proświty”, laureata nagrody im. Iwana Ohijenki Swiatosława Wasylczuka. Komitet zwrócił się z odezwą do mieszkańców miasta o przeprowadzenie 9 lipca wiecu w obronie ukraińskiego języka państwowego przed zakusami ukrainofobów i niszczycieli naszej państwowości. Wiec odbył się w wyznaczonym dniu. Dołączyli do niego partie „Swoboda”, „Batkiwszczyna”, „Front Zmian”, wiele organizacji społecznych (przede wszystkim „Proświta”) oraz poszczególni obywatele — ponad tysiąc osób. Zaproszono deputowanego Rady Najwyższej Andrija Parubija, który wystąpił z błyskotliwym, patriotycznym i emocjonalnym przemówieniem. Przemawiali także profesor Wiktor Mojsijenko, przewodniczący organizacji obwodowych partii: „Swoboda” — Sydir Kizin, „Frontu Zmian” — Hennadij Zubko i inni. W podsumowaniu wiecu przyjęto rezolucję, którą skierowano do kierowników władz obwodowych i miejskich. Jednym z punktów jest: w terminie tygodniowym zwołać nadzwyczajne sesje i zainicjować przyjęcie apelu do Prezydenta Ukrainy z żądaniem nałożenia weta na skandaliczną ustawę. Informację o wiecu, zdjęcia z niego zamieściły portale internetowe miasta, przekazano przez radio, pokazano w telewizji obwodowej. Rady Obwodowej Ługańska szóstej kadencji 06.07.2012. W „dokumencie” zaznaczono, jakoby projekt ustawy Kiwałowa-Kolesniczenki uniemożliwił spekulacje na gruncie językowym i usunął dyskryminację obywateli ze względu na język. Ale kto tak naprawdę spekuluje? Istnieją jasno uregulowane normy państwowe, utrwalone nie tylko w artykule 10 Konstytucji Ukrainy, ale także decyzją Sądu Konstytucyjnego z 14.12.1999 r. I kto dopuszcza się dyskryminacji? Osądźcie sami. W Ługańsku są tylko trzy szkoły ukraińskojęzyczne (z 60 w mieście!), w kioskach nie znajdziesz ukraińskiej gazety (oprócz „Ukrainy Mołodej”), a przedstawiciele milicji nie tylko sami lekceważą język państwowy, ale i bezpodstawnie zatrzymują ukraińskich patriotów, którzy rozklejają ulotki w poparcie języka ojczystego (niedawno w centrum obwodowym młodą dziewczynę-nacjonalistkę, którą milicjanci na komisariacie brutalnie obrażali, szargając jej godność, skazano na grzywnę za jej postawę narodową i obywatelską). Nieprzyjemnie uderza lista ukraińskich uczelni, które rzekomo pozytywnie oceniły „kiwałowski” projekt ustawy. Można nie dziwić się wzmiance tutaj o odeskiej czy taurydzkiej placówce edukacyjnej, ale żeby był tu także Tarnopolski Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny imienia W. Hnatiuka… To po prostu fantastyka. W tym samym duchu ułożony jest drugi wytwór deputackiego intelektu. Tylko tutaj sformułowania są nie tylko kłamliwe, ale i otwarcie agresywne, zaczynając od tego, że „wszyscy, którzy występują przeciwko ustawie „O zasadach państwowej polityki językowej”, w istocie są przeciwko Ukrainie”. A dalej — brednie o rzekomym poniżaniu rosyjskojęzycznych obywateli. Ukraińskich patriotów oburza także niezadowolenie radnych obwodowych akcjami protestacyjnymi. Tym samym sami się zdemaskowali, dając świadectwo niechęci do demokracji, skrytych marzeń o nienaruszalnej wszechwładzy swojej partii oraz nieukrywanej nostalgii za totalitaryzmem komunistyczno-bolszewickiego chowu. Dlatego, choć brzmi to banalnie, musimy wszyscy się jednoczyć, nie dzielić się znowu na „melnykowców” i „banderowców”, na „prawdziwych” i „nieprawdziwych” patriotów, na „prawych” i „lewych”. Jak to już było w naszej najnowszej historii w 1991 i 2004 roku. I wtedy zwyciężymy. Niechybnie i ostatecznie. „I zapomni się sromotny Dawny czas, i ożyje dobra sława, Sława Ukrainy”! Centrum Prasowe Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia WUT „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki
Maschinelle Übersetzung
Swiatosław KARPENKO. Patriotyczni działacze Żytomierszczyzny odebrali jako osobistą zniewagę wniesienie pod obrady Rady Najwyższej Ukrainy projektu ustawy „O zasadach państwowej polityki językowej” autorstwa regionalów Kolesniczenki i Kiwałowa. Po sesji Rady Głównej „Proświty”, która odbyła się w Kijowie 15 czerwca, oraz przyjęciu przez nią apelu do ukraińskich społeczności, 20 czerwca odbyło się rozszerzone posiedzenie rady obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” z udziałem przedstawicieli związków twórczych i towarzystw narodowo-kulturalnych obwodu, które przyjęło uchwałę oraz apel do mieszkańców obwodu, w którym w szczególności podkreślono: „Przyjęcie wspomnianej ustawy przywróci praktyki przeszłości: asymilację i denacjonalizację Ukraińców, a następnie — duchowe i fizyczne ludobójstwo narodu ukraińskiego. W celu niedopuszczenia do przyjęcia tej ustawy wszyscy patrioci Ukrainy powinni stanąć w obronie swoich praw konstytucyjnych oraz języka ukraińskiego, w związku z czym należy organizować wiece i pikiety pod urzędami władz lokalnych z żądaniem niedopuszczenia do uchwalenia tej nieszczęsnej ustawy i wycofania jej z obrad w ogóle”. 22 czerwca z inicjatywy obwodowej „Proświty” wspólnie z partią „Swoboda” przeprowadzono wiec protestacyjny przeciwko wspomnianej ustawie pod budynkiem obwodowej administracji państwowej oraz przyjęto apel do organów władzy lokalnej i Prezydenta Ukrainy z żądaniem wycofania nieszczęsnej ustawy z dalszych obrad. Temat zyskał szeroki rozgłos w sieci internetowej. Od samego początku nowej ofensywy ukrainożerców na duszę ukraińskiego narodu — jego język — Ługańskie zjednoczenie obwodowe Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wspólnie z innymi organizacjami społecznymi Ługańszczyzny o orientacji narodowo-patriotycznej oraz opozycyjnie nastawionymi partiami politycznymi systematycznie prowadzi działania na rzecz wsparcia języka państwowego: wiece, pikiety, okrągłe stoły, konferencje itp. Szereg akcji protestacyjnych rozpoczęto pikietowaniem obwodowej administracji państwowej jeszcze 24 maja, w dniu, w którym regionalowie i ich satelity po raz pierwszy próbowali wprowadzić do porządku obrad Rady Najwyższej „językowy” projekt ustawy. Działania trwały również w dniu przyjęcia owianej złą sławą ustawy w pierwszym czytaniu oraz przed jej „ostatecznym” rzekomym uchwaleniem przez ludowych „naciskaczy przycisków” pod wodzą towarzysza Martyniuka. Najliczniejszy był wiec przed budynkiem Rady Obwodowej w Ługańsku 4 lipca, kiedy to oburzeni wydarzeniami w stołecznym gmachu przy ulicy Hruszewskiego mieszkańcy w liczbie ponad 100 osób wyszli na centralny plac (jak na skrajny wschód Ukrainy jest to dość znacząca liczba). Tego samego dnia w centrum obwodowym przeprowadzono konferencję na temat „Zbrodnie na tle nienawiści na Ukrainie: lata 2011—2012” z udziałem kierownika Charkowskiej Grupy Obrony Praw Człowieka Jewhena Zacharowa, na której w szczególności wybrzmiało oświadczenie przewodniczącego Ługańskiego Obwodowego Komitetu Obrony Praw Konstytucyjnych Obywateli, Białorusina z pochodzenia Mykoły Kozyriewa, który niezwykle ostro i pryncypialnie wystąpił przeciwko próbom ukrainofobów poniżenia statusu i zawężenia sfery używania języka ukraińskiego. Nie siedzieli bezczynnie również przedstawiciele władzy. 6 lipca radni obwodowi zorganizowali „zjazd”, nazywając go nadzwyczajną sesją rady, i niemal jednogłośnie (jeden radny był przeciw) przyjęli bardzo agresywne oświadczenie wspierające „biało-niebieskich”. Piętnowano w nim ukraińskich patriotów jako „prowokatorów”, a ich działania nazywano cynicznymi oraz takimi, które sieją nienawiść i prowadzą do wojny domowej. Pod mury rady obwodowej przymusowo spędzono pół tysiąca pracowników budżetówki, głównie z wyższych i średnich uczelni centrum obwodowego, oraz emerytów, kierowanych przez wszechwładnych w swoich mikrorejonach „kwartałnych” (instytucja, która swoją dzisiejszą formą otwarcie przypomina rudyment sowieckiej przeszłości). Organizacjom patriotycznym zabroniono manifestować bezpośrednio pod radą obwodową, więc przeprowadziły one akcję pod pomnikiem Wielkiego Kobziarza. Wystąpili kierownicy i czołowi aktywiści. Jednak 3 lipca odrażająca ustawa została uchwalona w drugim czytaniu w Radzie Najwyższej, w ten sam oszukańczy i bezprawny sposób. Znów rozpoczęły się aktywne protesty narodowo świadomych Ukraińców, które przerodziły się w krwawą bitwę sił porządkowych z pikietującymi pod Ukraińskim Domem w Kijowie. 5 lipca w Żytomierzu utworzono obwodową radę społeczną „Komitet Obrony Języka Ukraińskiego” jako filię Komitetu Ogólnoukraińskiego z inicjatywy wykładowców Instytutu Filologii i Dziennikarstwa Żytomierskiego Uniwersytetu Państwowego oraz obwodowego zjednoczenia „Proświta”. Wzięło w nim udział około
Maschinelle Übersetzung
Proświtian, przedstawicieli innych partyjnych i społecznych organizacji oraz stowarzyszeń, wśród nich Wołodymyra Semystiahę, Wołodymyra Łytwyna, Jurija Kyseliowa, przewodniczących obwodowych organizacji WO „Batkiwszczyna” i WO „Swoboda” — Irynę Wierihinę i Ołeksandra Kobziewa. Zarząd obwodowego zjednoczenia proświtian opracował rezolucję protestacyjnego wiecu, która wywołała znaczny rezonans wśród mieszkańców wschodniego kraju. Działania publiczne na rzecz wsparcia języka ukraińskiego odbyły się także w innych miastach i rejonach Ługańszczyzny: w Siewierodoniecku, Stachanowie, Swatowem i innych. Najjaśniejszą była akcja protestacyjna w Starobilsku 10 lipca. Bronić języka ukraińskiego przyszła setka słobożan — nie tylko z centrum rejonu, lecz także z licznych wsi tego odwiecznie ukraińskiego rejonu. Najbardziej zakrojonym przedsięwzięciem, ukierunkowanym na wsparcie i rozwój języka ukraińskiego na Ługańszczyźnie, była okrągły stół na temat „Kwestia językowa a zachowanie pokoju obywatelskiego w społeczeństwie ukraińskim”, zorganizowany i przeprowadzony przez obwodowe zjednoczenie „Proświty” wspólnie z obwodowym sztabem Zjednoczonej Opozycji przy udziale dwudziestu organizacji społecznych obwodu ługańskiego. W nim wzięli udział poseł do Rady Najwyższej Ukrainy, były przewodniczący komitetu Rady Najwyższej Ukrainy ds. informacji, członek frakcji „BJuT-Batkiwszczyna” Andrij Szewczenko oraz kierownicy Zjednoczonej Opozycji na Ługańszczyźnie — radny Rady Miejskiej Ługańska Ihor Liski i Iryna Wierihina. Wydarzenie odbyło się pod hasłami Tarasa Szewczenki „Obejmijcie się, bracia moi, błagam was, proszę!” oraz jedynego na Donbasie laureata Nagrody im. Szewczenki, światowej sławy poety Wasyla Hołobordki — „…Świadczę przed Bogiem i ludźmi: Tu jest Ukraina i my — Ukraińcy!”. Niezwykle aktualne były wystąpienia przewodniczącego Ługańskiego obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Wołodymyra Semystiahy „Czynniki historyczne genezy języka ukraińskiego na terenach Ługańszczyzny”, profesora Ługańskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki Ołeksy Niwego „Język ukraiński na Ługańszczyźnie: aspekt historyczno-funkcjonalny i socjolingwistyczny”, kandydata nauk geograficznych, docenta ŁNU Jurija Kyseliowa „Państwowość języka ukraińskiego jako czynnik bezpieczeństwa narodowego na Ługańszczyźnie”, kandydatki nauk medycznych, przewodniczącej obwodowej kobiecej organizacji broniącej praw człowieka „Czajka” Larysy Zalywnej „Ustawa Ukrainy »O podstawach państwowej polityki językowej« w realiach Ługańszczyzny” oraz innych. Tematycznie korespondowały ze sobą wystąpienia ługańskich naukowców — członków Zarządu obwodowego zjednoczenia proświtian Anatolija Najrulina i Wołodymyra Sabaduchy — o obiektywnym statusie języka państwowego na Ługańszczyźnie oraz o stosunku do niego zwykłego człowieka. Jasne były referaty młodych proświtianek Olesi Wasylec i Wiktorii Pyłypenko, które poruszyły konkretne problemy funkcjonowania języka ukraińskiego w środowisku młodzieżowym, związane z umacnianiem państwowości Ukrainy oraz z negatywnymi tendencjami do jego najnowszej rusyfikacji. W trakcie spotkania zgłoszono wiele wartościowych propozycji, skierowanych na podjęcie praktycznych kroków na rzecz popularyzacji i utrwalenia języka państwowego na Ługańszczyźnie poprzez stworzenie jasnego, konkurencyjnego produktu kulturalno-językowego. Niektóre z nich dotyczyły organizacji i przeprowadzenia bezpłatnych kursów nauki języka ukraińskiego dla wszystkich chętnych. Tę propozycję poparł i obiecał materialnie pomóc w jej realizacji Ihor Liski. Uczestnicy spotkania omówili „Program rozwoju i popularyzacji języka ukraińskiego”. W ramach programu postanowiono przeprowadzić konkurs prac twórczych i naukowych o treści ukrainoznawczej, zorganizować wsparcie dla pisarzy Ługańszczyzny tworzących w języku ukraińskim w wydawaniu książek, a wykonawcom muzycznym — w organizacji koncertów i wydawaniu albumów muzycznych. Podsumowanie konkursu zaplanowano na początek września 2012 roku.
* * * Ostatnio Zarząd Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Proświtianskiego otrzymał niezwykły list od przewodniczącego Ługańskiej Rady Obwodowej Hołenka oraz jego zastępcy Charina. W kopercie znajdowały się kopie tekstów „Apelu deputowanych Ługańskiej Rady Obwodowej do Rady Najwyższej Ukrainy, Gabinetu Ministrów Ukrainy”, przyjętego na X sesji Ługańskiej Rady Obwodowej VI kadencji 24.02.2012, oraz „Oświadczenia deputowanych Ługańskiej Rady Obwodowej”, przyjętego na XIII sesji
Maschinelle Übersetzung
Anatolij Szewczenko, pisarz. Minęło ponad 20 lat od dnia ogłoszenia niepodległości Ukrainy, a spodziewanej radości z tego powodu nie ma. W czym rzecz? Mimowolnie przypomina się dawna opowieść o tym, jak prorok Mojżesz przez 40 lat prowadził przez pustynię Judejczyków z jedynym celem: aby ludzie pozbyli się wszystkiego, co niewolnicze w duszach — uczuć poniżenia i niższości, skłonności do służalczości. Ukraińców jakaś nieczysta siła (ma ona, właściwie, imię — ale o tym później) prowadzi już ponad trzy i pół wieku (od ugody perejasławskiej z 1654 roku). Prowadzi wprawdzie po rodzinnej ziemi, za to z celem całkowicie przeciwnym do celu Mojżesza: aby nasz naród zapomniał o honorze i godności, stał się posłusznym wykonawcą cudzej woli, żeby to był już nie naród, a, jak prorokował Taras Szewczenko, “niewolnicy, podnóżki, błoto Moskwy”. A oto wam i obiecane imię “nieczystej siły” — małorosyjskość. Słowa takiego może i nie ma, ale problem, który oznacza, to nasze nieszczęście, dawne i współczesne. Właśnie małorosyjskość jest główną przyczyną wszystkich dramatycznych porażek Ukrainy w walce o niepodległość. Sądzę, że nadszedł czas uznać liczne zasługi Małorosjan na niwie niszczenia Ukrainy i proponuję wprowadzić dla nich szczególną nagrodę — order pułkownika Nosa, tego, który jeszcze w dalekim 1708 roku podczas wojny szwedzko-rosyjskiej przeprowadził tajnym podziemnym przejściem oddział księcia Mienszykowa do otoczonego przez wroga Baturyna. Tam dzielni carscy wojacy urządzili prawdziwe piekło: zabijali kobiety, dzieci, nawet niemowlęta — brali za nogi i bili głowami o kamienne mury. Tak hartowała się “odwieczna przyjaźń dwóch narodów”. Dawno nie mogę zrozumieć, dlaczego nasi narodowi liderzy — z wyjątkiem kilku osób — nie nadają należytego znaczenia zagrożeniu dla Ukrainy ze strony małorosyjskości. Przecież pisał o niej z niepokojem i bólem jeszcze na początku XX wieku nasz wybitny poeta i myśliciel Jewhen Małaniuk. A oto władcy moskiewskiego carstwa, którzy “przyrastali” swoje posiadłości kosztem ziem innych narodów, od razu zrozumieli, że z Ukraińcami nic się nie zrobi, dopóki żyje język ukraiński. I zabrali się do niszczenia go wszystkimi możliwymi sposobami. Pierwszym stał się car państwa moskiewskiego Aleksiej Michajłowicz o przydomku Cichy, ten sam, który w 1654 roku dokonał perejasławskiej transakcji z hetmanem Ukrainy B. Chmielnickim. To o nim Taras Szewczenko pisał: “Wielki, sławny, ale nie bardzo”. Car nakazał swoim emisariuszom na Ukrainie palić ukraińskie książki i to niszczenie trwało aż do 1917 roku, kiedy powstała Ukraińska Republika Ludowa. Po bolszewickim pogromie URL i ustanowieniu władzy radzieckiej walka z ukraińskością, językiem ukraińskim i historią ukraińską — w różnych formach, ale przeważnie brutalnych — trwała aż do 1991 roku. Choć to dziwne, ale w czasach niepodległości atak na język ukraiński tylko się nasilił. Sięgnął apogeum 5 czerwca 2012 roku, kiedy Rada Najwyższa w pierwszym czytaniu przyjęła projekt ustawy regionalistów S. Kiwałowa i W. Kołesniczenki “O zasadach państwowej polityki językowej”, który daje prawo we wszystkich regionach Ukrainy wprowadzić status języka rosyjskiego jako regionalnego. To prosta droga do ustanowienia państwowego statusu języka rosyjskiego na Ukrainie, i to nie jako drugiego języka, a jako pierwszego. Projekt ustawy 3 lipca 2012 roku bez żadnej dyskusji został przyjęty przez Radę Najwyższą w drugim czytaniu (którego, w istocie, nie było). I jeśli Prezydent podpisze ten dokument pomimo protestów, które przetoczyły się przez całą Ukrainę, a nawet za granicą, gdzie jest ukraińska diaspora, jego decyzja stanie się ostatnim gwoździem wbitym w trumnę języka ukraińskiego. Regionaliści ze swoimi współmyślnikami komunistami i chwiejnymi lytwyniwcami z Partii Ludowej zamącają ludziom w głowach, mówiąc, że nic strasznego się nie stało. Tymczasem Prezydent W. Janukowycz 8 czerwca 2012 roku przed rozpoczęciem mistrzostw Europy w piłce nożnej zwrócił się do graczy reprezentacji Ukrainy w języku rosyjskim, demonstrując wszystkim obywatelom, jak to będzie dalej. Czas wyznaczony przez historię dla Ukraińców jest już prawie wyczerpany. Jeśli się nie opamiętamy, to znikniemy z powierzchni ziemi, jak to plemię Awarów-Obrowie, wspomnienie o których zostało na tym świecie tylko w kronikarskim przysłowiu: “Zginęli jak Obrowie”.
Maschinelle Übersetzung
Lilija Bondar
Od teraz w marszrutkach Łucka trzy razy dziennie będzie rozbrzmiewać poezja ukraińska: nagrali ją specjalnie dla projektu „Poczuj się Europejczykiem – mów po ukraińsku!” znani Wołyńczycy. O tym opowiedzieli organizatorzy i uczestnicy wydarzenia podczas konferencji prasowej poświęconej startowi kampanii. Według założeń w marszrutkach będą włączane nagrania utworów literackich w wykonaniu znanych na Wołyniu osób. Niektórzy będą czytać własne utwory, inni – poezję i prozę ukraińskich klasyków oraz współczesnych pisarzy. Na końcu każdego nagrania będzie wybrzmiewać hasło: „Poczuj się Europejczykiem! Mów po ukraińsku!”. Większość przewoźników autobusowych Łucka zgodziła się poprzeć ten projekt. „Stacja radiowa będzie wspierać takie projekty, bo język ukraiński jest największą wartością ukraińskiego narodu. Nagrania z przeczytanymi wierszami będą emitowane na antenie radia „Łuck” o 7.50, 11.50 i 19.50. Nagranie wystarczy na trzy miesiące” – poinformowała zastępczyni dyrektora generalnego Wołyńskiej Obwodowej Państwowej Kompanii Telewizyjno-Radiowej Julia Romaniuk. Wśród uczestników projektu są: aktorka Wołyńskiego Muzyczno-Dramatycznego Teatru im. T. H. Szewczenki Switłana Orhanista, poetka Nina Horyk, lider zespołu „TARTAK” Ołeksandr Położynski, lider zespołu „FIOLET” Serhij Martyniuk, piosenkarka Alla Opejda oraz prorektor ds. wychowawczych Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki Iryna Konstankiewicz. Serhij Martyniuk oświadczył, że jednym z głównych zadań kampanii jest walka z surżykiem, który dominuje w komunikacji współczesnej młodzieży. „Muzyczne treści wszystkich stacji radiowych są rosyjskie. Celem tego projektu jest zwrócenie uwagi młodzieży na to, co mówi i jak mówi. To projekt-tradycja, który należy upowszechniać w innych miastach Ukrainy” – poinformował lider zespołu „Fiolet”.
Maschinelle Übersetzung
Switłana OREŁ, m. Kirowohrad. Jedna trzecia tekstów jest tutaj po ukraińsku, reszta po rosyjsku. Nie podejmuję się analizować ich z punktu widzenia krytyki literackiej, tym bardziej że jakość utworów różnych autorów bywa bardzo kontrastowa. Odnosi się wrażenie, że kompilatorzy nie przejmowali się doborem tekstów, a wpychali do książki wszystko, co im zaproponowano. Albo wybór był już bardzo ograniczony… W oczy rzuca się co innego — ogólny niski poziom utworów. Humor przewodniczącego zarządu obwodowej organizacji KLU Anatolija Jurczenki, moim zdaniem, jest po prostu wyssany z palca i nie tylko nie śmieszy — wywiera smutne wrażenie. I jeśli jego szkice o tematyce społecznej można jeszcze jakoś, choćby we własnej wyobraźni, próbować dociągnąć do poziomu humoru, to „Niepoprawnaja klassika”, gdzie autor próbuje bohaterów klasycznych dzieł jakoś połączyć z… sedesem, prosi się o kategoryczny wniosek… Właściwie Anatolij Jurczenko scharakteryzował taką twórczość swoim własnym wersem: „Smesznoj awtor, czestnoje słowo! On daze sam nie poniał, czto napisat”. Jeśli mówić o humorze, można przytoczyć przykład innego autora — Anatolija Kurhanskiego: „…Dityństwo, nacze płysia, prołetiło, I kołysaje zori synie nebo, J mene w moim dwori — prybułe tiło…” albo „Na łyci, borotboju zmużniłym, Niżno hrijetśia wsia moja dołia”. Problem tylko w tym, że to nie humor, a liryka! I ile by autor nie „…potyw u knyharni”, a tak i nie dorobił się nie tylko talentu, ale i elementarnego wyczucia ojczystego słowa. Podobnych cytatów można przytoczyć niemało, choć są w almanachu i utwory mniej więcej przyzwoitego poziomu. Lecz nie ma tego, o czym wspomniała Ludmyła Nikołajewśka w wierszu „Pamiati Wozniesienskowo”: „Gołos poeta na hrani proroczestwa”. U Wozniesienskiego rzeczywiście jest wiele takich wersów. U rosyjskojęzycznych autorów Ukrainy — mało. Oczywiście są bardzo wyraziste talenty — Borys Czyczybabin, Łeonid Wyszeseławśkyj, Łeonid Kisełow… Ale śmiem twierdzić, że najbardziej poruszające ich wersy są o Ukrainie, języku ukraińskim, nawet o charakterze pokutnym. Tragiczny poeta Łeonid Kisełow dosłownie w ostatnich dniach swojego bardzo krótkiego ziemskiego życia doszedł do wniosku: „…Czto wsie na swiete — tolko piesnia na ukrainskom jazykie”. Ale większość autorów utworów rosyjskojęzycznych ciąży ku kulturze masowej. Młodzież czyta je i prawdopodobnie uważa, że to właśnie jest prawdziwa literatura rosyjska. Nie ruszajmy klasyki, ale weźcie do rąk utwory współczesnych — Walentina Rasputina, Wasilija Biełowa, Wiktora Astafjewa, Borisa Kozakowa i poczujcie różnicę. To zupełnie inny język, inna energetyka — silna, potężna, poruszająca. Przecież słowo to zjawisko nie trywialne, nie codzienne, a mistyczne, kosmiczne. Jeśli jest oderwane od ojczystego gruntu, od energetyki tej ziemi, gdzie się narodziło, nieuchronnie traci siłę. I talent, nawet prawdziwy, nie może zrealizować się z pełną mocą, jeśli posługuje się językiem-funkcją, który wyraża sens, ale sam w sobie nie jest sensem. Nie mówiąc już o tych „twórcach”, którzy są zatruci ideą imperialną i próbują wzmacniać tak zwaną wspólną przestrzeń polityczno-kulturową. Nie mogę nie zacytować tego samego Okary: „Ukrainskij russkij — wowsie nie wielikij i mohuczij jazyk, a ubogoje arho juzno i wostocznoukrainskich technopolisow, torziestwujet nad stawszim elitarnym jazykom ukrainskim. …Poetomu ukrainskije russkojazycznyje awtory dostoiny wsiaczeskowo soczuwstwija — oni nachodiatśia na hieohraficzeskoj, linhwisticzeskoj i chudożestwiennoj pieriferii kak russkoj, tak i ukrainskoj kultury: dla pierwoj — oni biednyje rodstwienniki iz prowincji, dla wtoroj — otstupniki i wyrozdency”. To, że do rosyjskojęzycznych autorów almanachu KLU dołączyli w większości mało zdolni pod względem artystycznym, a miejscami po prostu karykaturalni ukraińskojęzyczni, tacy, którzy nie mają szans trafić do wydawnictw przygotowanych mniej więcej profesjonalnie, to jeszcze jedno świadectwo marginalności tego zjawiska. Tak jak i to, że kompilatorzy, najwyraźniej uświadamiając sobie słabość tekstów zaproponowanych czytelnikowi, próbowali podeprzeć się utworami analogicznych autorów z innych regionów. Więc kompilatorzy powinni byli nadać almanachowi inny tytuł. Bo literacka Kirowohradszczyzna to zupełnie nie to, co wydali. Nasz kraj, być może jak żaden inny, jest bogaty w talenty literackie, wśród nich niemało jest takich na poziomie proroctwa. Oczywiście człowiekowi, który chce tworzyć w jakimkolwiek języku, nie można tak czy inaczej przeszkodzić. To jego wybór. Ale przestaje on pozostawać tylko jego, kiedy stworzone dzieło wychodzi do ludzi, zaczyna wpływać na innych. I tutaj pojawia się pytanie — kto wydaje, czyim kosztem? Nie wątpcie — projekt sfinansował fundusz „Rozwytok Kirowohradszczyny” (jeszcze w „…ramkach inicjatywy przewodniczącego obwodowej administracji państwowej Serhija Larina „Literatura ridnoho kraju”), którym opiekuje się Ołeksandr Szałatałow. Ten sam, którego portrety są dziś rozwieszone po mieście wszędzie i w każdym miejscu, który wymyślił sklepy socjalne, gdzie ceny większości towarów są takie same, a nawet wyższe niż w supermarketach, ale za zakupy wymagają danych ankietowych, żeby potem słać potrzebującym ludziom „listy szczęścia” — prymitywną agitację za kandydatem na deputowanego ludowego, kiedy kampania wyborcza oficjalnie jeszcze się nie zaczęła. To człowiek, który demonstracyjnie stroni od języka ukraińskiego, chociaż dobrze go zna (kiedy urzędniczka wysokiej rangi zwróciła mu uwagę, od razu przeszedł na ukraiński). To człowiek tej władzy, która rozstawiła „nadzorców” na wszystkich wielkich przepływach finansowych i miliardami rozgrabia Ukrainę, a nam podrzuciła ustawę o językach regionalnych, a w istocie — o rosyjskim. Żebyśmy się gryźli. Taka jest rzeczywistość. A mimo to na tle tego wszystkiego nie opuszcza mnie zdziwienie i nieme pytanie: dlaczego rosyjskojęzyczni ludzie, niech nie wszyscy, ale ci, którzy nie są obojętni na słowo, nie czują tego, nie przejawiają elementarnej solidarności z językiem ukraińskim, który, gnębiony wiekami, obecnie najbardziej potrzebuje wsparcia? Czyżby tak silna, nieprzezwyciężona stała się dla nich ich sztuczna, narzucona przez imperium tożsamość? I czyżby nie rozumieli, że trzymając się jej, podcinają gałąź, na której siedzą? Bo rozbicie narodu, społeczeństwa prowadzi tylko do rezultatu, który obserwujemy obecnie. Daj Boże, żeby nie do gorszego. A biorąc pod uwagę tempo postępu technicznego, do czasu, kiedy komputery nauczą się składać beletrystykę, zostało już bardzo mało czasu… …za rosyjskojęzycznych Oldi. To cytat z ostrego polemicznego artykułu znanego rosyjskiego politologa Andrija Okary „Zapach miertwoho słowa”. Mowa w nim o roli, miejscu i losie literatury rosyjskojęzycznej na Ukrainie. Przypomnieć o nim zmusił almanach obwodowej organizacji Kongresu Literatów Ukrainy „Literaturna Kirowohradszczyzna”, który niedawno ujrzał światło dzienne w wydawniczo-poligraficznym centrum „Imeks-LTD”.
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
— społeczeństwa obywatelskiego. Wydaje mi się, że ten cel można osiągnąć poprzez kształtowanie nowej kultury pomocy bliźniemu — działalności charytatywnej, mecenatu, pozyskiwania szerokiego wsparcia projektowego dla ubogich warstw społecznych. Wraz z moim zespołem stworzyliśmy Ogólnoukraińską fundację „Instytut projektów społecznych”, zostaliśmy współzałożycielami Międzynarodowej fundacji „Instytut projektów społecznych”, która działa na terytorium USA, będziemy otwierać własne przedstawicielstwa w Europie i Rosji. Wszystko to dla Ukrainy i jej obywateli. Obecnie realizujemy projekty „Pomóżmy dzieciom razem”, „Ręka pomocy”, „Świat bez granic” i inne. Bez wątpienia nie jest nam łatwo finansowo, dotąd nie szukaliśmy partnerów wśród biznesu. Dlatego i finansowanie jest jeszcze niewystarczające, ale wszystko przed nami. Po pewnym czasie rozruch nie był prowadzony, a sytuacja, gdy co czwarta rodzina nie może mieć dzieci (również dane naszej statystyki), pozostała w przeszłości. — Panie Wołodymyrze, wróćmy do Pana działalności poselskiej. Jakie kierunki pracy parlamentarnej szczególnie Pana interesują jako deputowanego ludowego? — Chcę zdążyć wszędzie. Zdążam i wraz z naszą grupą poselską „Reformy dla przyszłości” wyraźnie reagować i nie przepuszczać ustaw, które mogą wyrządzić realną szkodę państwu lub jego obywatelom. Pod naszym naciskiem znacząco zmieniono ustawy o służbie państwowej, o zaopatrzeniu w ciepło, o wyborach deputowanych rad lokalnych i Rady Najwyższej, Kodeks podatkowy. Walczyliśmy „do ostatniego naboju” o inną drogę rozwoju reform emerytalnych i medycznych. Są przykłady projektów ustaw, które zostały zablokowane właśnie przez naszą aktywność, w szczególności ustawy o zamówieniach publicznych, o paszportach biometrycznych, o rynku ziemi, o realizacji mienia wojskowego. Wspominam, jak biliśmy się o ustawę o rynku ziemi. Jestem autorem koncepcji reformowania stosunków ziemskich na Ukrainie. Kiedy zapoznałem się z projektem rządowym, byłem zdumiony. Zamiast ochrony chłopstwa, kształtowania instytucji wsparcia państwowego dla wsi, zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego Ukrainy, w tamtej redakcji mowa była tylko o ziemi jako towarze, państwu nie nadawano faktycznie żadnych realnych dźwigni wpływu na stosunki ziemskie, żadnego prawa pierwszeństwa wykupu lub dzierżawy, całe masywy orne proponowano na sprzedaż w ilości ponad 20 % w każdym rejonie w jedne ręce, dopuszczano furtkę do uzyskania prawa własności do ukraińskiej ziemi przez obcokrajowców. Złożyłem 23 zasadnicze poprawki do ustawy rządowej i w imieniu grupy miesiąc biłem się w komisji profilowej. Nasze batalie, które zostały rozpoczęte w styczniu tego roku, transmitowano na cały kraj. Właśnie dzięki tym dwóm dziesiątkom głosów, które ma grupa poselska „Reformy dla przyszłości”, wstrzymano uchwalenie tej nieudolnej ustawy, która faktycznie doprowadziłaby do ukształtowania poddaństwa. Jeśli chodzi o własne inicjatywy. Zarejestrowałem 37 projektów ustaw, skierowanych na reformy. Reformy dla naszej przyszłości. Wśród nich chciałbym wyróżnić ustawę o macierzyństwie zastępczym: była ona w momencie rejestracji pierwszą taką na świecie. Szkoda, że parlamentarzyści tak i nie zrozumieli konieczności i rewolucyjności takiej ustawy. Nawiasem mówiąc, w 2009 roku zwrócili się do mnie przedstawiciele parlamentarzystów Francji z podziękowaniem za takie inicjatywy i prośbą o udzielenie prawa do wykorzystania tekstu mojego projektu ustawy do opracowania podobnych inicjatyw we Francji. Oni dziękują, a nam to nie jest potrzebne. — Najwyraźniej potrzebny jest jakościowo nowy korpus deputowanych parlamentu? — Pokładam nadzieje w przyjściu do niego pryncypialnych deputowanych z okręgów większościowych. Tacy deputowani-większościowcy nie będą zależeć od wytycznych partyjnych, od zachcianek jakichś wodzów, a priorytetem dla nich będzie Ukraina, interesy wyborców, narodu. Rozmawiał Petro ANTONENKO
Maschinelle Übersetzung
— Panie Wołodymyrze, będziemy musieli zrobić nieoczekiwane, ale niezwykle potrzebne odstępstwo, ponieważ realia życia gwałtownie wdzierają się w nasze plany. Mam na myśli ustawę językową… — Ani ja, ani prawie wszyscy inni członkowie naszej grupy deputowanych nie głosowaliśmy za tym projektem ustawy. Przecież on wcale nie jest o statusie języków regionalnych, jak się to ogłasza, lecz o ucisku, ograniczaniu i tworzeniu getta dla języka ukraińskiego — nazywajmy rzeczy po imieniu. Jak można za tym głosować?! W odpowiedzi na brutalność wobec naszego ojczystego języka wzywam wszystkich, aby od teraz mówili wyłącznie po ukraińsku! Jest coś, co może zrobić każdy z nas — nie pozwolić umrzeć ukraińskiemu w swoim życiu: MÓW PO UKRAIŃSKU, MYŚL PO UKRAIŃSKU, PISZ PO UKRAIŃSKU — BO ŻYJESZ NA UKRAINIE! — Wśród palących problemów społeczeństwa jest sytuacja na ukraińskiej wsi. To, że jest ona, wyczerpana dziesięcioleciami poprzedniej polityki, potrzebuje ogromnego wsparcia, jest bezdyskusyjne. Ma Pan swoją ciekawą wizję tego problemu. — Na pierwszy plan stawiam samoorganizację ludności społeczności wiejskich. — Nie odpowiada Panu obecna sytuacja? — A jak może odpowiadać, skoro społeczność wiejska, która jest podstawą życia społecznego wsi, jest w istocie bezprawna. Ludzie wreszcie muszą zrozumieć: wiele zależy od nich, ich inicjatywy, umiejętności jednoczenia się w celu rozwiązywania problemów. Chodzi przede wszystkim o sferę socjalną wsi. — Na jaki niezwykle zaniedbany, jeśli nie powiedzieć „dobity”, odcinek sfery socjalnej zwróciłby Pan szczególną uwagę? — Na ochronę zdrowia. Przez 20 lat niepodległości standardy socjalne na Ukrainie ogólnie spadły do poziomu krajów trzeciego świata. A jeśli mówić o medycynie, to jest ona na Ukrainie finansowana według zasady rezydualnej. Póki co, bez systemowej walki z szarą strefą gospodarki, środków w budżecie na medycynę będzie brakować nadal. Dlatego jedynym wyjściem jest masowe rozpowszechnianie zasad samoorganizacji ludności w sferze medycznej. — Ależ ostatnio toczy się szeroka dyskusja na temat wprowadzenia medycyny ubezpieczeniowej? — W rejonach i wsiach, gdzie panuje bezrobocie, system ubezpieczeń medycznych, oparty na zwiększeniu składek za pracowników najemnych, nie przyniesie obiecanego efektu. — W medycynie wiejskiej jest tyle problemów, że nie wiadomo, za który brać się najpierw. — Za profilaktykę chorób! Światowa praktyka udowodniła, że jest to jeden z najważniejszych elementów zachowania życia, zmniejszenia wydatków na leczenie. Ale u nas z jakiegoś powodu właśnie ten element medycyny jest chyba najgorzej rozwinięty na wsi. — Podjął się Pan dość niełatwej sprawy. Najwyraźniej musi pomagać spore doświadczenie w działalności charytatywnej? — Swego czasu kierowałem największym pod względem kierunków i finansowania funduszem w kraju — Ukraińskim Funduszem Inwestycji Społecznych. Był to projekt Banku Światowego. Zostawszy w 2007 roku deputowanym ludowym Ukrainy, postanowiłem rozpocząć taki projekt charytatywny, który doprowadziłby nas do tego, o czym tak wiele się obecnie mówi — tworzymy ogólnoukraiński projekt społeczny, który obejmie wszystkie terytoria wiejskie Ukrainy. — Jak Pana Fundacja Charytatywna „Instytut Projektów Społecznych” wspiera wspólnoty terytorialne wsi? — Przyjęliśmy całkiem konkretny kierunek — budowa żywotnego, samoorganizującego się systemu ochrony medycznej. Do realizacji ambitnego zamierzenia Fundacja wybrała kilka rejonów Żytomierszczyzny, które mają dobry potencjał samoorganizacji i odczuwają brak wsparcia państwowego — andruszowski, rużyński, popielniański, berdyczowski. Fundacja rozpoczęła akcję pod wymowną nazwą „Ręka pomocy”, której celem jest udowodnienie społeczności, że można zacząć poprawiać zdrowie bez kapitałów i finansowania budżetowego. — Proszę opowiedzieć szczegółowiej o tej akcji. — Projekt „Ręka pomocy” realizuje Ogólnoukraińska Fundacja Charytatywna „Instytut Projektów Społecznych” oraz Międzynarodowe Stowarzyszenie Dobroczyńców. Jest obliczony na 2 lata i ma objąć 30% terytoriów wiejskich Ukrainy. Projekt ma na celu stworzenie warunków do podniesienia poziomu inicjatywności społeczności wiejskich w sferze ochrony medycznej oraz znaczne podniesienie wskaźników dyspanseryzacji (profilaktycznych badań lekarskich) na wsi. Pierwszy etap inicjatywy rozpoczął się na Żytomierszczyźnie. 17—18 marca 2012 roku przeprowadzono pierwszą akcję w Andruszówce, później akcje odbyły się w rejonach rużyńskim, popielniańskim i berdyczowskim. Dziesiątki lekarzy przyjmują pacjentów w centralnych szpitalach rejonowych i wiejskich ambulatoriach. Obecnie na Żytomierszczyźnie we wszystkich wymienionych rejonach przeprowadzane są akcje powtórne. Według wyników akcji „Ręka pomocy” na Żytomierszczyźnie udzielono około 9000 konsultacji medycznych przez lekarzy wyższej kategorii z Kijowa i centrów obwodowych Ukrainy.
Ukrainy, wszystkim uczestnikom wydano niezbędne leki, szpitale rejonowe otrzymały sprzęt medyczny oraz pomoc humanitarną. Przeprowadzono zakrojone na szeroką skalę badania socjologiczne dotyczące jakości życia i jakości medycyny, co stanie się podstawą moich inicjatyw ustawodawczych, skierowanych na rozwój wspólnot terytorialnych. — Co jeszcze proponuje Pan w celu aktywizacji lokalnych wspólnot w zakresie ochrony zdrowia ludności? — Wybieranie tak zwanych starostów medycznych. Okazało się, że na miejscu są ludzie, którzy mogą wziąć na siebie wsparcie medycyny społecznej: lokalny przewodniczący, miejscowy lekarz lub jakakolwiek porządna, inicjatywna osoba, której ufają mieszkańcy rejonu czy wsi. Oczywiście, także na finansowanie własnej medycyny profilaktycznej potrzebne są pewne środki. Zatem wspólnoty mogą tworzyć lokalne kasy. Taka praktyka z powodzeniem działa w krajach europejskich, w szczególności w Niemczech. A na początkowym etapie jest to już realizowane w obwodzie żytomierskim: niewielkie kwoty składek od każdego mieszkańca dają środki niezbędne dla profilaktyki medycznej, zwłaszcza pod warunkiem zastosowania zaproponowanego przez nas formatu, jak podczas akcji „Ręka pomocy”. Przed wspólnotą stoi wiele innych zadań, w realizacji których pomóc postanowiła Fundacja „Instytut Projektów Społecznych”. Wśród nich jest edukacja prawna lokalnych pracowników medycznych i kuratorów, poprawa komunikacji z mieszkańcami rejonów, pomoc wiejskiej wspólnocie w nawiązaniu ścisłej współpracy z innymi organizacjami charytatywnymi, fundacjami i lekarzami-wolontariuszami, w tym międzynarodowymi. — Czy ta sprawa wymaga także zabezpieczenia ustawowego? — Jako poseł parlamentu w najbliższym czasie opracuję i złożę do Rady Najwyższej Ukrainy projekt ustawy o samoorganizacji medycznej ludności. Na całym świecie stan zdrowia wspólnoty określa skuteczność polityki państwowej, ale kiedy państwo tego nie rozumie, obywatele sami dbają o siebie, a my zamierzamy im w tym pomóc. Ogólnie nasz projekt „Ręka pomocy” składa się z czterech etapów: przeprowadzenie akcji pilotażowych i poszukiwanie lokalnych liderów; wybór najbardziej aktywnych wspólnot terytorialnych i szkolenie lokalnych starostów medycznych; przeprowadzanie przez wspólnoty akcji medycznych wspólnie z fundacją, miejscowymi szpitalami, organami samorządu; prawne uformowanie partnerstwa między wspólnotami a organami samorządu lokalnego. Włączenie do budżetów lokalnych wydatków na wsparcie inicjatyw obywateli. Ważności rozwoju medycyny profilaktycznej trudno nie docenić. Specjaliści naszej Fundacji przeprowadzili podczas akcji badania socjologiczne (przeprowadzono ankiety wśród około 1800 osób). Wyniki badań pokazały, że mieszkańcy wsi odczuwają niedobór wielu specjalistów medycznych, wydają prawie połowę budżetu rodzinnego na leczenie, w 95 % przypadków zwracają się o pomoc medyczną tylko w razie zaostrzenia chorób. Tak dalej być nie powinno. — Dobrze byłoby, gdyby Pana inicjatywę wsparło jak najwięcej darczyńców na Ukrainie. — „Instytut Projektów Społecznych” zebrał już razem niemało specjalistów i wsparcie materialne, połączył wokół wspólnej sprawy takie organizacje charytatywne, jak „Duchowe odrodzenie”, „Serce do serca”, Międzynarodowy fundusz wspierania rozwoju medycyny, „Międzynarodowy fundusz chrześcijański”, Fundacja charytatywna „Triumf serca”. I zwracam się do mecenasów, darczyńców, dobroczyńców oraz wszystkich nieobojętnych Ukraińców: zapraszamy do przyłączenia się do naszej akcji. Jeśli macie zasoby — finansowe, pracownicze, jakiekolwiek inne — zwracajcie się do nas, wiemy, w jaki sposób najskuteczniej dostarczyć waszą pomoc tym, którzy jej potrzebują. Chcemy, aby na wsi chorowano mniej. Naszym rozmówcą jest poseł ludowy Ukrainy Wołodymyr KAPLIJENKO (grupa poselska „Reformy w imię przyszłości”).
Maschinelle Übersetzung
Olha PUHACH, Kijowska „Proświta” Kijów, lato. Najwyższy czas uciec na wieś. I nie dlatego, że w ogrodzie już pełno chwastów, a dlatego, że właśnie w bujnej zieleni tam — słowiki, słowiki! Stoimy na 2. peronie północnym. Obok dwóch młodzieńców. „Dokąd jedziesz?” — „Do Konotopu, centrum świata”. — „No, toś powiedział! Centrum świata to Szostka! Ty do tej pory nie byłeś w Szostce?!” Słuchamy i myślimy: to wy, chłopcy, jeszcze nie byliście, pewnie, w Makoszynie. Oto gdzie jest centrum świata albo, co najmniej, Europy! I nie tylko dlatego, że niedawno w Makoszynie odbył się pierwszy Międzynarodowy dziecięcy wędrowny Festiwal-konkurs sztuki estradowo-cyrkowej „Siewierska feeria”. I nie dlatego, że zeszłego lata tutaj, na brzegi naszej czarującej Desny, desantem wysiadło 32 prawdziwych Brytyjczyków — studentów i wykładowców college’u z miasta Dover. Stara nazwa Makoszyna — Chorobor, to Czernihowszczyzna. Pierwsze wzmianki w kronikach — około tysiąca lat temu. Nie to dziwne, że kiedyś w dawnych czasach na brzegu rzeki powstało osiedle. Dobre jest to, że i dzisiaj w osadzie jest około tysiąca gospodarstw, ponad dwa tysiące mieszkańców, jest nie tylko duża szkoła, ale i przedszkole, które, niestety, nie może pomieścić wszystkich dzieci osady. Jeszcze wiele dobrego tutaj jest. Tym ludzie dają konkretną odpowiedź na gadanie niektórych naszych deputowanych, którzy lubią porozmawiać między kawą a Wyspami Kanaryjskimi: jakoby umiera, przepada ukraińska wieś! W rzeczywistości wiemy, że wsie na Ukrainie są różne. Ale jest i Makoszyn, którego mieszkańcy żyją i cieszą się życiem, umieją pracować i odpoczywać, sami sobie to życie organizują i niezwykle dużo uwagi poświęcają dzieciom. W dużym dwupiętrowym domu kultury Makoszyna całorocznie pracuje ponad tuzin dziecięcych kółek zainteresowań. Około dziesięciu lat temu pracownicy DK stworzyli komórkę „Proświty”, której przewodniczącą została Natalia Iwaniwna Kołesnyk, w tamtym czasie — dyrektor DK. W 2005 roku makoszyński dziecięcy zespół instrumentów ludowych „Krynyczeńka” został zwycięzcą proświtańskiego festiwalu w Kijowie. Głównym instrumentem ludowym uczestników występu były… drewniane łyżki, prawdziwie ludowy instrument, chociażby dlatego, że tanio można nabyć. Jeszcze był pęknięty kontrabas, kilka bałałajek i obdrapany bajan. Ale trzeba było widzieć wybuch oklasków, który wywołał występ tych maluchów! Wiele zmieniło się w DK od tamtej pory. Wysiłkami społeczności i przy udziale lokalnych władz w osobie niestrudzonego przewodniczącego osady W. M. Krawcowa w DK zrobiono niemal kapitalny remont, na co częściowo udało się pozyskać pieniądze sponsorów. Za środki sponsorskie dzieciom do występów uszyto nowe kostiumy i kupiono od profesora Kijowskiego Konserwatorium kontrabas. Z czasem w klubie pojawił się i nowy bajan, prezent od deputowanego. Najbardziej znanym w Makoszynie jest dziecięcy wzorowy zespół cyrkowy „Junist”, ma on ponad dwadzieścia lat. Na jego koncie są zwycięstwa w obwodowych i republikańskich przeglądach-konkursach, znany jest on i poza granicami Ukrainy. Oto i na tegorocznym międzynarodowym festiwalu właśnie zespół cyrkowy Makoszyna wywalczył pierwsze miejsce. W grupie cyrkowej jest około czterdziestu dzieci w wieku od czterech lat. Kierownikiem zespołu jest Weronika Bur, ona sama zajmowała się w „Junisti”, a teraz tam już są jej dzieci. Przez klubowy cyrk przechodzi większość dzieci osady, więc nie dziwi, że u gości Makoszyna powstaje wrażenie, że w tej osadzie wszystkie dzieci swobodnie robią szpagat. A goście tutaj teraz bywają bardzo z daleka, aż z Wielkiej Brytanii. Zeszłego lata do namiotowego obozu wypoczynkowego „Desnianoczka” w Makoszynie po raz pierwszy przyjechali studenci college’u w Dover ze swoimi wykładowcami i kierownictwem. Ich misja była charytatywna, oni, odpoczywając razem z uczniami Szkoły Makoszyńskiej, uczyli ich w grach i zabawach języka angielskiego konwersacyjnego, a od naszych dzieci mieli lekcje ukraińskiego. Gościom w obozie bardzo się podobało — plaże Desny i gorące słoneczne lato, na które przypadła ich zmiana, tradycyjna ukraińska gościnność oczarowały Brytyjczyków. Jakoś podzielili się opinią, że żyć najlepiej jednak na Ukrainie, bo w Dover całe lato albo deszcz, albo wielki deszcz, w najlepszym przypadku — po prostu mżawka. Tę nowinę od Brytyjczyków nasze dzieci przekazywały rodzicom, znajomym. Możliwe, że po raz pierwszy innymi oczami spojrzały na swój kraj. Jeszcze przed Euro-2012 na makoszyńskim boisku piłkarskim odbył się mecz Ukraina—Wielka Brytania. W zaciętej grze, na radość kibiców obu drużyn, zwyciężyła przyjaźń. Przyjechali nasi goście, studenci college’u, za własne zarobione środki, co również jest nauką dla ich rówieśników z osady, droga bowiem nie jest tania, jeszcze i prezenty przywieźli. Od rodziców nie proszą, zarabiają na wakacjach. Ponieważ w Europie jest normą, że młodzież dorabia, propozycji tam wystarcza. Odjeżdżali goście z Ukrainy z twardym zamiarem za rok znów przybyć do Makoszyna, bardzo im się tutaj podobało! Obóz „Desnianoczka” pracuje już nie pierwszy rok, finansują go Brytyjczycy. Kwestie organizacyjne obozu zapewnia aktyw organizacji charytatywnej „Potomkowie Aratty” na czele z N. I. Kołesnyk, która w tym czasie już przekazała dyrektorowanie w DK przygotowanej przez trzydzieści lat zmianie. W organizacji jest ponad trzydzieści osób, głównie na zasadach społecznych. Sferą ich zainteresowania są dzieci z rodzin wielodzietnych, niepełnych i ubogich — takich dzieci we wsi jest, zapewne, większość. Także arattowcy opiekują się ludźmi w podeszłym wieku. Dla makoszyńskich dzieci z podopiecznych rodzin i rodzin wolontariuszy organizacji charytatywnej wypoczynek w obozie jest bezpłatny. Produktami żywnościowymi pomagają rodzice. Organizacja charytatywna ma swoje pomieszczenie, które pomogła im wykupić i urządzić właśnie Brytyjska organizacja charytatywna. Ten dom w osadzie jest najjaśniejszy, w nim jest ciepło i przytulnie, pracują różnorodne kółka, tam jest teatr lalek, internet. Całe to wyposażenie — to prezenty Brytyjczyków. Można bezpłatnie otrzymać odzież, bieliznę, środki higieny, zabawki, nawet coś z mebli. Dla maluchów tutaj często urządzają święta. We wsiach, miastach i miasteczkach zawsze, w każdych czasach są porzucone chaty, zaniedbane podwórka. Jest takie i w Makoszynie. Właśnie tam bezopieczne maluchy i nastolatki szukają, że tak powiem, przygód. Na tych obejściach można zobaczyć wszystko, co tylko się chce. Nie zapominajmy, że są rodziny, w których rodzice nie poświęcają należytej uwagi swoim dzieciom, i one wyrastają jak wyrastają. Taka sytuacja wszystkim jest znana? A czy wszędzie są samoorganizujące się organizacje charytatywne, które opiekują się zaniedbanymi dziećmi? Ale wśród miejscowych są tacy, którzy z podejrzliwością na to wszystko patrzą: coś oni już kręcą, coś oni z tego mają! Ale trzeba być odważnym, rozsądnym i na to nie zważać. Tym bardziej, że często ci sami „podejrzliwi” i sami zaglądają do arattowców po poradę. I im nie odmówią. Jewhen BIŁOUSOW, pisarz dziecięcy, m. Teodozja W Teodozji miejski zarząd oświaty oraz lokalna komórka „Proświty” rozpoczęły wspólny projekt „Wakacje z książką”. Niestety, latem nasze dzieci często zapominają o książkach. Przecież mają tyle różnych rozrywek i ciekawych spraw. A co z książkami? Dzieciom Wielkiej Teodozji od osad Prymorskiego do Kiziltaszu zaproponowano dołączyć do nowego projektu. Naczelnik miejskiego zarządu oświaty Nadija Iwaniwna Ołeksijenko na uroczystym otwarciu wydarzenia zaznaczyła: — Bibliotekarze i pedagodzy szkolni postanowili zachęcić do czytania uczniów wszystkich dwudziestu feo
Praca nie będzie wstrzymywana ani podczas jesiennych, ani podczas wiosennych wakacji. Chcę zaprosić do udziału w projekcie „Wakacje z książką. Piszemy po ukraińsku” wszystkich, którym nie jest obojętne ojczyste słowo. Teraz kilka dobrych słów o samej Natalii Iwaniwnie Kołesnyk — organizatorce działań charytatywnych w osadzie. Pochodząca z rodziny nauczycielskiej, z dwoma wyższymi wykształceniami, zdołała wychować i zapewnić wyższe wykształcenie swoim dzieciom. Syn po służbie w Afganistanie ukończył w Kijowie instytut medyczny i pracuje jako lekarz, a córka ukończyła w Charkowie konserwatorium. Mając troje wnucząt, które spędzają lato u babci w Makoszynie, Natalia Iwaniwna znajduje czas i natchnienie, by zadbać o innych. Ona tym żyje i, jak się wydaje, jest szczęśliwa. Wiele w osadzie zrobiono przy pomocy brytyjskiej organizacji charytatywnej, pomogli sponsorzy, ale niestrudzony w poszukiwaniach zespół „Potomków Aratty” w ostatnich latach na projekty dotyczące pracy z dziećmi, osobami starszymi oraz ekologii środowiska otrzymał od różnych zagranicznych fundacji — z USA, Niemiec, Wielkiej Brytanii do dziesięciu grantów, co daje zespołowi możliwość realizowania zamierzeń. Niedawno ekipa filmowa ze stołecznego kanału telewizyjnego ICTV odwiedziła Makoszyno. Wrażeń wystarczyło na trzy oddzielne materiały do programu informacyjnego „Fakty”, które emitowano nawet niejednokrotnie. Taki sobie tydzień Makoszyna w telewizji. W pierwszym programie — pytanie o nierozwiązywany przez wiele lat problem miejscowego domu kultury, gdzie już dwadzieścia lat nie ma ogrzewania, ponieważ nie działa kotłownia, która kiedyś była w bilansie obecnie nieistniejącego sowchozu. Szukamy sponsorów do rozwiązania tego nieosiągalnego dla osady problemu. Zwracaliśmy się zarówno do deputowanych, jak i do Czernihowskiej Obwodowej Administracji Państwowej. Być może wśród czytelników znajdzie się ktoś, dla kogo ta sprawa jest wykonalna i interesująca? Zaproponujcie nam swoje pomysły, swoją pomoc. Wesprzyjcie wieś! Ostatni materiał w „Faktach” dotyczący Makoszyna, 15 maja 2012 „piłkarskiego” roku, był najbardziej optymistyczny. Przewodniczący osady Makoszyno opowiedział, a specjalista nadzoru rybackiego pokazał całej Ukrainie, jak tej wiosny do Desny wpuszczono sto tysięcy narybku sterlety, królewskiej ryby! Makoszyno wcale nie przypomina wsi, która umiera. Kochajcie ukraińską wieś, kochajcie Ukrainę! I — dbajcie! Swoje własnoręcznie wykonane książeczki z utworami przeczytanymi latem przesyłajcie na adres: 98112, ul. Szewczenki, bud. 61, m. 62, m. Teodozja, ARK, Ukraina. Jewhen Biłousow.
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
szkół teodozyjskich. Osobne wydarzenia zaplanowano dla dzieci, które wypoczywają w teodozyjskich ośrodkach zdrowia. W siedzibie miejskiego centrum twórczości dziecięcej odbywać się będą spotkania z pisarzami i artystami, a także różnorodne konkursy książkowe. Nasz cel jest prosty: ożywić letnie czytanie dzieci. Dobrze, gdyby wizyty w bibliotece stały się regularne. Nieźle, jeśli na domowej półce z książkami znajdziecie utwory, które czytali wasi rodzice. Już latem wasze poetyckie i prozatorskie utwory oraz ilustracje do przeczytanych książek zostaną pokazane na wystawach w miejskich bibliotekach dziecięcych. 1 września uczniowie przyniosą do klas prace wykonane latem. Wystawy odbędą się w klasach. Najlepsze będą eksponowane w szkołach, a prace zwycięzców przeniosą się na październikową wystawę do miejskiego centrum twórczości dziecięcej. Wtedy też odbędzie się wręczenie nagród zwycięzcom. Jako kierownik projektu spodziewam się, że nagrody znajdą swoich zdobywców w następujących nominacjach: „Najlepszy czytelnik Teodozji”, „Zwycięzca konkursu rysunku”, „Zwycięzca konkursu literackiego”, „Klasa miłośników książek”, „Rodzina miłośników książek”. Obowiązkowym warunkiem dla utworów literackich klas, szkolnych zbiorów i poszczególnych czytelników jest to, aby zostały oprawione w estetycznie atrakcyjne książki, wykonane – najlepiej – za pomocą komputera. Mówiono o tym na naszym majowym seminarium „Architektura książki”. Projekt jest długoterminowy. Ro-
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
na koreańskie. Kijów zachwycił złotymi kopułami cerkwi, taki szacunek narodu do tradycji historycznych świadczy o zachowaniu duchowości i kultury na Ukrainie. „Uformowało się u nas wyobrażenie o waszym pięknym państwie, a to krok do budowania trwałego pokoju” — zaznaczył. Mama Kim In Gila jest Japonką, a ojciec Koreańczykiem, dlatego w rodzinie przez pewien czas szukano kompromisów w wielu kwestiach. Dziś mają szczęśliwą rodzinę, w której potrafią być uważni wobec siebie nawzajem. Chłopak uważa, że ważne jest budowanie przyjaznych relacji między młodzieżą różnych państw. Przecież młodości właściwy jest ruch, energia, a te cechy to motor postępu. „Uważam, że najważniejsza dla człowieka jest umiejętność dawania. Obecnie studiuję kulturę Japonii, Chin, Korei, więc jestem przekonany, że poprzez kulturę można budować mosty przyjaźni. Dla ukraińskiej młodzieży ważne jest przełamanie stereotypów, wtedy uformuje się własny pozytywny kierunek w budowaniu kultury pokoju” — powiedział socjolog Domu Rodzinnego Walerij. Dla Tetiany Koceby pomoc ludziom w rozwiązywaniu wielu życiowych kwestii jest priorytetem. Jest matką wielodzietną, a mimo to zdąża kierować szeroko zakrojonymi projektami na drodze budowania pokoju. „Zaczęłam od własnej rodziny i dziś mamy silną rodzinę, troszczymy się o siebie nawzajem i żyjemy w miłości oraz harmonii. Ale martwi mnie otoczenie, w którym rozwijają się moje dzieci, dlatego pragnę wcielać w życie projekty wzmacniania wartości rodzinnych, które wpłyną na kształtowanie życzliwych relacji między państwami”. Wymiana myśli pomogła młodzieży zastanowić się nad ważnością budowania kultury pokoju w społeczeństwie. Anastasija Smykało i Olha Błażijewśka, studentki 3 roku, rozważały różne aspekty działalności prasowej Generalnego Gubernatorstwa Kijowskiego, studentka 2 roku Wiktorija Zubowa opowiedziała o Jarosławie Mądrym i poszukiwaniach jego słynnej biblioteki, Switłana Illiaszenko rozwinęła temat „Kronika Askolda jako źródło wczesnej historii Rusi”, Wiktorija Koczubej — „Ewangelia Peresopnicka — wybitny zabytek kultury i duchowości narodu ukraińskiego”. Alina Koszel opowiedziała o samizdacie w najnowszej historii Ukrainy, jego rozwoju, podkreślając, że termin „samizdat” powstał dzięki Iwanowi Bahrianemu, który własnym wysiłkiem wydał 1200 egzemplarzy poematu „Ave Maria”. Większość studentów wzbogaciła swoje referaty wyrazistymi prezentacjami z wykorzystaniem materiałów graficznych. Studenci Instytutu Wydawniczo-Poligraficznego Narodowego Uniwersytetu Technicznego „KPI” omówili temat sprzedaży produktów książkowych. Ich opiekun naukowy, kandydat nauk ekonomicznych, docent H. P. Hret, pomagała im wyjaśnić zawiłości marketingu wydawniczego. Wszyscy uczestnicy konferencji dzielili się informacjami na temat badanych zagadnień, z zainteresowaniem słuchali przyszłych kolegów. Konferencja stała się kolejnym krokiem młodych badaczy na drodze do nauki. Zdobyli nową wiedzę i wzbogacili własne doświadczenie.
Maschinelle Übersetzung
Walentyna JEFREMOWA, zasłużony pracownik kultury Ukrainy. Niedawno odbył się okrągły stół, w którym wzięli udział wolontariusze ukraińskiej i koreańskiej młodzieży na temat „Budowanie kultury pokoju”. Organizatorami spotkania była Federacja Pokoju na Świecie na czele z przewodniczącym zarządu Mychajłem Illinem, Rada Społeczna ds. polityki młodzieżowej przy Głównym zarządzie ds. rodziny, młodzieży i sportu, której przewodniczy Tetiana Koceba, oraz zespół Kijowskiego miejskiego centrum rodziny „Dom Rodzinny” na czele z dyrektor Hałyną Kozłową. — Wdrażamy w życie kompleksowe programy, w których głównym kierunkiem jest wsparcie ludzi, którzy znaleźli się w trudnych okolicznościach. Setki młodych małżeństw zdołały zachować rodzinę dzięki pracy naszych psychologów. Niemało ludzi dzięki naszej organizacji znalazło pracę, rozpoczęło własny biznes, otrzymało pomoc w leczeniu, uzdrowieniu. Uważamy, że rozwój działalności twórczej pomaga ludziom nie tylko otrzymać zadowolenie, ale i pomnożyć piękno otaczającego świata. Dlatego też inicjujemy projekty twórcze, do których angażujemy całe rodziny. Staramy się wcielać w życie politykę państwową w zakresie zachowania wartości rodzinnych — zaznaczyła H. Kozłowa. Pojęcie „kultura pokoju” zostało sformułowane na Międzynarodowym Kongresie, który odbył się w Wybrzeżu Kości Słoniowej w 1989 roku. Kongres rekomendował UNESCO „pomóc zbudować nową wizję pokoju poprzez rozwój pokojowej kultury na podstawie ogólnoludzkich wartości szacunku do życia, wolności, sprawiedliwości, solidarności, tolerancji, praw człowieka i równości mężczyzny i kobiety”. Tak zaczęła się ewolucja nowego pojęcia: kultura pokoju. Wdrożone środki pozytywnie wpłynęły na sytuacje postkonfliktowe między państwami. W życie wcielono szeroko zakrojone projekty na poziomie międzynarodowym, przeprowadzono międzynarodowe fora, sformowano młodzieżowe organizacje pozarządowe, zaangażowano środki masowego przekazu. Wszystkie te działania odbywają się w imię pokoju, niestosowania przemocy i tolerancji na całym świecie. Jak zaznaczył M. Illin, na podstawie propozycji laureatów Pokojowej Nagrody Nobla postanowiono nazwać dziesięciolecie 2001—2010 „Międzynarodową dekadą kultury pokoju i niestosowania przemocy wobec dzieci świata”. Dlatego ważne jest, aby młodzież brała w tym programie aktywny udział, i cieszymy się, że możemy przyjmować w Ukrainie naszych koreańskich przyjaciół. W dyskusji wzięła udział przewodnicząca młodzieżowej Rady Społecznej ds. polityki młodzieżowej przy Głównym zarządzie ds. rodziny, młodzieży i sportu Kijowskiej miejskiej administracji państwowej Ludmyła Rudkewycz, która podkreśliła ważność działalności właśnie młodzieży w budowaniu społeczeństwa, ponieważ do niej należy przyszłość. „Naszymi partnerami w pracy jest 18 organizacji społecznych, ale marzyliśmy o rozszerzeniu kontaktów z zagranicą. Poprzez festiwal „Studencka republika” wdrażamy w życie programy zarządzania i rozwoju miasta — powiedziała L. Rudkewycz. Wolontariuszka z Korei Kim Ju Bin przyznała, że wcześniej nie zastanawiała się nad takimi kwestiami, ponieważ uważała, że najważniejszy jest pokój we własnej rodzinie. „W naszej rodzinie jest sześcioro dzieci, więc wyobrażacie sobie, jak trudno jest się nie kłócić. Na poziomie wielodzietnej rodziny trzeba nauczyć się ustępować. Ale czuję: jeśli pokonamy wewnętrzne problemy, to wyrośniemy na godnych członków społeczeństwa”. Chong Chung Hjen, przyszły student Kijowskiego narodowego instytutu designu i nowoczesnych technologii, opowiedział, że w ciągu tygodnia grupa odwiedziła Ławrę, Majdan, zwiedziła kompleks muzealny w Pyrohiwie. Zdziwił go wiatrak, takiego w Korei się nie zobaczy. A wiejskie chaty są bardzo podobne. Julia MARMYSZ, studentka katedry dziennikarstwa i wydawnictwa IŻiSM KNUKiM. Niedawno w Kijowskim narodowym uniwersytecie kultury i sztuki odbyła się Ogólnoukraińska konferencja naukowa „Komunikacja społeczna: stan, problemy, tendencje”. Wydarzenie połączyło nie tylko uznanych specjalistów tej tematyki, ale także studentów, którzy dopiero zaczynają iść drogą naukową. Konferencję rozpoczęto posiedzeniem plenarnym i referatem doktora nauk filozoficznych, kierownika katedry dyscyplin społeczno-humanistycznych KNUKiM S. D. Bezklubenki „Osobliwości ukraińskiej telewizji jako środka komunikacji społecznej”. W referacie mowa była o podziale kanałów telewizyjnych na państwowe i prywatne oraz, w rezultacie, o ich zróżnicowanej zawartości. Na tę ostatnią, zaznaczył profesor, może również wpływać stworzony przez właściciela kanału szczególny model informacyjny. A. I. Hurbanśka rozwinęła temat „Tematyka kulturowo-historyczna i osobista w dyskursach społeczno-komunikacyjnych i literackich”, śledząc tematy utworów artystycznych w zależności od współczesności pisarza. Tak więc, oprócz uniwersalnych, wiecznych tematów, wyodrębniono indywidualne i duchowo-biograficzne doświadczenia autorów w utworach.
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
profesorowie z innych uniwersytetów. L. M. Chawkina, doktor nauk z zakresu komunikacji społecznej, kierowniczka katedry dziennikarstwa Charkowskiego Narodowego Uniwersytetu im. W. N. Karazina, wygłosiła referat na temat „Najnowsze parametry funkcjonowania reklamy na Ukrainie w wymiarach komunikacji społecznej i prywatnej”. Zaznaczyła ona takie warianty przenikania reklamy do komunikacji indywidualnej: neologizmy reklamowe (szejkanąć, snikersnąć), skrzydlate wyrażenia („Nie pozwól sobie uschnąć!”, „Po co płacić więcej?”), anegdoty, wykorzystanie wyrażeń reklamowych w nagłówkach i tekstach dziennikarskich, kinematografię, literaturę, parodie, ukrytą reklamę na forach. Nawiasem mówiąc, PR to stosunkowo nowy kierunek, a tematyka, którą przedstawiła L. M. Chawkina, to tylko jeden z aspektów badania reklamy. Kolejnym gościem była L. O. Koczubej, doktor nauk politycznych, główny pracownik naukowy wydziału teoretycznych i stosowanych problemów politologii Instytutu Badań Politycznych i Etnonarodowościowych im. I. F. Kurasa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Wygłosiła referat na temat „Public relations w sferze politycznej: współczesne tendencje i wyzwania”. Na czas konferencji utworzono dwie podsekcje badań naukowych: dla doświadczonych naukowców i studentów-początkujących. Pierwszą część prowadzili kandydaci nauk z zakresu komunikacji społecznej, docenci katedry dziennikarstwa i wydawnictwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki: L. H. Masimowa z badaniem naukowym „Gatunki satyryczne współczesnej publicystyki ukraińskiej” oraz M. W. Warycz z pracą o rozwoju szkicu portretowego we współczesnej gazecie ukraińskiej. Tematykę referatów sekcji studenckiej można umownie podzielić na historię i współczesność, książki i prasę periodyczną. Młodzi naukowcy sami wybierali tematy referatów, zbierali i analizowali informacje, pisali tezy naukowe.
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
Poznali się w sierpniu — na kolanie Wali przylgnął piasek, gdy, przykucnąwszy, wyjęła z celofanowej torebki szampon i wynurzyła się w falach śnieżnej piany, lśniącej pod słońce; taka właśnie utkwiła Serhijowi w pamięci: zaplecioną za głowę piąstkę zaciska na włosach wyzłoconych henną, piersi jaśnieją sierpykami niezaopalonego ciała. Oparła brodę na splecionych dłoniach, na materiale kostiumu iskrzyła się wilgoć, a Serhij zawstydził się swoich uwalanych, łapiastych rąk, których nie zdążył wyszorować po zmianie w tym południowym mieście, dokąd dostał przydział po szkole; wiatr pieścił złote kolczyki, a ona westchnęła: „Uczę niedaleko, w rejonowym miasteczku, rozwiodłam się z mężem, do jesieni gościłam u siostry”, płynny płomień fal zajmował się jak świeczka od plażowego wosku, za bakanem chłop w żołnierskiej panamce łowił ryby z motorówki; Serhij poprosił go, by przewiózł ich na przeciwległy bezludny brzeg, a dziewczyna zamigotała liliowymi piętami w stronę wody. I było zimno nagłego przeciągu po oczach, ikonowy złoty połysk włosów lepił się chłopcu do warg, była ufna cisza w łagodnie splecionych palcach i sieroty na rękach, był lepki wzrok towarzysza i zapach ryb, które na dnie łodzi trzepotały się i łapały skrzelami powietrze w drucianej siatce; była to ufna chwila, gdy obojgu marzyło się już znaleźć sam na sam. W torbie Serhija znalazło się piwo, na grządkach ogrodzonych gałęziami krzaczyły się ziemniaki, a uwalane ziemią pomidory soczyście czerwieniały między liśćmi; podczas gdy dziewczyna dmuchała w ognisko z wierzbowego suchego drewna i zasłaniała się zgięciem łokcia przed dymem, on rozpoznał, że w pobliżu nikogo nie ma, przeszedł się po ogrodzie, na miedzy oskubał gałązkę krwawnika, rzucił przypadkowe dary na gorący piasek na brzegu ognia i otrzepał ziemię z brzucha; i miło było jej mu dogadzać: rozłożywszy na koniczynie koszulę, wygrzebać z żaru i wydmuchać drobną ziemniaczkę, zębami odkorkować butelkę z rozmoczoną etykietą i wzrokiem zcałowywać brodę w pestkach nadgryzionego pomidora. Wala opuszkiem palca gładziła brew, zasłaniając śmiech zielonkawych oczu, a gdy zmierzch nad rzeką zwinął się w mgiełkę, ogień przycichł, za mostem na parkiecie tanecznym muzycy próbowali zagrać „Babie lato”, a nad parkiem ognisto zamigotało diabelskie koło; ona włożyła przez głowę sukienkę i słuchała, że chłopak mieszka na werandzie u siwej ciotki, która co-
Maschinelle Übersetzung
Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen
sobotą, wyprzedawszy się na targu, przechylała głowę ku ramieniu: „kupiłam kurczaka, weź no, ugotuj, tak, jest dla ciebie dziewczyna, poważna, z mieszkaniem”; Wala milczała, na jej przegubie co chwila błyskał radośnie bronzowy cień zegarka; za srebrzystą wodą gasło ogniste koło, a Serhij wbrew woli wyłapywał słuchem fałsz perkusisty, a w drodze na most nadepnęła na ścięty ostał, jęknęła, podskoczyła na jednej nodze i wyciągnęła kolec, potem oblepiła się o splątany jeżyną łobodę; pochylił się i wargami ogrzał sieroty na jej mokrych kolanach: takiego szczęścia nie pamiętał. Dnia następnego, pamiętając kamienny dom pod winoroślą, gdzie od magnezjowego błysku sukni okno się zjesieniło, „nie myśl o mnie źle”, Serhij w ogródku ściął trzy gladiole, poprawił gitarę na ramieniu; siostra Wali, czarnooka, w ciasnych dżinsach, młódka oparła się jedną ręką pod boki: „przyszła depesza od jej męża: dziecko chore”, wciąż jeszcze za topolami na końcu zaułka szarzała rzeka, wciąż jeszcze dłoń, ogrzana pieszczotami, gładziła jego loki, od ogrodu pachniało suszoną bulwą ziemniaczaną, wciąż jeszcze nie zgasły od białego żaru jej oczy, wciąż muzycy szukali w piosence pajęczej trwogi, wciąż koszula nieskalanie biała leżała przy brzegu ogniska, a ona, pochylając głowę na piersi, wyczesywała z włosów piasek i spinała fryzurę różowym krwawnikiem; wciąż pamięć trzymała znamię przy fioletowym sutku, jej lekki śmiech, jej lotny głos, kiedy, z zamkniętymi oczami, zaciskała piąstki i drżała każdą żyłką na szyi; siostra odmówiła podania adresu, a on po raz pierwszy przestraszył gospodynię pijackim śpiewem do północy — za morelą, w duszącym mroku, świecił oczami kot: chłopak strzelił w niego gitarą i zasnął, kładąc głowę na betonowym progu. Rano gospodyni policzyła nacięcia na gladiolach, zamiotła wiórki, oporządziła chłopaka domowym winem: „moja bratanica to taka dziewczyna, pytała o ciebie, a co tam? — umrę, zapiszę wam chatę, tu i winko, i śpiewaj, i pij, ile wlezie”; Serhij nie wytrzeźwiał przez tydzień, a w sobotni poranek przyszła „taka dziewczyna” z kurką z czubem pod pachą, przyniosła z piwnicy karafkę wina, jednym haustem wypiła szklankę, przeciągnęła się i zakołysała bosą nóżką na nową gitarę, kupioną przez ciotkę: „zagraj-no, żeby dusza się rozwinęła”; od tamtej pory odmawiał darmowego picia, w pracy za nieobecności wpisano mu do książeczki pracy karę — zły i z kaca brnął do kamiennego domu, gdzie czarnooka siostra z nagim do pasa mężczyzną, w którym rozpoznał krzywonogiego rybaka, pod wiatą wieszali owinięte gazą płoć; zamiast panamy gospodarz nosił zasłaniający oczy, zmarszczony kaszkiet; pod pachami, kiedy wieszał rybę, szarzały plamy od paznokci. Serhij zająknął się o adres i cofnął przed zarośniętą postacią: „godzi się z mężem, jasne, brojda”. Na plaży Serhij poznał objazdowych fotografów: „a po powiatowych miastach jeździcie?”, „wszędzie, oprócz zagranicy i rejonów Dalekiej Północy”, dano mu pokazówki, czyli kolorowane anilinowymi barwnikami portrety na pokaz, nauczono go nakłaniać klientów: „pieniędzy od razu nie bierzemy, patrzcie! tfu! a za miesiąc ludzie odkładają na krowę! i na portret wystarczy”; dworzec autobusowy, szare serce samotności, pchnął go w niespokojne żyły asfaltowych tras, a różowe od nieśmiertelnika stepy po kurhanach rozwarły się na wszystkie strony: za poboczem trzech Gruzinów na skrzynce grało w naparstek, a średniego wzrostu kijowianin, zostawiwszy towarzyszkę w „Żiguliach”, wachlarzem wyłożył pięć czerwońców za przegraną, a tęga cyganka w kwiecistych spódnicach poprosiła o dwadzieścia kopiejek na mleko, za łokieć odprowadziła go za kiosk z gazetami: „szczęście cię omija”, „no, powróżę ci”, „pierwsza miłość cię zdradziła, ta będzie czekać, daj kopiejkę”, Serhij dał monetę, prostodusznie drętwiejąc od nagłych przepowiedni i czekając na kolejne, i jeszcze; kobieta wyrwała mu z piersi włos, przycisnęła go monetą do ikonki, coś wymamrotała: „daj pieniądze w papierze, daj, nie bój się”, owinęła ikonkę trojaczkiem w pięści: „żeby ci pieniądze były! żeby cię kochała!”, lekko grzbietem dłoni klepnęła chłopaka po policzku: „i żeby nie zapomniała! i żeby ci stało!”, dmuchnęła w rękę i rozcapierzyła palce: „spłonął na szczęście trojak!”; w restauracji chudy staruszek w słomkowym kapeluszu macał order na marynarce: „jakieś wybiegi robi, sta gramów nie nalejie”, skubał za łokcie przypadkowych gości: „dziś środa, nie dzień wódki, niech pan poprosi, żeby przyniósł”, szedł do kuchni, gdzie kelnerki, mierząc niebieskie pończochy, z słodkim piskiem odganiały starca, „dlaczego nie można? o, ty draniu!”, uderzał aluminiową laską z leżaka w ścianę i, zaciskając zgnieciony ogień czerwońca, płakał przed administratorem: „więcej niż sto gramów nie zniosę, niech nalejie… no i matkę waszą tak!”; po ogrodach mężczyźni, grzęznąc w zapadniętej ziemi w ciężkich kirzowych butach, znosili wypchane worki do piwnic, a dzieci zwoziły łodygi ziemniaków w stosy dyń; po dolinie, odgrodzonej tamą od koryta, rdzewiały kutry, złom suwnicy bramowej, obręcze na beczkach przesiąkniętych rybą, a sinizna rzeki zdawała się wypłynęła w niebo; Serhijowi nie przeszkadzało spać w bezdźwięcznych pokojach wypoczynkowych na dworcach autobusowych, zbijać noski butów o kły psoty przy wiekowych wagonikach, gdzie mieszkały młode rodziny, w biegu wyskakiwać z towarowego pociągu na peron stacji Millerowo, dokładnie naprzeciw posterunku milicji, i, podpisując protokół, czekać, aż sierżant znajdzie w apteczce zieloną maść na obtarte kolano; nie nudziło mu się lekceważyć siebie i przechodniów, z obiema wyciągniętymi rękami wychodzić na środek drogi, jechać na okazyjnych wozach, jechać na autobusach liniowych, jechać na motocyklach,
jechać na barczystych „krazach”, jechać w najbardziej zapomniane pustkowie, na przysiółki i osiedla, jechać, odpychając od siebie świat, tam, dokąd wieczorem palec wskaże na mapie; jechać i zapominać o wczorajszych twarzach, przygodach, rozmowach, o nasłuchanym strychu ludzkiej wspólnoty, jak trupi strach po wybuchu, rozrzucony z dala od centrów; jechać w głąb niepewności; jechać i wpadać na kogoś, jeśli nie na głupca, to na wariata, jeśli nie na wściekłego z widłami, to na jakiegoś sekretarza rajkomu, który zabierał dokumenty i teczkę i mlaskał wargami w dyniowej kaszy: „kto pozwolił tu łazić?! kto, pytam!”; jechać, brać z cudzych rąk cudze fotografie, zakurzone i wyblakłe, jakby wieczysty listopad marności; jechać, wieźć w torbie setki najlepszych, zmarnowanych chwil, oczu weselnych, ust kwitnących wiosną szczerością, czyichś ukochanych, najbliższych, najbardziej pożądanych, najdroższych twarzy, główek, uśmiechów, tak szybko zwiędłych lat! jechać i samemu marnieć razem z nimi; jechać, by zapominać, znów widzieć, jak zanurzać się w niepamięć; jechać nie wiadomo dokąd i na ile, nie wiadomo do kogo, jechać, drzemać, jechać; a z tego wszystkiego, co widziane, utkwiło w pamięci, jak sokół-sapsan rzucił się samobójczo, błysnął z obrzydliwej wysokości na autobus, lecz kierowca zdążył skręcić i zahamować; ptak prześlizgnął się skrzydłem po zroszonej przedniej szybie, jakby zgon machnął zbezczelniałą ręką, a pasażerowie uderzyli czołami o szyby. I dworce, i tamy, i przywiązane troskami falujące fale szyferowych dachów ginęły w mglistym rozedrganiu — jedno czekanie było stałe; Serhij, i bez tego natarczywy, tracił wśród ludzi resztki wstydu, nauczył się od furtki wołać „gospodarzu! gospodarzu!”, patrzeć, czy nie wybiega spuszczony pies, stąpać po złocie wiśniowego opadłego liścia podwórza, między zatłuszczonymi fotografiami w albumach, w celofanowych woreczkach wybierać najwyraźniejsze zdjęcia, najlepiej paszportowe, a na pożegnanie prosić o kilka ochrowych róż — wierzył w spotkanie i czekał, kiedy wręczy jej bukiet owinięty w gazetę powiatową. Zwiędłych kwiatów nie wyrzucał, lecz znalazłszy zacienioną bzem studnię w opuszczonej wsi, zostawiał je w pełnym wiadrze i raz po raz myślał: „czy naprawdę, poza pustkami, nie ma miejsca dla miłości?”. Jesień oddychała dworcowym smrodem chloru, a Wali nie było z boku placu z bezkrzyżową cerkwią, przerobioną na dom pionierów, i szkołą na wzgórzu nad rzeką, nie było w rdzawym pyle na targu, pachnącym melonami, benzyną i końskim potem, nie było na obrzeżnych ulicach: tam przysadzisty dziadzio, zaciągnąwszy na strychu chłodnicę, błyszczał skórzaną, wytartą kiecką od galifé, schodził na podwórze i przymilnie zerkał na teczkę pod pachą wysokiej postaci, a nad burakowymi kupkami za obornikiem roiły się osy i unosił się zapach bimbru; tam babcia, zgarnąwszy dłonią z ławki zieloną śrutę dla kaczek, radośnie zaklinała się na mężczyznę w skórzanej kurtce: „przecież węgiel na pewno przywiozą!”; tam zmieszana ciotka zasuwała od środka drzwi i wyglądała zza firanki na ostrzyżonego hultaja, bała się podatków; tam rozwiedziona młódka myła w misce nogi, prostowała się i grzała uśmiech o ogień bukietu, a los wyprowadzał go nietkniętym z groźnych przygód, z najstraszniejszych wypadków, jakby czekał: „niech tak bardzo uwierzy w swoją ochronę, że nad przepaścią pewności siebie zapomni o strachu, zbezczelnieje i zginie”. Dłonie, nafaszerowane swędzącymi różami, stygły od kwarty mleka, piersi drętwiały od piosenki: „he-j, doliną, hej”, lecz nie cieszyła, jak na początku, swoboda: choćby i nurkować z nagiego kamiennego brzegu w głąb jesiennego nurtu, choćby na pokładzie „Rakiety” popijać piwo, patrzeć, jak dym rozpływa się po wodzie, rybacy na kamiennych progach zapinają wełniane kurtki, a wiatr od skał niesie zapach laurowej zupy rybnej i rozpalonych kamieni, i szarpie na kolanach opakowanie bukietu; choćby na kanapie pustego pokoju sięgać po szklankę, patrzeć na grę muszek za oknem i wspominać sierpniowy zmierzch, muzyków, którzy próbowali zagrać pod diabelskim kołem biały walc; choćby spać jak zabity. Pewnego wieczoru w hotelu Serhij spotkał kompana, zwanego Analginem, byłego dżokeja i „pracownika dyplomatycznego” — w latach sześćdziesiątych wiózł z Moskwy do Rostowa dwie dyplomatki bezrozmiarowych skarpetek, po dziesięć rubli za parę — byłego taksówkarza i sanitariusza w szpitalu psychiatrycznym; skrzynka wytrawnego wina chłodziła się w wannie oklejonej etykietami, a przyjaciel, siedząc na stole, szarpał tłustą tarań i oblizywał palce: „oto wezwanie przywiózł; no, za zdrowie tych, co mało piją”. Serhij igłą wydłubał z palca drzazgę róży, a zimna łuna rdzawiała na kłębku pajęczyny nad górną szybą, na wojskowym skrawku papieru i konserwowej puszce z niedopałkami, na przekartkowanych, wypchanych czasopismach na parapecie; przyjaciel odgryzł korek z nowej butelki i przepalonym papierosami firanką wytarł wino, które poszło mu nosem: „no i co? krësti dajut luriki?”, co znaczyło: „zamawiający dają zdjęcia do powiększenia?”. Serhij mruknął twierdząco i, wzdragając się przed własną pijacką szczerością, włożył świeżą koszulę i powlókł się w karmazynowy, zadymiony zmierzch nad zaułkami: na płycizną rzeki ze spróchniałego mostu sypał się za samochodami leniwy pył, a przypięta liną łódka szarpała się na nurcie, i drobna płoteczka, przestraszona szczupakiem, migotała na perci, a na czyimś podwórku matka rozsypywała z wiadra trociny, ojciec ubijał je tłuczkiem, i pachniał żywicą sosnowy świerk, którym dziewczynka obwiesiła ściany szałasu na zabawę; potem przybliżyło się westchnienie harmonijki i dzwonienie mosiężnych brzęczadełek bębna, banda z kanistra poczęstowała Serhija domowym piwem podobnym do siary i zaczęła polkę, przeskakując na nowe podwórze: „ojciec z matką prosili, i ja proszę!”; noc odzywała się gęstym dzwonieniem mleka w wiadrze, rozprostowywał skrzydła Wóz Drogi Mlecznej: „pójdę do domu, zabawię się na zabawie; nad ranem ojciec zgoli mnie ręczną maszynką, dwa lata wszystko zmyje”, wtedy po raz pierwszy znienawidził to
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
poszukiwanie, tę jazdę, stuobrotową drogę, pamiętając o swojej bezsilności, by postąpić inaczej, i wiedząc, że do końca dni, na cześć smutku, wciąż będzie żółcić się pragnące wino obcych okien, a nadwietrzona suknia horyzontu będzie niedostępnie oślepiać! Wrócił postarzały; w pokoju, najpijany do upadku, Analgin przylgnął policzkiem do mokrego stołu, chrapał i prychał łuskę w popiele z papierosów. Rano na placu czekał na autobus, gdy z cerkwi, przepychając się na schodach, wyskakiwały po dzwonku pionierki; ze wskaźnikiem w dzienniku stanęła na schodach Walia — oniemiała, drgnęła i usłyszała stukot obcasów swoich pantofelków, opuszczając dziatwę, która, zamachując tornistrami, już ganiała między ciemnokorymi kasztanami po skwerze, „jaki zmizerniały! łokcie sterczą z kieszeni skórzanej kurtki, kokarda na gitarze wypłowiała; mój miły”, radość gasła w zakłopotaniu, „zapomniałam jego imienia, jakże, jakże…”, chłopak poczuł na policzkach dłonie, które odrzuciły jego głowę do tyłu, wciągnął zapach kredowych palców, i przypomniało się jej jego sierpniowe imię, „leżała w szpitalu z córką, siostra przekazywała? jaki tam mężczyzna? leczy się w eltepe, na długo? zapamiętaj adres; mieszkam z mamą; pobożna, każdego dnia przepowiada koniec świata”, zadzwonił dzwonek, a dzieci jeszcze rzucały kasztanami i, cofając się do szkoły, zasłaniały się tornistrami, jakby tarczami; przez zakurzone okno autobusu Serhij zobaczył świat w złotowiecznym bursztynie: cień od kopuły łata nagie korony, krzak piołunu na kamieniu i zakręt rzeki, a młoda nauczycielka chwyta uczniów za łokcie przy drzwiach szkoły i każe obcierać nogi o wycieraczkę, zasłaniając się dziennikiem przed kurzem z placu. Po komisji wojskowej gęstobrewy, czysto ogolony komendant wojskowy ogłosił nabór specjalny i szeroko zatoczył ręką, wskazując na stend z ziomkami-internacjonalistami, obramowany laurami z żółtej pozłotki, ziewnął i kaszkietem przykrył zajadę na wargach: „tak! wyjazd za dwa dni; mieć ze sobą szczoteczkę do zębów, majtki, łyżkę, kubek i ani grama alkoholu”. Otrzymawszy półtorej setki za zebrane fotografie, Serhij machnął na podróż do domu, nakupił czekoladowych zajączków i trzy butelki złocistego szampana, potem na tylnym siedzeniu autobusu wiatr wzdychał głosami bliskich i krewnych, „grałby na bajanie noc i nie upijał się — synku, czemu siebie sierocisz?”, słychać było rozgniewany szept Pawła, „za północą swoim kluczem otworzyliby klub i wśród towarzystwa na szachownicy, jak na tacy, nosiłbym gołąbki i rybne kotlety, a obcy gmin przykładałby się do słoika”, wzdychał Mykoła, brodą dotykając wycięcia koszuli, „na strychu milczeliby przy samowarze; Hala nazwała się moją żoną, wiesz, nie?” — Serhij chciał krzyknąć, choćby schrypnąć, jednak nawet we śnie pętla rozpaczy ściskała go tak, że niewypłakany ból drgał w piersiach, a wciągnięta szyja szarpała się krzywo; a Walia, czekając na niego w letniej kuchni, wilgotnym ręcznikiem wytarła arbuza i słuchała, kiedy na bramie dzwoni zasuwka i ochrypły przez dzień pies wbija pazury w ubitą ziemię.
Córka drzemała z matką w chacie, pozłacanej odblaskiem lampki przed ikonami na skrajnych szybach; Walia uprzedziła matkę, że będzie spać na tapczanie w kuchni, „Święty, święty, święty, niedawno podniosłaś się z choroby, a znów bierzesz grzech na duszę”, „no mamo, no dziecko przecież słucha”, „wyjdź za mąż, a wystrajanie się i pieszczenie już minęło”; stała radosna i niepokojąca duszność winnego wina, które w bańce przy ciepłym boku pieca wypychało rurką fermentacyjne powietrze, bulgocąc wodę w słoiku, „jak tylko go zobaczyłam, zapomniałam i o ślubie, i o rozwodzie, i od razu o mężczyznach, ich pryszczach na karkach, ich przyklejonych, targowych oczkach! a w klasie dziecięcy śmiech: kogoś kochacie? no powiedzcie?! a za wami nie zdążysz; jaka by nie była, ale inna od tych, co wyłażą ze skóry, byle żenić na sobie i nienawidzić za bezradność; niepodstępna i żałosna, rozdarta wiedzą, że dla dziecka nie znajdzie się ojca bliższego niż rodzony!” Kołyszący szum młodego wina i skrzyp okiennicy kładły ręce na stole, a głowę na dłoniach, a gdzieś kopytami po łące tupał kon złotej maści, diabły, zwiesiwszy nogi z kalenicy chaty, siwiały z niecierpliwości, a domowik, oszołomiony ruciną, wpełzł do gniazda jaskółek i nadgarstkiem przecierał oczy, by nie przespać chwili miłości; rusałki wynosiły z wiru wianki i zapalały knoty świec iskrami, które czesały z włosów podkowami utopionych w odwilży koni; na strychu Lachy tańczyły hopaka, i ożywały bukiety róż w suchych już wiadrach, a najstarsze, najbardziej spróchniałe czarownice rumieniły się, by odmłodnieć, ich żarliwymi płatkami. Torbą Serhij odgonił psa i podszedł do okna; wiatr właśnie zamknął okiennice, a światło, przeciekając przez szpary, miękkimi gęstymi włosami położyło mu się na ramionach; a potem deszcz pachniał grzybami, butelkę i czekoladę znajdowali po omacku, „ziemia gdzieś kwitnie na grzybniach”, wino fermentowało ciszej niż stukot kropli deszczu o ścianę, „lekarz powiedział: drugi miesiąc… uwierz, nikogo więcej nie znałam”, „doczekasz się, będę ojcem dziecka”, „kochany, na kogo mam jeszcze czekać?”, „słyszysz, ziemia gdzieś przekwita”, zmęczonemu jemu śniła się kobieta i śniła się, śniło się, jak serce na oścież, właśnie otwartość i szczerość, sama, kwitnąca miliony wiosen, wzniosłość i pełne rozjaśnienie, właśnie nieśmiertelna wszechmoc szczęścia, sama żywotna radość łagodnego żywego prądu, właśnie drżąca, najbardziej nieustraszona wiedza, pewność, zdumienie, że oto są razem, razem! wrząca słońcem wieczność wlewała się i uwieczniała każdą żyłkę, każdą chwilę przeszłości i przyszłości; wyzbyta z niebiańskości czystość i siła niewinności otulały snem, skrywając błogostan, jak słońce tuż przy twarzy! ale i tam, we śnie, pamiętał bliską krewną bliskość, a pamięć budziła — łyk szampana i butelka przyciśnięta do czoła odpędzały resztę drzemki; a o świcie Walia płakała, w pocałunku Serhij czuł smak krwi na jej zagryzionych wargach; potem odprowadzała córkę do przedszkola, „wujku, wujku, a ja mam tyle lat”, wyrywała rączkę i pokazywała trzy palce; potem pod cerkwią czekał na koniec dwóch lekcji, a gołębie sinymi cieniami rozjaśniały rdzawą kopułę, wlatywały do dzwonnicy i szelestem skrzydeł ozwały się dawno niemą miedzią; i aż do późnej nocy we dwoje błąkali się nad rzeką, „wyjdziesz za mąż, daj znać”, „czekaj na zaproszenie na wesele”, „nie płacz, ja wierzę”, na wychłodzonym mgłą urwisku zwiesili nogi w mrok i z dala od brzegu rzucali kamyki: nie doleciawszy do wody, kamienie mlaskały w mule, gdzie nikt ich nie pozbiera.
Maschinelle Übersetzung
Kiedy wpatrujesz się jakby w portret artysty Bohdana Brynskiego z okładki jego własnego albumu-katalogu wystawowego, owiewa cię niepojęta magnetyczna siła: czy to z bezmiernej w pamięci dali jakiś czyngishanowski zasięg przestrzeni i terytoriów, w którym splątały się, jak w tajemniczym tornadzie, szaleństwo ruchu wiatrów, skwar słońca, lęki nieproszonych deszczonośnych chmur, nocno-wschodnie dzwonienie mieczy i cicho szlochające poruszenia ukraińskich chorągwi; czy to błagalna i czysta słowiańskość wyłania się jakby spośród płaczących skrzydeł czajek, pije poranną czerwień słońca, rozpościera się w wyobraźni i przygasza barwy niedobrej nocy z ukrytą niespodzianką.
Włodzimierz KACZKAN ...Wielokrotnie stawałem naprzeciw Jego płócien, szukałem odległości i pożądanego kąta widzenia dla oka i myśli, zbliżałem się i oddalałem od tej tajemnej historiopisarskiej opowieści, która tylko dla spragnionych i rozumnych rozwija odrębną stylistykę, nie tylko widzenie, lecz czytanie-rozmyślanie. Czasem wydawało mi się, że jakaś niepodległa ludzkim sądom wyższa siła opuszcza wprost, jak niebiańskie afisze, tutaj, do sal wystawowych czy do zakamarków warsztatu twórczego Bohdana, gotowe już malarskie dzieła, tak, tak, właśnie dzieła, nie obrazki czy martwe natury albo portrety wielkich wojów lub władców-mężów, którzy już marzą gdzieś poza ziemskimi widnokręgami, albo też kogoś z nas, drobnych ziemskich, którzy jeszcze piją słońce, wiążą nienasyconą miłością weselne wstęgi i szamocą się w karkołomnym pędzie za wyobrażonym szczęściem. Nierzadko, jak przelatujące kadry filmu, przed moimi oczami jak baśniowe wróżki przesuwały się dziwne, dynamiczne kompozycje o współczesnych ukraińskich formach, z których wprost wybuchała jakaś mускularna siła i moc. Utwierdziłem się w przekonaniu, że samo oglądanie tutaj niczego nie pomoże, bo tu, najwyraźniej, zakodowane i wykiełkowane na gęstym zaczynie rodowych tradycji, szczególne w cechach dobra i moralności, filozofia myślenia i wyrazu, jakaś jakby sakralna duchowość i zarazem prawiekowy chłopsko-inteligencki obyczaj. Jak słusznie przewidział doświadczenie Opanasa Zalywachy, tu, w jego pracowni i na farbiarskich wizjach, istnieje, ujawnia się duch i istota najwyższego bytu. W aurze Brynskiego jest tylko światło, miłość, nieobojętność, wiara, nadzieja, sprawiedliwość. Tu harmonia tego, co jest, i tego, co wyobrażone. Doprawdy, według słów innego artysty, który uosabiał całą epokę w galicyjskiej szkole malarskiej — Denysa-Lewa Iwancewa, malarstwo pana Bohdana to „uduchowione emocjonalne brawurowe barwne wizje”. …Ktoś ze znakomitych dawnej realistycznej linii przekonywał mnie, że u Bohdana Brynskiego brak fabuły jako swoistej ramy, w której wszystko trzyma się kupy; że artysta zbyt dowolnie stosuje odcienie barw; że dla niego nie ma granic czasoprzestrzeni i że jego nowatorskie abstrakcje jakby przykrywają żywe piękno przyrody, wydaje się, niwelują jej postrzeganie i przyswajanie jej podstawowego kodu — afirmacji życia; wreszcie, że artysta w swoim oryginalnym poszukiwaniu często popada w jednowymiarowość we własnej kolorystyce. Każdy jednak myśli po swojemu, bo w jego duszy wpisany jest niewidzialny rejestr pewnej wysokości i szerokiego zakresu. Bohdan Brynski — artysta szczególnego daru. Fabuła dla niego to nie jakiś tam historyczno-doświadczalny namiot, z którego wybiera lub wyłania tematy, kolizje, konflikty, obrazy itd. Fabuła dla mistrza pędzla to nie wyjściowe założenie, lecz już ujawniona istota jego koncepcyjnego widzenia przeszłości, teraźniejszości, a może i przyszłości. Na płótnach B. Brynskiego próżno szukać historycznych dokładności — niczym swoimi dziełami nie potwierdza. On, głęboko i systematycznie zagłębiając się w prawdę wiedzy, bierze do świadomości, jak pszczoła z kwiatu pyłek, tylko ducha czasu, wydobywa, że tak powiem, treściowy kręgosłup wydarzeń, które były twórcze dla narodu na drodze rdzennej, macierzystej, a nie przypadkowej. A wtedy rozżarzona racjonalność gorącego, nieokiełznanego myślenia i emocjonalnego buntu splatają się lub może gdzieś rozchodzą się na boki — od głównego, centralnego traktu koncepcji-zamysłu. Spójrzmy na jego tak zwane sceny historyczne: gdzieś zarżał koń, pozostawiając w krwawej rzezi na polu swego pana; gdzieś książęcy posłańcy wznieśli czoła ku niebu, torując długie drogi do zdobytego i wywalczonego w krwawych zmaganiach prawa; gdzieś pochyliły się krzyże na mogiłach, stratowane przez zły i nieszczęsny czas; gdzieś czerwono-czarne wiatry z żółtymi deszczami na przemian szarpią poranny świat, aby oczyściły się przestrzeń i los dla oczekiwanych synów; gdzieś czyjeś na strzępy poszarpane piersi zakrywają nasz najbardziej bolesny historyczny wyłom w ciele narodu; gdzieś na jasnej twarzy artysty, przykrytej wiecznością, wschodzi geniusz talentu; a gdzieś może jeszcze tylko na rozburzonym fantazją morzu pana Mistrza szykują się prastare czajki, by przewieźć nas do jutrzejszych twierdz-obrończyń ducha ukraińskiego… I tak od obrazu do obrazu, i wtedy każdy z nas przekona się osobno, że wraz z artystą nie konstatujemy przeszłości, lecz z pomocą właśnie Brynskiego plamoform, kolorystyki i faktury tworzymy takie cuda sztuki, które nie tylko zamykają sferę racjonalno-uczuciową, lecz także genetyczną sondą przeszywają i pogłębiają świadomość narodową każdego. I wtedy naprawdę nie trzeba być wyjątkowo wyszkolonym, wyszlifowanym krytykiem sztuki, by poprzez kalejdoskopowość złudnych strachów, okrucieństw i zbrodni, które niszczyły ciała i dusze ojców i synów narodu (a tych tematów jest tak wiele w malarskiej księdze B. Brynskiego!), zrozumieć: ten czerwony, żółto-pomarańczowy, rozlany sercem artysty kolor, ten, jakby pożarowy nieukojony wiatr — to w istocie symboliczny krzyż, który niesie Jego naród przez wieki wraz ze Zbawicielem; to ten i ten obecny krzyż — nasza historia, i nieodmówiony fatum, i nasza zarazem droga-cel do zbawienia i wieczności.
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
— Europejski certyfikat jakości jest świadectwem tego, że Rezerwat Kijowsko-Peczerski jest instytucją muzealną na poziomie europejskim. Dla zwiedzających jest to przede wszystkim gwarancja bezpieczeństwa i wysokiej jakości usług. Dla nas to możliwość szerszej współpracy z organizacjami międzynarodowymi, w tym z tymi, które przyznają granty na różnorodne projekty. Dla mnie to wydarzenie jest szczególnie ważne. Zaraz po nominacji zrozumiałam, jak wielka to odpowiedzialność — kierować Narodowym Historyczno-Kulturowym Rezerwatem Kijowsko-Peczerskim, który jest duchowym i historycznym skarbem nie tylko naszego państwa, ale i świata. Właśnie wtedy po raz pierwszy zadałam sobie pytanie: czy robię wszystko właściwie? To skłoniło mnie do zwrócenia się do Europejskiej Izby Gospodarczej, pomieszczenia biurowe oraz miejsca wypoczynku dla personelu, wprowadzono odpowiednie zmiany w pakiecie usług wycieczkowych. Ponadto wkrótce zostanie opracowana i wdrożona doskonalsza wersja oficjalnej strony internetowej Rezerwatu. Jestem niezwykle szczęśliwa, że wysiłki naszego zespołu zostały uwieńczone sukcesem, ponieważ moim głównym pragnieniem od samego początku było to, aby Rezerwat znalazł się w gronie najlepszych muzeów Europy. — Na terenie Rezerwatu działa wiele muzeów, instytucji i organizacji. Na czym polega Państwa współpraca? Czy koordynują Państwo ich działalność? — Na terenie Rezerwatu Kijowsko-Peczerskiego działają cztery muzea — Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy, Muzeum Sztuki Teatralnej, Muzycznej i Filmowej Ukrainy, Narodowe Muzeum Ukraińskiej Ludowej Sztuki Dekoracyjnej oraz Muzeum Historycznych Kosztowności Ukrainy. Wszystkie one podlegają Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej, dlatego nie możemy koordynować ich działalności. — Stosunki między zespołem Rezerwatu a Ukraińskim Kościołem Prawosławnym Patriarchatu Moskiewskiego, który również znajduje się na terenie ławry, zawsze były dalekie od ideału. W ciągu ostatniego półrocza otrzymała Pani aż dwie wysokie nagrody tego kościoła — ordery księżnej Olgi i wielkiej męczennicy Barbary I stopnia. Czym są te odznaczenia: oznaką „pojednania” czy przypochlebianiem się przed dalszymi zakusami moskiewskiego kościoła na narodową świętość? — Od razu chcę zaznaczyć, że order księżnej Olgi wręczono mi jeszcze przed moim mianowaniem na stanowisko dyrektora generalnego Rezerwatu — za książkę „Polityka religijna państw starożytnych i średniowiecznych”. Jeśli chodzi o relacje z klasztorem i metropolią, są to relacje biznesowe dla dobra Rezerwatu. Na przykład wspólnie pracujemy nad zachowaniem i renowacją zabytków. Klasztor nam pomaga, przy niektórych zabytkach prowadzone są prace remontowo-konserwatorskie przy wsparciu finansowym ich mecenasów. Stale prowadzimy wspólne narady z przedstawicielami klasztoru i naukowcami, wspólnie podejmując takie czy inne decyzje. W swoich relacjach z klasztorem kieruję się powszechnie znanym powiedzeniem Chrystusa: „Oddajcie więc cezarowi to, co należy do cezara, a Bogu to, co należy do Boga”. Rozmawiał Jewhen BUKET, zdjęcie autora
Maschinelle Übersetzung
— Wiktorio Mykołajiwno, z zawodu jest Pani medykiem, prawnikiem i menedżerem. Kiedy w styczniu bieżącego roku została Pani mianowana dyrektorem generalnym Narodowego Kijowsko-Peczerskiego Historyczno-Kulturowego Rezerwatu, pojawiło się niemało zastrzeżeń zarówno wśród opinii publicznej, jak i w mediach. Czy udało się Pani przełamać uprzedzone nastawienie? Co Pani w tym celu robi? — Mam wykształcenie medyczne i prawnicze, lecz dla mnie wartości duchowe i kulturowe zawsze miały pierwszorzędne znaczenie w życiu. Obecnie zdobywam trzecie wykształcenie wyższe w Narodowej Akademii Kadr Kierowniczych Kultury i Sztuki na kierunku „Kulturolog, kierownik projektów artystycznych, wykładowca”. Zatem od 2010 roku na stanowisku wiceministra kultury Ukrainy zagłębiłam się w sprawy muzealne, starannie przeanalizowałam wszystkie problemy i potrzeby placówek kulturalnych kraju, wystąpiłam jako organizator szeregu imprez kulturalno-oświatowych i charytatywnych. Przebywając na stanowisku zastępcy dyrektora państwowej instytucji „Narodowy Instytut Chirurgii Sercowo-Naczyniowej imienia Amosowa”, rozpoczęłam pracę nad podręcznikiem „Polityka religijna państw starożytnych i średniowiecznych”. Książka została zaprezentowana w listopadzie 2011 roku. Zatem dla mnie sfery kulturalna i duchowa zawsze były bardzo interesujące i bliskie, i dołożyłam wiele starań, aby należycie poznać i zbadać wszystkie ich zawiłości. Lecz prawdę mówiąc, jakkolwiek inspirowałyby mnie sfery kulturalna i duchowa, to za mało, by być dobrym kierownikiem tak ogromnej placówki, jak Narodowy Kijowsko-Peczerski Historyczno-Kulturowy Rezerwat. Przecież pracuje tu około pięciuset osób. Zatem właśnie profesjonalny zespół i moje doświadczenie w pracy na stanowiskach kierowniczych pomagają osiągać sukcesy. Z drugiej strony, do Ławry w moje 33 lata przywiódł mnie los. Wiecie, u nas tutaj mówią, że nie ludzie wybierają Ławrę, a Ławra — ludzi. — Jakie sprawy w pracy rezerwatu uważa Pani za pierwszorzędne? Jakie kroki podejmuje Pani, aby poprawić stan rzeczy? — Główne kierunki pracy są związane z realizacją Koncepcji planu generalnego rozwoju Narodowego Kijowsko-Peczerskiego Historyczno-Kulturowego Rezerwatu, który opracowało i zatwierdziło Ministerstwo Kultury Ukrainy. Zgodnie z tym dokumentem, najważniejszymi pilnymi kwestiami dla Rezerwatu dzisiaj są zachowanie integralności i autentyczności budowli kompleksu (prac remontowo-konserwatorskich wymaga 21 obiektów dziedzictwa kulturowego), rozwiązanie problemu współczesnej zabudowy w strefie buforowej Rezerwatu, stała modernizacja terytorium Rezerwatu oraz poprawa serwisu muzealnego itp. Pracujemy, już do jesieni powinniśmy ucieszyć zwiedzających odrestaurowaną dzwonnicą, która przez ponad pięć lat była zamknięta dla wycieczek. Ponadto stale nawiązujemy relacje ze sponsorami i organizacjami charytatywnymi. Nowy profesjonalny zespół za każdym razem składa projekty w celu uzyskania międzynarodowych grantów. Mamy nadzieję, że pozytywne rezultaty naszej działalności zobaczą nie tylko profesjonaliści. — Czuje się Pani muzealnikiem? Na czyim doświadczeniu się Pani orientuje — krajowym, zagranicznym, czy wypracowuje Pani własne plany? — Myślę, że moim głównym powołaniem jest nie po prostu rozwijać muzealnictwo, a pracować na rzecz ukraińskiej kultury, dokładając wszelkich starań dla odrodzenia duchowości naszego narodu. Przecież to najważniejsze w życiu. Oczywiście, pracując nad głównymi kierunkami rozwoju Rezerwatu, zachowujemy tradycje muzealne naszych poprzedników, wykorzystujemy wypracowane doświadczenie. Ale głównym celem jest przekształcenie Kijowsko-Peczerskiego Rezerwatu w sławne europejskie muzeum, do którego będą dążyć miliony turystów z całego świata. Przecież Rezerwat jest godny tego, by być na równi z tak znanymi instytucjami muzealnymi, jak Luwr czy Galeria Uffizi. W ciągu roku te muzea odwiedzają miliony turystów. Zatem obecnie jesteśmy nastawieni na modernizację pracy wszystkich działów naszej instytucji, optymalizację pracy, przyswajanie najnowszych technologii muzealnych oraz ścisłą współpracę z międzynarodowymi organizacjami muzealnymi. Przecież nasz naród ma co pokazać światu. — Po Pani mianowaniu w Kijowsko-Peczerskiej Ławrze przybyło różnorodnych imprez, niektóre z nich miały specyficzny rezonans w mediach, powiedzmy, występ Kubańskiego Chóru Ludowego podczas świętowania „Dnia Rosji” (nawiasem mówiąc, dlaczego świętowano go właśnie tutaj?). Jak Pani odnosi się do podobnych kuriozów, czy warto w przyszłości przekształcać muzeum w arenę dla podobnych show? Przecież nasi kozacy, za których środki wzniesiono niemało tutejszych obiektów, nazywali Ławrę szkołą, matką… — Kijowsko-Peczerska Ławra — to nie po prostu świętość, to także ośrodek życia kulturalnego i działalności społecznej. Zatem naturalne jest, że tutaj regularnie przeprowadzane są imprezy kulturalne, oświatowe, naukowe, społeczne różnego formatu, oczywiście, biorąc pod uwagę specyfikę miejsca. Porozumienie o świętowaniu „Dnia Rosji” zostało osiągnięte w wyniku spotkania z Ambasadorem Rosji na Ukrainie Michaiłem Zurabowem. To było biznesowe porozumienie. W wyniku spotkania została zawarta umowa między Narodowym Kijowsko-Peczerskim Historyczno-Kulturowym Rezerwatem a Centrum Kultur Narodowych (z upoważnienia Ambasady FR na Ukrainie), zgodnie z którą strona rosyjska przelała Rezerwatowi 20 tysięcy hrywien za organizację i zapewnienie przeprowadzenia uroczystej imprezy. Nie rozumiem Pani pytania odnośnie „kuriozum”. Wie Pani nie gorzej ode mnie o tragicznym losie naszego narodu. Kubański Chór Ludowy wykonywał rodzime ukraińskie pieśni, które w żaden sposób nie mogły być sprzeczne z upodobaniami turystów i wiernych obecnych na terytorium tego dnia. — Niedawno Narodowy Kijowsko-Peczerski Historyczno-Kulturowy Rezerwat otrzymał certyfikat „Europejski standard muzealny ze Znakiem Jakości Muzeum” („European Standard of Museum”) od Europejskiej Izby Gospodarczej Handlu, Handlu i Przemysłu. Czy takie wyróżnienie daje rezerwatowi jakieś preferencje? Handlu, Handlu i Przemysłu z prośbą o przeprowadzenie audytu Rezerwatu i udzielenie nam swoich rekomendacji odnośnie jego dalszego rozwoju. W lutym Rezerwat złożył wniosek do centralnego biura Europejskiej Izby Gospodarczej Handlu, Handlu i Przemysłu (m. Bruksela). Pierwszym krokiem na drodze współpracy stała się umowa o świadczenie usług doradczych, zgodnie z którą w ramach wizyty eksperci EIGHP przeprowadzili ocenę zgodności Rezerwatu z europejskimi kryteriami placówek muzealnych. Po przeprowadzeniu certyfikacji eksperci Europejskiej Izby Gospodarczej potwierdzili — poruszamy się w dobrym kierunku. Przekazano nam rekomendacje dotyczące usunięcia niedociągnięć, a pracownicy rezerwatu dołożyli wiele starań, aby je naprawić. W szczególności została odnowiona infrastruktura Rezerwatu, urządzane są zgodnie z europejskim standardem. 23 stycznia podczas „styczniowej rewolucji muzealnej” Ministerstwo Kultury Ukrainy zwolniło dyrektora generalnego Narodowego Kijowsko-Peczerskiego Historyczno-Kulturowego Rezerwatu Marynę Hromową i mianowało w jej miejsce Wiktorię Lisnyczę. Co zmieniło się od tego czasu w Rezerwacie? Spróbujemy się rozeznać, rozmawiając z jego dyrektorem.
Maschinelle Übersetzung
Zoja Szaliwska, działaczka Proświty, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, m. Konotop, obwód sumski
W obwodzie sumskim odbyły się uroczystości z okazji 353. rocznicy słynnej bitwy pod Konotopem. W lipcu 1659 roku wojska hetmana Iwana Wyhowskiego zadały tu druzgocącą klęskę wojsku moskiewskiemu. Jeszcze kilka lat temu tę datę obchodzono głośno i uroczyście: zainaugurowano festiwal „Kozacki Rodosław” z udziałem zespołów artystycznych z całej Ukrainy, na uroczystości zjeżdżali się ukraińscy politycy, a miejscowe władze tego dnia zgodnie zakładały wyszywanki. Ale czasy się zmieniły. Kierowniczka konotopskiego rejonowego wydziału kultury poinformowała mnie, że w tym roku ze strony władz imprez nie będzie z powodu braku finansowania. A władze „zapominają” o tej dacie już nie pierwszy rok z rzędu.
Tym razem jednak uroczystości odbyły się z inicjatywy i przy aktywnym udziale społeczeństwa — Towarzystwa „Proświta”, WO „Swoboda”, kozaków — we wsi Sosniwka, na miejscu słynnej bitwy. Po uroczystym przemarszu kapłani Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego odprawili panichidę za poległych w bitwie. Odbyło się „Kozackie koło”, a potem wspaniały koncert. Serdecznie powitali uczestnicy święta narodowego artystę Ukrainy Anatolija Palamarenkę, zasłużonych artystów Ukrainy Switłanę Myrwodę, Wołodymyra Wermińskiego, Pawła Mrieżuka oraz śpiewaka z Czerkas Ołeksandra Niedobira, kompozytora Ostapa Hawrysza i jego córkę, śpiewaczkę Marjanę Hawrysz. Gorąco oklaskiwali uczestnicy święta zespół konotopskiej
Trio «Любисток» w składzie: Olga Banytiuk (przewodnicząca konotopskiej Proświty), Tetiana Cymbał i Maryna Strижenko. «Любисток» – laureat obwodowego konkursu wokalistów im. Borysa Hmyri oraz Ogólnoukraińskiego literacko-artystycznego festiwalu.
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
ły na nich szyny. Jedna konina, która szła między szynami, ciągnęła wagonik z drewnem. Właśnie taka wąskotorówka została zbudowana w latach I wojny światowej. Gdyby komsomolcy w 1921 roku robili nasyp w lesie bojarskim, to ślady jego byłyby widoczne jeszcze dzisiaj. O „realizmie” wypocin M. Ostrowskiego istnieje wiele faktów. W jego powieści na wspaniałym karym ogierze na czele dwutysięcznego oddziału rzezimieszków „wjechał” do Szepietówki pułkownik Hołub i zorganizował grandiozny pogrom żydowski. W Centralnym Państwowym Archiwum Organizacji Społecznych Ukrainy (byłe archiwum partyjne) przechowywane są akta archiwalno-śledcze Hołuba Semena Iwanowicza, urodzonego we wsi Pylyawa w powiecie kaniowskim (fundusz 263-57372, założona przez czekistów 16 lipca 1920 roku, 20929 założona 30 października 1930 roku i tego samego dnia jeszcze jedna sprawa nr 63984). Jak świadczą te akta, od listopada 1919 roku Hołub mieszkał w Szepietówce w rodzinie swojego teścia Pańkowskiego — właściciela bufetu na stacji Szepietówka. W tym bufecie pracował wtedy także M. Ostrowski i stale spotykał się z Hołubem — dowódcą sotni Strzelców Siczowych, a potem pomocnikiem dowódcy pułku. W protokołach sporządzonych przez czekistów zapisano, że Hołub od 1914 roku był na froncie i był osiem razy ranny, w 1917 roku zdemobilizował się i mieszkał we wsi Pylyawa w powiecie kaniowskim. W 1918 roku wzniecił powstanie przeciwko hetmanowi Skoropadskiemu i jego sojusznikom Niemcom, trafił do niewoli, siedział w więzieniu łukianowskim i został skazany na rozstrzelanie. W grudniu 1918 roku Hołub i inni więźniowie więzienia łukianowskiego wzniecili powstanie, udało im się uwolnić i przyłączyć do wojsk Ukraińskiej Republiki Ludowej, które wkroczyły do Kijowa. Hołuba mianowano sotnikiem i walczył on z denikinowcami, w lipcu 1919 roku został pomocnikiem dowódcy pułku Strzelców Siczowych. Przez długi czas stacjonowali oni w Szepietówce. Dowódca Strzelców Siczowych pułkownik Jewhen Konowalec był pryncypialnym przeciwnikiem jakichkolwiek, w tym także żydowskich, pogromów. Regularne wojska URL nie zajmowały się pogromami żydowskimi. Dowódca wojsk URL S. W. Petlura podejmował nadzwyczajne środki w celu niedopuszczenia do pogromów. Świadczą o tym liczne dokumenty historyczne. W 1920 roku, kiedy Armia Czerwona zajęła Szepietówkę, Hołuba 16 lipca aresztowano, ale zwolniono z więzienia i skierowano na front turkiestański. On tam nie pojechał i zatrudnił się jako agronom najpierw w cukrowni bobrynieckiej, a potem kornińskiej. 30 października 1930 roku aresztowano go i oskarżono o nieprawidłowe raporty oraz antyradziecką propagandę. Wyrok — rozstrzelanie — wykonano 13 lutego 1931 roku. Na Ukrainie walka toczyła się o wolność i niepodległość narodu, o budowę niepodległego państwa, a Ostrowski walczył przeciwko narodowo-patriotycznym siłom ukraińskim, żołnierzom Ukraińskiej Republiki Ludowej, szkalował i oczerniał ich w swojej powieści, nazywał bandytami. Najwyraźniej Ostrowski wiedział, że do walki o niepodległość Ukrainy stanęli wtedy nie bandyci, kułacy i obszarnicy, a narodowo świadome warstwy ludności, przede wszystkim nauczyciele, studenci, gimnazjaliści starszych klas. To, co napisano w powieści, nie ma nic wspólnego z tym, co działo się w Bojarce naprawdę. „Jak hartowała się stal” — to kłamstwo. Bolszewicki mit o Pawce Korczaginie obecnie nie ma prawa do istnienia. Propagandowy jazgot wokół budowy bojarskiej wąskotorówki, który nie cichnie od dziesiątek lat, nie ma podstaw. Ostrowski i jego współautorzy prawdziwie przedstawili chyba tylko typowe radziecko-bolszewickie niedbalstwo i nieodpowiedzialność, nieumiejętność zorganizowania pracy, pokazali, jak bolszewicy sztucznie stwarzali nadzwyczajne trudności, a potem heroicznie je pokonywali, nie szczędząc nawet życia swoich obywateli.
Maschinelle Übersetzung
Pawło WAKULIUK, profesor, zasłużony leśnik Ukrainy. W ostatnim czasie na Ukrainie aktywizują się siły antyukraińskie, odradzają się idee komunizmu i stalinizmu, sławi się M. Ostrowskiego, prototyp Pawki Korczagina, głównego bohatera powieści M. Ostrowskiego „Jak hartowała się stal”. W Bojarce w obwodzie kijowskim działało muzeum M. O. Ostrowskiego (od 1992 roku – muzeum krajoznawcze), przy którym ustawiono pomniki jemu oraz komsomolcom lat 20. Na ścianie dworca kolejowego wisi tablica pamiątkowa z napisem, że właśnie w Bojarce w 1921 roku M. Ostrowski budował kolejkę wąskotorową. Tutaj też, obok stacji, ustawiono parowozik „Kukuszka” – rzekomo właśnie taki parowozik ciągnął wagoniki z drewnem po kolejce wąskotorowej. W Bojarce imię M. O. Ostrowskiego noszą szkoła i kino, poświęcone mu są pieśni i sztuki. Na motywach utworów Ostrowskiego stworzono dwa wieloodcinkowe filmy kinowe. Obecnie jeszcze Chińczycy w studiu filmowym imienia O. Dowżenki nakręcili wieloodcinkowy film fabularny. Na podstawie powieści M. Ostrowskiego stworzono balet „Młodość” i operę „Pawło Korczagin”. Za aktywny udział w wojnie domowej i natchnioną pracę twórczą wybitnego komsomolca i pisarza w 1935 roku nagrodzono Orderem Lenina. Pośmiertnie, w 1966 roku (a zmarł on znacznie wcześniej – w 1936-tym) przyznano mu nagrodę Komsomołu Leninowskiego. W 1958 roku KC LKSM Ukrainy i Związek Pisarzy Ukrainy ustanowiły republikańską nagrodę imienia M. O. Ostrowskiego za najlepszy utwór artystyczny o komsomole i młodzieży... A jak sam Ostrowski oceniał swoje życie, zanim stał się wybitnym? Oto napisana przez niego w 1924 roku autobiografia w związku z wstąpieniem do Partii Komunistycznej (wydrukowana na maszynie i podpisana przez M. Ostrowskiego). Ten dokument odkryli w archiwach były dyrektor Ostrogskiego Muzeum Krajoznawczego Anatolij Chwedas i dyrektor Rówieńskiego Muzeum Borys Szapiewski, a opublikował go profesor Jurij Mycyk w czasopiśmie „Kurier Krywbasu” (nr 79, 80, 1997 rok). Podajemy autobiografię z zachowaniem osobliwości oryginału. „Urodziłem się w 1904 r. we wsi Wilia guberni wołyńskiej. Ojciec mój pracował w gorzelni jako robotnik w dziale słodowym. Tam uczyłem się w wiejskiej szkole. W 1914 r. kiedy skończyła się wojna, gorzelnię zamknięto i ojciec został bez pracy, wtedy przeniósł się z rodziną na stację Ożenin p.z.z., gdzie pracował w punkcie odbioru siana. Mój starszy brat wstąpił w 1914 r. na stacji Szepietówka do służby jako pomocnik ślusarza w parowozowni i my całą rodziną przyjechaliśmy do Szepietówki. Mój ojciec stary, 68 l., nie mógł już pracować, wtedy nam z bratem przyszło pracować na rodzinę. Ja wstąpiłem do pracy w bufecie na stacji, do kuchni podawać obiady. Tam przebywałem do 19 roku, w 1919 r. wstąpiłem do składu materiałowego stacji Szepietówka rąbać drewno do parowozu, gdzie przepracowałem do 20 roku. Potem wstąpiłem stamtąd jako uczeń pomocnika palacza na elektrowni, gdzie przepracowałem do roku. Byłem kubowszczykiem na stacji, w międzyczasie uczyłem się w szkole. W 21 roku była pierwsza konferencja młodzieży robotniczej, gdzie zostałem wybrany na powiatową konferencję młodzieży, po czym wstąpiłem do KSMU organizacji szepietowskiej. W sierpniu miesiącu KSM skierowało mnie do Kijowa do szkoły kolejowej (dział elektrotechniczny), gdzie byłem do końca 1922 r. Potem byłem chory kilka razy (ponad 8 m.) na tyfus. Zachorowawszy, przyjechałem do Szepietówki do rodziców, gdzie chorowałem. W czasie tej choroby w grudniu przechodziła Wszechukraińska rejestracja KSMU, której nie przeszedłem i mechanicznie wypadłem z KSM. Po chorobie wstąpiłem do KSMU w 1923 r., w maju miesiącu zostałem wysłany przez Okręgowy Komitet KSM jako sekretarz Berezdowskiej organizacji rejonowej, gdzie pracowałem cały 23 rok. We wrześniu 23 roku zostałem przyjęty jako kandydat KPBU przez Berezdowską organizację partyjną i zatwierdzony przez Okręgowy Komitet KPBU 17 stycznia 24 r. Rekomendowali do partii: Lysytsyn Mykoła Mykołajowycz, członek KPBU od 18 roku, p.k.cz. 289188, Przewodniczący Rejonowego Komitetu Wykonawczego. Trochymiw, członek KPBU od 20 r. p.k.cz. 290391 sekretarz Rejonowego Komitetu Partyjnego i Panasewycz, członek KPBU od 20 r. p.k.cz. 2777. W maju miesiącu zostałem wysłany przez okręgowy komitet KSMU jako organizator rejonowy do Zasławia, gdzie pracuję do tego czasu. N.A. Ostrowski”. Ostrowski pisał w autobiografii tylko o tym, co było naprawdę. Dobrze wiedział, że jakakolwiek nieprawda miałaby dla niego fatalne skutki. Nie wspomniał on też o „sławetnej” bojarskiej kolejce wąskotorowej. Cały jego heroizm pojawił się, kiedy narodził się Pawka Korczagin w powieści „Jak hartowała się stal”. Latem 1920 roku u organów władzy powstaje idea budowy jedenastu kolejek wąskotorowych do wywozu drewna, w szczególności Motowyliwka—Dorołynka, Fastów—Wepryk, Motowyliwka—Żorniwka, Biłyczi—Lutiż. W kwietniu 1921 roku specjalna komisja z przedstawicieli najwyższych organów władzy, w szczególności Rady Pracy i Obrony, zbadała trasy przyszłych kolejek wąskotorowych, zebrała materiały dla uzasadnienia ich budowy, ale w Bojarce budowy nie przewidywano (DAKO f. r-457, op. 1, spr. 73, ark. 5—7). W 1920 roku dla pozyskiwania drewna stworzono Ukraińską Armię Pracy (dowódca Berzin). Czerwonoarmiści przy wyrębie lasu siekierami, piłami i zwłaszcza produktami żywnościowymi byli zaopatrywani skrajnie niezadowalająco. Prawie nie mieli koni do zrywki i wywozu drewna. Kierownik Teteriwskiego odcinka pozyskiwania drewna 30.10.1920 roku meldował gubernialnym organom władzy, że czerwonoarmiści nie wyszli do pracy, bo są głodni, bosi, ubrani w łachmany i wśród nich jest wielu chorych, a leków nie ma (Centralne Państwowe Archiwum Wyższych Organów Władzy Ukrainy, fundusz 32, opis 2, sprawa 30, ark. 18 i 43). Dezercja żołnierzy armii pracy przybrała masowy charakter. Dla ich wyłapywania w Kijowie stworzono specjalną organizację „Derżkomputdezerter” oraz zorganizowano „Diktatorską trójkę paliwową” z nadzwyczajnymi pełnomocnictwami. W 1920 roku po Bojarskiej kolejce wąskotorowej o długości siedmiu wiorst drewno wożono końmi na czterdziestu wagonikach. Każdy woźnica dziennie wykonywał dwie kolejki. Według danych, które są w Państwowym Archiwum Obwodu Kijowskiego, tylko w styczniu 1920 roku ze stacji Bojarka wysłano 166 wagonów drewna. Do jesieni 1922 roku w leśnictwie Bojarskim wycięto i wywieziono wszystko, co można było wyciąć, dlatego budować jeszcze jakąś kolejkę wąskotorową nie było potrzeby. W sierpniu 1921 roku dowódca Ukraińskiej Armii Pracy wydał rozkaz bojowy o wzmożonym wywozie drewna i pilnym stworzeniu przy stacjach kolejowych przed nadejściem jesiennych roztopów „co najmniej trzymiesięcznego zapasu drewna”. W tym rozkazie Bojarski odcinek pozyskiwania drewna nie jest wspominany (DAKO, fundusz r — 457, opis 1, sprawa 150, ark. 73). W Kijowskim archiwum obwodowym przechowuje się sprawę nr 20 „O stworzeniu grup uderzeniowych Kolei Południowo-Zachodniej” (fundusz 459), ale nie ma w niej ani jednego dokumentu, który świadczyłby o organizacji w Głównych Warsztatach Kolejowych i technikum elektromechanicznym komsomolskich oraz innych brygad uderzeniowych do przeprowadzania pozyskiwania drewna i budowy w bojarskich lasach kolejki wąskotorowej. W DAKO (fundusz 459, opis 1, sprawy 41, 121, 121a i 122) przechowuje się rozkazy Zalliskiego i jego korespondencję z różnymi organizacjami i instytucjami, ale nie ma ani jednego dokumentu, który świadczyłby o budowie bojarskiej kolejki wąskotorowej.
Ostrowski pisze o starych grabach, które stały wzdłuż trasy, „chowając zmarszczki kory pod brunatnym mchem”, o samotnej stacji pośród lasu oraz o tym, jak łopaty skrobały kamień, a deszcz zmywał z nasypu glinę. Ani Ostrowski, ani ci, którzy mu „pomagali” pisać, niestety nie wiedzieli, że w bojarskich lasach graby nigdy nie rosły, ponieważ są tu piaszczyste i rzadko gliniasto-piaszczyste gleby. I łopaty nie mogły skrobać kamienia, bo go tutaj nie ma. I zmarszczki nie chowały się pod brunatnym mchem, bo kora u grabu jest gładka. I glina z nasypu nie spływała od deszczu, bo gleby tutaj nie są gliniaste, lecz piaszczyste. I, co najważniejsze, na odległość 6 wiorst nie było potrzeby robić nasypu i budować wąskotorówki na trakcję parową oraz przewozić z Puszczy Wodyckiej do Bojarki 7 parowozików. Prawie 60-letnie jak na tamte czasy doświadczenie świadczy, że na stosunkowo niewielkie odległości celowo buduje się tylko wąskotorówki na trakcję konną, a dla nich nasyp nie jest potrzebny. Podkłady — zwykłe drewno opałowe o grubości 16—20 cm, zakopywano równo z ziemią i mocowano
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
grubości zapałki, rurki, i te rurki Hel „zamurowywał” w szczelinach grubo tynkowanej ściany „klejem” z rozmoczonego chleba i kurzu z podłogi. Należało zapamiętywać, w jakiej kolejności te „pojemniki” są rozmieszczone, a potem zwinąć je w jedną kapsułkę i jakoś przekazać na wolność. Tym trudniej było to zrobić, że „przeszukania” odbywały się regularnie: rewidowano, rozbierając, nie tylko więźniów, ale i tych, którzy przychodzili na widzenia. „Ja kapsułkę z utworem Iwana „Granie kultury”, — opowiada Marijka Hel, — mimo wszystko wywiozłam pomimo tych rozbierań i „przeszukań”. Połknęłam ją i dopóki nie wróciłam do Lwowa, nic nie jadłam”. Rozpoczęła się żmudna praca nad rozszyfrowaniem napisanego z kapsułki: wygładzano papier, odtwarzano pod sześciokrotną lupą litery, słowa, przenoszono na papier… I wszystko to w ścisłej tajemnicy: przy zamkniętych drzwiach, zasłoniętych oknach, żeby obce oko nie zobaczyło. Zynowij Krasiwski, który w tym czasie przebywał na wolności, schowawszy się pod stołem, fotografował wszystko to na kliszę, a potem przez znajomych w Moskwie przekazywano za granicę. Z. Krasiwski zdołał wydaną za granicą książkę przywieźć na Ukrainę i przekazać ją zdziwionemu I. Helowi. Ale to już wydarzyło się wtedy, gdy I. Hel był zastępcą przewodniczącego Lwowskiej Rady Obwodowej pierwszej demokratycznej kadencji. Z zesłania I. Hel wrócił 17 stycznia 1987 r. Rok mieszkał w rodzinnej wsi, pracował jako pastuch, wznowić studiów na uniwersytecie nie pozwolono. A wiosną razem z M. Horyniem, P. Skaczkiem wznawia wydawanie „Ukraińskiego wisnyka”. Dobrze znałem Iwana Andrijowycza. Niejednokrotnie rozmawialiśmy w ciągu 1990—1994 lat, i później, przyjeżdżając do rady obwodowej w sprawach, spotykałem się z nim, radziłem się w skomplikowanych kwestiach niełatwego okresu kształtowania się ukraińskiego państwa. Lubiłem słuchać jego wyważonych, mądrych słów. Imponowała jego bezkompromisowa, pryncypialna postawa, zwłaszcza wobec problemów narodowych. W relacjach był tolerancyjny, spokojny, szanował cudze zdanie… Jednym słowem, był na swoim miejscu w tamtym przełomowym czasie. I jeszcze. Ani razu nie słyszałem od Iwana Andrijowycza ani o latach spędzonych w łagrach, ani o wieloletniej działalności dysydenckiej (nawiasem mówiąc, nie lubił słowa „dysydent”), ani, tym bardziej, o wyczynie napisania książki „Granie kultury”. Zamiast tego szczere wyznanie: „Żałuję tylko, że tak mało, bardzo mało zrobiłem”. Ostatni raz z wielkim referatem Iwan Andrijowycz wystąpił z okazji 20-lecia pierwszej sesji Lwowskiej Rady Obwodowej w kwietniu 2010 roku na scenie Opery. Już bardzo chory, ale silny duchem, głęboko przeanalizował procesy, które zachodzą na Ukrainie, nazwał przyczyny naszych niepowodzeń. Wiedział, jak Ukraina ma wyjść z sytuacji kryzysowej, i szczerze wierzył, że naród ukraiński zdoła i tym razem wydostać się z przepaści, do której prowadzą go obecni sternicy. Swoje nadzieje pokładał w młodzieży. Zresztą i o książce „Granie kultury” powiedział: „Adresowałem ją młodzieży, bo byłem w takim stanie, że uważałem to, w istocie, za testament”. 17 marca 2011 r. nadeszła smutna wiadomość — nie stało Iwana Andrijowycza Hela, więźnia sumienia, konsekwentnego obrońcy praw człowieka, mądrego polityka, utalentowanego publicysty, godnego obrońcy ukraińskiego kościoła, jednego z założycieli UGS i NRU. „Kto zajmie jego miejsce w szeregu bojowników przeciwko moskiewskim szowinistom i różnym globalistom w imię utwierdzenia na Ukrainie ukraińskiego ducha i ukraińskiego ładu?” — pyta Łewko Łukjanenko i sam odpowiada: „Jest młodzież, drogi pobratymie Iwanie, w żyłach której płynie ukraińska kozacka krew, a nie woda! Ona dokończy cel twojej ziemskiej drogi i wzniesie sztandar zwycięstwa”. I chce się wierzyć, że tak właśnie będzie. Tylko kiedy? Kiedy patrzysz, jak zombują tę młodzież, jak ją wychowują, bierze wątpliwość, że stanie się to najszybciej. Od nas, Ukraińców, zależy, czy szybko nadejdzie ten czas.
Maschinelle Übersetzung
Zynowij HAJECKIJ „Jestem synem Ukrainy i w swoim sercu poniosę, jak najświętszy ciężar, los mojego narodu, jego ból, niepokoje i męki. Żałuję tylko jednego, że mało, bardzo mało zrobiłem, aby głębiej i szerzej poruszyć te idee, wynieść je w szeroki świat Ukrainy i głosem całego narodu wcielić w życie. A jednak mocno wierzę, że …ani więzienne kraty, ani obozy koncentracyjne, nawet śmierć nie są w stanie zabić tych idei. Są one wieczne, jak wieczny i niezwyciężony jest mój naród”. Tak powiedział Iwan Hel w 1972 roku, przebywając w uwięzieniu, a szczerość tych słów potwierdzał przez całe życie. Ten niezłomny obrońca praw człowieka spędził w więziennych kazamatach i obozach koncentracyjnych ponad 16 lat życia oraz kolejne pięć na zesłaniu. System KGB czujnie śledził, aby o takich ludziach wiedziano jak najmniej, wszak „w ZSRR nie było więźniów politycznych”. Lecz skąpe informacje o szistdesiatnykach, dysydentach przenikały przez mury, ich imiona przekazywano z ust do ust, pokrywały się mgiełką tajemniczości i heroizmu. Powróciwszy w 1987 roku z Komi ASRR do Lwowa po kolejnym uwięzieniu, Iwan Hel stanął na czele Komitetu Obrony Ukraińskiego Kościoła Katolickiego. Czas wymagał stworzenia własnego organu prasowego, który konsolidowałby walkę o pełne uznanie UGKC. Stał się nim magazyn „Chrystyjanskyj hołos”. Zachował się u mnie pierwszy numer tego czasopisma z 1988 roku z autografem: „Panu Hajeckiemu z głębokim szacunkiem, redaktor Iwan Hel”. Piszę o tym bez zbędnej skromności, bo dla mnie jest to niezwykle ważne jako pamięć o Człowieku, o którym wcześniej mało wiedziałem i o którym chciałem wiedzieć jak najwięcej. Iwan Andrijowycz urodził się w sąsiednim z naszym rejonie horodeckim 17 lipca 1937 r., a jego wieś Klicko leży zaledwie trzy kilometry od Jastrubek, niedaleko Szczerca. I dzisiaj w naszych Lisnewyczach starsi ludzie pamiętają, jak wozami jeździli lub pieszo szli przez Serdycę, Jastrubki, Jakymczyci i Klicko do Komarna na jarmark. Jego ojciec przez wiele lat, aż do wojny, kierował we wsi towarzystwami „Proświta” i „Widrodżennia”, a w 1950 roku został aresztowany i skazany na 20 lat za współpracę z OUN. Sześcioletni Iwan poszedł do szkoły, a w wieku piętnastu lat za odmowę wstąpienia do komsomołu został wykluczony z 10 klasy szkoły w Komarnie. W 1961 roku za udział w obchodach 100-lecia śmierci T. Szewczenki, złożenie cierniowego wieńca pod pomnikiem i wyjazd do Kaniowa był po raz pierwszy przesłuchiwany w KGB. W tym czasie I. Hel poznał M. Horynia, a ten przedstawił go I. Switłycznemu, I. Dziubie, W. Symonence. Od tego czasu stale przebywał pod nadzorem służb specjalnych. KGB zadbało, aby I. Hel nie dostał się na wydział prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Dopiero po służbie w wojsku został studentem wydziału historycznego LDU. Od drugiego roku przeniósł się na studia zaoczne i pracował jako ślusarz w fabryce. 24 sierpnia 1965 roku, jako student 6. roku, został aresztowany i skazany na 3 lata obozów o zaostrzonym rygorze. Przebywając w uwięzieniu, dwukrotnie zwracał się do Prezydium Rady Najwyższej w obronie UGKC, a także protestował przeciwko prześladowaniu inteligencji, w szczególności Wałentyna Moroza. Po powrocie z obozów Iwanowi Helowi nie pozwolono zameldować się we Lwowie, mieszkał w Samborze, aktywnie pracując nad samizdatem. W tym okresie wydrukował i rozpowszechnił 11 książek, wśród których „Internacjonalizm czy rusyfikacja?” I. Dziuby, utwory W. Moroza, M. Chołodnego… Wystąpił na pogrzebie Ałły Horskiej. Taka działalność nie podobała się organom specjalnym i w styczniu 1972 roku Iwana Hela aresztowano jako niebezpiecznego recydywistę i skazano na 10 lat obozów o szczególnym rygorze oraz 5 lat zesłania. Karę odbywał w Permie, a zesłanie — w Komi ASRR. Protestując przeciwko samowoli, prześladowaniu inaczej myślących, domagając się nadania mu statusu więźnia politycznego, Iwan Hel w maju 1976 roku ogłosił bezterminową głodówkę. Po 100 dniach głodówki (łącznie w kazamatach głodował ponad 300 dni) Iwan Andrijowycz był tak wycieńczony, że strażnicy wyprowadzali go z celi pod ręce. Dzisiaj wydano, wydrukowano niemało utworów o walce Ukraińców o swoje wyzwolenie, swoją państwowość i niepodległość… Z zapomnienia powróciły setki, tysiące imion bojowników Walk Wyzwoleńczych. Prawda historyczna stopniowo zajmuje należne miejsce w życiu Ukraińców. Lecz pamiętamy te czasy, kiedy „nie wolno” było o tym wiedzieć, a tym bardziej — mówić, pisać… Wychowywali nas patrioci-internacjonaliści na heroizmie obcych państw i krajów, bo swoi bohaterowie byli dla nas „wrogami ludu”, a historia własnego kraju była zastępowana „Historią WKP(b)”. Zresztą, pojęcia „własny kraj” nie było, a zamiast tego był wielki i potężny Związek Radziecki i taki sam wielki i potężny naród radziecki. I kiedy już wydawało się, że wszystko, co narodowe, zamarło na zawsze, w środowisku Ukraińców rodzi się i podnosi nowa potężna fala narodowej samoświadomości, fala narodowego przebudzenia. Z czasem nazwą ją ruchem szistdesiatnyków. Młodzi ludzie — pisarze, dziennikarze, artyści, studenci stają w obronie ojczystego języka, kultury, tradycji, historii, za odnowieniem ukraińskiego kościoła. Ukrainę pokryła sieć literatury samizdatowej. Swoistymi katalizatorami tych procesów stały się utwory I. Dziuby „Internacjonalizm czy rusyfikacja?”, W. Moroza „Wśród śniegów”, M. Chołodnego „Krzyk z grobu”, zbiór listów M. Horynia „Listy zza krat”, utwory W. Symonenki, W. Stusa, L. Kostenko, I. Kałyncia… Sprzyjało temu także samizdatowe czasopismo „Ukraiński wisnyk”. I wśród nich godne podziwu i szacunku miejsce zajmuje utwór I. Hela „Grani kultury”. W utworze gniewnie demaskuje się podstępną, obłudną politykę komunistycznej władzy na Ukrainie: całkowitą rusyfikację, prześladowanie inaczej myślących, tłumienie ukraińskości. W książce w sposób argumentowany ocenia się ruch dysydencki, szistdesiatnyków, walkę Ukraińców o swoją państwowość, niepodległość, o swój język i kulturę, dowodzi się potrzeby organizowania się do tej walki…. Raisa Moroz (była żona Wałentyna Moroza), Greczynka z okolic Mariupola, która przeprowadziła się do Kanady, wspomina: „W 1984 roku do biblioteki, w której pracowałam, z Wielkiej Brytanii nadeszło nowe wydanie — Stepan Howerla „Grani kultury”. Nazwisko autora to pseudonim. Nieznany autor-więzień radzieckich obozów koncentracyjnych, naświetlając kwestię narodową w imperium na przykładzie Ukrainy, wreszcie postawił kropkę nad „i”. Politykę Moskwy wobec Ukrainy nazwał etnocydem, wykrwawianiem ukraińskiego narodu, próbą przemieszania i zniszczenia go w pochłaniającym wszystko imperialnym kotle, podkreślał pragnienie wszystkich podbitych narodów zrzucenia kolonialnego jarzma… Wtedy zabrałam się za przekazywanie jej dla Ukrainy przez „Głos Ameryki”. Zamysł utworu powstał jako reakcja na pokutę I. Dziuby po jego sensacyjnie druzgocącej książce „Internacjonalizm czy rusyfikacja?”.
Wspomina Iwan Hel: „Głodowałem 100 dni, domagając się statusu więźnia politycznego. Pewnego razu wchodzi funkcjonariusz KGB, przynosi broszurę pokutną „Grani kristała” I. Dziuby i jeszcze drwi: „Oto proszę poczytać, Iwanie Andrijowyczu, co pisze Wasz towarzysz. Przecież modliliście się do niego, teraz Wy gnicie w więzieniu, a on żyje na wolności. A moglibyście zajmować stanowisko gdzieś na katedrze, pracować jako nauczyciel…”. Broszura skłoniła Iwana Hela do napisania odpowiedzi I. Dziubie: „I tak zacząłem pisać odpowiedź, nie planując długiego artykułu. Ale biorę się za temat, a on rozrasta się w cały rozdział”. Co szczególnie uderza? Po pierwsze, jak tak wielką rzecz można było napisać w warunkach obozu o zaostrzonym rygorze. Napisać, nie mając żadnych środków, przypominając sobie wydarzenia historyczne, nazwiska, daty, nurty filozoficzne, społeczne i literackie, których jest tu pełne rozmaitość; utrzymując w pamięci napisane, filozoficznie przemyśleć całe warstwy wydarzeń, nie gubiąc się i nie powtarzając? Wreszcie, jak zachować i przekazać napisane na wolność? Iwan Andrijowycz wspomina: „Po 30 dniach głodówki w człowieku żyje tylko duch, i gdyby człowiek nie miał siły ducha i wewnętrznej siły woli, to głodówki by nie wytrzymał, inaczej następuje śmierć”. Wyczerpanego do granic I. Hela przeniesiono do celi jednoosobowej, z dala od ludzkich oczu. Miało to swoje zalety. Rzecz w tym, że strażnicy chodzili w filcowych kapciach, aby niesłyszalnie podkraść się do wizjera celi i znienacka złapać więźnia na czymś zabronionym. Ale w drodze do izolatki trzeba było otworzyć jeszcze dwoje metalowych drzwi, więc zanim strażnik zrobi to i powie swoje zwyczajowe: „No co, Hel, ty jeszcze nie zdechłeś?”, więzień zdążył ukryć napisane. Pisać trzeba było na papierze transformatorowym, a za „ołówek” służył dobrze zaostrzony o cementową podłogę czubek łyżki. Litery trzeba było „pisać-wyciskać” drobno, cały czas podostrzając „ołówek”. Napisane zwijało się w cieniutkie, Iwan HEL (17.07.1937, wieś Klicko w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego — 16.03.2011, Lwów) należy do kohorty wybitnych bojowników z totalitarnym reżimem komunistycznym, o demokrację, o niepodległość państwa ukraińskiego. Szestdziesiątnik, obrońca praw człowieka, dysydent, polityk, publicysta, działacz religijny, jeden z założycieli Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, były radziecki więzień polityczny. Dzisiaj, czcząc jego jasną pamięć, na przykładzie życia Iwana Hela mówimy o nieprzemijającej potrzebie patriotycznego czynu, walki w imię Ukrainy.
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
ludność w tamtych czasach zachowywała, oczywiście, wszystkie ukraińskie osobliwości jeszcze znacznie lepiej niż teraz…” “Im bardziej dorastaliśmy, tym bardziej wymagała ta moskiewszczyzna. Choć nikt nam nie mówił — “wyrzekaj się swojego, porzuć swój język”, ale to samo przez się rozumiało się… “W gościach”, “przy gościach”, w ogóle z obcymi — trzeba było mówić po moskiewsku, choćby i z dziećmi: z czyimś “Griszą” albo z obcą “Aniutą” nie można było mówić tak, jak z naszym Hryckiem lub Halą. To było jasne samo przez się; i nie tylko dlatego mówiłam tak, że “nie wypadało” mówić z obcymi — “po chłopsku”, a jeszcze i dlatego, że ci Grisze i Aniuty nie umieli mówić po mojemu, to im przecież trudno, “niewygodnie” zmieniać swój język, przystosowując się do mnie; to jakże można “krępować” ich! To była ta “dobroć”, “delikatność” wobec obcych z ręki dziecka ukraińskiego, a tymczasem dziecko obce nigdy nie chciało pomyśleć, że może przecież i mnie trudno zmieniać swój język na obcy”. Czyż nie wymagają od nas teraz bycia uprzejmymi, przystosowując się? To co się zmieniło?” Po przeprowadzeniu konferencji przewodniczący jury nagrody, dyrektor wydawnictwa “Weselka” Wasyl Stepanenko oraz przedstawiciele władz miejskich uroczyście wręczyli nagrody Ołeny Pcziłki tegorocznym laureatkom — pracownicom Instytutu Literatury Łarysie Mirosznyczenko, znanej badaczce życia i twórczości Łesi Ukrainki, oraz jej koleżance Alli Ripenko, które po raz pierwszy odtworzyły i wydały w “Weselce” autorski wariant ostatniego utworu Ołeny Pcziłki — autobiograficzny szkic “Złote dni złotego dziecięcego wieku…”, przeprowadzając gruntowne badania naukowe, odnajdując w archiwach niemal pełny rękopis, a nieodnalezione kilka stron — na podstawie maszynopisu autoryzowanego wariantu. Do tekstu dołączono szczegółowe przypisy i wyjaśnienia. W książce, opracowanej graficznie przez Ołeksija Bazylewycza, zamieszczono liczne fotografie — portrety i zdjęcia grupowe bohaterów szkicu, pejzaże Połtawszczyzny, które pomogą czytelnikowi wyobrazić sobie to, o czym opowiada pisarka. Niektóre z nich, w szczególności z kolekcji W. Kostiuka, drukowane są po raz pierwszy. “Dzięki takim wydaniom i autorom idziemy ze swoją falą na swój brzeg”, — trafnie podsumował L. Breżniewa, jeden — zanieść do wydziału listów KC KPU na nazwisko W. Szczerbyckiego, jeden — wręczyć sekretarzowi partkomu Instytutu Filozofii. 6 lipca W. Lisowego wezwano do Instytutu i zatrzymano, 8-go wykluczono z KPZR, a 9-go aresztowano. Lisowy nie uważał się za winnego popełnienia przestępstwa. Kijowski Sąd Obwodowy 6 grudnia 1973 roku skazał go na 7 lat pozbawienia wolności w łagrach o zaostrzonym rygorze oraz 3 lata zesłania na podstawie art. 62 cz. 1 KK USRR “Antysowiecka agitacja i propaganda”. Zwolniony w lipcu 1983 r. Pracował jako pracownik naukowy Muzeum Historii Kijowa (1983—1987), nauczyciel szkoły w Wełykiej Dymytriwce w rejonie obuchowskim (1987—1989). W 1989 r. WAK ZSRR przywrócił stopień naukowy kandydata nauk filozoficznych. W 1989 r. zrehabilitowany, w 1990-tym przywrócony do pracy w Instytucie Filozofii NAN Ukrainy, od 1997 r. W. Lisowy jest kierownikiem działu Historii Filozofii Ukrainy tego instytutu. Wykładał filozofię na stanowisku profesora w Kijowskim Międzynarodowym Uniwersytecie oraz w Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. Dekretem Prezydenta Ukrainy z 26 listopada 2005 r. odznaczony orderem “Za zasługi” III stopnia. “Ukraińska Prawda”, “Historyczna Prawda” = Zespół redakcyjny gazety “Słowo Proświty” wyraża szczere kondolencje Ołenie Wołodymyriwnie Szulzi z powodu niepowetowanej straty — śmierci ojca Wołodymyra Kalistratowycza MARCINIUKA.
Maschinelle Übersetzung
Nadiya KYRYAN Zdjęcie autorki. W Hadziaczu głęboko szanują wybitną patriotyczną rodzinę, tutaj ustawiono znak pamięci z płaskorzeźbami znanego działacza społecznego, publicysty, historyka, literaturoznawcy Mychajła Drahomanowa, jego siostry Olhy Drahomanowej (po mężu Kosacz) — Oleny Pcziłki oraz Łesi Ukrainki. Miejskie gimnazjum wywalczyło prawo nazywania się imieniem Oleny Pcziłki, szkoła nr 2 nosi imię Mychajła Drahomanowa, przygotowują dokumenty, aby szkoła nr 4 otrzymała imię Łesi Ukrainki, w mieście są biblioteki, ulice nazwane na cześć przedstawicieli sławnej rodziny, znaki pamięci wybitnych rodaków. W dniu urodzin Oleny Pcziłki w Hadziaczu tradycyjnie odbywa się szereg ciekawych wydarzeń kulturalnych. Oto i tym razem do miasta przybyły delegacje z Kijowa — z wydawnictwa „Weselka”, Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, naukowcy Połtawskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. W. H. Korolenki, pracownicy naukowo-metodyczni Połtawskiego Obwodowego Instytutu Kształcenia Podyplomowego im. M. W. Ostrogradskiego, deputowani Rady Obwodowej w Połtawie, krajoznawcy, nauczyciele ogólnokształcących placówek oświatowych rejonu hadziackiego. Goście miasta odwiedzili Muzeum Literackie rodziny Drahomanowych, wzięli udział w czytaniach historyczno-literackich oraz uroczystym wręczeniu nagrody im. Oleny Pcziłki tegorocznym laureatom, a także w obwodowym święcie literacko-artystycznym w Zielonym Gaju przy pomniku Łesi Ukrainki. Przewodniczący Hadziackiej Rejonowej Administracji Państwowej, deputowany Rady Obwodowej w Połtawie, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy Wołodymyr Beseda uważa, że zjednoczyć rodaków, pomóc zrealizować ich potencjał twórczy można tylko na podstawie wartości duchowo-kulturowych, dlatego tutaj wielką wagę przywiązują do nauki historii regionu, czczenia wybitnych rodaków. Tak uważają również Ołeksandr Miniajło, przewodniczący Rady Rejonowej w Hadziaczu, i Tetiana Sawczenko, mer Hadziacza, a także całe kierownictwo miasta i rejonu. Otwierając czytania historyczno-literackie „Olena Pcziłka: przez stuletnie spojrzenie”, Wołodymyr Beseda opowiedział, że w mieście stworzono muzeum historyczno-krajoznawcze, gdzie prowadzona jest znacząca praca badawcza, w szczególności w kierunkach „Hadziacz — stolica hetmańska”, „Rodzina Drahomanowych”, „Park Krajobrazowy Hadziacki”. W ubiegłym roku obchodzono 170. rocznicę urodzin Mychajła Drahomanowa, uporządkowano uroczysko „Zielony Gaj”, gdzie mieszkali członkowie rodziny, wyremontowano bibliotekę, szkołę muzyczną. W tym roku kończy się rekonstrukcja nowego pomieszczenia na muzeum krajoznawcze, wydzielono środki na odrodzenie stawu w Zielonym Gaju, zaplanowano zorganizowanie przejażdżek konnych, które tak kochała Łesia Ukrainka. Obecne wydarzenie to nowy szczebel w miejskich działaniach. Na czytania historyczno-literackie przygotowali ciekawe i wszechstronne referaty naukowcy Połtawskiego Uniwersytetu Pedagogicznego: kandydat nauk historycznych, kierownik katedry prawoznawstwa Tamara Nahorna „Olena Pcziłka: człowiek-bojownik, człowiek-kosmopolita, człowiek-epoka”; kandydat nauk filologicznych, profesor katedry dziennikarstwa Switłana Semenko „Publicystyczne horyzonty Oleny Pcziłki”; kandydat nauk filologicznych, docent, kierownik katedry literatury ukraińskiej Wira Meleszko „Temat inteligencji w dorobku twórczym Oleny Pcziłki”; naukowcy instytutu im. M. W. Ostrogradskiego, rektor instytutu Witalij Zeliuk „Olena Pcziłka i ukraiński ruch narodowy na Ukrainie XIX w.”; metodycy wydziału dyscyplin humanistycznych Olha Kowalenko oraz Iryna Miszczenko „Poglądy pedagogiczne Oleny Pcziłki” oraz „Działalność oświatowa Oleny Pcziłki”. Akademik NAN Ukrainy Mykoła Żulynski, podsumowując wystąpienia prelegentów, zauważył: „Bardzo dobrą macie tradycję kulturowego pojmowania fenomenów duchowych. Organicznie żyjecie w tym materiale, przeżywacie, przewartościowujecie powiedziane. Widzę, że wychwytujecie główną tendencję, którą wprowadzacie poznaniem literackiej i społecznej działalności Oleny Pcziłki. To formowanie ukraińskiego społeczeństwa jako fenomenu kulturowego, co jest niezwykle aktualne obecnie. Nasze porażki w znacznej mierze tłumaczą się tym, że u nas czynnik polityczny wychodzi na pierwszy plan, on nie jest produktem rozwoju kulturowego. Dzisiaj Olena Pcziłka daje nam kolosalną pożywkę do przemyśleń i możliwość przemyślenia poważnych problemów, które współbrzmią z obecnymi wydarzeniami. Nasza sytuacja, być może, jest jeszcze bardziej zagrażająca, bo dodają się problemy globalizacji, które noszą charakter niekontrolowanej niwelacji, której trudno się przeciwstawić. Najpoważniejszy problem — wytworzyć powłokę narodową, która będzie chronić i przepuszczać, jak warstwa ozonowa, tylko niewielkie części „globalnego promieniowania”, które wchodzi w naszą atmosferę. Trzeba pamiętać, że będziemy interesujący dla świata, kiedy zachowamy swój narodowy obraz”. Chce się dodać kilka cytatów z książki, napisanej prawie sto lat temu, które zadziwiająco kojarzą się z dzisiejszymi problemami: „Wyrastaliśmy pod wpływem dwóch nurtów: ukraińskiego, prostego ludowego, i rosyjskiego. Pańskiego. Ukraiński nurt — to było nasze naturalne otoczenie od najmłodszych lat: to były nasze nianie, cała nasza dworska czeladź i jej dzieci, a także cała ta hadziacka i powiatowa ludność, która miała relacje z naszą rodziną czy z naszym dworem. Język ukraiński i, tak by rzec, ukraińska etnografia były naszym wrodzonym nurtem. A połtawska... Nagrodę literacką im. Oleny Pcziłki założyło wydawnictwo „Weselka” w 1991 roku, a po raz pierwszy otrzymała ją doktor nauk filologicznych, profesor Olena Tałanczuk za przygotowanie i uporządkowanie książki utworów dla dzieci „Dość, dzieciaczki, wam spać” tej pisarki, proświtanki, członka-korespondenta Wszechukraińskiej Akademii Nauk. Od tego czasu nagrodę otrzymały dziesiątki autorów. Od 2008 roku w związku z kryzysem nagrody nie przyznawano. Obecnie nagrodę odrodzili kijowscy wydawcy i literaci przy pomocy Hadziackiej Administracji Państwowej, Rady Rejonowej oraz miejskiego kierownictwa Hadziacza. Wręczano ją w gimnazjum im. Oleny Pcziłki.
Maschinelle Übersetzung
Życie 70-letniego aktora, laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki, Bohatera Ukrainy, przerwało się rano 22 lipca w stołecznym szpitalu „Feofania”, gdzie spędził ostatnie cztery miesiące. Bohdan Sylwestrowycz ciężko chorował. Chciał umrzeć w tym samym dniu, co jego mama — Maria Hryhoriwna. Odeszła ona z tego świata w nocy z 23 na 24 lipca 2007 roku. Pożegnanie ze Stupką odbyło się we wtorek na scenie Teatru imienia Iwana Franki. Pochowano go na Cmentarzu Bajkowym w Kijowie. Pogrzeb został zorganizowany na szczeblu państwowym. Bohdan Stupka urodził się 27 sierpnia 1941 roku w osadzie Kulików w rejonie żółkiewskim obwodu lwowskiego. W 1948 roku rodzina przeprowadziła się do Lwowa. Nie dostawszy się do instytutu politechnicznego, Stupka pracował jako uczeń ślusarza, potem jako fotograf w laboratorium astronomicznym (laborant-obliczeniowiec zajmujący się gwiazdami zmiennymi). Był prowadzącym w jazz-bandzie Medicus. W 1961 roku ukończył studio przy Lwowskim Ukraińskim Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia M. K. Zańkoweckiej. Od 1963 do 1966 roku Bohdan Stupka służył w Zespole Pieśni i Tańca Przykarpackiego Okręgu Wojskowego (pracował jako konferansjer i recytator). Od 1961 do 1978 roku był aktorem Lwowskiego Ukraińskiego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia M. K. Zańkoweckiej. Od 1967 roku członek Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy. W 1978 roku został przyjęty do zespołu Kijowskiego Ukraińskiego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia I. J. Franki. W 1984 roku ukończył Kijowski Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej imienia I. K. Karpenki-Karego na kierunku „Teatrologia”. Od 1999 do 2001 roku Stupka zajmował stanowisko ministra kultury i sztuki Ukrainy w rządzie Wiktora Juszczenki. Od 2001 roku aż do ostatnich dni Stupka był dyrektorem artystycznym Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki. Od 2006 do 2010 roku — dyrektor artystyczny kursu aktorskiego w Kijowskim Narodowym Uniwersytecie Teatru, Kina i Telewizji im. I. K. Karpenki-Karego. W 2009 roku został prezydentem Kijowskiego Międzynarodowego Festiwalu Filmowego. W całej swojej karierze aktor zagrał ponad 100 ról w kinie. Pracował z reżyserami filmowymi Otarem Ioselianim, Krzysztofem Zanussim, Jerzym Hoffmanem, Régisem Wargnierem, Jurijem Illienką, Kirą Muratową, Siergiejem Bondarczukiem, Władimirem Bortką, Pawłem Czuchrajem, Dmitrijem Meschijewem. Na liście ról B. Stupki znajdują się hetmani Iwan Brzuchowiecki („Czarna rada”), Iwan Mazepa („Modlitwa za hetmana Mazepę”), Bohdan Chmielnicki („Ogniem i mieczem”), a także Taras Bulba („Taras Bulba”), Czyngis-chan („Tajemnica Czyngis-chana”), Aleksander Kiereński („Czerwone dzwony”), Borys Godunow („Kremlowskie tajemnice”), Ostap Wysznia („Z żywota Ostapa Wyszni”). W sierpniu 2011 roku, niedługo przed 70. urodzinami, przyznano mu tytuł Bohatera Ukrainy. Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz redakcja tygodnika „Słowo Proświty” głęboko smucą się z powodu przedwczesnej śmierci wybitnego ukraińskiego aktora, laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki, Bohatera Ukrainy Bohdana Sylwestrowycza Stupki. Wieczna mu pamięć!
Maschinelle Übersetzung
20 lipca 2012 roku w Kijowie po ciężkiej chorobie zmarł filozof, organizator ukraińskiego samizdatu w latach 60. i 70. XX wieku Wasyl Lisowy. Wasyl Lisowy urodził się we wsi Stare Bezradyczi w rejonie obuchowskim w obwodzie kijowskim, w rodzinie chłopskiej. W 1962 roku ukończył wydział historyczno-filozoficzny Uniwersytetu Kijowskiego, wykładał filozofię w Tarnopolskim Instytucie Medycznym. Od 1969 roku był pracownikiem Instytutu Filozofii AN URSR. W 1971 roku obronił pracę kandydacką na temat „Logiko-filozoficzne badanie języka potocznego”. Samizdat rozpowszechniał od 1961 roku. Od 1966 roku, równolegle z pracą naukową, intensywnie organizował jego wytwarzanie, przechowywanie i rozpowszechnianie wśród aspirantów i w środowisku studenckim. Lisowy jest autorem samizdatowego artykułu „List wyborcy Antona Kowala”. Fala aresztowań inteligencji w 1972 roku skłoniła Lisowego do otwartego protestu. Wraz z Jewhenem Proniukiem wydał nr 6 („kijowski”) samizdatowego czasopisma „Ukraiński Wisnyk”, wznowionego przez nich w celu przekazania społeczeństwu informacji o aresztowanych oraz odparcia zarzutów dotyczących wydania poprzednich numerów. Lisowy napisał także „Otwarty list do członków KC KPZR i KC KP Ukrainy”, przeznaczony do rozpowszechniania w samizdacie. Lisowy zdążył 5 lipca wysłać jeden własnoręcznie przepisany egzemplarz na imię
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
jury. W różnych miastach widzowie upodobali sobie różne filmy, ale faworyci jednak byli. Co ciekawe, film, który jury uznało za najlepszy, widzowie umieścili dopiero na dziesiątym miejscu, a Nagroda Sympatii Widzów przypadła reżyserce Oleni Potiomkinej za film animowany „Czystyj”. Publiczność zwróciła uwagę także na obraz „Pierwsza randka” Andrija Pawluka. Dziękując, młody reżyser powiedział: „To mój pierwszy festiwal, w którym uczestniczę. Nagrodę traktuję jako zaliczkę i na kolejną „Otwartą noc” postaram się zrobić jeszcze lepszy film”. Poseł do Rady Najwyższej Ukrainy, przewodniczący połtawskiego obwodowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» i inspirator festiwalu „Otwarta noc” w Połtawie Mykoła Kulczynski zauważył: „Na naszym placu przez całą noc było od 200 widzów i nie chcieli się rozchodzić. Oglądali bardzo uważnie, bo krótki metraż to szczególna sztuka. To, co zobaczyłem, świadczy o tym, że autorzy zaglądają w głąb rzeczy i zjawisk społecznych, myślą, uogólniają. Sympatie połtawskich widzów zdobył film „Chuligan” Wasyla Byłyka, zatem nasi widzowie również nie zgadzają się z jury. Dziękuję wam za festiwal, przyjeżdżajcie do Połtawy na gościnne występy, zawsze będziemy radzi”. Kurator galerii „Art-pryczał” Ołeksandr Ktytorczuk podzielił się wrażeniami z festiwalu: „Ludzie, którzy chcą tworzyć, zawsze znajdują siebie nawzajem, robią wszystko, by zrealizować swoje zamysły. Miejsce, w którym teraz przebywamy, to przejście pod mostem, bo jego pierwszy filar stoi na brzegu. Faktycznie było tu wysypisko – strzykawki, butelki i wszelkiego rodzaju śmieci. Bywali tu ludzie odpowiednich kategorii. Żeby zrobić z tego miejsca galerię, wywieźliśmy śmieci, wyczyściliśmy wszystko, i ci ludzie sami sobie poszli. Niczego więcej nie zmienialiśmy – zostawiliśmy rysunki na ścianach, oszkliliśmy je i powiesiliśmy kraty. Kiedy przyszedł tu Mychajło Iłlenko z propozycją zorganizowania festiwalu, bardzo mi się ten pomysł spodobał. Tamtej nocy panowała zdumiewająca pozytywna energia. Nie bez powodu mówi się, że w noc świętojańską kwitnie paproć. Kiedy zbiera się wielu ludzi zjednoczonych jakąś ideą – to inspiruje. Dlatego także w przyszłości będziemy współpracować z „Otwartą nocą” i z innymi projektami artystycznymi. Wierzę, że o reżyserach, którzy brali udział w festiwalu, niebawem usłyszymy, ich nazwiska zabrzmią w światowym kinie”.
Maschinelle Übersetzung
Z Mychajłem Illjenkiem spotykamy się nie po raz pierwszy. Nasza kolejna rozmowa dotyczyła podsumowania tegorocznego festiwalu „Otwarta noc”, ponieważ Mychajło Herasymowycz jest jego inspiratorem i prezesem.
Festiwal odbył się w nowym miejscu, na nabrzeżu Dniepru, w galerii „Art-Pryczął”, a także na 14 miejscach w całej Ukrainie. Tak więc noc, gdy kwitnie paproć, zjednoczyła miłośników młodego ukraińskiego kina od Dińca po Karpaty. Według obliczeń organizatorów, tylko w Kijowie filmy obejrzało niemal 2 tysiące widzów.
Olena Szulha
— Michale Herasymowyczu, tegoroczny festiwal odbył się na nowej dla niego scenie. Jak Pan się do tego odnosi? — Organizowanie „Otwartej nocy” na Andrijiwskim Uzwozie, jak to tradycyjnie działo się od początku festiwalu, w ostatnim czasie nie jest możliwe. Podilska rejonowa administracja w mieście Kijowie zawsze nam sprzyjała, a to miejsce jest bardzo romantyczne, powiedziałbym nawet sakralne. Ale rekonstrukcja uzwozu, a w ogóle procesy, które wokół niego zachodzą, nie pozostawiają miejsca dla kina. Mam nadzieję, że tak jak obiecują, na Andrijiwskim Uzwozie powstanie centrum sztuki, więc festiwal jest gotowy do współpracy. Może odbywać się na wielu scenach jednocześnie, tym bardziej że narodził się właśnie na uzwozie, na Podilu. Jeśli będą dwie sceny — na Andrijiwskim i przy Dnieprze — będziemy bardzo zadowoleni, bo więcej widzów może dołączyć do seansów. Co do rekonstrukcji uzwozu, problem jest znacznie głębszy. Takie miasto jak Kijów powinno mieć wulkan sztuki, a Andrijiwski Uzwiz jest pierwszy w kolejce — pozbawianie go tego to nie tylko wielki błąd, to zbrodnia. Uważam, że na ulicy od cerkwi Andrija i niżej należy zostawić zarówno teatry, jak i galerie sztuki, pracownie, muzea, mieszkania-muzea i kina. Wtedy będzie to naprawdę centrum sztuki. O ile wiem, uzwiz oznacza nie ruch w dół, lecz ruch w górę. Niech ta ulica będzie swoistym funikulerem dla teatralnych twórców, aktorów, malarzy, filmowców — dla ich rozwoju zawodowego, dla wspinaczki ku szczytom. Pozbawianie tego świata sztuki to wielki grzech dla tych, którzy to zrobią. — Jaki był w tym roku program konkursowy? W jednym z wydawnictw czytałam, że słaby. Czy widzowie się z tym zgadzają? — Właściwie program był dobry. Co roku różne media piszą, że filmy pokazywane na festiwalu były słabe, ale później zdobywają nagrody na międzynarodowych festiwalach filmowych. Widzowie mają inne zdanie — udowodnili to swoją obecnością na placu do świtu. Niech piszą. My znamy swoją sprawę. W ostatnim czasie studenci naszego Uniwersytetu im. I. Karpenki-Karego, który tradycyjnie kształci specjalistów dla ukraińskiego kina, aktywnie uczestniczą w festiwalu. A ukraińskie kino ma swoje cechy. Nie przekształciło się w kosmopolityczną gumę do żucia, lecz zachowuje znaki, które widz rozpoznaje od pierwszych kadrów. Te znaki są różne: kontekst historyczny, polityczny, folklorystyczny, melos, a zwłaszcza język. Tu zaznaczę, że język nie jest pierwszą cechą narodowego kina, bo zdarzają się filmy bez jednego słowa, ale wątpliwości co do narodowej przynależności nie powstają. Zdarzają się filmy w pięciu językach, jak „Ten, kto przeszedł przez ogień”, a mimo to identyfikuje się go jako ukraiński. Najważniejsze, jaki impuls niesie film i co autor chciał powiedzieć, a nie skąd pochodzi reżyser. Ja, na przykład, urodziłem się w Moskwie, ale nie można mnie nazwać rosyjskim reżyserem, choć kręciłem według Czechowa i Gogola. Za każdym razem trzeba konkretyzować swoje zamiary. Co roku podobają mi się w programie konkursowym jedne filmy bardziej, inne mniej. Tradycyjnie (i to bardzo smutne) pojawiała się krytyka nie ogólna, lecz konkretna. Niestety, w tematyce jest wiele depresyjnego materiału. Z tym trzeba walczyć, bo widz już nie chce negatywu. To narzucony stereotyp, że u nas historia wyciska łzy, a depresyjne kino to schemat, który, choć przykro, się przyjął. Z tym trzeba się pożegnać, jeśli chcemy sympatii widzów. Nie można karmić widza melodramatami wyciskającymi łzy, bo po prostu nie pójdzie na taki film. Według wyników głosowania widzów na festiwalu można z pewnością powiedzieć, że sympatyzują z tymi filmami, w których jest mniej negatywu, beznadziei itp. Widzowie pragną optymistycznego kina. A sympatie widzów nie pokrywają się z decyzją jury. — A czy Pan zgadza się z jego decyzją? — Z wielkim szacunkiem odnoszę się do jury. Interesują mnie ci ludzie, ich poglądy i rozumowanie, które usłyszałem, cenię wkład każdego w naszą wspólną sprawę. Jednak w tym roku nie zgadzam się z ich decyzją — mam inne priorytety. Nie uczestniczę w posiedzeniu jury i nie mam wpływu na jego decyzję. Mogę jedynie podać pewne informacje o autorach. Na przykład znam reżysera, który otrzymał główną nagrodę, i mogę powiedzieć, że Myrosław Ładyk jest bardzo interesujący jako fachowiec. Miał filmy, które wysoko cenię, wyżej niż ten, który zgłosił na festiwal. Nie jestem pewien, czy krok, który Myrosław zrobił w stronę kina alegorycznego, zainteresuje widza. Filmy, które kręcił wcześniej, moim zdaniem są cenniejsze, na przykład obraz „Kobiety nigdy nie są samotne” — bardzo poważna i piękna dramatyczna historia kobiecego losu. Spór w kinematografii zaostrzył się wokół dylematu: albo robimy kino artystyczne dla wąskiego grona — piękne, utalentowane, efektowne, albo zwracamy twarz ku widzowi i staramy się odpowiedzieć na jego aktualne potrzeby. Przecież wszystkie wydarzenia — czy na Majdanie, czy na schodach Domu Ukraińskiego — toczą się równolegle z kinem, nie wpływając na nie. Lepiej znamy życie w Nowym Jorku czy Moskwie niż u nas. Jestem przekonany, że bez miłości widzów kinematograf jest skazany na zagładę. Przecież widzowie „głosują” portfelem i bez ich wsparcia finansowego odtwarzanie kina jest niemożliwe. A żeby ono się odbywało, potrzeba, by widzowie pokochali film i by nasi bohaterowie stali się ich idolami. — Widzowie pokochali Pana Iwana Doncenka, ale czy film „Ten, kto przeszedł przez ogień” się zwrócił? — Matematycznie udowodniono, że przy naszej liczbie kin i w warunkach okupacji kinem zagranicznym, gdy umowy o dystrybucji filmu zawierane są z dużym wyprzedzeniem, bardzo trudno nam się do tych kin dostać. Polski film w dzisiejszych warunkach nie ma szans na zwrot kosztów. „Ten, kto przeszedł przez ogień” ustanowił rekord za 20 lat: z 16 milionów wydanych zwrócił dwa. Tę produkcję chciano oglądać, ale plany seansów kin są rozpisane, a właściciele nie mogą przesunąć amerykańskich filmów, żeby wstawić ukraiński, bo może to spowodować sankcje. A poza tym nie wszyscy chcą. Bohdan Batruch, kierownik sieci „Kinopałac”, uwierzył w nasz film i rozpowszechniał go bardzo aktywnie. Inne sieci odniosły się do filmu chłodno. A tam, gdzie film wprowadzono, z powodu wcześniej zawartych umów seanse odbywały się o niewygodnej dla widza porze, a wieczór oddano zagranicznym filmom. Gdyby nie te umowy, film zebrałby znacznie więcej. — I nie ma żadnej nadziei na zmianę sytuacji? — Jest nadzieja, że pojawią się utalentowane obrazy, na które widz będzie chodził, i wtedy pośrednikom-komercjalistom będzie opłacało się wprowadzać je do dystrybucji. Jest nadzieja na zmianę obowiązujących praw, które gwarantują zagranicznemu producentowi nasz rynek, a krajowego producenta spychają. Jeśli komercjaliści zrozumieją, że ludzie chcą oglądać nasze, będą naciskać na ustawodawców. Jestem romantykiem, ale wierzę, że to możliwe. Mimo wszystko w kinie panuje niepojęta logika. Konkurencja w kinematografii nie jest liniowa — tu rolę odgrywa talent. Kiedyś udowodniły to „Cienie zapomnianych przodków” Serhija Paradżanowa. Więc to, co mówię o pojawieniu się konkurencyjnego kina, jest całkowicie realne. Chodzi nie tylko o korupcję w tym systemie, która nie pozwala naszej kinematografii się podnieść: to konkurencja kreatywna, w której zdarzają się niespodzianki. Ale do tego potrzeba, żeby autorzy chcieli uczynić z widza swojego sprzymierzeńca. Dopóki karmimy widza dobrą sztuką filmową, nic z tego nie wyjdzie. Potrzebne są gatunki dla widzów: komedia, melodramat, kryminał, w których jest spojrzenie na współczesność, postawa obywatelska, według formuły „Dla nas o nas samych”. Taką formułę zastosowaliśmy wobec filmu „Ten, kto przeszedł przez ogień” i sprawdziła się. — Według takiej formuły planujecie film o Szewczence? — Właśnie tak. Wiersz Tarasa Szewczenki „U tej Kateryny chata na podwyższeniu…” tak zbliża się do dzisiejszości, że bardzo kusząco jest przerzucić most. Objętościowo jest niewielki, ale są tam takie linie losu, że przejście nimi jest bardzo interesujące. Proponuję podejście, by wiersz został zekranizowany dosłownie — a nie na podstawie motywów. Poza tym będzie biografia bohaterów, przedmowa, posłowie. To będzie historia, która wychodzi ku dzisiejszości i będzie mogła bardzo dobrze rezonować, nie tylko w Ukrainie. 2014 rok — 200. rocznica urodzin Tarasa Szewczenki, i uwaga całego świata będzie skupiona na tym. Przykro, że przez 50 lat nie zekranizowano żadnego utworu Szewczenki. Mam na myśli filmy pełnometrażowe. Wyjątkiem jest film „Kapitanicha” z 1987 roku. A pół wieku bojkotu Szewczenki można rozpatrywać z różnych stron: dramatyzować albo traktować jako przypadek. Jego bohaterom nie dano głosu. Ten dług wobec narodowego geniusza traktuję jako państwowy, bo trzeba było kilka lat temu ogłosić konkurs i zekranizować jak najwięcej utworów. Siły do tego są, jest też chęć i talenty. Dziś sytuacja jest wyjątkowa. Jeśli ten film z jakichś przyczyn się zatrzyma, przyjdziemy do jubileuszu Tarasa Szewczenki z pustymi rękami. Ideę naszego filmu poparła Państwowa Agencja Ukrainy ds. Kina, zatwierdziła go w planie. Oznacza to, że państwo wspiera finansowo, połowę kosztów są gotowi pokryć sponsorzy (takie warunki produkcji filmów na zamówienie państwowe — 50 na 50). Zbieramy więc pieniądze, szukamy sponsorów — jesteśmy gotowi do współpracy. Potrzebne są duże środki, bo chcemy zrobić obraz na wysokim poziomie i żeby na 200-lecie wszedł na maksymalną liczbę ekranów. Kiedy mowa o pieniądzach, staję się przesądny. Jeśli nadejdą na czas, zdążymy wszystko zrobić. Zaczynając pracę nad filmem „Ten, kto przeszedł przez ogień”, miałem bardzo szeroką wystawę dla widza, by ta wystawa odzwierciedlała współczesnego człowieka.
* * * Po podsumowaniu festiwalu „Otwarta noc” 13 lipca na „Art-przystani” odbyła się ceremonia wręczenia nagród. Organizatorzy podziękowali zaangażowanym za współpracę, zaznaczając, że bez każdego z nich tak masowe wydarzenie na wysokim poziomie byłoby niemożliwe do przeprowadzenia. Producent wykonawczy Pyłyp Iłłenko wręczył nagrody zwycięzcom. Podsumowując głosowanie widzów na wszystkich scenach, Mychajło Iłłenko powiedział, że nie pokrywają się one z decyzją
Maschinelle Übersetzung
Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt
Szolom Alejchem. Obecnie w miejscu jednego z budynków stoi nowoczesna konstrukcja „Ukrgazbanku”, a place po dwóch kolejnych wciąż „czekają”. Ten spis jest niekończący się. Bo niszczenie historycznego Kijowa trwa! Bez ustanku! Co chwilę! W mieście nie pozostało ani jedno dawne miejsce, po którym nie przeszedłby brudny but wandala. Jeśli tego nie powstrzymamy, wkrótce historyczny Kijów pozostanie tylko we wspomnieniach, na fotografiach i rysunkach! A zacząć, uważam, należy od następującej sprawy: główny plac kraju, Majdan Niezależności, koniecznie trzeba zarejestrować w Księdze rekordów Guinnessa (mówię to bez cienia ironii) jako jedyny na świecie centralny plac państwa, z którego władcy świadomie i konsekwentnie usunęli wszystko, zupełnie wszystko, co pozostawili w spadku przodkowie. Niech świat zobaczy, kto u nas rządzi! Teraz choćby pobieżnie przyjrzyjmy się temu, co dzieje się z budynkami, których wandale jeszcze nie zdążyli zniszczyć. W Kijowie są dwa pałace: Pałac Maryjski, w którym nawet w najstraszniejszych dla narodu ukraińskiego latach trzydziestych XX wieku działały muzea, oraz Pałac Kłowski. Po dojściu do władzy Wiktor Juszczenko w pierwszym z nich zapragnął umieścić swoją rezydencję. Od tamtej pory co roku na remont przeznacza się szalone pieniądze, które znikają jak w przepaści. A końca remontu nie widać. Z drugiego, Kłowskiego, sześć lat temu „poproszono” Muzeum Historii Kijowa, a w jego miejsce osiedlono Sąd Najwyższy. Muzeum miasta, które ma ponad półtora tysiąca lat, łaskawie przydzielono „szklarnię” przy Teatrze Dramatu Rosyjskiego, przeciwko budowie której aktywnie protestowało społeczeństwo. W ostatnich dniach pobytu u władzy Leonid Kuczma wydał dekret, zgodnie z którym w „Domu z chimerami” Wołodymyra Horodeckiego (ulica Bankowa) miano umieścić muzeum (nie pamiętam, jakie dokładnie). Jednak „z łaski” Wiktora Juszczenki ta architektoniczna perła funkcjonuje jako Dom przyjęć wysokich zagranicznych gości… W budynku 1. kijowskiego gimnazjum (bulwar Szewczenki, 18), które kończył autor hymnu Ukrainy Pawło Czubynski, sprzedano w prywatne ręce „Ukrtelekom”. Budynek jeszcze jednego dawnego gimnazjum (obok Teatru im. I. Franki), gdzie uczył się legendarny tancerz i choreograf Siergiej (Serge) Lifar, który przez 25 lat kierował baletem paryskiej Opery Garnier, przejęła publiczna spółka akcyjna „Kijowenergo”. W Domu Kontraktowym na placu Kontraktowym, gdzie w swoim czasie występowali wielki węgierski kompozytor i pianista Franciszek Liszt, bracia Wieniawscy, włoska śpiewaczka A. Catalani i wielu innych, z komfortem urządziła się Ogólnoukraińska międzybankowa giełda walutowa. Kolejny dom Oleksandra Beretti (ulica Włodzimierska, 35), gdzie pod kierownictwem Mychajły Hruszewskiego pracowała rozgromiona przez bolszewików Sekcja Historyczna Ogólnoukraińskiej Akademii Nauk, „okupowała”… SBU. W chciwych prywatnych szponach znalazły się „Zamek Ryszarda Lwie Serce” na Andrijiwskim Uzwozie oraz „Dom barona” na rogu ulic Jarosławowego Wału i M. Łysenki. W cywilizowanych krajach takie budynki przekształca się w muzea i inne placówki kultury. A u nas bezwstydnie okrada się ludzi, nie pozwalając im dotknąć swojej historii, odrodzić się pod jej życiodajnymi promieniami. Wiele budowli w historycznej części stolicy sprzedano osobom prywatnym. Sprzedawano po cichu, nie wymagając od nowego właściciela ani zobowiązania do odrestaurowania nabytego domu (jak nieodmiennie dzieje się w cywilizowanych krajach), ani obietnicy choćby jego zachowania. Wystarczy spojrzeć na dom wybitnego konstruktora śmigłowców Igora Sikorskiego (ulica Jarosławów Wał, 15-b), by od razu zrozumieć: właściciel tylko czeka, aż budynek w końcu się zawali i na jego miejscu będzie można postawić kolejny wieżowiec. Współcześni herostratesi jeżdżą po świecie, na własne oczy widzą, jak tam troskliwie traktuje się spuściznę przodków, jak są z niej dumni, jak te skarby przyciągają turystów. Dlaczego więc nasi dorobkiewicze tak nienawidzą własnej kultury, własnego narodu? To właśnie jest najważniejsza, decydująca przyczyna naszych nieszczęść! Niszczenie środowiska historycznego i jego zniekształcanie to jeden z najskuteczniejszych sposobów pozbawienia narodu jego pamięci historycznej! W Konstytucji Ukrainy (artykuł 54) jasno zapisano, że dziedzictwo kulturowe jest chronione prawem. Ustawa „O ochronie dziedzictwa kulturowego” przewiduje, że ten, kto wyrządzi szkodę zabytkowi historii lub kultury albo ich strefom ochronnym, jest zobowiązany przywrócić je do poprzedniego stanu, a w razie niemożności – naprawić wyrządzone szkody. Czy u nas przestrzega się praw? Pytanie retoryczne.
Maschinelle Übersetzung
Jurij STADNYczENKO, emeryt, Kijów
Kijowianie nie zdążyli obronić Alei Pejzażowej, gdy na Andrijiwskim Uzwozie wraz z trzema domami wzniesionymi pod koniec lat 70. ubiegłego wieku zburzono także jeden zabytkowy. Nie wierzę w obietnice niszczycieli, że go odbudują, bo 24 kwietnia tego roku telekanał ICTV poinformował, że sąd uznał dokonane na Uzwozie działania za zgodne z prawem… Dziwne, że choć społeczność stolicy poświęca tyle uwagi Andrijiwskiemu Uzwozowi, nie wspomina o problemach ulicy Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego (nazwy ulic, bulwarów, placów itp. podaję we współczesnym brzmieniu). Gwałtowną reakcję wywołało jedynie zburzenie wyszukanego domu architekta Mykoły Kazańskiego. Tymczasem jeszcze niedawno właśnie ta ulica, jedyna w Kijowie, zachowywała się absolutnie taką samą, jaka była sto i więcej lat temu. Ale oto zburzono dwupiętrowy dom nr 17 i na jego miejscu wzniesiono znacznie wyższy od niego budynek banku „Rodowid”, przez co zasłonięto widok na cerkiew Andrzeja. Słynne cukiernie Bałabuchów, skąd słodycze wysyłano na cesarski stół do Petersburga, otoczono budkami z fast foodem. Na prawo od wejścia do funikulera pojawił się hotel „Riwiera”, na lewo — budynek z szyldem „Astrum. Zarządzanie inwestycjami”. A na rogu ulicy Sahajdacznego i Włodzimierskiego Uzwozu — dokładnie w miejscu, gdzie stał dom M. Kazańskiego — buduje się wieżowiec. Historycy sztuki twierdzą: jeśli będzie miał przewidzianą projektem liczbę kondygnacji, to tym, którzy będą patrzeć na pomnik księcia Włodzimierza, będzie się wydawało, że stoi on na dachu tego wieżowca. Oprócz domu nr 17 na tej ulicy zburzono jeszcze nie mniej niż dwa obiekty. Wiele budynków jest zakrytych siatkami — „uwspółcześniają się”. Za rok-dwa ulica stanie się NIE DO POZNANIA!
Na Placu Pocztowym, kiedyś jednym z najatrakcyjniejszych w mieście, obok jednego pomnika techniki, młyna Brodskiego, zburzono drugi — Stację Silników Diesla, zbudowaną według projektu znanego architekta O. Wierbickiego, i wzniesiono ogromny hotel „Kijów”. Niedawno na placu rozpoczęto budowę… estakady. Jakiś nowobogacki próbuje przejąć położony na kolejnym placu — Kontraktowym — Gostynny Dwór, wzniesiony w 1809 roku według projektu architekta L. Rusky i odrestaurowany w czasach sowieckich według projektu architekt Walentyny Szewczenko. A to dzieje się nie tylko na jednej ulicy i dwóch przylegających do niej placach. Ale to samo dzieje się na całym terytorium historycznej części Kijowa! Na problem zniekształcania historycznego oblicza naszego miasta, niszczenia jego niepowtarzalnej aury proponuję spojrzeć także z tej strony.
W 1982 roku obchodzono 1500-lecie Kijowa. Podarować kijowianom coś lepszego niż nowe muzeum „wodza światowego proletariatu” sowieccy partajgenossen nawet nie przyszło do głowy. Chociaż na środku Chreszczatyku pomnik Lenina dominował nad monumentem Rewolucji Październikowej, a na końcu ulicy (na rogu z bulwarem Szewczenki) Iljicz do dziś „poświęca się” na „osobistym” pomniku. „Dlaczego więc — rozumowali władcy — nic nie przypomina o wodzu na początku ulicy? Przecież on musi być wszędzie!” Dla realizacji epokowych zamysłów (czy raczej zadurzeń) zburzono hotel „Europejski”, wzniesiony w 1951 roku według projektu Ołeksandra Beretti młodszego, syna. Kiedy rodzina tych architektów pochodzenia włoskiego przybyła do Kijowa, tak pokochała to miasto, że przeżyła w nim do końca swoich dni i pozostawiła znaczną spuściznę: według ich projektów zbudowano główny gmach Uniwersytetu Kijowskiego, budynek 1. kijowskiego gimnazjum (obecnie — żółty gmach tego samego uniwersytetu), budynek Kijowskiego Szlacheckiego Gubernialnego Zgromadzenia (ten budynek i sąsiedni zniszczono w latach 70. XX wieku, a na zwolnionym terenie wzniesiono Dom Związków Zawodowych — wzorzec architektonicznego chamstwa), Instytut Szlachetnych Panien (obecnie — Międzynarodowe Centrum Kultury i Sztuki) i wiele innych. A jeszcze trzy lata temu na jednym z czterech jedno- i dwupiętrowych domków, które znajdowały się w kwartale bulwaru Szewczenki między ulicami M. Pirogowa a M. Kociubyńskiego, wisiała pamiątkowa tablica: „Siedziba architekta O. Beretti. Chroniona przez państwo. Uszkodzenie karane prawem.” Ani tablica, ani prawo nie uratowały: zamiast odrestaurować siedzibę i otworzyć w niej muzeum architektów Beretti, w już niepodległej Ukrainie wszystkie wymienione budynki zburzono, a obecnie tam kończy się budowę centrum hotelowo-biurowego. W latach 80. ubiegłego wieku na ulicy Włodzimiersko-Łybidzkiej zniszczono dom, w którym urodził się i spędził lata dziecięce i młodzieńcze wybitny malarz Kazimierz Malewicz, którego „Czarny kwadrat” jest znany na całym świecie, i wzniesiono dziewięciopiętrowy blok mieszkalny. A w naszych czasach obok teatru im. Łesi Ukrainki od strony ulicy Puszkinskiej zburzono dwa domy, w jednym z których przez sześć lat mieszkał i pracował wybitny ukraiński pisarz Iwan Necuj-Lewycki, i zamiast nich wzniesiono czteropiętrową budkę z fast foodem o pretensjonalnej nazwie „Dom Bergonie” (francuski przedsiębiorca Auguste Bergonier w XIX wieku wzniósł ten budynek, w którym od 1926 roku działa teatr im. Łesi Ukrainki). W czasach sowieckich na Placu Sofijskim zburzono dom w stylu ukraińskiego baroku, którego autorem projektu był architekt S. Ałioszin, a na jego miejscu zbudowano sześciopiętrowy blok mieszkalny. A dziś kijowian nie informuje się o tym, co dzieje się z dwupiętrowym domem zakrytym siatką, z którego balkonu 22 stycznia 1918 roku M. Hruszewski odczytał IV Uniwersał Centralnej Rady, ogłaszający Ukrainę niepodległym państwem. W latach 70. ubiegłego wieku na Placu Europejskim bolszewicy zdemontowali Dom Chóru Słowiańskiego (mimo że to właśnie w nim w 1919 roku odbył się Zjazd Założycielski Komsomołu Ukrainy), i po pewnym czasie kijowianie oraz goście miasta mogli podziwiać „czarowny” gmach hotelu „Dniepr” i porównywać go z budynkiem naprzeciwko — dawnym domem Kijowskiego Gubernialnego Zgromadzenia Kupieckiego (architekt W. Nikołajew), a obecnie — Narodową Filharmonią Ukrainy. Przed trzema laty na ulicy Czerwonoarmiejskiej zburzono trzy zabytkowe domy, w jednym z których przez kilka lat mieszkał i pracował wybitny żydowski pisarz
Maschinelle Übersetzung
— Panie Walterze, zgodnie z informacją na stronie NASA, Pana „kosmiczna specjalizacja” to Payload Specialist. Co to oznacza? — Podczas lotów kosmicznych ktoś z członków załogi steruje statkiem, a ktoś wykonuje określone zadania, techniczne lub naukowe. Ja zajmowałem się nauką. W tym celu do statku dołącza się specjalną kabinę — laboratorium kosmiczne, gdzie kosmonauci-naukowcy mogą prowadzić badania. Podczas jednego lotu przeprowadziliśmy 88 doświadczeń! Co to były za doświadczenia? Właściwie ze wszystkich możliwych dziedzin nauki. Fizyka, materiałoznawstwo, biologia, medycyna, astronomia… Zaproponowali je naukowcy z różnych zakątków świata. Nasz lot tak właśnie się nazywał: „Laboratorium kosmiczne” (STS-55). W 1993 roku załoga złożona z siedmiu osób (Niemców było dwoje) wyruszyła w kosmos na promie „Columbia”. Byłem w kosmosie 9 dni. — A jakie dziedziny naukowe interesują Pana osobiście? — Z wykształcenia jestem fizykiem. Dyplom broniłem w Kolonii, potem pisałem pracę naukową z fizyki ciał stałych. Pracowałem w laboratoriach naukowych w Stanach Zjednoczonych. Trudno wyjaśnić prostymi słowami, jakie dokładnie badania prowadziłem w kosmosie, powiem tylko, że chodziło o magnetyki. To, czym zajmuję się teraz, w żaden sposób nie jest związane z tamtymi badaniami. Obecnie nie jestem fizykiem, a inżynierem, wykładam technologie kosmiczne na Uniwersytecie w Monachium na wydziale mechaniki. — Jak naukowcy trafiają w kosmos? Musi być chyba jakaś selekcja? — O, bardzo prosto! Składamy wniosek do NASA, wybierają nas, odlatujemy. Chociaż oczywiście jeszcze długo ustala się, jakie dokładnie doświadczenia będzie przeprowadzał w kosmosie konkretny uczony, potem następuje długi okres przygotowań, w moim przypadku — trzy lata. Proszę sobie wyobrazić, wszystko to — dla tygodnia w kosmosie! Ten tydzień określił moje dalsze życie… — W dzieciństwie marzył Pan o kosmosie?
— Oczywiście, że nie. Były lata 60., Niemcy w kosmos nie latali. Na świecie były tylko dwa mocarstwa kosmiczne — Stany Zjednoczone i ZSRR. Nie było nawet o czym marzyć… Ale kiedy usłyszałem, że Niemcy ogłosiły zamiar wzięcia udziału w programie kosmicznym, to jako jeden z pierwszych złożyłem wniosek. Teraz mamy własne Centrum Kosmiczne z oddziałami w Stuttgarcie, Brunszwiku, Getyndze, Kolonii i Oberpfaffenhofen. W Kolonii mieści się Europejskie Centrum Astronautów, utworzone w 1990 roku. A ultranowoczesne niemieckie satelity obecnie wynoszą rakiety ukraińskiej produkcji „Dniepr”. — Wróćmy do Pana dzieciństwa. W tamtych czasach kosmos był dość popularnym tematem. Pierwszy satelita, pierwszy człowiek w kosmosie, pierwsze kroki na Księżycu… Dzieci zachwycały się kosmonautami, chciały być do nich podobne. Obecnie — zupełnie inny obraz. Dlaczego kosmos przestał być modny?
— Rzeczywiście, to było coś nowego, to fascynowało. Być może właśnie dlatego kosmonauci mieli wtedy tylu fanów. Obecnie kosmos jest związany z nauką, a nauka to żmudna praca, nie każdemu w duszy gra. Oczywiście, jeśli w najbliższym czasie dolecimy na Marsa, tak jak wtedy, w latach sześćdziesiątych, na Księżyc, to kosmos znów stanie się niezwykle popularny. Nie uważam, że kosmos jest aż tak nieciekawy dla młodzieży. Mam wielu studentów, wszyscy są bardzo zmotywowani, utalentowani i chcą pracować. I ciągle pytają: jak trafić w kosmos? Ktoś powie: przecież to garstka ludzi, co oni mogą? Ale nie potrzeba wielu ludzi, ta właśnie garstka będzie „pchać” branżę do przodu. — Pana udział w projektach Małej Akademii Nauk Ukrainy — to próba zwiększenia zainteresowania dzieci i młodzieży branżą kosmiczną, odrodzenia dawnego zachwytu odwagą kosmonautów. Dobrze rozumiem? Dlaczego zgodził się Pan wziąć udział w tym projekcie?
— Odkąd zostałem kosmonautą, uważam za swój obowiązek pracę z dziećmi, dawanie im podstaw, by interesowały się kosmosem. A projekt wymyślony przez ukraińskich kolegów w istocie zmierza do tego samego, więc całkiem naturalne, że połączyliśmy siły. Muzeum Niemieckie — największe muzeum nauki w Europie, Oberpfaffenhofen — bardzo ciekawe centrum kosmiczne; pokazanie dzieciom, które jeszcze nie zdecydowały, kim będą, jaką ścieżką pójdą, tych dwóch, bez przesady, naukowych pereł — to wielka i potrzebna sprawa. Zwłaszcza dla Ukrainy, której mieszkańcy, niestety, nie mogą pochwalić się wielkimi możliwościami podróżowania po świecie. Całkiem możliwe, że ta wycieczka określi dalszy los dzieci i ktoś z nich zostanie kosmonautą albo będzie pracował w branży lotniczo-kosmicznej! Tym bardziej, że to utalentowane dzieci, które pisały prace z fizyki, matematyki, innych nauk ścisłych. Dla nich to naprawdę wielka szansa. Bardzo szanuję Małą Akademię Nauk Ukrainy za tę pracę.
— Kiedyś Ukraina była ważną częścią kosmicznego supermocarstwa — ZSRR. Tutaj projektowano i budowano rakiety oraz satelity, tutaj rodzili się przyszli konstruktorzy i kosmonauci. Obecnie udział Ukrainy w światowej branży kosmicznej jest bardzo nieznaczny. Czy wystarczy Ukrainie sił, Pana zdaniem, by odzyskać utracone pozycje? — Oczywiście, jeszcze bardzo mało wiem o Ukrainie, ale moje doświadczenie dowodzi, że w krajach, które mocno stają na nogi — powiedzmy, w Indiach i Chinach — branża kosmiczna rozwija się i zajmuje jedno z priorytetowych miejsc. Dlatego jeśli Ukraina chce być szanowanym na świecie państwem, będzie zmuszona pójść tą samą drogą. — Jakie państwo, Pana zdaniem, jest obecnie „najbardziej kosmiczne”? — Bardzo ważne, aby narody świata patrzyły naprzód, w przyszłość, aby wierzyły w lepszą przyszłość. Właśnie takie narody, takie państwa mogą nazywać się „kosmicznymi”. Rozejrzyjmy się, jakie kraje przyszłości zobaczymy? To przede wszystkim Stany Zjednoczone, Chiny oraz Indie. — A Unia Europejska? — Niestety, jeśli nie liczyć Ukrainy, europejskie narody się starzeją. A starych ludzi przyszłość nie interesuje. Bardziej martwi ich przeszłość. Właśnie w tym, moim zdaniem, Ukraińcy bardzo różnią się od innych Europejczyków. Wy patrzycie w przyszłość, w lepszą przyszłość. Obserwowałem to podczas obron prac badawczych uczniów — członków MAN. — Zatem, podsumowując, czy można powiedzieć, że Ukraina — to przyszłość Europy… przynajmniej w branży lotniczo-kosmicznej? — Tak! Rozumiecie, nawet w tak technologicznie rozwiniętym państwie jak Niemcy, choć jest wystarczająco dużo zmotywowanych studentów do rozwoju branży lotniczo-kosmicznej, to jednak reszta społeczeństwa jest obojętna wobec kosmosu. A na Ukrainie są i zmotywowane dzieci, młodzież, i wielki ogół ludzi, którym nie jest wszystko jedno. Podróże kosmiczne — to sprawa młodych.
Rozmawiał Iwan RIABCZIJ
1 2 0 3 0
Przyznajcie: nieczęsto Ukrainę odwiedzają zagraniczni kosmonauci. Zazwyczaj spotkania i negocjacje dotyczące branży lotniczo-kosmicznej odbywają się za zamkniętymi drzwiami, a dziennikarze i opinia publiczna otrzymują jedynie starannie wyważone okruchy informacji. W tym sensie mieliśmy ogromne szczęście: rozmawialiśmy z prawdziwym zagranicznym kosmonautą w nieformalnych warunkach. Pan Ulrich Walter to jeden z niewielu kosmonautów pochodzenia niemieckiego. Mieszka i pracuje w Monachium. W kosmos leciał jako naukowiec tylko raz — w 1993 roku, ale w branży kosmicznej pracuje już ponad dwie dekady. Do Ukrainy pan Walter przyjechał na zaproszenie Małej Akademii Nauk Ukrainy w ramach rozwijania ambitnego dwustronnego projektu — Niemiecko-ukraińskiego dziecięcego uniwersytetu lotniczo-kosmicznego. Dzieci w wieku 13—16 lat, które wykazały szczególne zdolności w matematyce i naukach przyrodniczych, otrzymają możliwość odwiedzenia centrów kosmicznych i muzeów naukowych Niemiec i Ukrainy, porozmawiania z rówieśnikami o podobnych zainteresowaniach, a także spotkania z kosmonautami i naukowcami. Ze strony ukraińskiej projekt patronuje członek Rady Nadzorczej MAN, pierwszy ukraiński kosmonauta Leonid Kadeniuk, ze strony niemieckiej — Ulrich Walter.
Maschinelle Übersetzung
Od 1 lipca do 15 października 2012 r. trwać będzie przyjmowanie prac twórczych na zdobycie nagrody imienia Wasyla Symonenki. Nagroda przyznawana jest: a) za najlepszy pierwszy tomik poetycki (debiut poetycki); b) za najlepszy utwór artystyczny (poezja, proza, dramaturgia) o wydźwięku społecznym. Do udziału w konkursie dopuszczane są utwory lub zrównane z nimi publikacje w czasopismach literackich, wydrukowane w ciągu ostatnich trzech lat, nieuhonorowane innymi nagrodami, które zdobyły wysoką ocenę krytyki literackiej, opinii publicznej oraz szerokiego kręgu czytelników. Język utworów — ukraiński. Propozycje i materiały należy przesyłać na adres: Czerkaska Organizacja Obwodowa NSPU, ul. Chreszczatyk 219, m. Czerkasy, 18 000. Tel. (0472) 37-73-54. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Wydział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN 270-55-57 Wydział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Wydział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondent Ulana WOLYKOWSKA Redaktor dyżurny Nadija KYRIAN Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Nakład w lipcu — 18 800 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę. Pawło MOWCZAN 4 820095 780016
Maschinelle Übersetzung
Text bei der Erkennung beschädigt — lesen Sie die Originalseite
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor P.o. redaktora naczelnego Jewhen BUKET Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks)
Maschinelle Übersetzung