Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №52 за 2012 рік

16 с. · 38 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

Twórczego lata, myślowej weny!

Drodzy Czytelnicy! ...i przeżyliśmy z Wami pięćdziesiąt dwa tygodnie w mijającym roku. Chciałoby się wierzyć, że — myślą do myśli, sercem do serca, głosem do głosu. Przychodziliśmy do Was z nadziejami na wzajemne zrozumienie, a Wy, nasi przyjaciele, odpowiadaliście dobrym i wymagającym słowem, nieobojętnymi listami i serdecznymi opowieściami. Byliście uważni wobec ludzi ukierunkowanych na Ukrainę, zdolnych jednoczyć i skupiać wokół siebie jednomyślnych. Każdy numer tygodnika „Słowo Proświty” powstawał jako rezultat naszych wspólnych działań na rzecz obrony języka ukraińskiego, kultury, historii — dawnej i dzisiejszej. Tradycje Matki-Proświty i dzisiejszy czyn proświatan mnożyły także nasze dziennikarskie umiejętności: mamy nadzieję, że redakcję i czytelników również w Nowym Roku będzie jednoczyć i inspirować duchowość narodowa, niestrudzoność ukraińskich dusz i potężne źródła ojczystego języka. W tym sensie jesteśmy już od dawna wielką proświatańską rodziną, która w przyszłym roku obchodzić będzie swoje 145-lecie. Pamięć i słowo utrwalają nasze osiągnięcia i straty, odzwierciedlają społeczeństwo, w którym przebywamy, społeczeństwo, które wpływa na nas i na które wpływamy my, politykę, która dziś, w 22. roku niepodległości, jeszcze nie stała się w pełni państwowa i proukraińska. Zarówno my, jak i Wy, nasi czytelnicy, wbrew obywatelskiemu filisterstwu i szarości mamy aktywną postawę obywatelską, patriotyczne przekonania i konsekwentną ukraińską ideologię, wyznajemy przykazania Boże, nie boimy się mówić prawdy i nie jesteśmy zależni od jakichkolwiek sił politycznych, które w różnych czasach starały się wpływać na nasz tygodnik, narzucać nam swoje wyobrażenia o tym, jaka powinna być główna gazeta proświatańska. Jesteśmy gotowi wysłuchać wszystkich rozsądnych rad, zgadzamy się, że powinniśmy się doskonalić, urozmaicać, wzbogacać o nowe tematy i zyskiwać prenumeratorów, lecz nasze oświatowe, analityczne spojrzenie na wszystkie zjawiska i przejawy współczesności pozostaje priorytetowe. Dziś, tak jak wczoraj, kwestia językowa jest dla nas najważniejsza, i szukamy takich autorów, którzy nie tylko demonstrują czytelnikom wysoką fachowość i zrozumienie problemu, ale także proponują konkretne działania, które wzmocnią państwowy status języka ukraińskiego i zawstydzą jego wrogów. Dla nas autorytatywni są ci politycy, którzy przeciwstawiają się w wojnie językowej reżimowi Janukowycza, lecz ich wysiłki będą mało wartościowe, jeśli nie będą opierać się na organizacjach społecznych i ruchach, nie będą działać wspólnie z proświatanami. Stać się pośrednikiem w jednoczeniu wszystkich obrońców języka — oto nasze główne zadanie — dziś i w przyszłości. Nie omijaliśmy ostrych problemów w oświacie, nie przemilczeliśmy tej „tabacznikowszczyzny”, która na dziesiątki lat zahamowała rozwój ukraińskich szkół na wschodzie Ukrainy, sprzyja wysiłkom „Russkogo mira”, aby wpływać na rodzimą oświatę szkolną i wyższe wykształcenie, zalewa naszą przestrzeń informacyjną antyukraińskimi ulotkami. W związku z ponownym powołaniem Dmytra Tabacznyka na ministra oświaty możemy mówić o tym, że sam prezydent lobbuje tę kandydaturę, a zatem popiera jego antyukraińskie, antypaństwowe wypowiedzi i działania. Nasz „Dziennik oporu” pozostaje aktualny także w przyszłości i będzie wypełniany ostrymi materiałami w obronie ukraińskich wartości, zabytków historii, ukraińskiego kina, wydawnictw książkowych, teatru, ukraińskiej pieśni i tradycyjnej kultury. Dlatego mamy nadzieję, że Wy, drodzy czytelnicy, nie opuścicie pola bitwy — mamy co bronić! Niektórym ludziom może się wydawać, że wymienione tu tematy i problemy są zbyt poważne, a chciałoby się czegoś takiego — ciepłego, delikatnego, jasnego. I macie rację — bez wszystkiego, co ludzkie, codzienne, pożyteczne i piękne, nasze życie straciłoby swoją jasność. Dlatego „Słowo Proświty” zadba o to, abyście i Wy mieli z nami ciekawie i jasno, abyście czytali gazetę „od deski do deski” i wciągali do naszego kręgu swoich przyjaciół i bliskich. Żegnamy 2012 rok, rozumiejąc, że z żadnym przeżytym rokiem nie można pożegnać się na zawsze: to, co przeżyte i przebyte, umacnia korzenie i poszerza koronę każdego losu, staje się kolejnym pierścieniem drzewa życia, wpisuje się w kronikę ludzkości od stworzenia świata. Nawet ci, którzy odchodzą w zaświaty, na zawsze pozostawiają wśród nas swoje imiona, swoją miłość, energię swoich dzieł, ról, dobrych czynów. Wraz z całą Ukrainą w 2012 roku pożegnaliśmy niepowtarzalne Atenę Paszko i Irynę Kalynec, Bohdana Stupkę i Marka Browuna, Borysa Woznyckiego i Mykołę Pławiuka, Leonida Tałałaja i Iwana Byłyka… Wy, szanowni czytelnicy, pamiętacie ich żywą obecność na łamach naszej gazety, tak samo jak pamiętacie nasze publikacje o dokonaniach wielkich Ukraińców-poprzedników, ojców „Proświty”, państwowców, wybitnych pisarzy, uczonych, polityków. Na żyznym gruncie ich dzieł wyrastają nowe pokolenia ukraińskocentrycznych ludzi, wyłaniają się nowe postacie i imiona — o nich pisaliśmy i piszemy w rubryce „Młody kraj”, szukamy ich wśród naszych sympatyków w szkołach, na uniwersytetach, w miastach i wsiach wszystkich krain naszej Ojczyzny. Ich młoda odwaga, ich wiedza, ich oddanie Ukrainie dają nam nie tylko nadzieję na lepszą przyszłość, ale także siły do pracy dla tej przyszłości. Wypadałoby pożegnać się i podziękować za to, że Wy, drodzy czytelnicy, byliście z nami w 2012 roku. Wierzymy, że będziemy razem i spotkamy się wkrótce — w pierwszym numerze tygodnika w przyszłym roku. Serdecznie witamy Was z Nowym Rokiem i Świętami Bożego Narodzenia, życzymy Wam i sobie twórczego polotu, myślowej inspiracji, cierpliwości, odwagi i sił dla sprawy ukraińskiej. Niech wiara, nadzieja i miłość będą Waszym przewodnim gwiazdozbiorem, radość i światło towarzyszą Waszym życiowym ścieżkom, a wszystkich nas niech otula nasza matka-Ukraina! Redakcja POETYCKA ANTOLOGIA „STRZAŁA” DZIECIĘCA NOWOROCZNA STRONA WYJĄTKOWY KAMIANIEC PODOLSKI

Машинний переклад

Czy opozycja i naród wytrzymają?

Wołodymyr FERENC, Iwano-Frankiwsk. To, jak nieadekwatnie i zjadliwie reagują deputowani z większości na całkowicie logiczne z punktu widzenia Konstytucji żądanie szanowania języka państwowego, świadczy o skrajnie złym stanie władzy politycznej i społeczeństwa, które to toleruje. Podobne demarche i oświadczenia są nie do pomyślenia w jakimkolwiek państwie świata. Jednak ta hańba znów spadła na nasze głowy, ponieważ przez długi czas nielegalne stosowanie języka rosyjskiego zamiast państwowego stało się nawykiem wielu polityków, urzędników i osób publicznych. A wszystko dlatego, że politycy, którzy nazywali siebie demokratami i ludowcami, zawarli swego rodzaju wymuszony kompromis — mianowicie, oni ignorują język państwowy, a my protestujemy i tym samym demonstrujemy narodowi, że rzekomo walczymy przeciwko naruszeniu 10. artykułu Konstytucji. Co tak naprawdę wydarzyło się w tym parlamencie? Członkowie Swobody przypomnieli o obowiązku deputowanego do przestrzegania przysięgi, czyli szanowania Konstytucji poprzez posługiwanie się w murach parlamentu wyłącznie językiem państwowym. Regionali nie posłuchali rad i obiecali w stu procentach mówić tylko po rosyjsku na złość opozycji i, najwyraźniej, większości obywateli. Niedawno deputowany Tyhipko nazwał zaistniałą sytuację próbą siłowej ukrainizacji, która nie przejdzie, bo nigdy nie była skuteczna. Wchodząc w polemikę, przewodniczący Swobody już nie żądał, a prosił deputowanych o mówienie po państwowemu w parlamencie, a poza parlamentem czy z wyborcami — jak im się podoba. A tak naprawdę problem nie leży w języku. Jego rozwiązanie nie jest możliwe drogą gróźb, ultimatum, namawiania czy kompromisów. Zgodnie z 10. artykułem Konstytucji i znanym wyjaśnieniem Trybunału Konstytucyjnego, język państwowy jest obowiązkowy do stosowania publicznego. A deputowany ludowy i polityk to osoba publiczna. Nie ma deputowanych ukraińskojęzycznych, rosyjskojęzycznych, zaangażowanych językowo, kulturowo czy religijnie. Konstytucja i Ustawa nie rozróżniają ich według języka i nie przywiązują do regionu wyboru. Regiony mają deputowanych obwodowych i rejonowych. A wymówki, że z szacunku do wyborców trzeba mówić lokalną gwarą, już nie przechodzą. Jeśli spojrzeć na ten konflikt z pozycji Ustawy, to można wyciągnąć niepocieszające wnioski. Niechęć deputowanego do szanowania języka państwowego nie tylko w murach parlamentu, ale i przed mediami oraz podczas spotkań z wyborcami, niezależnie od regionu wyboru, tworzy potężny, niszczący państwo konflikt. Przecież nie chodzi o zwykły artykuł Konstytucji, a o 10. artykuł, który wchodzi w skład Postanowień Podstawowych. Właśnie te postanowienia określają podstawy ustroju konstytucyjnego państwa, naruszać i ruszać których nie wolno nikomu, nawet deputowanemu. Zatem nielegalne ignorowanie języka państwowego bezpośrednio działa przeciwko ustrojowi konstytucyjnemu państwa, czyli przeciwko społeczeństwu i obywatelom. Motywacja deputackiej rosyjskojęzyczności szacunkiem jedynie do wyborców regionu automatycznie obraża resztę obywateli. Co więcej — ogłoszenie żądania szanowania języka państwowego siłową ukrainizacją świadczy o niechęci do posługiwania się językiem większości populacji bez żadnego motywu, czyli z jakiegoś kaprysu. Motyw nieznajomości języka państwowego przez osobę publiczną może być tylko jeden — niezdolność do jego nauczenia się. Niechęć nie jest przyjmowana, w przeciwnym razie bardzo przypomina to niechęć na tle językowo-etnicznym, co prowokuje waśnie między narodami. Czego więc domagają się deputowani, którzy nie chcą znać i stosować języka państwowego? Czy warto żałować ich za ten nielogiczny, dziecinny kaprys? Czy warto namawiać, przymykając oczy na to, że deputowani ludowi, jako osoby publiczne najwyższego szczebla, powinni mówić wyłącznie językiem państwowym nie tylko w parlamencie, ale i wszędzie poza murami prywatnego mieszkania. Obowiązkiem deputowanego, a nawet zwykłego obywatela, jest nie tylko publiczne stosowanie języka państwowego, ale i wymaganie tego od innych obywateli państwa. Prawda, niektórzy już dwadzieścia lat udają, jakoby tak nie było, a raczej odwrotnie. Dlatego, jak powiedziałaby Maria Matios — prawie nigdy nie jest odwrotnie, a Lina Kostenko nazwałaby to neocynizmem. Oczywiście, opozycja może po raz kolejny nie wytrzymać i ograniczyć się do namawiania deputowanych do mówienia po państwowemu choćby w murach parlamentu. Może sprowadzić wszystko do flash mobu, tradycyjnie się poddać, nazywając to kompromisem. Ale przecież nie bywa kompromisów w kwestii Konstytucji! Dlatego dla regionali wyjście jest jedno — referendum w ręce! Wygląda na to, że proces przygotowania referendum o konstytucji innego państwa już dawno się zaczął. Nie będzie ono o Unii Celnej, nie o emeryturach, a o tym, jak zmienić państwo, aby było z “językiem” i bez litery “ї” w nazwie. Tak wygodniej dla oligarchicznego międzynarodu świata czuć się na Ukrainie gospodarzami. Długi z tytułu wynagrodzeń, niedofinansowanie branż budżetowych. W Kijowie brakuje środków nawet na pogotowie ratunkowe. W spektrum politycznym Ukraina zaczyna zmieniać się na lepsze. Ogromna liczba rejonów dawnego totalnego poparcia Partii Regionów uświadomiła sobie swój błąd. Aktywność odesitów, sewastopolczyków, krymczan, donieczan, ługańców przejawiła się w tym, że ta część ludzi, którzy nie przyszli na wybory — jest przeciwko tej władzy, nie chce jej poprzeć. Gubernatorzy niektórych obwodów wywierali nacisk na kampanię wyborczą i po prostu odbierali tam zwycięstwo opozycji. Ale Kijów, obwód kijowski zademonstrowały, że ludzie zmieniają swoje nastroje, dziś jest poparcie właśnie dla sił opozycyjnych. Komuniści sprzedali się za pieniądze czy stanowiska, mówią jedno, a robią drugie. “Zwracać narodowi” oni niczego nie zamierzają, w tym środków przelanych do stref offshore. Ta władza realnie przybliżyła nas do powrotu w objęcia tak zwanego “małego wielkiego brata”. Warianty stworzenia jakiegoś sojuszniczego zjednoczenia — to bardzo zła perspektywa. Dlatego chciałoby się, aby w nowym roku te tendencje się zmieniły.

Машинний переклад

Rok Euro na poboczu Europy

Petro ANTONENKO. Euro 2012 to coś więcej niż tylko wydarzenie sportowe, a wybory to nowe nadzieje, marzenia i iluzje. Ale w tym sondażu są też inne liczby: 13% ankietowanych stwierdziło, że nie widzi żadnych znaczących wydarzeń roku, a kolejne 31 procent w ogóle nie odpowiedziało na pytanie. Niestety, także dla ludzi niebędących radykalnie nastawionymi był to rok straconych szans. Właściwie społeczeństwo nie pokłada już w tej władzy szczególnych nadziei, ale zawsze przecież chce się czegoś jasnego i nowego. Ukraińcy po raz kolejny demonstrują cuda przetrwania w każdych okolicznościach. Dlatego przytoczę choćby niektóre dane. Chodzi o „nową” władzę, której w lutym stukną trzy lata. 1,8 mln Ukraińców jest dziś bezrobotnych. Według szacunków ONZ 36 mln obywateli Ukrainy żyje poniżej granicy ubóstwa. Państwowy gwarantowany dług wzrósł do astronomicznej liczby – to prawie 500 miliardów hrywien. W ciągu ostatnich dwóch lat w kraju zamknięto 300 szpitali i 700 szkół. Ukraina stała się pierwsza w rankingach korupcji. Strony internetowe są przepełnione takimi oto wiadomościami: „Produkcja przemysłowa na Ukrainie nadal spada”, „Ukraina w ciągu 11 miesięcy ograniczyła wydobycie ropy i gazu”. Polityczne „sądownictwo” to jedna z głównych przeszkód na naszej drodze do Unii Europejskiej, gdyż to właśnie prawa człowieka są na pierwszym miejscu wśród europejskich wartości. Nie zawarto Umowy stowarzyszeniowej Ukrainy z Unią Europejską, co oznacza, że nadal pozostajemy na poboczu integracji europejskiej. I to na tle wciągania Ukrainy w najnowsze rosyjskie sojusze. Pod koniec roku zazwyczaj przeprowadza się liczne sondaże, podsumowuje wyniki. Zatem, zdaniem naszych obywateli, najważniejszymi wydarzeniami 2012 roku były Mistrzostwa Europy w piłce nożnej Euro 2012 (36%) oraz wybory do Rady Najwyższej (32%). Szary rok utraty iluzji to także konsekwencja sytuacji w obozie demokratycznym. I niewielką pociechą jest względny sukces opozycji w wyborach parlamentarnych przy jej ogólnej porażce. A stare siły narodowo-demokratyczne, znalazłszy się na marginesie polityki, nie podejmują żadnych kroków w kierunku odnowy i zjednoczenia. Nie wiadomo, dlaczego siły demokratyczne zignorowały od razu kilka ważnych dat politycznych 2012 roku? Czyżby nie były one przedmiotem poważnej analizy, przemyślenia naszej historii, aby wyciągać wnioski dla teraźniejszości? Jedną z tych dat jest 30 grudnia – 90. rocznica utworzenia ZSRR. Jak to się stało, że zburzone rzekomo przez Październik „więzienie narodów”, jak bolszewicy nazywali państwo rosyjskie, po 5 latach odrodziło się w nowej postaci – komunistycznego ZSRR? Nawiasem mówiąc, wiele jest kłamliwego i utajnionego w tym, co nam mówiono o samym utworzeniu ZSRR. 75 lat od początku Wielkiego Terroru w 1937 roku. Aktualne? Tak. Czyż to nie rok 1937, kiedy ukraińskie sądy zakazują zwykłych wieców, pikiet i innych zgromadzeń obywateli, gwarantowanych przez Konstytucję Ukrainy? Parlament odmówił przyjęcia uchwały w sprawie tej smutnej rocznicy. Mijający rok to już historia i w znacznej mierze tworzymy ją my.

Машинний переклад

Optymizm w minorowych tonacjach

Deputowani Rady Najwyższej Ukrainy VII kadencji podzielili się swoimi wrażeniami, ocenami dotyczącymi 2012 roku oraz prognozami i nadziejami na nowy 2013 rok. Oto ich przemyślenia specjalnie dla „Słowa Proświty”. Andrij SZEWCZENKO: — Dla życia politycznego był to bardzo trudny rok, ale wybory dały nadzieję na zmiany, które czekają nas w przyszłości. — Jaka jest sytuacja w naszej przestrzeni medialnej? — Jest mało wolności w całym kraju, więc tak samo mało jest jej w mediach. Niestety, 2012 rok nie był rokiem wolności słowa na Ukrainie. — Podczas sesji mówił Pan o fakcie usunięcia z anteny parlamentarnego kanału „Rada”… — Pojawił się bankowy kanał telewizyjny BTB, który stworzył Bank Narodowy w nieprzejrzysty sposób, a teraz różnymi metodami oczyszcza drogę dla tego kanału. Nie ma to nic wspólnego z rynkiem mediów. Według naszych informacji w Dnieprze wyłączono kanał „Rada”, a zamiast niego jest teraz BTB. Oto takie raiderskie schematy w mediach. Ołeksandr BRYHYNEĆ: — Kijów dał do zrozumienia władzy, że nie jest na sprzedaż, i podczas wyborów parlamentarnych zadeklarował swoje przywiązanie do opozycyjnego myślenia. Zatem, jak myśli stolica, tak myśli i cała Ukraina. Dlatego dla mnie to największy sukces roku. Zawsze kochałem Kijów, a teraz pojawiły się dodatkowe powody, by być dumnym z rodzinnego miasta. Są nadzieje na lepsze. Teraz trzeba zatwierdzić ten wynik w Kijowie wyborami stołecznymi. Ołeksandr CZORNOWOŁENKO: — 2012 rok dla Ukrainy był straszny, gdyż Janukowycz próbował położyć fundamenty pod totalitaryzm. Uchwalono odrażającą ustawę o referendum, były zmiany w budżecie na 2012 rok, kiedy 20 miliardów oddano obłenerho, 24 — obłhazom. A w zamian w całym kraju brakowało środków w różnych sferach. Jeśli chodzi o budżet na 2013 rok — to w ogóle dziwna historia. W normalnym budżecie musi być bilans: dochody i wydatki powinny być jednakowe. Tutaj natomiast pozwolono, aby główni dysponenci budżetu — ministerstwa i urzędy, administracje obwodowe mogły dokonywać wydatków większych, niż zatwierdzono w budżecie. To takie azarowskie nowatorstwo. Ogólnie sytuacja w tym roku jest straszna i w 2013 trzeba ją natychmiast naprawić, na ile to możliwe. Niezbędne są zmiany w budżecie. — Wybory w Kijowie budzą pewną nadzieję? — Cieszy, że tutaj zwyciężyli przedstawiciele zjednoczonej opozycji, i gdyby udało się porozumieć z „Udarem”, to opozycja miałaby o 30—40 mandatów więcej, a regionaliści mniej. I wtedy parlamentarna większość byłaby nasza. Z optymizmem czekamy na 2015 rok, kiedy obowiązkowo zwyciężymy w wyborach prezydenckich, a do tego są wszelkie możliwości. Lecz nasza władza może zrobić tak, że za pomocą referendum prezydenta wybierać będzie parlament. My, opozycyjni deputowani, już złożyliśmy wniosek do Sądu Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności nowej ustawy o referendum. — Reprezentuje Pan Ludowy Ruch Ukrainy. Pana zdaniem, dlaczego te siły poniosły fiasko w wyborach parlamentarnych? — Ludowy Ruch szedł do wyborów razem ze Zjednoczoną Opozycją, otrzymał trzy mandaty. Oprócz nas były tam jeszcze partie „Batkiwszczyna”, „Front Zmian”, „Ludowa Samoobrona”, „Reformy i Porządek”, „Za Ukrainę”. Gdyby było ich jeszcze więcej, wynik byłby lepszy. — A co z partiami „Nasza Ukraina”, UNP, KUN, które są teraz poza parlamentem? — Powinny były przyłączyć się do Zjednoczonej Opozycji. W ogóle przyszłość demokracji leży w zjednoczeniu w jedną siłę polityczną o ukraińskim kierunku. Mogą być jeszcze jedna-dwie partie centrowe, kilka bardziej radykalnych. O zjednoczeniu mówi się wiele, ale jak tylko dochodzi do realiów, pojawiają się interesy osobiste. Wołodymyr BONDARENKO: — Dla mnie 2012 rok to rok, w którym kryzys gospodarczy coraz aktywniej nadciągał nad Ukrainę. W ostatnim miesiącu spadek produkcji przemysłowej wyniósł 3,8 %. W ciągu roku z 38 miliardów rezerw złota i walut pozostało 24,4 miliarda. Bilans handlowy jest ujemny, 7 miliardów na minu-

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

który zasługuje jedynie na uchylenie, a nie na „udoskonalenia” Kolesniczenki. Po drugie, po zebraniu określonej liczby odmów, sformułujemy pozew do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ponieważ w Ukrainie Ukraińcy nie mogą obronić swojego prawa do niedyskryminacji języka ojczystego. Co więcej, taki pozew nie będzie indywidualny, lecz zbiorowy, co bez wątpienia wezmą pod uwagę europejscy sędziowie. Zatem proponuję: a) pozywać do Wyższego Sądu Administracyjnego Ukrainy (jak to zrobić: wzór pozwu oraz jakie dokumenty są niezbędne do jego sporządzenia, załączam). b) przesyłać kopie odmów Wyższego Sądu Administracyjnego Ukrainy na faks ([kontakt ukryty]) e-mail: sobor@ukrplat.org.ua To adresy biura partii politycznej Ukraińska Platforma Sobór. Jeszcze we wrześniu działacze społeczni, którzy brali udział w kampanii wyborczej z listy tej partii, przeprowadzili w UNIAN konferencję prasową, na której wezwali wszystkich nieobojętnych do walki z haniebną ustawą językową. Nasza praca trwa również po wyborach. I jeszcze jedno. Wynik osiągniemy tylko wtedy, gdy nasze działania staną się masowe. Przyłączajcie się! Co należy zrobić, aby złożyć pozew administracyjny: 1. Podpisać zaproponowany wzór pozwu we własnym imieniu. 2. Opłacić opłatę sądową w kwocie 32,91 hrywien zgodnie z pokwitowaniem. 3. Dołączyć pokwitowanie do pozwu administracyjnego. 4. Zrobić kopie pozwu administracyjnego oraz pokwitowania. 5. Przesłać pozew administracyjny wraz z kopią do Wyższego Sądu Administracyjnego Ukrainy (01029, m. Kijów, ul. Moskiewska 8, bud. 5).

Машинний переклад

Przyłączcie się!

Wołodymyr OHRYZKO, minister spraw zagranicznych Ukrainy (2007—2009) Ze źródeł zbliżonych do Wyższego Sądu Administracyjnego Ukrainy (WSAU) dowiedziałem się, że w ciągu kilku miesięcy od momentu uchwalenia antyukraińskiej ustawy Kiwałowa—Kołesniczenki do WSAU zwróciło się wielu naszych obywateli z żądaniem uchylenia tego haniebnego ukrainofobicznego dokumentu. Odpowiedź sądu była oczekiwana: odmówił on rozpatrzenia sprawy, powołując się na to, że kwestia ta podlega jurysdykcji Sądu Konstytucyjnego Ukrainy (SKU). Na tym dla wielu powodów sprawa się zakończyła. Ale nie dla wszystkich. Kilka osób, które w uzasadniony sposób uważają, że ich prawa do używania języka ukraińskiego zostały rażąco naruszone, poszło dalej. Będą apelować do SKU. Zapytacie, po co, skoro odpowiedź jest oczywista: odmówią także tam. Przede wszystkim po to, aby prawnie udowodnić, że na Ukrainie, niestety, obywatel ukraiński jest pozbawiony prawa do ochrony swoich praw na drodze sądowej. W tym przypadku — praw językowych. WSAU odsyła do SKU, a ten ostatni — wiadomo dokąd. Co więc robić? Choć moja propozycja brzmi paradoksalnie, wzywam do dalszego pozywania WSAU. Po co? A po to, żeby takich oczekiwanych odmów uzbierało się co najmniej kilkaset, a najlepiej tysiące lub dziesiątki tysięcy. Po pierwsze, zademonstruje to władzy nasz stosunek do tej prowokacji znanych proimperialnych lalkarzy i ich miejscowych judaszów. Należy przekazać tej antyukraińskiej władzy prawdziwą społeczną ocenę „ustawy”. Powód: Wyższy Sąd Administracyjny Ukrainy 01029, Kijów, ul. Moskiewska 8, bud. 5 Imię i nazwisko:___________________ Adres:__________________ Numer środka łączności: ______ Adres e-mail: brak Pozwany: Rada Najwyższa Ukrainy 01008, Kijów, ul. Hruszewskiego 5 Numer środka łączności: (044)293-23-15 Adres e-mail: postmaster@rada.kiev.ua POZEW o uznanie za nieważny aktu normatywno-prawnego Rady Najwyższej Ukrainy w określonej części 10 sierpnia 2012 roku w gazecie „Hołos Ukrajiny” nr 146 została opublikowana i weszła w życie Ustawa Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej” nr 5029-VI. Poszczególne postanowienia wskazanej Ustawy naruszają moje prawa jako obywatela Ukrainy z uwagi na następujące okoliczności. Zgodnie z cz. 3 art. 24 Ustawy Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej” organizacje telewizyjne i radiowe Ukrainy mogą według własnego uznania prowadzić nadawanie w języku państwowym, językach regionalnych lub językach mniejszości, językach komunikacji międzynarodowej oraz innych językach — zarówno w jednym, jak i w kilku językach. Objętość ogólnokrajowego, regionalnego i lokalnego nadawania w języku państwowym, językach regionalnych lub językach mniejszości musi odpowiadać liczebności grup językowych i jest określana przez samych nadawców. Ponadto punktem 23 części pierwszej Przepisów przejściowych Ustawy Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej” wprowadzono zmiany do art. 11 Ustawy Ukrainy „O informacji” i przedstawiono ją w nowej redakcji: „Artykuł 11. Język informacji Język informacji określa Ustawa Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej”, umowy międzynarodowe, na których obowiązywanie wyraziła zgodę Rada Najwyższa Ukrainy, inne akty ustawodawcze Ukrainy w sferze informacji”. W ten sposób, na podstawie wskazanych postanowień Ustawy Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej”, moje prawa jako obywatela Ukrainy, który posługuje się w życiu językiem ukraińskim, są ograniczane przy oglądaniu programów telewizyjnych, ponieważ sfera zastosowania języka ukraińskiego przez kanały telewizyjne ulega zawężeniu. Potwierdza to w szczególności informacja serwisu internetowego „Tyżdeń.ua” z 10.11.2012 r., która opiera się na oficjalnej odpowiedzi Narodowej Rady ds. Telewizji i Radiofonii na zapytanie „Tyżdeń.ua” w sprawie udzielenia informacji o stanie nadawania w radiu i telewizji po uchwaleniu Ustawy Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej”. We wskazanej informacji zaznaczono, że „według stanu na październik 2012 roku wzrost objętości transmisji programów rosyjskojęzycznych odbywa się kosztem zaprzestania tworzenia napisów. Połowa ogólnokrajowych firm telewizyjnych zaprzestała tworzenia napisów do swoich programów, które są transmitowane z dubbingiem w języku rosyjskim”. Uważam, że prowadzi to do ograniczenia moich osobistych praw niemajątkowych. Zgodnie z cz. 2 art. 27 Kodeksu cywilnego Ukrainy, akt prawny Prezydenta Ukrainy, organu władzy państwowej, organu władzy Autonomicznej Republiki Krymu, organu samorządu lokalnego, ich funkcjonariuszy i urzędników nie może ograniczać możliwości osoby fizycznej posiadania niezakazanych przez prawo praw cywilnych i obowiązków, z wyjątkiem przypadków, gdy takie ograniczenie przewiduje Konstytucja Ukrainy. Zgodnie z art. 270 Kodeksu cywilnego Ukrainy, katalog osobistych praw niemajątkowych, które zostały ustanowione przez Konstytucję Ukrainy, niniejszy Kodeks oraz inną ustawę, nie jest wyczerpujący. Zgodnie z art. 24 Konstytucji Ukrainy nie może być przywilejów ani ograniczeń ze względu na rasę, kolor skóry, przekonania polityczne, religijne i inne, płeć, pochodzenie etniczne i społeczne, status majątkowy, miejsce zamieszkania, ze względu na język lub inne cechy. Zgodnie z cz. 2 art. 272 Kodeksu cywilnego Ukrainy, osoba fizyczna ma prawo żądać od funkcjonariuszy i urzędników podjęcia odpowiednich działań, skierowanych na zapewnienie realizacji przez nią osobistych praw niemajątkowych. Artykuł 273 Kodeksu cywilnego Ukrainy stanowi, że organy władzy państwowej, organy władzy Autonomicznej Republiki Krymu, organy samorządu lokalnego w granicach swoich uprawnień zapewniają realizację przez osobę fizyczną osobistych praw niemajątkowych. Artykuł 276 Kodeksu cywilnego Ukrainy przewiduje, że organ władzy państwowej, organ władzy Autonomicznej Republiki Krymu, organ samorządu lokalnego, osoba fizyczna lub osoba prawna, których decyzjami, działaniami lub zaniechaniem naruszono osobiste prawo niemajątkowe osoby fizycznej, są zobowiązane do podjęcia niezbędnych działań w celu jego natychmiastowego przywrócenia. Jeżeli działania niezbędne do natychmiastowego przywrócenia naruszonego osobistego prawa niemajątkowego osoby fizycznej nie są podejmowane, sąd może wydać decyzję dotyczącą przywrócenia naruszonego prawa, a także odszkodowania za szkodę moralną wyrządzoną jego naruszeniem. Zgodnie z cz. 2 art. Ustawy Ukrainy „O Regulaminie Rady Najwyższej Ukrainy” aktami Rady Najwyższej są ustawy, uchwały, rezolucje, deklaracje, odezwy, oświadczenia. Kierując się art. 10, 24 Konstytucji Ukrainy, art. 27, 270, 272, 273, 276 Kodeksu cywilnego Ukrainy, art. 18, 105, 162, 171-1, 213 Kodeksu postępowania administracyjnego Ukrainy, WNOSZĘ O: Uznanie za nieważne części 3 artykułu 24 oraz punktu 23 części pierwszej Przepisów przejściowych Ustawy Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej” nr 5029-VI z dnia 03 lipca 2012 roku, która weszła w życie 10 sierpnia 2012 roku. Rozpatrzenie sprawy przeprowadzić z moim osobistym udziałem. Wykaz załączonych materiałów: Pokwitowanie opłaty sądowej, na 1 ark.; Kopia stron paszportu (pierwszej, drugiej oraz zameldowania), na 3 ark.; Kopia pozwu oraz załączonych dokumentów, na ___ ark. Powód ________________ Słowniki oraz podziękowania od radnego Rady Miejskiej Ługańska Ihora Liski, założyciela „Programu rozwoju i popularyzacji języka ukraińskiego na Ługańszczyźnie”, wręczyła im Ołena Daceńko, asystentka radnego. Obwodowy oddział „Proświty” oraz Fundacja Ihora Liski z powodzeniem współpracują od roku. Ługańska „Proświta” stale powiększa się o nowych członków. Legitymacje członkowskie otrzymali: Julija Onykijenko — studentka I roku Ługańskiej Państwowej Akademii Kultury i Sztuki, Mykoła Ruban — student I roku Wschodnioukraińskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Wołodymyra Dala oraz Dmytro Snehirjow — polityk i dawny sympatyk „Proświty”. Nagrodzono również zwycięzców Ogólnoukraińskiego proświciańskiego konkursu literacko-artystycznego „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem z urodzenia” — Sofiję Łychaczową, Juliję Hołumbowską (m. Ałczewsk), Inhlaba Tahijewa, Alikę Pichteriewą, Chrystynę Samkową, Artema Pustowałowa, Anhelinę Małynowską (m. Krasnyj Łucz). Centrum prasowe Ługańskiego OO „Proświty”

Машинний переклад

Rysy do portretu zbiorowego

Podczas ostatniego rozszerzonego posiedzenia Zarządu Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia «Proświty», na którym omawiano Rezolucję Rady Głównej WUT «Proświta» im. Tarasa Szewczenki z 8 grudnia 2012 roku, zatwierdzono nie tylko konkretny program działań miejscowych proświtian na rzecz obrony ojczystego języka ukraińskiego i państwowości, lecz także w uroczystej atmosferze wręczono nagrody proświtianom. Dyplomy Centralnego Zarządu «Proświty» otrzymali nauczyciele języka i literatury ukraińskiej, przewodniczący pierwotnych proświtiańskich ogniw: Liliја Szowkopla­s z Ługańskiej szkoły ogólnokształcącej nr 5; Maria Nowikowa z Złotowskiego specjalistycznego gimnazjum w mieście Pierwomajsk; Jurij Pawlenko z Ałczewskiego specjalistycznego gimnazjum im. Chrystyny Ałczewskiej oraz Olena Iszczuk, przewodnicząca Artemiwskiego rejonowego zjednoczenia «Proświty» w mieście Ługańsk. Wołodymyr Semystiaha wręczył także medale WUT «Proświta» im. Tarasa Szewczenki «Budowniczy Ukrainy» — Iwannie Kolesnyk, przewodniczącej Ługańskiego obwodowego oddziału Związku Ukrainek, która opracowała program Szkoły ukrainoznawstwa przy obwodowym zjednoczeniu «Proświty» i prowadzi w niej zajęcia wspólnie z wykładowcami Uniwersytetu im. Szewczenki oraz nauczycielami miejskich szkół; Ninie PereWiertniuk, dyrektorce Biłiwskiej szkoły-gimnazjum im. Mykoły Rudenki w rejonie ługińskim, pod kierownictwem której przeprowadzono renowację i stworzono nową kompozycję jedynego na Ługańszczyźnie literacko-memorialnego muzeum szkolnego Mykoły Rudenki z okazji dziewięćdziesięciolecia jego urodzin; Ołeksandrowi Czornusi, przewodniczącemu Nowopskowskiego rejonowego zjednoczenia «Proświty», który w tym roku założył muzeum historii swojej rodzinnej wsi Osynowe. Cenne nagrody i upominki otrzymali najstarsi i najmłodsi uczestnicy Ogólnoukraińskiego radiodyktanda jedności narodowej — proświtianki Nelli Butkowa i Hanna Hrusza, a także sympatycy «Proświty» Wołodymyr Kamienin i Switłana Dziuba.

Машинний переклад

Ogłoszono laureatów nagrody «Ars Translationis» im. Mykoły Łukasza

Zgodnie z decyzją redakcji i kolegium redakcyjnego czasopisma literatury światowej „Wsesswit” laureatkami nagrody „Ars Translationis” im. Mykoły Łukasza za rok 2012 zostały od razu dwie tłumaczki, które reprezentują różne pokolenia w historii ukraińskiego przekładu z języka hiszpańskiego i portugalskiego: Marharyta Żerdyniwska oraz Halyna Werba. Po raz pierwszy od kilku lat nagrodę otrzymały właśnie tłumaczki, a nie tłumacze. M. Żerdyniwska zdobyła nagrodę za przekład z języka hiszpańskiego noweli „Niewiarygodna i smutna historia o niewinnej Erendirze i jej bezdusznej babuni” G. Garcíi Márqueza („Wsesswit”, nr 5–6). H. Werba została nagrodzona za przekład z języka portugalskiego powieści „Sukinsyn” (drugi tytuł — „Syn matki”) brazylijskiego pisarza B. Carvalho („Wsesswit”, nr 7–8).

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

…Irina Hryhorivna, która uświadamia sobie tę filozofię. Słuchaczy powitała Iryna Olijnyk, wykładowczyni, która stała się ulubienicą absolwentów, ponieważ prowadziła wykłady nie na sucho, według wcześniej napisanego konspektu, lecz w żywej rozmowie, wychodząc z każdej konkretnej sytuacji, i zawsze była gotowa odpowiedzieć na każde pytanie. Irina Hryhorivna podchodziła do każdego z państwowych urzędników indywidualnie, rozumiejąc, że każdy z nich ma inne narodowe i regionalne pochodzenie, każdy ma swoją „drogę językową”. — Pawło Mychajłowycz zauważył, że w ciągu 20 lat pracy w Radzie Najwyższej po raz pierwszy widzi tylu pracowników aparatu razem — powiedziała Irina Hryhorivna. — Jest dobre powiedzenie: „Za każdym wybitnym mężczyzną zawsze stoi wybitna kobieta, nawet jeśli jest niezauważalna, drobna”. Tak samo za naszymi znanymi posłami, których zna cały kraj, cały świat, stoicie wy, pracownicy Aparatu — kompetentni, patriotyczni, nastawieni narodowo ludzie. Pracuję z urzędnikami państwowymi już ponad 10 lat i z każdym rokiem na kursach jest coraz więcej ludzi. Wśród was są ci, którzy słuchają mnie już po raz drugi. To świadczy o tym, że nasze spotkania są dla was interesujące. Życzę wam, abyście nigdy nie byli agresywnie nastawieni przeciwko językowi, przeciwko słowu. Nie bójcie się zaglądać do słownika. Macie konspekty typowych błędów — nie ma ich tak wielu. Język trzeba pielęgnować, szanować, chronić. Na przykład we Francji istnieje instytut ochrony języka francuskiego; Pawło Mychajłowycz przytoczył przykład potężnego państwa Izrael, które odrodziło swoją niepodległość właśnie dzięki językowi, podobnie jest w Niemczech. W geograficznie najbliższej nam Rosji również uchwalono ustawę, że urzędnikiem państwowym może być wyłącznie osoba swobodnie władająca językiem państwowym. Tak samo jest u nas. W imieniu absolwentów Irina Hryhorivna otrzymała piękny bukiet i słowa wdzięczności: „Język jak bezkresne morze: przy brzegu czujesz się pewniej, a dalej — głębia. Ale wy służyliście nam jako drogowskaz, punkt orientacyjny, latarnia morska, do której się równaliśmy, by płynąć dalej”. Na koniec Pawło Mowczan zwrócił się do Mykoły Leszczenki i zaprosił jego oraz pracowników Aparatu Rady Najwyższej na wszystkie imprezy, które organizuje „Proświta”, oraz podarował do biblioteki unikatowe wydanie — akademicki Słownik języka ukraińskiego na 200 000 słów, nad którym pracowano przez 7 lat. Nad nim pracowali Instytut Językoznawstwa, Instytut Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy oraz Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki.

Машинний переклад

«Nie bójcie się zaglądać do słownika»

W cudowne zimowe przedświąteczne dni Święty Mikołaj przynosi prezenty nie tylko grzecznym dzieciom, ale i starannym dorosłym. 20 stycznia 65 pracowników Aparatu Rady Najwyższej Ukrainy otrzymało świadectwa ukończenia kursu szkoleniowego „Ukraińskie języki urzędowe”, a także słowniki, „Kobzarze” oraz płyty z nagraniami ukraińskiego folkloru i utworów klasycznych od Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Nadija KYRIAN Zdjęcie Ołeksandra ŁYTWYNENKI. Corocznie w Aparacie Rady Najwyższej Ukrainy już ponad 10 lat odbywają się kursy pogłębionego studiowania języka ukraińskiego i jego praktycznego zastosowania. W tym roku na propozycje pracowników Aparatu utworzono dwie grupy. Razem z wykładowcą opracowano materiały dotyczące praktycznego zastosowania ukraińskiego języka urzędowego w Aparacie Rady Najwyższej, bardzo wiele konkretnych przykładów. Na tym materiale przygotowywana jest książeczka dla pracowników. Kierownik sektora ds. służby państwowej i podnoszenia kwalifikacji pracowników Zarządu Kadr Aparatu Rady Najwyższej Ukrainy Mykoła Łeszczenko przedstawił gości wydarzenia podsumowującego — przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana, sekretarza odpowiedzialnego Mykołę Nesterczuka i wykładowczynię Irynę Olijnyk. — Nam bardzo miło otrzymać świadectwa z rąk Pawła Mychajłowycza, przewodniczącego „Proświty”. Już przygotowano nową ustawę o służbie państwowej, jest ona odroczona, opracowujemy typowe profile stanowisk i jednym z wymogów jest to, że urzędnik państwowy musi obowiązkowo władać językiem państwowym — poinformował Mykoła Mychajłowycz. Organizacją kursów, szkoleniem i podnoszeniem kwalifikacji pracowników Aparatu Rady Najwyższej bezpośrednio zajmuje się Lubow Szewczuk. — Podnoszenie kwalifikacji u nas odbywa się zgodnie z planem. Plan tworzony jest na podstawie propozycji kierowników jednostek strukturalnych, przy jego tworzeniu uwzględniane są wyniki corocznej oceny urzędników państwowych, którą co roku w styczniu-lutym przeprowadzają kierownicy — opowiedziała nam Lubow Serhijiwna. — Dziękujemy, że „Proświta” wychodzi nam naprzeciw w tych kwestiach. Wiele lat współpracuje z nami Iryna Olijnyk, doświadczona wykładowczyni. Od pracowników aparatu są o niej jak najlepsze opinie. Do „absolwentów” zwrócił się Pawło Mowczan: — Przyszliśmy z poleceniem od Świętego Mikołaja, aby w te świąteczne dni pogratulować wam ukończenia kursu szkoleniowego. Wykładowczyni Iryna Olijnyk, która pracowała z wami przez rok, ma kolosalne doświadczenie zawodowe. Uczyła pierwszego ministra obrony Kostiantyna Morozowa, dzięki niej tak szybko opanował język państwowy, uświadamiając sobie, że państwo musi być nakreślone nie tylko granicami geograficznymi, ale i językowo-kulturowymi. Tak, jak przyjęto na całym świecie. Obecnie wszystko się unifikuje, nosimy ogólnoeuropejskie standardy ubioru, ludzkość przechodzi w jedną zniwelowaną płaszczyznę. Ale w tym samym czasie narody wyraźnie uwydatniają się w swoich historycznych i językowych korytarzach. Na przykład mała Słowenia, która otoczona jest z jednej strony Austrią, a z drugiej Włochami, ma 7 swoich narodowych kanałów. Wydawałoby się, że to zbyt wielki luksus. Ale oni ich bronią, pielęgnują. Niezależnie od zewnętrznej integracji, wewnętrzna jedność duchowa wykrystalizowuje się. To ogólna tendencja. U każdego etnosu główną zasadą jest bycie sobą. Poświęciłem nie jedną pracę roli i naturze słowa i zrozumiałem, że słowo może podpowiedzieć informację, zakodowaną na poziomie genetycznym. Nie przypadkowo starożytni Grecy wyodrębnili je w kategorię logosu, głęboką religijno-filozoficzno-artystyczną kategorię. Naród biblijny zrozumiał, że słowo to Bóg. Niejednokrotnie jeździłem do Izraela po błogosławiony ogień przed Wielkanocą i dziwiłem się, jak państwo, gdzie są różne etniczne początki, zjednoczone jest jedną kolosalną potęgą — językiem, który brzmi wszędzie. A zaczynało się jego odrodzenie od tego, że jeden nauczyciel w Rydze zaczął rozmawiać językiem swoich przodków i nauczył tego także swoją rodzinę. Teraz jego imieniem nazwano największą ulicę w stolicy państwa żydowskiego, szanują go, bo swoim przykładem pokazał, że trzeba wracać do źródeł, do siebie. Na tym fundamencie zbudowali państwo, zachowując to, co najważniejsze. Dlaczego zrobiłem ten ekskurs? Bo, przebywając 22 lata w murach parlamentu, niestety, już na finiszu swojej działalności politycznej zetknąłem się z kolosalnym ignoranctwem, które przeżyłem jako własną tragedię. Mam na myśli niedawno uchwaloną „ustawę” „O zasadach państwowej polityki językowej”. Grupa ukraińskich intelektualistów jeździła do prezydenta na Foros, aby ostrzec gwaranta przed jej podpisaniem, wyjaśnić, czym to może się skończyć. Tak też się stało — podniosło się radykalne skrzydło, „Swoboda” przyszła właśnie na tych drożdżach. Językiem spekulować nie można, trzeba przestrzegać Konstytucji. Dlatego bardzo się cieszę, że kursy we-

Машинний переклад

Czasopismo dla przedszkolaków: pierwsze, nie tylko na Żytomierszczyźnie…

Olesь WIKTOROW Wielki francuski pilot i pisarz Antoine de Saint-Exupéry pisał, że na świecie „jedynym prawdziwym luksusem jest luksus porozumiewania się”. Najlepiej zrozumiano to na Korostenszczyźnie. Bo właśnie tutaj w przededniu Świętego Mikołaja dzieci tego kraju otrzymały wyjątkowy prezent — dziecięcy informacyjno-edukacyjny magazyn „Alloczka-doszkolaczka”. Takie wydawnictwo, adresowane przede wszystkim do przedszkolaków, stało się pierwszym w obwodzie żytomierskim. Jego wydanie zainicjowali pedagodzy z Korostenia z inicjatywy kierowniczki przedszkola nr 22, laureatki nagrody literackiej im. W. Juchymowycza Oksana Gerasczenko. Zwrócili się do pisarza, zasłużonego dziennikarza Ukrainy, redaktora naczelnego dobroczynnej wolnej gazety „Wieczirnyj Korosteń” W. Wasylczuka z prośbą o oficjalną rejestrację i wydawanie wspomnianego magazynu pod opieką tygodnika. A w połowie grudnia tego roku ukazał się pierwszy numer naprawdę wyjątkowego wydawnictwa dla dzieci, którego prezentacja odbyła się w Korosteńskim Centrum Rozwoju Dziecka (przedszkole nr 18 pod nazwą „Złoty kogucik”). — Okres dzieciństwa przedszkolnego to szczególny czas w kształtowaniu osobowości — zauważyła kierowniczka miejskiego wydziału oświaty A. Krasnokutska — dlatego czasopismo powinno stać się dobrym pomocnikiem w tej ważnej sprawie (w 23 placówkach przedszkolnych Korostenia wychowuje się prawie 3000 dzieci). — Jestem dziś szczęśliwa! — oświadczyła O. Gerasczenko. — Otrzymaliśmy bowiem znakomite narzędzie do wychowania naszych maluchów, dzięki któremu my, wychowawcy, będziemy upowszechniać swoje doświadczenia zawodowe, twórcze odkrycia i osiągnięcia, swoje pedagogiczne „sekrety” dotyczące problemów rozwoju przedszkolaków. — Zespół redakcji chętnie podjął się urzeczywistnienia tak wspaniałego pomysłu — zauważył W. Wasylczuk, od teraz także redaktor magazynu. — Cieszę się, że poparli nas również dziecięca pisarka, laureatka nagrody im. Łesi Ukrainki M. Ponomarenko oraz zasłużony działacz sztuki Ukrainy M. Syngajiwski, obiecując nawet przesyłać swoje utwory dla dzieci. Dlatego jestem przekonany, że magazyn z każdym rokiem będzie kwitnąć barwami i radować treścią. — Dziś po raz pierwszy w Ukrainie, właśnie tak, w Ukrainie, prezentowany jest podobny magazyn — powiedziała wykładowczyni katedry pedagogiki i psychologii Żytomierskiego Instytutu Kształcenia Podyplomowego T. Naumczuk — i jestem przekonana, że naprawdę się przyjmie i będzie radować zarówno dzieci, jak i rodziców oraz pedagogów. Tym bardziej że jest w pełni oparty na materiale lokalnym. Dlatego wierzę, że magazyn wkrótce znajdzie się na liście zalecanych przez Ministerstwo Edukacji. Do powstania magazynu przyczyniły się także twórcze osobowości miasta. Swoje utwory literackie i artystyczne przekazali: członkini NSPU H. Cepkowa, dziennikarka S. Baronina, artystka K. Lisowa. Od teraz dziecięcy magazyn można zamówić w prenumeracie w dowolnym urzędzie pocztowym miasta i rejonu w komplecie z gazetą „Wieczirnyj Korosteń”.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

widzialni i niewidzialni, a wszystkich łączy Miłość, którą przykazał ludziom Pan. Oddając miłość i cześć Bożej Dziecinie, czyniono także niemało działań, które miały przyczynić się do pomnożenia dobrobytu rodziny: na dzieży na pokuciu stał rytualny snop lub miseczka z najprzedniejszym żytnim ziarnem, jeśli z jakichś powodów nie przygotowano snopa. To wszystko materiał na przyszły zasiew, uświęcony Bożym Narodzeniem i podparty nadzieją na przyszły obfity urodzaj. Pachnący bochen chleba na stole przed gospodarzem. Będzie on nietknięty leżał tutaj przez wszystkie „trzy święta” i nabierze cudownej mocy. Następnego dnia po święcie Jordanu podzielą go na dwie części do spożycia przez członków rodziny i bydło dla dobrobytu i pomyślności w rodzinie oraz gospodarstwie. Mając na uwadze ten cel, gospodyni wystawi na świąteczny stół wszystkie potrawy od razu i niczego nie będzie dodawać później, aby rodzinie do następnej Kolędy niczego nie brakowało i nie trzeba było czegoś dokupować czy pożyczać. Zanim usiądzie do kolędowego stołu, gospodarz włoży do żłobów bydła najlepszego siana, aby i niemy język poczuł uroczystość święta, chociaż w tym akcie naukowcy dostrzegają szczątkowe przejawy kultu zwierząt domowych. Zakończywszy tę odpowiedzialną misję, podejdzie do okna, zapuka i zapyta: „Żono, a gdzie będziemy siać len?” — „A gdzie posiejemy, niech tam Bóg rodzi”, — powie żona w odpowiedzi. Nie zapomnijmy: len był kiedyś niezwykle cenną surowiną, wszak podstawowym ubraniem było to domowej roboty, wykonane z lnianego lub konopnego płótna. Zatem koniecznie należało zapewnić sobie Boże wsparcie dla uzyskania w przyszłości dobrych plonów. I ten króciutki dialog to nie sposób planowania siewu lnu, a modlitwa-prośba. Tego wieczoru rolnik bacznie obserwował niebo. Wysokie, czyste, usiane miriadami gwiazd zwiastowało dobry urodzaj zbóż: wierzono bowiem — „Ile na niebie gwiazdeczek, // Tyle w polu kopiejeczek”. Dodawali pewności także kolędnicy, którzy, winszując rolniczej rodzinie narodzin Bożej Dzieciny, prorokowali sukces na chłopskiej niwie. Bardzo znamienna pod tym względem jest dawna kolęda, w której wygłaszany jest uroczysty hymn: Raduj się! Oj raduj się, ziemio, Syn Boży narodził się! I to święte narodzenie przyniesie prawdziwy dobrobyt. Wyrośnie na polu „żyto gęste, kłosiste” i w takiej ilości, że aby je zebrać, trzeba będzie wynająć „żniwiarzy samych młodziutkich” oraz „nakuć sierpów samych złociutkich”. I zwozić będą zboże nie zwykłe woły, a „siwe sokoły”, i wyrosną na polu nie jakieś tam ubogie kopy, a „stogi na cztery rogi”, i będzie namłócone: „z kłoseczka — żyta miseczka”, a „ze snopka — żyta beczka”. Narodzenie Syna Pańskiego niesie szczerym wiernym nie tylko radość, ale i dobrobyt. Warto tylko o tym pamiętać i wierzyć. Lud wierzył w życiodajną moc Bożej łaski, posiadał wiedzę, co należy czynić w tych czy innych przypadkach, do kogo należy się zwracać. Najpierw była to modlitwa do Ojca Niebieskiego, do Zbawiciela, do Matki Bożej. Ludzie obdarzali magiczną mocą poszczególne przedmioty, związane z chrześcijańską wiarą.

Машинний переклад

Z Bogiem w sercu

Oleksandra KONDRATOWICZ, honorowy krajoznawca Ukrainy, przodownik oświaty „Bez Boga ani do proga” — lubili powtarzać nasi przodkowie i uważali to za niezaprzeczalną prawdę. A może i nam warto zwrócić się ku duchowemu dorobkowi minionych pokoleń? Tornada, tajfuny, wichury, powodzie, burze piaskowe, różnorodne kataklizmy naturalne… Może to matka Natura karze nas za lekceważenie jej? Kto ze starszego pokolenia nie pamięta powiedzenia Miczurina: „Nie możemy czekać na łaski od natury, wzięcie ich od niej jest naszym zadaniem”? Oto i „wzięliśmy”. Jednak (może się mylę) nie to, na co liczyliśmy. Przecież natura to dar Boży i należy się z nim odpowiednio obchodzić. Nasi przodkowie żyli z Bogiem w sercu. Wierzyli w magię słowa i myśli. Jeszcze niedawno moi współmieszkańcy witali się nawzajem: „Chwała Bogu”. — „Na wieki chwała”. Wychodząc z domu, na pożegnanie mówili: „Wstawajcie się zdrowi”. — „Idźcie zdrowi”, odpowiadano. Ale przy tym nie zapominano dodać: „Z Bogiem”. Zatem życzliwi gospodarze powierzali gościa Panu, jednak i sami pozostawali pod opieką Króla Niebieskiego. Zasada „Co zasiejesz…” sprawdzała się bez zastrzeżeń. Nawet najpowszechniejsze niegdyś powitanie „Dzień dobry”. — „Dobrego zdrowia” nie przypominało dzisiejszego: „Dzień dobry”. — „Dobry…” (szybko lub obojętnie). Jeśli poprzednia forma przewidywała wzajemną uprzejmość, życzliwość, serdeczność, to w dzisiejszej nie czuć nawet zwykłej reakcji ze strony obiektu powitania w odpowiedzi — u mnie „Dobry”. A to co? Co cię to obchodzi? Cały czas się spieszymy. Dokąd? Tam, dokąd się nie spóźnimy. W czasach mojego dzieciństwa, które przypadło na lata 40. i początek 50. XX wieku, wiejskie kobiety nie zaczynały rozmowy, dopóki się nie przeżegnały i nie wypowiedziały: „Daj Boże, w dobrej porze powiedzieć, a w złej pomilczeć”. Co poświadczała ta fraza, jeśli nie wiarę w obecność Wszechmogącego obok? On usłyszy i dobre słowo czy myśl, i niedobre. Od dziada-pradziada w ludzie żyła wiara w magię słowa, dlatego obchodzono się z nim ostrożnie. Przekleństwa, złorzeczenia uważano za wielki grzech, wierzono: każde przekleństwo wróci do tego, kto przeklina. Istniał też szereg zastrzeżeń co do tego. Na przykład, słysząc „przyjazne życzenia” pod swoim adresem, spokojnie odpowiadano: „Na was powiedziano”. Ludzie swoją istotą czuli Boga. Zatem niepisaną tradycją było każde przedsięwzięcie czy działanie wiązać z Panem, a dokładniej, prosić Go o błogosławieństwo na nie. Przystępując do jakiejś pracy, mówiono: „Daj Boże, w dobrej porze zacząć i w dobrej porze skończyć”. Tak, idąc zapraszać krewnych i przyjaciół na wesele, młodzi trzykrotnie prosili o błogosławieństwo rodziców: „Błogosławcie mnie na szczęśliwe małżeństwo!”. Ci tak samo trzykrotnie mówili w odpowiedzi: „Niech Bóg błogosławi”. I dopiero za trzecim razem pozwalali sobie dodać: „I my błogosławimy na szczęście, na zdrowie, na długi wiek i udane małżeństwo. Daj Boże, w dobrej porze zacząć i w dobrej porze skończyć!”. Wychodząc z domu, podróżny zazwyczaj mówił: „Ja wychodzę z domu: przede mną — Matka Boża, aniołowie — po bokach, Pan Bóg — w niebiosach. Boże miłosierny, jestem w Twoich rękach. Panie, zmiłuj się! (trzy razy)”. Ta krótka modlitwa z pewnymi zmianami do dziś jest rozpowszechniona w wielu miejscowościach Polesia Wołyńskiego. Każdy dodawał i swoje życzenie. Najważniejsze prace polowe rolnik również wiązał z Bogiem, orientując się na te czy inne święta religijne. Na przykład, co do jesiennego siewu (chodzi o żyto), istniał szereg przysłów, którymi określano najbardziej optymalne terminy siewu. „Przyszła Przeczysta — siew czysty” — to o gospodarzach, którzy wysiali się do 21 września, Narodzenia Przenajświętszej Dziewicy, Drugiej Przeczystej. Nie wywoływało niepokoju i tygodniowe spóźnienie z siewem: „Do Czcigodnego Krzyża — czcigodny siew”, czyli do 27 września. Takie terminy zapewniały dobre wschody nasion oraz sprzyjające warunki dla rozwoju siewek. Dalsze zaś zwlekanie z tą pracą rolniczą było surowo potępiane. Święto Pokrowy (14 października) postrzegano jako ostatni, choć nie bardzo sprzyjający termin: „Nie zasiejesz do Pokrowy — nie zbierzesz i połowy”. Surowo zabraniano cokolwiek robić w Zwiastowanie (7 kwietnia według nowego stylu), nawet dotykać w tym dniu nasion, bo mogą stracić zdolność kiełkowania lub zepsuć się. W wielu wsiach nawet później, w dzień, na który w danym roku przypadało święto, nie sadzono ziemniaków, buraków, nie zasiewano marchwi, bo owoce będą twarde, włókniste, będą gorzknąć. We wsi Worokomle w rejonie kamień-koszyrskim na Wołyniu ludzie starszego pokolenia Zwiastowanie uważają za „nawet bardziej fatalne niż Wielkanoc”. W tym dniu w świątyniach odprawiana jest służba zwiastowania. Istnieje wierzenie: jeśli tego nie zrobić, to i słońce nie wzejdzie. W niektórych wsiach zachowało się nawet podanie, że jakiś ksiądz w Wielkanoc, kiedy Jasne Zmartwychwstanie Pańskie zbiegło się ze Zwiastowaniem, zapomniał o tym, to świt opóźnił się do południa, aż dopóki nie rozpoczęła się służba zwiastowania. Przy tym warto przypomnieć, że w takim zbiegu lud pokładał wielkie nadzieje: wszystko, co dzieje się w takim roku, koniecznie się spełnia. Rok 1991, kiedy ogłoszono niepodległość Ukrainy, był właśnie takim. Zatem to wlewa nadzieję, że akt o niepodległości naszej Ojczyzny ogłoszono na zawsze. Już sama nazwa święta w wyobrażeniu ludzi miała nie lada magiczną moc. W tym dniu bezpłodne kobiety szły do cerkwi, żarliwie modliły się i prosiły Bogurodzicę o wstawiennictwo przed Bogiem i błagały o zesłanie im radości macierzyństwa. W Stolinskich Smolarach w rejonie lubomelskim obwodu wołyńskiego wierzą, że nawet wzmianka o tym święcie może uchronić człowieka przed nieszczęściem. I to uchroni przed spotkaniem ze żmiją czy innymi gadami. Rolnik w swojej działalności gospodarczej jakby poruszał się od święta do święta, które były dla niego swoistymi latarniami i nadzieją na wsparcie w jego pracy. A na tej drodze pracy najwspanialej jaśniało Narodzenie naszego Zbawiciela i Odkupiciela Jezusa Chrystusa. Wszystkie działania, czyny, wypowiedzi rodziców, innych członków rodziny nabierały magicznego znaczenia. Wszędzie czuło się obecność Boga, Który wszystko widzi, wszystko słyszy i odpłaci za czyny i myśli każdego. Urządzenie domu, który lśnił czystością, przygotowanie do Wigilii, nakrywanie stołu poświadczały starania nie tylko by choć w jakimś stopniu odtworzyć poszczególne atrybuty stajenki, w której narodził się Syn Boży, ale i wyrazić swoją wdzięczność Wszechmogącemu za Jego łaskę. Na świąteczną wieczerzę, według ludowych wierzeń, zbierała się cała rodzina — żywi i ci, którzy odeszli za granicę. Przy stole wszyscy są równi, widy- Szczególną aurą do dziś otoczone jest całun Jezusa Chrystusa. Nawet samo dotknięcie go nierzadko uzdrawiało chorych. W podzięce Panu za Jego wielką ofiarę, na skraju dróg w pobliżu skrzyżowań wieśniacy stawiali wysokie krzyże — figury. Wznoszono je wspólnotowo, ale nierzadko także przez poszczególnych gospodarzy. Te pomniki obdarzano wielką magiczną mocą. Ludzie wierzyli, że uchronią one wieś i wieśniaków przed różnymi nieszczęściami. Bezdzietne kobiety, matki chorych dzieci wyszywały niewielkie ręczniczki, szyły fartuszki, ozdabiały je haftem i przed wschodem słońca, najczęściej w przeddzień świąt, wiązały je na krzyżu i prosiły Pana o zmiłowanie oraz zesłanie pierwszym szczęścia macierzyństwa, a drugim — wyzdrowienia ich dzieciom. Wierzący ludzie żyli w harmonii z Bogiem, czuli Jego obecność obok, tłumacząc poszczególne zjawiska, przejawy zachowania dorosłych lub dzieci Bożym zamysłem: na przykład człowiek uniknął jawnego niebezpieczeństwa, bo taka była wola Pańska, albo niemowlę uśmiecha się przez sen — to znak, że bawi je Anioł. Dlatego swoje działania sprawdzali w odniesieniu do Boga, czując na sobie Jego spojrzenie, pragnęli swoimi czynami być godni uwagi Pana, Bogurodzicy. Jeszcze za mojej pamięci istniał zwyczaj, kiedy matki, szykując dzieci do snu, prosiły starsze córki: „Córeczko, zamieć chatę, bo w nocy Matka Boża odwiedza ludzkie domostwa. Może zajrzeć i do nas”. Najprawdopodobniej potrzeby w zamiataniu nie było, ale tym przypomnieniem matka jakby wzywała Matkę Bożą do swoich dzieci, a one same po modlitwie zasypiały z myślą, że właśnie tej nocy Najświętsza Panna zawita do ich chaty i należycie doceni ich starania. Więc trzeba dobrze przygotować i dom, i swoją duszę. Ateistyczna propaganda nie zabiła w nas nawyku sprawdzania wszystkich swoich działań, czynów w odniesieniu do Boga, wierząc, że On jest obok, usłyszy i odpowie na szczerą prośbę. Wystarczy tylko trafić w jakąś zagrażającą sytuację, a mimowolnie wyrywa się z ust: „Panie, zmiłuj się!”. Pan czuwa nad każdym człowiekiem, jego zachowaniem, przychodzi z pomocą lub też karze. W naszej rodzinie do dziś żyje wspomnienie czasów I wojny światowej. Ojca jako pracownika ochrony stacji Brześć oddelegowano na jakąś niewielką stację na Połtawszczyźnie. Tam przyszło pochować małego syna. Mama ciężko zachorowała, bardzo cierpiała, majaczyła i wszyscy już czekali na najgorsze. Gospodyni domu, patrząc na te cierpienia, postanowiła pojechać do cerkwi i złożyć intencję za zdrowie mamy. I stał się tego dnia cud: matka nagle przez sen czy w malignie zobaczyła, jak od jej wezgłowia z prawej strony wyszedł dostojny siwowłosy starzec, przeszedł wzdłuż łóżka i zatrzymał się w nogach, współczująco spojrzał na chorą, podniósł prawą rękę, pobłogosławił i rozpłynął się w powietrzu. Wszystko wokół napełniło się jakimś niezwykłym światłem, mamę jakby ktoś podniósł na skrzydła, stało się lekko i ciepło, po czym pogrążyła się w niepamięci. Obudziła się, bo zniknął ból. Kiedy później zestawiono wszystkie wydarzenia, okazało się, że wizja mamy zbiegła się z czasem modlitwy w świątyni za jej zdrowie. Matkę aż do samej śmierci nie opuszczało przekonanie, że to sam Pan Bóg usłyszał modlitwę księdza i zlitował się nad nią oraz wyrwał z łap śmierci. Bóg widzi nasze czyny, dobre i niesprawiedliwe, i oddaje według zasług. Pamiętajmy o tym.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

da, 2007). Właśnie Iryna, ukraińska obywatelka, jest pozbawiona prawa do ochrony swoich praw na drodze sądowej. Onufrijiwna zapytała mnie kiedyś: „A dlaczego by pan nie zrobił wywiadu z Jarosławem Romanowyczem?”. Zgodziłem się. Ale zanim poszedłem na rozmowę z historykiem, z długopisem w ręku przeczytałem wydania tych „Artykułów”, w których mowa była o królu Danyle Romanowyczu, księciu Lwie Danyłowiczu, Bohdanie Chmielnickim, Iwanie Mazepie, Mychajle Drahomanowie, Mychajle Hruszewskim, Wiaczesławie Łypynskim, Iwanie Krypjakiewiczu, Dmytro Doncowie, Jewhenie Konowalcu, Andrzeju Szeptyckim, Hawryile Kostelnyku, Danielu Beauvois, Omelianie Pritsaku… W rezultacie nie był to nawet wywiad, a wielostronicowa rozmowa, którą najpełniej przedstawiono w czasopiśmie Ołeha Romanczuka „Uniwersum” (nr 1–2, styczeń-luty 2008). A oto fragment wywiadu z Iryną Kalineć: „Powiedziałam pracownikom ukraińskiego SBU: nie dajcie się upokorzyć. SBU nie ma również prawa stawać po stronie jednej partii – jest zobowiązana służyć Ukrainie. A to, niestety, nie jest wykonywane”; „Trzeba przestać bawić się w drobnostkowe partie. Powiedzmy, Partia Regionów skonsolidowała się z partii drapieżników. Dlatego też podporządkowała sobie SBU, co zmusza rektorów do donosicielstwa, prześladuje studentów, naukowców, pracowników fundacji. A tabacznikowszczyzna w całej swojej okazałości pokazuje, dokąd nas prowadzą. W dół, w ciemność, w strefę”. Zatem zarówno dla Iryny Kalineć, jak i dla Jarosława Daszkewycza ważne było, aby nigdy nie poddawać się zewnętrznym wpływom, dbać o swój naród, o swój kraj, o swoje państwo. Wszędzie i zawsze wykazywać aktywną postawę obywatelską. Są oni dla nas wzorem Uczonego (Twórcy) i Obywatela. Wieczna im pamięć! zorganizował wystawę wołyńskich starożytności, wystąpił z referatami naukowymi, był sekretarzem oddziału starożytności historyczno-geograficznych i etnograficznych. Jeszcze jedną zasługą Fotynskiego jest to, że w 1911 roku Wołyńskie eparchialne starożytne archiwum wzbogaciło się o eksponaty kolekcji włodzimiersko-wołyńskiej (ponad 100 rękopisów i 500 starodruków) i stało się jedną z najbogatszych placówek muzealnych Ukrainy. Tak muzeum ukraińskich, a w szczególności wołyńskich starożytności, przetrwało do 1915 roku. Podczas I wojny światowej część jego kolekcji wywieziono i weszła ona w skład Charkowskiego Muzeum Sztuki Ukraińskiej. Na początku II wojny światowej, kiedy Fotynski już nie żył, wiele materiałów starożytnego archiwum zaginęło bez wieści. Ocalała jedynie nieznaczna część eksponatów. Obecnie znajdują się one w Charkowskim Muzeum Historycznym i Żytomierskim Muzeum Krajoznawczym.

Машинний переклад

Rozmawiając sercem

Bohdan ZALIZNIAK. Niedawno we Lwowie odbyły się dwie akcje: 10 grudnia we Lwowskim Narodowym Uniwersytecie im. I. Franki wieczór pamięci pisarki, działaczki społeczno-politycznej, naukowczyni Iryny Kalyneć, oraz odsłonięcie 13 grudnia tablicy pamiątkowej (rzeźbiarz Lubomyr Jaremczuk, architekt Wasyl Kamenszczyk) Jarosławowi Daszkewyczowi (1926—2010), wybitnemu historykowi, orientaliście, archeologowi, działaczowi społecznemu, przy ulicy Wynnyczenki 24, w budynku, w którym Jarosław Romanowycz pracował ponad 20 lat, w szczególności jako kierownik Lwowskiego Oddziału Instytutu Ukraińskiej Archeografii i Źródłoznawstwa im. M. S. Hruszewskiego NAN Ukrainy. Łączy te wybitne osobistości niezłomne oddanie narodowi ukraińskiemu, za co otrzymały „nagrodę” — zmuszone były przejść przez więzienia etapowe i łagry poprawczo-robocze reżimu sowieckiego. „Iryna Kalyneć, ta silna duchem kobieta, należała do kohorty niezłomnych. Mówiła prawdę i w latach 60., i 70., i 80., za co została skazana przez reżim sowiecki. I w czasie ukraińskiej niepodległości mówiła prawdę”. Audytorium auli LNU imienia Iwana Franki powitało te słowa rektora Jewhen CYMBALIUK, obwód rówieński. Od ojca do syna, od Batkiwa — do Ukrainy. Ojciec Oresta Fotynskiego — ksiądz cerkwi Przemienienia Pańskiego, którą we wsi Batkiw zbudowano w 1745 roku. Przejął on parafię od ks. Warfołomieja (Hordasewycza). A w dodatku do parafii także nakaz księdza — strzec i pomnażać księgozbiór cerkiewny (chodziło o szereg rzadkich wydań, które ks. Warfołomiej otrzymał od poprzednika Mychajła Boruckiego). Awksentij Fotynskyj nie sprzeniewierzył się tej tradycji, gdyż świątynia nadal była prawdziwym centrum życia kulturalno-duchowego — aż do 1920 roku, kiedy bolszewicy ją zniszczyli. Kontynuował dzieło ojca Orest Fotynskyj, który sporządzał spis całego dostępnego majątku cerkiewnego. Wykształcenie Orest Fotynskyj zdobywał w Krzemienieckim seminarium duchownym, Wołyńskim prawosławnym seminarium duchownym, Kijowskiej akademii duchownej. Przygotowywał się do misji kapłańskiej. Zamiast tego wybrał inną drogę — nauczycielską (wykładał historię w szkołach, gimnazjach i Wołyńskim uniwersytecie ludowym, był profesorem Żytomierskiego instytutu edukacji ludowej) oraz urzędniczą (kierował wydziałem ochrony zabytków starożytności i sztuki guberni wołyńskiej). Należał do Towarzystwa badaczy Wołynia, zbierał materiały krajoznawcze, pisał prace naukowe, z których wiele weszło do „Trudów Obszczestwa issledowatielej Wołyni”. Najważniejsze jego os- Uniwersytetu profesora Iwana Wakarczuka gorącymi oklaskami. Iryna Onufrijiwna była profesorem katedry literatury ukraińskiej im. akademika Mychajła Wozniaka LNU imienia Iwana Franki, kochała swoich studentów, wierzyła, że właśnie ukraińska młodzież będzie budować niepodległe, soborne państwo. „Mówić o Irynie Kalyneć — zwrócił się do obecnych doktor nauk filologicznych Lubomyr Senyk — oznacza dzisiaj mówić sercem. Bo ta osoba naprawdę oddała wszystko, co miała, dla Ukrainy, dla drogiego narodu, dla przyszłości”. Ośmiotomowe wydanie dzieł Iryny Kalyneć zaprezentował na wieczorze, za pomocą teleekranu, Ihor Kalyneć, który razem z panią Iryną doświadczył wszystkich „zalet” radzieckiego sposobu życia. W audytorium brzmiała poezja odważnej kobiety, która w 1998 roku została uhonorowana tytułem „Heroini świata”. Obecni entuzjastycznie witali występ kapeli „Trembita” (dyrygent — Mykoła Kułyk). Iryna Onufrijiwna — filolog-slawista z zawodu, była współredaktorką czasopisma samizdatowego „Jewszan-zillia” (1988—1990). Jest jedną z organizatorek „Memoriału”, RUCH-u, aktywistką odrodzenia duchowo-religijnego, deputowaną Rady Najwyższej Ukrainy pierwszej demokratycznej kadencji, autorką kilku tomików poetyckich, powieści detektywistyczno-historycznej, a także prac naukowych: „Zagadki chrztu Ukrainy-Rusi”, „Studia nad „Słowem o wyprawie Igora”, „Epoka Hunów i jej prehistoria”, „Życie Teodozjusza Pieczerskiego”. Wstęp do pracy „Epoka Hunów i jej prehistoria” napisał Jarosław Daszkewycz, profesor, doktor nauk historycznych, kierownik (na 2007 rok) Lwowskiego oddziału Instytutu ukraińskiej archeografii i źródłoznawstwa im. M. S. Hruszewskiego NAN Ukrainy, który odszedł od nas w lutym 2010 roku. Jarosław Romanowycz — wybitny ukraiński historyk (autor ponad dwóch tysięcy prac), który przywrócił z zapomnienia dla naszych współczesnych postacie znanych ukraińskich działaczy politycznych i wojskowych, analizował stosunki Ukrainy z jej najbliższymi sąsiadami, historię kolonii ormiańskich na Ukrainie, był sumieniem narodu ukraińskiego. Pochodzi ze sławnego ukraińskiego rodu. Jego matka — Ołena Stepaniw, wybitna ukraińska uczona-geograf, chorąży Ukraińskich Strzelców Siczowych i Ukraińskiej Armii Halickiej, a ojciec — Roman Daszkewycz — generał-chorąży armii URL. Początkowo czekiści aresztowali jego, przychodząc po młodego naukowca do biblioteki z pistoletem w rękach, a potem — i mamę, pod zarzutem ukraińskiego burżuazyjnego nacjonalizmu. Oboje — jak zaznaczał w naszej z nim rozmowie w 2007 roku Jarosław Romanowycz — byli pod śledztwem, które prowadziła specjalnie utworzona w składzie wydziału śledczego Lwowskiego zarządu MGB grupa w sprawie Głównego Prowodu OUN. Po więzieniu i łagrach nie raz zwalniano go z pracy. Ale J. Daszkewycz wytrwał, nie zwątpił, zachowując w sobie tę siłę ukraińskości, którą odziedziczył po rodzicach. Od 1995 roku wykładał na katedrze historii dawnej Ukrainy LNU im. I. Franki, a w 1998, otrzymując tytuł profesora, objął nowo utworzoną katedrę orientalistyki, łącząc wykładanie na uniwersytecie z pracą w Instytucie archeografii i źródłoznawstwa (Lwowski oddział). Tablicę pamiątkową ku czci Jarosława Daszkewycza, jednego z najwybitniejszych i najbardziej godnych historyków Ukrainy, ustanowiono, jak o tym poinformował kierownik Lwowskiego oddziału Instytutu ukraińskiej archeografii i źródłoznawstwa NAN Ukrainy doktor nauk historycznych Myron Kapral (prowadzący akcję), z inicjatywy lwowskiego historyka Jarosława Lalki. „Społeczność akademicka LNU im. I. Franki — powiedział w swoim słowie rektor LNU im. I. Franki profesor Iwan Wakarczuk — szczyci się tym, że katedra, na której pracował Jarosław Romanowycz, obecnie nosi jego imię”. „Trzeba czytać Jarosława Daszkewycza — poparł Iwana Ołeksandrowycza Stepan Hełej, prorektor Lwowskiej akademii handlowej. — A jeszcze, oprócz tej tablicy pamiątkowej, będą we Lwowie i ulica jego imienia, i pomnik”. Czytamy badania naukowe Jarosława Daszkewycza i książki Iryny Kalyneć. W szczególności książkę szkiców Jarosława Daszkewycza „Postacie” — szkice o działaczach historii, polityki, kultury (Lwów, Pirami-

Машинний переклад

Zapisany w skarbcu starożytności

Do 150. rocznicy urodzin znanego wołyńskiego badacza historii Ореста Fotyńskiego Na jednej z konferencji krajoznawczych usłyszałem takie porównanie: jak ludzie czerpią lecznicze wody ze źródła, tak z Wołyńskiego Diecezjalnego Skarbca Starożytności, założonego pod koniec XIX wieku, historia zaczerpnęła tyle żywotnej siły, że do dziś pomaga gasić „pragnienie” poznania naszej siwej przeszłości. Trafne porównanie. Inicjatorem i duchem wspomnianego skarbca był zaś Orest Fotyński, duchowny, uczony, pisarz, człowiek nadzwyczajnej energii badawczej. Jego życiowa droga rozpoczęła się we wsi Batkiv w rejonie radziwiłłowskim na Równieńszczyźnie 23 grudnia 1862 roku. Historyczne badania: „Dorogobuż Wołyński”, „Szkice z dziejów bytu chłopów klasztornych na Wołyniu w XVII–XVIII w.”, „Pobratymstwo i obrzęd braterstwa na Rusi Południowo-Zachodniej”, „O pochodzeniu południoworuskiego kozactwa”. Ostatnia z wymienionych prac jest fundamentalna w twórczym dorobku historyka, zarówno pod względem rozmiaru, jak i głębi wnikania w początki ukraińskiego kozactwa i ukraińskiej państwowości — aż po czasy Rusi Kijowskiej. Autograf hetmana Bohdana Chmielnickiego — z osobistej kolekcji. Mimo wielostronnego talentu Oresta Fotynskiego jego największym osiągnięciem życiowym uważa się realizację idei stworzenia składnicy, w której przechowywano by cenne dla społeczeństwa zabytki i relikwie. Zgromadziwszy sporo starożytnych przedmiotów (m.in. dawnych rękopisów, przedmiotów kultu, dawnych instrumentów muzycznych), krajoznawca nie miał gdzie ich przechowywać. Trzymał je w kącie i rozumiał, że w ten sposób wartości nie przynoszą pożytku ani jemu, ani innym badaczom przeszłości. Swoją ideą składnicy Orest Fotynski podzielił się z arcybiskupem wołyńskim i żytomierskim Modestem, który stał się w nim aktywnym współpracownikiem. Wniosek władyki Modesta o utworzenie placówki, w której cenne starożytne przedmioty o znaczeniu historycznym i liturgicznym, nieposiadające odpowiednich warunków przechowywania w cerkwiach eparchii wołyńskiej, byłyby chronione przed dalszym zniszczeniem i utratą, poparli hierarchowie cerkiewni. Już w pierwszym dniu oficjalnego otwarcia Wołyńskiej Eparchialnej Składnicy Starożytności (15 maja 1893 roku w Żytomierzu) do jej zbiorów trafiło sporo ciekawych i cennych starożytności: rękopiśmienne księgi Oktoich, Ewangelia (1636 r.), a także szereg wydań Ostrogskiej drukarni, kolekcje znalezisk archeologicznych, autografy znanych osobistości. Wśród nich był także autograf hetmana Ukrainy Bohdana Chmielnickiego z osobistej kolekcji Fotynskiego. Następnie składnica pod kierownictwem Oresta Fotynskiego nie tylko się powiększała, ale stała się także centrum życia duchowo-oświatowego. Początkowo mieściła się w zaadaptowanym budynku na podwórzu arcybiskupim, a rok po otwarciu rozpoczęto budowę domu na muzeum i bibliotekę na działce należącej do Soboru Przemienienia Pańskiego. Pamięć o Fotyńskim — w zachowanych eksponatach. Później, przy starym skarbcu, otwarto dużą bibliotekę, utworzono Wołyńskie Cerkiewno-Archeologiczne Towarzystwo, jednym z kierunków działalności którego stało się wydawanie „Wołyńskiego Historyczno-Archeologicznego Zbioru”. Naukowcy prowadzili tu pracę badawczą, zwłaszcza w dziedzinie historii Kościoła i krajoznawstwa. Odbywały się tu konferencje, czytano wykłady, organizowano spotkania twórcze. Ze wszystkimi tymi przedsięwzięciami i projektami był związany Orest Fotyński. Znamienne, że w 1899 roku Fotyński został delegatem XI Zjazdu Archeologicznego od Wołyńskiego Cerkiewno-Archeologicznego Towarzystwa. Podczas obrad zjazdu on or-

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

wymagającą, zwłaszcza w swoim zawodzie, w działalności pedagogicznej, w nauczaniu studentów. Pracował w Konserwatorium Kijowskim przez 52 lata: wykładał harmonię, analizę muzyczną, literaturę muzyczną, instrumentację, czytanie partytur, aranżację chóralną, a od 1966 roku — kompozycję. Wśród jego uczniów byli O. Biłas, L. Dyczko, W. Sylwestrow, J. Stankowycz, I. Karabyc, K. Miaskow, W. Filipenko, O. Kostin, I. Pokład i inni, w szczególności w klasie kompozycji — W. Wermenycz, P. Ładyżenski, I. Kyryłyna i inni. M. Dremliuha był hojnie obdarzony, podlegały mu wszystkie gatunki muzyczne. Ogólnie w jego utworach przeważają optymistyczne tony, chociaż w wielu z nich wyczuwa się głęboki dramatyzm i tragizm. Kompozytor napisał sześć symfonii, cykl poematów symfonicznych, uwertury symfoniczne, osiem koncertów na różne instrumenty z orkiestrą: na fortepian, trąbkę, skrzypce, obój. Jego pióra jest ponad sto romansów do wierszy I. Franki, Łesi Ukrainki, M. Rylskiego, P. Tyczyny, W. Sosiury, T. Masenki, D. Pawłyczki, A. Demydenki, A. Puszkina, M. Lermontowa, I. Bunina, a także do wierszy i sonetów Michała Anioła, F. Petrarki, W. Szekspira, P. Ronsarda, J. R. Jiméneza, P. Éluarda, A. Mickiewicza, Omara Chajjama. Twórczość chóralna kompozytora obejmuje kantaty i oratorium. M. Dremliuha jako pierwszy w historii muzyki ukraińskiej stworzył koncert na bandurę i orkiestrę symfoniczną. Koncert ten stał się utworem obowiązkowym na krajowych i międzynarodowych konkursach bandurzystów. Jego wybitny repertuar koncertowy na bandurę, który obejmuje fugi, suity, sonaty, preludia, barkarole, jest szczególnie cennym wkładem w rozwój muzyki ukraińskiej. Pisanie utworów na bandurę wymagało starannej współpracy ze znanym bandurzystą, wykładowcą katedry instrumentów ludowych Konserwatorium Kijowskiego S. W. Basztanem. Wszak bandura, bardzo skomplikowany pod względem wykonawczym instrument, ogólnie była wykorzystywana do akompaniamentu śpiewu. M. Dremliuha odkrył nowe możliwości wyrazowe bandury i podniósł ją do poziomu akademickiego. M. Dremliuha był prawdziwie ludowym kompozytorem, więc zwrócenie się ku bandurze było całkowicie logiczne. Ciekawe, że jego utwór na bandurę pod tytułem „Duma” został wykorzystany w filmie „Zaginiona gramota”. Prawdopodobnie reżyser I. Mykołajczuk był pewien, że to ludowa duma. Muzyka M. Dremliuhy jest głęboko uduchowiona, uduchowiona Ukrainą. Jego ostatnia niedokończona Siódma symfonia jest poświęcona Ukrainie i nosi tytuł „Sława Ukrainie”.

Машинний переклад

Uduchowiony Ukrainą

Pieśń ludowa urzekła Mykołę Dremluhę już w latach dziecięcych, kiedy gościł we wsi na Winniczyźnie u krewnych swojego ojca. Czteroletni Mykoła wsłuchiwał się w pieśni, a potem, schowawszy się na strychu domu, śpiewał je — opowiadała krewna. Kiedy zostanie kompozytorem, stworzy ponad sto koncertowych opracowań pieśni ludowych — nie tylko ukraińskich, ale i rosyjskich, białoruskich, bułgarskich, czeskich, słowackich, polskich, węgierskich, albańskich. A kant pogrzebowy, który nuciła ciotka Holana, stanie się jednym z tematów Trzeciej symfonii „Pamięci ofiar Hołodomoru 1932—1933 lat”. Za tę symfonię w 1998 roku kompozytor otrzymał najwyższą nagrodę — Państwową Nagrodę Ukrainy im. T. H. Szewczenki. Walentyna KREMENTUŁO, żona M. Dremluhy Wielki wpływ na M. Dremluhę miał jego ojciec, nauczyciel matematyki Wasyl Semenowycz. Jeszcze w dzieciństwie Wasyl demonstrował nieprzeciętne zdolności matematyczne, ale ponad wszystko kochał muzykę. Los był przychylny dla chłopca i udało mu się poznać młodego kompozytora Mykołę Łeontowycza, który uczył w Czukiwskiej szkole wiejskiej. Różnica wieku między nauczycielem a uczniem nie była zbyt duża, więc wkrótce się zaprzyjaźnili. Wasyl Dremluha z radością pomagał M. Łeontowyczowi w rozwiązywaniu skomplikowanych zadań matematycznych, a ten chętnie uczył swojego ucznia muzyki. Ten fakt odzwierciedlił w swojej książce o M. D. Łeontowyczu muzykolog M. Hordijczuk. A sam M. Łeontowycz napisze o swoim czukiwskim nauczaniu: „Jeśli chodzi o mnie osobiście, to nie mogę narzekać, żeby uczniowie i wieśniacy odnosili się do mnie nieprzychylnie, choć przez moją niedoświadczoność i młodość dobrym nauczycielem w szkole nie mogłem być. Pewnie moje braki i błędy w działalności ogólnokształcącej kompensowały się w jakiejś mierze moją szczerością w praktyce muzycznej”. Możliwe, że na cześć M. Łeontowycza Wasyl Semenowycz nazwał swojego syna Mykołą, przekazując mu miłość do muzyki. Od ojca Mykoła Dremluha odziedziczył pracowitość, odpowiedzialność za własne czyny, oddanie swojej sprawie. Właśnie za namową ojca przyszły kompozytor wstąpił do Kijowskiego Instytutu Politechnicznego, aby zdobyć poważny zawód inżyniera. Ale przez cały okres studiów w KPI M. Dremluha kontynuował zajmowanie się muzyką, występował na wieczorach instytutowych jako akompaniator, pianista, wykonując wirtuozowskie preludia Rachmaninowa, a także własne utwory muzyczne, i nawet pracował jako koncertmistrz w chórze Ukraińskiego Komitetu Radiowego pod kierownictwem O. Z. Mińkiwskiego. Dalsze losy Mykoły Dremluhy przesądziło poznanie L. M. Rewuckiego. Wybitny artysta przesłuchał kompozycje M. Dremluhy i zaproponował wstąpienie na jego kurs do konserwatorium. Na początku nauki w konserwatorium u M. Dremluhy pojawiły się spore trudności w opanowaniu solfeżu, ponieważ nie miał systematycznego przygotowania muzycznego. Muzyki, jak i języków obcych, francuskiego i niemieckiego, uczył się w domu z prywatnymi nauczycielami (rodzice w wielu kwestiach odmawiali sobie czegoś dla nauki jedynego syna). Już po pół roku M. Dremluha pokonał wszystkie trudności w nauce dyscyplin muzycznych i nie tylko zrównał się z lepiej przygotowanymi studentami, ale wielu z nich przewyższył. „On szedł w nauce jak czołg” — wspominała jedna z jego koleżanek z roku. Mykoła Dremluha miał dociekliwy umysł, wspaniałą pamięć. Miał wielkie zainteresowanie Mykoła Dremluha z żoną literaturą: ukraińską, światową, antyczną. W domowej bibliotece jego i jego ojca można było znaleźć dzieła ukraińskich klasyków: Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki, Panasa Myrnego, Olhy Kobylańskiej, dzieła rosyjskich klasyków i autorów antycznych, książki z historii Ukrainy, historii powszechnej, historii malarstwa. M. Dremluha dobrze znał dzieła starogreckich dramaturgów okresu klasycznego: Ajschylosa, Sofoklesa, a także starogrecką lirykę, w szczególności „Metamorfozy” Owidiusza, „Dafnis i Chloe” Longosa i in. M. Dremluhę interesowało wszystko: i życie ziemskie, i kosmos, i odkrycia w nauce i technice. Zawsze prenumerował czasopisma: „Nauka i żyźń”, „Wokrug swieta”, miał wiele książek z serii „Znannia”. Mykołę Wasylowycza często nazywano „chodzącą encyklopedią”. Szczególne zainteresowanie kompozytor miał do utworów o tematyce historycznej, na przykład do powieści D. Mordowca „Sahajdaczny”. Zawsze marzył o stworzeniu podobnego bohatera w muzyce, na przykład koszowego atamana Siczy Zaporoskiej Iwana Sirki. M. Dremluha zebrał bogaty materiał o tym kozaku-charakterniku i bardzo chciał stworzyć operę o nim. Jednak w czasach radzieckich potrzebni byli zupełnie inni bohaterowie. I zamysł o operze pozostał tylko w marzeniach. Narodowy ukraiński charakter muzyki M. Dremluhy szczególnie wyraźnie czuć w romansie do słów P. Tyczyny „Wy znajete, jak łypa szełestyt” („Wiecie, jak lipa szumi”). W tym utworze jest i subtelny liryzm, i głęboka zaduma, i poczucie niezgłębionej piękności duszy ukraińskiego człowieka. Wszak romans napisany jest do wiersza z wczesnego zbioru poety „Soniaczni kłarnety” („Słoneczne klarnety”), którego od 1925 roku nie wznawiano przez 60 lat. W czasach radzieckich istniał zakaz przeciwko tak zwanej „czystej liryce”, więc romansu nie pozwolono wykonywać w radiu. Dowiedziawszy się o tym, P. Tyczyna zasmucił się. — A dlaczego? — zdezorientowany zapytał kompozytora. M. Dremluha tylko rozłożył ręce. — Oj, jacy źli ludzie! — zasmucony powiedział Tyczyna. — Co tu robić? A może zadzwonić do KC? I dalej bardziej pewnie, jakby przekonawszy się o słuszności myśli: — A ja zadzwonię! Następnego dnia P. Tyczyna radośnie zakomunikował: — Pozwolili! Można śpiewać! Mykoła Wasylowycz był dobrze obeznany z ukraińską i światową poezją. Dla swoich utworów wybierał te wiersze, które odpowiadały jego charakterowi i upodobaniom. To głęboko liryczne poezje, filozoficzne wiersze z rozmyślaniami o życiu. Tak pojawiły się cykle romansów do słów M. Rylskiego i Omara Chajjama. Ale czasem trafiały się też nieoczekiwane teksty, jak na przykład wiersz „Hej pidu ja na Howerłu” („Hej pójdę ja na Howerlę”), który zaproponował mu mało znany, albo i zupełnie wtedy nieznany człowiek o nazwisku Kapustiak. Wyszła piękna pieśń, która w swoim czasie była dość popularna, brzmiała w radiu, często była wykonywana na koncertach. M. Dremluha jako pierwszy wsparł znanego obecnie poetę Andrija Demydenkę, zaczynając pisać pieśni do jego wierszy. Na swoich jubileuszowych koncertach A. Demydenko zawsze z wdzięcznością o tym wspomina. M. Dremluha był prawdziwym ukraińskim kompozytorem, zakochanym w rodzinnej ziemi, w ukraińskich wsiach, lesie, rzekach i jeziorach, w prostych ukraińskich ludziach. Oto dlaczego, kiedy bywał w Domu Pracy Twórczej w Worszelu, chętnie rozmawiał nie tylko z kolegami, najbardziej z Heorhijem Majborodą i Witalijem Kyrejkiem, ale i z prostymi pracownikami Domu Pracy Twórczej, mieszkańcami Worszelu. Słuchanie ich ukraińskiej mowy, ich wymowy było dla niego przyjemnością. I Mykołę Wasylowycza bardzo kochano. Za uważność, szczerość, ludzkość, humor, szacunek do prostych ludzi. Tak samo kochano go w rodzinie. Kiedy Mykoła Wasylowycz wracał do domu z konserwatorium, wszyscy się z tego cieszyli, zwłaszcza mała dwuletnia córeczka, która usłyszawszy w korytarzu kroki ojca, biegła na spotkanie i radośnie wykrzykiwała: „Tata przyszedł!”. Swojej córce Mariczce M. Dremliuha zadedykował „Album fortepianowy” złożony z 24 utworów dziecięcych. „Pieśń liryczna” z tego albumu była ulubionym utworem fortepianowym uczniów szkół muzycznych i z czasem stała się tak popularna, że kompozytor dokonał jej transkrypcji na bandurę, obój i gitarę. Mykoła Wasylowycz bardzo kochał swojego wnuka Żenię, poświęcał mu wiele uwagi, często grał z nim w szachy. Kiedy wnuk był jeszcze mały i pytano go, kogo najbardziej kocha, zawsze odpowiadał: „Dziadka”. Co ciekawe, obaj urodzili się tego samego dnia, ale wyjaśniło się to dopiero po narodzinach wnuka. Rzecz w tym, że we wszystkich oficjalnych dokumentach, encyklopediach i informatorach jako datę urodzenia M. W. Dremliuhy podawano 22 czerwca 1917 roku. Jest to jednak błędna data, o czym Mykoła Wasylowycz oczywiście wiedział, uważał jednak, że naprawienie tego błędu jest bardzo trudne. Urodził się w rodzinnych stronach matki, w słobodzie Buturlinowka w guberni woroneskiej latem 1917 r., w przededniu przewrotu październikowego i przejścia na nowy kalendarz, co właśnie spowodowało zamieszanie z datami. Podczas przeprowadzki świadectwo urodzenia zaginęło. W dzieciństwie dzień urodzin M. Dremliuhy świętowano zimą, w dniu świętego Mikołaja, ponieważ zgodnie z chrześcijańską tradycją dzień anioła stróża uważany jest za ważniejsze święto. Problem pojawił się przed otrzymaniem paszportu, który M. Dremliuha uzyskał na podstawie zaświadczenia szkolnego, wydanego 22 czerwca. Tę datę właśnie zapisano jako datę urodzenia. Dopiero w 1985 roku świadectwo zostało przypadkowo odnalezione w jednej z książek wielkiej biblioteki rodzinnej. W tej metryce, wydanej przez Buturlinowski rejonowo-obwodowy komitet wykonawczy powiatu borowskiego guberni woroneskiej, wskazano datę urodzenia 2 lipca 1917 roku według starego stylu, czyli 15 lipca według nowego. Było to wielką radością dla Mykoły Wasylowycza, ponieważ jego wnuk również urodził się 15 lipca 1981 roku. Od tamtej pory świętowali urodziny razem. Obecnie świadectwo przechowywane jest w archiwum rodzinnym. Na podstawie tego dokumentu w nowej encyklopedii, która przygotowywana jest do druku, podawana jest już uściślona data urodzenia M. Dremliuhy — 2(15).07.1917 r. Mykoła Wasylowycz był życzliwym człowiekiem i jednocześnie

Машинний переклад

Borys OLEKSANDRIW-HRYBIŃSKI (1921—1979) Radość w żalu, ciepło w smutku

Opracowanie i autor studiów literacko-krytycznych laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr BAZYLEWSKI …Jest radość i w żalu. I w smutku jest ciepło ludzkiego serca. B. Oleksandriw-Hrybiński to liryk bez pretensji do oryginalności. Formalnie i intonacyjnie niewymyślny. Wśród nauczycieli, których wpływ daje się zauważyć — Rylski, Sosiura, Płużnyk. Tym, kim byliśmy i kim jesteśmy dzisiaj — jutro nie będziemy nigdy! Owidiusz Czas Dzień zgasł w oparach zmierzchu. Wpadła w morze kropla. Cisza. W niebycie kosmicznego zjednoczenia Ty jedna — jedna — jedna — jedna… Ty jedna, człowieku. I smutny Krąg — i dusz odwieczny ból. Cicho wieje wiatr przemijający Jasnookim nam, co przeminą… * * * Chodzi jesień po ługu… P. Tyczyna Wszystko to przyjdzie szybciej, niż się zdaje. Odjaśnieje, osypie się dzień. Smutno promień ukośny odbije się Na brunatnej korze czereśni; Pozłotą pryśnie po polu Na jesienne pociemniałe tło I zgaśnie. I wyraźnie do bólu Poczujesz, że wszystko odeszło; Poezji Oleksandriwa właściwy jest rozumny liryzm. Liryzm powściągliwy, podległy rozumowi. W odróżnieniu od żywiołowego, spontanicznego, impulsywnego. Tracąc coś na bezwzględnej szczerości, poeta kompensuje straty stosowną miarą jej ujawnienia, co ratuje wiersz od infantylności, braku smaku, nadmiaru słów. Ten przejaw samoorganizacji, podporządkowanie uczuć pewnemu nadzorowi, który sprowadza do minimum ryzyko rozminięcia się ze zdrowym rozsądkiem, odróżnia lirykę Oleksandriwa od liryki Sosiury. To poeta języka autologicznego, u którego próżno szukać niespodziewanych tropów, rzadkich metafor czy obrazów. Jego możliwości wyrazowe są skromne w tym sensie, że w żadnej mierze nie pretendują do odchylenia od normy. W tej poezji brak czarujących nieprawidłowości, które nierzadko pracują na reputację poetów. Jak, na przykład, pointa u Płużnyka. I ta jesień, nieproszona, wczesna, Ta żałosna przyciszoność rzek — Niby widmowe łodzie nadziei, Co zachwiały się — i znikły na wieki… 10. 10.1969 Znalezisko Ciało księcia spróchniało dawno, Ale kości w rudym sarkofagu I w glazurowanym dzbanie wino Pozostały. Ulegać pragnieniu Martwy książę już, oczywiście, nie mógł, Ale dzban położono — z hełmem, I wołowy posrebrzany róg, Co w bitwach rozbrzmiewał gromem. Czy nad nim szlochała żona Czy córka, czy kochanka — nie wiedzieć. Ale rycerzy ciemna ściana Okuci w kolczugi stanęła na straży. “Już z tobą nam, książę, nie iść W wyprawy, w boje zbrojne…” I jarzyły się pod słońcem tarcze W nietkniętych traw kołysaniu. Błysnęły włócznie na tratwach, Tasaki zagrzmiały żelaznie… Podnieśli na śniadych rękach I na urwisko wstąpili groźnie. Ciało księcia spróchniało dawno, Ale kości zostały do dzisiaj. I stare pociemniałe wino W kamiennej rudej trumnie. Czarna smuga między łukami brwi, Niby zapis — o sieczy szalonej. Kim on był? Zapytajcie borów, Zapytajcie wiatrów Borystenu… 1.06.1974 Petrarka (1304—1374) On przeżył ją o całe dwadzieścia siedem, O dwadzieścia siedem smutkiem krytych lat. I w samotności, w zaciszu niemym, On słyszał echo jej ostatnich kroków Po awiniońskich płytach kamiennych, Rozdzwonienie słów, małe urywki zdań, I w świątyni, między ukwieconymi świętymi, B. Oleksandriw (Hrybiński — to jego autonim) — poeta poprawny. Otwarty, jasny, czysto mówiący, bez fonicznych “zaciemnień” (zbiegu spółgłosek), co zauważył I. Kaczuriwski. Wiersze jego dobrze czytać na głos. Są szczere i melodyjne, dziesiątki tekstów poety stały się pieśniami. Pieśni te u nas są nieznane, jak mało znana jest też poezja Oleksandriwa, ponieważ on jest z emigracji politycznej, wyemigrował w latach II wojny światowej. Śpiewnością jego tekstów zachwycał się J. Klen. Liryzm, władanie wierszem, kulturę języka odnotował J. Szewelow. Wypominał za mechaniczność melodyjności, automatyczne używanie trójsylabowych miar, zwłaszcza anapestu, wąskość tematyczną i formalną. Zarzuty rezonalne: poetyka Oleksandriwa znaczona pewną inercyjnością. Nie jest rezonalny zarzut — jakoby on, Oleksandriw, nie władał sztuką rozrywania frazy. Gdyby on nią władał, ukraińska poezja miałaby innego poetę. I ten poeta raczej nie zainteresowałby kompozytorów. Poezję Oleksandriwa Szewelow zaadresował czytelnikowi “przeciętnej inteligencji”. Podsumował: “Przyszłość Oleksandriwa jako poety zależy od tego, czy zdołał wyjść poza granice tego wąskiego kręgu, w którym jego poezja przebywa, czy zdoła on Drżące słowa próśb i sprzeciwów. Kanon. Prawo. Zakazana granica. Trwożny sen w wczesnym świcie… O czarująca, jedyna i obca, Dla mnie ty — jedyna w całym świecie! Jedna, jedna… oświetlonym czołem, Oczami, głosem, postawą — na zawsze! On tak i umarł w sutannie, za stołem, Na książkę wierszy głowę położywszy. Lipiec, 1974 Na buddyjskim cmentarzu Dwaj Japończycy stali, wziąwszy się za ręce, i płakali Nad otwartą jamą. Ktoś u Japończyków umarł. Dzień był dziwnie prosty. Gdzieś nad gałęziami wrony krakały, Podszedł starzec i, wzdychając, łzy otarł. I w wyobraźni wypłynęły: Kamakura, Kioto, kimono, Lotnicy-kamikadze, co znali i sławę, i grozę, Nie roniąc łez… Coś kapłan czytał monotonnie. Dzień był dziwnie prosty. I Japończycy stali we łzach. 1973 Pożegnanie z księciem (Na śmierć Jewhena Małaniuka, 16 lutego 1968 r.) Odarła się nić. Zatrzymało się serce kozackie. Tylko chmury i błękit. I ta sama gorzka obczyzna. A za milami mil, tam, gdzie step wichrami płacze, Nabrzmiewa ziemia. Zaczyna się wczesna wiosna. I grzmi dal. Otrząsa się z lodu Synucha, Wyrywa się w step, gdzie legendy i scytyjskie bogi. Przypływa z wysokości, z nieznanych granic widnokręgu, Niepokonany cień, by na rodzime położyć się brzegi… znaleźć swoje, niepowtarzalnie swoje oblicze”. Poza uwagą pozostała kultura tego, według samocharakterystyki, czystego serca, skłonnego do elegijności i zadumy. Przeczuwając zarzuty o pesymizm, Oleksandriw przypominał prawdopodobnym oponentom: wszystkie wybitne dzieła sztuki w planie światopoglądowym są pesymistyczne. I zauważył, że byłby “bardziej zaniepokojony”, gdyby go oskarżono o nieszczerość. Rzecz jasna, znał formułę Płużnyka: “Być szczerym — nie wszystkim się uda”, i — zdołał. Zwłaszcza w liryce intymnej, gdzie jego zdyscyplinowana szczerość odbiła się najwyraźniej. Dni, ognie, przejścia, pochody, wyjścia, Słońcojarne pożary — i serce poety, bojownika. Z podniesionym czołem, niby książę, on przechodził niepogody Z piórem i mieczem — nieugięcie twardy do końca. Zakończyła się droga. Niby pieśń — surowa i sławna. Odpływa poeta — zostawia chwałę i chulę. I zatęskni, zapłacze za nim Jarosławna, Ukraina zapłacze na dawnym kozackim wale. Pamięci T. Osmaczki Przyjdź… jestem samotny… nie słyszałem tego lata ani kukułki, ani słowika, i moje serce ma krzywdę do kogoś wielkiego, na którego nie ma ani sądu, ani sprawiedliwości… Przyjdź! …Wiem, że jesteś potężniejsza od mojego wielkiego krzywdziciela: dźwięki twojego głosu zmuszą zaszumieć moją duszę wszystkimi przelewami pieśni wszystkich ptaków ze wszystkich ogrodów wiosennej Ukrainy… T. Osmaczka Grób Todosia Osmaczki, w odróżnieniu od innych grobów obok niego, jest całkowicie zaniedbany, zachwaszczony… Z listu Ten szary płaszcz. I kapelusz. I bujne brwi. Czoła jasnego linia kręta. Tak, to Todos… Gardłowy śpiew mowy, I sarkastycznie złożone usta. Jakiż on inny, niezgłębiony! Wszystko niby tak — i niby wszystko nie tak. Poeta, nędzarz. Bezdomny i szalony, Co po światach błądził, jak wilkołak. I nie było nigdzie mu spokoju. Cały biały świat wydawał się czarnym snem. I oto teraz — ten kamień nad tobą, Nad grobowcem, co pokrył się chwastem. „Nikt, nikt nie będzie nas żałował, Gdy skrzydłem owieje nas ciemność…” Cóż, chwast. On też — niby kwiaty, Gdy niczego innego nie ma.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

No i to wszystko. Spaliłem twoje listy I zasmuciłem się, poczuwszy niby znużenie. Jakby nie dymy, a tak jakbyś ty Gdzieś odpłynęła w dal nieznaną. Spal moje… I będziemy znowu my, Jak wędrowcy, co spotkali się na moście. Niech płyną twoje i moje dymy I może, gdzieś zejdą się w wysokości. Wiersz Aleksandrowa “Niemożliwość”, prawdopodobnie zainspirowany Buninem, którego szanował i tłumaczył, pod względem sytuacyjnej kolizji, psychologizmu, złożonej gamy uczuć — należy do najlepszych utworów ukraińskiej liryki intymnej. Wyjścia poety poza granice zwykłego kręgu tematycznego — tęsknoty za utraconym krajem ojczystym, zagubienia na obczyźnie, samotności, tegoż intymu — to także pokonywanie w pewnej mierze inercyjności pisania, nabywanie nowej jakości. Ten krzyż. I napis. Po prostu. Wszystko do tematu. Ta wieczna pamięć — brama w zapomnienie. A on leży — samotny i osobny, Całkiem taki, jak był i za życia. 31.05.1979 Niemożliwość Zapukałaś w ciemne okno. Ponury wieczór. I wiatr. I ulewa. Ja ciebie już nie widziałem dawno. Zapukałaś w mokre okno. Ty? Czy naprawdę to ty? Niemożliwe. Cóż, wchodź. Oto godzina zła. Ta godzina, tak długo pożądana! Cóż teraz? Nie boisz się grzechu? To wchodź. Ta chatina sucha, Królowo moja długo wyczekiwana! Mokre rzęsy. I włosy. I płaszcz. I w pokorze pochylone ramiona. A w oczach — niby śmiech, niby płacz… “Może, ja nie w porę, wybacz…” Ty w porę, w porę, w porę! “Wiesz, stało się… Przegonił mąż, I teraz mimowolnie jestem wolna…” Dwie łzy spod ciemnych powiek. (No i nieudacznik on, twój mąż!) Ale pociecha gasła powoli… Niby zjawisko na tle okna, Gdzie kołysała się smuga latarni. Oto i stało się… Czyżby to ona? (Coś w sercu opadało do dna) Wiotka, mokra — i niby nieładna… Na pociemniałe szyby patrzę I malują się ramy, niby kraty. Może, ja z żalu zachłysnę się, Ale jakże powiedzieć? — Boję się! — To, co trzeba, co trzeba powiedzieć! Cóż za wieczór! Plucha i plucha, Wichury, i ciemność, i ulewa. Ty niby i ta, i nie ta… (Jak bezlitośnie mijają lata!) A zdaje się kochałem… Niemożliwe! Wspomnienie o gołębim gwarze Mów, moja synogarlico, gwarem Z podgórskiego Horynia. Graj Haftowanym głosem, gwarem Gołębich rozbrykanych stad. Znamienne poezje, poświęcone pamięci Płużnyka, Małaniuka, Osłmaczki, wiersze-portrety (“Petrarka”, “Beethoven”, “Stary artysta”, “Artysta”) i te, w których odbiła się historyczna przeszłość (“Znalezisko”). Z latami stawała się coraz bardziej odczuwalna skłonność poety do zagłębiania się w sobie, medytacji, te oznaki niespiesznego oglądu, które w perspektywie mogłyby odezwać się liryką filozoficzną, gdyby jego życie nie urwało się pod kołami samochodu pijanego kierowcy. Pouczająco jest spojrzeć na Aleksandrowa-Hrybińskiego jego oczami. Ta książka wyszła znów taka smutna, Że, za stroną przewracając stronę, Ja niby piję cierpki osad wina, Zgęstniałego na róży czy barwinku. Lecz co zrobię? Takie moje pióro, Takie moje sonety i sonaty. Bo radość — niby pożyczone dobro, Mów w godziny gołębione W gwarliwym gaju, w gromadzie, Gdzie dudnią, w gęstwinie zgubione, Gołokore grabiny gęste… Mów, gwarz mi gościem, Gorzkawe myśli moje grzej. Niech zgubioną zgodę ugościmy W gołębiej grzędzie błękitnej. * * * No i to wszystko. Spaliłem twoje listy I zasmuciłem się, poczuwszy niby znużenie. Jakby nie dymy, a tak jakbyś ty Gdzieś odpłynęła w dal nieznaną. Spal moje… I będziemy znowu my, Jak wędrowcy, co spotkali się na moście. Niech płyną twoje i moje dymy I, może, gdzieś zejdą się w wysokości. * * * Sine gwiazdy — i niebo bez dna. I spóźnione myśli — na rozrywkę. Przynieś mi kielich wina, Żeby zgasić ten smutek i pragnienie. Przynieś i postaw — i przejdź Czy zostań, tylko — ani słowa. Oblatują jesienne sady, Łagodnieje gwiazda wieczorowa. Co było, to było. I na próżno Rozważać, cierpieć, zgadywać. Pomiędzy nami gęstnieje ciemność, Zatarła i czyny, i daty. Gdzieś w ciemności biją zegary, Odliczają wieki po godzinie. Samotność. Tylko strzały gwiazd Przeszywają liście topolowe. Przynieś mi kielich wina. Jak powoli jaśnieje widnokrąg! My sami. Ja sam. Ty sama. I oprócz ciebie nikogo nie trzeba. 28.08.1969 * * * Swój cichy żal ja ciasno przywiązałem Na dnie duszy. Uczucie moje szalone! Co ledwie wziąłem, jak trzeba oddawać. I ja oddałem. I gdzieś dokądś do gwiazd Czy do ludzi, do innej roboty Ona poszła. I znowu na papier Moje cierpkie, gorzkie kładą się nuty. No oto one. Sobie czy nie sobie — Te cieniami lustrowane jeziorka? Przyjmijcież je. Jest radość i w żalu. I w smutku jest ciepło ludzkiego serca. Tytuł wiersza “Apologia”. W nim brzmi ta sama nuta, która poprzedzała zbiór “Kołobieg” — prawo człowieka do smutku jako do życiodajnego początku. Liryczny psychologizm, melodyjność wierszy poety skłaniają do wspomnienia folkloru. Aleksandrow jest z tych liryków, którzy są obojętni na formalne nowacje. Z wyjątkiem foniki, wrażliwości na aliterację, asonanse i konsonanse. Mów, moja synogarlico, mów Z podgórskiego Horynia. Graj Haftowanym głosem, gwarem Gołębich rozbrykanych stad. Z imieniem Aleksandrowa-Hrybińskiego związana jest dyskusja, która tak czy inaczej trwa do dziś. Poeta ostro zareagował na pojawienie się znanej antologii “Koordynaty”. “Ja nie jestem żadnym literackim troglodytą, wstecznikiem, i mój występ (chodzi o występ na 4. zjeździe “Słowa” — W. B.) w roli “kruzadera” w pochodzie przeciw modernizmowi wcale nie jest typowy dla mojego charakteru (w ogóle ten występ był całkiem przypadkowy), — ale ja kocham literaturę, zwłaszcza poezję, i za swój nie taki już młody wiek nauczyłem się odróżniać, co w niej jest prawdziwą sztuką, a co można określić i indiańskim słowem “kakabeka”. I ja nie mogę wyjść z podziwu, jakże Wy, były tyczynista, który zachwycał się żywiołową muzycznością Tycyny, który nawet wymyślił specjalny poetycki termin “klarnetyzm”, — może przeciągać taką antyartystyczną Jeszcze ja Wam niczego nie powiedziałem, A Wy już patrzycie przestraszeni na mnie. Nie trzeba. Ja niczego i nie powiem. Gdzieś tam komuś zajmują się świty, A ja już stanąłem na tej złej granicy, Którą mi nakreślono zawczasu. I oto teraz — jakie moje żniwa? Dokąd pójdę, nieradościwie się zbrawszy? I ja piszę gorzkie te słowa, Niby mówię “żegnaj” — nie przywitawszy się… Nad morzem Do żony Brzegi twoich marzeń Zamykają się — węższe, ciemniejsze. Uderza przybój W przybrzeżne bazaltowe nisze. Ty nad morzem siedzisz, Bose nogi dotykają fali. Niby jesienny sitowie, Twoje ramiona smutno pochylone. Nie martw się, pogódź się — Jeszcze w życiu nam wiele się nie uda. I teraz, i kiedyś — Co my bliżej, to dalej od szczęścia. Zapach morza gorzki, Niespodziewanych bryzgów nawała. Pewnie, ja nie taki, Jakiego mnie ty w marzeniach pragnęłaś. Nitkę-myśl snuję: No, a morze, a fale, a bryzgi? Każdy dolę swoją I niedolę przyjmuje od kołyski. Nie stykać się z nikim — To jak falom nie bić się z falochronem. Dobrze być giętkim, Lecz niedobrze ścielić się dołem. Ty nad morzem siedzisz, Bose nogi dotykają fali. Niby jesienny sitowie, Twoje ramiona smutno pochylone. To na próżno, to na próżno: Kołowego ruchu zatrzymać nie można. Każda dola — sama, Jak źdźbło pod burzą, każda. nią, antyestetyczną, antyzdroworozsądkową sałamachę jako twórczość naszych modernistów”. To fragment listu Ołeksandriwa do J. Ławrynenki, redaktora „Rozstrzelanego Odrodzenia”. Ławrynenko, powściągliwie wypowiadając się o poetach Grupy Nowojorskiej, tłumaczył się, „że puste miejsce tam, gdzie oni są teraz, nie byłoby lepsze dla Ukrainy i literatury”. Taka postawa sprowokowała zjadliwy atak: „…powiem tak: choroby weneryczne przyniosła w dziewicze zakątki świata postępowa zachodnia cywilizacja. Czy to znaczy, że w porządku przyjmowania zachodniej cywilizacji należy przyjąć także właściwe jej choroby weneryczne?”. Polemistą Ołeksandriw był z pierwszych. Życie jego urwało się w locie. Zginął tam, gdzie mieszkał, w Kanadzie. Rozważając jego twórczość, I. Kaczurowśkyj „wyznaczył” mu miejsce między Rylskim a Sosiurą. Można się z nim, z pewnymi zastrzeżeniami, zgodzić. Żalem serca nie kraj, Wyciągnij do mnie rękę zza morza. Mniejszy żal oddaj — Nie bierz sobie większego żalu. * * * A ile marzeń było zieloną wiosną! M. Rylśkyj Czy byłem zły? Czy może byłem nieuczciwy? Czy nie kochałem? Czy zwabiłem — i zapomniałem? Czy mógłbym ja w te zielone wiosny Nie być takim, jakim ja z Wami byłem? Myśli, myśli… Srebrzyste albatrosy, Dźwięczne słowa i serca cichy ból… I niebieska noc. I Wasze ciepłe włosy, Takie przesiąknięte wiatrem i deszczem… To wszystko było. Jak daleki łoskot gromu, Jak słońca gra nad stepem wiosennym… I oto teraz na kamieniu rudym To wszystko, jak sen, jak lata lekki dym, Co topnieje, tonie, gubi się powoli, Dokądś płynie bez celu i mety. No cóż — płyń. Znikaj na widnokręgu, Na tej granicy, której nie dojść… 2.II.1974 * * * Za przeszłością łez nie wyleję. Niech odchodzi, paląca, jak siarka. I na późne twoje „nie kocham” Uśmiechnę się wyrozumiale-gorzko. Bo na próżno, wstąpiwszy na krawędź, Wyrzucać przebyte obszary. W życiu nie uniknąć rozstań — Nieoczekiwanych rozstań z najdroższym. Nie pomoże niewykorzystany bilet, Nie pomoże, że sercem jestem czysty, — Do wesołych, do niebieskich zatok, Już ja wiem, nie dopłynę. Nie wstąpić na ścieżki dróg, Co w oparach kurzą się złotem. Będzie grudzień, i mgła, i śnieg, I na zawsze, na zawsze samotnie.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Wołodymyr Wojt: „Nie niszczmy bandury show-biznesem”

Naszym gościem jest zasłużony artysta Ukrainy Wołodymyr Wojt, laureat międzynarodowych konkursów jako bandurzysta i kompozytor. Z solowymi koncertami odwiedził Litwę, Niemcy, Polskę, Turcję, Izrael, USA, Kanadę. Pan Wołodymyr uważa, że bandura stworzona jest dla ukraińskiej pieśni i są jej przeciwwskazane konstrukcyjne innowacje, tym bardziej, że odmian bandur jest bardzo wiele. — Panie Wołodymyrze, po co stworzono bandurę? Co powinno się na niej grać? — Bandura stworzona jest dla ukraińskiej pieśni. Wprawdzie istnieją rozbieżności. Powiedzmy, katedra instrumentów ludowych kijowskiego konserwatorium od dawna odrzucała dorobek wykonawstwa ludowego. Głównym celem jest czysto instrumentalna gra, która odgradzała instrument od ukraińskiego słowa. — A co oznaczało pojęcie „bandurzysta” 50 lat temu? — Powiedzmy, Wołodymyr Kabaczok, uczeń Hnata Chotkewycza, założyciel Połtawskiej Kapeli Bandurzystów, jednoznacznie nie odpowiada na to pytanie. W swojej książce o grze na bandurze, wydanej w 1958 roku, pisze: „Gra na bandurze towarzyszy śpiewowi samego bandurzysty, dlatego dość trudno powiedzieć, kim jest bandurzysta: czy to muzyk, który gra na bandurze i śpiewa, czy to śpiewak, który sam sobie akompaniuje. Wiekowa historyczna tradycja kobzarskiej sztuki połączyła w naszym wyobrażeniu pojęcie bandurzysty-śpiewaka i bandurzysty-instrumentalisty w jedną nierozerwalną całość”. Kluczowe słowa to „śpiew” i „gra”. Unikalną formą wykonawstwa na bandurze jest kapela bandurzystów, gatunek, który przez swoją wieloletnią historię stał się twórcą tradycji chóralnych. Wykonawcy w kapeli bandurzystów są jednocześnie chórzystami i orkiestrantami, a podejście, w którym przeważa jedno skrzydło (chóralne lub instrumentalne), jest skazane na utratę gatunkowości. Ukraiński Ludowy Chór imienia H. Werowki to również w dużej mierze bandurowy ośrodek Ukrainy. Kiedy w 1943 roku w Charkowie założono Państwowy Ukraiński Ludowy Chór, w jego skład w całości wlała się Myrhorodzka Kapela Bandurzystów. Zatem kolektyw imienia Werowki kojarzony był jako chór, któremu towarzyszą bandury. Wszystko. Żadnych bajanów, żadnych cymbałów, niczego. Dlatego tradycja bandury w chórze ludowym była utrzymana jak dobre wino czy koniak. Wiadomo, że ukraińska pieśń z żadnym innym instrumentem nie brzmi tak dobrze, jak z bandurą. Dowodem na to jest pragnienie śpiewania przy akompaniamencie czy to kapeli bandurzystów, czy to chóru ludowego, orkiestry instrumentów ludowych, czy po prostu z bandurzystą, najwybitniejszych śpiewaków przeszłości i współczesności. Dmytro Hnatiuk, na przykład, prosił ojca, by akompaniował mu do pieśni na koncercie… Można także wspomnieć Iwana Kozłowskiego, Borysa Hmyrię, Mychajła Hryszkę, Andrija Kikotia, Petra Bilynyka, Mykołę Kondratiuka, Dianę Petrynenko, Iwana Patorżynskiego, Anatolija Koczerhę, Anatolija Sołowjanenkę, Marię Stefiuk oraz wielu innych. — Na jakie ryzyka, wyzwania jest Pan gotów jako bandurzysta? — Dla mnie najważniejsze jest, by nie mylić kultury z show-biznesem, w tym tkwi nasza największa katastrofa. Oto przykład. Na kolejne tele-show przychodzi człowiek, który rzekomo jest znanym muzykiem. Nie opowiada o kulturze, sztuce, o czymś ważnym. Artysta występuje jako ekspert w dziedzinie barszczów: „Tutaj czuję pomidorki, dużo soli. A to pewnie Niemiec robił, bo bardzo starannie wszystko pokrojone. Hm… ten pachnie piecem, babcia na pewno gotowała…”. W rezultacie wychodzi tania rozrywkowa zupa. Rozumiem, kiedy na taką audycję przychodzi produkt show-biznesowy, powiedzmy, Witalij Kozłowski. Rozpoznają go bez pieśni, po „twarzy”, która miga na ekranach telewizorów. Kozłowski nie opowiada o swojej twórczości, on próbuje potraw i wypowiada się na ten temat. A przedstawiciela kultury w sferach show-biznesowych zazwyczaj nie rozpoznają, dlatego w telewizji bierze instrument, żeby go przynajmniej z nim kojarzono. Wszystko to jest upokarzające i jeśli artysta paple o barszczykach, to już całkowita profanacja kultury. Największa bieda w tym, że my, bandurzyści, bardzo chcieliśmy przebić się do show-biznesu i tym niszczymy bandurę. Kiedyś występowała grupa „Szpylasti kobzari” w „Chwilinie sławy” w Moskwie. Ołeksandr Maslakow zapytał: „Do jakiej granicy można zgrywać głupka, trzymając w rękach bandurę?”. Powiedział niby żartem, ale tak naprawdę kryje się za tym głęboki ból. Jednak i Rosja potrzebuje błaznów, którzy zabawiają za pomocą ukraińskich symboli narodowych. Obecnie sytuacja jest taka, że ludzie są gotowi z bandurą robić cokolwiek. Półnagie dziewczyny we francuskim kabarecie coś grają na bandurze, tańczą wokół niej (jest filmik). Boli mnie, kiedy bandurę wykorzystuje się w jakichś akcjach PR-owych, a one, wydaje się, zajmują obecnie 95% tego, co dzieje się w przestrzeni artystycznej. To, niestety, można obserwować także w muzyce autentycznej. — Ile autentyczności jest w branży bandurowej? — Wśród autentycznych bandurzystów są wybitni przedstawiciele, oddani sprawie. Ale i oni podzielili się na pewne klany, które są przywiązane do miast. To Kijów, Charków, Lwów. Wprawdzie i w Kijowie jest jakaś rozdrobnienie. Ostatecznie można wskazać dwie wielkie tendencje z wieloma odchyleniami, zależnymi od osobistych poglądów lidera tego czy innego ośrodka. Jedni starają się trzymać jak najbliżej tradycji wykonawstwa ludowego. Drudzy pragną realizować się dla zabezpieczenia materialnego. Jedni wytwarzają bandury, które odpowiadają standardom ludowych, uczą się repertuaru drogą ustną itd. Drudzy używają dużych (pod względem rozmiaru) instrumentów, metalowych części dla głośniejszego, potężniejszego dźwięku, śpiewają ustawionymi głosami, stosują teatralne ruchy, które przyciągają uwagę publiczności, używają plastikowych paznokci, elektronicznych stroików, uczą się repertuaru z nut itd. A są wykonawcy, którzy łączą te dwie tendencje. I przy okazji nie zapominają szkalować ludzi, którzy grają na bandurze wzoru Iwana Sklara, twierdząc: „To bandura sowietikus”. Zatem pytań jest wiele, nie można ich rozpatrywać jednoznacznie, ponieważ prawda jest tu, tu i tu. I tak samo nieprawda jest obecna. Potrzebna jest rozwaga, trzeźwe spojrzenie na przeszłość. — Zatem, nie zobaczymy Pana w popowej, błyszczącej otoczce? — Próby zaprezentowania się były, ale nie w aż tak popowej otoczce. Za młodu również chciałem wskoczyć na najwyższy stopień, zwłaszcza popularności. I później były próby. Jakoś zadzwonił Milosz Jelić (uczyłyśmy się razem w konserwatorium), klawiszowiec i aranżer zespołu „Okean Elzy”. Mówi: „Teraz nagrywamy piosenkę, potrzebna jest bandura. Zagrasz nam?”. Następnego dnia spotkaliśmy się w studiu, nagraliśmy piosenkę „Weseli, brate, czasy nastaly”. Zdobyła ona niezwykłą popularność, chociaż ją zakazywano, zdejmowano z anteny. To był projekt społeczny „Okeanu Elzy”, dlatego moje nazwisko nie figurowało. Najciekawsze jest to, że producent i chłopaki doskonale rozumieli, czego chcą — tradycyjnego brzmienia tego instrumentu, który w szczególności otulał głos Wakarczuka. Żadnych pseudogitarowych riffów na bandurze czy konceptualnych improwizacji. Próbowałem grać i rocka, i jazz, który kojarzy się z muzyką intelektualną. Czasami banduryści zaczynają spekulować na tym: powiedzmy, gram jazz, więc jestem poważnym muzykiem! Ale, powtórzę się, bandura, moim zdaniem, stworzona jest do pieśni ludowej, właśnie pieśni. Dla mnie wymowna jest twórczość Hnata Chotkewycza i jego ucznia Leonida Hajdamaki. Całkowicie zniszczone, zatarte imię, jakby nie było człowieka. Dopiero niedawno to imię powróciło z zapomnienia, bo bandurzysta Wiktor Miszałow napisał dysertację, obronił w Charkowie. Chodzi o odrodzenie wykonawstwa na bandurze charkowskiej, za którą, właściwie, Chotkewycza rozstrzelano. L. Hajdamaka, pierwszy w historii ukraińskiej muzyki bandurzysta z wyższym wykształceniem profilowym, profesjonalny wykonawca, pedagog. Człowiek, który po Chotkewyczu wniósł znaczący wkład w rozwój sztuki bandurowej. L. Hajdamaka błyskotliwie grał instrumentalnie, ale wybitnych warunków głosowych nie miał, dlatego Chotkewycz stworzył dla niego melodeklamacje, podkreślając nierozerwalność ukraińskiego słowa i bandury. — Nie jest Pan tylko orkiestrantem, ma Pan numery solowe, gra Pan w trio. A za tym idzie określony repertuar, aranżacje. — Początkowo grałem solo z orkiestrą. Lecz do zespołu przyszli absolwenci kijowskiego konserwatorium — Tymofij Starenkow i Ołeksandr Mykoluk. I stworzyliśmy trio, jak to mówią, pod konkretny projekt, dni szewczenkowskie. — Kto w tej sprawie gra pierwsze skrzypce? — Ponieważ jestem koncertmistrzem grupy bandur, dlatego pierwszeństwo nawet nie było dyskutowane. Daną nam swobodę wyboru w kwestii repertuaru, wspierają nas, za co jestem wdzięczny kierownictwu. Chce się jak najwięcej zrobić, spróbować połączyć bandury kijowskie i charkowskie, tradycyjne instrumenty, w pewien sposób ograć wszystko. Chłopaki są utalentowani, dlatego współpracujemy twórczo. Ale jeden problem mimo wszystko istnieje. Jesteśmy bardzo zależni od producentów instrumentów. Czernihowska fabryka instrumentów muzycznych już nie pracuje. W każdym razie głównym producentem był… Iwan Sklar, on stworzył model instrumentu, którego używamy. Sklar — pierwszy kierownik grupy orkiestrowej w chórze imienia Werykiwskiego, i nie ma chęci przejść na bandury Lwowskiej fabryki, choćby nie wiem jak wspaniałe były. Nasze instrumenty wymagają odnowienia, renowacji. — Muzyczna wizytówka waszego trio? — Bardzo trudne pytanie o repertuar. Utworów jest mało, a te, które były zaaranżowane na trzy bandury, musieliśmy zaadaptować pod nasz zespół. Zaczęliśmy od fantazji „Nic jaka misiaczna” Ihora Marczenki. To też zapomniane imię. Utalentowany Ihor Sawycz Marczenko kierował orkiestrą bajanistów w konserwatorium, pisał wiele aranżacji dla orkiestry radiowej, którą kierował Andrij Bobyr. Zwróciłem się do swoich przyjaciół za granicą: w Kanadzie, USA, Argentynie, otrzymałem utwory Hryhorija Kytastego, przeznaczone dla nieco innego tembru — bandur charkowskich roboty Ołeksandra Honczarenki. Są one niezwykle efektowne w tych utworach. Trochę przegrywamy w brzmieniu właśnie w tych sztukach, a to skłania do szukania własnego repertuaru. Staramy się grać utwory Chotkewycza. Dla nas napisała sztukę „Strumoczky” młoda kompozytorka z Niżyna Ołena Spilioti. Utwór nowoczesny, o bardzo przyjemnym brzmieniu. Rozmawiał Wołodymyr KOSKIN

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

za granicą — można się tylko domyślać. Mam nadzieję, że miłośnicy staroci pójdą za przykładem znanego antykwariusza z Kaczanówki W. Tarnowskiego młodszego, który swego czasu podarował kolekcję czernihowskiemu ziemstwu i to uratowało ją od zniszczenia, a imię kolekcjonera od zapomnienia. Chce się wierzyć, że piąty salon antykwaryczny w Kijowie jest świadectwem tego, że współcześni kolekcjonerzy też są gotowi na podobne dary. zabawkami z ukraińskim malowaniem… I wszystko to jest tak rodzinne, ciepłe i bliskie. — Chcieliśmy tak skomponować naszą wystawę, żeby była organiczna, żeby wszystkie prace łączyły się treścią, kolorem i kompozycyjnie dopełniały się nawzajem. Switłana Ołeksandriwna lubi zajmować się etnoflorystyką, pracuje z naturalnymi materiałami, a ja jestem malarką. Chociaż wykonuję również różnorodne wyroby, używam w swoich pracach nowoczesnych technik i materiałów — dzieli się przemyśleniami Oksana Jahodka. Noworoczny nastrój darują również zaprezentowane obrazy „Noc przed Bożym Narodzeniem”, „Zimowy pejzaż”, „Zimowy poranek” Oksany Jahodki. Jednak ulubionym tematem artystki są anioły. W starodawnej technice, rzeźbie w lewkasie, wykonany jest „Anioł z darami”. A na płótnie „Anioł” przedstawiony jest w niebiosach czysto ukraiński anioł w tradycyjnym stroju. I wymowny szczegół — obok przez chmury przebija się pęd życia w postaci delikatnej rośliny… Na wystawie można również zobaczyć prace Wiry Karakidu, córki Switłany Ołeksandriwny. Są to interpretacje wieńców bożonarodzeniowych, ozdobionych jaskrawymi laleczkami, oraz anioły — amulety na szczęście. Wśród prac Switłany Wawiłowej uwagę przyciąga zmodernizowany wieniec z wikliny: tutaj wykorzystano także niewielkie zabawki z masą perłową, wstążki, papier nutowy, korki od butelek — i wszystko to połączono w jednej bożonarodzeniowej kompozycji. Na koniec Oksana Jahodka podzieliła się marzeniem: artystki planują stworzyć unikalne zestawy zabawek edukacyjnych dla dzieci, które od małego zaszczepiałyby zainteresowanie ukraińskimi tradycjami.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Wielki Salon Antykwaryczny — 2012

Już po raz piąty w Kijowie, w pomieszczeniach Mysteckiego Arsenału, odbył się Wielki Salon Antykwaryczny, gdzie tym razem zaprezentowano kolekcje ukraińskich muzeów, galerii antykwarycznych oraz prywatnych miłośników staroci. Jewhen BUKET Zdjęcie autora. Uwadze zwiedzających polecono eksponaty z czterech krajowych muzeów — Czernihowskiego Obwodowego Muzeum Sztuki im. H. P. Hałahana, Czernihowskiego Obwodowego Muzeum Historycznego im. W. W. Tarnowskiego, Połtawskiego Muzeum Sztuki im. M. Jaroszenki oraz Kijowskiego Muzeum Sztuki Teatralnej, Muzycznej i Filmowej Ukrainy, które połączono tematyką przynależności w przeszłości do kolekcji rodzinnej Hałahanów. Niestety, jej los przez rewolucję, wojny i ludzką ignorancję burzliwego XX wieku ułożył się niełatwo. Część eksponatów zniszczono, a część została rozproszona po różnych zbiorach. Zwiedzający tegoroczny salon mieli dobrą okazję ocenić najlepsze okazy z kolekcji Hałahanów, zwiezione do Mysteckiego Arsenału z magazynów muzealnych różnych miast Ukrainy. W szczególności Czernihowskie Obwodowe Muzeum Sztuki zaprezentowało galerię portretów Hałahanów, Rozumowskich, Darahanów, Hudowyczów, Koczubejów, która uformowała się w ciągu XVII—XIX wieku. Wiadomo, że jest to jeden z najpełniejszych rodzinnych zbiorów portretów na terenach Lewobrzeżnej Ukrainy. A Muzeum Sztuki Teatralnej, Muzycznej i Filmowej Ukrainy po raz pierwszy demonstrowało perłę swojej kolekcji — słynną szopkę sokiryńską z lat 1770. Przechowywana była ona w majątku Hałahanów w Sokiryncach przez około 150 lat. Kolekcję artystyczną udanie uzupełniono fotografiami krajobrazów posiadłości w Sokiryncach z początku XX w., a także unikalnymi dokumentami z archiwum rodzinnego Hałahanów ze zbiorów Czernihowskiego Obwodowego Muzeum Historycznego. Na Wielkim Salonie Antykwarycznym przedstawiono instalację multimedialną „Światłocień”, poświęconą pamięci Mykoły Winhranowskiego, którą wykonał Ołeksandr Dirdowski. Dzięki nowoczesnemu wideo-artowi poezja i muzyka wraz z licznymi półprzezroczystymi ekranami-projekcjami oraz realnymi autentycznymi przedmiotami stworzyły możliwość zanurzenia się w świat jednego z najjaśniejszych przedstawicieli pokolenia szestdziesiątników — poety i filmowca Mykoły Winhranowskiego. Tym projektem zapoczątkowano przygotowania do przeprowadzenia na Ukrainie „Miesiąca Mykoły Winhranowskiego”, który zaplanowano na kwiecień 2013 roku. Wtedy zostaną zrealizowane różnorodne inicjatywy: od retrospektywy jego filmów, projektów foto-, wideo- i muzycznych, po konkurs wśród ukraińskich uczniów. 140. rocznicy urodzin wybitnego ukraińskiego artysty Ołeksy Nowakowskiego poświęcona była jeszcze jedna wystawa w ramach salonu. Właścicielem kolekcji jest doktor filologii, kandydat nauk o sztuce, akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, profesor Mykoła Muszynka. Organizatorzy twierdzą, że obecnie jest to największa prywatna kolekcja płócien O. Nowakowskiego (55 dzieł), jeśli nie brać pod uwagę kolekcji należących do rodziny artysty. Na innych powierzchniach wystawowych również było wiele wartych uwagi rzeczy: od monet po naczynia i meble, od pocztówek i starodruków po mapy geograficzne i modele statków morskich. Ceny na nie nie były ogłaszane. Wygląda na to, że my, odwiedzając muzea, widzimy tylko okruchy tych historycznych artefaktów, którymi bogaty jest nasz kraj. A ile naszego dziedzictwa historycznego i kulturowego znajduje się na [wystawie] „...”, której autorkami są Oksana Jahodka i Switłana Wawiłowa. Od razu rzuca się w oczy to, że w autorskich pracach mistrzyń: instalacjach, ozdobach choinkowych, lalkach, zabawkach, amuletach, przedmiotach ukraińskiego gospodarstwa w miniaturze harmonijnie połączono tradycję i nowoczesność, materiały naturalne i syntetyczne. Tylko spójrzcie na słomianą „Choinkę-diducha” w doniczce. Czyż to nie dzieło. Sokiryńska szopka, lata 1770.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Po rodzinie ciepłe i bliskie… Papierowe fantazje

Uliana WOLYKOWSKA Zdjęcia Ołeksandra ŁYTWYNENKI Czymże jest Nowy Rok bez leśnej piękności? Dla wielu bez niej święto nie jest świętem. Lecz mało kto zastanawia się nad tym, że podczas „choinkowych kampanii” dziesiątki tysięcy drzew iglastych po prostu idą pod topór. Nowy Rok oj jak drogo kosztuje naturę (żeby drzewko urosło, potrzeba 10—15 lat!)… A dlaczego by choinki lub innego drzewa iglastego nie posadzić u siebie przy domu (zważając na to, że drzewa iglaste oczyszczają powietrze i darują człowiekowi życiową energię) i co roku przyozdabiać go nie w tanie chińskie ozdoby, a cukierkami, szyszkami, oryginalnymi, własnoręcznie wykonanymi zabawkami, kompozycjami… Po co orientować się na świat, który wyjaławia i zabija duszę?! Tak, z jednej strony niby ciekawie — choinka z skonfiskowanych pił łańcuchowych, z plastikowych butelek, ze śmieci, z telefonów komórkowych, z części LEGO, stalowa choinka… A z drugiej — patrząc na takie „twory”, czyż można poczuć smak noworocznych świąt?! A my, Ukraińcy, też ślepo małpujemy… Oto i na Dzień Świętego Mikołaja w Kijowie wystartował świąteczny maraton uroczystym zapaleniem Głównej noworocznej choinki Ukrainy i fajerwerkami. Cieszy to, że to już nie stożkowate straszydło. Za co wielkie podziękowania od kijowian i gości miasta (po raz pierwszy noworoczna choinka została stworzona z uwzględnieniem życzeń mieszkańców stolicy). Nawet przeprowadzono konkurs na wyłonienie najlepszej propozycji jej wyglądu zewnętrznego (za choinka. I niech nie trzydziestometrowa, nie tak pompatyczna, nie tak kosztowna, nie tak epatująco-nowoczesna, a po prostu prawdziwa. I co roku obserwować, jak ona podrosła… Czyż to nie cud?! Jeszcze raz krytycznie rzuciwszy okiem na diodowe zabawki, kieruję się do Muzeum Hetmaństwa. Tutaj, w przytulnej sali, przypominającej wiejską chatę, wystawa artystyczna ukraińskiego świątecznego wystroju „Świąteczna Ukrainasztuki? Oglądasz tę uwspółcześnioną cud-interpretację i wypływają dziecięce wspomnienia: kędzierzawy diduch na pokuciu w babcinej chacie i niewielka, przyprószona śniegiem, świerczyna na podwórku. A tutaj one połączyły się w jedno. Jeszcze i przyozdobiona „diducho-choinka” orzeszkami, szyszkami, wzorzystymi drewnianymi konikami, obwarzankami, laleczkami-motankami, aniołkami, aromatycznymi kawowi- Karina MESZKO, studentka 1 roku Instytutu Dziennikarstwa i Stosunków Międzynarodowych KNUKiM W Państwowym Muzeum Zabawki otwarto wystawę ozdób choinkowych. Pierwsze ozdoby choinkowe były jadalne: jabłka, jajka, orzechy, cukierki. Właśnie jabłka stały się pierwowzorem szklanych bombek. Wystawa w Kijowie poświęcona jest zabawkom, stworzonym własnoręcznie z papieru, i nosi nazwę „Noworoczne papierowe fantazje”, bo właśnie od tych zabawek zaczęła się historia noworocznych ozdób. Różnorodność wyrobów z papieru zadziwia: kartonażowe zabawki „drezdenki”, figurki z papier-mâché, ukraińskie wycinanki. Niektóre własnoręcznie wykonane ozdoby zostały zrobione w kijowskich rodzinach ponad stulecie temu i mają swój szczególny ornament. Zadziwiają papierowe baletnice i aniołki, a także zabawki, stworzone w popularnej technice „quilling”. Organizatorzy i pracownicy wystawy opowiadają historię każdej zabawki, dzielą się noworocznymi opowieściami i darują świąteczny nastrój swoim zwiedzającym. Ogólnoukraińska sieć edukacyjna „Szczodennyk.ua”, Państwowe centrum edukacji pozaszkolnej, studio quillingu „Papierowe Kędziorki” oraz Państwowe Muzeum Zabawki zapraszają każdego, kto zna techniki wyrobów z papieru, wziąć udział w Ogólnoukraińskim konkursie „Noworoczna zabawka z papieru”. Taki konkurs nie tylko zaciekawia młodych mistrzów, ale i daje możliwość dzieciom wykazać się fantazją i otrzymać prezent za swoją designerską pracę. W twórczej rywalizacji wzięło udział około 6000 osób. W Państwowym Muzeum Zabawki obok prac utalentowanych uczniów przedstawione są wyroby znanej designerki Marty Chołod. Stołeczne Muzeum Zabawki, gdzie odbyła się wystawa „Noworoczne papierowe fantazje”, daje możliwość nastroić się na noworoczny klimat i proponuje powitać święto ze stworzonymi własnoręcznie zabawkami i ozdobami!

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Ogrzewaliśmy się muzyką

Olha KOŁOMIIEC, recenzentka muzyczna. W Sali Kolumnowej imienia Mykoły Łysenki Narodowej Filharmonii Ukrainy odbył się koncert muzyki ludowej, zapoczątkowany przez Mykołę Rizola, artystę ludowego Ukrainy. Mykoła Iwanowycz Rizol urodził się w dniu Świętego Mikołaja — 19 grudnia 1919 roku. Jest on bajanistą, pedagogiem, kompozytorem, artystą ludowym Ukrainy (1982), profesorem Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. Piotra Czajkowskiego. Jako pedagog wychował kilka pokoleń muzyków-bajanistów, wśród których są także artyści ludowi Ukrainy — Wołodymyr Besfamilnow i Serhij Hrinczenko, kompozytor i dyrygent Wołodymyr Runczak; założył kwartet bajanistów, który przetrwał ponad 50 lat i którego działalność twórcza trwa nadal. Mykoła Iwanowycz podniósł zespołową sztukę ludowo-instrumentalną na najwyższy poziom. Nasz koncert rozpoczął młody zespół studencki Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki „Harnohraj”, kierownik artystyczny Serhij Didok. Młodzi wykonawcy rozpoczęli koncert od Wianuszka ukraińskich melodii W. Popadjuka. Zespół muzyków składa się z dwóch skrzypiec, dwóch sopiłek, dwóch bajanów, akordeonu, kontrabasu oraz cymbałów. A do wykonania nokturnu Serhija Didoka „Ti a mo Mo-Ti-A” dołącza i soluje świryl. Trzeci utwór „Bukowynka”, gdzie solistą jest Nazarij Jaremczuk — bajan, jest wyrazisty dzięki swoim bukowińskim melodiom, podobnym do melodii huculskich. Lecz z czasem współczesna melodia wdziera się w utwór ze swoimi dość nieharmonicznymi akordami. Śladem za młodymi i żwawymi wykonawcami występuje trio „Kozaczka”, które uświęciło wieczór kolędami i szczedriwkami, które napełniają domy błogosławieństwem. Trio to Tetiana Szkolna, Inna Karzanowa oraz Anastasija Czumaczenko, a akompaniował im na cymbałach Wołodymyr Polowczyk. Głosy solistek prowadzą nas w pradawną historię, malując dźwięcznym śpiewem obraz narodzin Jezusa, a dzwoneczki w rękach śpiewaczek jakby zwiastują szybkie przyjście Chrystusa. Wykonywały: „A w koneć stoła sydyt Mykołaj”, „Szczo to za pre dywo”, „Oj w poli, poli wijśko stojało”, „Tam wysoko w synim nebi”. Koncert kontynuował dziecięcy zespół folklorystyczny „Rajhorodok” Ogólnoukraińskiego stowarzyszenia młodych badaczy folkloru pod kierownictwem Susanny Karpenko. Dzieci, ubrane w ukraińskie stroje ludowe, nikogo nie pozostawiły obojętnym. W ich wykonaniu zabrzmiały kolędy „Oj, chto, chto Mykołaja lubyt”, „A Bożaja maty”, „Pryjszły panyczi koljaduwaty”, szczedriwki „Diwko Halu, my do tebe pryjszły”, „Na horodi, na kurhani” oraz kilka ukraińskich piosenek żartobliwych. Jeszcze jedna ciekawostka koncertu — kawatina Figara z opery „Cyrulik sewilski” G. Rossiniego, temat znany na cały świat, został przełożony przez O. Dmytrijewa na instrumenty ludowe. Brzmienie jest niezwykłe, lecz niektóre momenty zachwycają, zwłaszcza szybkie tempo na końcu dzięki manierze gry na dombrze — ciągłe tremolo, brzmi nawet jeszcze bardziej żartobliwie. Wykonywał zespół „Dywohraj”, solo na bajanie — laureat międzynarodowych konkursów Roman Onyskiw. Zespół „Dywohraj” wykonał Fantazję na tematy huculskie P. Terpeluka, solo na skrzypcach — laureatka międzynarodowych konkursów Olha Czornokondratenko. Melodie huculskie wyróżniają się niezwykłą śpiewnością. Najczęściej partię solo wykonują skrzypce, flet lub cymbały. Melodii przyrodzona jest zmiana tematu z powolnego, przeciągłego, który wykonywany jest na skrzypcach, na żwawy i żartobliwy, gdzie solują cymbały. Utwór jest jaskrawym przykładem tego, skrzypce pani Olhy bardzo dobrze znają ludzką duszę, „szlochają”, przepełniając serca tęsknotą i obrazując dalekie rodzinne góry, gdzie echem trembita woła trembitę. Lecz zmiana tematu zmienia także nastrój. Charakterystyczne przyspieszenie melodii tanecznej na końcu i jaskrawy finałowy akord. Mykoła Iwanowycz Rizol zapoczątkował kwartet bajanistów.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Od Mikołaja do Gromnicznej

Kijowskiej Filharmonii, który już 50 sezonów niestrudzenie występuje na scenie, z czego 40 w niezmienionym składzie, co jest rekordem dla zespołów. Teraz kwartet nosi imię swojego założyciela. Kierownikiem kwartetu jest Serhij Hrynczenko. Wykonuje „Czardasza” M. Rizola oraz „Kołomyjkę” W. Zubyckiego. Czardasz to węgierski taniec ludowy, który wyróżnia się zmiennością tempa, gdyż zaczyna się powolnym lirycznym wstępem w kole, a kończy w szybkim rytmie tańca w parach. Mykoła Iwanowycz Rizol obserwował twórczość wszystkich zespołów, a zwłaszcza ludowych. „Ridni naspiwy” w Zaporożu wystąpili na konkursie właśnie z utworem Mykoły Rizola i właśnie z tym utworem przyszło do nich uznanie, choć potem było jeszcze wiele konkursów i różnych występów. Zespół jest niezwykle wyrazisty, ma wiele cech szczególnych: to wspaniała umiejętność współpracy w zespole, wirtuozeria, profesjonalizm, stała praca z solistami, ich niezwykła artystyczność, emocjonalność i doskonałość. Kierownikiem zespołu jest zasłużony pracownik kultury Ukrainy Jurij Karnauch. Niezwykle przejmująco zespół wykonał przełożoną na instrumenty ludowe piosenkę „Patrzę w jeziora błękitne” z filmu „Cienie zapomnianych przodków”. Solo na bajanie — Serhij Hrynczenko, na bałałajce — Jurij Ołeksyk. Na zakończenie koncertu wystąpił zespół muzyki ludowej „Pierwocwit”, w którym wykonawcami były także dzieci. Najpierw wyszli instrumentaliści z „Wiejską polką” Mykoły Rizola, a później wokaliści z piosenkami „Przez sad winogron” i „Toastowa”. Koncert się skończył, ale święto trwa. Dobrego nastroju! Mykoła NESTERCZUK, sekretarz odpowiedzialny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki w ramach przygotowań do świąt Noworocznych i Bożonarodzeniowych wspólnie z Muzeum Sztuki Teatralnej, Muzycznej i Filmowej Ukrainy 21 grudnia 2012 r. przeprowadziło uroczystość „Od Mikołaja do Gromnicznej”. Praca z dziećmi i młodzieżą dla Towarzystwa „Proświta” oraz Muzeum jest najbardziej priorytetowa. Celem takiej działalności jest nie tylko propagowanie ukraińskich zwyczajów ludowych, tradycji i obrzędów, ale także patriotyczne wychowanie dorastającego pokolenia. Przez wiele lat w grudniu, na dzień Świętego Mikołaja, Muzeum organizuje wystawy prac dziecięcej twórczości plastycznej. W tym roku w westybulu Muzeum otwarto wystawę prac plastycznych uczniów szkoły muzycznej w miejscowości Szczasływe w rejonie boryspolskim obwodu kijowskiego. Na wystawie zaprezentowano prace malarskie, rzeźbiarskie i tkackie. Jasny, ciepły nastrój prezentowanych dzieł oddaje bezpośredniość dziecięcego myślenia. Na spotkaniu wystąpiła grupa „Wesoły jarmark” dziecięcego centrum zdrowotno-ekologicznego rejonu obołońskiego miasta Kijowa z programem „Wszyscy czekają, wypatrują cudotwórcy Mikołaja” (kierownik artystyczny Marija Hrycan). Zespół artystyczny występował na wielu scenach Kijowa. W 2011 roku byli uczestnikami II Międzynarodowego Festiwalu Kultury Ukraińskiej „Wodohraj”, a w 2012 — Międzynarodowego Festiwalu „Czerwona ruta”. Mali artyści i ich opiekunowie zostali nagrodzeni cennymi upominkami Towarzystwa „Proświta” oraz Muzeum. ...nia, po raz kolejny byłam mile zaskoczona, że we współczesnym społeczeństwie, któremu z całych sił narzuca się wartości konsumpcyjne, kulturę masową i bezduchowność, dzieci dziedziczą najlepsze ukraińskie tradycje, dobroć, współczucie dla bliźniego. Wiewiórka Liza Riaboszapka, na przykład, marzy o tym, żeby jej nauczycielka Maryna Wiktoriwna nigdy nie chorowała, a myszka Katia Telina — żeby jej rodzice żyli długo, długo. — Czy chcemy zabawek, cukierków? — pytają dziewczynki. — Tak, oczywiście, ale to nie jest najważniejsze.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Święty Mikołaj w muzeum Lesi Ukrainki

Nadija KYRJAN Zdjęcia autorki 19 grudnia Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wspólnie z Muzeum Lesi Ukrainki przygotowało dla dzieci przedstawienie teatralne. Uroczystość rozpoczęła się w przytulnej sali muzeum, w tym domu, w którym niegdyś mieszkała rodzina Kosaczów. Gości powitała kierowniczka Muzeum im. Mykoły Łysenki Roksana Mykytiwna Skorulska. „Zawsze obchodzimy dzień św. Mikołaja w naszym muzeum. Ale w tym roku w marcu minęło 170 lat od urodzin Łysenki, a w listopadzie 100 lat od jego śmierci. W związku z tymi wydarzeniami Gabinet Ministrów przeznaczył pieniądze, a nasz budynek został wyremontowany. W końcu tradycyjnie wszystkie trzy rodziny: Kosaczów, Łysenków i Starickich zawsze wspólnie obchodziły zimowe święta — raz w jednym domu, raz w drugim, raz w trzecim. Mikołaj zawsze był u Łysenków”. Uczestnicy uroczystości — wychowankowie Kijowskiej Specjalistycznej Szkoły Muzycznej im. Mykoły Łysenki, założonej przez kompozytora jeszcze w 1904 roku, wykonali fragmenty jego oper „Koza-Dereza” i „Pan Kocki”. Na imprezę przybyli również ze swoim programem artystycznym uczestnicy dziecięcego chóru „Schodynky” z Szkoły w Sofijiwsko-Borszczahiwce na Kijowszczyźnie, którym kieruje aktywna działaczka Proświty Iryna Jakubowska, utalentowana uczennica wnuka Mykoły Łysenki. Święty Mikołaj wręczył prezenty przygotowane przez „Proświtę” — dziecięce książki, płyty kompaktowe, słodycze. Razem z Mikołajem dzieci powitał także odpowiedzialny sekretarz „Proświty” Mykoła Nesterczuk: „Dzisiaj usłyszeliśmy, jak ładnie nasze dzieci potrafią śpiewać, jakie mają piękne stroje: i misie, i myszki, i kotki. Myślę, że wszyscy dobrze się uczycie, słuchacie swoich rodziców i jesteście dumni z tego, że jesteście Ukraińcami. A później będziecie pracować i pomnażać chwałę naszej ojczyzny”. Porozmawiawszy z dziećmi, wypytawszy o ich marzenia i życzenia-

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Imieniny roku

Bajka Rok nieźle się zabawił Na przestrzeniach wieku. A pod wieczór aniołek Zapalił gwiazdkę. Uświęcił się wiekowy Przełom wielki. I urodził się rok nowy Pod skrzydłem choinki. Rok nad zamiecią rośnie Z rozkazu losu. Obok wiśnia kwitnie W zielonej sukience. “Miła wiśnio, czyżbyś Przyszła do mnie?” “Ja nie wiśnia już, A wiosna zielona”. Rok barwnie migocze, W rosie przemyty. Obok wiśnia powiewa W obfitych koralach. “Miła wiśnio, czyżby Czas nam siwieć?” “Ja nie wiśnia już, A gorące lato”. Rok nas wzywa do cudów I mostek mości. Obok wiśnia ogrzewa Złoty listek. “Miła wiśnio, czyżby Piękna nam nie dość?” “Ja nie wiśnia już, A bezlistna jesień”. Rok oczekuje gości, Maluchów dobrych. Obok wiśnia rośnie W kruchym pyle śnieżnym. “Miła wiśnio, czyżbyś Zachowała soki?” “Ja nie wiśnia już, A zima wysoka…” Dwie gwiazdy niesie do nas Aniołek piękny. Zajaśnieje nam jedna, A druga zgaśnie. I rozkwitnie sad zimy Na łanach szerokich. Świętować będziemy i my Imieniny roku.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Petro PEREBIJNIS Noworoczek

Biała bajka Och, nie chce się w bród! Co to za woda? Przeskoczył rzekę dziad — Biała broda. Zrzucił futro drogie. „Stójże!” — zawołał. I zatrzymała się w biegu Spieniona rzeka. Wiatr gwizdnął nad saniami. Niczym pieczyng. Białą ścieżkę zimy Zajączek przebiegł. Zimowe słoneczko Gada mróz luty! Zasypało wszystkie drogi. Za oknem szaleje chłód. Ola w łóżeczku. Niedomaga. Słońce w szybę zagląda, Ono też ma jakąś biedę. Czarno kracze wrona: „Słońce ma gardziołko czerwone!” Kwiaty dla zajączka Mama kwiaty podlewa. Tata z polowania Niesie mamie i sobie Smakowity obiad. A chłopcu — Zajączka. Przestraszonego. Żywego. Zapłakanego. Cieplutkiego… Nie oślepnie sierota — Ma klatkę złotą. Klatkę tata zamyka. Ma domek zajączek! Oj, jak wesoło chłopcu, Ale ciasno zajączkowi. Zadrzemie — śni się mama, Śni się zając-tatuś. Syty zajączek Żwawo biega we śnie. Pręciki mocne Głaska łapką i stęka. A drzwiczki brzozowe Tata szczelnie zamyka… Oj, jak wesoło chłopcu! Diudia Świszcze diudia nawiedzona. Stęka Morozenko. Przypada do okna Słoneczko niziutkie. Widać, zimno mu W kosmosie niemym. Biedne słoneczko w dymie Prosi się do domu. Leśny gość Sobolową czapkę Wiśnia włożyła. A choinka człapie Z lasu do wsi. Majaczą zabawki, Światełka domostw. Noworoczną gwiazdkę Gość nam niesie. Wygląda choineczkę Dziad Nerubaj. Bębni zimka W biały bęben. Noworoczek Między lodami z oddali Drepcze dziad Rok. A za dziadem — cok, cok, cok! — Cudotwórca Noworoczek. Sieje ziarna z rękawa, Śniegiem ziemię pokrywa. Do dzieci równa krok I rośnie Noworoczek. On choinkę nam niesie, Bo duży on — i tyle! Choinka Przedzwania śnieżynka Na zegarze zimy. Lśni gwiezdna ścieżka Między dziwnymi dziećmi. Nie boją się tata i mama Ich puszczać za próg. Bawią się z maluchami Dziadek Mróz i młody rok. Nuże skokiem, wnuczęta, Niech nie topnieje ta góra! Z młodym rokiem na sankach Przelatuje dzieciarnia. Rok odlicza minutkę Na szerokim podwórzu I zapala choinkę Pierwszym promieniem gwiazdy. Rok idzie Lśni śnieżna babcia Między wesołymi ludźmi. Rok w białym kożuchu Do domostwa idzie. Na klonowym progu My witamy go I płonie w zamieci Wielbiący ogień. Szczodrze sieje się żyto I łagodnieją słowa. Pada niebieska śnieżynka, Jak gwiazda wiekowa. Wiosnokonik bzowy Skacze w dal młodą. I stukoczą podkowy Na jordańskim lodzie. Posiewacze Siej się-rodź się, Żyto, pszenica! Ściany ciasne. Sypie dzieciarnia Ziarna-słowa. Sieje pieśni. Wszystko jak należy. Chrzestna woda. Rodzima ziemia. Siej się-rodź się! Boża prawica Grzeje malca. Pufa i Czapa Mamy kotkę Pufcię, Mamy łaskawego kota Czapcię. Pufa czarodziejska — Nimfa czarno-biała. No, a Czapa, jasna sprawa, — Czarny, niczym noc. Oto umyła Pufa nóżki, Włożyła swoje pończoszki, Białe futerko drogie — I spaceruje na śniegu, Niezauważalna, niczym śnieżynka. Prawie niewidzialna. No, a Czapa ani mru-mru! Widać Czapę i w zamieci… Taka u nas dziwność. Między kotami jest różnica. Oto wracam ze szkoły — I nie pomylę nigdy. Od razu widać, jasna sprawa. Pufa — dzień, A Czapa — noc. Hardun Węglooki bałwan Zhardział, niczym indyk. Nastroszył coraz wyżej Rozkraczone miotlisko. Pod nowoczesnym kapeluszem Nie rusza nawet uchem. Do niebios uniósł Czerwonawy nos. Niebieskie buciki Po śniegu sarna Sunie na przełaj. A sikorka wzuła Niebieskie buciki. Ty skacz, sikorko! Śnieg — jak klepisko. Podobny do studzienki Ślad od obcasa. Śniegoplaża Biegła biała śniegobaba, A za nią kura Pstra, A za nimi śniegodziad Mruczy w ślad: „Będzie, będzie babie licho! Napęczniała odwilż. Ty choć usiądź, ty choć leż — Nie pomoże śniegoplaża”. Wereda Marzy luty. No i dziwy! Lód staje się marą. Marzec fajkę nabija Srebrną mahrą. Odprowadza siwy dziad Zimę w drogę I macha jej w ślad Z dymu błękitnego. Wieje, stęka wereda. Kręci wrzeciono. A z roztopów wygląda Młode, zielone. Ruta wschodzi, rośnie. Chmura przelatuje. Luty ulicę miecie, Marzec podmiata. Marzec Marne wyje wichura Przed wrotami. Zimka pojechała Niebieskimi saniami. Marzec biały kwiatek Wyjął zza połowy I wierzbową świeczkę Dzieciom zapalił. Zielona harfa Popędza zimę Wiaterek wilgotny. Wyłania się z dymu Słupowa droga. Tam zawieja więdnie I wierzba iskrzy się. Na zielonej harfie Nagrywa wietrzysko. Dzięcioł na estradzie Chata pośród sadu Tęczowo kwitnie. Dzięcioł na estradzie Raduje dzieci. Ścięta brzózką Chłód zapomina. Błyska na cięciu Ścieżka dźwiękowa. Muzyka taka jest. Dzięcioł na pniu Dziobkiem dotyka Nutę dźwięczną. Weseliki Oj raduje się tęcza, Koralami gra. Powracają weseliki Do rodzinnego kraju. Wypływają żurawiki Sznureczkiem nierównym, Niczym białe stateczki W rzekach Ukrainy. Są powaby i wolność W ciepłym kraju. Lecz nie ma tam doli, Dniepru tam nie ma.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

eksperymenty amerykańskich naukowców dowiodły, że w przyszłości ludzie będą mogli porozumiewać się za pomocą fal mózgowych. Koreańscy naukowcy ustalili, że muzyka umysłu, jeśli przetworzyć impulsy płynące z ludzkiego mózgu, przypomina jazz, a zasada samego rozwoju mózgu, jak się okazało, jest podobna do mechanizmu budowy Wszechświata. Inne unikalne badanie potwierdziło dawne wierzenie, że u ludzi, którzy zostali zabici lub zginęli nagle, na przykład w katastrofie, dusza jeszcze długo nie może oderwać się od ciała. Nieustannie powraca, zwłaszcza w nocy. Kamera, która otrzymała nazwę GRW, którą wynalazł i zaprezentował w tym roku profesor, doktor nauk technicznych, zastępca dyrektora Instytutu Badawczego Kultury Fizycznej w Sankt Petersburgu Konstantin Korotkow, potrafi widzieć duszę. Przyrząd rejestruje to, co nazywa się aurą człowieka, podczas życia, w momencie śmierci i w ciągu kilku dób po niej. Wbrew plotkom o tym, że Indianie przepowiadali koniec świata w grudniu 2012 roku, na ścianach odkrytej w tym roku w dżungli Gwatemali „dramatycznej” świątyni starożytnych Indian Majów przedstawione są obliczenia, które przewidują, że życie na Ziemi będzie istniało jeszcze niejedną tysiąc lat. „Czy ludzkość jest jedyną technologicznie rozwiniętą cywilizacją we Wszechświecie?” — zapytał w 1950 roku włoski fizyk Enrico Fermi. Równanie amerykańskiego astronoma Franka Donalda Drake’a dotyczące szacowania liczby pozaziemskich cywilizacji, z którymi ziemianie mogliby nawiązać kontakt, daje, w zależności od wyboru niewiadomych parametrów, wystarczająco wysoką szansę na takie spotkanie. Na ten wniosek Drake’a Fermi odpowiedział: „Jeśli w naszej galaktyce istnieje wiele rozwiniętych cywilizacji, to gdzie one są? Dlaczego nie obserwujemy żadnych śladów pozaziemskiego życia, takich jak na przykład sondy, statki kosmiczne lub transmisje radiowe?”. Enrico Fermi doszedł do wniosku, że albo nasze rozumienie natury, albo nasze obserwacje są niepełne i błędne. Wygląda na to, że miał rację. Trzeba zmieniać wyobrażenia o świecie, który nas otacza, o nas samych. Stary świat się wyczerpał. Przyszłość już się zaczęła. obok zostawili napis kredą: „Oto wam koniec świata! Koniec łączności!”. A na Ługańszczyźnie bezrobotny z powodu „końca świata” oblał się benzyną i podpalił. W końcu Ukraińcy od dawna nauczyli się postrzegać otaczający świat z humorem. Chociaż żyć nam przychodzi rzeczywiście w apokaliptycznych warunkach: produkty są modyfikowane genetycznie, zamiast leków w aptekach często sprzedają podróbki, władza w ogóle zachowuje się tak, jakby była z innej planety i wszyscy wokół są dla niej „obcy”… Ale pewien dziadek powiedział kiedyś: „Nic strasznego, przeżyliśmy głód, przeżyjemy i „dostatek”. Wierzę, tak jak ten siwowłosy dziadek, że wszystko co złe stopniowo pozostanie w przeszłości, będziemy mieli wspaniały i zamożny kraj, a wszystkie apokalipsy nas ominą, tak jak ta tegoroczna. Pamiętajmy, że każdy z nas odpowiada za przyszłość, więc twórzmy nową epokę razem. Z Nowym Rokiem! Stronę przygotował Jewhen BUKET

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Postęp nauki. Rok 2012

17 grudnia zamknięto Wielki Zderzacz Hadronów (WZH) w celu przeprowadzenia planowych prac konserwacyjnych. W tym roku bohater naszych publikacji z minionych lat wreszcie spełnił pokładane w nim nadzieje. Otóż 4 lipca naukowcy pracujący z WZH ogłosili odkrycie cząstki będącej kandydatem do miana bozonu Higgsa, lub, jak ją jeszcze nazywają, cząstki boga. Ten bozon w Modelu Standardowym w fizyce teoretycznie odpowiada za masę cząstek elementarnych. Jednak naukowcy wciąż nie spieszą się z uznaniem odkrytej w WZH cząstki właśnie za bozon Higgsa i kontynuują badania. Właśnie dlatego, pomimo sensacyjności odkrycia naukowców pracujących z WZH, Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki przypadła w tym roku badaczom ultraszybkich komputerów. 6 sierpnia łazik NASA „Curiosity” wylądował na Marsie i rozpoczął badania planety. Podczas pobytu na Czerwonej Planecie „Curiosity” zdołał wykryć podobieństwo marsjańskiego gruntu do gleby ziemskich skał wulkanicznych, a także zbadać atmosferę i klimat Marsa. W listopadzie łazik wykrył proste substancje organiczne, ale nie wiadomo dokładnie, czy mają one marsjańskie pochodzenie, czy też trafiły na planetę wraz z samym łazikiem. Jednocześnie w wodzie wykrytej w próbkach marsjańskiego gruntu znaleziono znacznie więcej ciężkiego izotopu wodoru — deuteru, niż zawiera woda na Ziemi. Jeśli życie na Marsie jest pytaniem retorycznym, to wokół gwiazdy znajdującej się w odległości około 400 lat świetlnych od Ziemi w kosmosie pływają proste cząsteczki cukru. Dokładniej, są to cząsteczki organiczne — węglowodany, składające się z węgla, wodoru i tlenu. Miniony rok był bogaty w nowo odkryte egzoplanety — planety znajdujące się poza Układem Słonecznym. Tak oto 16 października badacze z Obserwatorium w Genewie oraz Centrum Astrofizyki Uniwersytetu w Porto poinformowali o odkryciu planety o masie ziemskiej, która krąży wokół gwiazdy Alfa Centauri B. Ponadto naukowcy sporządzili listę siedmiu planet w Drodze Mlecznej, na których możliwe jest życie. Niedawno międzynarodowy zespół astronomów potwierdził istnienie planety Gliese 581g w układzie gwiazdy Gliese 581, która znajduje się w odległości „Kupujcie pamiątki na dzień Świętego Mikołaja, koniec świata, Nowy Rok” — zachęcała przechodniów sprzedawczyni na Majdanie Niepodległości. Podszedłem, żeby zapytać. Okazało się, że specjalnych pamiątek na 21 grudnia nie było, po prostu — jeszcze jedna data, na którą można zrobić niespodziankę bliskim osobom. Sprzedawcy w całym kraju przyjęli plotki o tak zwanym „końcu świata” przede wszystkim jako udany projekt komercyjny. Jakoś tak się stało, że już do początku grudnia, dzięki krajowym mediom, o nadejściu „końca świata” nie wiedział chyba tylko leniwy. Jeśli świece wcześniej sprzedawano po dwie hrywny, to od początku grudnia chętnie kupowano je w całym kraju po 5—6 hrywien za sztukę. Podrożały też zapałki, zapalniczki i latarki, zwłaszcza te na baterie — ich cena wzrosła do 8—12 hrywien za sztukę. Popytem cieszyły się też inne towary. Przypadkowo stałem się świadkiem tego, jak w Kijowie pewna babcia informowała przez telefon: „Zapałek, konserw, papieru toaletowego i tabletek na serce kupiłam dużo. Dlatego że niedługo apokalipsa”. 22 lat świetlnych od Słońca. Znalezisko znalazło się na szczycie listy planet potencjalnie nadających się do życia. Temperatura powierzchni Gliese 581g jest analogiczna do ziemskiej i teoretycznie może tam być woda, zaznaczają naukowcy. Analogi Ziemi wybiera się według zaledwie trzech parametrów: ilości energii, którą otrzymuje planeta od najbliższej gwiazdy, a także masy i rozmiaru ciała niebieskiego. Na podstawie tych danych można pośrednio sądzić o obecności na planecie wody, co jest obowiązkowym warunkiem dla życia. Astronomowie doliczyli się w układzie gwiazdy HD 10180, która znajduje się w gwiazdozbiorze Hydry w odległości 127 lat świetlnych od naszej planety, dziewięciu planet. A ogółem, według stanu na 14 grudnia 2012 roku, we Wszechświecie odkryto 854 egzoplanety w 673 układach gwiezdnych. Naukowcy wykryli w słonych wodach jeziora Mono (Park Narodowy Yosemite w Kalifornii) małe bakterie, które otrzymały kodowe imię GFAJ-1. Te pałeczkowate bakterie w przypadku braku fosforu są w stanie zastąpić go arsenem w cząsteczkach swoich protein, lipidów i metabolitów, takich jak ATP, a także w cząsteczkach swojego DNA i RNA. Główna wersja naukowców polega na tym, że bakterie GFAJ-1 mają pozaziemskie pochodzenie i trafiły na planetę wraz z meteorytem. Więc teraz nabrała nowego brzmienia dawno znana idea, że życie pozaziemskie mogłoby mieć zupełnie inną budowę chemiczną, jeśli porównać je z większością znanych żywych form na Ziemi. A to oznacza, że mogłoby ono narodzić się także w zupełnie innych warunkach fizycznych. W tym roku odkryto beznogie płazy, które przypominają robaki i reprezentują zupełnie nową rodzinę płazów, nowy gatunek małp w północnym Peru, dziwne głębinowe stworzenia wykryto w pobliżu bogatych w minerały, gorących źródeł hydrotermalnych na Antarktydzie, a na Filipinach wykryto gigantycznego krokodyla o długości 6,17 metra. Gad od razu został wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa. Za jedno z najważniejszych odkryć mijającego roku uważa się również rozszyfrowanie genomu niedawno wykrytego gatunku ludzi, który istniał jednocześnie z neandertalczykami i Homo Sapiens — „człowieka z Denisowej Jaskini”. W tym roku naukowcy zdołali nie tylko wyhodować skórę z komórek macierzystych, ale także przejść do tworzenia z nich organów. Nagroda Nobla z medycyny w tym roku przypadła Japończykowi Shin’ya Yamanaka i Brytyjczykowi Johnowi Gurdonowi, którzy odkryli proces przeprogramowania dorosłych komórek w macierzyste. W styczniu amerykańskim badaczom udało się po raz pierwszy ukryć trójwymiarowy obiekt fizyczny, czyniąc go niewidzialnym pod każdym kątem widzenia. Jednak ten efekt obserwuje się tylko w zakresie mikrofalowym widma elektromagnetycznego. A w listopadzie brytyjscy fizycy oświadczyli, że zdołali uczynić niewidzialnym dla promieniowania obiekt fizyczny. A oto matematyk James Hill i fizyk Barry Cox zaadaptowali teorię względności do opisu procesów zachodzących przy prędkościach nadświetlnych. W opublikowanej przez nich pracy naukowej przekroczenie prędkości światła rozpatruje się jako matematycznie możliwe i niesprzeczne. Brytyjski uczony Rupert Sheldrake udowodnił, że ludzie są w stanie przewidywać rozmowy telefoniczne, a nawet wiadomości e-mail, a naukowcy firmy ATR w japońskim Kioto wynaleźli aparat do sterowania przedmiotami siłą myśli. Ekspe- Rok 1492 według kalendarza „od stworzenia świata” był rokiem 7000. Prawosławni liczyli wtedy świat od stworzenia, które rzekomo miało miejsce w 5508 roku przed narodzeniem Chrystusa. Bóg stworzył Ziemię w sześć dni, a siódmego usiadł, by odpocząć. Uważano, że jeden dzień u Boga na Ziemi trwa tysiąc lat. W ostatnich godzinach przed Bożym przebudzeniem świat miał opanować Antychryst. Z tronu miało go zrzucić drugie przyjście Chrystusa, czyli Apokalipsa. W kalendarzach cerkiewnych nie pisano wtedy nawet nic po 1492 roku. Po co pisać, skoro po końcu świata niczego nie będzie? Niedługo potem Kolumb odkrył Amerykę. Do tego czasu świat uważano za ogromny dysk, który spoczywa na grzbietach czterech słoni, a te stoją na grzbiecie olbrzymiego żółwia. Odkrycie Ameryki zapoczątkowało proces odwrotny: połączenie wszystkich kontynentów i przekształcenie ich w „kulę ziemską”. Zglobalizowany świat, w którym żyjemy dzisiaj, zaczął się w 1492 roku, w roku poprzedniego „końca świata”. Jestem przekonany, że dzisiaj ludzkość stoi na progu wielkiego odkrycia, przez które będzie wiodła droga w przyszłość, albo już go dokonała…

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

„Koniec świata” po ukraińsku

Jak informowali socjologowie na początku miesiąca, jedna trzecia Ukraińców poważnie obawiała się „końca świata” 21 grudnia. Na przykład w Sumach zaczęto aktywnie interesować się miejscami w schronach bombowych, a w obwodzie tarnopolskim żaden z obywateli nie zwrócił się o rezerwację miejsc w schronach, choć miejscowe władze były gotowe je „rozkonserwować”. Również schrony Kijowa były gotowe w razie zagrożenia przyjąć około 1 mln osób. W pierwszym tygodniu grudnia Ministerstwo ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ukrainy (MNS) zmuszone było oficjalnie oświadczyć, że nie przygotowuje się do „końca świata” i nie będzie prowadzić żadnych specjalnych działań. Na konferencji prasowej o tym, że nie ma podstaw do wystąpienia anomalnych warunków pogodowych 21 grudnia, oświadczył dyrektor Ukraińskiego Centrum Hydrometeorologicznego Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ukrainy Mykoła Kulbida. W pół żartobliwej formie „koniec świata” odwoływać zaczęli w swoich komentarzach mery ukraińskich miast i inni urzędnicy. Moim zdaniem w stolicy Ukrainy lokalny „koniec świata” następuje wtedy, gdy na jej drogach pojawia się pierwsze 5 centymetrów śniegu. Natychmiast wysiada transport publiczny, tworzą się kilometrowe korki, chodniki posypuje się solą tak, że nie wytrzymuje tego żadne obuwie. Tak więc totalne ukraińskie niedbalstwo doprowadziło do tego, że gdy w połowie grudnia w kraju spadły naprawdę silne opady śniegu, setki samochodów znalazły się w zaspach na drogach. Utrudniony był ruch w obwodach: lwowskim, iwano-frankowskim, rówieńskim, tarnopolskim, czerniowieckim, żytomierskim, wołyńskim, kijowskim, winnickim i chmielnickim. Ponadto przez kilka dób prawie 100 miejscowości pozostawało bez prądu. Ludzie przypomnieli sobie o „Ukrposzcie”, która jednak działała. Oto jeden z listów, który nadszedł z Kijowszczyzny do krewnych w stolicy w przeddzień 21 grudnia: „Już czwarty dzień marszrutki do nas nie jeżdżą, prądu nie ma, komórki nie działają. Ale jest ciepło, drew wystarcza, bimber jest, ogórki i pomidory w beczkach też. Przyjeżdżajcie do nas, razem uczcimy »koniec świata«. Najbardziej „gorące głowy” jednak zabrały najpotrzebniejsze rzeczy do plecaków i pod różnymi pretekstami w przeddzień piątku wyjechały z dala od wielkich miast. Niektóre prywatne instytucje ogłosiły nawet 21 grudnia dniem wolnym od pracy. Jednak nic nadzwyczajnego tego dnia się nie wydarzyło. Prawda, we Lwowie kilkadziesiąt abonentów spółki akcyjnej „Ukrtelekom” pozostało bez łączności telefonicznej z powodu chuliganów, którzy uszkodzili przewody telefoniczne. W jednym miejscu przy uszkodzonym ka-

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

przeciwko polskiej szlachcie, palili osoby, które zajmowały się czarami. Żanna Charbowska, kierowniczka muzeum historycznego „Ratusz”, opowiedziała, że ekspozycja odtwarza historię prawa magdeburskiego (oryginalne przywileje) oraz obieg pieniężny, opierając się na kolekcji, która była formowana od 1890 roku. Wśród najdawniejszych zachowanych monet są tetradrachma, monety rzymskie (denary), monety arabskie (dirhemy). Monety, które były w obiegu na terenach ukraińskich ziem i Podola w składzie Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej, to talar, ort. Ozdobą kolekcji jest 13 skarbów — znaleziska z drugiej połowy XX wieku. Naukowcy ustalili, że w drugiej połowie XIV wieku bicie monet na ziemiach ukraińskich było związane nie tylko ze Lwowem czy Kijowem, ale także z Podolem, gdzie za czasów księcia Konstantego Koriatowicza bito podolski półgrosz. Takich monet w kolekcji muzealnej są dwie. Uwagę przyciąga sala magistratu. Tutaj wszystkie rekonstrukcje mają charakter uogólniający, zorientowany na XVIII wiek. W tej sali raz w tygodniu zbierał się rząd miasta, który miał dbać o dobrobyt wspólnoty. Obecnie odbywają się tu wyjazdowe spotkania deputowanych oraz spotkania z delegacjami miast partnerskich. Na zakończenie zaglądam do pomieszczenia piwnicznego, gdzie były cele aresztu śledczego, pomieszczenia więzienne z inwentarzem katów. Widok nie należy do przyjemnych, a przerażające odczucia wzmacnia oprawa muzyczna. Obrazy „sądu” przenoszą nas w tamte straszne czasy… „Ja tu byłem” Obok Katedralnego kościoła rzymskokatolickiego św. Piotra i Pawła stoi budynek, w którym przez pewien czas mieszkał M. Bułhakow. Przed kościołem znajduje się łuk triumfalny, wzniesiony przez miejscowych mistrzów w stylu późnego baroku, zwieńczony statuą świętego Jana, patrona spowiedzi, oraz figurkami aniołów. Został wzniesiony na cześć przyjazdu do miasta ostatniego polskiego króla Stanisława Poniatowskiego w 1781 roku. Kiedy polski król przechodził przez łuk, dotknął go ręką i wypowiedział słowa: „Ja tu byłem”. Te słowa są wyryte po łacinie na łuku. Przy murach znajduje się znak pamięci, kolumna o wysokości

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Ta twierdza żyje…

Stoję na moście fortecznym w Kamieńcu Podolskim, który łączy starą twierdzę z miastem. Po obu stronach — 30—40-metrowe skały unikalnego kanionu, jedynego w Europie. Tutaj każdy kamień oddycha średniowieczem. Wydaje się, że lada chwila wystrzelą armaty, zadrżą niezdobyte baszty i rozpocznie się obrona miasta… Moje niepohamowane fantazje przerywa żwawy mężczyzna: “Wycieczkę życzycie sobie?” Więc w mgnieniu oka ponure obrazy rozwiały się, w tyle pozostały i rozmyślania o uwięzionym w Baszcie Papieskiej Ustimie Karmaluku… Oglądając się na drewnianą cerkiew Podwyższenia Krzyża niedaleko twierdzy, zbudowaną bez ani jednego gwoździa, wyruszam wędrować po mieście w poszukiwaniu małych odkryć... Ulana WOLIKOWSKA Zdjęcie autora Wiara ruska, władza polska, prawo niemieckie Trochę historii. Starą twierdzę z wieżami zbudowano w 1544 r. za czasów Rzeczypospolitej, a nową rogatą twierdzę — niemiecki fortyfikator Teofil Szomberg w 1619 roku według holenderskich planów. Przyczyną budowy nowych twierdz w całej Europie było pojawienie się w XVII wieku potężnej dalekosiężnej artylerii, która mogła zburzyć mury twierdzy w kilka godzin. Aby zdobyć miasto, położone na wyspie, wróg musiał zdobyć nową i starą twierdzę, most forteczny, a dopiero po tym można było wejść na terytorium Kamieńca Podolskiego. Innej drogi nie było. Miasto miało 16 cechów i było wieloetniczne (tutaj mieszkali Rusini, Ormianie, społeczność litewska, polska, żydowska, niewielka wspólnota Niemców i Węgrów). Przewodnik Mykoła Hawryluk opowiedział, że według jednej z wersji, pierwotny most zbudowali Rzymianie. Na początku XIX wieku, kiedy fortyfikacje straciły znaczenie wojskowe, na most trzeba było wpuścić potężny szeroki transport, a on był bardzo wąski (żeby go łatwo można było zabarykadować), dlatego go poszerzono. Zamiast poręczy stały mury ze strzelnicami, to był nie tylko most, który łączył półwysep z wyspą, ale i swoista fortyfikacja. Miasto miało dwa przedmieścia: ruskie i polskie folwarki. Na początku XVII w. było przeludnione, wolnych miejsc do budowy brakowało, dlatego ludzie budowali się na skałach. Swego czasu Kamieniec Podolski urodą nie ustępował Krakowowi. Właśnie w okresie średniowiecza w mieście następowała akumulacja bogactw, rozwijała się architektura, ponieważ miasta nie niszczyły wojny. Od Placu Ormiańskiego wąskimi uliczkami… Na jednej z ulic Placu Ormiańskiego było seminarium duchowne, gdzie uczył się Mychajło Dostojewski (ojciec F. Dostojewskiego). Po jego ukończeniu pracował jako unicki ksiądz na Winniczyźnie. W seminarium uczyli się także S. Rudanski, W. Swidzinski, M. Łeontowycz. Teraz jest tu galeria obrazów. Uwagę przyciąga dom, zwieńczony smokiem. Kiedyś ulice nie miały nazw, więc każdy dom miał pewną cechę wyróżniającą, oryginalny symbol, według którego można było się orientować. Przechodzimy przez kwartał ormiański. Z kościoła ormiańskiego zostały fundamenty. Po zniszczeniu przez władzę komunistyczną w latach 30. XX wieku ocalała tylko czterokondygnacyjna dzwonnica, zwieńczona wieżami bojowymi, zbudowana w stylu późnego baroku. Współczesna społeczność ormiańska, która osiedliła się w czasach radzieckich, zamierza odnowić świątynię, ale potrzebne są znaczne środki. Wielkich kościołów za władzy radzieckiej nie niszczono, a używano jako magazynów. Nie ominął taki los i kościoła dominikańskiego świętego Mikołaja. To budowla kultowa, nad jej wejściem — herb rodziny Potockich, która pomagała w budowie świątyni, oraz rzeźba — pies z pochodnią. Na początku XVII wieku została zniszczona część dzwonnicy. Ten plac widział niemało strasznych obrazów… Ratusz — zabytek architektury XV—XIX wieków. Budynek jest oznaką organizacji życia miasta zgodnie z prawem magdeburskim. Ten przywilej nadano miastu w 1374 roku. Jeśli rozpatrywać ratusze, które zachowały się na ziemiach ukraińskich, szczególnie zachodnioukraińskich, to niestety tylko ratusz w Kamieńcu nie jest budynkiem władzy miejskiej, ponieważ i Lwów, i Czerniowce, i Czortków w takich budynkach mają władzę miejską. W Kamieńcu ten budynek został przekazany jako pomieszczenie muzeum. Wysoki na 40 metrów ratusz, na iglicy — symbol Podola — słoneczko z 20 promieniami. Ta symbolika jest charakterystyczna dla czasów Rusi Kijowskiej. Niżej znajduje się posterunek strażniczy — najwyższy punkt w mieście, platforma z równolegle zakratowanymi deseczkami. Tam pełnił wartę żołnierz, który obserwował drogi. Na ratuszu są dwa zegary — niemieckiej produkcji z końca XVIII wieku i słoneczny muzułmański. Na pierwszym piętrze była średniowieczna jednostka policyjna. Na placu przy ratuszu w XVI—XVII wiekach na pal wbijano przywódców powstań chłopskich 2 metry, na szczycie której Jezus Chrystus w zadumie. Sobór — unikalny. To jedyny sobór w Europie Środkowej, gdzie połączono elementy architektoniczne tradycji muzułmańskiej i chrześcijańskiej. Tutaj była centralna muzułmańska meczet. Na szczycie minaretu (36 metrów) — czterometrowy brązowy obraz świętej dziewicy Marii. Wewnątrz rury kręcone schody, którymi kilka razy dziennie muzułmański głosiciel wchodził i wzywał muzułmanów do modlitwy. W soborze przechowywane jest prawdziwe dzieło sztuki — rzeźba z krypty polskich magnatów Przezdzieckich. Polski magnat Przezdziecki miał 19-letnią córkę Laurę, która ucząc się jazdy konnej, doznała ciężkiego urazu i zmarła w 1874 roku. Jej ojciec, ziemianin i wielki właściciel ziemski, był w wielkiej zadumie i zamówił rzeźbę u W. Brodzkiego, który pracował w Akademii Petersburskiej. W 1876 roku zamówienie zostało wykonane. Z wielkiej bryły białego włoskiego marmuru została wykonana rzeźba w stylu naturalizmu. Dziewczyna leży na łożu śmierci, w nogach stoi anioł z zgaszoną pochodnią, co symbolizuje przerwane życie. Filigranowa praca zachwyca. Na zakończenie zadziwiającej wycieczki udało mi się porozmawiać z Wiktorem Trawinskim, dyrektorem Kamieniecko-Podolskiego Państwowego Muzeum-Rezerwatu Historycznego. Opowiedział on, że miasto kontynuuje kurs na rozwój turystyki, przyjęty jeszcze w 1999 roku: “Obecnie aktywnie pracujemy nad odnowieniem zabytków architektury, rozbudową infrastruktury turystycznej (w 1999 roku w mieście był tylko jeden hotel, obecnie — 30). Wielką uwagę poświęcamy popularyzacji miasta, w szczególności corocznemu przeprowadzaniu różnorodnych festiwali (“Terra Heroica”, festiwal balonów itp.). Na przyszły rok zaplanowaliśmy wprowadzić nowe podejście do obsługi wycieczek, które uwzględniałoby cechy wiekowe, charakterystykę zawodową turystów. W tym roku w zamku wdrożyliśmy projekt “Żywa twierdza”, żeby ludzie mogli zobaczyć, jak wytwarzane są pamiątki, i wziąć w tym procesie udział. W twierdzy pracuje kilku mistrzów, którzy wytwarzają oryginalne, wyłącznie kamienieckie pamiątki”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

go, tarnopolskiego i lwowskiego muzeów, a także jedna rzeźba z cerkwi we wsi Rukomysz, która znajduje się na Tarnopolszczyźnie. Nieco więcej z nich (55 zdjęć) zaprezentowano w luksusowo wydanym albumie „Tajemnica Pinzla”, którego kompilatorka i autorka tekstu Wira Stećko poświęciła go pamięci odkrywcy i ratownika arcydzieł Pinzla, Borysa Woźnickiego. Ten solidnie, na wysokim poziomie poligraficznym wykonany wolumin artystyczny ukazał się dzięki pomocy finansowej znanego tarnopolskiego przedsiębiorcy i mecenasa Tarasa Demkury. Państwo ukraińskie, niestety, nie wyasygnowało na to ani kopiejki. Jeszcze przed wyjazdem ukraińskiej delegacji do Paryża album zaprezentowano w Tarnopolu i Lwowie. Jednak prawdziwą furorę wywołał on wśród Francuzów. Podobne albumy wydała strona francuska w języku francuskim oraz Polacy, którym przynależność Galicji w swoim czasie do Polski daje podstawy do zgłaszania praw do wielkiego ukraińskiego rzeźbiarza jako do swojego. Taras Demkura opowiadał później, że nieprzyjemnie go uderzyła (choć rozumie, że nie ma w tym żadnej „polityki”) zamieszczona w polskim albumie Pinzla mapa, na której zaznaczono miasta, w których przechowywane są dzieła Pinzla. Wszystko było Polską, za jej granicą była Rosja, inne kraje, a Ukrainy — nie ma! Teraz, kiedy w Luwrze liczni zwiedzający będą mieli możliwość nabyć także nasz, ukraiński album o Pinzlu (wydany w trzech językach: ukraińskim, francusk-

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Drugi po Michale Aniele

Niedawno do Ukrainy powróciła ukraińska delegacja, która brała udział w otwarciu w Paryżu wystawy prac słynnego rzeźbiarza XVIII w. Jana Jerzego Pinzla. Jego osobowość, jak i twórczość, która nosi na sobie piętno wielkiego talentu, od dawna przyciągała szczególną uwagę historyków sztuki. Otwarta pod koniec listopada w Luwrze ekspozycja trzydziestu jego prac wywołała zdziwienie i zachwyt paryskiej publiczności, którą zazwyczaj mało czym można zadziwić. Ta międzynarodowa akcja kulturalna, przygotowywana nie od roku, jest wynikiem owocnej współpracy w ramach trójstronnej umowy, której uczestnikami są Ministerstwo Kultury Ukrainy, Lwowska Narodowa Galeria Sztuki oraz Luwr. Potrwa ona do 25 lutego przyszłego, 2013 roku. Mykoła CYMBALIUK Unikalny mistrz późnego baroku z Galicji, według słów głównego konserwatora departamentu rzeźb Muzeum Luwru G. Bresc-Bautier, jest „artystą o szczególnym stylu, którego dzieła mogą zadziwić i poruszyć publiczność oryginalnością oraz bogactwem emocji”. Jeszcze wyższego zdania o Pinzlu był nieżyjący już Borys Woźnycki, który zaznaczał, że takiej duchowości, wewnętrznego życia nie posiada żaden rzeźbiarz tamtych czasów, pod względem mistrzostwa jest on drugi po Michale Aniele. Na wystawie we Francji zaprezentowano jedynie znikomą (pod względem liczby) część prac wielkiego mistrza, które zostały wybrane z Iwano-Frankowska, Monasterzysk i angielską), wszystko stanie na swoim miejscu. 400 egzemplarzy, czyli prawie połowę nakładu cennego wydania, nasi wydawcy bezpłatnie przekazali francuskim bibliotekom. Wraz z otwarciem wystawy Pinzla w Luwrze i prezentacją jego albumu praca nad przywróceniem genialnego ukraińskiego Michała Anioła do naszej i światowej kultury nie ustaje. Za kilka dni, 27 grudnia, w Narodowym Rezerwacie „Sofia Kijowska” odbędzie się briefing poświęcony wydarzeniom w Luwrze oraz prezentacji albumu „Tajemnica Pinzla”. Tego samego dnia zostanie zapowiedziany film Ołeksandra Driza „Pinzel. Od Hodowicy do Luwru”. W wydarzeniu wezmą udział: mecenas tego projektu, biznesmen Taras Demkura, historyk sztuki, kierownik działu Tarnopolskiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego Wira Stećko, dyrektor generalna Narodowego Naukowo-Badawczego Centrum Konserwacji Ukrainy Switłana Strełnykowa oraz producent filmowy i telewizyjny Ołeksandr Driz. O tym opowiemy naszym czytelnikom już w przyszłym, 2013 roku. Tarnopolski mecenas Taras Demkura z albumem „Tajemnica Pinzla” Paryż, Luwr. Francuzi w kolejce do ukraińskiego Jana Pinzla PRENUMERATA—2013 PRENUMERATA—2013 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty (z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI na 1 miesiąc na 1 miesiąc 9 hrywien 37 kopiejek. Indeks pocztowy — 30617, strona 71 w „Katalogu” na pół roku na pół roku 53 hrywny 37 kopiejek. na rok na rok 105 hrywien 54 kopiejki. ZAPOWIEDŹ na 3 miesiące na 3 miesiące 27 hrywien 51 kopiejek. Jesteś ze „Słowem Proświty”, bo to — Twoja gazeta!

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło MOWCZAN Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN 270-55-57 Dział kultury Mykoła CYMBALUK 279-49-47 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK 278-63-69 Korespondentka Ulana WOLIŁOWSKA Dyżurna redaktorka Nadija KYRIAN Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano z gotowych fotoform w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę. Nakład w grudniu — 18800 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y „Słowo Proświty” — 30617 1 2 0 5 2 4 820095 780016

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин