Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №47 за 2011 рік

16 с. · 42 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу. 1 з 42 записів показано українською, доки оновлюється їхній переклад.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

MITY I PRAWDA O HOŁODOMORZE; „PARKAN WOLNOŚCI” W DZIEŃ WOLNOŚCI; ŻYCIE TO CZYNY DOBRA

Iryna MAHRYCKA, przewodnicząca Ługańskiej obwodowej filii Stowarzyszenia Badaczy Hołodomorów na Ukrainie Fałszerze historii zawsze mają jeden cel — pomagać autorytarnym reżimom manipulować świadomością swoich obywateli, trzymać ich w ślepocie i uległości. Najwięcej mitów obrosła jednak tematyka Hołodomoru 1932–1933 lat. Najwyraźniej jest ona zbyt ważna dla ideowych potomków organizatorów tamtego wydarzenia. DAWNIEJSZE MITY Najpierwszy mit — „Żadnego głodu nie było i być nie mogło” — opierał się na całkowitym braku w sowieckiej historiografii jakiejkolwiek informacji o masowym wyniszczeniu ukraińskiego chłopstwa. Przypomnijmy wystąpienie na posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego ONZ 10 października 1983 r. sowieckiego historyka Iwana Chmiela i jego oświadczenie, że głód na Ukrainie w 1933 r. to wymysł ukraińskich burżuazyjnych nacjonalistów, którzy służyli Hitlerowi podczas II wojny światowej, potem wyjechali do USA i, by usprawiedliwić swoją obecność tam, zaczęli rozpowszechniać kłamstwo o głodzie. Współczesny historyk, profesor Heorhij Tkaczenko, wtóruje mu: „Mit o Hołodomorze to składowa »harwardzkiego projektu specjalnego«, stworzonego do informacyjno-psychologicznych dywersji przeciwko Związkowi Radzieckiemu, a potem Rosji. W nim wyraźnie widać ukierunkowanie — podsycanie nacjonalistycznych namiętności i przede wszystkim wrogości i nienawiści do Rosji oraz narodu rosyjskiego”. 19 listopada 1986 r. komunistyczny historyk Iwan Kuras wyznał: „Rzeczywiście, w latach 1932—1933 odczuwaliśmy brak artykułów spożywczych. Z jednej strony było to spowodowane suszą, która dotknęła dziesiątki milionów hektarów na Średniej i Dolnej Wołdze, na Kaukazie Północnym, na Ukrainie i w innych regionach… Z powyższego rysuje się prawdziwe tło kampanii imperialistycznej reakcji wokół tak zwanego głodu lat 1932—1933, a wraz z tym prawdziwa cena cynicznego moralizowania wokół mitycznych ofiar bolszewizmu”. Tak więc historyk z ramienia władzy sformułował drugi sowiecki mit o głodzie lat 30.: był on spowodowany niesprzyjającymi warunkami pogodowymi. Od tego czasu komunistyczni uczeni nazywają Hołodomor „tragicznym wydarzeniem”, to znaczy nieszczęściem, które nastąpiło poza ludzką wolą. Pod wpływem niezaprzeczalnych dowodów Hołodomoru, które przenikały na Ukrainę zza granicy, pokonując „żelazną kurtynę”, a także pod presją ukraińskiej opinii publicznej KC KPU uchwalił w 1990 roku specjalną uchwałę „O głodzie 1932—1933 r. na Ukrainie i publikacji związanych z nim materiałów”. Już ona demonstruje kolejny wymysł komunistycznej władzy: „Materiały archiwalne ujawniają, że bezpośrednią przyczyną głodu na początku lat 30. w republice stało się przymusowe, z szerokim zastosowaniem represji, prowadzenie zgubnej dla chłopstwa polityki zbożowej”. Ten, już trzeci, mit podkreśla ekonomiczne przeliczenia sowieckiego kierownictwa. Kolejny komunistyczny historyk Walerij Soldatenko (obecnie kieruje Ukraińskim Instytutem Pamięci Narodowej) usprawiedliwia represyjną politykę władzy, ponieważ uważa, że Zakończenie na stronie 6 Na wniosek Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej miejski sąd zakazał obchodów Dnia Wolności 22 listopada na Majdanie Niepodległości i przylegających centralnych ulicach stolicy. Uzasadnienia władz nie sposób nazwać inaczej niż absurdalnymi. A nasza opozycja praktycznie zrezygnowała z należytego uczczenia święta państwowego. Na zdjęciu: poranek 22 listopada w centrum stolicy. Ani śladu świątecznego ducha na samym Majdanie, ogrodzonym „płotem wolności”. Tekst i zdjęcia Petra ANTONENKA Ołeksandr KAWUNENKO 26 listopada — Dzień Pamięci Ofiar Hołodomorów i Represji Politycznych. Na szczeblu państwowym Ukraina wspomina tych, którym przyszło doznać tortur w radzieckich więzieniach śledczych, turmach, obozach koncentracyjnych na dalekim Syberii, a także głodowej śmierci, według słów Tarasa Szewczenki, „na naszej — nie swojej ziemi”. Niedawno w siedzibie Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy znany artysta słowa Ołesь Wola zaprezentował swój „Dziennik”, który prowadził przez czterdzieści lat. Przemawiając na licznie zgromadzonym spotkaniu, koledzy po piórze podkreślali, że ta wyjątkowa księga jest nie tylko wydarzeniem, ale także twórczym dziełem; mówiąc szerzej — duchową biografią niezwykłego artysty w kontekście szybkiego, nieprzewidywalnego, nierzadko, niestety, tragicznego czasu. „Dziennik” Ołesia Woli zawiera wiele świadectw ludzi, którym udało się przeżyć straszliwe warunki prześladowań i represji epoki totalitarnej, sfałszowanych oskarżeń i fatalnych, śmiertelnych wyroków. Choć wina „wrogów ludu” najczęściej polegała jedynie na tym, że myśleli i mówili nie tak, jak „wiodła partia”, albo mieli coś „kułackiego” na swoim podwórku. Na podstawie bezsensownych donosów (lub bez nich) całe rodziny chłopów wyrzucano z rodzinnych chat, wywożono tam, gdzie diabeł mówi dobranoc. Dla władzy byli to jedynie „trybiki”, mali i bezbronni ludzie — wobec armad bezlitosnej represyjnej maszyny. Pisarz-humanista Ołesь Wola uważa inaczej, zwracając się do współczesnych ustami cierpiących, zamęczonych w kazamatach i wygłodzonych głodem: niech to byli ludzie ubodzy w dobra, ale bogaci duchem, i dlatego bliżsi Bogu. Jednocześnie przestrzega, że wolnego ducha człowieka żadna władza nie pokona, choćby była jak najbardziej okrutna. Dlatego lepiej nie budzić i nie tworzyć diabelskiego zła, które odeszło w przeszłość. Życie, sądząc po „Dzienniku”, jest czynem dobra. Przekonuje o tym różnorodność epizodów i ludzkich losów, przedstawionych w księdze, którą nawet ze względu na objętość — ponad tysiąc stron tekstu, ponad sto fotografii — można nazwać foliałem. Warto wspomnieć także o obywatelskim czynie pisarza-patrioty, gdyż w czasach sowieckich nawet wspominanie o głodzie i represjach było niebezpieczne. A on, wówczas jeszcze student Ołeksandr Miszczenko, pieszo przemierzał nie tylko rodzinną Kozelszczyznę na Połtawszczyźnie, z chaty do chaty przechodził, wypytując o cierpienia rodaków, by później opowiedzieć prawdę o Hołodomorze w latach 1932–1933 oraz o represjach politycznych, bez zastrzeżeń nazywając ich winowajców. Z tego powodu sam autor „Dziennika” doznał prześladowań i tak czy inaczej był zmuszony unikać spotkań z czujnymi strażnikami reżimu totalitarnego. I nadal nie wiadomo, czy udało mu się uwolnić od ich opieki. Na koniec zaznaczę, że zapisane w „Dzienniku” wspomnienia postrzegane są jako swoisty pisarski pomnik ofiar tych odległych, lecz niezabliźnionych dni. W najbliższym numerze „SP” przeczytajcie kontynuację tego materiału. Do wiadomości przyjaciół i sympatyków Wydawniczego Centrum „Proświta”! Informujemy o zmianie adresu i numeru telefonu. Nowy adres: 03047 Kijów-47, prospekt Peremohy, 50. Telefon / faks: (044) 454-88-41, e-mail: vc-[kontakt ukryty]

Машинний переклад

Dzień Wolności daje nam przykład tego, jak trzeba działać

22 listopada obchodzimy Dzień Wolności – jedno z najwybitniejszych wydarzeń w historii naszego narodu. Siedem lat temu obywatele Ukrainy wyszli, by bronić swojego niezbywalnego prawa do bycia wolnymi ludźmi, którzy sami wybierają i zmieniają władzę. Głównym autorem Pomarańczowej Rewolucji był naród ukraiński. Dzień Wolności należy do milionów zwykłych ludzi, którzy mieli osobistą odwagę wystąpić przeciwko autorytaryzmowi. Jestem pewien, że Pomarańczowa Rewolucja ma uniwersalne znaczenie dla wszystkich obywateli Ukrainy, niezależnie od przynależności partyjnej i poglądów politycznych. Pomarańczowa Rewolucja ma znaczenie światowe, ponieważ jako przykład masowego obywatelskiego czynu należy do wyjątkowych wydarzeń w dziejach ludzkości. Znaczenie naszego ukraińskiego Dnia Wolności nie maleje. Dziś przeciwko nam, obywatelom Ukrainy, powróciły te same wyzwania, które były przyczyną Majdanu 2004 roku: autorytaryzm władzy, naruszanie praw obywateli i przedsiębiorców, wymuszanie łapówek przez urzędników, cenzurowanie środków masowego przekazu, prześladowanie politycznych oponentów oraz nieukrywane przygotowania do fałszowania wyborów. W Dzień Wolności ostrzegamy władzę, że jej możliwości nie są nieograniczone. Zwracam się do każdego obywatela Ukrainy, niezależnie od pochodzenia, wyznania czy poglądów politycznych, o uczczenie naszej wspólnej obywatelskiej wolności i o stanięcie razem w obronie wspólnych praw. Istota Dnia Wolności nie polega na wspomnieniach. Jego istotą są wartości wolnego życia, dla którego dziś trzeba się jednoczyć. Wszystko zależy od milionów obywateli Ukrainy. Nie ma żadnej władzy, która zdołałaby zignorować naszą wspólną wolę życia w demokratycznym państwie. Dzień Wolności daje nam przykład tego, jak trzeba działać. Jestem dumny z tego Dnia i wierzę, że jego wartości znów zjednoczą całe Państwo Ukraińskie. 07:26, 22 listopada 2011 r., strona internetowa „Nasza Ukraina”

Машинний переклад

NIE WOLNO SIĘ ROZCZAROWYWAĆ

Gościem naszej redakcji jest Wołodymyr Ihorowycz ARJEW, zasłużony dziennikarz, laureat wielu nagród dziennikarskich, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy, przewodniczący podkomisji ds. kontroli nad reformowaniem, zabezpieczeniem kadrowym i zasobowym organów prowadzących walkę ze zorganizowaną przestępczością i korupcją Komisji Rady Najwyższej ds. walki ze zorganizowaną przestępczością i korupcją. — Wołodymyrze Ihorowyczu, wielu ludzi zapamiętało Pana dzięki programowi „Zamknięta strefa”, w którym prowadzone były śmiałe dziennikarskie śledztwa. W bardzo ciekawej rozmowie z dziennikarzem Serhijem Rachmaninem, przed kandydowaniem do Rady Najwyższej, wyznał Pan: „Kiedy zaczynałem program „Zamknięta strefa”, wielu pukało się w czoło, mówili: „Jesteś idiotą! Co ty robisz, gdzie się pchasz? Rozumiesz, że ci głowę odkręcą?”. Widzę, że nie odkręcili. Ale czy Pan się bał? Przecież wielu dziennikarzy drogo płaci za swoją działalność zawodową, kiedy naruszają czyjeś interesy, zwłaszcza „twardzieli”. — Mnie nawet teraz, kiedy jestem deputowanym ludowym, niektórzy znajomi pukają się w czoło i mówią: „Jesteś idiotą, gdzie ty się pchasz”. Szczególnie często zaczęto to mówić po tym, jak Janukowycz został prezydentem, ponieważ nie zmieniłem swojego stanowiska i jestem oponentem tej władzy. Od pierwszego dnia mówiłem ludziom: „To będzie władza przestępców, która zniszczy Ukrainę”. Ale to okrutna władza, rozumiem wszystkie ryzyka takiego zachowania. Kiedy byłem dziennikarzem, broniłem wolności słowa, teraz, póki jestem deputowanym ludowym, również wykonuję swoją pracę. Nie ma się czego bać. W czasach „Zamkniętej strefy” groźby były. Straszyli, że będą problemy i u mnie, i u mojej rodziny. Do ataków, dzięki Bogu, nie doszło. I teraz też grożono. Mniej więcej pół roku temu przekazano informację, że na nas z Olesiem Donijem przygotowują zamach. Uczyniliśmy ją publiczną i ci ludzie zrezygnowali ze swoich planów. Kiedy groźby lub plany zamachu są upubliczniane — to istotna szansa, by się obronić. Inna sprawa to wolność słowa, a dokładniej jej brak — teraz coraz bardziej wraca do stanu z lat 2003—2004. Nie wykluczam, że wkrótce dziennikarze znajdą się pod bezpośrednią presją, będą groźby, zastraszanie, nie daj Boże coś gorszego. Stanie się to, kiedy Janukowycz ostatecznie zrezygnuje z europejskiego wyboru i nie pozostanie mu żaden hamulec dla zachowania iluzji demokracji i wolności. POSZEDŁEM DO DEPUTATÓW, ŻEBY POMAGAĆ — Po emisji Pana reportaży wielu widzów zwracało się o pomoc, prosili o rozwiązanie ich problemów. Wtedy też pojawiła się myśl, by pójść do deputowanych: „Myślę, że kiedy trafię do Rady Najwyższej, będę mógł poprzez mechanizmy, którymi dysponuje deputowany ludowy Ukrainy, pomagać ludziom, po prostu siadać na karku urzędnikom i nie schodzić, dopóki nie przestaną znęcać się nad ludźmi”. Kiedy jednak lepiej się to udawało — wtedy czy teraz? — I wtedy, i teraz. Kiedy przyszedłem pracować do Komisji ds. walki ze zorganizowaną przestępczością, przez półtora roku dopracowaliśmy i stworzyliśmy wspaniały pakiet antykorupcyjnego ustawodawstwa, który w lipcu 2009 roku przyjął parlament i podpisał ówczesny prezydent. Nad tym projektem ustawy pracowaliśmy bardzo poważnie, ale ponieważ stało się to latem, wielu deputowanych nie przeczytało, za czym głosowali. A kiedy przeczytali, złapali się za głowę, ponieważ był to rewolucyjny pakiet antykorupcyjny. Wprowadzenie tej ustawy kilka razy odkładano i ostatecznie w lutym tego roku ją uchylono. Została przyjęta, ale tak i nie zaczęła działać. Zamiast niej wniesiono projekt ustawy Janukowycza, znacznie słabszy. To profanacja, tylko pozory walki z korupcją. Ale swoją pracę, którą obiecałem wyborcom, wykonałem. — A co Pan robi z potrzeby serca? — Pomagam dzieciom z biednych rodzin, które chorują na bardzo poważne schorzenia, w szczególności wymagają operacji za granicą. Mnie w Radzie Najwyższej przysługuje pomoc materialna na podreperowanie zdrowia. To 35 tysięcy hrywien. W ciągu roku przekazuję na pomoc materialną dzieciom około 50—60 tysięcy hrywien. Uważam, że pomoc materialna, która jest przyznawana deputowanemu ludowemu, nie jest mu potrzebna. Ale jeśli jej nie odbierze, pieniądze przepadną. I przekazuję te środki tym, którzy są w potrzebie. Komu pomogłem — nie afiszuję, dobroczynność nie może być publiczna. Na działalność deputacką wydzielają 17 tysięcy hrywien miesięcznie, za nie utrzymuję biura społeczne, wyjeżdżam do wyborców. Część również przeznaczam na pomoc materialną. Z bezpłatnych biletów na przeloty lotnicze, do których mają prawo deputowani, nie korzystam. Zajmuję się konkretnymi sprawami obywateli, kiedy naruszone są ich prawa i prawa Ukrainy. Wtedy bardzo poważnie „siadam na głowę” urzędnikom nie tylko deputackimi pismami i zapytaniami, ale i osobiście. Jak w jednym z ostatnich przypadków, kiedy w Semypołkach w obwodzie kijowskim milicja pobiła połowę mieszkańców wsi po zabójstwie dzielnicowego milicjanta. Starałem się zaangażować w to media, żeby historia nabrała rozgłosu i nie udało się jej wyciszyć. Teraz trwa śledztwo w tej sprawie, ja to śledzę. Do mnie napływa bardzo wiele próśb, pomagam, ludzie dziękują. — Nasze państwo bardzo trudno nazwać praworządnym, zwłaszcza teraz, gdy wszyscy zobaczyli, co dzieje się w sądach. A mimo to, czy zwykły człowiek (nie poseł) może dochodzić sprawiedliwości? Gdzie radziłby Pan się zwracać: do organizacji praw człowieka, do adwokatów, do dziennikarzy, do deputowanych ludowych? A do kogo zwróciłby się Pan w przypadku naruszenia Pana praw ustawowych? — Kiedy naruszone są prawa człowieka, prawa Ukrainy, trzeba zwracać się przede wszystkim do profesjonalistów, czyli do adwokatów. Jeśli nie ma możliwości opłacenia ich usług, istnieją państwowe zrzeszenia adwokackie. — Czy są adwokaci, którzy uczciwie wykonują swój obowiązek, służą prawu, a nie możnym? — Tacy adwokaci są, trzeba ich szukać. Mieszkańcy rejonu, którym zdarzało się sądzić, mogą podpowiedzieć, do kogo lepiej się zwrócić. W Internecie na lokalnych forach także bywają opinie. Dobra reputacja dla adwokata to cecha profesjonalna nr 1. I, oczywiście, znajomość prawa. Jeśli nie ma możliwości wzięcia adwokata, trzeba zwracać się do organizacji praw człowieka, które również mogą wykonywać funkcje adwokackie. Tam pracują profesjonalni prawnicy. Jest, na przykład, Charkowska Grupa Ochrony Praw Człowieka Jewhena Zacharowa, którego niezwykle szanuję, Winnicka Grupa Ochrony Praw Człowieka. Jeśli i to się nie udaje, wtedy już można angażować dziennikarzy i deputowanych ludowych. Ja robiłbym właśnie tak. Przecież dziennikarz czy deputowany ludowy zapyta: „A czy Pan sam zrobił coś, aby w legalny sposób zareagować na naruszenie Pana praw?”. — Czy naruszano Pana prawa? Jak Pan ich bronił? — Oczywiście. I gdy byłem już posłem, także. Pisałem interpelacje poselskie. Kiedy czegoś nie rozumiałem, czegoś nie wiedziałem, konsultowałem się z prawnikiem. Przecież żaden człowiek nie może znać wszystkich praw na pamięć (posłowie, którzy piszą prawa, również). Swoją drogą, u nas ludzie często nie uświadamiają sobie wagi swoich czynów. Bardzo poważny problem, zwłaszcza na wsiach. Na przykład, wieśniacy podpisali umowy o oddaniu swoich udziałów w dzierżawę na lichwiarskich warunkach, sądzili się, przegrali sprawy. Zrozumiawszy swój błąd, idą do deputowanego ludowego, proszą: „Zróbcie coś”. Mówię: „Czytaliście, co podpisywaliście?”. — „Przecież to typowa umowa!”. Typowej umowy nie ma! Po to, żeby coś podpisać, wskazane jest nie tylko przeczytać, ale i poradzić się prawnika. Mówią: „Prawnik kosztuje drogo, nie mamy pieniędzy”. Ale można było złożyć się całą wsią i wysłać kogoś jednego do centrum rejonowego lub obwodowego, pokazać tę umowę, żeby prawnik zgłosił do niej uwagi. Kosztowałoby to znacznie taniej niż skutki podpisania „typowej” umowy. A tak ludzie faktycznie stracili udziały. Mówią mi: „To Pan nic nie może zrobić?”. — „Kiedy już są wyroki sądów, ja zrobić nic nie mogę”. — „To po co nam tacy posłowie, którzy nic nie mogą zrobić!”. To jeszcze jeden przykład nieznajomości prawa. Rozumiem ludzi, zostali oszukani. Ale gdyby w porę zwrócili się do profesjonalistów po poradę, do tego by nie doszło. Dotyczy to nie tylko udziałów, ale i spraw mieszkaniowych, pożyczek itp. Kiedy byłem dziennikarzem, w podobnych sytuacjach też mówiłem: „Ja, oczywiście, zrobię materiał o tej historii, ale, wybaczcie, sami jesteście winni”. Ludzie często nie chcą przyznawać się do swoich błędów, próbują przerzucić winę za swoje działania na kogoś innego. Przez to u nas we władzach pojawili się ludzie pokroju Janukowycza, Azarowa i innych. Zwracam się do wszystkich: zanim coś podpiszecie, przeczytajcie! Kiedy przeczytacie i będzie wam się wydawało, że wszystko rozumiecie, nie zaszkodzi pójść do poradni prawnej, poradzić się specjalisty. Wydane na to środki zwrócą się prawidłowo zawartą umową (lub nie zawartą, jeśli jest niekorzystna). Zawarcie umowy bez fachowego prawnika może zakończyć się utratą majątku, pieniędzy, a w konsekwencji — nerwów i zdrowia. W wielu przypadkach tak właśnie się dzieje. LUD POWINIEN KONTROLOWAĆ WŁADZĘ — Idąc na posła, planował Pan wnieść zmiany do Konstytucji, podkreślał Pan, że zgodnie z Konstytucją źródłem władzy u nas jest lud. Czy jest nim rzeczywiście? Jak Pan myśli teraz? — Lud rzeczywiście jest źródłem władzy. Po prostu czasami nie chce nim być i nie zna swoich praw. Źródło władzy polega na tym, żeby nie tylko zagłosować w wyborach i zapomnieć, ale także obronić swój wybór, sprawdzić, jak liczono, a potem wybranych nie zostawiać na pastwę losu: mówiąc, idźcie pracujcie. Dlaczego Europa jest cywilizowana i politycy tam pracują tak, jak wymaga od nich lud? Dlatego, że lud ich kontroluje. Dajcie, na przykład, niemieckiemu politykowi pracować bez kontroli — otrzymacie prawie to samo, co na Ukrainie. U nas jest młoda demokracja, a świadomość polityczna u wielu posłów jest całkowicie identyczna ze świadomością wyborców. Oni od siebie oderwali się i nie można winić za to tylko posłów. Mówię teraz niepopularne rzeczy, ale to prawda. Lud, który nie kontroluje posła, jest tak samo winny, jak poseł. Przecież jeśli wyborcy nie zmuszają posłów do poprawnej pracy i nie będą zmuszać w przyszłości, są skazani na zdradę swoich interesów. Możecie mnie poddawać anatemie, ale nie będę mówił słodkich słów. Aby społeczeństwo wyzdrowiało, trzeba postawić publiczną diagnozę, nawet jeśli jest nieprzyjemna. Kiedy udzielałem wywiadu Rachmaninowi przed wyborami, jeszcze nie było wiadomo, jaki będzie rozkład sił w parlamencie. Kiedy zostałem posłem, rozkład sił wynosił około 50 na 50. Większość uformowała się z przewagą jednego głosu. Jakiekolwiek reformy w takich warunkach są niemożliwe, bo to bardzo chwiejna większość. Dlatego mówienie o reformach, zwłaszcza o Konstytucyjnej, która wymaga 2/3 składu poselskiego, było nierealne. Próbowaliśmy spełnić naszą obietnicę o zniesieniu immunitetu poselskiego, ale głosów nie zebraliśmy. Kiedy prezydentem został Janukowycz i w parlamencie uformowała się nowa większość, nadal nie było 300 głosów potrzebnych do wniesienia zmian do Konstytucji. Ale on zrobił to sprytniej — wykorzystał Sąd Konstytucyjny do przywrócenia starej redakcji Ustawy Zasadniczej. I to było całkowicie nielegalne. Sąd Konstytucyjny nie może zastępować Rady Najwyższej. Zatem wszystko, co robi obecna władza po tak zwanym powrocie do poprzedniego wariantu Konstytucji, jest nielegalne i może zostać zrewidowane. Bo Sąd Konstytucyjny wyszedł poza granice swoich uprawnień, co zauważyła także Komisja Wenecka. I DALEJ BĘDĘ KUĆ TĘ SKAŁĘ — Czy nie rozczarował się Pan pracą poselską? Pamięta Pan, Serhij Rachmanin ostrzegał: bywają przypadki, kiedy „człowiek uparty, szczery, nieobojętny wchodzi do polityki z hasłem »A wy kuście tę skałę«. A potem okazuje się, że bije głową w mur, przy czym w pełnej samotności. I to łamie psychicznie. Szkoda straconego czasu, szkoda wysiłku, zrywa się więź z rzeczywistością. Czujesz, że zajmujesz się chimerami i iluzjami, lepiej byłoby robić to, czym zajmowałeś się dotąd”. Nie ma Pan poczucia, że kuje Pan głową w mur? — Jeśli muru nie kuć, on nigdy nie runie. W wielu kwestiach mogę zgodzić się z Serhijem. Być może wtedy byłem większym romantykiem niż teraz, ale przynajmniej psychicznie czy mentalnie się nie zmieniłem. Uważam, że mój wizerunek jest niczym w porównaniu z tym, co powierzyli mi ludzie, bym robił dla kraju. Pewne wyniki pracy są, choć oczywiście nie takie, jakich bym chciał. Zrozumiałem, że parlament to przekrój społeczeństwa. Ale obecnie pozostaje on jednak strukturą samą w sobie. — Taka sobie „Zamknięta strefa”? — Jak i społeczeństwo, które żyje samo dla siebie i nie chce ingerować w działalność władzy. Ja jestem tam białą wroną. Prawda, nie jedyną. Jest jeszcze około 15 procent przedstawicieli narodu, którzy nie odpowiadają kryteriom obecnego wizerunku posła. Nas wszystkich mierzą jedną miarą, ale to nie tak. Ja dalej będę kuć tę skałę. Znam możliwości, jakie są w parlamencie, dzięki którym mógłbym już być milionerem. Ale całkowicie świadomie odmawiam jakiegokolwiek wykorzystywania władzy do osobistego wzbogacenia się. — W prasie pisano, że jakoś był Pan w USA, a Pana karta głosowała. Może Pan wyjaśnić? — Pierwsza historia wydarzyła się w lutym tego roku. Karta była ze mną i ktoś

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

nielegalnie, przy udziale pracowników aparatu Rady Najwyższej, sfałszował duplikat, który „zagłosował” za przedłużeniem uprawnień parlamentu. Wszystkie apele do SBU, MSW, prokuratury napotkały głuchą ścianę. Udało się wymusić tylko jedno — na stronie Rady Najwyższej, gdzie są wyniki tego „głosowania”, znajduje się adnotacja, że wtedy mnie nie było. Druga historia miała miejsce w październiku. Wiedziałem, że wyjdzie na jaw, i świadomie szedłem na straty dla swojego wizerunku. Jechałem do Ameryki na bardzo ważne rozmowy w sprawie przyszłości Ukrainy. Stała kwestia wprowadzenia sankcji wobec państwa. Prowadziliśmy rozmowy z Amerykanami, aby sankcje były nakładane na przedstawicieli władzy, a nie na kraj. Amerykanie planowali anulować całą pomoc dla Ukrainy, w tym także przydzieloną pomoc dla dzieci czarnobylskich. Poprosiłem kolegę Wiktora Ukołowa, aby zagłosował moją kartą w kilku bardzo ważnych dla mnie sprawach. Jedną z nich było uczczenie 70. rocznicy urodzin mojego uniwersyteckiego wykładowcy Anatolija Pohribnoho. Również dla niego poszedłem na to, by naruszyć literę prawa (ale nie jego ducha). Chciałem, aby pamięć o tym „narodowym profesorze”, jak go nazywają, została utrwalona i uczczona. Za to bardzo mnie krytykowano. Ale mam przykład. Oto ludzie wychodzą i na znak protestu blokują ulicę. To jest nielegalne, ale skuteczne. Afgańczycy i czarnobylcy wyłamują płot pod Radą Najwyższą. To jest nielegalne, ale konieczne, aby obronić swoje prawa (zwierzchnictwo prawa). Istnieje taka rzecz jak działanie w ostateczności. To, co zrobiłem, było naruszeniem procedury, ale potrzebnym dla Ukrainy, to był przypadek ostateczny. Gdyby, na przykład, w mojej nieobecności głosowano za dekryminalizacją artykułów Kodeksu karnego i zabrakłoby mojego głosu, byłoby znacznie gorzej. — Osiągnęliście rezultat? — Tak. Amerykanie postanowili wprowadzać sankcje wybiórczo, a nie wobec całej Ukrainy. Wyjazd był ważny, głosowanie także. Mogłem zabrać kartę ze sobą i pozostać „czystym” z formalnego punktu widzenia. W naszej sytuacji, gdy toczy się wojna o Ukrainę, purytanizm prowadzi do porażki. Choć, niestety, pozytywna decyzja wtedy, w szczególności w sprawie Anatolija Pohribnoho, nie została podjęta. — Obecnie wiele osób jest rozczarowanych, ponieważ ich nadzieje po Pomarańczowej rewolucji się nie spełniły. Nie wierzą w poprawę sytuacji… — Jak można rozczarowywać się własnym krajem, w walce o lepszy los swoich dzieci i wnuków? Rozczarowują liderzy, którzy nie spełnili nadziei — tak. Ale nie Ukraina! — Ma Pan zwolenników, choć nie tylu, ile by Pan chciał. Czy Pana zespół jest silny? Przecież obecnie nie udaje się obronić nawet liderów znanych całemu światu: nikt już nie ma wątpliwości, że i Jurij Łucenko, i Julia Tymoszenko siedzą za kratami z powodów politycznych, a sądy są więcej niż dziwne. Jakie są perspektywy tych spraw? — Podzieliliśmy się naszymi funkcjami. Ja zajmuję się kontaktami międzynarodowymi. Swobodnie władam językiem angielskim, mam wielu znajomych za granicą: w niemieckim parlamencie, w USA. Widzi Pan, jak Niemcy teraz stają w obronie i Tymoszenko, i Łucenki. Jest tam trochę i mojej pracy. Uważam, że obecnie w tych kwestiach skuteczniej jest działać na arenie międzynarodowej niż wewnętrznej. Tutaj wszystko jest pod Janukowyczem, który wewnątrz kraju nikogo nie słucha. Ale na razie, mamy nadzieję, on posłucha tego, co powie mu świat. — A posłucha? Bo cały świat hałasuje, a on robi swoje. — Na razie tak. Ale jeśli nic nie będziemy robić, to i świat specjalnie nie będzie hałasował. Pracują także niektórzy deputowani i inni ludzie. Bardzo wiele robią Hryhorij Nemyrja, Borys Tarasiuk. Ja pracuję przede wszystkim w Polsce, USA i Niemczech. Tam udaje mi się osiągać skuteczność. Wiem, że Janukowycz na razie słucha tych liderów. Jeśli jednak nie będzie słuchał, tym gorzej dla niego. — Ale i dla Ukrainy również. — Prawdopodobnie Janukowycz to nasza kara za grzechy, za to, co zrobiliśmy wcześniej (albo czego nie zrobiliśmy). Dlatego, jeśli musimy przez to przejść, wierzę, że Bóg lepiej wie, czego nam trzeba. Jeśli nas karze, to nie ze złości, lecz z miłości. Trzeba godnie przejść te próby, wtedy, wierzę, Boża pomoc i tak nadejdzie. Ale nie powinniśmy liczyć tylko na Boga, lecz sami coś robić. Jak mówi się w narodzie: „Bóg pomaga tylko temu, czyja koszula jest mokra od potu”. — Z jaką siłą polityczną wiąże Pan swoją przyszłość? Czy po zakończeniu kadencji wróci Pan do dziennikarstwa? — Obecnie nie mogę odpowiedzieć na to pytanie. Szczerze mówiąc, chciałbym wrócić do dziennikarstwa. Ale w naszym kraju nie można prognozować nawet na miesiąc naprzód. Wszystko będzie zależeć od sytuacji, która ukształtuje się bliżej jesieni 2012 roku. Będę tam, gdzie będę bardziej potrzebny. Dla mnie teraz ważne jest, aby opozycja wreszcie się zjednoczyła. W 2007 roku poszedłem na wybory, bo opozycja wtedy szła razem, a w 2006 odmówiłem, bo wtedy się kłóciła. Jeśli siły demokratyczne się zjednoczą, wtedy nie ma znaczenia, z kim pójdziesz. Najważniejsze — robić wspólną sprawę. Zapraszało mnie kilka sił politycznych. — Czy oni chcą się zjednoczyć? — Chcą. Pozytywne procesy jednak są. RODZICE UCZYLI BYĆ UCZCIWYM — A teraz o przyjemnych sprawach. Ma Pan twórczą, inteligentną rodzinę: z teściową się udało… — Sto procent! — To Zirka Menzatiuk, znakomita pisarka i wspaniały człowiek, teść Stepan Ficiːcz — znany śpiewak operowy, żona — Natalka Ficzycz — znana dziennikarka, autorka ciekawych programów o ludowych rzemieślnikach i innych. Jak układa się w rodzinie, czy pomaga w pracy to, że ma Pan mocne zaplecze? — Mam mocne zaplecze — moich rodziców: rodzonych i Natalki. Mama i tata pochodzą z Donu, z obwodu rostowskiego. W rodzinie jest mieszanka różnych narodowości: Ukraińcy, Rosjanie, Żydzi, Turcy. Moi przodkowie wywodzą się ze słobody Kiszeńki w powiecie kobeljackim obwodu połtawskiego, z pięknego miejsca, gdzie Worskla wpada do Dniepru. Stamtąd wyjechali na Don, gdzie wtedy rozdawano ziemię. Tam, skąd pochodzi moja mama, ludzie rozmawiają przeważnie po ukraińsku, nie tak jak u nas, na przykład w Ługańsku. Mojej matce Lilii Ołeksandriwnie Tałowerowej, kiedy wystąpiła przeciwko wprowadzeniu wojsk do Czechosłowacji w 1968 roku, zakazano nauczania historii w szkole. Zdobyła drugie wykształcenie, matematyczne. Ojciec jest naukowcem, pracował w naukowo-badawczym instytucie w Kijowie. Stał się dysydentem, kiedy odmówił zostania tajnym współpracownikiem na propozycję funkcjonariuszy KGB. Moi rodzice byli i są uczciwi. I mnie tak wychowano: najważniejsze nie jest to, ile masz majątku materialnego, lecz to, co masz w duszy, ile spraw za tobą, za które ludzie będą dziękować. O tym trafnie wypowiedział się Steve Jobs, założyciel korporacji „Apple”: „Nie jest dobrą perspektywą być najbogatszym człowiekiem na cmentarzu”. Bardzo wdzięczny rodzicom za takie wychowanie. Nawiasem mówiąc, rodzice od dzieciństwa uczyli mnie języka ukraińskiego. Wielu moich rówieśników nie zaszczepiono miłości i szacunku do niego. A moi rodzice mówili: „Musisz kochać tę ziemię, na której się urodziłeś, gdzie są twoje korzenie”. Urodziłem się i wychowałem w Kijowie, moje korzenie są w Ukrainie. Rodzina Natalki również mnie wspiera, pomaga. Kiedy jest mi ciężko, jest na kogo się oprzeć, to dodaje sił. Córka Jaryna ma 11 lat. Uczy się w gimnazjum nr 117 im. Łesi Ukrainki. Tam daje się dobre wykształcenie, wychowuje w najlepszych ukraińskich tradycjach. Uczęszcza do dziecięcego studia „Cwitień” przy chórze im. Wer'owki. Kierowniczką studia jest Maria Iwaniwna Pylypczak, niezwykle silna osobowość, wnosząca ogromny wkład w zachowanie ukraińskiego folkloru. Jaryna chodzi też do szkoły muzycznej, ma dobry słuch i głos, udała się w teścia Stepana Mykołajowicza. — A czym zajmuje się Pan w wolnym czasie? — Kolekcjonuję muzykę na płytach winylowych, mam ich w domu około półtora tysiąca. Od muzyki klasycznej — po heavy metal, ale zawsze dobrej jakości. Dużo czytam, bardzo lubię dobre filmy. Obecnie kręci się ich mało, oglądam archiwalną kinotekę. Lubię fotografować. Nie zawodowo, ale są dobre zdjęcia. Jednak na te pasje nie zostaje czasu. Rozmawiała Nadija KYR'JAN ...suwerenności narodu i posłała projekt w niebyt. Dlatego jego przedłożenie i szybkie uchwalenie nie można traktować inaczej niż jako prowokację mającą na celu wzniecenie niepokojów społecznych, podsycanie konfrontacji w społeczeństwie, które może być korzystne wyłącznie dla sił antyukraińskich. Zmniejszenie kwoty na narodowy produkt audiowizualny w nadawaniu organizacji telewizyjnych i radiowych oraz całkowite zniesienie kwoty na emitowanie utworów ukraińskich autorów i wykonawców wywołuje oburzenie obywateli Ukrainy, artystów, dziennikarzy i muzyków. Ta bezprecedensowa decyzja jest skierowana przeciwko narodowej kulturze i narodowej przestrzeni informacyjnej, narusza prawa językowe Ukraińców, co doprowadzi do faktycznego wypchnięcia narodowej produkcji audiowizualnej z radia i telewizji, które są głównymi źródłami informacji, rozrywki kulturalnej i wiedzy dla społeczeństwa ukraińskiego. Dlatego zwracamy się do Pana, Panie Prezydencie, jako do gwaranta Konstytucji, z prośbą o zawetowanie ustawy nr 6342. Z upoważnienia Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Przewodniczący Towarzystwa, posł do Rady Narodowej Ukrainy Pawło MOWCZAN

Машинний переклад

PREZYDENTOWI UKRAINY W. JANUKOWYCZOWI

Szanowny Wiktorze Fiodorowiczu! 3 listopada 2011 roku Rada Najwyższa Ukrainy, przyjmując w drugim czytaniu i w całości ustawę nr 6342 „O zmianie ustawy Ukrainy «O telewizji i radiofonii»”, dokonała antykonstytucyjnego, antypaństwowego, antyukraińskiego aktu. Zgodnie z wprowadzonymi przez Radę Najwyższą Ukrainy zmianami, w ogólnej objętości nadawania każdej organizacji telewizyjno-radiowej produkcja narodowego produktu audiowizualnego została zmniejszona dwukrotnie — do 25 procent. Natomiast kwoty na utwory muzyczne ukraińskich autorów i wykonawców, które powinny stanowić nie mniej niż 50 procent ogólnej tygodniowej objętości nadawania, zostały całkowicie zniesione. Treść nowej ustawy jest otwarcie lobbystyczna — w interesie wyłącznie zagranicznego show-biznesu oraz zagranicznych właścicieli środków masowego przekazu. Po tym, jak w wyniku przyjęcia tej ustawy w pierwszym czytaniu na Ukrainie doszło do pewnych akcji protestacyjnych, a wielu autorytatywnych osób w apelach, dyskusjach i oświadczeniach kategorycznie wyraziło sprzeciw wobec stanowiska jej twórców, wydawało się, że władza wsłuchała się w gło-

Машинний переклад

NIE NISZCZCIE RADIA PRZEWODOWEGO!

Otwarty list do Prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza, Przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy Wołodymyra Łytwyna, Premiera Ukrainy Mykoły Azarowa Za lata niepodległości Państwa Ukraińskiego wiele zrobiono na polu odradzania świadomości narodowej, godności obywatelskiej, samodzielności, swoistości, wartości własnej na podstawie idei narodowej, która wypływa z autochtoniczności narodu ukraińskiego i głębokich tradycji historycznych, jest wszechogarniającą substancją duchową i oznacza państwowość, soborowość, szczęście, dobrobyt. Znaczna zasługa w realizacji istoty idei narodowej należy do Ukraińskiego Radia. Niestety, z roku na rok liczba punktów radiowych w ukraińskich domach maleje. Jeśli w 1990 roku było ich 19 mln, to obecnie jest ich około 2,5 mln. Podczas dramatycznych dla mieszkańców Suchodolśka w obwodzie ługańskim dni (masowe zachorowania na wirusowe zapalenie wątroby z powodu brudnej wody) Pan, szanowny Wiktorze Fedorowiczu, będąc wówczas premierem, zapewniał, że „przewodowe nadawanie jako jeden z głównych środków operatywnego informowania ludności o wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnych, o zagrożeniu bezpieczeństwa lub życia ludzi zostanie na nowo przywrócone wszędzie na Ukrainie”. Oburzał się na niszczenie sieci przewodowego radiofonii Pan, szanowny przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy. Mówili i gadali o znaczeniu tego systemu informacyjnego deputowani. Było sporo publikacji w prasie, wystąpień w radiu w obronie sieci przewodowego radiofonii. W wielu wsiach zachodniej Ukrainy, które najbardziej ucierpiały od powodzi, przewodowe radio już od kilkunastu lat nie działa. Na przykład moich współwieśniaków z Hanewa w rejonie kołomyjskim obwodu iwano-frankiwskiego ponad 10 lat temu pozbawiono możliwości słuchania doskonałych audycji Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy, obwodowego radia iwano-frankiwskiego i rejonowego radia kołomyjskiego. Zrozumiałe, że oni również nie mieli możliwości usłyszeć operatywnej informacji o nadciągającej niszczycielskiej powodzi. Nagle, niespodziewanie 70 % wiejskich budynków znalazło się w śmiertelnej niewoli żywiołowego nieszczęścia. Mijają miesiące, lata… Prezydenci, przewodniczący Rady Najwyższej, premierzy, ministrowie, politycy i politykierzy przychodzą i odchodzą, a przestępcza filozofia obojętności wobec interesów Ukraińców: „Po nas choćby potop” — ogarnia coraz więcej kierowników. Zamiast powstrzymać niszczenie przewodowego nadawania, nie tylko odnowić, ale i rozszerzyć dawną sieć, urzędnicy obojętni wobec sprawy ukraińskiej rozdmuchują tezę, że „tarczyce” (tak w czasach sowieckich często nazywano punkty radiowe), „kołchoźnicy” są atrybutem bolszewickiego totalitarnego systemu. Co więcej, przewodowe nadawanie, w przeciwieństwie do eterowego, które przynosi znaczne zyski, jest nieopłacalne i nie mieści się w warunkach rynkowych. Dlatego też podniesiono opłatę za punkt radiowy do 7 hrywien 20 kopiejek. Biedni ludzie rezygnują z usług przewodowego radia. Zrozumiałe, że zmniejszanie liczby punktów radiowych zwiększa ich nieopłacalność. Zamknięte koło?! Wielu mieszkańców Ukrainy zgadza się płacić nawet obecną cenę za radio. Sądzę, szanowni sternicy Ukrainy, że istota problemu leży gdzie indziej. Na Zachodzie, gdzie rynek od dawna rządzi, wypisane są jasne reguły jego zachowania: gdy tylko wchodzi on w sprzeczność z interesami państwowymi, a zatem narodowymi, prawa takiego rynku w tej czy innej sferze przestają obowiązywać. Na Ukrainie zaś telewizja i radiofonia eterowa według ocen specjalistów w 90 % są zalane obcą, agresywną, gwałtowną, pornograficzną masową „kulturą”, kłamliwą i cyniczną reklamą. Duża liczba eterowych organizacji radiowych i telewizyjnych kompanii, w przeciwieństwie do przewodowego nadawania Narodowej Kompanii Radiowej, karmi ukraińskich obywateli sprymitywizowanymi wytworami różnych surogatów, podając je za sztukę nowoczesną, propaguje „estetykę zła”, denacjonalizuje nasze dzieci. Pseudobiznesowa polityka, w którą uwikłała się przeważająca większość organizacji radiowo-telewizyjnych, wcale nie pomaga w umacnianiu wysokich ideałów moralnych, duchowych, narodowych, ukraińskiej patriotyczno-obywatelskiej świadomości. Wręcz przeciwnie — wiele tak zwanych programów rankingowych jest wyrafinowanym środkiem masowego psychoprogramowania, niwelowania naturalnej istoty Ukraińców, niszczenia kulturowo-narodowego środowiska życia, pamięci historycznej, ukraińskiego państwowego ducha, co zagraża bezpieczeństwu narodu i państwa ukraińskiego. Zatem, szanowny Panie Prezydencie, Panie Przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy, Panie Premierze, jeśli myśleć patriotycznie, strategicznie, z interesów państwowo-narodowych, trzeba odbudować zniszczone (może i specjalnie, żeby nie było słychać ukraińskiego Słowa?!) sieci przewodowego nadawania. Zrozumiałe, że wymaga to nakładów finansowych. Pieniądze jednak można znaleźć, trzeba tylko odrzucić obojętność, apolityczność, pogardę dla bezpieczeństwa informacyjno-narodowego Ukrainy. Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego, aby realizować swoją antyludową, antyukraińską, antyhumanitarną politykę, znajdowała środki, by wszędzie słychać było głos Kremla. Ukraińscy władcy państwowi (jeśli są ukraińscy?!) również w obecnym trudnym czasie mogą zdobyć pieniądze (ilu przecież jest oligarchów, którzy wzbogacili się na pracy Ukraińców!), by w każdym domu działała radiotarcza, przekazując do serc ludzi istotę ukraińskiej idei narodowej. Dopóki będzie nadawanie cyfrowe, niech ów „anachronizm epoki bolszewickiej” posłuży umacnianiu ukraińskiej Ukrainy. Przecież telewizja kablowa na Ukrainie burzliwie się rozwija. Czy nie dlatego, że pod względem treści nie jest ukraińska? Powszechne odbudowanie zniszczonego przewodowego radia, jego rozwój w ramach Narodowej Kompanii Radiowej — podstawy przyszłego publicznego radiofonii — to ochrona przestrzeni informacyjnej na Ukrainie, co oznacza walkę o dusze i serca ludzi, o rynek, o dobrobyt, o politykę narodową. Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, profesor, kierownik Katedry Radiofonii i Telewizji Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Franki, zasłużony dziennikarz Ukrainy, akademik Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy

Машинний переклад

NAD NAMI CIEŃ KOMUNO-RADZIECKIEGO WIDMA Reportaż z międzynarodowego okrągłego stołu „Doświadczenie Litwy w przezwyciężaniu skutków totalitaryzmu”

W Narodowym Uniwersytecie „Akademia Kijowsko-Mohylańska” odbył się międzynarodowy okrągły stół, zorganizowany przez Centrum Badań Ruchu Wyzwoleńczego przy wsparciu Ambasady Republiki Litewskiej na Ukrainie. Partnerami w przeprowadzeniu wydarzenia zostali NaUKMA oraz Lwowski Narodowy Uniwersytet im. I. Franki. Petro ANTONENKO Zdjęcie autora Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Republiki Litewskiej na Ukrainie Petras Vaitiekūnas, który słowem wstępnym otworzył zebranie, zaznaczył: Litwa ponad dwie dekady temu zdecydowanie wkroczyła na drogę niepodległości, dekomunizacji, ponieważ jej naród nigdy nie mógł pogodzić się z okupacją kraju przez Związek Radziecki w 1940 roku, utratą państwowości, nigdy nie uważał, że Litwa „dobrowolnie weszła” w skład ZSRR. I w tym dążeniu do państwowości, wolności, demokracji bardzo potężnie zlały się wysiłki zarówno szerokiego ruchu społecznego, który uformował się w „Sąjūdis”, jak i przedstawicieli elity politycznej, włącznie z siłami lewicowymi, które również czuły się przede wszystkim Litwinami, a nie mitycznym „narodem radzieckim”. Jednak droga do niepodległości i demokracji okazała się nieprosta, być może zważając na czynnik geopolityczny — miejsce Bałtyku na mapie Europy. ZSRR i jego spadkobierczyni Rosja nie śpieszyli się z wyjściem z regionu. I decydującą rolę odegrała determinacja Litwinów, Łotyszy i Estończyków w kwestii wstąpienia do NATO i Unii Europejskiej. Historyk, przewodniczący rady naukowej Centrum Badań Ruchu Wyzwoleńczego, dyrektor Archiwum Branżowego SBU za poprzedniej władzy Wołodymyr Wiatrowycz wystąpił z gruntownym referatem o problemach dekomunizacji i desowietyzacji Ukrainy. Przy podobieństwie ustanowienia totalitaryzmu na Ukrainie i w krajach bałtyckich (agresja, okupacja, aneksja) istnieje też istotna różnica: na Ukrainie reżim komuno-radziecki został ustanowiony o 20 lat wcześniej. Czyli to początek lat 20. ubiegłego wieku, w krajach bałtyckich zaś — 1940 rok. Otóż właśnie lata 20.—30. były okresem najkrwawszych eksperymentów reżimu komunistycznego, który odebrał życie milionom Ukraińców. Większa część Ukrainy w momencie ogłoszenia Niepodległości już 70 lat żyła w komunistycznym obozie. A poprzednie stulecia bezpaństwowości! Oto wymowny czynnik naszej bolesnej drogi do wolności. I mimo prawidłowości powstania w 1991 roku niepodległego państwa ukraińskiego, nie było to skutkiem działań rewolucyjnych, a tym, że komunistyczna elita polityczna, bojąc się utraty władzy, pogodziła się z niepodległością. Nieprzypadkowo u nas na szczeblu państwowym przez półtorej dekady nie podejmowano kardynalnych decyzji o potępieniu reżimu komunistycznego, uczczeniu jego ofiar, oficjalnym uznaniu za bojowników o Ukrainę uczestników zmagań wyzwoleńczych. Nie mówiąc o lustracji, czyli oczyszczeniu organów władzy państwowej z aktywnych sług byłego reżimu. I dopiero działalność władzy, która przyszła po Pomarańczowej Rewolucji, przyniosła pewne przesunięcia. Przede wszystkim w oficjalnym uznaniu Hołodomoru za ludobójstwo narodu ukraińskiego, uczczeniu pamięci ofiar głodu i represji politycznych, odtajnieniu tajnych dokumentów. Niestety, wszystkie te procesy praktycznie zatrzymały się wraz z porażką sił demokratycznych w ubiegłorocznych wyborach prezydenckich i przyjściem nowej władzy. Ale tym bardziej ciekawie i pożytecznie było posłuchać prelegentów z Litwy, jak tam, mimo szalonego nacisku Rosji, dążono do zdecydowanego odejścia od totalitarnej przeszłości. O tym opowiedział Ronaldas Račinskas, dyrektor wykonawczy Komisji ds. Oceny Zbrodni Reżimów Okupacyjnych Radzieckiego i Nazistowskiego na Litwie. Litwini, w odróżnieniu od nas, wystawili rachunek obu krwawym reżimom. Na szczeblu państwowym jasno określono, co przyniosła Litwie okupacja radziecka w 1940 roku, faszystowska w 1941 roku, panowanie reżimu radzieckiego jeszcze przez ponad cztery dekady. Chodzi o zniszczenie państwowości, śmierć setek tysięcy ludzi w tym niewielkim kraju w wyniku wojen, terroru władzy, deportacji. Oto chociażby niektóre liczby. „Wyzwoleńcy od faszystów”, czyli reżim radziecki, w latach 1944—1953 skazał i wysłał do więzień i obozów 142 579 obywateli Litwy. 118 tysięcy Litwinów zostało deportowanych. Zabito 20 tysięcy litewskich partyzantów, bojowników oporu przeciwko reżimowi komunistycznemu, jeszcze półtora tysiąca z nich zostało aresztowanych i zamordowanych. Proces oczyszczenia z totalitarnego brudu na Litwie był nieprosty. O tym opowiedziała deputowana Sejmu Litwy, wieloletnia dyrektor Centrum Badań Ludobójstwa Dalia Kuodytė. Potwierdzeniem tego stało się niespodziewane zwycięstwo postkomunistycznych sił lewicowych już w pierwszych wyborach parlamentarnych w nowej Litwie. I dopiero pod koniec lat 90. Sejm przyjął dwie ustawy dotyczące lustracji — chodziło o byłych współpracowników i agentów radzieckiego KGB. Jednak lwią część archiwów Moskwa zdążyła z Litwy wywieźć. Jeszcze trudno mówić o masowej lustracji. Natomiast, i to ogromna różnica między Litwą a Ukrainą, tam przy jakichkolwiek zmianach władzy jasno działała ustawa o odtajnieniu byłych archiwów radzieckich, tego, co pozostało. — My, społeczeństwo, jeszcze bardzo wiele nie wiemy, nawet nie uświadamiamy sobie skali zbrodni reżimu totalitarnego ZSRR — takim był lejtmotyw referatu docenta Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, kandydata nauk historycznych Iwana Patryliaka. 70 lat nieprzerwanego terroru — oto istota radzieckiej okupacji Ukrainy. Terroru przeciwko narodowi, który miał państwowość, miał w genach zew do wolności, nie mógł pogodzić się z okupacją. U nas jeszcze nie są nazwane tysiące, jeśli nie miliony ofiar reżimu, ofiar terroru — zniszczenia Ukraińskiej Republiki Ludowej, trzech Hołodomorów, więzień, obozów, deportacji. Nie dano oceny niszczeniu duchowości, gospodarki, ekologii naszego ogromnego kraju. I dopóki Ukraińcy nie uświadomią sobie skali tragedii, nie można mówić o odejściu od totalitaryzmu, — jesteśmy jeszcze w sidłach komuno-radzieckiego widma. Tę myśl kontynuował Rusłan Zabyłyj, dyrektor Narodowego Muzeum-Miejsca Pamięci Ofiar Reżimów Okupacyjnych „Więzienie na Łąckiego” (Lwów). Zwrócił on uwagę na chaotyczne, bezsystemowe, nieuporządkowane miejsca upamiętnienia ofiar reżimu. Gdzie w naszych podręcznikach jest ukraińska historia, prawdziwa, nieocenzurowana? Dlaczego dzisiaj nasze archiwa państwowe są rozproszone, na wpół zamknięte lub wręcz zamknięte? Prelegent zwrócił uwagę także na pełną eklektykę kalendarza historycznego Ukrainy, gdzie na przykład sąsiadują ze sobą 6 grudnia — Dzień Ukraińskiej Armii i 23 lutego — Dzień utworzenia Armii Czerwonej, która okupowała Ukrainę, data zamaskowana pod jakimś „dniem obrońców Ojczyzny” (której konkretnie?). Co tu mówić o naszej toponimice, o obecności w ukraińskiej przestrzeni tysięcy pomników epoki totalitarnej. Całkiem zasadnie pojawiło się pytanie o przeprowadzenie sądu nad reżimem komunistycznym, być może nawet międzynarodowego, z udziałem krajów bałtyckich, Europy Wschodniej i Środkowej. W niektórych z tych krajów się odbył. O takim sądzie i w ogóle o niełatwym procesie oczyszczania z totalitarnego brudu — wywiad dla naszej gazety uczestników okrągłego stołu. Ambasador Petras VAITIEKŪNAS: — Panie Ambasadorze, komunistyczna propaganda zarówno na Ukrainie, jak i zwłaszcza w Rosji twierdzi, że na Litwie i w innych krajach bałtyckich niemalże zrehabilitowano reżim faszystowski, wynosi się na tarczy tych, którzy współpracowali z nazistami. — To nieprawda. Państwo nie wspiera tych, którzy służyli nazistom. Ale u nas pojawili się młodzi faszyści i władze Litwy są tym bardzo zaniepokojone. Podejmujemy odpowiednie środki przeciwko szerzeniu ideologii nazistowskiej. Jeśli chodzi o weteranów wojny. Prezydent Adamkus zebrał w naszym teatrze operowym radzieckich weteranów wojny światowej i powiedział, że nasz kraj okupowali nie żołnierze, a Stalin i reżim, którzy zwycięstwo nad faszyzmem zamienili dla nas w nową okupację. A weterani, którzy wyzwalali Litwę od faszystów, są u nas w szacunku. Są i tacy, którzy walczyli po stronie Niemców. My ich oczywiście nie wywyższamy. Jeśli mówić o partyzantach, naszych „leśnych braciach”, którzy walczyli przeciwko ZSRR, to walczyli oni przeciwko okupantom. W naszej Konstytucji zapisano, że każdy ma prawo i obowiązek walczyć przeciwko okupacji swojej ojczyzny. Przeciwko jakiejkolwiek okupacji. Iwan PATRYLAK: — Powiem o idei społecznego sądu nad reżimem komunistycznym. Społeczne potępienie ten reżim spotkało w wielu krajach. Wydaje mi się, że obecnie stosowniej byłoby przeprowadzić trybunał na wzór norymberskiego i osądzić komunizm za podżeganie do wojen, ludobójstwo, niszczenie opozycji. Taki sąd powinien być na szczeblu międzypaństwowym, gdyż podobne zbrodnie nie ulegają przedawnieniu. Większość państw postkomunistycznych mogłaby wykazać wolę polityczną i przeprowadzić taki sąd, niekoniecznie na Ukrainie. Zbrodnie komunistyczne trzeba potępić oficjalnie, tak jak w swoim czasie nazizm. Ronaldas RAČINSKAS: — To, że Litwa i inne kraje posttotalitarne chcą obiektywnie ocenić reżim komunistyczny, wcale nie oznacza, że dążymy do wybielenia zbrodni nazizmu. To dwa reżimy, dwa zjawiska historyczne, dwie zbrodnicze ideologie, które muszą zostać potępione. Nieszczęście, że narody Europy wpadły w ich żarna, ale to nie usprawiedliwia tych, którzy z nimi współpracowali. Jeśli chodzi o sąd nad reżimem komunistycznym. Na Litwie Trybunał Społeczny odbył się w 2000 roku. Oczywiście miał on głównie znaczenie propagandowe. Ale warto, aby idea potępienia reżimu komunistycznego nie kojarzyła się z serią takich lokalnych działań. Tutaj trzeba przygotować bazę polityczną, konsensus między państwami, aby na podstawie badań dać należytą ocenę komunistycznej przeszłości. Zbrodnie muszą zostać zakwalifikowane, zbrodniarze nazwani. Nawiasem mówiąc, Litwa wniosła propozycję do krajów Unii Europejskiej, aby stworzyć międzypaństwowe Forum ds. badania i potępienia reżimów totalitarnych.

Машинний переклад

OŚWIADCZENIE ŚWIATOWEJ KOORDYNACYJNEJ RADY UKRAIŃSKIEJ Z OKAZJI 79. ROCZNICY POCZĄTKU HOLODOMORU NA UKRAINIE 1932—1933

Co roku w te jesienne dni Ukraińcy wspominają ofiary Hołodomoru 1932—1933, które w wyniku nieludzkiej polityki bolszewicko-komunistycznych władz ZSRR zostały niewinnie zamordowane tylko za to, że były Ukraińcami, kochały swoją ziemię, były na niej prawdziwymi gospodarzami i nie chciały dobrowolnie oddawać swojego dobra, dorobku rodzin zgromadzonego przez wieki, do komunistycznego „raju” w kołchozach. „Sierp i młot — śmierć i głód” — tak mówili wtedy ludzie. Widzieli oni: bolszewicy przynieśli na naszą ziemię przymusową kolektywizację, która zakończyła się prawdziwym ludobójstwem narodu ukraińskiego, które weszło do historii świata jako jedna z największych zbrodni komunistycznych ideologów. Ta tragedia narodu ukraińskiego, upiorny Hołodomor, wciąż kłuje nasze serca niepokojem i strachem przed przyszłością, ponieważ komunistyczne zbrodnie na Ukrainie nie zostały ukarane, a niekarane zło może się powtórzyć. Ukraińska Światowa Rada Koordynacyjna wzywa obecne władze do uznania Hołodomoru 1932—1933 za ludobójstwo narodu ukraińskiego, tym bardziej że dziś już dziesiątki państw zrzeszyły się z Ukrainą i potępiają komunistyczne ludobójstwo Ukraińców 1932—1933, w wyniku którego zginęły miliony niewinnych mężczyzn, kobiet i dzieci. Zwracamy się także do ukraińskich wspólnot poza granicami Ukrainy z prośbą o kontynuowanie swoich starań na rzecz uznania Hołodomoru 1932—1933 ludobójstwem narodu ukraińskiego w tych krajach, w których jeszcze nie podjęto stosownej decyzji. Ukraińcy muszą pokazać światu, że pamiętają i potępiają komunistyczne zbrodnie: Hołodomor nie podlega zapomnieniu. Zwracamy się do społeczeństwa Ukrainy z prośbą o aktywny udział w upamiętnianiu ofiar Hołodomoru na Ukrainie 1932—1933, tradycyjnie w ostatnią sobotę listopada. Niech żałobne zgromadzenia przy pomnikach pamięci,ciche marsze do miejsc spoczynku poległych oraz zapalona świeca w oknie staną się naszą daniną pamięci bezwinnie straconych. Michajło RATUSZNYJ, przewodniczący Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej 22 listopada 2011 r.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

osobnej i pozbawionej praw mniejszości narodowej. Ogólnie rzecz biorąc, społeczeństwo bez solidarności narodowej nie jest zdolne do skonsolidowanych protestów przeciwko władzy, która w krajach zjednoczonych narodowo nigdy nie bywa tak wyobcowana od obywateli, jak na Ukrainie. Dlatego każdemu reżimowi w naszym zdenacjonalizowanym i internacjonalnym kraju niewiele grozi. Postgenocydny stan ukraińskiego narodu bardzo dobrze wyczuwają wrogowie Ukrainy, którzy zamykają w nim ukraińskie szkoły na rzecz rosyjskich, stawiają pomniki katom naszego narodu — Katarzynie II i Stalinowi, wykorzeniają wszystko, co ukraińskie, z południowo-wschodnich regionów naszego kraju. Po co oni to robią? Czy nie po to, aby zachować swoje stanowiska udzielnych książąt po tak oczekiwanym przez nich „anschlussie” Ukrainy przez Rosję? DLACZEGO WSPÓŁCZESNA ROSJA JEST PO STRONIE STALINA Kilka słów o tych wysokich rangą urzędnikach, którzy negują sam fakt Hołodomoru-ludobójstwa 1933 roku. To godni naśladowcy polityki „kremlowskiego górala”, który również negował Wielki Głód na Ukrainie przed całym światem. Jego kremlowski potomek Dmitrij Miedwiediew posunął się w tym zaprzeczaniu do cynicznego szantażu niemal wszystkich przywódców krajów WNP, aby pod żadnym pozorem nie uznawali sztucznego głodu 1933 roku na Ukrainie za ludobójstwo. Po co robił to Stalin, rozumieją wszyscy. Nie chciał przyznać się do własnej zbrodni o skali planetarnej przed światową wspólnotą. Po co robi to Miedwiediew, który nie ma żadnego związku ze stalinowskim reżimem, rozumieją nieliczni. Zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że Wiktor Juszczenko dał swego czasu Dmitrijowi Anatoljewiczowi osobiste gwarancje, że żadnych kontrybucji za Hołodomor-ludobójstwo Ukraina od Rosji nie będzie żądać. Zatem w lękach Kremla dotyczących międzynarodowego uznania bolszewickiego ludobójstwa Ukraińców pozostaje jedno. Takie uznanie nieuchronnie pociągnie za sobą także prawne uznanie na poziomie międzynarodowym postgenocydnego społeczeństwa na Ukrainie. A kiedy to się stanie, światowa wspólnota dołoży starań, aby ten postgenocydny syndrom wielkiego europejskiego narodu przezwyciężyć. I wtedy postgenocydna większość w naszym kraju z biegiem lat przekształci się w mniejszość, a z czasem całkiem zniknie. A to oznacza, że zamiast licznych „chochołów” i „małorosjan” będziemy mieli tylko mentalnych Ukraińców, którzy nie będą przyjmować wartości „ruskiego miru” i nie będą odczuwać zależności od „starszego brata”. I Rosja już nie będzie mogła powstrzymać marszu Ukrainy do wszystkich europejskich instytucji, włącznie z NATO. A to dla Kremla z jego imperialnymi ambicjami jest „śmierci podobne”. Póki co, nie ma się czego bać. Ukraińcy obchodzą kolejne rocznice Hołodomoru nie wiosną czy zimą, kiedy faktycznie szalał w 1933 roku, a decyzją postgenocydnego syna chłopskiego L. Kuczmy — jesienią. Świece pamięci w ukraińskich domach zapalane są tylko gdzieniegdzie. Politycy ograniczają się do jednorazowych listopadowych przemówień „za” i „przeciw” ludobójstwu, a w ukraińskich miastach-milionerach południa i wschodu naszego państwa (epicentrum Hołodomoru na Ukrainie) z tego powodu zbiera się w najlepszym razie kilkaset osób. To nonsens dla każdego zdrowego narodu. Jak widzimy, ze stron dwutomowego wydania wypłynęła jeszcze jedna prawda. I Petro Jaszczuk miał rację, gdy głód 1932—1933 roku nazwał imieniem nie tylko Stalina, ale i Kaganowicza. Dlatego też wrogów tej książki przybyło. Byli wszechobecni „sympatycy” Petra Ławrentijowycza także w jego mieszkaniu. Wdarli się w nocy, „jak złodziej”, ale nie po pieniądze — wiedzieli dobrze, że ich tam nigdy nie było. Książkę już wysłali w niebyt, pozostało jeszcze przejąć nagrania magnetofonowe, unikalne dokumenty i fotografie — wszystko to, co cenne, co legło u podstaw dwutomowego wydania. Przewrócili wszystko do góry nogami, weszli do komputera i zepsuli go, ale tego, czego szukali, nie znaleźli. Co prawda, z pustymi rękami nie wyszli — natrafili na listy Mariana Kocia i zabrali je ze sobą. Wiedzieli dobrze, że książka ujrzała światło dzienne tylko dzięki staraniom tego znanego działacza Proświty, wydawcy i wielkiego patrioty. Tym czynem i swoją wizytą dali do zrozumienia Petrowi Jaszczukowi: chcesz żyć spokojnie — siedź jak mysz pod miotłą, władza znowu jest nasza. Zatem nie chodzi tylko o los wydania P. Jaszczuka „Portret ciemności”, które próbują żywcem pogrzebać — chodzi o naszą ukraińską prawdę: czy będzie ona w naszym domu, czy będziemy w nim gospodarzami? Skromna praca połońskiego działacza Proświty jest jeszcze jedną świecą, którą zapalił, aby przegonić ciemność wokół naszej pamięci.

Машинний переклад

LUDOBÓJSTWO UKRAIŃSKIEJ DUSZY

Ołeksandr KRAMARENKO, Ługańsk. Tylko ten okaleczony głodem, żałosny stan mentalny współczesnego narodu ukraińskiego umożliwia istnienie w niepodległej Ukrainie panującej warstwy politycznej, biznesowej i naukowej, która zawsze żyła wartościami „Ruskiego miru” i fizycznie oraz prawnie niszczyła najmniejsze zalążki ukraińskiego odrodzenia narodowego, nazywając je przejawami faszyzmu. Tylko obojętni na swoich sławnych przodków postgenocydowi niewolnicy-mankurci mogą z dumą nosić dzisiaj przekręcone na rosyjską modłę swoje ukraińskie nazwiska i imiona. I nie tylko nosić, ale i z pianą na ustach bronić ich, gdy, nie daj Boże, powie się im o ich sztuczności. Tylko ciężko chory w wyniku celowego ludobójstwa naród może nie tylko w swojej większości dobrowolnie zrezygnować z ojczystego języka, ale i walczyć z nim, jak robią to dzisiaj zagorzali ukrainofobi-Ukraińcy (nonsens dla wszystkich innych narodów na Ziemi!) deputowani Kolesniczenko, Hrynewecki i Symonenko. Bezpośrednim skutkiem tego fenomenalnego bezsensu jest fakt, że większość ukraińskich wiernych chodzi do moskiewskiej cerkwi, gdzie modlą się do Boga nieukraińskim językiem i nienawidzą swoich sąsiadów, którzy modlą się w ojczystym języku. Tylko postgenocydowi niewolnicy mentalni mogą szanować mentalnych potomków katów swoich wolnych dziadów-pradziadów — byłych etatowych komsomolców i komunistów, powierzając im w kolejnych wyborach kierownicze stanowiska w swoim mieście, obwodzie i państwie. I nie tylko im, ale i wszelkiemu innemu politycznemu odpadowi — bandytom, workom z pieniędzmi, a nawet przedstawicielom piątej kolumny, których wszystkich łączy płomienna nienawiść do ukraińskiej Ukrainy. Tylko niewolnicy są gotowi znosić dziesięcioleciami tragikomiczne skutki rządów tej „elity” w Ukrainie, która zawsze miała, ma i będzie miała niezaprzeczalną większość w Radzie Najwyższej, bo ma ona niezawodną postgenocydową większość wyborczą. Swoją drogą, tylko w naszym postgenocydowym społeczeństwie możliwy jest tak absolutny brak elity narodowej, bez której każde państwo jest skazane na zagładę w perspektywie historycznej. Tłumaczy się ten brak oto czym. Reżim stalinowski w swoim czasie bardzo starannie, do ostatniego człowieka, wybił elity narodowe we wszystkich republikach radzieckich. Ale w Ukrainie, oprócz tego, w wyniku mentalnego załamania chłopa po Hołodomorze 33-go, zostało skażone samo źródło odnowy tej elity na przyszłość. EGZEKUCJA UKRAIŃSKIEJ DUSZY A jednak, co dokładnie stało się z Ukraińcami podczas Hołodomoru 1933 roku, że po nim z ich wiejskich chat nagle poznikały na zawsze samodziałowe ręczniki z koszulami oraz szewczenkowskie Kobzarze z ikonami? Dlaczego chłopi (wraz ze swoimi potomkami-mieszczanami) przestali śpiewać cudowne ukraińskie pieśni, zaczęli gardzić swoim narodem i państwem, głosując w wyborach na przybłędów-obcych i jawnych antypaństwowców? Dlaczego, bo czyż nasz naród to samobójca?! Odpowiedź jest oczywista — żaden inny naród nie przeżył tak strasznego sztucznego. Roman PEŁECH, przewodniczący Połońskiej „Proświty”, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy. Zakładając w czerwcu 1989 roku Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki, wiedzieliśmy już o losie swoich poprzedników — połońskich prośwician. W 1937 r. pojechali oni z chórem do Kijowa na festiwal. Tam z powodzeniem wystąpili, nawet fotografowali się z członkami rządu, weszli do restauracji, z radości wychylili kilka kieliszków i, upojeni, zaśpiewali „Szcze ne wmerła Ukrajina”. Do domu już nie wrócili. Niełatwa praca w imię Ukrainy. Pchać pług na od wieków nieoranym polu, natykając się na opór zrusyfikowanych, pozbawionych pamięci rodu sowietów, nie każdemu jest w mocy. Ale Petro Jaszczuk, lekarz z Poninki — miasta nad rzeką Chomorą — przywykł płynąć pod prąd. A jeszcze ten duchowy kręgosłup — on jest chrześcijaninem, głęboko wierzącym człowiekiem. Z przyjaciółmi i współmyślicielami Iwanem Newidomskim, Olgą Sutkowenko stworzył w Ponince pierwszą komórkę „Proświty”. I przeprowadzili tam pierwsze wielkie święto języka ukraińskiego. Jeszcze na długo przed ogłoszeniem naszej niepodległości stanął na czele Towarzystwa „Memoriał” i właśnie z jego ust na licznych zgromadzeniach i wiecach mieszkańcy Połonnego po raz pierwszy usłyszeli o zbrodniach komunistyczno-bolszewickich okupantów: i o głodzie, skierowanym przez bolszewicki Kreml właśnie na zniszczenie ukraińskiej duszy i wygnanie jej dzisiaj przez politycznych naśladowców stalinizmu na margines życia politycznego, biznesowego i naukowego w Ukrainie. Właśnie Hołodomor-ludobójstwo, według obserwacji Wielkiego Ukraińca amerykańskiego pochodzenia Jamesa Mace’a, gruntownie zmieniło mentalność naszego narodu. Niezaprzeczalnym dowodem tej fatalnej dla narodu zmiany może służyć tęsknota współczesnych ukraińskich chłopów za kołchozami. Za tymi kołchozami, dokąd ich dziadów-pradziadów komuniści zdołali zagnać tylko za pomocą ludobójstwa. Jak zauważają uczeni i świadkowie Hołodomoru, którzy osobiście przeżyli w radzieckiej ukraińskiej wsi 1933 rok, u konającego z głodu człowieka stopniowo obumierają wszystkie ludzkie uczucia, włącznie z narodowymi. W ten sposób absolutny długotrwały głód (a właśnie takim był Hołodomor) przemienia człowieka w istotę, która żyje instynktami. Dalsze głodowanie zaczyna niszczyć i instynkty, w szczególności tak potężny, jak macierzyński. Tak było nie tylko w Ukrainie w 1933 roku. Tak było i w Jerozolimie w 70. roku od narodzenia Chrystusa, kiedy rzymski cesarz Tytus Flawiusz, otoczywszy to powstańcze miasto swoim wojskiem, morzył głodem jego obrońców. Ludzka natura jest taka sama zawsze i wszędzie… Ale najstraszniejsze jest to, że ze wszystkiego utraconego przez człowieka podczas długotrwałego głodowania odnawiają się tylko instynkty. Oprócz tego, spuchnięci z głodu chłopi dobrze widzieli, że bolszewicka władza w ich wsiach nie głodowała wcale, a w przygranicznych rosyjskich wsiach było niedożywienie — mniej więcej takie samo, jakie te wsie przeżywały w nieurodzajnym roku. Dlatego w postgenocydowych ukraińskich rodzinach, uwolnionych przez Hołodomor od wszystkiego, co narodowe i chrześcijańskie, na podświadomym poziomie zapanował kult władzy jako gwarancji tego, że horror oczekiwania najstraszniejszej na świecie śmierci ich ominie w przyszłości. Żadnych innych gwarancji tego ukraińska postgenocydowa wieś nie miała, bo władza po Hołodomorze pozostała tą samą — komunistyczną i ludożerczą. SKUTKI GWAŁTOWNEJ DENARODOWIENIA Oto dlaczego we współczesnej Ukrainie jest tak zdenarodowiona i głęboko niemoralna elita polityczna, która, według obserwacji socjologów, w swojej większości wyszła właśnie z postgenocydowej wsi. Oto skąd takie wysokie rankingi wyborcze u takich prorosyjskich sił politycznych, jak Partia Regionów i KPU, bo tych 17% etnicznych Rosjan w Ukrainie nie wystarczyłoby nawet samym regionalom do ich statusu partii panującej w Ukrainie. Zresztą nie wszyscy nasi Rosjanie głosują na niebiesko-białych. Zdenarodowiona przez Hołodomor ukraińska wieś dzięki stalinowskiej industrializacji zrodziła i współczesne międzynarodowe miasto w Ukrainie, w którym narodowo świadomi Ukraińcy znajdują się w stanie najmniej licz- Ludobójstwo narodu ukraińskiego w ZSRR w 1933 roku istotnie różni się od innych ludobójstw w historii ludzkości. Stawiały one bowiem za cel całkowitą fizyczną zagładę tego czy innego etnosu. Z pewnych subiektywnych i obiektywnych przyczyn nigdy się to nie udawało. Ocalałe części skrzywdzonych narodów wkrótce odrabiały straty fizyczne i zazwyczaj surowo karały winnych tego katów. Bolszewiccy ideolodzy Hołodomoru mieli możliwość w 1933 roku zniszczyć wszystkich Ukraińców w ZSRR, ale mieli zupełnie inny cel — wycisnąć strasznym i bolesnym oczekiwaniem na głodową śmierć ze wszystkich ukraińskich chłopów ich wartości narodowe, religijne i mentalne oraz uczynić z nich kołchozowych niewolników-bezdomnych. To znaczy, w odróżnieniu od innych ludobójstw, Hołodomor zadał niszczycielski cios przyszłości narodu ukraińskiego, która stała się dla niego jego straszną teraźniejszością. Tylko już ten postludobójczy stan potomków gigantów ducha czasów kozaczyzny, z którego razem z potomkami ich katów naśmiewają się też wysokiej rangi ignoranci z cywilizowanych państw, niezaprzeczalnie świadczy o katastrofalnych skutkach mentalnego złamania Ukraińców w rezultacie ludobójstwa głodem w 1933 roku.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

SYLWETKI CHIMER NAD CHOMOROJĄ

sowieckie katownie w piwnicach kościoła św. Anny, a o obozach koncentracyjnych — w Polnem, Kotiużyńcach, Poninці, a o 34 cerkwiach prawosławnych, które zniszczyli czerwoni wandale, i o wsiach zmiecionych głodem z naszej ziemi, i o mogiłach ofiar stalinowskich represji, zarośniętych chwastami. Piotr Jaszczuk — autor głośnego wydania w dwóch tomach o wymownym tytule „Portret ciemności” (Kijów—Nowy Jork: Wydawnictwo M. P. Koćia, 1999, 611 s.), gdzie na 1400 stronach zamieszczono 350 świadectw, opublikowano 50 unikatowych dokumentów i 300 fotografii, a wśród nich także tych, którzy pomagali niszczyć Ukrainę. Tej pracy badacz poświęcił 10 lat swojej ofiarnej pracy. To nie jest po prostu książka o wielkim głodzie i stalinowskich represjach na Ukrainie w latach 1921—1947, napisana na podstawie faktów z pożółkłych materiałów archiwalnych i przedstawiona bezbarwnym, bezosobowym językiem akademickim, — to jest historia przemówiona głosami świadków i ofiar tej straszliwej rzezi. To historia widziana, słyszana i przepuszczona przez tysiące serc, przez niewypowiedziany ból. Ze stron tej książki w pełnej postaci wyłania się prawda, która zdawałoby się raz na zawsze musi przykuć do haniebnego pręgierza ten nienawidzący ludzi i pożerający Ukraińców komunistyczno-bolszewicki reżim i, stanąwszy w całej swojej nagości i tragizmie, pomóc niejednemu zaślepionemu Ukraińcowi odrodzić się duchowo — jako syn lub córka swojego narodu. Przejrzeć i zrozumieć: kiedy Ukraina dla nas wszystkich będzie ponad wszystko, tylko wtedy będzie własna prawda i własna siła. James Mace, znany badacz Hołodomoru, wysoko ocenił książkę. Później została ona uhonorowana Ogólnoukraińską Nagrodą im. Iwana Ohijenki. Z oceną nie zwlekali także nieprzyjaciele. Gdy 500 egzemplarzy wydania trafiło do kijowskich księgarni, zostały one natychmiast wykupione przez jedną osobę, aby nie dotarły do czytelników. Podobny los spotkał wydanie we Lwowie. Tylko pojawiła się na stronie internetowej informacja o książce — od razu zaczęły się telefony: „Забєрітє ілі забєрьом у вас жизнь”. Zabrali. 30 książek trafiło do bibliotek w Połtawie — i tam ich nie ma. Wysłano recenzję tej książki do jednej z chmielnickich gazet — i natychmiast wylądowała ona w redakcyjnym koszu. Po natarczywych telefonach ją wydrukowano, ale wcześniej artykuł tak przycięto, że nie można go było rozpoznać.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Wybrano nowego przewodniczącego Związku Pisarzy

…sekretarze: ukraiński prozaik, krytyk, literaturoznawca, publicysta, działacz społeczny, laureat Nagrody im. Szewczenki z 2005 roku Michajło Słaboszpyćkyj, publicysta, politolog, doktor filozofii Wołodymyr Szowkoszytnyj, sekretarz NSPU ds. pracy z młodymi pisarzami Serhij Pantiuk, a także redaktor naczelny „Ukraińskiej Gazety Literackiej” Michajło Sydorżewskyj. Na uroczystości wręczenia przemawiali M. Żulynski i M. Striha. Wszyscy jednak dobrze rozumieją, że Roksolana Zorywczak to epoka, to historia, to kultura naukowej etyki, ale to także człowiek-bojownik, który godnie broni w ukraińskiej nauce szacunku dla podstaw ukraińskiego narodu: języka i literatury. Roksolana Petriwna odkryła w ukraińskiej kulturze imię tłumaczki literatury ukraińskiej w Wielkiej Brytanii Wiry Ricz, która przed dwoma laty odeszła i która w tym roku spoczęła na kanowskiej ziemi. R. Zorywczak rozwinęła w ukraińskiej nauce tradycje, które zapoczątkował jej nauczyciel, profesor J. Żłuktenko. I być może największym cudem, jaki udało się stworzyć, jest katedra im. Hryhorija Kocz­ura na Uniwersytecie im. Iwana Franki. W kulturze powinny istnieć, jeśli nie miejsca święte, to przynajmniej miejsca pamięci (P. Nora). Takim właśnie miejscem jest katedra im. H. P. Kocz­ura, którą buduje Roksolana Petriwna Zorywczak.

Машинний переклад

CENTRALNY ZARZĄD PODJĄŁ UCHWAŁĘ

Mykoła NESTERCZUK, sekretarz odpowiedzialny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. 8 grudnia, w 143. rocznicę „Proświty”, w Kijowie odbędzie się sesja Rady Głównej, na której rozpatrywana będzie działalność stowarzyszeń za 2011 rok oraz wypracowywane będą strategiczne zadania pracy oświatowej na 2012 rok. Tego samego dnia z udziałem przewodniczących zjednoczeń obwodowych planowane jest przeprowadzenie okrągłego stołu (Ukrinform), odbędzie się uroczysty wieczór literacko-artystyczny. Członkowie Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki uważają, że Rada Najwyższa Ukrainy, przyjmując ustawę nr 6342 „O wprowadzeniu zmian do ustawy Ukrainy „O telewizji i radiofonii”, dokonała aktu antykonstytucyjnego, antypaństwowego, antyukraińskiego: w ogólnym wymiarze nadawania każdej organizacji telewizyjno-radiowej zmniejszono ilość produktu narodowego do 25 procent. Kwoty na utwory muzyczne ukraińskich autorów i wykonawców zostały całkowicie zniesione. Tak bezprecedensowa decyzja jest skierowana przeciwko kulturze narodowej, narusza prawa językowe Ukraińców, wypiera narodową produkcję audiowizualną z eteru. Do Prezydenta Ukrainy skierowano list z prośbą o zawetowanie wspomnianej ustawy. Właśnie ujrzała światło dzienne książka wspomnień o A. Pohribnym „Życie i czyn Anatolija Pohribnego” (Wydawnictwo „Proświta”). Wkrótce odbędzie się jej prezentacja w Instytucie Dziennikarstwa Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki, a później — w kompleksie studyjnym Radia Narodowego, cykl spotkań ze społeczeństwem na ukraińskich uniwersytetach, poświęconych 70. rocznicy urodzin tego krzewiciela sprawy ukraińskiej. Centralny Zarząd rozpatrzył kwestię współpracy członków „Proświty” z kanałem telewizyjnym „Malatko”. Szczególną uwagę poświęcono stanowi prenumeraty głównej gazety Towarzystwa „Słowo Proświty”. Wzywamy członków „Proświty” Ukrainy do aktywnego prenumerowania i propagowania tygodnika „Proświty”, aby jego nakład wzrastał. Dla uczczenia 170. rocznicy urodzin Mykoły Łysenki uchwalono przeprowadzenie otwartego młodzieżowego konkursu bandurzystów wspólnie z Narodowym Związkiem Kobzarzy Ukrainy.

Машинний переклад

NA ORBICIE KOCZURA

Jewhen BUKET Zdjęcie autora 19 listopada, podczas II etapu VI zjazdu pisarzy, wybrano nowego przewodniczącego Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Został nim Wiktor Baranow. Zagłosował na niego 171 delegatów zjazdu, a na Wołodymyra Jaworiwskiego, który kierował Związkiem Pisarzy przez 10 lat, zagłosowało 144 delegatów. „Dziękuję wszystkim, którzy głosowali na mnie i przeciwko — oświadczył W. Baranow. — W Związku nie będzie już tak, że każda inna opinia będzie postrzegana jako opinia wroga. Moim głównym zadaniem jest to, aby każdy pisarz był wydawany i czytany”. Przed wyborem Wiktor Baranow był sekretarzem Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, przewodniczącym Kijowskiej organizacji miejskiej NZPU, redaktorem naczelnym czasopisma literackiego „Kyjiw”, wiceprezesem Towarzystwa „Ukraina—Rumunia”. O planach nowego zespołu kierowniczego NZPU na przyszłość mówiono 22 listopada na konferencji prasowej w Agencji Informacyjnej „Regionalni nowyny”. Na pytania dziennikarzy odpowiadali przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, zasłużony działacz sztuki Ukrainy Wiktor Baranow, nowo wybrani sek- Dmytro DROZDOWSKI, Instytut Literatury im. T. G. Szewczenki, „Wseswit” W tym roku elitarną nagrodę translatorską zdobyła Roksolana Petriwna Zoriwczak — wybitna uczona-translatoznawczyni, doktor nauk filologicznych, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy (2005), akademik Akademii Nauk Szkoły Wyższej Ukrainy (1993) oraz członek Prezydium AN SW Ukrainy (2004), profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Iwana Franki (1992), członek rzeczywisty i członek Prezydium Towarzystwa Naukowego imienia Szewczenki (1992), członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy (1997), wyróżniający się pracownik oświaty Ukrainy (2002), laureatka nagród Jarosława Mądrego (2004) oraz Świętego Włodzimierza (2009) w dziedzinie nauki i techniki AN SW Ukrainy (2004). Autorka monografii: „Frazeologiczna jedynka jak perektadoznawcza katehorija (na materiali perekladiw tworiw ukrajinśkoji literatury anhlijśkoju mowoju)” (1983), „Realija i pereklad (na materiali anhlomownych perekladiw ukrajinśkoji prozy)” (1989), książki „Bolity bolem slowa naszowo…” (Lwów, 2005), rozdziału „Ukrajinśko-anhlijśki literaturni wzajemyny” (w ks.: „Ukrajinśka literatura w zahalnosłowjanśkomu i switowomu literaturnomu konteksti”: W 5 t. — K., 1988 — T. 3), rozpraw (około 1000) z translatoznawstwa, lingwistyki kontrastywnej oraz anglistyki w monografiach zbiorowych, wydaniach encyklopedycznych Roksolana Zoriwczak — unikalna osobowość w obszarach translatoznawstwa. W tym roku do nagrody im. H. Koczura wysunięto wiele poważnych nazwisk, o czym za- 17 listopada (już zgodnie z tradycją — w dniu urodzin Hryhorija Koczura) po raz drugi w historii współczesnego ukraińskiego przekładu odbyło się wręczenie nagrody, nazwanej na cześć wybitnego tłumacza. Po raz pierwszy nagrodę, którą udało się ustanowić z inicjatywy Andrija Hryhorowycza oraz Marii Łeoni diwny Koczurów przy wsparciu Ministerstwa Kultury, wręczono w zeszłym roku, jej laureatem został lwowski znawca antyku, tłumacz Andrij Sodomora.

Машинний переклад

MITY I PRAWDA O HOŁODOMORZE

Dokończenie. Początek na str. 1. konfiskata produktów rolnych u ludności była niezbędnym krokiem dla modernizacji ZSRR. Twierdzi on, że radzieccy przywódcy byli zmuszeni przeprowadzić kolektywizację (która doprowadziła do głodu) w celu wzmocnienia zdolności obronnych kraju. Inne bajki zaprzeczały już ludobójczemu charakterowi Hołodomoru, na przykład: że został on dokonany rękami samych Ukraińców (ponieważ byli oni w składzie ówczesnego radziecko-partyjnego kierownictwa USRR); że na Ukrainie ofiarami głodu byli nie tylko Ukraińcy, ale także przedstawiciele mniejszości narodowych, którzy wtedy tam mieszkali. NAJNOWSZY MIT Po uznaniu w 2006 roku przez Radę Najwyższą Ukrainy Hołodomoru za ludobójstwo narodu ukraińskiego, rosyjscy historycy pospiesznie tworzą nowy mit: jakoby wtedy głodowali nie tylko Ukraińcy, ale wszystkie narody ZSRR. Tak oto profesor historii, znany jako „architekt” pieriestrojki, Aleksandr Jakowlew twierdzi: „To tragedia całej radzieckiej wsi. I ta tragedia powinna nie rozdzielać, a jednoczyć narody byłego ZSRR”. Kategorycznie odrzuca ukierunkowanie polityki Stalina i jego otoczenia na zniszczenie narodu ukraińskiego lub jego części także profesor Wiktor Kondraszyn, a dlatego uważa samo pytanie o ludobójstwo za absurdalne. Próbuje on udowodnić, że była to wspólna tragedia narodów ZSRR, uwarunkowana wynikami stalinowskiej polityki rolnej. Dmytro Tabacznyk, wbrew swojemu własnemu sprawozdaniu na specjalnym posiedzeniu Rady Najwyższej 14 maja 2003 r. (wtedy powiedział: „Musimy udowodnić światu, że sztuczne hołodomory ery radzieckiej były naszym ukraińskim Holokaustem. Było to świadome ludobójstwo narodu ukraińskiego, które wywarło swoje bezlitosne piętno na całej naszej historii, na świadomości narodowej”), 1 września 2010 r. oświadczył, że określenie Hołodomoru jako ludobójstwa narodu ukraińskiego jest wymysłami zagranicznych historyków. I zaproponował przygotowanie rezolucji, w której sformułowanie „ludobójstwo narodu ukraińskiego” należy zastąpić „ludobójstwem narodów Ukrainy, Rosji, Kazachstanu i Mołdawii”, oraz wyraził pewność, że tę rezolucję poprze Organizacja Narodów Zjednoczonych i inne organizacje międzynarodowe. ŚWIADKOWIE OBALAJĄ MIT Ten ostatni mit, który dzisiaj panuje nie tylko w rosyjskiej, ale i w ukraińskiej, zbyt upolitycznionej historiografii, całkowicie obalają dokumentalne świadectwa naocznych świadków Hołodomoru z obwodu ługańskiego, które można przeczytać w książce „Ocalona pamięć” i zobaczyć w filmie dokumentalnym „Zaklęcie niepamięci”. Ukraińcy z przygranicznego ukraińsko-rosyjskiego pasa dzielą się wspomnieniami o tym, jak chodzili do sąsiednich rosyjskich wsi i nieśli tam swoje „bogactwo” — wyszywane ręczniki, obrusy, koszule, a także ozdoby — mając nadzieję wymienić je na coś jadalnego. Przytoczę kilka opowieści naocznych świadków hołodomoru z zachowaniem stylistyki ich języka (z książki „Ocalona pamięć”): „Ten hołodomor specjalnie zrobiono. Stalin chciał udusić Ukrainę, to stalinizm się nazywa. W Moskwie (to my na wyścigi z konnych zakładów jeździliśmy), w Moskwie — tam niczego takiego nie było. W Rosji nie było — ani głodu, niczego. A na Ukrainie to robili, dusili specjalnie, hołodomor zrobili, żeby ludzi unicestwić… Kto trochę mądrzejszy był — wyjechali do Rosji” (Artiuszenko A. I., ur. 1918 r., wieś Nowolymariwka w rejonie biłowodskim). „Jak wyszedł głód? Zaczęła się prodrazwiorstka, u chłopów wymietli wszystko do cna. U nas do ziarnka wszystko wygrabili. A potem zaczęła się kolektywizacja. Zabrali ludziom całe ziarno, część bydła. I chłopi zostali z niczym. Obok oto tutaj Rosja — 60 kilometrów, tam nie było tego. Wszyscy my, z Ukrainy, cały dobytek tam odwieźliśmy, wymieniliśmy za kawałek chleba Rosjanom. I wyszedł głód… głód „zamknięty” (Pronenko M. S., ur. 1914 r., wieś Wesełe w rejonie markiwskim). „Rosjanie… oto Rosja, Bondarewe od nas, od Hannusiwki, siedem kilometrów, tak oto były u matek kołdry, ręczniki, wszystko takie — wynosili tam. A tam dadzą czy kawałeczek chleba… Rosja nie głodowała. Otóż, prosto obok, tak kto tęższy, kto na nogach się trzymał — i oto wszystkie ręczniki, wszystko tam — wszyscy rzucili się do Rosji. Oto wymienią trochę i zostali żywi. A Rosjanie… całkiem obok przecież, a żyli nieźle” (Powołockyj I. M., ur. 1927 r., wieś Hannusiwka w rejonie nowopskowskim). „W tamtych czasach byłem milicjantem. Milicji dawali zadanie przechwytywać ludzi, którzy nieśli jedzenie z Rosji” (Zubachin H. F., ur. 1908 r., wieś Możniakiwka w rejonie nowopskowskim). „Jak chodzili zmieniać, tak przyniosą albo otręby, albo jeszcze czegoś. Tak powynosili — koszule wyszywane płócienne były, wtedy ręczniki płócienne były, nosili, wtedy obrusy — obrusy wyszywali krzyżykiem. To wszystko nosili zmieniali — do Starego Oskołu, Rosja to ono było. Przyniosą jakichś łupin albo otrębów jakichś, kiedyś, prawda, przyniosą i ziarenka. Tam wszyscy nasi chodzili, nosili. Może tam i był głód, ale nie taki. Na Don chodzili, do kozaków. I matka chodziła, i ojciec jeździł, wszystkim wystarczało” (Slusar N. F., ur. 1919 r., wieś Projizdże w rejonie starobielskim). „My braliśmy łachmany — płachty, płótno, chodzili do Rosji, zmieniali na ziarno. Za bezcen: za ręcznik — trzy-cztery szklanki, zmieniali na suchary. I to, bywało, nie dowieziesz do domu: na drodze odebrali do diabła. Sama milicja odbierała” (Bożkowa H. P., ur. 1920 r., wieś Nowoczerwone w rejonie troickim). Te świadectwa są dowodami ludobójstwa właśnie ukraińskiego chłopstwa. Dowodami przekonującymi, gdyż odpytani ludzie mają różne poglądy polityczne i nie znają się między sobą. Jednomyślność ich wniosków dotyczących istotnej różnicy między Hołodomorem na Ukrainie a głodem w Rosji jest gwarancją obiektywizmu. Historycy zaś powinni być obiektywni i w swoich badaniach orientować się przede wszystkim na hasło francuskiego myśliciela Monteskiusza: „Można prosić mnie, bym umarł za swoją ojczyznę, ale nikt nie zmusi mnie, bym o niej kłamał”. Iryna MAHRYCKA

Машинний переклад

KOMU TO „PAŁACE” SIĘ MARZĄ?

Nasze miasto jest jednym z niewielu na Ukrainie, których przez dwadzieścia lat niepodległości niemal nie dotknął proces przemianowań. Na początku lat 90. ubiegłego wieku kilka ulic na obrzeżach nazwano imionami ukraińskich działaczy, ulica Ufimska stała się imienia Jewhena Małaniuka, a Łunaczarskiego otrzymała imię Czornowoła. I to wszystko. Tak się stało nie dlatego, że mieszkańcom Kirowohradu tak bardzo podobają się nazwy z epoki komunistycznej. Po prostu historię naszego miasta ściśle wiąże się z budową ziemnej twierdzy, która w połowie XVIII wieku służyła carskiej Rosji jako forpoczta jej agresywnej ekspansjonistycznej polityki. Dlatego wiele tak zwanych nazw historycznych ma w większości charakter imperialny i jest nie do przyjęcia. Chodzi o wywiad z byłym oficerem KGB Wasylem Dacenką „Nie wstydzę się pracy w KGB” w kirowohradzkiej gazecie „Ukraina-Centr” z 28 września tego roku. Wypowiedź, jak na mój gust, krzykliwa i bezczelna. Wasyla Wsewołodowycza można zrozumieć: obecna władza ze swej istoty jest prorosyjska, prosowiecka, stara się trzymać na tym samym, na czym trzymał się ZSRR — na strachu, zastraszaniu, stosowaniu represji. Tacy jak Dacenko są jej potrzebni. Dlaczegoś nie udzielał podobnych wywiadów pięć-dziesięć lat temu. Ale rzecz nie w nim. No, jest taki obywatel z takimi przekonaniami. To jego problemy. Rzecz w nas. Jak my to odbieramy, jak reagujemy. Nie od razu zareagowałam na publikację, czekałam, co napiszą na forach, miałam nadzieję, że tam dadzą prawdziwą ocenę „kantorii”. W tamtych dyskusjach wyłania się inna prawda, ale ogólna tendencja wciąż nie jest nakreślona. KGB i jej poprzednicy to wrogie Ukrainie, antagonistyczne wobec niej organizacje. Ich celem było ujarzmienie Ukraińców, fizyczne zniszczenie intelektualnego i artystycznego kwiatu narodu. Najbardziej znane przykłady to przerażające śmierci kompozytora Wołodymyra Iwasiuka, malarki Ałły Horskiej. Czy ktoś do tej pory wątpi, czyja to sprawka? A zagadkowe morderstwo Wasyla Symonenki? Ukraina nie miała prawa być aż nadto utalentowana, brzmieć na cały świat. Wszystko musiało być podporządkowane imperium, czyli ZSRR. A KGB był jego największym, najpotężniejszym i najstraszniejszym psem stróżującym. Nie na darmo szefów KGB obawiali się nawet sekretarze KC. Ciotka Dacenki (dobrze, że przynajmniej tego nie ukrywa!) bardzo dokładnie i jasno scharakteryzowała tę organizację: „Tam są kaci własnego narodu”. A jej siostrzeniec otwarcie kłamie, gdy twierdzi, że „organy bezpieczeństwa państwowego nie zajmowały się przeprowadzaniem represji”. Tak, milicja, sąd w latach 70. i później już istniały oddzielnie. To nie lata 30. z ich „trójkami” (przy okazji, czy ktoś odpokutował za te straszne zbrodnie, tysiąckrotnie udowodnione dokumentalnie?). Szary budynek KGB na Wołodymyrskiej w Kijowie do dziś wielu ludziom napawa grozą. Nie jest tajemnicą, że były tam specjalne cele, gdzie przetrzymywano szczególnie upartych „klientów”. Jeszcze świeże są wspomnienia di- Ulica Lenina w Kirowohradzie dla nowej epoki. I za każdym razem, gdy poruszana jest kwestia przemianowania, znajdują się tacy, którzy próbują narzucić społeczności nazwy z carskiej przeszłości, przeciwko czemu aktywnie protestują ci, którzy chcą żyć wśród ukraińskiej toponimii. W końcu wszystko zostaje tak, jak było. I o ile w kwestii nazwy miasta zgody na razie nie ma co szukać — nie znajduje się nowa nazwa, która zadowoliłaby większość, to w kwestii nazw ulic dojście do konsensusu jest jak najbardziej możliwe. Obecna władza miejska (a większość w radzie uzyskała Partia Regionów) postanowiła po raz kolejny rozpocząć proces przemianowywania ulic miasta. Z niektórymi jej propozycjami można się zgodzić: centralna Karola Marksa ma stać się Wielką Perspektywiczną (stara nazwa), Wołodarskiego — Arsena Tarkowskiego (tutaj mieszkała ich rodzina, obecnie na tej ulicy jest muzeum poety), ale w kwestii ulicy Lenina, którą chcą uczynić Dworcową, społeczność ma poważne zastrzeżenia. To carska nazwa ulicy, nie da się jej adekwatnie przetłumaczyć na ukraiński. Pałacowa? Ale o jakie pałace chodzi? Te pomieszczenia, które kiedyś dały nazwę ulicy i gdzie zatrzymywali się członkowie carskiej rodziny, przebywając w mieście, dawno zostały zamienione na żołnierskie koszary. Dworcowa? Ale dworzec to stacja kolejowa. A on nie ma tu nic do rzeczy. Natomiast na tej ulicy znajduje się historyczny budynek teatru (obecnie remontowany), gdzie swego czasu Marko Kropywnycki oraz Mychajło Starycki faktycznie założyli ukraiński profesjonalny teatr realistyczny. W przyszłym roku będziemy obchodzić 130-lecie tego wydarzenia. W Kirowohradzie nie ma ani jednego toponimu, który przypominałby gościom i mieszkańcom miasta o tym fakcie. Dlaczego by nie nazwać ulicy Teatralną? Próbowali to udowodnić władzom miejskim przedstawiciele organizacji społecznych, którzy wysłali apel do Kirowohradzkiego Komitetu Wykonawczego. Przygotowali go naukowcy-filolodzy, doktorzy i kandydaci nauk, którzy pracują w wyższych uczelniach Kirowohradu. Dziwne, że te przekonujące argumenty w żaden sposób nie docierają do członków komitetu wykonawczego. Wśród nich jest przecież profesjonalny historyk — sekretarz rady miejskiej Ihor Wołkow, który właściwie tym razem stał się inicjatorem procesu przemianowań. Mógłby wyjaśnić kolegom. Dlaczego tak uparcie widzą te „pałace” na Leninie? Są inne miejsca, gdzie wybudowali nowsze „pałace” ci, którzy zdołali albo zarobić, albo ukraść niemałe pieniądze. Jeśli wykażą inicjatywę, by nazwać te swoje osiedla ulicą Dworcową, myślę, że społeczność nie będzie miała nic przeciwko. A jeszcze lepiej, żeby nie żałowali zainwestować środków w renowację tych koszar, które tak bardzo chcą widzieć jako „pałace”.

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

KIEDY WRESZCIE NAM BĘDZIE WSTYD?

sydentów i ich krewnych, które przekonująco świadczą: w tych murach ludzi brutalnie łamano psychicznie. Nie bez powodu potem, w latach 90., być może właśnie w tym czasie, o którym wspomina Daczenko, według świadków z dziedzińca KGB wywożono worki z papierami — zacierano ślady. Powiem też o tym nauczycielu z Piszczanego Brodu (on sam już się nie obroni — po sześciu latach sowieckich łagrów, wróciwszy do domu, wkrótce zmarł), o którym wspomina Daczenko. Rozsyłał, jak mówi, antysowieckie listy, a heroiczni czekiści go zdemaskowali. Dobrze znam sprawę Piotra Pawłowicza Czornego, czytałam jego zapiski, listy, które rozsyłał wybitnym ukraińskim współczesnym. Już wtedy ten człowiek, zarówno w sferze ekonomicznej, jak i humanistycznej, myślał o wiele ciekawiej niż wielu dzisiejszych deputowanych i „wielkich szefów”. Gdyby tacy ludzie albo wychowani przez nich byli dziś w parlamencie, przy kierowaniu państwem, Ukraina żyłaby już dawno jak Europa, a może nawet lepiej. Zamiast tego mamy ograniczonych bojowników, którzy nie wstydzą się rozbijać krzesła na głowach kolegów. Poziom życia jest adekwatny. ČK-NKWD-KGB wypełniło swoją historyczną rolę — wykosiło kreatywnych, rozumnych, odważnych. Czekajcie teraz, aż odrosną. A daczenkowie nie ustają: kim był ów nauczyciel? Potomek kurkuli, pracował jako pisarz w niemieckiej uprawie, „aby odzyskać dom, który mu zabrano, stosował przemoc wobec rodziny, która tam mieszkała”. Pozostaje dodać: słusznie zrobiło KGB, że zdemaskowało takiego wroga ludu! Oto jeden z naszych głównych problemów. Wciąż (i jest nam to natarczywie narzucane) patrzymy na swoją niedawną przeszłość sowieckimi, komunistycznymi, kagiebowskimi, jeśli chcecie, oczami. Ci, którzy byli wrogami dla KPZR, KGB, dla imperium, w większości nie byli wrogami naszych ojców i dziadów, Ukrainy. W świadomości zaś części naszych obywateli wszystko wciąż stoi na głowie. Choćby to — dlaczego potomek kurkuli, który próbował odzyskać majątek nabyty ciężką pracą jego rodziców, jest przestępcą, wrogiem, przynajmniej podejrzanym, „nie naszym”, a ci, którzy odbierali ludziom dorobek, cynicznie grabili, wyrzucali na ulicę dzieci i niedołężnych, wywozili na Syberię, niszczyli naród — ci bohaterowie są „swoi”. Przynajmniej taki wniosek można wyciągnąć z rozumowania Daczenki. A daczenkowie czynią ogromne wysiłki, by taki stan utrzymał się jak najdłużej! On przecież nie jest zwykłym emerytowanym kagiebistą! Regionalista, autor książki o minionej wojnie, na wydanie której władze obwodowe wydały w ubiegłym roku niemal cały budżet przeznaczony na działalność wydawniczą. I tam — znowu — rosyjskie, sowieckie spojrzenie na tragiczne karty przeszłości. Co więcej, ten propagandysta KGB jeszcze zajmuje państwowe stanowisko — jest szefem wydziału współpracy z organami ochrony prawa i pracy obronnej obwodowej administracji państwowej. Cieszy się szacunkiem! Zdecydowana większość narodów, które zmieniały ustrój społeczno-polityczny, przechodziła tę drogę — samoświadomość podstawowych wartości — szybko i ruszała naprzód. My zaś nie możemy nijak pojąć, co dobre, co złe, i przeklinamy wszystkich pod rząd, bo żyje nam się nie tak, jak byśmy chcieli. Nie można iść naprzód z głową zwróconą do tyłu. A jednak to nie działa. Oczarowało nas imperium, przywiązało milionami nici (nie ekonomicznych — to bajeczki dla naiwniaków; wszystko to, gdy jest wzajemna korzyść, szybko się układa i działa sprawnie, a mocniejszych — światopoglądowych). Więc się szamoczemy, zamiast pewnie pójść własną drogą. A oto bardziej konkretny przykład. Niedawno poznałam kobietę, prostą mieszkankę Kirowohradu, emerytkę, całe życie przepracowała w medycynie. Nazwę ją Olgą, bo nie mam jej zgody, by podać prawdziwe imię. Zarówno jej ojciec, jak i dziadek byli represjonowani. Dziadka rozstrzelano już w 1937 roku, bo był inteligentem, świadomym Ukraińcem, członkiem „Proświty”, wykształconym człowiekiem. Dziwne, że przeżył do 37. roku. A ojciec, młody nauczyciel, także brał udział w odradzającej się za Niemców „Proświcie”, później był związany z OUN w jednym z rejonów. Trafił do faszystowskich obozów koncentracyjnych, po wyzwoleniu — do sowieckich. Już sam ten fakt mówi: i tamta, i ta władza były wrogie, okupacyjne dla Ukrainy. Po dziesięciu latach łagrów ojciec, oczywiście, nie przeżył długo — wkrótce zmarł. Z aktami zrehabilitowanych dziadka i ojca zapoznałam się wcześniej, a tu taka szczęśliwa okazja — córka, żywe wspomnienia, to przecież jaki ciekawy materiał! Pani Olga zgodziła się opowiedzieć, co pamiętała, pokazać rodzinne zdjęcia. Ale gdy o tym zamiarze dowiedział się jej starszy brat, kategorycznie zakazał jakichkolwiek kontaktów z dziennikarzem. On do dziś się boi. — Jesteśmy ludźmi bez skóry — powiedziała, przepraszając, pani Olga. I jak tym ludziom patrzeć dziś na niemal rehabilitację Stalina, jak czytać oświadczenia daczenków o „białym i puszystym” KGB? Jak patrzeć na ten czerwonosztandarowy szabas podczas sowieckich świąt tych, którzy walczyli z banderowcami, a dziś maszerują, obwieszeni orderami, podczas gdy prawdziwi frontowcy, którzy walczyli z faszystami, dawno odeszli w lepsze światy. I na tle tego wszystkiego chcemy godnego życia?! Czyż Najwyższa Sprawiedliwość na to pozwoli?! A jeśli Wasylowi Daczence brakuje rozumu i serca, by zrozumieć, że uczciwą służbę zbrodniczemu systemowi trzeba się wstydzić, to dopóki tego nie zrozumiemy my — cała wspólnota, my — jesteśmy zgubieni. P. S. Przy okazji, w jednym z numerów „UC” ukazały się wspomnienia generała Własika, wiernego lokaja Stalina. Mogą one służyć przede wszystkim jako interesujący materiał do badań dla psychiatrów — jak jeden z najkrwawszych dyktatorów świata mógł tak ujarzmiać ludzi, czyniąc ich faktycznie swoimi niewolnikami. Ale tych dzikich dyfirambów nie sposób czytać bez obrzydzenia, wiedząc, co wówczas naprawdę działo się z Ukrainą! Materiały przygotowała Switłana OREŁ, m. Kirowohrad

Машинний переклад

JAK ŻYJESZ, „KRYMSKA SWITŁYCE”?

Wiktor CHOMENKO, Krym. Wydawanie „Krymskiej Switłyci” wznowiono na Dzień Niepodległości, po półtorarocznej przerwie. Czasopismo wskrzesili wysiłkiem jego czytelników oraz redaktora naczelnego — zasłużonego dziennikarza Ukrainy Wiktora Kaczuły. Ich żądania przywrócenia gazety w końcu usłyszeli także stołeczni urzędnicy, rękami których oraz „grupy życzliwych” (którzy dzisiaj nie chcą afiszować swoich nazwisk) ten amulet ukraińskiego słowa na półwyspie został zniszczony. Wszystkie mechanizmy dostarczania gazety zostały zrujnowane, wykreślono ją z katalogu prenumeraty, wyrzucono z krymskiego systemu „Sojuzdruku”, na nowo trzeba było szukać kontaktów z „Ukrposztą”. Dlatego opóźnień w otrzymywaniu gazety uniknąć się jeszcze nie udało. Przecież czasopismo do tej pory drukuje się nie w Symferopolu, jak było przed wymuszoną przerwą, a w Kijowie, skąd jest adresowane do skrzynek pocztowych tysiąca byłych prenumeratorów — właśnie tylu ich pozostawało według stanu na drugie półrocze ubiegłego roku. Odrodzona gazeta obecnie trafia pocztą do czytelników jako spłata długów wobec prenumeratorów. (Na początek 2010 roku nakład wynosił ponad trzy tysiące egzemplarzy, z nich około 2400 prenumeraty, reszta — sprzedaż detaliczna). „SWITŁYCE” DO CIEMNICY? Zwolnienie pod koniec grudnia 2009 roku przez ówczesnego ministra kultury Ukrainy Wasyla Wowkuna redaktora naczelnego Wiktora Kaczuły „za złośliwe niewykonywanie rozkazów i poleceń…” (a pozbawiać stanowiska wygnańca przybyła z Kijowa cała brygada na czele z wiceministrem kultury Jakowyną) stało się niespodziewanym ciosem dla ukraińskiej społeczności półwyspu i wywołało prawdziwy skandal polityczny. Zaczyna się szalona presja na usuniętego redaktora naczelnego, aby on… jeszcze napisał oświadczenie z własnej woli. „Ratownicy” czasopisma rozumieli, że postąpili nielegalnie i niesprawiedliwie, więc w sądzie Kaczuła ma wszelkie szanse udowodnić ich nieprawość. Jeszcze nie było mechanizmu likwidacji redakcji, przeniesienia jej z półwyspu i odrodzenia w Kijowie, a już wyznaczono nowego redaktora naczelnego (przy prawomocnym, kiedy jeszcze trwał proces sądowy). Dla zniszczenia gazety i ukorzenia jej kierownika zainicjowano zwrócenie się do Prokuratora Generalnego Ukrainy W. Medwedka z zapytaniem poselskim W. Kowala (deputowanego z RUCHu, któremu „Switłycia” powinna być rodzoną siostrą, a jej szef — pobratymcem!). Wnioskodawca żądał ochrony… przed redaktorem naczelnym „Switłyci” i zespołem przez niego uformowanym. A niezdolność do ułożenia wydawania gazety „ratownicy” tłumaczyli tym, że W. Kaczuła rzekomo przeszkadzał w tym (!) Czy nie była to presja na sąd? Niegodzący się z decyzjami kijowskiego kierownictwa zwolniony złożył pozew do sądu, aby udowodnić swoją rację. To samo ze swojej strony w tym samym sądzie należało zrobić „ratownikom” gazety. Ale poczucie nieprawości było u nich na tyle wyraźne, że bali się: nie zdołają udowodnić tam niczego. To, ostatecznie, i stało się. Prokuratura Generalna operatywnie zareagowała na sygnał posła Kowala i grupy „towarzyszy”, którzy w ten sposób zamierzali wpłynąć na sąd i Kaczułę. Na oczernienie jego imienia została zorganizowana także system negatywnych publikacji. Internet zaroił się od oszczerstw, od których żona i córka Kaczuły płaczą, a on siwieje. Nawiasem mówiąc, kiedy „reformatorzy” w pośpiechu łamali latami ustawioną strukturę wydawniczą, nawet nie pomyśleli, a jak będą wydawać już opłacone we wszystkich krymskich szkołach „Dżerełce” — dodatek do „Switłyci”, który stał się interaktywnym mostkiem do młodego czytelnika, tworzył się rękami dzieci, był wypełniony intelektualnymi grami, konkursowymi akcjami. Switłyczanie uczniom-zwycięzcom gazetowych konkursów przez wszystkie lata wręczyli półtora tuzina komputerów, stali się przyjaciółmi uczniów wielu placówek oświatowych, gdzie siali ukraińską informację w już przygotowany grunt. …W końcu W. Kaczuła wygrał wszystkie sądy. Żadnej kramoli w jego działaniach nie znaleziono. Wytrzymał kilka prokuratorskich kontroli. Właśnie z tym pytaniem przychodzą do naszej redakcji listy. Ludzi niepokoi los siostry „Słowa Proświty” na krymskim półwyspie — ulubionego przez wielu jedynego tutaj ukraińskojęzycznego tygodnika kulturoznawczego, który 19 lat z rzędu przychodził do domów nieobojętnych na byt na swojej ziemi ojczystego języka i kultury czytelników, dopóki gazeta na długo nie przerwała swojego wydawania. Dlaczego? Jak to się stało? Z czyjej winy? Czy odradza się „Switłycia”? O tym notatki krymskiego dziennikarza Wiktora Chomenki. żadna z nich nie znalazła najmniejszych znamion przestępstwa w jego działaniach, żadnego niecelowego wykorzystania czy przywłaszczenia środków, ponieważ z pieniędzmi budżetowymi w ogóle nie pracował. Ustalono, że sumy, które redakcji udawało się zarobić na sprzedaży gazety, reklamie i dzięki dobrowolnym datkom, szły na tworzenie i poprawę warunków pracy, samofinansowanie funkcjonowania redakcji, co pomagało czasopismu istnieć, wspierało je i czyniło bardziej niezależnym. Prokuratura to dostrzegła, sprawdzając rachunki. Sąd przywrócił Wiktora Kaczulę na stanowisko redaktora naczelnego pod koniec ubiegłego roku. Zebrał on ludzi pod drzwiami opieczętowanego pomieszczenia, aby przeprowadzić pierwsze po pogromie planowanie. Zachęcił do wydawania gazety nie dla pieniędzy, a z poczucia obowiązku i sumienia. Nie dają jej wydrukować — jest Internet. Wydali prawie 30 numerów w wydrukach z drukarki i w Internecie. W każdy piątek wysyłali elektroniczne wersje tych czasopism do Wydawnictwa Gazetowo-Czasopiśmienniczego w Kijowie z propozycją do wydawcy, by drukował gazetę. Mówiąc: macie umowy z drukarniami, pocztą, Sojuzdrukiem itd. Jesteście zobowiązani stworzone przez zespół treści powielać i rozpowszechniać wśród czytelników, którzy za to zapłacili i zrezygnowali z tej gazety, którą próbowano im narzucić. Zachowała się strona internetowa redakcji, na którą pseudoreformatorzy nie zdążyli nałożyć łapy. Stała się ona tubą prawdziwej „Switłyci”. Przez cały czas rozliczeń w sądach „Internet-Switłyca” stała się sztabem, gdzie czytelnicy znajdowali zniesławionego redaktora i siebie nawzajem, drukowali oświadczenia-apele i przesyłali je do struktur władzy. Tak zapewniono ciągłość życia gazety w surowych warunkach przetrwania. Ta karta krajowego dziennikarstwa powinna pozostać w pamięci współczesnych i potomnych. A w lipcu bieżącego roku wysiłkami nowego kierownictwa Państwowego Wydawnictwa Gazetowo-Czasopiśmienniczego Ministerstwa Kultury udało się odblokować pomieszczenie redakcji gazety, które przez 10 miesięcy było opieczętowane za długi. Dopóki w Kijowie nie zmieniło się już trzecie kierownictwo oficjalnego wydawcy czasopisma — Wydawnictwa Gazetowo-Czasopiśmienniczego Ministerstwa Kultury. Dopóki do kierownictwa nie przyszła córka Ołeksandra Iwanowycza Biłasza, Ołesia Biłasz, ze swoim profesjonalnym zespołem. Z wdzięcznością wspominają w Symferopolu także zastępcę dyrektora WGC Wiktora Pasaka, który pomagał zdejmować plomby z drzwi i odblokowywać redakcję. Wszyscy czytelnicy wiedzą teraz, komu dziękować za odrodzenie „Switłyci”. A postawa obywatelska tysięcy Krymczan, zrozumienie sytuacji przez urzędników dają szansę „Krymskiej Switłyci” ponownie stać się centrum ukraińskiego życia na półwyspie, gdzie Ukraińcy są mniejszością etniczną. Kiedy otwarto redakcję — przerazili się: telefony i Internet odcięte, wszystkie komputery rozebrane, najpotężniejszy z nich, na którym operacyjnie obrabiano gazetę, robiono skład, poprzednie kierownictwo wywiozło do Kijowa, gdzie ślad po nim zaginął do dziś. Z tego, co zostało, własnoręcznie złożyli centrum wydawnicze, zaczęli pracować w normalnym rytmie. Na redaktorskim stole została sterta nieotwartych listów. Zaczęli je czytać i zrozumieli, dlaczego pozostały nieotwarte — ludzie tymi listami walczyli o swoją „Switłycę”. Oto tylko kilka cytatów: „...„Krymska Switłyca” duchem była identyczna z ukraińskim charakterem, tolerancyjna wobec oponentów, ale jeśli trzeba, to i ofensywna w ideologii. I taką ją prenumerowaliśmy. Ale „rodzimi urzędnicy” naruszyli naszą umowę i obywatelskie prawo do wyboru gazety. Podsunęli jakieś obrazki, ideę wyrzeczenia się ukraińskości, masowe mieszanie etnosów”. „Switłyca” stała się duszą Ukraińców nie tylko Krymu. A tę duszę jakaś nieczysta siła wydała. Tę — naszą — prenumerowałem do końca roku, wierzyłem w jej czystość i nieprzekupność, niosłem ostatnie kopiejki ze swojej emerytury dla jej ratowania”. „...Jeśli wam, reorganizatorom, zostało choć trochę sumienia, naprawcie to, co nieudolnie narobiliście. My nie oceniamy waszej kredowej zimnej gazety, bo może i ona komuś jest potrzebna, a nam zwróćcie naszą ulubioną i szanowaną”. „...Błyszczące obrazki nie są nam potrzebne. Ci ludzie z naszej „Switłyci” zdążali wszystko i wszystko robili, żebyśmy na czas otrzymywali naszą gazetę. Daj im Boże zdrowie, oni myśleli o nas”. „...Odnośnie wydania zamiennika, zaproponowanego zamiast naszej „Switłyci”, można powiedzieć, że została tylko nazwa gazety. Papier lepszy, oprawa jaśniejsza, ale treść, treść — zniknęła dusza gazety. Wątpliwe, by ktoś prenumerował gazetę dla tych kilku linijek streszczenia artykułów w innych językach. Przecież rosyjskojęzycznych gazet i tak jest za dużo, jak to mówią, choćbyś chciał tamę budował, i krymskotatarskie są na Krymie, więc czyż nie ma prawa do pełnowartościowego istnienia gazeta w języku ukraińskim? Być może to było ostatecznym losem „Switłyci”: stopniowe zmniejszanie kręgu czytelników i w końcu zaplanowane całkowite zniszczenie? Nie dopuśćcie do tego”. GRANIE SŁOWA Wiktor Kaczula zaznacza: „Trzeba nieść dalej to prawdziwe Słowo, które było na początku i od którego wszystko się zaczyna. Wszystko sprawdza się w czasie i przez czas. „Switłyca” do swojego prawdziwego Słowa, które jest odbierane, szanowane, któremu ufają czytelnicy, szła przez wszystkie lata z poświęceniem i uczciwie. Ludzie nawet po „czarnym pasie” niewychodzenia czasopisma pamiętają to Słowo, właśnie jego proszą i żądają przywrócenia w swoich apelach. Argumentują żądania tym, że zamawiali i w końcu płacili środki właśnie za taki wykład, napełnienie, dialog. Switłyczanie, wyszukując to Słowo, wzięli je od ludzi, od narodu, od czytelników, którzy zobaczyli możliwość właśnie w tej gazecie, by się wypowiedzieć, być usłyszanym, znaleźć ludzi o podobnych poglądach, spróbować odnaleźć prawdę na stronach gazety. Słowo „Krymskiej Switłyci” opiera się przede wszystkim na zaufaniu czytelników i możliwości, by sami to Słowo, stanowisko, zamiary wypowiadali. Gazeta od samego początku jej założenia była tubą, podobnej której na Krymie więcej nie ma. Jej zabrakło w czasach niszczenia czasopisma. Nie zapytano czytelników, czy będzie wam wygodnie, gdy gazeta będzie drukowana w Kijowie, będzie przychodzić pół tygodnia później? Jeśli znikną rubryki „Krymski Majdan”, czysto switłyczańskie akcje gazetowe, których dotąd żaden z krymskich i w ogóle ogólnoukraińskich czasopism nie powtórzył, interaktywne działania, które i gazetę popularyzują, i aktywizują propagandę naszej duchowości? „Switłyca” trzymała rękę na pulsie chórów, śpiewaków-amatorów półwyspu. Takiego duchowego, twórczego uniesienia, jak po pojawieniu się konkursów piosenki, dawno nie było. Więc jest

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

na co obejrzeć się i odradzać z tego, co zdobyto i zachowano. A także w Kijowie teraz doskonale rozumieją: nie pozwolić „Świetlicy” samodzielnie zarabiać na siebie i się utrzymywać, krępować inicjatywę — to barbarzyństwo. Dai Boże, żeby nikt na zrosyjszczonym półwyspie nie przeszkadzał ludziom mieć własną gazetę i samoorganizować się za jej pośrednictwem. I należało rozumieć, że wsparcie gazety, powołanej do sprzyjania umacnianiu ojczystego państwa, języka i duchowości, to nie projekt komercyjny, lecz swoiste misjonarstwo. Zatem żądanie znaczącego zwrotu ekonomicznego, nadzwyczajnych zysków od kulturologicznego tygodnika i, spekulując na tym, oskarżanie redaktora i całej redakcji o to, że pracują nieudolnie pod względem zysków, to co najmniej nieuczciwość. Mądrze postąpiło kierownictwo Gazetno-żurnalnego Wydawnictwa, zapewniając obecnie dostarczanie gazety jako zwrot długu tym, którzy wykupili jej prenumeratę na 2010 rok, ale z znanych przyczyn jej nie otrzymywali. Taka kompensacja przychodzi regularnie i jest to nadzieja oraz oparcie redakcji na przyszłość. Bo jest dawny czytelnik, który czekał na swoją gazetę i nie stracił wiary w jej powrót. Jak kropelki w strumyk, redakcja zbiera swoich czytelników, a oni wracają, dziękują za przywrócenie poprzedniego formatu gazety, piszą: „…Znów zalśniła świątecznymi światłami »Krymska Świetlica« — ulubiona gazeta wielu Ukraińców Taurydzkiego kraju, a także całego naszego państwa”, „…bez niej była »czarna dziura«”, „…we wszystkich numerach znów odczuwa się wysoki profesjonalizm, miłość do naszej kultury i języka, do naszych tradycji oraz serdeczność — niezrównana wartość, której niczym nie można zastąpić”. „…zawartość gazety jest wysokiej jakości, jak przed nieszczęściem”, „…żadnej cenzury, bo człowiek — patriota z głębi serca, mając swój drukowany organ, wypowiada się za państwowością, za językiem, za naszą odbudową, za rozwojem, pisze o sobie, o bycie Ukraińców”. To szansa i możliwość dla redakcji, by po przeżyciu tak gorzkiej lekcji i przetrwaniu wszystkich ciosów losu budować gazetę o nowej jakości, z udoskonaleniem tego, co zdobyto, z systemem zapewnienia jej żywotności. Wznawiany jest dziecięcy dodatek gazety — „Dżerelce”, choć dotąd trudno powiedzieć, czy będzie jego finansowanie. Zatem cieszyć się za wcześnie. Z kadrami jest ciężko: pozostało zaledwie ośmiu pracowników etatowych, wraz z dwiema osobami na urlopach macierzyńskich, przy potrzebie co najmniej 12. Trzeba dopiąć powrotu całego procesu wydawania do Symferopola, przywrócić prosty i skuteczny schemat tworzenia i rozpowszechniania gazety, który działał przez wszystkie poprzednie lata, prawnie go usankcjonować. Przecież kto bardziej jest zainteresowany prenumeratą gazety, jeśli nie jej twórcy? Dlaczego więc nie dać „zielonego światła” dążeniom i umiejętności świetlican do przetrwania w najtrudniejszych warunkach, co udowodniły poprzednie lata udanej pracy, do zarabiania pieniędzy na miejscu, do odciążania budżetu. Dlaczego odrzucamy ten schemat wydawania gazety, który obowiązywał przed ponowną rejestracją „Krymskiej Świetlicy” w Ministerstwie Kultury Ukrainy? Wtedy gazeta otrzymywała określoną dotację z budżetu państwa, Krym podstawiał swoje ramię dziecięcemu „Dżerelcu”, a redakcja sama zarabiała pieniądze, dzięki czemu zapewniała nieprzerwane wydawanie. Przez wszystkie poprzednie lata — ani jednego zatrzymanego, pominiętego czy zaległego numeru dla czytelników! Jak dalej rozwinie się sytuacja — pokaże czas. Najważniejsze — „Świetlica” istnieje, zachowano jej ukraiński duch, do niej powolutku, być może z pewną ostrożnością po wszystkich tych eksperymentach z gazetą i znęcaniu się nad jej redaktorem, wraca czytelnik. Wiktor Kaczula uważa, że właśnie w rękach czytelnika, a nie ministerstwa, obecnie leży los „Świetlicy”. Jeśli w tej kampanii prenumeratowej uda się osiągnąć choćby poziom 2009 roku — gazeta otrzyma szansę znaleźć drugi oddech i ostatecznie powrócić do zwykłego rytmu pracy. A gdyby jeszcze w państwie znalazło się 300 ukraińskich „spartan”-sponsorów i przekazało na gazetę choćby, powiedzmy, po tysiąc hrywien — tylko raz w roku! Wyobrażacie sobie, jaką gazetę można by wtedy wydawać! Ale spartanie na Krymie nazywają się teraz „świetlicanami”. Zatem przyłączajcie się do ich szeregów!

Машинний переклад

LEWKO ŁUKJANENKO WSTĄPIŁ DO «PROSWIATY»

Petro ANTONENKO W Dzień Ukraińskiego Pisma i Języka, w przytulnym budynku Czernihowskiej Obwodowej „Proświty”, odbyło się świąteczne wspólne posiedzenie zarządów obwodowej i miejskiej organizacji Towarzystwa. Format był nieco niezwykły: wieczór literacko-artystyczny. Pierwsza część miała jednak charakter oficjalny: przygotowane na święto przyjęcie w poczet członków „Proświty”. Oto jedno z oświadczeń, które przewodniczący obwodowej „Proświty” Wasyl Czepurny odczytał szczególnie uroczyście: „Proszę o przyjęcie mnie w poczet członków Czernihowskiej Obwodowej Organizacji Społecznej „Proświta” dla wspierania jej w szerzeniu ukraińskiej idei narodowej na terenie naszego obwodu”. Autorem oświadczenia jest Lewko Łukianenko, wybitny działacz polityczny i społeczny, Bohater Ukrainy. Lewko Hryhorowycz nie mógł tego dnia przyjechać na rodzinną Czernihowszczyznę, ale przekazał rodakom serdeczne życzenia z okazji święta oraz oświadczenie. Podpisał je jako przewodniczący Ukraińskiej Partii Republikańskiej, akademik Akademii Szkoły Wyższej Ukrainy, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy w stanie spoczynku, deputowany parlamentu czterech kadencji. Wszystko to po to, by pokazać, jacy ludzie przychodzą do „Proświty”, aby zajmować się pracą prosvitiańską. Tego samego dnia członkiem „Proświty” (dokładnie obwodowej organizacji) został także kolejny znany rodak, deputowany Rady Najwyższej Witalij Korż. Do „Proświty” przystąpili również: prezes Czernihowskiej Regionalnej Izby Handlowo-Przemysłowej Kostiantyn Iwanow, przewodniczący obwodowej organizacji Narodowego Związku Mistrzów Ludowej Twórczości Wołodymyr Moroz, zastępca przewodniczącego obwodowej organizacji UNP Serhij Sołomacha, deputowany rady miejskiej Wiaczesław Łebid, deputowany rad obwodowej i miejskiej kilku kadencji, emerytowany podpułkownik milicji Ołeksandr Maszyr, dziennikarz telewizyjny Ihor Lewenok, znany podróżnik, autor kilku książek Ołeksandr Wołoszczuk. Działacz społeczny, przedsiębiorca Mykoła Zwijerjew, jeden z pierwszych prosvitian Czernihowa, obecnie mieszka w stolicy, ale nie zrywa więzi z rodzinnym miastem i obwodem, jest deputowanym obwodowej rady z ramienia BJuT, również napisał oświadczenie o przystąpieniu właśnie do obwodowego zjednoczenia Towarzystwa. Nowi prosvitianie reprezentują różne siły polityczne o orientacji narodowo-demokratycznej. Na posiedzeniu jednak podkreślano, że „Proświta” jest organizacją pozapartyjną, a dokładniej ponadpartyjną, zrzeszającą wszystkich patriotów. Wśród przyjętych, oprócz członków wymienionych partii, znalazł się również miejski komitet Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia „Swoboda” na czele z przewodniczącym Andrijem Kużelem. On i jego partyjni towarzysze to młodzi chłopcy, studenci Instytutu Historii Czernihowskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. T. Szewczenki. Nowi prosvitianie to wyraz moralnego i społecznego wsparcia dla obwodowej „Proświty” wobec wulgarnego „najazdu” na organizację, dokonywanego przez niektórych miejscowych urzędników. Chodzi o próbę wysiedlenia prosvitian z budynku obwodowej „Proświty”, który Towarzystwo wynajmuje już prawie 20 lat. Nasza gazeta pisała o tym w publikacji „Patriota? Przeszkadzasz…” („SP”, nr 42 z 2011 r.). A dotyczy to budynku, wokół którego skupiają się wszystkie narodowo-demokratyczne siły miasta i obwodu. Dzięki poparciu przewodniczącego WUT „Proświta” Pawła Mowczana oraz kolejnego deputowanego parlamentu z tej samej frakcji „Reformy dla przyszłości”, znanego rodaka Iwana Pliusza, udało się na razie obronić prosvitiański dom. Ale nie wiadomo, co jeszcze knują urzędnicy. Dlatego taki ruch społeczny na rzecz Towarzystwa jest potrzebny. Wkrótce pojawią się nowe oświadczenia od tych, którzy zasilą szeregi obwodowej „Proświty” — a są to znani, szanowani ludzie: działacze społeczni, przedsiębiorcy, pisarze, artyści. …Tego wieczoru w prosvitiańskim domu panowało SŁOWO. Prowadząca święto, przewodnicząca miejskiej „Proświty”, poetka Nadija Hałkowska, zaprosiła prosvitian do czytania własnych wierszy, i czytali je zasłużony lekarz Ukrainy Serhij Bohdan oraz wykładowca uniwersytetu Ołeksandr Sztań. Poezję pani Nadiji tym razem odczytała jej córka, młoda nauczycielka Hanna Hałkowska, również prosvitianka. Ja przedstawiłem prezentację nowego projektu naszej gazety — zaprezentowałem świeżo wydane pierwsze 5 książek biblioteki „Słowa Proświty”, wśród których autorzy również są z Czernihowa. Wieczór zakończył się konkretnymi pomysłami na nowe prosvitiańskie akcje. „Pozostajemy w tych murach, ale wychodzimy z nich do ludzi” — wezwał jeden z prosvitian. Zaplanowano szereg prosvitiańskich imprez w szkołach, zbiórkę książek dla bibliotek, placówek oświatowych. Słowem — do pracy!

Машинний переклад

EPOKO WOLNOŚCI! MYŚLENIE

Solomija DERKACZ, 16 lat, uczennica gimnazjum „Obołoń” Współczesna młodzież ukraińska, która dorastała w latach kształtowania się nowego państwa, różni się od poprzednich pokoleń. My urodziliśmy się w „epoce wolnomyślicielstwa”. Każdy z nas dąży do tego, by znaleźć swoje miejsce w społeczeństwie i wyciągać własne wnioski. Otoczenie próbuje dyktować nastolatkom zasady, które czasem są już dla nich nie do przyjęcia. Dzięki środkom masowego przekazu młodzież poznaje sytuację na świecie i w Ukrainie. Czasem dorośli dziwią się: dlaczego chcemy od życia tak wiele dostać? Ale kiedy nastolatek z prostej ukraińskiej rodziny czyta o poziomie życia w Europie Zachodniej, w Ameryce, oczywiście chce mieć to samo. A dokładniej – będzie celowo do tego dążyć. Bo wszyscy jesteśmy równi w prawach i zasługujemy na normalne życie. Dlatego nie warto się dziwić, że większość młodzieży Ukrainy marzy o nauce lub życiu za granicą. Ja, tegoroczna absolwentka, nie będę twierdzić, że poziom edukacji i możliwości w niektórych krajach nie są lepsze. Prawie wszyscy moi przyjaciele słuchają zagranicznej muzyki, lubią zagraniczne kino. Wielu z nich rozmawia po rosyjsku. Jednak w sercu każdego młodego Ukraińca żyje miłość do ojczystego kraju. Nie, nie miłość do władzy czy polityków, lecz miłość właśnie do kultury naszego państwa, jego języka, historii. Ale nastolatki ukrywają tę miłość, by uciec od problemów, tworzą sobie nowy świat w Internecie. Tam nie ma cenzury, rodziców, nauczycieli, ograniczeń… Tam są przyjaciele, którzy pragną podzielić się z innymi swoimi myślami. W Internecie można czytać, słuchać, oglądać, samemu publikować wszystko, co się chce. Właśnie tym przyciąga światowa sieć – pełną swobodą działania, pełną swobodą słowa. Większość z nas nie zadowala świat, który widzimy codziennie. I jeśli ktoś, ja również, godzimy się z takim porządkiem rzeczy, to inni rzucają wyzwanie problemom i tworzą własny świat, zamykają się w nim. Współczesne pokolenie wychowało się w warunkach co prawda względnej, ale ukraińskiej demokracji, starsze zaś pokolenia – w warunkach totalitarnego reżimu. I właśnie dlatego współczesna młodzież niesie w sobie „ideę wolności”, o której tak wiele i długo marzyli ukraińscy patrioci. A jako nosiciele wolności to właśnie my możemy ją urzeczywistnić w społeczeństwie. Dlatego młodzież potrzebuje drogi praktycznej realizacji swoich praw i wolności we współczesnej Ukrainie.

Машинний переклад

Ukraińsko-niemiecka nagroda literacka im. Ołesia Honczara

Co wiosnę młodzi pisarze Ukrainy walczą o prawo do zostania laureatami prestiżowej międzynarodowej ukraińsko-niemieckiej nagrody, którą w 1996 roku ustanowili niemieccy mecenasi: pisarka Tatiana Kuschtewska, przedsiębiorca Dieter Karrenberg oraz Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy. 3 kwietnia, w dniu urodzin Ołesia Honczara, zostaną ogłoszeni zwycięzcy, którym wręczone zostaną dyplomy i nagrody pieniężne. Zwycięzców konkursu jury wyłoni w pięciu kategoriach: 1. Proza — powieść lub opowiadanie. 2. Cykl opowiadań, nowel. 3. Poezja. 4. Praca literaturoznawcza poświęcona twórczości Ołesia Honczara. 5. Publicystyka. W związku z przygotowaniem Almanachu ukraińsko-niemieckiej nagrody literackiej im. Ołesia Honczara, który będzie zawierał utwory laureatów z ostatnich pięciu lat, termin składania książek i rękopisów skraca się do 1 lutego 2012 roku. Wiek uczestników konkursu — do 30 lat. Książki i rękopisy należy przesyłać na adres: 03084 Kijów, ul. Koncza-Ozerna 14-b Najda Ruslan Anatolijowicz, komitet organizacyjny nagrody im. Ołesia Honczara tel. 259-18-14, [kontakt ukryty]

Машинний переклад

Język ojczysty — tęczowa wstęga

Dobrego dnia, szanowni proświtanie! Z waszą gazetą zapoznaję się nie tak dawno. Prenumerowałam ją za dobrą radą sekretarz naszego obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta», W. K. Pryłuckiej, i od tego czasu czytam ją z wielkim zadowoleniem. Zostałam także członkinią «Proświty», ponieważ jej działalność zgadza się z moją życiową postawą. «Słowo Proświty» czytam od pierwszej do ostatniej strony, daję też do czytania koleżankom i kolegom. Szczególnie poruszają mnie poruszane na łamach gazety problemy naszej państwowości i języka. Co do języka, zdumiewa zwłaszcza stanowisko władz. Nie rozumiem, czy trzeba tak nie kochać języka swojej ojczyzny, czy być tak obojętnym wobec niego, by mówić o uznaniu drugiego języka państwowego. Nie, nie jestem przeciwna języka rosyjskiego, podoba mi się również jako język wybitnie utalentowanych dzieł literackich, jako język moich przyjaciół i krewnych. Ale przecież ja jestem Ukrainką! Dlaczego w żadnym innym państwie nie pojawiają się podobne problemy? Dlaczego Rosja nie przyjmuje naszego języka jako drugiego państwowego, skoro na jej terytorium mieszka bardzo wielu etnicznych Ukraińców? Swoje refleksje czasem ubieram w rymy. JĘZYK — TO ŻYCIE Język — pieśń z duszy narodu, Słońce złote, Wieczny kwiat, który i w niepogodę Sobie kwitnie. Język — jasna gwiazda z nieba, Czysty śpiew kobzy I ogień — wysoki, szlachetny, Który w latach nie przygasł. Język ojczysty — tęczowa wstęga. Barwy w niej migocą. Strzeżmy matczynego języka, Bo on — to życie! Życzę wszystkim proświtanom zdrowia i sił w szlachetnej sprawie. Z szczerym szacunkiem Walentyna KOBZARENKO, obwód czerkaski

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

BUDOWNICTWO JĘZYKOWE WE WSPÓŁCZESNEJ UKRAINIE: NAJDELIKATNIEJSZA PŁASZCZYZNA POROZUMIENIA

Anatolij ZAHNITKO, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Określenie sfer użycia, mocy komunikacyjnej (a co za tym idzie – statusu) języków na Ukrainie jest jedną z najważniejszych kwestii współczesnej polityki językowej. Swego czasu wybitny lingwista Borys Łarin podkreślał, że los każdego języka określają trzy czynniki: waga kulturowa, charakter bazy społecznej, ingerencja sił politycznych. We współczesnej Ukrainie ten ostatni czynnik zaczyna dominować. Najwyraźniej tym podyktowane jest dążenie deputowanych ludowych do zrewidowania już wypracowanych głównych założeń planowania językowego, budownictwa językowego w państwie. Przypomnijmy projekt ustawy Ukrainy „O językach na Ukrainie”, który przygotowali deputowani ludowi Ołeksandr Jefremow, Petro Symonenko, Serhij Hrynewećkyj w 2010 roku. Celem tego projektu ustawy jest nadanie oficjalnego statusu językowi regionalnemu, którego liczba użytkowników (na terytorium rozpowszechnienia języka) wynosi 10 procent i więcej. W tym roku próbę skorygowania kwestii językowej na Ukrainie podjęli deputowani ludowi Serhij Kiwałow i Wadym Kołesniczenko, przedkładając do rozpatrzenia projekt ustawy „O podstawach państwowej polityki językowej” (projekt ustawy nr 9073). Jest on skierowany na rozwiązanie kwestii używania języków w państwie, wsparcie i rozwój języków regionalnych, języków mniejszości na Ukrainie. Jednak warto zauważyć, że środki, które miałyby wzmacniać pozycję państwowego języka ukraińskiego, doprowadzą do nadania językowi rosyjskiemu statusu oficjalnego, ponieważ tylko on posiada potężną bazę komunikacyjną na terytorium Ukrainy i może być używany we wszystkich sferach życia społecznego. Decydującym w projekcie ustawy jest oficjalne zatwierdzenie na terytorium Ukrainy dwujęzyczności (wielojęzyczności) zarówno ukraińsko-narodowej, jak i narodowo-ukraińskiej (art. 3 pkt 1, art. 5, art. 6). Proponowany projekt ustawy tradycyjnie składa się z dwóch części — deklaratywnej i operacyjnej, które wymagają istotnej poprawy w swoim wzajemnym stosunku. W ogólnym wymiarze jest on skierowany nie na wsparcie dwujęzyczności i wielojęzyczności z należytą znajomością języka państwowego na całej przestrzeni państwa oraz na wszystkich poziomach strukturalnych społeczeństwa, lecz na osłabienie statusu języka państwowego jako środka konsolidacji społecznej. Odczuwalna staje się orientacja projektu ustawy na pogłębienie współczesnej asymetrycznej dwujęzyczności, w której poziom dwujęzyczności u Ukraińców jest całkowicie symetryczny, a u poszczególnych mniejszości narodowych — asymetryczny, czyli znajomość tylko własnego języka. Autorzy projektu ustawy podkreślają, że „podstawy państwowej polityki językowej określa Konstytucja Ukrainy, a porządek stosowania języków na Ukrainie — wyłącznie niniejsza Ustawa, z norm której powinny wychodzić inne akty prawne określające specyfikę używania języków w różnych sferach życia społecznego”. To założenie nie do końca odpowiada Konstytucji Ukrainy. Ogólnie w projekcie ustawy nieudolnie użyto i zinterpretowano terminy „grupa językowa”, „język regionalny”, „język mniejszości”, „region”, „terytorium, na którym rozpowszechniony jest język regionalny” itp. Dalsze używanie tych terminów podważa treść pewnych artykułów, a szereg zapisów przeczy pewności prawnej obywateli Ukrainy. Tak oto w art. 1 projektu ustawy „Definicje terminów” deputowani zauważają, że ojczystym jest język, „który osoba opanowała we wczesnym dzieciństwie”, a już w art. 3 projektu ustawy „Prawo do samookreślenia językowego” zaznaczają, że „każdy ma prawo swobodnie określać język, który uważa za ojczysty, i wybierać język komunikacji, a także uznawać siebie za dwujęzycznego lub wielojęzycznego i zmieniać swoje preferencje językowe”. Czyżby język ojczysty można było wybierać według własnego życzenia, przecież język ojczysty to język przodków, rodu, rodziny, który łączy człowieka z jego etnosem. Języka ojczystego, tak jak rodziny i rodziców, się nie wybiera. Art. 5 „Cele i zasady państwowej polityki językowej” skierowany jest na rozwój dwujęzyczności na Ukrainie. Autorzy projektu ustawy proponują „zastosowanie zasady plurilingwizmu, w której każda osoba w społeczeństwie swobodnie włada kilkoma językami, w odróżnieniu od sytuacji, gdy poszczególne grupy językowe władają tylko swoimi językami”. Podkreślając swobodne władanie przez mieszkańców Ukrainy kilkoma językami, deputowani nie biorą pod uwagę, że jednojęzyczni na Ukrainie są w większości Rosjanie (dane niejednokrotnych badań socjolingwistycznych), więc z pewnością warto rozszerzyć i zintensyfikować działania na rzecz wzmocnienia pozycji języka ukraińskiego w państwie. Jednak w projekcie ustawy mowa jest o stworzeniu możliwości używania języków regionalnych lub języków mniejszości „w działalności organów władzy państwowej i samorządu terytorialnego, w sądownictwie, w działalności gospodarczej i społecznej, przy przeprowadzaniu wydarzeń kulturalnych oraz w innych sferach życia społecznego w granicach terytoriów”, czyli pełniąc takie funkcje, wymienione języki nabywają statusu oficjalnych, a w definicji terminologicznej języka regionalnego i języków mniejszości (zaproponowanej przez autorów współczesnego projektu ustawy) zaznaczono, że język ten „i/lub różni się od oficjalnego języka (języków) tego państwa”. Niestety, teza o odmienności języków i ich obciążeniu nawet w projekcie ustawy pozostała tylko deklaracją. W art. 6 projektu ustawy „Język państwowy Ukrainy” deputowani ludowi zauważają, że „obowiązkowość stosowania języka państwowego lub wspieranie jego użycia w tej czy innej sferze życia społecznego nie powinny być interpretowane jako zaprzeczenie lub umniejszenie prawa do korzystania z języków regionalnych lub języków mniejszości w odpowiedniej sferze oraz na terytoriach rozpowszechnienia”, ale przecież język państwowy nie może ustępować sferami użycia żadnemu innemu językowi pod względem statusu. W tym przypadku wymaga korekty teza o sferach komunikacyjnych. W szczególności doprecyzowania jej w rodzaju: oficjalna komunikacja, użycie administracyjne itp., ponieważ nie jest jasne — o jakie dokładnie sfery komunikacyjne chodzi w tym zapisie (komunikacja rodzinna, potoczno-rozmowna itp.)? Art. 7 „Języki regionalne lub języki mniejszości Ukrainy” jest dopracowaną kalką art. 8 projektu ustawy „O językach na Ukrainie” z 2010 roku. We współczesnym projekcie ustawy autorzy powtarzają tezę o stosunku procentowym w celu uzyskania statusu języka regionalnego: „Środki skierowane na używanie języków regionalnych lub języków mniejszości, które przewidziano w niniejszej Ustawie, pod warunkiem, jeśli liczba osób — użytkowników języka regionalnego, zamieszkujących terytorium, na którym rozpowszechniony jest ten język, stanowi 10 procent i więcej liczebności jego populacji”. Warto zauważyć, jeśli w poprzednim projekcie ustawy mowa była o 10 procentach i więcej, to zgodnie z tym artykułem, na Ukrainie każdy język regionalny i język mniejszości nabywa statusu języka oficjalnego (co przeczy interpretacji terminologicznej) pod warunkiem przekroczenia (a nawet nieprzekroczenia) bariery 10% od ogólnej liczby ludności. Zdjęcie Olesia Dmytrenki odpowiedniego terytorium (regionu: osiedla, wsi). Czy „ta Ustawa” nie doprowadzi do językowego chaosu na Ukrainie, gdzie każda „grupa językowa” (10% i mniej w granicach określonego terytorium) będzie mogła żądać oficjalnego statusu dla własnego języka? W art. 20 projektu ustawy „Język edukacji” deputowani ludowi Serhij Kiwałow i Wadym Kołesniczenko, podobnie jak ich poprzednicy, proponują wolny wybór języka nauczania, a w placówkach z regionalnym językiem nauczania (według wyboru rodziców) przekształcenie ukraińskiego w zwykły przedmiot nauczania, co jest sprzeczne z Konstytucją naszego państwa. Z doświadczenia niedalekiej przeszłości wiemy, że używanie języka w edukacji to niezawodny wskaźnik jego perspektyw w przyszłości, więc języki regionalne i języki mniejszości mogą być tylko przedmiotami nauczania, a w żadnym wypadku językami edukacji w określonych regionach. Dzisiaj, kiedy na terytorium Ukrainy zarejestrowani są przedstawiciele 134 narodowości, czy państwo będzie w stanie zapewnić wszystkim wielopoziomowym placówkom edukacyjnym specjalistów z zakresu języków regionalnych i języków mniejszości (białoruskiego, bułgarskiego, gagauskiego, greckiego, żydowskiego, krymskotatarskiego, mołdawskiego, niemieckiego, polskiego, rosyjskiego, rumuńskiego, słowackiego i węgierskiego) w celu wdrożenia art. 20 proponowanego projektu ustawy? Ciekawy jest zapis o „uznaniu wszystkich języków, które tradycyjnie są używane w granicach państwa lub jego określonego terytorium, za dziedzictwo narodowe” (art. 5 „Cele i zasady państwowej polityki językowej”). Język innego narodu nie może być dziedzictwem narodowym Ukraińców, ponieważ język jest główną cechą każdego narodu. Dlatego należy ustawowo zinterpretować pojęcie dziedzictwa narodowego i statusu w nim kompetencji językowej — znajomości języka państwowego, języka ojczystego, korzystania z języka mniejszości narodowych itp. Ogólnie rzecz biorąc, analizując artykuły projektu ustawy, rozumiesz, że autorzy próbują nadać status oficjalnego konkurencyjnemu językowi na Ukrainie, a o jaki język w tym przypadku chodzi ukradkiem — również jest zrozumiałe dla wszystkich. Politolog Wołodymyr Zabłockyj w badaniu „Polityka językowa na Ukrainie: stan i kierunki optymalizacji” udowodnił, że utwierdzenie w statusie państwowego jednego języka „całkowicie odpowiada ogólnie przyjętej praktyce światowej, ponieważ język należy do decydującego czynnika konsolidacji ludności i komunikacji w granicach państwa”, kontynuując, podkreślmy — jeden język państwowy zapewnia integralność terytorialną i niweluje tendencje odśrodkowe. Takim na Ukrainie jest język państwowy, którego status został już sprawdzony przez czas na wszystkich obszarach kraju i we wszystkich sferach życia społecznego. Rozchwianie sytuacji językowej będzie tylko wzmacniać niezadowolenie jednej grupy ludności wobec drugiej, zachowanie zaś obecnej sytuacji jest gwarantem celowego postępu Państwa w jego integralności i skonsolidowaniu. Rektorowi Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia M. P. Drahomanowa, akademikowi NAPN Ukrainy, prof. Andruszczence W. P., studenta II roku Instytutu Informatyki Krotenki Illi Hennadijowycza. LIST OTWARTY. Szanowny Wiktorze Pietrowiczu! Pomimo tego, że zostało ustalone i przez Pana potwierdzone, iż żadna ekspertyza dotycząca projektu Ustawy Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej” nr 9073 z 26.08.2011 (przedłożonego przez deputowanych ludowych Ukrainy Serhija Kiwałowa i Wadyma Kołesniczenkę) w NUP nie była przeprowadzana, a odpowiedzialność za tę przykrą pomyłkę wziął Pan na siebie, w rzeczywistości żadna reakcja na tę haniebną dla nas sytuację nie nastąpiła. Informacja o poparciu projektu ustawy przez nasz uniwersytet nadal jest umieszczona na oficjalnej stronie „Partii Regionów” i w osobistym blogu informacyjnym w sieci Internet deputowanego ludowego Ukrainy Wadyma Kołesniczenki, którą wykorzystuje on do promowania swojego projektu ustawy. Główny postulat studentów i pracowników uniwersytetu — sprostowanie informacji lub wycofanie opinii eksperckiej dotyczącej projektu Ustawy Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej”, którą, według słów Wadyma Kołesniczenki, przekazano mu w NUP imienia M. P. Drahomanowa, nie został spełniony. Wcielenie idei dotyczącej alternatywnej konferencji w celu rozpatrzenia tej kwestii administracja uniwersytetu złożyła na barki studentów i wykładowców. A oni, po naciskach i zastraszaniu, zrezygnowali z jej przeprowadzenia z własnej inicjatywy. Jedyną prawdziwą reakcją na wyżej wymienione wydarzenia stało się rozpoczęcie zakrojonych na szeroką skalę działań represyjnych wobec najaktywniejszych uczestników zbierania podpisów wśród studentów. Traktują nas jak przestępców, zbierają na nas charakterystyki. Czterech wezwano do dyrekcji ich instytutów (nazwisk studentów oraz uczelni, w których studiują, ze względów bezpieczeństwa samych studentów nie podaję) w celu przeprowadzenia „wychowawczej” rozmowy, dwóm z nich grożono niezakwaterowaniem w akademiku na przyszły rok w przypadku kontynuowania prowadzenia działalności społecznej. A matkę jednej studentki doprowadzono do łez, dzwoniąc do domu i opowiadając absurdalne rzeczy. Projekt ustawy Kiwałowa-Kołesniczenki „O zasadach państwowej polityki językowej” prawie całkowicie odtwarza projekt Ustawy „O językach na Ukrainie”, wniesiony pod obrady Rady Najwyższej Ukrainy rok temu, który potępiły organizacje międzynarodowe (OBWE i Komisja Wenecka), a na Ukrainie wywołał on wielotysięczne akcje protestacyjne. W przypadku przyjęcia i wcielenia w życie tego projektu ustawy jeszcze bardziej naruszane będą prawa językowe Ukraińców i przedstawicieli mniejszości narodowych Ukrainy, a także zasady ustroju konstytucyjnego kraju, rozpocznie się proces jego federalizacji i powstanie poważne zagrożenie dla integralności państwa ukraińskiego. W imieniu studentów i pracowników uniwersytetu, których podpisy przekazano Panu już wcześniej, jeszcze raz zwracam się z prośbą o zrewidowanie Pana stosunku do zaistniałej sytuacji. Wymagam natychmiastowego podjęcia działań w celu zaprzestania nacisków na studentów, ponieważ taka metoda rozwiązywania problemu jest niedopuszczalna dla wyższej uczelni demokratycznego kraju, która posiada status Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego. W przypadku kontynuowania nacisków i działań represyjnych reakcja studentów będzie odpowiednia.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

„SKU odnotowuje owocną, wytrwałą pracę ukraińskich uczniów i studentów w poznawaniu języka ukraińskiego, bezinteresowną pracę organizatorów i mecenasów tego konkursu”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

POTĘŻNY START NA ZAKARPACIU

Switłana KORONENKO, Użhorod—Kijów. Jesienny Użhorod witał jasną, słoneczną, niemal wiosenną pogodą. Wydawało się, że Dzień Języka Ojczystego świętuje nawet przyroda. W Zakarpackim Obwodowym Pałacu Twórczości Dzieci i Młodzieży „PADIJUN” było gwarno. Świątecznie ubrani uczniowie, nauczyciele, rodzice, pisarze, dziennikarze, przedstawiciele społeczności miasta. Kwiaty, uśmiechy. Sala na 400 miejsc przepełniona. Tego dnia była tu reprezentowana cała obwód zakarpacki — dzieci przywieziono nawet z najdalszych górskich wsi. A wśród nich: niemało zwycięzców i laureatów konkursu z minionych lat. Na scenie symbole narodowe: flaga, tryzub i — portret Petra Jacyka. Młodzi prowadzący opowiadają obecnym o założycielu konkursu — znanym ukraińskim mecenasie i działaczu społecznym z Kanady Petrze Jacyku. Słuchałam prowadzących i wspominałam uśmiechniętego, szczęśliwego Petra Jacyka z już odległego 2001 roku, zaraz po uroczystym zamknięciu pierwszego konkursu znawców języka ojczystego, i jego słowa: „Przekazywałem środki na wiele projektów charytatywnych, ale ten projekt jest dla mnie najważniejszy”. Już wtedy Petro Jacyk mądrze i przenikliwie dostrzegł to, czego jeszcze wielu nie widziało. Zrozumiał, że problem językowy na Ukrainie można zmienić tylko w ten sposób, zaczynając od najmłodszych, gdyż starsze pokolenie będzie mówiło w tym języku, do którego przywykło. Prowadzący zaprosili do głosu naczelnika zarządu oświaty i nauki Zakarpackiej Obwodowej Administracji Państwowej Mykołę Motylczaka, który otworzył XII Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego imienia Petra Jacyka. Podkreślił on, że tego dnia spojrzenia światowego ukraiństwa skierowane są na Użhorod, gdyż właśnie tutaj otwiera się unikalny turniej językowy, w który zaangażowane są miliony Ukraińców. Obwód zakarpacki ma swoją specyfikę, gdyż mieszkają tu przedstawiciele ponad 100 narodowości, ale w konkursie biorą udział wszystkie bez wyjątku szkoły regionu i jest to symboliczne, gdyż język państwowy jest elementem jednoczącym dla obywateli całego państwa. Pozdrowienia od ministra oświaty odczytał naczelnik wydziału oświaty socjalno-humanitarnej Instytutu Innowacyjnych Technologii i Treści Oświaty Ukrainy Jurij Safonow. Wśród tych, którzy wzięli udział w otwarciu konkursu, byli wykonawczy dyrektor Ligi Ukraińskich Mecenasów, współprzewodniczący konkursu Mychajło Słaboszpycki, zastępca przewodniczącego Zakarpackiej Administracji Państwowej Iwan Kaczur, zastępca przewodniczącego Zakarpackiej Rady Obwodowej Andrij Serbajło. Na uroczystościach byli zakarpaccy pisarze, w szczególności przewodniczący organizacji obwodowej i przewodniczący obwodowego jury konkursu Petro Chodanycz, kierownicy rejonowych (miejskich) gabinetów metodycznych wydziałów, zarządów oświaty administracji rejonowych i rad miejskich, nauczyciele i wykładowcy wyższych uczelni, dziennikarze, społeczność. A wychowankowie Pałacu Twórczości Dzieci i Młodzieży uraczyli wspaniałym programem koncertowym. Mychajło Słaboszpycki odczytał pozdrowienia od prezydenta Światowego Kongresu Ukraińców Jewhena Czolija, wręczył nagrody nauczycielom obwodu, których uczniowie w ciągu pięciu ostatnich konkursów zajmowali pierwsze miejsca na etapie obwodowym. A potem uczniowie i studenci, którym udało się być na otwarciu konkursu, pojechali do swoich placówek oświatowych — tego dnia o 13.30 we wszystkich szkołach i w wielu uczelniach pisano Radiodyktando Jedności Narodowej, zorganizowane przez Ukraińskie Radio. Jak wiadomo, Ministerstwo Oświaty wysłało list poparcia „W sprawie przeprowadzenia radiodyktanda jedności narodowej” do wszystkich obwodowych zarządów oświaty i nauki oraz do instytutów doskonalenia pedagogicznego, a jego celem było „propagowanie umiejętności pisania, wspieranie i rozwój języka państwowego jako duchowego potencjału narodu, wychowanie wysokiej kultury językowej dzieci i młodzieży, rozwój orientacji wartościowych i potrzeb estetycznych uczniów”. W ten sposób młoda Ukraina zorganizowanie i synchronicznie napisała ponad 5 milionów dyktand. A ta liczba o wielu rzeczach świadczy… W Dniu Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka w Użhorodzie wystartował XII Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego imienia Petra Jacyka. Uroczystości odbyły się w Zakarpackim Obwodowym Pałacu Twórczości Dzieci i Młodzieży „PADIJUN” z udziałem władz, społeczności, uczniów, studentów, nauczycieli, pisarzy oraz dziennikarzy. Andrij SERBAJŁO, zastępca przewodniczącego Zakarpackiej Rady Obwodowej: — Bez języka nie ma ludzkiej pamięci i kultury, właśnie to dobrze uświadamiał sobie także inicjator konkursu Petro Jacyk. Ten wielki Ukrainiec pokazał przykład synowskiej troski o słowo ojczyste, co pomogło mu ugruntować swoją pozycję nie tylko jako znanego przedsiębiorcy, ale także jako wysokoduchowej osobowości, która zdołała zapalić zainteresowanie słowem ukraińskim na całym świecie. Uważamy, że otwarcie XII Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego imienia Petra Jacyka na zakarpackiej ziemi — to hołd pamięci tym, którzy oddawali swoje siły duchowe dla wsparcia słowa ojczystego na naszej ziemi, to szacunek dla obecnego młodego pokolenia zakarpackich Ukraińców, Węgrów, Rumunów, Słowaków, Rosjan, którzy uświadamiają sobie rolę języka ukraińskiego jako najważniejszego znaku państwowości Ukrainy. Bez języka nie ma państwa. Zakarpacka Rada Obwodowa uświadamia sobie to wielkie znaczenie, jakie ma język ukraiński dla naszego wielonarodowego kraju i szczerze wita uczniów, studentów, nauczycieli i wykładowców wszystkich placówek oświatowych, którzy dzisiaj zaczynają rywalizować o lepszą znajomość słowa ojczystego. Szanownemu Panu Wołodymyrowi Zahorijowi, Prezydentowi Ligi Ukraińskich Mecenasów. Szanownemu Panu Mychajłowi Słaboszpyckiemu, Wykonawczemu Dyrektorowi Ligi Ukraińskich Mecenasów, Przewodniczącemu Rady Koordynacyjnej konkursu. ŚWIATOWY KONGRES UKRAIŃCÓW, Jewhen CZOLIJI, Prezydent, 8 listopada 2011 r. Szanowny Panie Zahorij! Szanowny Panie Słaboszpycki! Szanowni uczestnicy XII Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka! Światowy Kongres Ukraińców (ŚKU) szczerze wita Państwa z okazji otwarcia XII Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka — ważnego dla całej ukraińskiej społeczności wydarzenia, które na wszelkie sposoby sprzyja podnoszeniu poziomu wiedzy z języka ukraińskiego, utwierdzaniu statusu języka ukraińskiego oraz podnoszeniu jego prestiżu. Od momentu zapoczątkowania do dziś Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego, założony przez znanego kanadyjskiego mecenasa ukraińskiego pochodzenia Petra Jacyka, zyskał popularność w wielu krajach świata i przyciągnął do udziału wielką liczbę uczestników. Tak jak w poprzednich latach, Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego rozpoczyna się w Dniu Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka. Jak wiadomo, język ukraiński jest najcenniejszym duchowym skarbem naszego narodu. Odgrywa on unikalną rolę w zachowaniu tożsamości narodowej, jest ważnym czynnikiem w umacnianiu ukraińskiej państwowości oraz w jednoczeniu Ukraińców, którzy dziś mieszkają w różnych zakątkach świata. Zważywszy na to, ŚKU przywiązuje szczególną wagę do utwierdzania języka ukraińskiego jako państwowego na Ukrainie oraz jego zachowania i rozwoju w diasporze. ŚKU odnotowuje owocną, wytrwałą pracę ukraińskich uczniów i studentów w poznawaniu języka ukraińskiego, pełną poświęcenia pracę organizatorów i mecenasów tego konkursu, a także pełną oddania rolę rodziców i nauczycieli, którzy zaszczepili miłość do ojczystego słowa. ŚKU życzy uczestnikom XII Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka siły i natchnienia do przyszłych zwycięstw, a także ma nadzieję, że każdy z Państwa będzie zawsze kochać, pielęgnować oraz szeroko wykorzystywać język ukraiński w swoim codziennym życiu. Z poważaniem,

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Pozycja światopoglądowa

Iwan Kaczur, zastępca przewodniczącego Zakarpackiej Administracji Państwowej: — Konkurs językowy stał się popularny wśród uczniów i studentów. I o to właśnie zabiegał wybitny mecenas Petro Jacyk, który twierdził: „Ubogi duchem nie może być bogaty, bez względu na to, ile pieniędzy posiada”. Bo żadne bogactwa materialne nie zakryją duchowej biedy człowieka, który nie zna swojego ojczystego języka. Jestem przekonany, że ten konkurs jest tym łącznikiem, który skłania młode pokolenie do mobilizacji, do zebrania wszystkich sił intelektualnych i moralnych do rozwiązy-

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

i po wszystkich naszych pracowitych matkach… Za każdym razem napływa skąpa męska łza, gdy wspomina ciężki matczyny los. Wychowując dwanaścioro dzieci, Ulana Andrijiwna pracowała jeszcze jako dojarka w kołchozie, wstawała o czwartej rano do fermy. Nie sposób przekazać, jak cierpiała z powodu śmierci swoich ośmiorga dzieci… Obecnie, oprócz Mykoły i młodszej siostry Olhy, już nikogo w rodzinie Syngajiwskich nie pozostało. Mama do ostatnich dni czekała na swoich starszych synów z wojny, choć dobrze wiedziała: jeden leży w czeskiej ziemi, drugi — niedaleko Korostenia. Jedyna siostra Ulany roczka dla dzieci „Żywa studzienka”. (Mychajło Stelmach napisał recenzję i jako jeden z pierwszych pobłogosławił Mykołę Syngajiwskiego do pracy literackiej.) Za utwory dla dzieci i młodzieży w dziedzinie literatury dziecięcej Mykoła Syngajiwski został uhonorowany najwyższą nagrodą literacką imienia Łesi Ukrainki oraz nagrodą imienia Mykoły Trubłaini, jego poezje weszły do czytanek, podręczników szkolnych i chrestomatii. Za utwory z ostatnich lat pisarz otrzymał nagrody literackie „Gałąź Złotego Kasztana” oraz im. W. Juchymowycza. Przez czterdzieści lat Mykoła Syngajiwski jest pełnomocnikiem Ukrainy za granicą. Poza granicami ojczyzny znany jest jako tłumacz europejskiego formatu, owocnie pracuje w dziedzinie przekładów z języków bułgarskiego, polskiego, francuskiego i nowogreckiego, którymi biegle włada. Za pełną poświęcenia pracę translatorską z języka bułgarskiego Mykoła Fedorowycz został odznaczony Złotym Znakiem Związku Pisarzy Bułgarii oraz Związku Tłumaczy Bułgarii. Mykoła Syngajiwski wniósł wielki wkład w wzbogacenie bratnich literatur słowiańskich, tłumacząc i opracowując antologię dziecięcej poezji bułgarskiej „Bułgarii słoneczne grono”. Ciekawym dorobkiem do bułgarskiego wieńca poezji Syngajiwskiego stały się książki poetyckie o Bułgarii „Ognista trawa”, „Winorośl i kamień”, a także dwie książki poetyckie, które ujrzały światło dzienne w języku bułgarskim: „Listy do skowronków” oraz „Wśród ciepłych łęgów”. Ogólnie rzecz biorąc, działalność kulturalno-artystyczna Syngajiwskiego w jego kontaktach z zagranicznymi twórcami zasługuje na szczególne uznanie. Takim zjawiskiem w życiu kulturalno-artystycznym Ukrainy stała się książka „Jaskółka nad Sekwaną” (2002), do której weszły wiersze poety, jego przekłady z języka francuskiego oraz kilka portretów literackich francuskich pisarzy. Utwory Mykoły Syngajiwskiego były tłumaczone na angielski, rumuński, węgierski, czeski, polski, hiszpański, francuski, nowogrecki, niemiecki oraz języki narodów byłego ZSRR. Na rosyjski tłumaczyli go Jewgienij Jewtuszenko, Robert Rożdiestwienski, Jegor Isajew, Leonid Wysziesławski. Dzisiaj, w swoje 75-lecie, pisarz mówi o sobie i swojej twórczości: „Cała moja biografia — w książkach. W poezji — moja duchowa, obywatelska spowiedź”. Z rosy i wody dla Pana, drogi przyjacielu!

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

«MOJE LATA — TO NIE TOCZYKULAK…»

Oleksandr BAKUMENKO Ukraińska wieś zawsze była hojna w twórczość pieśniarską. Taką kołyską, takim duchowym źródłem dla Mykoły Fedorowycza Syngajiwskiego było jego rodzinne Szatryszcze na Korostenszczyźnie. Tam, w wielodzietnej rodzinie rolników, 12 listopada 1936 roku urodził się przyszły pisarz. Dawny chutor Syngaji, którego skrajna chata przylegała niegdyś do wsi Szatryszcze, ze wszystkich stron otulonej gęstymi lasami, stał się dla Mykoły najdroższym zakątkiem na ziemi. Z czasem wszystkie przyległe do wsi chutory wlały się w Szatryszcze. Tutaj, w rodzinie Syngajiwskich, gdzie dorastało dwanaścioro dzieci, Mykoła poznał wszystkie dziecięce niedole. Zwłaszcza podczas wojny. Pożary, życie w ziemiankach, ukrywanie się w piwnicach, w nieprzebytych lasach malińskich. Na całe życie zapamiętał przerażający przypadek, gdy w opuszczonej piwnicy, na obrzeżach Korostenia, niemiecki żołnierz znalazł ich kryjówkę, ale widząc kobietę z gromadką dzieci, nie zaczął strzelać. Gdyby faszyści dowiedzieli się, że ojciec tych dzieci, Fedir Syngajiwski, partyzantuje w oddziałach Saburowa i Kowpaka, to nikogo by nie oszczędzili. (Nawiasem mówiąc, w książce „Od Putywla do Karpat” Sydir Kowpak pisał o męstwie partyzanta Fedora Syngajiwskiego.) Jak wiele dzieci wojny, Mykoła Fedorowycz ma swoją pamięć serca: Moje lata — to nie toczykulak, // One w życiu zostawiły dobry ślad. // Ty po imieniu wspomnij je, losie, — // Jak chleb duchowy i chleb powszedni. „Zaraz po wojnie — opowiada poeta — stawaliśmy się starsi w rodzinie i własnymi odciskami odczuliśmy wszystkie trudności odbudowy zniszczonego przez faszystów gospodarstwa”. Początkowo pracował w kołchozie, później — na budowach Krzywego Rogu. Z ciężkiej rolniczej pracy, od ojczystej ziemi wiejski chłopak nabierał sił i duchowego natchnienia. Wtedy też stała się dla Mykoły Fedorowycza pierwszym przyczastiem, tym żywiołem, który i dziś wiruje w jego duszy, ukraińska pieśń. Ona od dzieciństwa zachwyciła młodzieńca. Kiedyś na wszystkich wiejskich zabawach był harmonistą. Mykoła Fedorowycz do dziś wspomina, jak mu w dzieciństwie za tę harmonię oberwało się od ojca. A było to tak. W ich stodole osiedlili się na nocleg radzieccy żołnierze i jeden z nich po prostu cuda wyczyniał na harmonii. Do żołnierskiej muzyki zbiegała się cała wieś, a Mykoła od tego harmonisty nie odchodził ani na krok. Po ósmej klasie, na wakacjach, za zarobione pieniądze, nie pytając ojca o zgodę, kupił sobie harmonię zamiast nowych spodni do szkoły. Rozgniewany ojciec tak wymalował synowi miękkie miejsce, że ten nie mógł usiąść przez kilka dni. Ale najważniejsze, cieszył się chłopak, że ojciec nie rozbił jego drogocennej harmonii. W domu u Mykoły Fedorowycza są teraz dwie harmonie: ta pierwsza, „ojcowska”, i całkiem jeszcze nowiutka. Sąsiedzi mówią, że wcześniej słyszeli, jak Mykoła Fedorowycz wylewał duszę na harmonii. A po tragicznej śmierci 33-letniego syna Jarosława już cztery lata nie brał instrumentu do rąk. Przez 55 lat twórczej działalności poeta marzył, by samemu tworzyć pieśni. W życiu rzadko udaje się artystom już od pierwszych utworów osiągnąć sukces. A u Mykoły Syngajiwskiego jego „Czornobrywci” od razu stały się szczęśliwą rękojmią całej dalszej twórczości. Z jaką rozkoszą i dziś słucha się pieśni wybitnych artystów starszego pokolenia, poetów i kompozytorów: Platona Majborody i Andrija Malyszki, Dmytra Łucenki i Ihora Szamo, Mychajła Tkacza i Stepana Sabodasza, Dmytra Pawłyczki i Ołeksandra Biłasza, a wśród nich i „Czornobrywci” Mykoły Syngajiwskiego — pieśń, którą poeta napisał w wieku 23 lat razem z kompozytorem Wołodymyrem Wermenyczem. Głównym współautorem i pierwszym wykonawcą tej pieśni stał się wybitny śpiewak Kostiantyn Ohnewyj, któremu w sierpniu 1960 roku Wołodymyr Wermenycz zaproponował partyturę swojej nowej pieśni do wierszy Mykoły Syngajiwskiego. Mykoła Fedorowycz wspomina: kiedy Ohnewyj wykonał „Czornobrywci” — sala zamarła i dopiero po kilku sekundach wybuchła szквалом oklasków. Wtedy on, jeszcze całkiem młody, musiał wchodzić na scenę razem z Wermenyczem i po raz pierwszy poczuć wdzięczność słuchaczy za swój utwór. W ślad za Kostiantynem Ohnewym pieśń podchwycili Dmytro Hnatiuk, czarujące trio dziewcząt z chóru H. Werowki na czele z Niną Matwijenko. Pieśń zaśpiewali w Rosji, na Białorusi, w Azerbejdżanie, w Bułgarii. Nowych intonacji dodali do niej wykonawcy z Kanady Darka i Sławko, a także niezapomniana Kwitka Cisyk. Przez pół wieku w dorobku twórczym Syngajiwskiego nalicza się prawie 500 pieśni, napisanych ze znanymi ukraińskimi kompozytorami, w szczególności z Kłymentijem Dominczynem, Ihorem Szamo, Witalijem i Arkadijem Filipenkami, Wasylem Wołoszczukiem, Ołeksandrem Zujewem, Leonidem Popernackim, Olesiem Koladą. A pierwszą pieśń poeta stworzył do muzyki Arkadija Filipenki jeszcze jako student. Za swoją twórczość pieśniarską Mykoła Syngajiwski został uhonorowany tytułem zasłużonego działacza sztuk Ukrainy. Wiem, poecie do dziś jest niezmiernie miło, że z wielu jego pieśni właśnie „Czornobrywci” znalazły drogę do ludzkich serc. Ten utwór stał się teraz pieśnią-requiem nie tylko dla jego matki Uliany Andrijiwny, a Olga Andrijiwna również nie wróciła z frontu. Dziś, wspominając matkę, poeta mówi: „Odkąd sięgam pamięcią, matka nigdy nie siadała. Od rana do zmierzchu w ciągłych troskach. Kiedy była już bardzo zmęczona, szła do ogródka i zajmowała się swoimi kwiatami, które cieszyły jej oko wszystkimi barwami tęczy. Najbardziej z jakiegoś powodu kochała aksamitki. Był nimi obsadzony niemal cały nasz ogród. Zresztą, gdzieś czytałem, że to typowo ukraiński kwiat. I rzeczywiście widziałem aksamitki z rodzinnych stron w obcym kraju — Turcji. Mówią, że kiedyś przywiozły je tam w tobołkach nasze branki. Widziałem na Cyprze. Widziałem cały trawnik aksamitek w Paryżu. I za każdym razem stawała mi przed oczami moja stara mama, która przeżyła na tej świętej ziemi dziewięćdziesiąt trzy lata. Na kilka lat przed śmiercią na zimę przeprowadzała się do córki, mojej młodszej siostry. Jak tylko robiło się cieplej, nieodmiennie wyrywała się do rodzinnego domu i zawsze wysiewała wokół niego aksamitki. A kiedy w radiu słuchała mojej piosenki, zawsze płakała”. Razem z Wołodymyrem Wermenyczem powstało niemało ciekawych utworów muzycznych. Choć zdarzały się i przeciętne, na użytek czasu. Wiele rządowych koncertów w tamtym czasie zaczynało się od odrażających piosenek i kantat Wermenycza. O tym wspaniałym kompozytorze, który nie mając przez pewien czas własnego mieszkania, nocował w organizacjach muzycznych, a mimo to zmuszony był sławić ówczesną rzeczywistość, pewien dowcipniś ułożył epigramat: „Śpi Wermenycz na podłodze i sławi partię w miarę możliwości”. Mykoła Synhajewski na fali swojej ówczesnej sławy również musiał pisać teksty na zamówienie. Ale robił to delikatnie, subtelnie, powiedziałbym, utalentowanie, znajdował własną intonację, potrzebną prostym ludziom. W narodzie z miłością śpiewają piosenki Mykoły Synhajewskiego, czasem nawet nie znając nazwiska poety. Piosenki stają się ludowymi, a to chyba najwyższe uznanie dla każdego artysty. Nie na darmo jeden z licznych jego tomików poetyckich tak właśnie się nazywa „Ja rodem z pieśni”. Pierwsze wiersze autor wydrukował w 1954 roku. Od tamtej pory ujrzało światło dzienne ponad siedemdziesiąt jego książek. Talent Mykoły Synhajewskiego jest wielostronny. Jest nie tylko znanym poetą, ale także cenionym publicystą, prozaikiem, tłumaczem, dziennikarzem. Jednak największy sukces twórczy Mykoła Synhajewski osiągnął w literaturze dziecięcej. Pierwsza jego książka (1958) — poetycki zbiór. Dni literatury ukraińskiej w Estonii. Od lewej do prawej: M. Olijnyk, W. Browczenko, M. Stelmach z żoną Łesią Stelmach, D. Pawłyczko, M. Synhajewski, O. Kyłymnyk

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Dzisiaj trudno sobie wyobrazić, że inna cenna świątynia wyrosła już poza granicami tego dawnego Kijowa. Nie wszyscy wiedzą, że świątynia Sofii powstała na miejscu zwycięskiej bitwy Rusinów z Pieczyngami, po której ci ostatni w ogóle zniknęli z historycznej „areny”. Ale do Sofii z jej transeuropejskim znaczeniem, a także z niedawno odnalezionymi tam graffiti w postaci modlitw-akrostychów i dziecięcych rysunków, podejdziemy nieco później. A póki co, razem z poetą zejdziemy od fundamentów Dziesięcinnej, gdzie współczesna Włodzimierska (która jeszcze niedawno działała jako „ulica katowni”) przechodzi w wijący się Zjazd Andriejewski, na Podół. Ta ulica — cichy ślimak… A są jeszcze ulice-węgorze: bez zakrzepów czy betonowych wtrętów, jak żyły, schodzą się one. Znałem i ulicę Katowni (nie daj wam Boże tych gospod!), przejazd Bandytów i plac Chciwych, jeszcze — lśniący bulwar Zabłąkanych. Lecz w tymże mieście zadartonosym uniknęła przemianowań rosyjskojęzycznej gazety o tym, jak ocenia on współczesne życie Ukrainy, zauważył, że dość trafnie nasz czas scharakteryzował Eduard Bagricki w „Dumie o Opanasie”: „Rаньше шли мы в запорожцы, а теперь — в бандиты”, po czym dodał, że być może jeszcze dokładniej określił teraźniejszość współczesny poeta Stanisław Bondarenko, pisząc: „Наш путь — из варяг до… ворюг”. Lecz wygląda na to, że wiersz „Stary Kijów” jest raczej optymistyczny: Cyrylicę ulic zgłębiałem, w głagolicę gwaru wpadałem, o szczęściu twoim (przez “sz”!) w zakurzonych oknach czytałem. I znów nasuwa się ważne wyjaśnienie w ciekawej, niespodziewanej przypisce: „Starodawne abecadła, przede wszystkim głagolica, miały w swojej podstawie graficzne litery-symbole: krzyż — symbol Jezusa, koło — symbol Wszechwładcy, trójkąt — symbol Trójcy”. Więc praktycznie wszystkie litery obu dawnych abecadeł — to tylko wariacje czy graficzne kombinacje właśnie tych trzech symboli. Przecież obmyślane były przez równych apostołom braci Cyryla i Metodego oraz ich uczniów jako cerkiewne, można by rzec, duchowe alfabetu, środki do porozumienia w wierze. Więc składają się one nie po prostu z liter, a z potężnych symboli. Warto podkreślić, że cyrylica z głagolicą — to rzeczy bardziej duchowe, niż mogliśmy myśleć, tak jak siedmiowzgórzowa „cyrylica” ulic! Wydaje się, że Iwan Dracz zauważył, iż Stanisław Bondarenko nauczył się, najwyraźniej, „odczytywać jakiś kod z ulic, budynków i świątyń”. Rzeczywiście, przez niego i świątynie „czytane są” jak tekst, który ma swoją treść: powiedzmy, 13 kopuł. Dlaczego 13? 13 apostołów — czy to razem z Chrystusem, czy to razem z Judaszem (przecież on też był apostołem, wybranym przez Chrystusa). 13 plemion ruskich — Polanie, Drewlanie, Krywicze, Ulicze, Wiatycze… Więc Kijów razem z Sofią to nie po prostu „duchowa Jerozolima”, a według słów autora, „retranslator Ducha”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

PO CO SZUKAĆ ŻYCIA NA PUSTYNI?

Raul CZIŁACZAWA Książkę „Cyrylica kijowskich ulic” („Jarosławiw Wał”, 2011) Stanisława Bondarenki już nazwano „najbardziej kontrowersyjną”. Autor podaje bowiem w wątpliwość utrwalone postrzeganie kultury i literatury ukraińskiej jako czysto chłopskich pod względem pochodzenia i treści. Co więcej, obrazowym językiem i zmysłową wiedzą poeta potwierdza, że od ponad tysiąca lat „głową wszystkiego” jest Miasto, które jeszcze Teofan Prokopowicz nazwał „nową Jerozolimą”. Komuś takie podejście wyda się zamachem na świętość, nawet obrazą fundamentalnych poglądów, poniżeniem wsi jako „kolebki języka” itd… Czy autor ma ważne argumenty i prawo do tego przekształcenia? I na ile realnie można dowieść czegoś podobnego językiem poetyckim? W każdym razie istnieje zagrożenie, że niektórzy czytelnicy przebiegną tylko po „wyższych piętrach” książki, nie dosłyszawszy autorskiego wezwania, by przynajmniej „chodzić na dziesięć wieków w głąb”. Zaczyna poeta z daleka, ktoś powie — jak turysta, któremu Bóg dał trochę „lata w zimie, lekki kredyt ciepła i wolności” aż gdzieś w… pustyni na Synaju, niedaleko Morza Czerwonego, gdzie „góry powściągliwe i smukłe, // jak fałdy Bożej szaty”. Ale już pod koniec tego samego „Lata w grudniu” — wcale nie turystyczny finał: …Nie, ta pustynia — nie jest niema, I cokolwiek by się ze światem nie stało, U Boga tutaj naprawdę się ułożyło, Bo tutaj samotności nie ma. W tym, że poeta — wcale nie jest turystą w swoich „chodzeniach po stopniach Wschodu”, a wiersze — wcale nie są podróżniczo-kontemplacyjnymi obrazkami, przekonuje się dość szybko. Jest raczej pątnikiem, nieprzypadkowo też swoją ukochaną towarzyszkę nazywa „pątniczką”: Pątniczko, taką do końca będę kochać i tysiąc lat… („Czar pustyni”) Stamtąd wiele widać nie tylko dlatego, że wierzchołek góry Synaj jest dość wysoki — po prostu to miejsca szczególnych wizji i objawień, gdzie Jezus odosabniał się na czterdzieści dni, gdzie Mojżesz prowadził lud przez czterdzieści lat i gdzie otrzymał od Boga Dziesięć przykazań. Stamtąd zapewne łatwiej też zidentyfikować choroby „ojczymiej ojczyzny”, zdiagnozować straszne przejawy amnezji. W jednym z wywiadów Stanisława Bondarenki czytamy: „Człowiek, który był na górze Mojżesza, i ten, który o niej nic nie słyszał, to bardzo różne naczelne, niech nawet wracają do domu tym samym samolotem”. Wymownie wyjaśnia właśnie taką trasę powrotu fragment adnotacji do książki: „Wysokimi „szlakami ptaków” autor prowadzi czytelnika od egipskiej pustyni, góry Mojżesza i Ogrodu Getsemańskiego — przez europejskie miasta, gdzie „rozpuściło się” niemało „synów marnotrawnych” i córek, — do domu, do rodzinnego Kijowa, do zagłębień w dawną „cyrylicę ulic”, która prześwituje pod palimpsestami późniejszych nawarstwień. Książka jest bodaj pierwszym konceptualnym wzorcem liryki miejskiej we współczesnej poezji ukraińskiej, albo też kontynuacją „rozstrzelanych” tradycji Jewhena Płużnyka. Takie Miasto, choć zlumpenizowane, pozostaje pewnym kotłem dla fermentu kultury”. Warto przypomnieć jeszcze dwa potwierdzenia wybrania Kijowa przez Boga. Jedno sięga czasów Starego Testamentu: wszak góra Horeb z biblijnego Synaju w jakiś sposób „podarowała” swoją nazwę kijowskiej Chorywicy, a legendarny Kij, jak odczytuje się w Drugiej Księdze Mojżeszowej, nawet przekształcił się w… Szczeka. Dokładniej, w Księdze powiedziano: kiedy Mojżesz poprowadził stado „do góry Bożej, Horebu”, objawił się Pan, a Mojżesz poprosił o potwierdzenie-cud. Wtedy rzekł Pan: „Co to w ręku twoim?” Ten odpowiedział: „Laska”. Pan rzekł: „Rzuć ją na ziemię!” — i, upadłszy na ziemię, laska zamieniła się w węża. Rzecz w tym, że „Kij” oznacza „laskę”, a „Szczek” w starosłowiańskim — „węża”. Zatem i Horeb, i Szczek, i Kij przemawiają na korzyść dawnych biblijnych związków Miasta nad Dnieprem i o tym, że „Kijów — druga Jerozolima”. O tym mówił jeszcze w czasach Mazepy mądry rektor Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Teofan Prokopowicz. „MIASTO NA ILE ROZKRADNIONE — NA TYLE I TWOJE” Mimo że 70 % Ukraińców mieszka obecnie w miastach, mało kto ma swoje miasto. W rozdziale „Ulice naszego ula” poszukiwanie Miasta zaczyna się od nieoczekiwanej wątpliwości: „Czyje to miasto? I czyje ono, jeśli jest?”. Choć wkrótce znajdujemy potwierdzenie, że ono jednak istnieje, przynajmniej w nocy, kiedy gospodarzami jego są poeci, tacy jak Stus, który „wierzył, że na Łysej Górze w Kijowie zbierają się nie czarownice, jak dawniej uważano, a dusze poetów”: Czy jest to miasto? I czyje ono, jeśli jest? Miasto — na ile rozkradzione, na tyle i twoje, bo temu, kto późno przychodzi, wciąż zostają kości i żebra bitych budowli, dokąd zmarli schodzą się w gości i przypominają, że ono u ciebie jest. Tutaj poeci — ważni świadkowie tego, że Miasto jest duchowe, choć rozkradzione przez geszefciarzy. Kijów toponimicznie wyłania się dla poety z jego jądra — najdawniejszego „miasta Włodzimierza”, objawionego na Górze Starokijowskiej i otoczonego niegdyś kremlem-dytyńcem, przez co takie miasta nazywano jeszcze „cnotliwymi”. Niestety, dzięki najazdom mongolsko-tatarskim, miasto Włodzimierza straciło „cnotliwość” i dotarło do nas tylko fundamentami budowli, z których najcenniejszą, przynajmniej dla poety, jest Cerkiew Dziesięcinna. W czasach, „kiedy na miejscu, gdzie Paryż, // jeszcze budzili dziki las, // gdzie Piter — wyły upiory, // a gdzie Moskwa — „kwa-kwa” i bies”// tylko podawały swoje jeszcze nieprzestraszone głosy: …ktoś wierzchołek tej góry przedłużył świątynią do niebios, i świątynia ta setki dziatwy ukryła przed chciwymi barbarzyńskimi oczyma. („Cerkiew Dziesięcinna”) Ważne, że „z płaczów nauczyła się tworzyć pra-prawosławna cięciwa” właśnie tutaj. Ale widać nie mniej błyskotliwy i tragiczny podtekst, na który można wskazać nawet „strzałką” Dniepru razem z Prypecią, i wtedy słowo „czarnobyl” z pływającym akcentem po siedmiu wiekach przekształci się w „Czarnobyl” razem z czwartym reaktorem. i mnie jeszcze cierpi i podnosi stroma ulica Kochań. W wielu aspektach znamienny jest też wiersz, który zawiera wers, położony u podstaw samej nazwy „Cyrylicy kijowskich ulic” — kilka lat temu najpierw przeczytałem w wywiadzie Pawła Zahrebelnego, który, odpowiadając na pytanie korespondentki

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

WINO SAMOTNOŚCI: IM STARSZE, TYM DROŻSZE

Jewhenija KONONENKO Irène Némirovsky. Wino samotności. — Kijów, „Pulsary”, 2010 Zawsze powtarzam: dobrze, kiedy rodzą się nowe książki, jeszcze lepiej, kiedy nie umierają stare. Te słowa w pełni odnoszą się do książek Ireny Niemirowskiej, której sam los nadaje się na powieść, i to niejedną. Pisarka urodziła się w Kijowie w 1903 roku w zamożnej żydowskiej rodzinie. Podczas rewolucji rodzina wyemigrowała, przez kilka lat tułała się po Europie, aż osiadła we Francji. Właśnie wtedy Irena zaczęła pisać. Udało jej się podbić Francję. Jej powieści czytano, kupowano, omawiano. W czasie wojny Irenę spotkał tragiczny los wielu Żydów, którzy pozostali na terytorium okupowanym przez nazistów: pisarka zginęła w Auschwitz. Ale los jej tekstów był szczęśliwszy niż los wielu pisarzy, którzy głośno się wsławili przed wojną, a dziś są zapomniani. Powieści Ireny Niemirowskiej są dziś wznawiane i czytane. Dlatego nie dziwi, że wydawnictwo „Pulsary” sięgnęło po jedną z powieści Ireny Niemirowskiej, napisanych w tradycyjnym stylu. To w dużej mierze utwór autobiograficzny, w którym pisarka wraca do tego okresu swojego życia, kiedy jej rodzina jeszcze nie dotarła do Paryża. Trudne relacje z matką, dążenie do wyrwania się z niegościnnej rodziny, pragnienie znalezienia szczęścia przenikają tę powieść. Powieść przełożyła Hanna Malec, jedna z interesujących młodych tłumaczek, w dorobku której jednak jest już sporo trudnych francuskich powieści: „Złote owoce” Nathalie Sarraute, „Atłasowy trzewiczek” Paula Claudela, przekład wspomnień Serge’a Lifara „Wspomnienia Ikara” i inne. Ale najciekawsze, że obecnie Hanna Malec kończy przekład kolejnej powieści Ireny Niemirowskiej, „Francuskiej suity”, która została wydana we Francji po raz pierwszy zupełnie niedawno. Tak więc urodzona w Kijowie wybitna francuska pisarka powraca do Kijowa w postaci swoich książek w języku ukraińskim.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

WYSTAWA «PORCELANA Z WOŁOKITYNÓW». PAŃSZCZYŹNIANY KUNSZT NIEUPOKORZONEGO DUCHA

Iwan OLIJNYK Porcelanowe ikonostasy, wykonane w fabryce w Wołokitynach, są unikatowym zjawiskiem chrześcijańskiego prawosławnego kultu religijnego, podobnego któremu w zachodniej tradycji katolickiej nie było. Na wystawie zaprezentowano fragmenty słynnego ikonostasu cerkwi Pokrowskiej, które zachowały się w dobrym stanie dzięki temu, że wysokiej jakości porcelana, z której zostały wykonane, nie podlega upływowi czasu. Nie wilgotnieje, nie pleśnieje, nie pęcznieje ani nie gnije. Nie wyblakły również różnokolorowe farby, którymi pomalowano te fragmenty prawie półtora wieku temu. Szczególnie ważne jest to, że fabryczne arcydzieła stworzyli ukraińscy chłopi pańszczyźniani. O wyjątkowym kunszcie nieznanych zniewolonych rzemieślników świadczy fakt: kiedy w 1858 roku Mikłashewski zbudował w majątku cerkiew, to ogromny ikonostas i inne przedmioty — kioty, świeczniki o wysokości ponad półtora metra, darochranielnice, żyrandole — wszystko zostało wykonane z porcelany, w soczystych rzeźbiarskich formach, pozłocone i pomalowane. O profesjonalny komentarz zwróciliśmy się do Adriany Teodozjiwny WIAŁEĆ, dyrektor generalnej Narodowego Muzeum Ukraińskiej Sztuki Dekoracyjnej. — Czy istnieją wydania podobne do albumu „Porcelana fabryki A. M. Mikłashewskiego”? — Lwowska badaczka Faina Petriakowa przygotowała swego czasu monografię poświęconą porcelanie na Ukrainie. Między innymi mowa tam była o wyrobach wołokityńskich mistrzów. Isaak Hryhorowycz sponsorował wydanie albumu, który został wykonany na wysokim poziomie poligraficznym, weszło do niego ponad 500 ilustracji. Składa się on z dwóch części: właściwego albumu ze wstępnym artykułem znanej rosyjskiej historyczki sztuki Elwiry Samieckiej oraz katalogu, w którym podano nazwy wyrobów, muzeów, ich lokalizację, stan zachowania eksponatów i inne. Pani Samiecka rozpatruje porcelanę wołokityńską jako fenomen porcelany Imperium Rosyjskiego. A dla nas jest to przede wszystkim ukraińskie zjawisko, dlatego zorganizowaliśmy wystawę właśnie na naszej ziemi. Arcydzieła tworzono w fabryce rękami ukraińskich chłopów pańszczyźnianych. Założyciel produkcji Mikłashewski, który zaprosił zagranicznych specjalistów w celu uruchomienia produkcji, był rodu kozackiego, a później otrzymał tytuł szlachcica. Tak szczęśliwie ułożył się los, że znaczna część jego wyrobów przechowywana jest w naszym muzeum (650 jednostek). — Dlaczego album jest tak drogi (1700 hrywien)? Przecież nie każdy przeciętny miłośnik sztuki będzie mógł sobie na niego pozwolić. — Dzisiaj ceny książek są dość wysokie. Album wydano na godnym poziomie naukowym i poligraficznym. Jest on niezwykle interesujący. Jak wyjaśnił Gutman, cena jest właściwie kosztem własnym. W Rosji wydanie kosztuje drożej. Osoby zaproszone z Moskwy na otwarcie wystawy kupowały album tutaj. Główna pracownica naukowa Tetiana Neczyporenko, specjalistka prowadząca grupę porcelany, kuratorka tej wystawy, miała do czynienia z charkowskim wydaniem „Znacznik porcelanowych fabryk radzieckiej Rosji”, które zostało wydrukowane na papierze gazetowym. Ta książka kosztuje 3000 hrywien. Specjaliści nie mogą się bez niej obejść. Pomogli nam ją kupić sponsorzy. Każda fabryka ma swoją markę, znak firmowy, który może nieco zmieniać się z czasem istnienia produkcji. Naukowcy wykonują kolosalnie cenną dla badaczy i kolekcjonerów pracę. Ekspertyza wyrobów jest dość niełatwą sprawą, ponieważ nie ma tam podpisu, jak na obrazie. Niemożliwe jest zbadanie charakteru pisma. Rzadko kto posiada taką wiedzę, aby w głowie trzymać wszystkie oznaczenia, dlatego znaczniki (jest ich mało) są książkami podręcznymi dla pracowników antykwarycznych i muzealnych. Poziom poligraficzny naszego dwutomowego wydania jest wysoki. Są tu i kolorowe ilustracje, i systematyzacja według gatunków, zatem cena jest maksymalnie uzasadniona. — Muzealnicy, antykwariusze, kolekcjonerzy… Kim są ci ludzie? W większości entuzjaści czy ci, którzy trafnie inwestują swój kapitał? — Dla muzealników to sprawa naukowa. Znaleźć, zebrać, atrybuować, zachować i pokazać — oto podstawowe składowe naszej pracy! A są ludzie, tacy jak Gutman, którzy po prostu fantastycznie zakochani są w porcelanie wołokityńskiej. Dlatego włożył swoje pieniądze w wydanie, druk afiszy i zaproszeń. Swego czasu jego krewni pracowali w fabryce Mikłashewskiego. Na początku XX wieku rodzina wyjechała do USA. Jeszcze dawniej w rodzinie były pamiątki porcelany wołokityńskiej, a Gutman jedynie kontynuował ich zbieranie, kupowanie na aukcjach. Jesteśmy mu wdzięczni za to, że nie ogranicza się do uzupełniania własnej kolekcji, ale robi wszystko, abyśmy i my uszanowali to zjawisko. Kolekcję eksponujemy wśród innych wartości muzealnych. Gubi się ona wśród innych eksponatów na 1400 m2 powierzchni wystawowej. Teraz otrzymaliśmy możliwość skupienia uwagi właśnie na porcelanie wołokityńskiej. Obecnie u nas przedstawione są także fotografie samego Mikłashewskiego w różnych latach, jego majątku, gabinetu, cerkwi Pokrowskiej. Chcieliśmy przekazać zwiedzającym dumę z narodowego dziedzictwa. — Jaki jest stan spraw we współczesnej produkcji porcelany? — Dzisiaj produkcja porcelany na Ukrainie jest faktycznie zniszczona. Kijowska fabryka porcelany zbankrutowała i przestała istnieć 5 lat temu. Jej kolekcję faktycznie ukradziono, mimo że o nią walczyliśmy. Wywieziono ją za granicę. — Czy dziedzictwo muzealne na Ukrainie jest prawnie chronione? — Miałam styczność z tworzeniem pierwszego wariantu i poprawek do ustawy o muzeach, dziedzictwie muzealnym i jako pracownik muzealny z 40-letnim doświadczeniem pracy, jestem bardzo wdzięczna deputowanym poprzednich kadencji Rady Najwyższej, którzy, w szczególności w 1995 roku, usankcjonowali, że muzea nie podlegają prywatyzacji, a ich fundusze nie podlegają rozpaństwowieniu. Daj Boże, żeby tak było. Dlatego że teraz nierzadko i do Dniepru nie podejdziesz, wszystko jest zamknięte szlabanami, niektóre narodowe bogactwa naturalne są już niedostępne dla nas. Naszym świętym obowiązkiem jest zachować dobra kultury w stanie nienaruszonym. Jednocześnie dzisiaj każdy może stworzyć prywatne muzeum na własny koszt. Znam wielu kolekcjonerów, wśród których rozpowszechnia się taka praktyka. Do rozmowy z własnym wrażeniem o wydarzeniu dołączyła Zoja Anatoliwna CZEHUSOWA, zasłużona działaczka sztuki Ukrainy, Prezydent ukraińskiej sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA pod egidą UNESCO, laureatka Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, członkini Narodowego Związku Artystów Ukrainy, pracownik naukowy Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. T. Rylskiego. — Na tej wystawie poznajesz prawdziwe piękno wyrobów fabryki Mikłaszewskiego i głębiej przenikasz się arystokratyzmem. Porcelana to delikatny, światłonośny materiał. Nieprzypadkowo w Europie XVIII wieku o pojawieniu się kolejnego porcelanowego arcydzieła obwieszczano tak samo uroczyście, jak o narodzinach następcy tronu królewskiego. Porcelanę uważano za materiał boski, owiany czarami. Kiedy podziwiasz dekoracyjne wazy, naczynia, detale architektoniczne, wyroby cieszą oko przelewami barw, chociaż ten materiał jest niewymownie kapryśny i nieustępliwy. Byłam zachwycona, kiedy zobaczyłam tę porcelanę. Taką objętość zbiorów z całej Ukrainy można zobaczyć dość rzadko. Jest to bez wątpienia wspaniała, wielkoskalowa ekspozycja. Do czegoś takiego zdolne jest tylko nasze wspaniałe, kochane przez wszystkich Narodowe Muzeum Ukraińskiej Sztuki Dekoracyjnej! narzędziami pozują. Gra zaś polega na tym, że nie jest ważne, do kogo one należą, ważne, że te ręce stworzyły wiele tego, czego nie zauważamy. Światłonośny aspekt ludzkiej natury odtwarza seria prac fotogafiki „Początek” Mykoły Mandrycza. Są to swoiste portrety energii prądu elektrycznego, które są świadectwem tego, że biologicznie doskonały człowiek może przejść na nowy poziom ewolucyjny. „Nasza dłoń promieniuje światłem, którego nie widzimy. W latach 80. byłem świadkiem eksperymentów przeprowadzonych w jednym utajnionym moskiewskim instytucie naukowo-badawczym. Nadczuły rejestrator kwantowy zarejestrował promieniowanie świetlne ludzkiej dłoni z częstotliwością około 8 fotonów na sekundę”. Według słów Mykoły Mandrycza, nawet taki fantomowy ułamek jest świadectwem światłonośności ludzkiej natury. Współczesny człowiek jakby zagubił się w świecie technologii i ręcznych środków różnorodnych energii, coraz bardziej odchodząc od podstawowej części swojej istoty — światłonośności, którą oddaje nieuduchowionemu środowisku. Niedawno w Narodowym Muzeum Ukraińskiej Sztuki Dekoracyjnej odbyła się prezentacja albumu artystycznego „Porcelana fabryki A. M. Mikłaszewskiego” (autorka — E. B. Samiecka, kurator — I. H. Hutman; Moskwa: „Interbuk-biznes”, 2010) oraz miała miejsce wystawa „Wołokityńska porcelana” z kolekcji wiodących muzeów sztuki Ukrainy i zbiorów prywatnych.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

«CZŁOWIEK, KTÓRY SIĘ BAWI»

„Jeśli artysta ma wątpliwości, jest to impuls do rozwoju” — twierdzi artystka Julia Łazarewska, zapraszając nas do świata spokoju, mimowolnych gestów, chwil, momentów nastroju na wystawę „Homo ludens” („Człowiek, który się bawi”) w Muzeum Sztuki Współczesnej Ukrainy. Zaprezentowano tu fotografie, malarstwo i ceramikę Julii Łazarewskiej. Ekspozycja artystki płynnie przechodzi w wystawę prac fotogaficznych „Początek” Mykoły Mandrycza… „Dywertyment” Huizinga wydaje mi się bliski i zrozumiały. Gra wyobraźni podpowiada artyście wolny wybór, możliwość wyboru. Ona doprowadziła mnie do nazwy, która połączyła dość różne prace ekspozycji” — dzieli się przemyśleniami artystka. Julia Łazarewska ucieka się do artystycznej mistyfikacji, bawiąc się postaciami, formami, materiałami, przestrzenią, mitami, epokami itd. Unika realnych pejzaży, rozpoznawalnych krajobrazów. Jej postacie przebywają tam, gdzie nie ma atrybutów określonego miejsca i czasu. Są one uczestnikami gry i przebywają wszędzie — w muzyce, tańcu, we śnie itd… Postacie grają na instrumentach, tańczą, odpoczywają, patrzą nie tylko na świat, ale i w głąb siebie. W portretach Julii Łazarewskiej można uchwycić spojrzenie człowieka, który patrzy na świat nie ze zrozumieniem, a ze współczuciem. Portrety to jedna strona wystawy. Artystka nie musi opierać się na jakiejś charakterystyce człowieka. Bo po prostu człowiek z jego ruchami, gestykulacją, nastrojem, skupieniem jest zawsze niezwykle interesujący. „To mój naród, który stworzyłam — żartuje. — Może to trochę patetyczne, ale prawdopodobnie każdy artysta jest trochę demiurgiem. Bardzo chcę kontynuować projekt, ponieważ zrobiłam go praktycznie w miesiąc”. Uwagę przyciąga seria fotografii pod tytułem „Portfolio”, które są swoistym hymnem dla małego człowieka, który tworzy rękami. „Mój dziadek był kowalem, bardzo szanuję rzemiosła. I nieważne, co jest w rękach — czy to siekiera, czy pędzel — to swoiste przedłużenie ręki, która pracuje i tworzy”. Na zdjęciach można zobaczyć kolekcję starych narzędzi pracy: łopatę, łom, siekierę, młotek… I wydaje się, że te ręce z różnorodnymi

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

nięci” — chcą współczesnej literatury. Książka elektroniczna daje możliwość szybkiego zapoznawania się z nowymi wydaniami”. Biblioteka im. H. Tiutiunnyka. Kierownik Tetiana Spartakiwna: “Dzieci i tak rzadko chodzą do biblioteki, a teraz w ogóle mogą przestać. Ale tradycyjna książka to coś ciekawego. A książka elektroniczna, choć oszczędza czas, nie jest tak bezpieczna, jak mówi o tym reklama”. Narodowa Biblioteka Ukrainy dla Dzieci. Bibliotekarka Jewhenija: “Jesteśmy za książką papierową, elektroniczny zamiennik nie da tych emocji i wrażeń, które daje Książka. Zresztą urządzenie wpływa na zdrowie małych czytelników. Rodzice uważają, że dzieciom wystarczy tych “komputerów”, dlatego odwiedzających u nas nie ubyło”. Zatem bibliotekarze nie boją się wysokich fal informacyjnych — mają swoje grono odwiedzających, starsze pokolenie nie spieszy się z przechodzeniem na książki elektroniczne, a troskliwi rodzice przyzwyczajają dzieci do tradycji ukraińskiego czytelnictwa. TROCHĘ ROMANTYKI “Życie płynie i wszystko bez korekt”, — te słowa Liny Kostenko najpełniej odzwierciedlają filozofię rozwoju naszej cywilizacji. Bez korekt. Nie będziemy w stanie wyłączyć komputerów, zniszczyć Internetu i zakazać książek elektronicznych. Dlatego trzeba umiejętnie balansować na fali czasu: wiedzieć o elektronicznych nowinkach, reagować na wyzwania informacyjne i jednocześnie nie gonić za modą — pozostawać zwolennikiem ukraińskich tradycji. Nie kupię książki elektronicznej, bo zbyt kocham swoją niewielką domową biblioteczkę. A niedawno, przestawiając literaturę, w książce baśni arabskich znalazłam zielnik — zbierałam jako mała dziewczynka, kiedy jeździłam do babci na jesienne wakacje. Jesień — czas baśni i książek. Prawdziwych.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

«NAJAZD» CZY POKOJOWA EGZYSTENCJA? Książki elektroniczne zdobywają autorytet wśród ukraińskich czytelników

Natalija ANTONIUK ELEKTRONICZNA KSIĄŻKA TO MINI-KOMPUTER Ceny urządzeń do czytania wahają się od tysiąca do czterech tysięcy hrywien. W sklepach internetowych „elektroniczny zamiennik książki” kosztuje taniej. Menedżer sklepu internetowego z książkami elektronicznymi „Ibooki”, Ołeksandr, opowiedział, że w ciągu ostatnich dwóch lat wśród kupujących jest nie tylko łaknąca elektronicznych nowinek młodzież, ale także starsze pokolenie. Zaznaczył, że koszt urządzeń do czytania spada, ponieważ na kształtowanie cen największy wpływ ma jakość ekranu, a patent na jego produkcję jest obecnie szeroko rozpowszechniony. Ołeksandr wymienił zalety książki elektronicznej: „W kieszeni można nosić bibliotekę ogromnych rozmiarów, do 32 gigabajtów. Książka elektroniczna pomoże w czytaniu — można w niej robić zakładki, notatki itp. Są dodatkowe funkcje, dostęp do Internetu, można słuchać muzyki. A poza tym jest lekka — wygodniej ją nosić niż ciężki tom literatury klasycznej”. Nie jest jednak pewien, czy książka elektroniczna wyprze tradycyjną. „Kiedy zmieni się pokolenie, kiedy dorosną ci, którzy obecnie zaczynają swoje dzieciństwo od komputerów, dopiero wtedy papierowa książka może stać się historią” — przekonuje Ołeksandr. Książka elektroniczna to mimo wszystko bardziej komputer, choć mini, a nie tradycyjna książka. Z tym urządzeniem do czytania trzeba być ostrożnym, jego ekran bardzo łatwo uszkodzić. Ten problem jest aktywnie omawiany na forach internetowych, ponieważ niejeden Ukrainiec nieostrożnym ruchem zniszczył modny zakup. Wybrać model urządzenia, przeczytać opinie użytkowników i znaleźć informacje o darmowej literaturze do pobrania można na stronie „Ukraińskiego klubu miłośników książek elektronicznych”. W wersji elektronicznej dostępna jest prawie cała literatura o światowym znaczeniu. — Pani Ołeno, jak powstał pomysł projektu „Kreatywna książka”? — Pomysł stworzenia „Kreatywnej książki” przyszedł natychmiast i jasno, jak błysk pioruna. Najpierw pojawił się obraz haftowanej książki, a dopiero potem dodawano szczegóły. Jestem wdzięczna Bogu za ten pomysł, ponieważ praca dla dzieci Ukrainy to wielki zaszczyt i nagroda dla mnie. Dzisiejsze dzieciaki dobrze i szybko orientują się w światowych markach i znakach towarowych, ale niestety nie potrafią odróżnić liści lipy od topoli itp. Dlatego chce się od małego uczyć ich, czym jest bursztyn, słoma czy haft. — Twórczością zajmuje się też Pani syn. O czym jest jego pierwsza bajka? — Andrij napisał pierwszą bajkę „Meduza-Wszechczepuła”, odrabiając zadanie domowe z literatury ukraińskiej. Z czasem właśnie ona zajęła drugie miejsce w obwodowym konkursie literackim „Perła wielocenna”. — Dziecko poznaje świat książki przez słuch, wzrok, dotyk itp. Dlatego bardzo ważne jest, aby książka akumulowała w sobie wszystkie te odczucia, formując przestrzenne postrzeganie świata. Wtedy będzie rozwijać się wyobraźnia twórcza. Nie bez powodu obecnie rozpowszechnione są tak zwane książki-zabawki (miękkie książki, książki, które mówią, śpiewają, książki do kąpieli itp.). Jak Pani uważa, czy tworzą one poważną konkurencję dla zwykłej drukowanej książki dziecięcej? — Drukowana książka dziecięca zawsze cieszyła się popytem. To uniwersalna metoda wzbogacania dziecka w informacje: tekstem, ilustracją. Art-książki będą rozwijać dziecko wszechstronnie — w szczególności w sferze sztuki. Publiczność czytelników naszej artystycznej książki to dzieci od 6 miesięcy i starsze. Jak mówi Jewhen Szmorhun, bajka musi „dogodzić” trzem pokoleniom: dziecku, jego rodzicom, babci z dziadkiem. Biorąc pod uwagę to, że bajki kupuje się dziecku, jak buty, na wyrost, postanowiliśmy stworzyć ją trwałą. Wszystkie strony „haftowanej” książki są z naturalnej tkaniny, lnu. Każda bajka ma swój kolor, tak by rzec, sezonowy. Powiedzmy, „Śnieżynka-Darynka” wykonana jest z niebieskiego lnu, „Jeżyk Sto Igiełek”, w którym mowa o lecie, — z zielonego. Jesienna bajka „O literach, które rosły na drzewach” — z brązowego… KOPIA NIGDY NIE BĘDZIE LEPSZA OD ORYGINAŁU Bibliotekarze są nastawieni sceptycznie co do możliwego wyparcia tradycyjnych książek przez elektroniczne. „Książka to książka, a zamiennik to zamiennik” — mówią. Biblioteka im. Marka Wowczka. Bibliotekarka Ołena Wołodymyriwna: „Książki elektroniczne mogą stać się niezastąpione tylko dla młodzieży, dla starszych ludzi nowinki techniczne nie będą autorytatywne, oni lubią czytać z przyjemnością, przewracając strony”. Biblioteka im. T. Drajzera. Główna bibliotekarka ds. pracy z księgozbiorem Natalija Mykołajiwna: „Tendencja wypierania papierowych książek przez elektroniczne istnieje, ale na razie tradycyjna książka godnie odpiera «najazdy» informacyjnych nowinek. Uważam, że na Ukrainie zawsze równolegle będzie istnieć jedno i drugie”. Biblioteka im. I. Serhijenki. Kierownik biblioteki Ołena Ołeksandriwna: „Nieprędko będziemy mieli taki poziom życia, by móc korzystać z książek elektronicznych. Nie mogę pozwolić sobie na taki «luksus» — kosztuje ponad moją miesięczną pensję. Dlatego papierowa książka ma ważną zaletę — jest dostępna. A ten, kto ma pieniądze, w ogóle nie czyta książek albo korzysta z literatury wąskoprofilowej”. Biblioteka im. O. Wyszni. Bibliotekarka Natalija Mychajliwna: „Dziecko przyzwyczajone do papierowej książki lgnie do tradycyjnego czytania. W naszej bibliotece odwiedzających nie ubyło: kto przyzwyczaił się do nas chodzić, ten chodzi, nawet zmieniając miejsce zamieszkania. Ale postęp jest. Czytelnicy opowiadają, że wygodniejsza jest dla nich książka elektroniczna, oszczędza ich czas. Problem bibliotek tkwi w wyposażeniu: nie ma nowości książkowych, a czytelnicy są «zaawansowani»”. Nie ma statystyki, która językiem liczb określiłaby, ilu Ukraińców kupiło książki elektroniczne. Ale nie jest ona potrzebna, bo o ich popularności można zaświadczyć, wystarczy raz przejechać się transportem publicznym. Zamiast porannej prasy i powieści skupieni pasażerowie coraz częściej rozkładają, a dokładniej włączają swoje książki. Elektroniczne. Spore i niewielkie, „wypasione” i prostsze, weszły do ukraińskich rodzin i zaczęły spychać w kąt „papierowych aborygenów”. Nawet państwo sprzyja temu procesowi — Ministerstwo Edukacji i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy stopniowo wprowadza elektroniczne podręczniki w szkołach. Ukraińców od dzieciństwa będą przyzwyczajać do Wysokiego Słowa, prawda, że elektronicznego. Zatem czy elektronika wyprze tradycyjną książkę?

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

BURSZTYNOWO! WISZYTE BAJKI

Obecnie jest tak wielka różnorodność literatury dziecięcej, że aż oczy się rozbiegają. Jednak wybierając książkę dla dziecka, ważne jest, by oddzielić ziarno od plew. Dzisiejszych dzieci trudno zaskoczyć drukowanym wydaniem — ich wzrok bowiem przede wszystkim przykuty jest do ekranu komputera. Dlatego ważne jest znajdowanie nowych kreatywnych form przedstawiania informacji. I ważne, by to działało na rzecz głębokiego poznawania świata. Tak więc na festiwalu książki dziecięcej „Alfabetowe Królestwo Magów i Aniołów” uwagę zwróciły kreatywne wydawnictwa jako nowy rodzaj dziecięcej literatury pięknej. Dlatego koniecznie chciało się porozmawiać z kuratorką projektu „Twórcza książka” Oleną MIEDWIEDIEWĄ. Pani Olena pracuje z dziećmi w Międzynarodowym Fundacji Charytatywnej „Klub „Przyszłość”. Autorka książek „Dom mojego serca”, „Twarzą w twarz z Prawdą”, „Po tej stronie nieba”, „Złote Kurczątko”. Aby strony były sztywne, pomiędzy dwoma lnianymi warstwami wszywa się mocną tkaninę. Dziurki po lewej stronie każdej strony służą jako otwory, przez które przeszywa się książkę splecioną, mocną nicią. Okładka wykonana jest z imitacji skóry lub klejonego aksamitu, można ją nawet przecierać mokrą szmatką. — Szczerze mówiąc, przeciętny człowiek może się zaniepokoić: „Chcecie nas po prostu zaskoczyć oryginalnością?!” — „Kreatywna książka” nie powinna dziwić, lecz rozwijać. Otóż celem kreatywnej książki jest urozmaicenie świata książek, w którym dziś wychowuje się dziecko. Jest ono przyzwyczajone do wysokiej jakości wydawnictw poligraficznych, jaskrawych ilustracji, zna zapach farby drukarskiej na nowiutkich laminowanych stronach. Ale jeszcze nie przewracało haftowanych stron lnianej książki, dotyk do których przynosi nowe wrażenia i odczucia. Haftowany rysunek rozwija dziecięcą wyobraźnię. Można go teraz nie tylko zobaczyć, ale też poczuć. I to właśnie dotyk dziecięcych paluszków do haftowanego lub bursztynowego rysunku nadaje książce nowatorstwo, bo kolce jeżyka są rzeczywiście ostre, a skrzydła anioła delikatne i łagodne. Dziecko wszystko to odczuwa. Powiedzmy, że bursztynowa bajka zapoznaje dzieci ze słonecznym kamieniem — bursztynem. Kamyczek do kamyczka — i pojawia się już słonecznik, pole, ziarno. Mam nadzieję, że kreatywna książka znajdzie miejsce na półkach naszych księgarni czy salonów sztuki, a troskliwi rodzice zechcą zabawiać swoje maluchy piękną i pożyteczną kreatywną książką. Nawiasem mówiąc, może ona stać się wartością rodzinną, bo będzie z niej korzystać niejedno pokolenie. — Kilka słów o artystach i mistrzach, którzy przyłączyli się do wykonania tych niezwykłych książek… — Nad stworzeniem dziecięcej kreatywnej książki pracował spory zespół wysoko wykwalifikowanych rzemieślników. Autorem tekstów bajek jest mój 14-letni syn Andrij Miedwiediew. Ilustratorka — młoda rówieńska artystka Natalia Serwetnyk. Mistrzowie haftu artystycznego — Roman Puzyczenko i Jurij Tertyszny. Makietę wykonała Natalia Kaczanowska. Redaktorem artystycznym i mistrzem pracy w drewnie jest Ołeksandr Kalenjuk. Mistrzynią szycia stron jest Natalia Jaszczuk. Pracę ze słomką wykonuje artystka Ljubow Hułuk. Niektórzy mistrzowie nawet nie znają się nawzajem, a jednak wysokiej jakości wykonują wspólną sprawę. Jak w opowiadaniu Bruna Ferrera o gobelinie. Mistrzowie po kolei tkali gobelin, nie widząc ogólnego obrazu, a jednak wykonywali swoją pracę w sposób najwyższej jakości. W rezultacie wytkali piękny obraz — Maryję z Niemowlęciem. U nas praca twórcza nad kreatywnymi książkami jest zbudowana dokładnie tak samo. — Słyszałam, że wkrótce pojawi się także słomiana bajka… Czy to nie powrót do czasów, gdy pisano na papirusie? — Słomiana bajka to powrót do korzeni narodu ukraińskiego. Bo to jego żywa sztuka. Słoma cieszy człowieka pięknem, ogrzewa ciepłem. Jej złocisty odcień, światłodajność i blask podobne są do blasku słonecznego i barwy drogocennych metali. Słoma to prawdziwe chłopskie złoto, którym natura hojnie obdarowała rolnika. Słomą krył on dach swojej chaty, plótł kapelusze i wyrabiał zabawki dla dzieci… To właśnie z takiej słomki wykonano ilustracje do słomianej bajki „Motylkowe nożyczki”. Jest to księga-foliant. Rozmawiała Uliana WOŁIKOWSKA Zdjęcia autorki

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

mii, — powiedział Wałerij Franczuk. — Na przykład moich prac jako laureata Nagrody im. Szewczenki państwo ani razu nie zakupiło. Dlatego nasi artyści sami borykają się w pajęczynie problemów niezwiązanych z twórczością. Nie mniej przykry przypadek przytoczył Feodosij Humeniuk. Niedawno obchodził swój jubileusz — 70-lecie. Jego twórczość znają i cenią w wielu krajach świata. Powinniśmy i my szanować takie talenty. Ale urzędnicy od sztuki odmówili zorganizowania wystawy z okazji jego jubileuszu. Oczywiście, z tego powodu nie smuci się zbytnio. Bo w życiu bywały jeszcze trudniejsze czasy. Okoliczności, tak jak i władza, go nie złamały. Obecnie Humeniuk, jak i kiedyś, pracuje z nadzieją. Bo jest przekonany, że istnieje nasza szkoła artystyczna z głębokimi narodowymi korzeniami, której nie zagrażają nowoczesne „dzieła sztuki”. Właśnie na powrocie, uwiecznieniu pamięci narodowej zatrzymał się znany artysta-monumentalista Wołodymyr Priadka. Rzecz w tym, że tego dnia Rada Najwyższa Ukrainy odmówiła uczczenia na szczeblu państwowym 1260-lecia powstania naszego państwa — Rusi Kijowskiej. Dla każdego cywilizowanego państwa lekceważenie historii własnego narodu, jego znamiennych dat — to dzikość. Ale czy to ostatnia hańba, którą demonstrują nasi możnowładcy? Dlatego artysta zwrócił się do ukraińskiej inteligencji twórczej i naukowej, przede wszystkim do laureatów Nagrody im. Szewczenki, z propozycją włączenia się w obchody tej znamiennej daty. I zaproponował im odtworzenie naszej historii na płótnach malarskich, w rzeźbie, tak jak zrobił to kiedyś Matejko — z polską, Potężna Gromadka — z rosyjską. Bo deputowani, prezydenci wraz ze swoimi rządami przychodzą i odchodzą w niebyt, a naród pozostaje, jeśli pamięta i szanuje narodowe tradycje wielkiej, niepowtarzalnej sztuki.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Оригінал українською · переклад оновлюється

ССЛЛААВВАА ІІ УУББООГГІІССТТЬЬ ВИСОКОГО МИСТЕЦТВА

Шевченківська премія — найпрестижніша, найавторитетніша відзнака творчих досягнень українських митців. Заснована спочатку як республіканська (1961 р.), після здобуття Україною незалежності вона отримала статус національної. Понад 600 осіб стали її лауреатами, і лише 66 із них — художники, скульптори, графіки, народні майстри. Кого і за що нагороджувала держава (бо присуджує спеціально створений для того Комітет, але підписує Президент), можна побачити на виставці творів образотворчого мистецтва лауреатів Шевченківської премії усіх років, що відкрилася днями у “Хлібній” Софії Київської. Микола ЦИМБАЛЮК Представлені роботи — широка ретроспектива у часі, відлік якого ведеться від Василя Касіяна. Саме йому уперше, 1964 року, було присуджено цю премію у номінації “Образотворче мистецтво”. І знаменно, що підставою для того стала не лише багаторічна праця художника, а й створення портретів, плакатів на шевченківську тематику, ілюстрування п’яти видань “Кобзаря”. Гадаю, не помилюся, коли скажу, що на шевченківській “книзі буття українського народу” з касіяновськими малюнками виховувалося не одне покоління. Цю традицію підхопили наступники. Бо талановито інтерпретувати Слово Тараса художніми засобами можуть справді глибоко національній самобутні митці. Мотиви його поезії залишаються незмінною константою, змінюється лише глибина проникнення й осяжність бачення творчості кожним наступним поколінням. Згадаймо, наприклад, прекрасні, самобутні ілюстрації на шевченківську тематику, починаючи від Олександра Сластіона, Василя Седляра, Івана Їжакевича до останніх просвітянських видань “Кобзаря”, зокрема ілюстрованих Володимиром Гарбузом. Це ж можна побачити і в роботах-ілюстраціях до шевченкових творів Миколи Стороженка (лауреат 1988 р.), Василя Лопати (1993 р.) (до речі, теж видання “Просвіти”), Олександра Івахненка (1989 р.), на мотиви окремих його віршів, поем — Феодосія Гуменюка та багатьох інших художників. Але шевченкіана — то лише невелика, хоча й вагома частка творчості далеко не всіх художників-лауреатів. Бо ж кожен із них не менш плідно працював чи працює у різних видах і жанрах: історичному, портрета, пейзажу, релігійному, анімалістичному тощо. Виставка дає уявлення про новаторство низки художників-лауреатів, творчість яких стала віхами у розвитку національного станкового живопису. Це, зокрема, роботи Віктора Зарецького, Івана-Валентина Задорожного, Опанаса Заливахи, Івана Марчука, Валерія Франчука тощо. І відразу можна порівняти з уже забутими, які ще в совєтські часи викликали здоровий скептицизм і насмішки, примітивно-реалістичними полотнами-агітками Михайла Божія (“Новий час”), Костянтина Філатова (“Червона площа”). Народне, наївне мистецтво представлено геніальними роботами Марії Приймаченко, національно самобутніми — Володимира Наконечного, Марії Тимченко. Особливе зацікавлення викликає талановита серія жіночих строїв “Поляна” з циклу “Поліська легенда” та “Мирослава” — “Княжа доба” Людмили Семикіної. Здавалося б, серед прекрасного мусить бути все прекрасно. Мусить, якби… Ідеться тут не про політичну кон’юнктуру, яка часто грубо й нав’язливо втручається у творчість митця. Ідеться про той рівень поваги й уваги, що держава мусила б виявляти до українського мистецтва. Це добре, що керівництво Софії Київської надало виставкові зали (хоча й не зовсім пристосовані для того), щоб явити Києву і світові український духовний спадок, відзначений найвищою премією держави. Але, напевно, для цих полотен, скульптур, гобеленів краще б підійшли спеціальні виставкові зали. У нас завжди було і є кому готувати, але подавати широкому загалу (зокрема й світовому), досі не навчилися. Що це не перебільшення, свідчить популярність українських художників за кордоном. Роботи більшості з них нарозхват розкуповують галереї й приватні колекціонери США, Канади, багатьох європейських країн і не тільки. Але кожен митець мріє, аби його картини, як і наші діти, не продавалися за межі батьківщини, а залишалася там, де народилися — на рідній землі. — Коли вже започатковується така традиція виставок, то варто зробити, щоб була вона щорічною. І добре, аби роботи закуповувалися після присудження пре- Людмила Семикіна. “Жіночий стрій” Марія Приймаченко. “Чуліндра радіє, що вродила хороша морква” П П ЕЕ Р Р ЕЕ Д Д П П Л Л А А ТТ А А — — 22 00 11 22 ВВааррттііссттьь ппееррееддппллааттии ((зз ддооссттааввккооюю іі ппоошшттооввииммии ввииттррааттааммии))::
Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Ljubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne: Ljubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to — Wasza gazeta!

Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział literatury Marija KUCZERENKO 270-55-57 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondenci Natalija ANTONIUK, Ulana WOLYKOWSKA Redaktor dyżurny Natalija ANTONIUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 1 1 0 4 7 Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301247 Nakład w listopadzie — 23 500 Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 4 820095 780016

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин