Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №21 за 2021 рік

16 s. · 36 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 21 (1125), 27 maja – 2 czerwca 2021 1 czerwca – Międzynarodowy Dzień Ochrony Dzieci OLENA BONDARENKO

Nadija HUMENIUK-LYS, pisarka, m. Łuck „Mamina kołysanka”. Święto duszy, pełne miłości i niepowtarzalnego wołyńskiego kolorytu, wzruszające i wielowymiarowe. W sali obwodowego teatru akademickiego – wielki koncert, w foyer – ludowe gry dziecięce, wiosenne pieśni, czytanie wierszy, wystawa „Kołyskowe dzieciństwo”: starożytna poleska kolebka-nienka, ręczniki, drewniane zabawki, dziecięce książki, zaprezentowane przez obwodowe biblioteki dziecięcą i młodzieżową. A do tego wiele, bardzo wiele spotkań. Dziękuję Wołyńskiemu Naukowo-Metodycznemu Centrum Kultury za wspaniałe święto i za radość uczestnictwa w nim. Na zdjęciach: z młodymi mawkami z rejonu kamieńsko-kaszyrskiego; z niestrudzoną organizatorką i prowadzącą wielu imprez Niną Furdyło z ONMCK; z uroczą Olią Okuniewą z dziecięcej książnicy i młodymi czytelnikami. Nawiasem mówiąc, ci czterej młodzi kozacy – członkowie literackiego studia „DOMowiczek” z Włodzimierza Wołyńskiego, którzy przyjechali do Łucka wraz ze swoją kierowniczką Lilijq Czorną, mieliśmy z nimi bardzo ciekawą rozmowę o literaturze. JAROSŁAW FAJZULIN ANATOLIJ KYCZYNSKI MARHARYTA DOWHAŃ 10–11 OLENA SEMENOHA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

«Swoją Ukrainę kochajcie…»

Heorhij FILIPCZUK, akademik. Znaczącym wydarzeniem narodowym stała się 160. rocznica ponownego pochówku Tarasa Szewczenki na Górze Cherneczej, kiedy to Naród wypełnił „Testament” Poety – by zostać pochowanym „wśród stepu szerokiego na Ukrainie miłej...”. WIELKI SYN WIELKIEGO NARODU znalazł spoczynek w rodzinnej stronie, ujrzawszy „swoją Ukrainę” na wieki wieków. Odstawszy i zachowawszy godność narodową Narodu Ukraińskiego, Szewczenko przypomniał wszystkim żyjącym, że poniżenie, strach, niewolnictwo i imperia nie znikają same z siebie. Niszczy się je. Jednak wypełnić tę wysoką misję są w stanie tylko te narody, które pragną Wolności. Ta szczytowa wartość staje się dziś decydującą w systemie wychowania Narodu. Wolność dla Siebie, swojego Narodu, Ludzkości. Właśnie ta idea brzmi w „Kaukazie” Szewczenki. Swoim Słowem zakładał wiarę w Prawdę. „My wierzymy twojej sile / I duchowi żywemu. / Wstanie prawda! Wstanie wola! / I tobie jednemu / Pomodlą się wszystkie języki / Po wieki wieków”. Śmiało i bez wahania zostawił dla przyszłych pokoleń przykazanie-modlitwę – „Walczcie – zwyciężajcie! / Wam bóg pomaga!”, dając potomnym klucz do współczesnego rozumienia ukraińskiego narodu, który musi uświadomić sobie – dopóki istnieć będzie rosyjskie imperium z jego ordyńskim charakterem, nie godzi się pielęgnować iluzji „braterstwa”, miłowania pokoju i duchowego spokoju. Ponieważ ideologia i praktyka imperialności niezależnie od zewnętrznej skorupy (carska, bolszewicko-stalinowska, putinowska czy „libertariańska”) zakłada ludobójstwo, nienawiść do ludzi. Nie należy prowadzić korowodów udawanej „przyjaźni”, zapominając o bezpieczeństwie własnego narodu. Znany rzymski historyk Kurcjusz pisał, że „najtrwalsza przyjaźń – tylko między równymi”, czego butni sąsiedzi nigdy nie rozumieli. Gorzki posmak piołunu ukraińsko-rosyjskich stosunków (według słów ukraińskiego dyplomaty Antona Butejki) przyszło poznać jeszcze podczas przygotowywania dwustronnej umowy z udziałem B. Jelcyna w 1990 roku, kiedy RF nie chciała zgodzić się na włączenie do Umowy zapisu o uznaniu integralności terytorialnej i nienaruszalności granic, utrwaleniu zasady prawa międzynarodowego o niewykorzystywaniu siły lub groźby siłą przeciwko nienaruszalności terytorialnej. Moskalom tak i nie udało się przezwyciężyć wyższości, pychy, a jedyną akceptowalną „normą” stała się gorliwość wobec „ruskiego miru”. Niestety, przywódcy państwa latami wraz z wiecznie polityczną większością, nieprzejętą ukraińskością, w większości wychowaną w panrosyjskiej tożsamości, kontynuowali wytańcowywanie z kremlowskim diabłem. O całkowitej beznadziejności porozumienia się z nacjonalistyczno-szowinistycznymi imperialistami świadczyły zawarte umowy z 28 maja 1997 r. o parametrach podziału Floty Czarnomorskiej; o statusie i warunkach jej przebywania na terytorium Ukrainy, wzajemnych rozliczeniach, a także podpisany przez Jelcyna 31 maja 1997 r. traktat o przyjaźni, współpracy i partnerstwie. Kłamliwość, nienasycenie, nienawiść stały się decydującymi zasadami Rosji w stosunkach z Ukrainą (i nie tylko), wszak liczyć na ich uczciwość było sprawą straconą. Dlatego 1 kwietnia 2019 r. traktat o „przyjaźni…” między Ukrainą a RF „spoczął w Bogu”. Najwyraźniej miał rację Bismarck, wzywając: „nigdy nie wierzcie rosyjskim, bo Rosjanie nie wierzą nawet samym sobie”. Ale „nie wierzmy” nie oznacza sukcesu w przeciwstawianiu się rosyjskiej ekspansji. Niezbędna jest potężniejsza narodowa energetyka Ukraińców, aby pokonać „cywilizacyjne” zło. Co i kto stanie się niezawodnym obrońcą dla Ukrainy w wojnie z agresywną Rosją? Wartości narodowe, jedność, ogólnonarodowa „mobilizacja”, narodowo-patriotyczna świadomość. Są one rdzeniem, sensem, żywotnością narodów, które wybrały drogę miłowania wolności i własnej państwowości. Bo jeśli zboczymy na pobocze, na przygotowaną drogę „ruskiego miru”, „gastronomicznych ideałów pomazanej kapusty”, to stracimy wolność, siłę i sławę. „Jest siła silniejsza niż bomby i krew – powiedział w czasach narodowo-wyzwoleńczych zmagań (1918 r.) członek rzeczywisty Ukraińskiej Akademii Nauk P. Tutkiwski, – to miłość do rodzinnego kraju, Ukrainy”. Żadna militarność i broń nie uchroni nas, kiedy dusze otula zdrada. Zdrada, która miała miejsce na Krymie w 2014 roku, jest odpowiedzią na przyczyny tragedii. Wszak wiernymi swojej Ojczyźnie-Ukrainie podczas aneksji Krymu pozostali: z 13468 żołnierzy i oficerów Sił Zbrojnych Ukrainy – tylko 3990 wojskowych (29,6%); Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy: z 10936 – tylko 88 (0,8%); Państwowej Służby Granicznej Ukrainy: z 1870 – tylko 519 (29,7%); Służby Bezpieczeństwa Ukrainy: z 2240 – tylko 242 (10,8%); Zarządu Ochrony Państwowej: z 527 – tylko 20. Realnym zagrożeniem jest także stan półnędzy narodu: stawszy się ofiarą współczesnego „nieukraińskiego oligarchatu”, ludzi próbuje się skłonić do działań według refrenu Tyczyny: „Na czorta nam zdała się władza? / Nam dajcie chleba jeść!”. Ale musimy być świadomi tego, że nawet w obecnych warunkach najbiedniejszego kraju w Europie, bardzo ostrych problemów społecznych nie mamy prawa polegać na świadomości wszystkich tych, którzy z własnej i cudzej woli pragną tylko „jeść”. Pamiętajmy błaganie Szewczenki, które jednocześnie służy nam pewnym drogowskazem i bez osiągnięcia którego nie otrzymać dóbr materialnych i duchowych. Pokonałeś Ty pierwszą siłę, Pokonajże i drugą, Jeszcze bardziej srogą!.. Można urządzać bezpłodne dyskusje o „większym” złu zewnętrznym czy wewnętrznym, ale istota pozostanie niezmienna. Zadanie narodu, który marzy o byciu niezwyciężonym i szczęśliwym, polega na nieprzejednanej walce z domorosłymi i obcymi krzywdzicielami, wyzyskiwaczami, przybłędami. A dlatego „Swoją Ukrainę kochajcie…”, wolną od narodowego, społecznego, ekonomicznego i duchowego ucisku, co jest naszym zadaniem domowym, kluczową ideą, którą stworzył i pobłogosławił Taras Szewczenko. Pamiętajmy pierwsze przykazanie „Katechizmu Ukraińca”: „Jedna, jedyna, niepodzielna od Karpat aż po Kaukaz samodzielna, wolna Ukraina – oto narodowy i ogólnoukraiński ideał. Niech każde ukraińskie dziecko pamięta, że urodziło się na świat po to, aby zrealizować ten ideał”. Ukraińcom obecnie ważne jest nie tylko rodzić, ale i wcielać w narodowe środowisko te znaczące wartości, które uformują doskonałość ukraińskiego narodu. Bo „nikt nam nie zbuduje państwa, jeśli my sami go nie zbudujemy i nikt za nas nie stworzy narodu, jeśli my sami narodem nie chcemy być”, – pisał w latach 20. ubiegłego wieku W. Łypynski w swojej słynnej pracy „Listy do braci-rolników”. A należycie będziemy realizować ukraińską sprawę budowania narodu i państwa, jeśli pokonamy wroga zewnętrznego i wewnętrznego. „Pierwszą i drugą siłę”. Wtedy staną się możliwe jakościowe zmiany społeczne w segmentach socjalnym, kulturalno-oświatowym, informacyjnym, duchowym, politycznym, bezpieczeństwa. Dla garstki obcych klanów, które zawładnęły narodowymi bogactwami, okupowały przestrzeń informacyjną, rozstawiły swoich sługusów-kelnerów w korytarzach władzy, nie istnieją wartości wycierpianego narodowego odrodzenia Ukrainy, znaczenie odnowienia Państwa Ukraińskiego. Wolą oni postrzegać Ukrainę jako „terytorium dla wszystkich”, uparcie narzucając bezsensowny model „wielokulturowości” społeczeństwa obywatelskiego bez ukraińskiej kulturowości. „Ocknijcie się! bądźcie ludźmi / „Bo biada wam będzie”, wszak u Ukraińców „Nie ma na świecie Ukrainy, / nie ma drugiego Dniepru”. Ukraina walczyła nie po to, by rozczłonkować się przed „innymi” i „swoimi” pachołkami, przyglądać się „reformowaniu” ziemi, które czynią „nowe” i „stare” twarze. Tutaj jest ziemia naszych dziadów i pradziadów, duchowe, państwowe, narodowo-kulturowe Centrum. Kijów, a nie cudzoziemskie stolice jest naszym Sercem i Duchem. Dlatego Ukraińcy wiecznie będą bronić i szanować ojczystą Ziemię, która jest im darowana przez Boga.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Taras Szewczenko: wieczny i współczesny

Ołena BONDARENKO 22 maja – 160. rocznica powtórnego pochówku Ukraińskiego Proroka. Czytając ponownie utwory Szewczenki, po raz kolejny przekonujemy się o ich fantastycznej aktualności. Jedna z trafnych charakterystyk naszego geniusza należy do polskiego pisarza Jerzego Jędrzejewicza: „Szewczenko był genialnym organizatorem świadomości swojego narodu”. I to prawda. Taras Szewczenko zdjął z naszych oczu i serc bielmo niższości i wskazał wartości światopoglądowe oraz drogowskazy, właściwe wielkiemu narodowi. Były one naszymi od wieków, ale uświadamiały je sobie tylko jednostki, co nie dziwi w środowisku, zamęczonym przez rodzimych i napływowych ciemiężycieli. Szewczenko zaproponował swojemu narodowi, który przez wieki usiłował wyrwać się spod jarzma najeźdźców, najpotężniejszą broń: …Wielbić będę Małych owych niewolników niemych! Ja na straży przy nich Postawię słowo… Taras Szewczenko – pierwszy w szeregach bojowników o Ukrainę. Podczas Rewolucji Godności to właśnie Taras Szewczenko stał się Przywódcą Majdanu, a nie różni mikrofonowi władzolubni darmozjady. Na Majdanie, a i w całej Ukrainie, nastąpił ogólnonarodowy, niesamowity „zryw Szewczenki”. Świat obiegło wideo, na którym Serhij Nihojan – pierwszy w szeregu Niebiańskiej Sotni – cytuje „Kaukaz”: Walczcie – a zwyciężcie! Bóg wam dopomoże! Za wami prawda, za wami sława I wola święta!.. Zdaje się, że Taras Hryhorowycz o nas, współczesnych, wiedział wszystko. O tych, którzy, uzbroiwszy się w obce dla nich patriotyczne hasła i cytaty z jego własnych utworów, handlują ideami i ideałami: Panem przeklęci. Wy kochacie w bracie Skórę, a nie duszę!.. Albo też: A ten, szczodry i wystawny, Wszystko świątynie muruje; Tak ojczyznę kocha, Tak nad nią biadoli, Tak z niej, biedaczki, Krew, jak wodę, toczy!.. O sądach, które obecnie już syjamsko zrosły się z władzą: Dopóki będziecie się bogacić I krew niewinną przelewać Ludzi ubogich? A bogatym Sądem niesprawiedliwym pomagać? O dzisiejszych oligarchach: Wy — rozbójnicy nienasyceni, Głodne wrony. Według jakiego prawdziwego, Świętego prawa I ziemią, wszystkim daną, I biednym ludem Handlujecie?.. A to przecież o tobie, nasz „kaszozależny” wyborco: …Za kawał zgniłej kiełbasy Od was choć matkę poproś, To oddacie… Warto chyba przytoczyć też słowa Tarasa, które wpisują się w kontekst dzisiejszego przebywania w Ukrainie cerkwi, podległej Rosji, oraz Tomosu, który stał się ogromnym krokiem w kierunku „Precz od Moskwy!”: …Cerkiew-domowina Rozwali się… i spod niej Wstanie Ukraina. I rozwieje ciemność niewoli, Świat prawdy zaświeci, I pomodlą się na wolności Niewolnicze dzieci!.. A i sens słynnego poematu „Katarzyna”, sądzę, jeszcze za czasów Szewczenki nie ograniczał się czysto do osobistych relacji między podstępnym moskalem a łatwowierną ukraińską dziewczyną. Jak pokazała najnowsza praktyka, flirty w rodzaju „porozumień charkowskich” czy służalcze potakiwanie niektórych „naszych” polityków adeptom „ruskiego miru” prowadzą do wielkiej biedy. Więc: Kochajcie się, czarnobrewe, Lecz nie z moskalami, Bo moskale — ludzie obcy, Czynią krzywdę wami... I dziś ukraiński Geniusz, przenikając przez wieki, wzywa nas do obrony swojego kraju przed rosyjskim agresorem: Nie dajcie matce, nie dajcie W rękach kata przepadać!.. Taras Szewczenko jest wobec nas skrajnie szczery. Dodaje nam pewności i odwagi w wojnie o swój rodzinny kraj oraz w walce o swoją obywatelską i narodową godność: Nie umiera dusza nasza, Nie umiera wola, I nienasycony nie zaorze Na dnie morza pola! Ale zwyciężać można, tylko jednocząc się. Dlatego Poeta niestrudzenie powtarza nam, współczesnym, kto jest prawdziwym patriotą: „Objmijcie się, bracia moi. Proszę was, błagam!” Swoją Ukrainę kochajcie. Kochajcie ją… W czasie srogim, W ostatnią, ciężką minutę Za nią Pana módlcie, – znowu i znowu zwraca się z żarliwym apelem nasz drogi Szewczenko. Bądźmy godni miłości i szacunku swojego Proroka. Kochajmy i szanujmy go codziennie. Żyjmy według moralnej Konstytucji narodu ukraińskiego, stworzonej kosmiczną siłą jego myśli i niezłomną siłą ducha. I będziemy wieczni z Szewczenką. ———————— Przypis. Cytaty z utworów T. H. Szewczenki: „Naśladowanie 11 psalmu”, „Kaukaz”, „Psalmy Dawidowe”, „Sen”, „Chołodny Jar”, „P. S.”, „Stoi we wsi Subotowie…”, „Katarzyna”, „I Archimedes, i Galileusz…”, „I martwym, i żywym, i nienarodzonym rodakom moim…”, „Czy my jeszcze zejdziemy się znowu…”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Zabójcę Symona Petlury uniewinniono dzięki służbom specjalnym ZSRR

„Wiadomość o śmierci Petlury wywołała wśród ukraińskiej emigracji wielki niepokój. Zamach uważany jest za sprawę Moskwy – raportował radziecki wywiadowca z Berlina 8 lipca 1926 roku. – W pierwszej chwili wydawało się, że emigracja jest całkowicie rozbita i zbliża się do całkowitej likwidacji. Jednak po kilku dniach okazało się, że fakt utraty duchowego przywódcy zjednoczył ją jeszcze bardziej”. Władza radziecka nie oczekiwała takiego zjednoczenia diaspory po zabójstwie przewodniczącego Ukraińskiej Republiki Ludowej na uchodźstwie Symona Petlury. Nad jego trumną zaczęły jednoczyć się nawet te organizacje i postacie, które wcześniej były do niego negatywnie nastawione. Główny Ataman Dyrektoriatu URL Symon Petlura (22 maja 1879 – 25 maja 1926) Jarosław FAJZULIN, kandydat nauk historycznych, naczelnik Zarządu Zabezpieczenia Naukowego Polityki Pamięci Narodowej Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Nie zabójcę, a zamordowanego Symona Petlurę. Jego żonę Olgę odwiedza osobisty sekretarz byłego prezydenta Francji Alexandre’a Milleranda. Interesuje się, czy Petlura nie odmawiał przyjęcia delegacji Żydów w Kijowie. Kobieta zaprzecza. Ukraińcy są jednomyślni w opinii, że Symona Petlurę zabiły radzieckie służby specjalne. Potwierdzają to doniesienia wywiadu bolszewików: „W Warszawie są uzyskane od Tokarzewskiego (dyplomata Jan Tokarzewski-Karaszewicz. – Przyp. red.) informacje o posiadanych przez niego dokumentach, dowodzących, że zamach na Petlurę został przeprowadzony na polecenie władzy sowieckiej. Dokumenty te miały posłużyć jako przyczyna nowego odroczenia procesu Schwartzbarda. Są informacje, że prof. Jakowliw (pedagog Andrij Jakowliw. – Przyp. red.) zebrał materiały o pogromach, zorganizowanych zamachach i aktach terrorystycznych ze strony władzy sowieckiej przeciwko ludności ukraińskiej na Ukrainie i za granicą. Materiały te zostały przekazane przez niego do Komitetu France d’Orient. Komitet ten ma zadanie od rządu francuskiego skompromitować władzę sowiecką podczas procesu Schwartzbarda”. Po dojściu w Polsce do władzy Józefa Piłsudskiego dużo mówi się o wspólnej z Ukraińcami przyszłej wojnie z „sowietami”. Na żałobnym posiedzeniu z okazji śmierci Symona Petlury polski generał Gustaw Orlicz-Dreszer mówi: „Naród ukraiński powinien pamiętać, że idea federacji Ukrainy z Polską wraz z dojściem do władzy Piłsudskiego znów ożywa. Dlatego czas przestać marzyć o tym, że bolszewicy stworzą Ukrainę. Trzeba zgrupować się wokół starych ukraińskich wodzów. Tylko to przybliży dawne nadzieje”. „W Polsce było posiedzenie petlurowskiej młodzieży. Postanowili pomścić śmierć wodza, którą przypisują bolszewikom – notują czekiści. – Postanowili zorganizować zamach na kogoś z sowieckich działaczy. Akt musi mieć charakter demonstracyjny. Osobowość nie odgrywa szczególnej roli: czy to z poselstwa, konsulatu czy przedstawicielstwa handlowego. Ponieważ miejscem zabójstwa Petlury był Paryż, to i miejscem kontrdziałań pożądane jest również uczynienie stolicy Francji. Rzekomo na całą sprawę asygnowano 500 000 franków”. Dziesiątki doniesień radzieckiego wywiadu zagranicznego rejestrują dane o zamiarach Ukraińców dokonania „strasznej zemsty” za zabójstwo Symona Petlury. Z Warszawy w czerwcu 1926 roku radzieccy wywiadowcy donosili: „Odbyła się narada wyższego dowództwa Armii URL pod przewodnictwem przybyłego z Francji gen. Salskiego, który wzywał do jedności i do krwawej zemsty za śmierć Petlury. Prawie wszyscy emigranci ukraińscy we Francji mają krótką broń palną, a około 200 osób z nich brało udział w ochronie konduktu pogrzebowego”. Inicjatorem zamachów występuje Mykoła Czobotariw – kontrwywiadowca, były kierownik osobistej ochrony Symona Petlury. Wśród możliwych ofiar wymienia nazwiska sowieckich wysokich urzędników na Ukrainie oraz przedstawicieli dyplomatycznych za granicą. Radziecki wywiad donosi o możliwości zamachu przeciwko Samuelowi Schwartzbardowi lub jego krewnym. Przypuszczają, że stanie się to nieuchronnie, jeśli sąd go uniewinni lub kara będzie łagodna. Później donoszą – Ukraińcy powstrzymują się od zamachu na Schwartzbarda, aby nie narażać się na dodatkowe oskarżenia o „bandytyzm”. Środki na utrzymanie obrony Ukraińców na sądzie zbierają towarzystwa upamiętnienia Symona Petlury. Powstają one wśród emigrantów oraz w niektórych ukraińskich miastach. Rozsyłają 67 listów adresowych do instytucji i poszczególnych działaczy. W ciągu tygodnia zbierają 1092 złote. „Do dyspozycji Generalnej Rady Ukraińskiej w Paryżu płk Prychodko z Warszawy przywiózł 6000 zł na wydatki związane z procesem. Zostały one otrzymane z Ministerstwa Spraw Wojskowych Polski. Oprócz tych pieniędzy przesłano tamże do 3000 zł zebranych wśród emigrantów na ten sam cel”. Wśród Ukraińców rozpowszechniają ankietę. Za jej pomocą zbierają informacje o organizacji pogromów przez bolszewików oraz prowokacjach Żydów. Zawiera pytania: „Czy był świadkiem, lub co słyszał o żydowskich pogromach? Gdzie dokładnie były pogromy i kiedy, kto je organizował, z jakiego powodu wybuchały? Czy odbywały się przed zajęciem miejscowości przez armię URL, czy robiono to na tyłach rządu URL? Czy ktoś z czynników wojskowych armii URL został ukarany za pogromy lub grabieże?” „Pułkownik Czobotariw wysłał do Kamieńca Podolskiego dwóch byłych urzędników resortu wojskowego po dostarczenie mu niektórych dokumentów z archiwum znajdującego się tam w „pewnych rękach” – odnotowują w jednym z doniesień radzieckiego wywiadu. – Dokumenty te, dotyczące rozporządzeń Petlury przeciwko żydowskim pogromom, są niezbędne dla procesu w Paryżu. To, że w Kamieńcu ukryta jest część dokumentów Kancelarii Petlury, jest faktem, ale gdzie dokładnie – ustalić się nie udało, tak jak i osób wysłanych tam”. Radzieckie służby specjalne dowiadują się o szczegółach i treści dokumentów, które zebrali działacze URL dla procesu przeciwko Schwartzbardowi. Część niszczą. Na inne przygotowują kontrargumenty i manipulacje. „Z dokumentów tych niezbędne było zniszczenie dostarczonych przez jednego z sędziów śledczych w sprawie pogromu w Płoskirowie materiałów, starających się przedstawić pogrom jako nieuniknione stłumienie buntu i prowokacji ze strony ludności żydowskiej – raportują czekiści. – Przejąć tych materiałów nie udało się, ale za to zostały one wciśnięte między akta zupełnie innego charakteru, spoczywające w archiwum”. Tak samo bolszewicy uznawali za „niewygodne” dokumenty o pogromie w Kytajhorodzie, obecnie rejon kamieniecko-podolski w obwodzie chmielnickim: „W aktach są zeznania wójta i chłopów w formie protokołu, twierdzące, że ludność żydowska tego samego miasta bez żadnego powodu pierwsza ostrzelała w nocy mieszkanie ukraińskiego komendanta i tym sprowokowała wystąpienie Ukraińców”. W styczniu 1927 roku pełnomocnik Ludowego Komisariatu Spraw Zagranicznych ZSRR przy Radzie Komisarzy Ludowych Ukraińskiej SRR Ołeksandr Szlichter kieruje list do Sekretarza Generalnego KC KP(b)U Łazara Kaganowicza. W nim – dyrektywy o tym, w jakim kierunku kierować „procesem paryskim”. Jakie ideologiczne „klisze” wobec Petlury i ruchu ukraińskiego wykorzystywać, jakie dokumenty przekazać do dyspozycji adwokatów Schwartzbarda. Rekomendują świadków dla procesu – w szczególności pisarza Wołodymyra Wynnyczenkę (wzywano go na sąd jako świadka, ale o jego zeznaniach nie wiadomo. – Przyp. red.). Wskazują osoby, których lepiej nie dopuszczać: członkowie głównego zarządu ukraińskiego towarzystwa Czerwonego Krzyża Petro Złatkowski i Płaton Linnyczenko, rosyjski polityk Paweł Milukow. Dają rady, jak naświetlać proces sądowy w ZSRR. „Uniewinnienie czy oskarżenie Schwartzbarda za dokonanie aktu terrorystycznego w żadnym wypadku nie może zdjąć z Petlury i całego kierowanego przez niego ruchu, znanego pod imieniem petlurowszczyzny, odpowiedzialności za pogromy i inne wyrządzone przez niego nieszczęścia – czytamy w liście. – Zaproponować ukraińskiej prasie radzieckiej nie rozdmuchiwać znaczenia procesu i zamieszczać jedynie komunikaty i materiały o procesie, które napływają od TASS lub od Pełnomocnika LKSZ, ale w żadnym wypadku nie od własnych korespondentów”. 21 stycznia 1927 roku kwestię „O procesie Schwartzbarda” rozpatruje tajne posiedzenie Biura Politycznego KC KP(b)U. Deleguje ono do Paryża na proces bolszewika Mykołę Popowa. Wydzielają na delegację 2,5 tys. rubli. Średnia pensja w kraju wynosi około 63 rubli. Sąd nad Schwartzbardem stał się jedną z najbardziej udanych tajnych operacji radzieckich służb specjalnych. Zabójcę uniewinniono, a zamordowany polityk oraz ukraiński ruch narodowowyzwoleńczy otrzymali piętno „antysemicki” i „pogromowy”. 103 ukraińskie organizacje z Francji, Polski, Czechosłowacji i Rumunii weszły do Międzyorganizacyjnego Komitetu dla uczczenia pamięci Symona Petlury, utworzonego w lipcu 1926 roku. Działała w nim komisja ds. zbierania materiału informacyjnego dla sądu. Na potrzeby komitetu od każdego emigranta zbierano po 5 koron miesięcznie. Każda organizacja odprowadzała 5 procent swojego dochodu. Starsi Francuzi takiego pogrzebu jeszcze nie widzieli. „Ataman Petlura wyjeżdżał z Polski legalnie. Podróż została zorganizowana przez Piłsudskiego (marszałka Polski – przyp. red.), który do tej pory jest zwolennikiem samodzielnej Ukrainy na czele z atamanem Petlurą – odnotowują w doniesieniu pracownicy wywiadu zagranicznego ZSRR z Pragi 7 marca 1924 roku. – Petlura wyjechał z Polski w celu poszukania dla swojej pracy wszechstronnego wsparcia w państwach, gdzie silnie rozwinięty jest ruch narodowy i panuje wielka nienawiść do bolszewików. Planuje odwiedzić Węgry, Włochy, Szwajcarię, Hiszpanię i Czechy”. Przewodniczący Ukraińskiej Republiki Ludowej Symon Petlura w październiku 1924 roku przyjeżdża do Paryża – stolicy europejskiej geopolityki. Szuka wsparcia wśród liderów wiodących państw dla Ukrainy, której większa część jest okupowana przez bolszewików. Spotyka się z francuskimi politykami, stara się zjednoczyć rozproszoną ukraińską emigrację. Przygotowuje dziesiątki artykułów o Ukrainie dla prasy, przede wszystkim czasopisma „Tryzub” – drukowanego organu URL na uchodźstwie. Petlura mieszka u inżyniera Mykoły Szumyckiego. Potem wynajmuje pokój w „Ideal Hotelu”, później – dwa pokoje na piątym piętrze hotelu w Dzielnicy Łacińskiej. Z Pragi przenoszą się do niego 40-letnia żona Olha i córka Lesia, lat 14. Ciąg dalszy na str. 5

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ile lat ma antyukraińska ideologia „russkiego mira”?

Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Iwana Franki. Zakończenie. Pocz. w nr 20 z 2021 r. „Starohromadiwci” błyskotliwie skorzystali... z inicjatywy kijowskiego generała-gubernatora O. Dondukowa-Korsakowa, który domagał się otwarcia oddziału w celu badania kraju w interesach „miejscowej administracji”. Generał-gubernator nie wziął pod uwagę, że „badanie kraju” może mieć też inne cele – te, o których w jednym z listów pisał M. Drahomanow: „Ukraina sama siebie jeszcze nie zna, potrzebuje pracy naukowej i literackiej, aby siebie poznać...”. Wszystko, co zdążyli zrobić uczeni-pionierzy z Oddziału Południowo-Zachodniego, prowadziło właśnie do takiego celu. Oto kilka złotych stron z ukraińskiej epopei naukowej lat 70. XIX wieku. Profesor Uniwersytetu Kijowskiego Wołodymyr Antonowycz (z którego imieniem wiąże się kształtowanie ukraińskiej nauki historycznej) zebrał, zredagował i wydał 8-tomowy „Archiw Jugo-Zapadnoj Rossii”, w którym zamieszczono dokumenty z historii Prawobrzeżnej Ukrainy XVI–XVIII w. Pawło Czubynski w latach 1872–1878 wydał 7 tomów „Trudow etnograficzesko-statisticzeskoj ekspiedicyi w Zapadno-Russkij kraj”, w których zebrano unikalne materiały folklorystyczne, etnograficzne i językoznawcze. Ta praca uczonego została wyróżniona kilkoma prestiżowymi nagrodami i odznaczeniami. W latach 1874–1875 w Kijowie ujrzały światło dzienne „Istoriczeskije piesni małorusskogo naroda i primeczanija Wł. Antonowicza i M. Drahomanowa” w dwóch tomach – pierwszy zbiór ukraińskich pieśni politycznych, których swoistość M. Drahomanow zademonstrował poprzez porównanie ich z pieśniami innych narodów Europy. „To swoista historia narodu ukraińskiego, opowiedziana przez niego samego” – tak ocenił M. Drahomanow wytwór ludowego geniuszu. Ołena Pcziłka (rodzona siostra Drahomanowa) badała ukraiński haft, pisanki, pieśni ludowe. Jej pierwszą pracą badawczą stał się album „Ukrainskij ornament. Wysziwki, tkani, pisanki” (1876). Pięcioma wydaniami ukazywały się „Ukraińskie wzory” Ołeny Pcziłki ze wzorami szycia i tkania. Znaczące były osiągnięcia naukowe językoznawców Ołeksandra Potebni, Pawła Żyteckiego i Kosta Mychalczuka, prawnika Ołeksandra Kistiakiwskiego (w 1879 r. wydał on unikalne zabytki z historii prawa ukraińskiego, a wśród nich – zbiór kodeksów „Prawa, po kotorym suditsia małorossijskij narod”)... Czy „ziomkowie” mogli obojętnie obserwować to, jak ukraińskość nabiera siły? Szczególnie starała się gazeta „Kijewlanin”, dziecko cyrkularza wałujewskiego (zaczęła wychodzić w 1864 r., na koszt rządu, a zatem – w całkiem określonym celu). Rząd carski, ideolodzy wielkomocarstwowości, hurrapatriotyczne gazety sprzysięgli się przeciwko ukrainofilom i ich dążeniom, rzekomo mającym na celu podważenie imperium. „Potęga Rosji opiera się na jedności państwa, a zatem wszystko, co może prowadzić do wstrząśnięcia tą jednością i do oddzielnego rozwoju różnych narodowości, jest dla niej zgubne i nie powinno być dopuszczane” – przypominał dzieciom w testamencie Aleksander II. Cyrkularz wałujewski i ukaz emski oznaczały, oprócz wszystkiego, że sami ukrainofile mieli doświadczyć prześladowań. Wszak byli oni strażnikami represjonowanego języka! Najbardziej aktywnych członków „Hromady” wysyłano na zesłanie. Na początku lat 60. XIX w. Pawła Czubynskiego wysłano na Archangielszczyznę; Ołeksandr Konyski znalazł się w Wołogdzie, potem w Totmie i Bobryńcu; cyrylo-metodyjczykowi Dmytrowi Pylczykowowi „dostała się” Chersońszczyzna... Wszystko to oznaczało, że kochać Ukrainę pozwalano jedynie w specjalnie wyznaczonych miejscach, z reguły zimnych. W połowie lat 70. XIX w. wszystko się powtórzyło. Mychajło Drahomanow musiał emigrować. Czubynskiemu zabroniono mieszkać na Ukrainie, zmuszony był udać się do Petersburga, gdzie w latach 1876–1879 służył w Ministerstwie Komunikacji. W więzieniu znalazł się całkiem młody Borys Hrynczenko... „Warto, by wiedzieli o tym dzisiejsi Ukraińcy: nasz język tylko dlatego się zachował, że walczyli o niego ukraińscy „budziciele” i że był wielomilionowy, przeważnie wiejski lud, dla którego ten język był ojczystym, a znaczy – stale używanym. Języki, którymi nie posługuje się w codzienności, umierają” – podkreślił Wołodymyr Panczenko w artykule „Trzydziestoletnia wojna po ukraińsku” (Den. – 2002. – 30 sierpnia). Jesienią 1876 r. Drahomanow osiedlił się w Genewie, gdzie założył ukraińską drukarnię, która przetrwała całe 43 (!) lata. Kupił ją od zwolenników Michaiła Bakunina, korzystając z materialnego wsparcia swojego współmyśliciela Serhija Podolynskiego, syna zamożnych rodziców, również emigranta politycznego. Wśród wydawnictw Drahomanowa – pięć wydań czasopisma „Hromada”. Popularne broszury o treści politycznej, zbiory materiałów folklorystycznych, dzieła literackie („Poezje T. Szewczenki, zakazane w Rosji”, jegoż poemat „Maria”, powieść Panasa Myrnego i Iwana Biłyka „Czy ryczą woły, gdy żłoby pełne?”, oraz tomik poetycki P. Kulisza „Dzwon” i in.). Cała ta produkcja nielegalną drogą była przerzucana do Rosji. Ważne i ciekawe fakty opublikował w „Literaturnej Ukrainie” z 23 maja 2002 r. Gustav Zwengrosch. Napisał, że wygnaniec Mychajło Drahomanow opublikował dla europejskiego czytelnika pełny tekst tajnego ukazu emskiego w specjalnej pracy „Po woprosu o małorusskoj litieraturie”. W czerwcu 1878 r. w Genewie wydrukował obszerny francuskojęzyczny referat „Literatura ukraińska, proskrybowana przez rząd rosyjski” dla uczestników Pierwszego międzynarodowego kongresu literackiego w Paryżu w 1878 r. Przewodniczyli mu sławny Wiktor Hugo i pisarz-demokrata Iwan Turgieniew. A 15 września 1881 r. redaktorzy ukraińskiego zbioru w Genewie „Hromada” M. Drahomanow i M. Pawłyk podpisali francuskojęzyczne „Zawiadomienie, przedstawione Wiedeńskiemu międzynarodowemu kongresowi literackiemu 1881 r.”. Kończy się ono następującymi słowami: „Myślimy, że spełnimy swój obowiązek, przypominając tym zawiadomieniem przedstawicielom świata literackiego wszystkich cywilizowanych narodów, że (emski – G. C.) ukaz, który wyżej przytoczono, wciąż jest w mocy”. M. Pawłyk, który podpisał ten dokument w imieniu Ukraińców Galicji, Bukowiny i Zakarpacia, zostawił na nim taki napis: „Daję tę odezwę – napisaną przez Drahomanowa – z zachowanego w jego papierach egzemplarza – teraz wielkiej rzadkości”. Historia ludzkości chyba nie zna podobnych przykładów tak niewiarygodnego ucisku narodowego, jakiego doświadczała Ukraina. „Ani jedna książka ukraińska nie jest zapisana na liście tych, które można trzymać w wiejskich bibliotekach nie po to, by uczyć się z niej, a żeby tylko dawać uczniom czytać w domu, albo trzymać nauczycielowi jako pomoc – oceniał sytuację na Ukrainie M. Drahomanow. – A niby na śmiech ministerstwo pochwaliło i wszędzie w szkołach jest trzecie wydanie książki „Co nieco o świecie Bożym” – tylko w przekładzie „Swiet Bożij – pieriewod s jużnorusskago”, „a w wychodzącym w Kijowie za państwowe pieniądze czasopiśmie Andrijaszewa „Drug naroda” drukowane są przekłady z Szewczenki – z języka ukraińskiego na moskiewski – dla Ukraińców (!) i potem mieszczą się także w „Księdze do czytania” w ukraińskich szkołach tegoż Andrijaszewa”. Zakaz wwożenia ukraińskich książek z zagranicy w najbardziej ostry sposób potwierdzono w 1894 r. Specjalnym cyrkularzem Głównego Urzędu do spraw Prasy w 1895 r. zabroniono drukować jakiekolwiek książki i zbiory w języku ukraińskim dla czytelnictwa dziecięcego, „chociażby pod względem treści wydawały się one lojalne”. Złożony do cenzury zbiór opowiadań dla dzieci zabronił cenzor z dopiskiem: „Napisano oczywiście dla dzieci, ale one powinny uczyć się po rosyjsku. – Zakazać”. Na ukraińskiej gramatyce, przygotowanej w języku rosyjskim, cenzor napisał rezolucję: „Naiwnie byłoby mieć nadzieję na zezwolenie na drukowanie gramatyki tego języka, który nie powinien istnieć”. Te przykłady najjaskrawiej obnażają główny cel represji wobec ukraińskiego słowa. Należy je zniszczyć „w celach państwowych” – niezależnie od treści tego, co będzie tym słowem wypowiadane, nawet przy największej „lojalności” ukraińskiego pisania. Aby nie było „zamętu” wśród „jednego narodu rosyjskiego w jednym niepodzielnym państwie rosyjskim”, język ukraiński trzeba udusić. “Dla nas, świadomych Ukraińców, istnieje jeden naród ukraińsko-ruski. Ukraina austriacka i Ukraina rosyjska są nam jednakowo bliskie i żadne granice geograficzne nie mogą rozdzielić jednego narodu, a gdybyśmy mieli w sobie siłę moralną, to ani nas nie zdołaliby oderwać od Galicji, ani Galicji od nas, bo idei, ducha nie można rozerwać na dwie części, tak jak niczym nie można zatrzymać biegu Dniepru: on zawsze znajdzie się w morzu, jakiekolwiek byłyby przeszkody – podkreślano w referacie “Bractwa tarasowców”, który został odczytany w Charkowie podczas rocznic szewczenkowskich w 1893 r. – Na podstawie nauki, tak zwanej psychofizjologii, wiemy, że język jest jedną z najważniejszych cech, która najsilniej ujawnia wewnętrzną treść narodową, że język jest organem ducha i wyrazicielem psychologii ludowej. Naród, który nie posiada piśmiennictwa w języku ojczystym, nie jest narodem”. Szowinistyczna samowola w Rosji pozbawiła naród ukraiński “wszelkiej możliwości oświecenia, ponieważ istniejące szkoły zajmują się tylko zmoskwiczeniem dzieci, które się w nich uczą: literatura jest zakazana, język wygnany skądinąd: z cerkwi, szkoły, urzędów oficjalnych i społecznych, ze społeczeństwa; każde ukraińskie słowo, każdy kontakt z Galicją wywołuje policyjne podejrzenie, nadzór, a często więzienie, zesłanie, głód wskutek pozbawienia prawa do zarobkowania – mówiono w odezwie “rosyjskich Ukraińców” do europejskiej demokracji w 1895 r. – Ile by nie mówili szczerze liberalni wielkorusowie o swojej nieodpowiedzialności za ten ucisk, który znosi naród ukraiński, mimo wszystko nie mogą zaprzeczyć, że znana część ich prasy opowiada się za tym uciskiem i że rząd dusi Ukraińców w imię wielkoruskiej narodowości, że język i literatura ukraińska są prześladowane w imię języka i literatury wielkoruskiej, że wreszcie Ukraińcowi nie wolno być Ukraińcem po to, aby siłą uczynić go wielkorusem”. Gorzki, nieprzyjemny wniosek bazował na faktach, które niezaprzeczalnie potwierdzały, że polityka “rusyfikacji” była prowadzona konsekwentnie, natarczywie, nieprzerwanie, cios za ciosem kierując na jeden punkt – narodowe niwelowanie narodu ukraińskiego. Zaczynało się od języka, bo kiedy nie rozwija się język ojczysty, nie może rozwijać się też myśl narodowa. Wychowanie, pozostając ludowym i narodowym, sposobami swojej działalności musi mieć ogólnoludzki, humanistyczny cel. Szkoła zaś na Ukrainie “stała się jeszcze bardziej moskwizatorska, niż była – pisał w 1896 r. B. Hrinczenko. – Ogromna większość nauczycieli wstydzi dzieci, by mówiły po ukraińsku. Ukraińskie wzmianki narodowe, historię ukraińską wyrzucono z czytanek szkolnych, albo tylko dano im miejsce i tak w tym miejscu powiedziano, że lepiej by już nic nie mówiono!.. Jakaś nędzna plątanina, a czasami wręcz kłamstwo. A zamiast historii ukraińskiej wszędzie historia moskiewska wykładana jest tak, jakby była naszemu człowiekowi bliska. A jeszcze jaka historia! Gdzie nie stukniesz, wszędzie pochwały i hymny dla ziemskich bożków: Pawłom, Mikołajom, Katarzynom, Piotrom, pochwały Suworowom, Korniłowom, Skobielewom i całej rosyjskiej żołnierce! Tutaj wszelkie wyczyny niewolniczej wierności... Historia moskiewska podawana jest narodowi ukraińskiemu jako jego własna, a potem – krótka wzmianka o narodzie ukraińskim, jako o jakimś dodatku do moskiewskiego”. Potężne obroty rusyfikacji zalały całą Ukrainę po drugiej wojnie światowej. Moskiewscy propagandyści powszechnie wzywali do demaskowania “nacjonalistycznych przeżytków przeszłości”, podkreślali “rosnącą rolę języka rosyjskiego”, który, jakoby, stał się “drugim językiem ojczystym” dla nie-Rosjan. Najszybszymi, “stachanowskimi tempami” realizowano “zlanie się języków i narodów” na Ukrainie. W 1958 r. w miastach Ukrainy w szkołach ukraińskich uczyło się tylko 21% dzieci (w 1926 r. – 97%). “...Stan szkolnictwa w miastach Ukrainy jest na tyle skandaliczny, że odpowiednia statystyka dawno już nie jest publikowana, a dane o liczbie szkół ukraińskich i nieukraińskich należą niemal do największych tajemnic państwowych – podkreślał I. Dziuba. – Ale i te szkoły, które nazywają się ukraińskimi, w istocie nimi nie są. Wystarczy odwiedzić jakąkolwiek “ukraińską” szkołę w Kijowie, na przykład, aby przekonać się o tym, że poza nauczaniem całe życie wewnętrzne prowadzone jest w nich w języku rosyjskim i nawet sami nauczyciele “wstydzą się” mówić po ukraińsku, nie mówiąc już o uczniach. Zatem w większości jest to “pokazówka” i niepotrzebna teatralność dla cyfry i “dla obcokrajowców”. Ale najgorsze jest to, że “ukraińskie” szkoły – i to już dotyczy zarówno miejskich, jak i wiejskich szkół – wcale nie wychowują godności narodowej i poczucia narodowego, nie dają elementarnej świadomości swojej przynależności narodowej i związanych z tym obowiązków, nie zapewniają najminimalniejszej znajomości historii ojczystej i kultury ojczystej. Bo w większości z nich panuje wciąż ten sam duch wyższości i “pierwszeństwa” kultury rosyjskiej oraz drugorzędności ukraińskiej jako “dodatku” do rosyjskiej. Więc nie ma co się dziwić, że absolwenci szkół Ukrainy w masie swojej są całkowitymi ignorantami w kwestii kultury ukraińskiej”. Przyjęta przez sesję Rady Najwyższej ZSRR 24 grudnia 1958 r. ustawa o “związku szkoły z życiem”, która pozbawiła język ukraiński (w innych republikach związkowych – ich języki) prawa do bycia obowiązkowym w szkole, zyskała potwierdzenie na Ukrainie w ustawie “O wzmocnieniu związku szkoły z życiem i o dalszym rozwoju systemu oświaty ludowej w Ukraińskiej SRR” z 17 kwietnia 1959 roku. “Rozwinięty socjalizm” stwarzał wszystkie materialne, socjalne, polityczne, ideologiczne przesłanki dla rusyfikacji. W sierpniu 1978 r. KC KPZR wydał tajne postanowienie “O dalszym doskonaleniu nauki języka rosyjskiego w republikach związkowych”. KC Kompartii

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

niestety, nie rozumieją, że bycie w połowie wolnym, w połowie niewolnikiem jest niemożliwe. W takiej sytuacji moralno-psychologicznej niezwykle ważne jest, aby wszyscy edukatorzy, środki masowego przekazu w sposób uargumentowany, wyważony i przekonujący docierali do „ukradzionych dzieci” z prawdą, że „język ukraiński to ten wał energetyczny, który chroni naród przed wyrodzeniem” (Kateryna Motrycz), to synonim życia, kod ukraińskiej duszy, który jednoczy go z Bogiem. Rozmyślając nad ukazem emskim, Iwan Franko w pracy „Suchy pień” podkreślał, że „społeczeństwo ukraińskie miało okazję przekonać się, że sprawa ukraińskiego słowa, ukraińskiego rozwoju jest obca społeczeństwu wielkoruskiemu; że społeczeństwo to również jest zaślepione swoim stanowiskiem państwowym, w sprawach państwowych myśli (z wyjątkiem nielicznych, wysokich umysłem i sercem jednostek) tak samo, jak jego biurokracja, czyli innymi słowy, że rosyjska biurokracja jest nieodrodną córką rosyjskiego społeczeństwa, i po przetrwaniu ostrej walki z tą wszechwładną biurokracją, społeczeństwo ukraińskie będzie musiało przetrwać chroniczną, długą, ale nie mniej ciężką walkę z rosyjskim społeczeństwem i krok po kroku wywalczać sobie u niego prawo do samodzielnego rozwoju”. Obecnie zaostrzyła się walka z putinowsko-rosyjskim społeczeństwem i pro-moskiewską piątą kolumną o niezależny, demokratyczny, praworządny, soborny, samodzielny rozwój ukraińskiej Ukrainy. Aby odnieść zwycięstwo nad obecnym wrogiem, trzeba również mocno opierać się na czynniku moralno-duchowym, intelektualno-narodowym – głęboko studiować prawdziwą historię Ukrainy, uświadomić sobie istotę pojęcia „russkij mir” (po rosyjsku) i nie mylić go z pojęciem „ruski mir” (ukraiński świat). „Russkij mir” pochodzi od nazwy Imperium Rosyjskie. Z przedstawionego powyżej materiału, mam nadzieję, że każdemu jest zrozumiałe, iż ideologia „russkiego miru” opiera się na szowinizmie, bolszewizmie, nazizmie i raszyzmie (nowoczesnym moskiewskim tworze imperialnym). Krwawa historia ideologii „russkiego miru” swoimi korzeniami sięga Moskowii. Moskowia jako księstwo pojawiła się w 1277 roku za pozwoleniem suwerena Złotej Ordy i była zwyczajnym ulusem, podległym dynastii Czyngisydów. Po raz pierwszy osada Moskwa została odnotowana dopiero w 1272 r. podczas trzeciego spisu ludności w posiadłościach Złotej Ordy (W. Biliński). Książęta moskiewscy w relacjach z ordyńcami oraz ze swoimi sąsiadami działali według zasady, że do osiągnięcia celu nadają się wszelkie środki. W polityce uciekali się do kłamstwa lub półprawd, hipokryzji, podstępów, braku zasad, oszczerstw, intryg, dwulicowości, łapówkarstwa, knowań, szantażu, zmyśleń, podstępności itp. Postulat „cel uświęca środki” był zwyczajną i codzienną zasadą wszystkich następnych pokoleń moskiewskich carów, imperatorów, polityków aż do czasów najnowszych (H. Piwtorak). Wszystkie te środki w polityce wykorzystuje obecnie Putin i jego klika nie tylko w odniesieniu do Ukrainy, ale także w kontekście europejskim i światowym. Efekt iluzji prawdy przepełnia moskiewską i prorosyjską manipulacyjną propagandę „russkiego miru”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Zabójcę Symona Petlury uniewinniono dzięki służbom specjalnym ZSRR», s. 3

Zabójcę Symona Petlury uniewinniono dzięki służbom specjalnym ZSRR

Ukrainy zatwierdził moskiewski dokument i opracował swoje tajne „Środki w sprawie organizacji wykonania uchwały KC KPZR z 31 sierpnia 1978 r. „O dalszym doskonaleniu nauki i nauczania języka rosyjskiego w republikach związkowych”. Rada Ministrów Ukraińskiej SRR w odpowiedzi na uchwałę Rady Ministrów ZSRR z 13 października 1978 r. nr 835 „O środkach w sprawie dalszego doskonalenia nauki i nauczania języka rosyjskiego w republikach związkowych” przyjęła 2 listopada 1978 roku swoją uchwałę „O środkach w sprawie dalszego doskonalenia nauki i nauczania języka rosyjskiego w szkole ogólnokształcącej Ukraińskiej SRR”. Zrusyfikowani i zbolszewizowani Ukraińcy, zwolennicy tak zwanego „naturalnego zlania się pokrewnych i bliskich sobie Słowian”, otwarci i zamaskowani wrogowie ukraińskości „natchnienie i zorganizowanie” pod kierownictwem W. W. Szczerbyckiego i jego „pomocników” wykonywali tajną uchwałę KC KPZR i Rady Ministrów ZSRR z 26 maja 1983 r. nr 473 „O dodatkowych środkach w sprawie poprawy nauki języka rosyjskiego w szkołach ogólnokształcących i innych placówkach oświatowych republik związkowych”. Po kilkunastu dniach odpowiednią uchwałę przyjęły KC Kompartii Ukrainy i Rada Ministrów Ukraińskiej SRR. Dodatkowe środki dotyczące poprawy nauki języka rosyjskiego opracowało kolegium Ministerstwa Oświaty Ukraińskiej SRR (29.06.1983 r. nr 7/77). Wrogowie państwa ukraińskiego dobrze rozumieją, że „język, wypływając z niepoznanych głębi ludzkiej natury, staje się cementującym fermentem narodu – zaznaczała T. Pańko. – Z utratą pojęcia języka ojczystego ludzie tracą stałą psychiczną, zasady moralne, więź ze swoim rodem”, narodem, nacją, nie odczuwają potrzeby posiadania własnego państwa. I obecnie antyukraińskie siły na wszelkie sposoby ograniczają używanie języka ukraińskiego, aby nadal wykrwawiać naczynia intelektualne narodu, bo „język dla kultury jest tym samym, czym centralny układ nerwowy dla człowieka” (S. Lem). Rezygnacja z języka ojczystego nawet przez jakąś część narodu nie pozostaje bezkarna. Długotrwała antyukraińska polityka kremlowskich „braci” (czytajmy – „despotów”) oraz ich wiernych wasali-małorosjan doprowadziła do tego, że wśród obywateli Ukrainy jest, niestety, niemało takich, którzy uważają się za wykształconych inteligentów, zajmują wysokie stanowiska we władzy ustawodawczej, wykonawczej, sądowniczej, a nawet w instytucjach naukowo-pedagogicznych, żarliwie występują w radiu, popisują się w telewizyjnych talk-show, pracują w środkach masowego przekazu, ale ich wiedza o ukraińskich wartościach duchowych, moralnych, społecznych, narodowych, interesach narodowych, celach narodowych, o prawdziwej, a nie sfałszowanej przez wrogów historii Ukrainy, jest bardzo ograniczona. Tacy ludzie w judaizmie podpadają pod definicję „skradzionych dzieci”. Na Ukrainie „skradzionych dzieci” przez obcą rosyjską władzę jest dość dużo. Akademik Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy Heorhij Filipczuk obliczył, że w ciągu ostatnich 25 lat Ukraina straciła ponad 3 mln dzieci. Są to straty nie tylko fizyczne, ale co najstraszniejsze – narodowo-duchowe. Jedynie w 21% ukraińskich wyższych uczelni studenci zdobywają wykształcenie w języku państwowym, a w prawie 80% – w języku rosyjskim. Dzisiejsze „skradzione dzieci”, na Zakończenie. Pocz. na str. 3 Sowieccy agenci przenikają do otoczenia pierwszych osób Ukraińskiej Republiki Ludowej. Przechwytują tajną korespondencję. W ich dyspozycji znajdują się dziesiątki listów Petlury. W komunikacie z 10 lutego 1926 r. premier URL Andrij Ływycki z Warszawy informuje go, że w Polsce przygotowują zamach stanu marszałka Józefa Piłsudskiego, przyjaciela i sojusznika Petlury. Treść tego listu czekiści rejestrują: „Uważamy, że zwycięstwo będzie po stronie Piłsudskiego. Dlatego przez nas w odpowiednim czasie zostały podjęte kroki w celu ustanowienia ścisłego kontaktu naszego centrum z grupą marszałka Piłsudskiego. Tutaj należy wziąć pod uwagę, że zarówno marszałek, jak i jego współmyśliciele stoją za niepodległością Ukraińskiej Republiki Ludowej i za umową Rzeczypospolitej Polskiej z URL. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, przyjąwszy tezy Piłsudskiego, przyjdzie z pomocą w walce o wyzwolenie Ukrainy i zapewni jej niepodległość państwową”. W maju 1926 roku na czele Polski staje Józef Piłsudski. W polskich i ukraińskich kręgach politycznych mówi się o odnowieniu sojuszu ukraińsko-polskiego i nowej wyprawie przeciwko „sowietom”. Czekiści o tym wiedzą. Symon Petlura staje się jeszcze bardziej niebezpieczny dla władzy sowieckiej. Przygotowują jego fizyczną likwidację. 25 maja, około godziny 13:00, Petlura idzie na obiad do restauracji „Bouillon Chartier” przy ul. Racine – kilkaset metrów od hotelu. Wychodzi z niej po godzinie. Zatrzymuje się i ogląda wystawę książek sklepu na rogu ul. Racine i bulwaru Saint-Michel. Podchodzi do niego i strzela z rewolweru Samuel Schwarzbard. Trafia pięć z siedmiu wystrzelonych kul. Zabójca oddał się w ręce policjanta, według jednej z wersji. Według drugiej – zatrzymali go przechodnie, którzy chcieli dokonać samosądu. Petlurę odwożą do kliniki „Charité”. Umiera. „Od 1917–1918 roku nie było jeszcze wydarzenia, które tak niezwykle poruszyłoby całą ukraińskość – pisał dyplomata Ołeksandr Szulhyn w liście do Lidii Szyszmanowej, córki publicysty Mychajła Drahomanowa. – Ludzie strasznie opłakiwali i opłakują S. P. Uosabiał on w sobie ideę ukraińskiej państwowości i walki o nią. Na drugi dzień po zabójstwie stało się coś niespotykanego wśród emigracji: wszyscy się zjednoczyli. Olha Petlura z córką Lesią, Praga, 1920 rok Utworzono w Czechosłowacji Komitet ds. uczczenia pamięci i obrony honoru Petlury! Mnie jako przewodniczącego Komitetu delegowano na pogrzeb. To było coś znów niezwykłego – w Paryżu liczyliśmy 200–300 świadomych Ukraińców, ale na pogrzeb przyszło kilka tysięcy. Gdybyście widzieli, z jaką pobożnością chylili się oni przed trumną. Ze wszystkich końców świata telegraficznie zamówiono wieńce z cudownych kwiatów żółto-błękitnych, było wielu Francuzów, Kaukazów, Polaków. Na cmentarzu przemówień nie było, zaśpiewali tylko „Testament”, który wywarł w tych okolicznościach kolosalne wrażenie. Moi przyjaciele, starzy Francuzi, mówili, że takiego pogrzebu jeszcze nie widzieli. Nawet pogrzeb Victora Hugo wywierał mniej poruszające wrażenie niż te szczere, majestatyczne i milczące pożegnanie”. Nabożeństwo żałobne za Symona Petlurę odbyło się w rumuńskiej cerkwi prawosławnej św. Archaniołów 30 maja 1926 roku. Chowają go na cmentarzu Montparnasse. Jarosław FAJZULIN Od redakcji. Autor tej publikacji pan Jarosław Fajzulin podaje cytaty z dokumentów archiwalnych w języku oryginałów – rosyjskim. Niestety, bez tłumaczenia. Panachyda za Symonem Petlurą w 40. dzień po zabójstwie, lipiec 1926 roku. Stanica ukraińska w pobliżu obozu w Kaliszu, Polska

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Połtawianie uczcili pamięć Symona Petlury

Z okazji 142. rocznicy urodzin Symona Petlury w Połtawie złożono kwiaty pod tablicami pamiątkowymi, które upamiętniają wybitnego rodaka. Przyłączyli się do tego: zastępczyni przewodniczącego Połtawskiej obwodowej administracji państwowej Kateryna Ryżeczenko, dyrektorka Departamentu Działalności Informacyjnej i Komunikacji z Społeczeństwem obwodowej administracji państwowej Wiktoria Pylypenko, kierownik obwodowego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Mykoła Kulczynski, deputowany obwodowej rady, historyk i archiwista Taras Pustowit, pracownicy Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej i inni. Najpierw delegacja odwiedziła dawną ulicę Symona Petlury, gdzie znajdowała się posiadłość Petlury i zainstalowana tablica pamiątkowa. Następnie złożono kwiaty pod tablicą pamiątkową na budynku Połtawskiej Państwowej Akademii Agrarnej. Wcześniej był to gmach Połtawskiego Seminarium Duchownego, gdzie w latach 1895–1901 uczył się jako student-seminarzysta Symon Petlura – przyszły państwowy oraz społeczno-polityczny działacz, przewodniczący Ukraińskiej Republiki Ludowej. Połtawskie Muzeum Krajoznawcze im. Wasyla Kryczewskiego zorganizowało dla mieszkańców Połtawy i gości miasta autorską wycieczkę „Połtawskie ścieżki Symona Petlury”. „Jest to piesza trasa obejmująca trzy lokalizacje związane z połtawskim okresem życia wybitnego rodaka” – powiedziała autorka wycieczki, pracownica naukowa muzeum Natalia Kuzmenko. Jak wiadomo, 22 maja 2021 roku przypada 142. rocznica urodzin państwowego oraz społeczno-polityczného działacza, dziennikarza, krytyka literackiego i teatralnego, Najwyższego Atamana wojsk Ukraińskiej Republiki Ludowej Symona Petlury. Dla upamiętnienia tradycji walki o niepodległość i soborowość Ukrainy oraz wojskowego męstwa obrońców rodzinnej ziemi, twórców państwowości narodowej, tysiącletniej historii budowania państwa naszego narodu, uznania historycznego znaczenia wydarzeń związanych z walką o wyzwolenie na początku XX wieku, a także w związku ze 100-leciem wydarzeń Rewolucji Ukraińskiej 1917–1921 lat, Dekretem Prezydenta Ukrainy z 22 stycznia 2016 roku upamiętnianie wydarzeń i wybitnych uczestników Rewolucji Ukraińskiej zostało określone jako jeden z priorytetów działalności organów władzy państwowej na lata 2017–2021. Na podstawie materiałów prasowych Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

23 maja – święto Bohaterów

W 1941 roku Drugi Wielki Zjazd Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów postanowił co roku 23 maja obchodzić Dzień Bohaterów. W 1999 roku komitet jubileuszowy ds. obchodów 90. rocznicy urodzin Stepana Bandery (kierownik komitetu organizacyjnego – przewodniczący Lwowskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Jarosław Pitko) wprowadził współczesną formę obchodów święta Bohaterów z udziałem organizacji społecznych, partii politycznych oraz władz lokalnych. Członkowie Lwowskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki rozpoczęli święto Bohaterów od złożenia kwiatów pod pomnikiem Jewhena Konowalca w jego rodzinnej wsi Zaszków oraz odbyli rajd samochodowy na trasie Zaszków – Lwów. Następnie odbyło się złożenie kwiatów na grobach Bohaterów na Cmentarzu Łyczakowskim oraz uroczysty pochód od pomnika Stepana Bandery do pomnika Tarasa Szewczenki. Biuro prasowe Lwowskiego Oddziału Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

W 30. rocznicę Niepodległości W walce o wolność Ukrainy

Dmytro NYKYFORIAK, przewodniczący Rejonowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Zdobycie niepodległości Ukrainy w 1991 roku udało nam się bez ofiar dzięki jedności Ukraińców, choć ryzyko rozlewu krwi było wielkie. Wspomnijmy te brzemienne w skutki i piękne czasy wielkiego patriotyzmu, wspólnego zrywu ku wolności. W tym trudnym okresie walki daliśmy świadectwo naszej tolerancji, pokojowych nastrojów, a nawet pobłażliwego stosunku do przeciwników. Choć wtedy nie doceniano ich, zwłaszcza Rosji. Taka pobłażliwość teraz obróciła się wojną i śmiercią naszych najlepszych bohaterów-patriotów. Dlatego w czasie rosyjskiej agresji musimy wykazywać twardość i siłę ducha, wspierać tych, którzy bronią i strzegą Ukrainy. Czas szybko przybliża nas do wielkiego wydarzenia – obchodów 30-lecia Niepodległości Ukrainy. Ukrainę tworzyli prawdziwi bohaterowie-patrioci. Wielu ich było i jest w naszym kraju. Tych, których już nie ma wśród nas, uczczono podczas konferencji online „Dla nas Ukraina jest ponad wszystko”, którą zorganizowało i przeprowadziło Wyżnickie Rejonowe Zrzeszenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki przy wsparciu Wyżnickiej Rejonowej Administracji Państwowej (przewodniczący RAP M. W. Czornei) oraz Komunalnej Instytucji „Centrum Rozwoju Zawodowego Pracowników Pedagogicznych Wyżnickiej Rady Miejskiej” (dyrektor O. Ja. Borsuk). To już trzecia konferencja online w tym roku, zorganizowana przez wyżnicką „Proświtę”. Miło, że szeregi prośwician zasilają nowi aktywni członkowie i członkinie. Wraz z mianowaniem Ludmyły Berdiuk na sekretarza odpowiedzialnego praca oświatowa znacznie ożywiła się. Właśnie Ludmyła Dmytriwna otworzyła konferencję, nakierowała jej uczestników na twórczą pracę, opowiedziała o wielkiej roli bohaterów-patriotów, którzy w różnych czasach w naszym kraju wywalczali niepodległość Ukrainy. W konferencji wzięli udział i wystąpili: z Wyżnickiej Rejonowej Administracji Państwowej H. I. Hryńczuk, przewodniczący rejonowego komitetu związku zawodowego pracowników oświaty i nauki Ja. S. Borsuk, dyrektor komunalnej instytucji „Centrum Rozwoju Zawodowego Pracowników Pedagogicznych Wyżnickiej Rady Miejskiej” O. Ja. Borsuk, nauczycielka historii Wyżnickiego Zespołu Szkół Ogólnokształcących I–III st. Je. I. Storożuk. Zwrócili oni szczególną uwagę na patriotyczne wychowanie młodzieży i uczniów w trudnym czasie, gdy Rosja nie przerywa wojny przeciwko Ukrainie. Uczestnicy konferencji przygotowali opowieści oraz wideoreportaże o bohaterach-patriotach naszego kraju. Nauczyciel historii, historyk-krajoznawca Waszkowieckiego Gimnazjum Ołeksyj Popowycz opowiedział o bezkompromisowej walce z reżimem komunistycznym pod koniec lat 80. – na początku lat 90. autora słów światowej sławy pieśni „Czeremszyna” Mykoły Jurijczuka. Melodia tej pieśni towarzyszyła opowieści. Mykoła Jurijczuk kierował komórką Ludowego Ruchu Ukrainy w Waszkowcach. Już wtedy rozpoczął aktywną dekomunizację w naszym kraju, ale go nie słuchano. Nieustannie doznawał prześladowań, przez co cierpiał. Komórka LRU w Waszkowcach została zlikwidowana, ale Mykoła nie złamał się. Ta opowieść poruszyła i wzruszyła wszystkich uczestników konferencji. O Iwanie Hryszynie-Hryszczuku – pisarzu, tłumaczu, publicyście, działaczu społecznym, laureacie nagrody im. D. Zahula opowiedzieli syn Bohdan oraz zasłużony dziennikarz Ukrainy Stepan Kyrylak. To nietuzinkowy człowiek, doznał wielu cierpień, całe swoje życie poświęcił służbie Ukrainie. W pierwszych dniach II wojny światowej przebywał na Froncie Południowo-Zachodnim. Pod Czerkasami trafił do niemieckiej niewoli i został wywieziony do Niemiec na przymusowe roboty. W 1942 roku uciekł z niewoli. Mieszkał w Pradze, gdzie słuchał wykładów na Ukraińskim Wolnym Uniwersytecie. W 1948 roku powrócił na Ukrainę i od razu został skazany na 20 lat więzienia za tak zwaną zdradę ojczyzny i działalność nacjonalistyczną. W latach 1989–1991 brał aktywny udział w pierwszych wiecach za Samodzielną Ukrainą w Wyżnicy, Czerniowcach i Kijowie. Napisał wiele książek, które są aktualne do dziś. Zastępczyni dyrektora Berehometskiego Zespołu Szkół Ogólnokształcących I–III st. Natalija Marczuk opowiedziała o uczestniku UPA, członku OUN, więźniu politycznym, autorze książek o powstaniu kengirowskim oraz ruchu narodowowyzwoleńczym na Bukowinie w latach 1944–1952 Juriju Ferenczuku. O swoich książkach pisał: „To mój skarb, moje bogactwo, moja pociecha, to moja miłość do matki Ukrainy. Mam nadzieję, że mój trud nie pójdzie w zapomnienie”. Obok bohatera-patrioty nie jeden raz kroczyła śmierć, ale miłość do Ukrainy dawała mu siłę, by wytrwać. Przeżył tragiczne, ale ciekawe życie. Nauczyciel historii Mihowskiego Zespołu Szkół Ogólnokształcących I–III st. Iwan Krawczuk zebrał ciekawy materiał o nauczycielu-patriocie, publicyście, tłumaczu i badaczu literatury białoruskiej Mykole Pihulaku. On, wspólnie z historykiem-krajoznawcą, honorowym przewodniczącym Wyżnickiej „Proświty” im. T. Szewczenki Mychajłem Iwaniukiem, prowadził poszukiwawczą pracę historyczno-krajoznawczą i publikował ciekawe materiały. Dawało to możliwość nauczycielom kraju wykorzystywać je w pracy wychowawczej z dziećmi i młodzieżą. Poetka z Ispasu Ołena Szwejko odczytała własny wiersz, poświęcony bohaterom-patriotom. Podkreśliła, że pamięć o bojownikach za wolność Ukrainy nigdy nie umierała na złość wrogom. W konferencji online wzięli udział i wystąpili: p.o. przewodniczącej Czerniowieckiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Switłana Masłowska oraz artysta ludowy Ukrainy, zastępca przewodniczącego obwodowej „Proświty” Iwan Derda. Switłana Masłowska zaznaczyła, że jakikolwiek cywilizowany naród szanuje tych, którzy wierzą w swoje państwo i swój wolnościowy lud. To, że proświcianie Bukowiny czcili i czczą bohaterów-patriotów, wychowują na ich przykładzie patriotyczną młodzież, świadczy, że „Proświta” jest państwowotwórczą organizacją społeczną. Iwan Derda zaznaczył, że Wyżniczyzna to sławny kraj, który zawsze był na przedzie w zmaganiach wyzwoleńczych o wolność Ukrainy. Przewodnicząca Putylskiego Rejonowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Wałentyna Buniak opowiedziała o heroicznej karcie historii Putylszczyzny końca lat 80. – początku lat 90. XX wieku, o plejadzie sławnych ludzi, którzy walczyli o samodzielną Ukrainę. Wielu z nich już nie żyje – to Mykoła Dżuriak, Własij Dżuriak z Roztoków, Wasyl Sztefuriak, Mykoła Sztefuriak z Ust-Putyli, Dmytro Kałyniak, Wiktor Klepatskyj, Dmytro Palijczuk z Putyli, Mykoła Zinczuk z Dowhopilla. Proświcianie Wyżniczyzny i Putylszczyzny wspólnie obchodzili w maju tego roku Dzień Wyszywanki, Dzień Pamięci Represjonowanych, Dzień Szewczenkowski 22 maja.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Przywódcy idei państwowej

Slawko POLATYNCZUK, przewodniczący Kamieniecko-Podolskiego oddziału Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. W maju tego roku Kamieniec Podolski obchodzi 115. rocznicę założenia Podolskiej „Proświty” oraz 160. rocznicę urodzin wielkiego krzewiciela ukraińskiej sprawy na Podolu, znanego lekarza, pierwszego przewodniczącego Podolskiej „Proświty” Kostiantyna Sołuchy. To właśnie on po oficjalnej rejestracji towarzystwa „Proświta” w Kamieńcu Podolskim i wybraniu rady „Proświty” na zebraniu organizacyjnym 4 maja 1906 r. stanął na czele pierwszej w mieście ukraińskiej organizacji społecznej. W tym samym roku położono pierwszą cegiełkę pod fundament ukraińskiej biblioteki. 1 czerwca 1906 r. „Proświta” otworzyła w mieście nad Smotryczem bibliotekę i kancelarię, a dwa dni później urządziła na Nowym Bulwarze pierwszą ukraińską zabawę. Kamieńczanie, którzy jednoczyli się wokół działalności „Proświty” pod kierownictwem niekwestionowanego autorytetu, lekarza Sołuchy, tworzyli pierwsze zasoby ukraińskich wydawnictw, gazet, książek i czasopism. W całej Ukrainie towarzystwa „Proświty” otwierały biblioteki, drukarnie, księgarnie, teatry ludowe, muzea, wystawiały spektakle o tematyce ukraińskiej, organizowały odczyty publiczne, porządkowały ukraińskie szkoły. Był to okres wzlotu ducha narodowego, kiedy po licznych prześladowaniach i zakazie języka ukraińskiego oraz ukraińskiego drukarstwa nastąpił potężny przełom etnokulturowy na wszystkich ukraińskich ziemiach. Jeśli za Zbruczem, w Austro-Węgrzech, tętniło ukraińskie życie literackie i artystyczne, ukazywało się drukiem wiele ukraińskich czasopism, gazet, książek i magazynów, to na terytorialnej Ukrainie Imperium Rosyjskiego ukraińskie drukarstwo od czasu do czasu było objęte zakazem, prześladowaniami i ścisłym nadzorem rosyjskiej żandarmerii. Lecz żadne imperium nie jest wieczne. Rosyjskie zaś na Podolu pogrzebało ukraińskie odrodzenie, które rozpoczęło się od działalności „Proświty” i jej nieodłącznej części składowej – biblioteki. Pierwsi proświcianie Podola, którzy sto lat temu chodzili tymi samymi ulicami co my dzisiaj, byli przewodnikami ukraińskiego państwowotwórstwa w mieście nad Smotryczem w dobie Rewolucji Ukraińskiej 1917–1921 lat. Do Ukraińskiej Centralnej Rady zostali wybrani nasi Podolanie – Pantełejmon Błonski, Hryhorij Hołoskewycz, Neczypor Hryhorijiw, Wołodymyr Dudycz, Andrij Żywotko, Petro Kucjak, Mykoła Łytwycki, Dmytro Markowycz, Awksentij Melnyk, Olimpiada Paszczenko, Wiktor Prychodko, Iwan Ryżyj, Hryhorij Stepura, Wołodymyr Czechiwski. Ministrem oświaty pierwszej Ukraińskiej Republiki Ludowej został Neczypor Hryhorijiw. W strukturach rządowych URL pracowali Hryhorij Hołoskewycz, Wołodymyr Czechiwski, Kostiantyn Szyroćkyj, Juchym Szczyrycia, Charyton Łebid-Jurczyk (pod bezpośrednim kierownictwem Łebida-Jurczyka został stworzony pierwszy w historii Ukrainy budżet państwowy w 1918 roku). W ministerstwie wyznań Państwa Ukraińskiego pracowali Anton Hrynewycz, Ołeksandr Marycziw. Ministrem oświaty drugiej URL został Iwan Ohijenko. W nowszym okresie ukraińskiej Niepodległości w kręgu ukraińskiej inteligencji proświciańskiej i naukowej zrodziła się idea nadania Centralnej Bibliotece Miejskiej Kamieńca Podolskiego imienia znanego rodaka i krzewiciela ukraińskiej sprawy Kostiantyna Sołuchy. Tę ideę poparli wykładowcy i kadra profesorska wydziału historycznego Kamieniecko-Podolskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Ohijenki, miejskie towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, pracownicy muzeum, lokalne oddziały Związku Krajoznawców Ukrainy i Związku Dziennikarzy Ukrainy, dwie dziesiątki organizacji społecznych oraz kilku liderów lokalnych partii politycznych. Od 29 marca 2016 roku biblioteka miejska godnie nosi imię Kostiantyna Sołuchy i jest kontynuatorką jego sprawy oraz idei. W dziale krajoznawstwa Centralnej Biblioteki Miejskiej przedstawiono prezentację multimedialną „Lekarz i proświcianin Kostiantyn Sołucha”. Wkład wszystkich tych Podolan, którzy byli obok niego i zapisali niejedną chwalebną kartę w historii miasta nad Smotryczem, my również pamiętamy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...żaju” (panno wykonane na przełomie 1999–2000 roku za pomocą techniki haftu „łyshwa”) oraz wypowiedź rodaczki z Połtawszczyzny: „Jestem szczęśliwa, że moja mała, tak cienka, ze złotym uszkiem igiełka ozdobiła ten świat”. Uczestnicy uroczystości obejrzeli wystawę „Niech za mnie przemówią ręczniki”, na której zaprezentowano nie tylko wyhaftowane cuda wybitnej mistrzyni, ale też część jej kolekcji naparstków – niezastąpionego narzędzia haftniczki. W wydarzeniu wzięli udział zastępca przewodniczącej Połtawskiej obwodowej administracji państwowej Kateryna Ryżeczenko, docent katedry dziennikarstwa Połtawskiego Narodowego Pedagogicznego Uniwersytetu im. W. H. Korolenki Hlib Kudriaszow, kierownik Połtawskiej dyrekcji AT „Ukrposzta” Jurij Nabasow, przewodniczący Połtawskiej obwodowej organizacji Narodowej Unii Artystów Ukrainy Jurij Samojlenko. Północno-wschodni oddział Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

110. rocznica urodzin wybitnej haftiarki Wiry Roik

20 maja na budynku dawnego połtawskiego żeńskiego gimnazjum im. Marii (obecnie miejska szkoła sztuk pięknych „Mała Akademia Sztuki” im. Raisy Kyrychenko) Połtawski Komitet Wykonawczy Rady Miejskiej uroczyście odsłonił tablicę pamiątkową Wiry Roik. Miejsce zostało wybrane nieprzypadkowo, ponieważ to właśnie w tym budynku rozpoczęła swoją twórczą drogę wybitna mistrzyni. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele połtawskich muzeów, nauczyciele oraz uczniowie Połtawskiej Miejskiej Szkoły Sztuk Pięknych „Mała Akademia Sztuki” im. Raisy Kyrychenko. „Pomysł stworzenia nowego miejsca pamięci, poświęconego działaczce ukraińskiej kultury narodowej, zjednoczył wszystkich uczestników naszej komisji. Cieszy, że decyzja komisji o wykonaniu za środki budżetu miejskiego i ustawieniu tablicy pamiątkowej została podjęta jednogłośnie. Przypomnę, że jubileusz znakomitej działaczki kultury narodowej, rodem z Łubien, z inicjatywy Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej oraz Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, zgodnie z Uchwałą Rady Najwyższej, obchodzony jest w tym roku na szczeblu państwowym” – skomentował wydarzenie członek komisji ds. nazewnictwa i przemianowywania elementów środowiska miejskiego i infrastruktury, upamiętniania osób i wydarzeń przy Połtawskim Komitecie Wykonawczym Rady Miejskiej, regionalny przedstawiciel Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej w obwodzie połtawskim Oleh Pustowhar. W Łubnach biblioteka im. Wołodymyra Malyka przygotowała edukacyjne wideo „Droga wyszyta sercem” i zorganizowała flash mob „Symfonia ręczników Wiry Roik”, a muzeum krajoznawcze im. Hnata Stelećkiego – tematyczną wystawę online. Organizatorzy uroczystości podkreślili, że mistrzyni pozostawiła Ukrainie i ludzkości ogromne dziedzictwo twórcze – ponad tysiąc oryginalnych prac, z których jedna trzecia wykonana jest według jej własnych wzorów ornamentowych. Hafty Wiry Serhijiwny zdobią ekspozycje 43 muzeów świata. W Łubnach, gdzie urodziła się mistrzyni, z inicjatywy miejskiego zarządu kultury i sztuki uczczono pamięć rodaczki, składając kwiaty pod tablicą pamiątkową. Została ona kilka lat temu umieszczona na budynku, w którym mieszkała w latach 1927–1944. Ceremonia specjalnego stempla filatelistycznego biuletynu „Wira Roik. 1911–2010” odbyła się w Połtawskim Muzeum Krajoznawczym im. Wasyla Kryczewskiego. Koperta ma nakład 50 tysięcy egzemplarzy. Przedstawiono na niej fragment ulubionego dzieła Roik – „Święto plonów”. Tablica pamiątkowa Wiry Roik w Lubniach

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

«Mogę ucieleśniać nadzieje i smutki»

Wira Serhijiwna Rojik urodziła się 25 kwietnia 1911 roku w Łubniach na Połtawszczyźnie. Bohater Ukrainy, zasłużona mistrzyni twórczości ludowej Ukrainy, członkini Narodowego Związku Artystów Ukrainy, zasłużona artystka Krymu, laureatka Państwowej Nagrody Autonomicznej Republiki Krymu oraz nagrody imienia Wołodymyra Korolenki. Odznaczona Orderem Księżnej Olgi, Międzynarodowym Orderem Mikołaja Cudotwórcy I stopnia „Za pomnażanie dobra na ziemi”. Jubileusz mistrzyni z inicjatywy Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej oraz Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, zgodnie z parlamentarną uchwałą Rady Najwyższej, jest w tym roku obchodzony na szczeblu państwowym. Maria PISCOWA, kierowniczka działu etnografii Połtawskiego Muzeum Krajoznawczego imienia Wasyla Kryczewskiego „Czasem samej trudno mi uwierzyć, że za pomocą zaledwie małej, cieniutkiej igły i zwykłych nici mogę ucieleśniać nadzieje i smutki, radości i cierpienia, miłość i wiarę minionych pokoleń” – pisała ukraińska hafciarka w swojej książce „Melodie na płótnie”. W 1981 roku po raz pierwszy na połtawskiej ziemi, w jej ojczystych Łubniach, otwarto wystawę indywidualną pod tytułem „Ukraiński ręcznik”. Łącznie Wira Rojik zorganizowała 140 wystaw swoich prac, 71. ekspozycja została otwarta w Połtawskim Muzeum Krajoznawczym w 2001 roku. Wyhaftowane prace mistrzyni były eksponowane we wszystkich centrach obwodowych Ukrainy, a także za granicą (w Rosji, Niemczech, Bułgarii, Polsce, Turcji, Belgii, Francji, na Węgrzech, we Włoszech, Mongolii, USA, Chorwacji i innych krajach). Dzieła hafciarki przechowywane są w wielu muzeach Ukrainy i świata. W Połtawskim Muzeum Krajoznawczym imienia Wasyla Kryczewskiego utworzono fundusz Wiry Serhijiwny Rojik. Zawiera on materiały dotyczące jej życia, działalności twórczej i wystawienniczej, przekazane przez syna Wadyma Mychajłowycza. Dokumenty informacyjne, artykuły z czasopism i gazet, kserokopie dokumentów przechowywane są w archiwum naukowym; tkaniny, ceramika, dokumenty, plakaty, książki i broszury – w zbiorach muzeum. Wśród eksponatów istotne są: zaświadczenie o nadaniu tytułu „Bohater Ukrainy” wraz z wręczeniem orderu (2006 r.), autobiograficzne wydanie „Melodie na płótnie”, materiały konferencyjne, badania nad stylem twórczym artystki; przechowywane są także inne dokumenty, afisze, zaproszenia, katalogi wystaw indywidualnych mistrzyni z różnych lat, kolekcja naparstków, a także osobista odzież i dzieła, w szczególności ręczniki. Wira Rojik ponad pół wieku przeżyła na Krymie, ale nigdy nie utraciła duchowej więzi z rodzinną Połtawszczyzną. „Tutaj ładuję się optymizmem, znajduję nowe motywy dla moich dzieł, otrzymuję nowe wrażenia z poznawania artystów, pisarzy, poetów, hafciarek... Moje korzenie są stąd... Połtawska ziemia jest niewyczerpanym źródłem mojej twórczości” – zauważała w swojej książce hafciarka. Pani Wira jest honorową obywatelką miast Kobielaki, Łubnie, Symferopol. W tych miastach ustanowiono tablice pamiątkowe. A w Łubniach szkoła nr 7 nosi imię Wiry Rojik. Do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” — jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu — za pewnym „wsparciem” naszej władzy znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami — ci, którzy kochają, szanują i cenią ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc tygodnikowi. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT „Alfa-Bank”, r/r UA 30 300346 0000026002016994001; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Bondarczuk Andrij Iwanowycz – 1000 UAH. 2. Stasyk Julija Iwaniwna – 100 UAH. 3. Wereszczahina Ałła Romaniwna, Wereszczahin Borys Romanowycz – 600 UAH. 4. Iluszuk Hryhorij Jakowycz – 200 UAH.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Biblioteka krajoznawcza Anatolija Nedilskiego

Myrosława OŁŁYNYK (BUCZKIWSKA), członkini NSŻU “Dopóki będzie istnieć człowiek – dopóki będzie istnieć książka”. A. Nedilski Chcę nie tylko podzielić się wrażeniami z niezwykłej wycieczki do biblioteki-muzeum krajoznawczego Anatolija Nedilskiego, ale także opowiedzieć o unikalności całego kompleksu muzealno-kulturalnego, położonego na niemałym ojcowskim terenie we wsi Sknyliw w rejonie złoczowskim w obwodzie lwowskim. O bibliotece-muzeum dowiedziałam się z internetu. Od tamtej pory nie opuszczało mnie marzenie, by tam pojechać. I oto my, mieszkańcy Nowego Rozdołu, wyruszyliśmy na wycieczkę. Anatolij Nedilski, zakochany w dawnej książce, krajoznawca, dziennikarz, polityk, dyrektor lwowskiej księgarni “Ridkisna knyha” (Rzadka książka), dołożył wszelkich starań, aby urzeczywistnić dawne marzenie o stworzeniu kompleksu muzealnego. A kompleks to “Muzeum galicyjskiej rodziny”, “Muzeum starodruków”, “Wystawa dawnej ksylografii”, “Muzeum miłości”. To miejsce, gdzie zgromadzono ponad 20 tysięcy książek, gazet, czasopism, archiwów znanych ludzi. To miejsce, gdzie odbywają się wycieczki, wystawy, prezentacje, spotkania twórcze. Tutaj działają stałe wystawy, których nazwy “mówią” same za siebie: “Ukraiński grawerunek ludowy XVI – pocz. XIX w.”, “Ukraiński plakat XIX – pierwszej połowy XX w.”, “Taras Szewczenko w sztukach plastycznych”. Zachwycają wystawy książkowo-artystyczne “Nasz król z Oleska Jan III Sobieski”, “Nasi rodacy z Ruskiej Trójcy”, “Młodomuzycy a Złoczowszczyzna”, “Szlachetne galicjanki” i inne. Nie wyobrażam sobie, jak można zebrać tyle arcydzieł. Książki, o których osobna rozmowa, meble, przedmioty dawnego gospodarstwa domowego – wszystko skompletowane, cieszy oko i duszę. Tam nawet firanki w oknach są szczególne. Wszystko właściciel projektuje sam. Przyjaźnie witając, pan Anatolij oprowadził nas po wszystkich pomieszczeniach, a są to: dwie sale konferencyjne (letnia i zimowa), czytelnia, sala na prezentacje i spotkania twórcze, wspomniane sale wystawowe, scena letnia, plac zabaw dla dzieci i basen (z podgrzewaną wodą)! “Każdy krok” towarzyszył ciekawej opowieści. Lecz największym rarytasem i dumą Anatolija Nedilskiego są dawne książki z XVI – XVIII w., napisane w językach polskim, francuskim, łacińskim czy starosłowiańskim, zagraniczne ukrainika. Niektóre z nich są w jedynym egzemplarzu – i można ich dotknąć rękami, przewertować strony, wdychać zapach dawności. I wszędzie można zrobić zdjęcie na pamiątkę. Przy okazji chcę podziękować żonie pana Anatolija, Oli, która uwieczniała wszystkie epizody wycieczki na aparacie fotograficznym. Sympatyczna, miła, skromna – uprzejmie odpowiadała na wszystkie nasze pytania. A pytań było mnóstwo – nie nadążaliśmy nasycić się informacjami o tym, co zobaczyliśmy i usłyszeliśmy. Historia ich małżeństwa rozpoczęła się podczas nauki w technikum pedagogicznym, gdzie Anatolij był jedynym chłopcem na roku. Słuchając ich, widzisz oczy przepełnione miłością do otaczającego świata, do ludzi. Oni potrafią “robić” szczęście własnymi rękami – szczęście nie tylko dla siebie, ale i dla innych. Tacy Patrioci przez wielkie P tworzą naszą historię. O zbiorach niezwykłego księgozbioru można dowiedzieć się z dwóch tomów: “Dwieście pięćdziesiąt rzadkich starodruków Biblioteki Krajoznawczej Anatolija Nedilskiego” oraz “Trzysta dwadzieścia dziewięć rzadkich starodruków Biblioteki Krajoznawczej Anatolija Nedilskiego”. Pozytywne emocje nas przepełniały, lecz czas szybko mijał i trzeba było wracać do domu. Aby opowiedzieć o wszystkim, co usłyszano i zobaczono – potrzeba niejednej szpalty gazety. Moja rada: jedźcie do wsi Sknyliw, a dotknie was aura przeszłości. I usłyszycie, jak historia rozmawia ze współczesnością. Niedawno Anatolij Nedilski podzielił się radością – otrzymał niezwykle ciekawy i luksusowy prezent od Domu Wydawniczego “Antykwar”: “Kijowskie adresy Michaiła Wrubla” oraz “Ikonopis XIII – początku XX wieku i staroruska sztuka dekoracyjno-użytkowa”. Pomimo osiągnięć, autor jest nieustannie w twórczych poszukiwaniach. Planów ma jeszcze oj jak wiele! Apel

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Stworzenie kwiatu

Anatol KYCHYNSKYJ *** Pamięć idzie. A spirala drogi – niby wąż na trypolskim naczyniu. Pamięci ciężko – jej widok przesłaniają wypite czary i ledwie spróbowane. Po skorupce i po skorupce między kośćmi i wojów, i oraczy – nie śpiesząc się, nie na chybcika – oj jak niełatwo do kupy zebrać je. Góry leżą ich, rozbitych w proch. Czym się napełniały? Miodem czy trucizną?.. Pamięci straszno, i cały jej strach w tym, że, być może, ja wszystko pomylę. Krąg za kręgiem, zwój za zwojem – do rdzenia, do istoty, do prawdy. Pamięci ciężko – nieraz pełzając długie pokonywać trzeba odległości. Kim jesteśmy i skąd jesteśmy? Gdzieśmy się wzięli? Gdzie nasze korzenie? Gdzie nasze źródła? W tym, co było i zapomniało się kiedyś, musi nie ktoś rozeznać się, a my właśnie. Wszystko zalała woda, która odpływała: cegłę, która stała się pierwotną gliną, krew, która spłonęła w żyłach do cna, popiół, który stał się siwizną piołunową… Pamięci gorzko. Nie od piołunu – od mielizny i znudzonego spokoju. Pamięć wreszcie idzie w głębię, żeby nazywać się odtąd – głęboką. Głębiej i głębiej – do samego dna, – tak, żeby aż mułu jego nałykać się!.. Pamięci lekko – wreszcie ona wie, dokąd i do kogo wracać. Błędni ...I brnęli oni wszyscy w donikąd. I gorzkniały obce słowa im. I nie czekali ich dalecy ludzie i nienawidzili nawzajem. I błądzenie takie po świecie bardzo podobne było do zdrady. I było ich, jak tego kwiatu, co za wiatrem leci z sadu. I śmiali się niepojęcie jak nie moskwy z nich, to stambuły. I milczeli oni, dlatego że wszystkie ważne słowa zapomnieli. I szukali oni przyczyny tego bólu, który znowu i znowu zwracał ich na ojczyznę, jak zapomniane słowa – w mowę. Biesiadna ballada Ktoś ty? Skądś ty? Dokądś ty? Dość kręgami chodzić! Usiądź posiedź nogom na złość. Nas daleko jeszcze nie trzysta, ale nasze towarzystwo godne też położyć się, jak szkło. Przyjacielś ty nam czy nasz ty wróg? Czy choć razś ty wąchał proch? Bratem naszym chcesz być? Osusz ten pełny kielich za braci swoich wesołych, u których smutna droga. Im smutniejsza droga, tym silniejsza wiara w Boga, bez której nam — kana. Ty nasz rozpacz czy nadzieja? Za Jerzego czy żmija właśnie wypiłeś ty do dna? Wszyscy my tu — jak na dłoni. Znają nawet nasze konie, kto za co i za kogo pije. Nie milcz! Powiedz choć słowo! Lecz nie bardzo zagadkowo mów. Mów jak jest. I powiedziałem ja im: — Panowie, w tym świecie zagadkowe wszystko, oprócz śmierci. Główna rzecz, żeby nikt z siodła nie wypadł. No a kto za kogo wypił i kogo kto wspomni, mnie też ciekawie wiedzieć. Lecz na czasie wyjaśniać nam nie to, a to, dlaczego na naszym niebie słońce jasne, jeszcze nie wieczór, a już gaśnie, w czarną wpadając ciemność. Kruk kracze nazbyt nisko — znak, że wróg nazbyt blisko. Już, być może, o miedzę. Czas wyłazić zza stołu i na bitwę iść pospołu. Bóg na pomoc nam! Amen. Zrobiony w konia zrobiony w konia strzelanym wróblem do tego jeszcze białymi nićmi aż palce znać kurom na śmiech przyszyjesz kobyłe ogon i jak głupiec to ze stępą to z bałałajką nie znając brodu wejdziesz w wodę niby przed ojca w piekło tam gdzie Makar cieląt nie gania gdzie Sidor kozom rogi prostuje gdzie smalonego wilka zobaczywszy do nowych mioteł go będziesz pamiętał usiądziesz w kałużę siorbniesz tej słonej wody nakręcisz się w niej niby mucha w ukropie uchwycisz się za słomkę wyskoczysz na suche niby Filip z konopi i jak grochem sypniesz namielesz siedem worków gryczanej wełny na domysł buraków żeby dali kapusty zaczniesz przykładać garbatego do ściany i jak po maśle widłami po wodzie sen srokatej kobyły opowiadać o cudach w sicie o tym że w ogrodzie bzowina a w Kijowie wuj nakłóciwszy grochu z kapustą zwarzysz takiej kaszy że i w stępie jej nie utłuczesz zepsujesz ją masłem maślanym przekażesz kucie miodu zęby na niej zjesz u Boga cielę zjesz niewinnym jagnięciem przybierzesz się oczu u szaraka pożyczysz szydła w worku nie utaiwszy uchwycisz nim melasy zamienisz go na szydło zaprawisz wołu za nią oddasz ją za maślane skwarki usłyszawszy jak wiatr w kieszeniach gwiżdże kopiejkę z kolana wyłupiesz kupisz kota w worku za co kupisz za to i sprzedasz zamknąwszy tę kramik usiądziesz na ulubionego konika ze piasku sznurek nasukasz nałowisz ryby w mętnej wodzie uchwycisz byka za rogi nasypiesz na ogon mu soli w barani róg go skręcisz trzy skóry z niego zedrzesz spojrzysz na wszystko przez palce za drzewami lasu nie zobaczysz zaczniesz walić przez pień-kłodę nałamałszy drew staniesz w las je wozić potem w psią rączkę goniąc za dwoma zającami niby za wiatrem w polu obliznę uchwycisz jak pies o mietlicę czekadeł nie najadłszy się pójdziesz za siedem wiorst kisiel jeść nie jedną parę podeszew zedrzesz zabłądzisz między chatą a komorą za słowem do kieszeni wejdziesz podlijesz masła w ogień napieczesz raków połkniesz pigułkę makogona wyliżesz zapragniesz ptasiego mleka trafisz palcem w niebo nałowisz gapiów usiądziesz na ptasich prawach białą wroną między nimi nawiniesz na wąsy to co sroka na ogonie przyniesie słowikiem zaśpiewasz puścisz kura laury zbierzesz gdzie nie siałeś położysz się na nich spocząć zaśniesz bez tylnych nóg i obudzisz się w świński głos Miraż Ryby migoczą, niby odłamki luster, w siwej suchej wodzie. Wyje, piasku nałykawszy się, szakali z piekłem w brzuchu. Fale – strome, jak wielbłądzie garby,– chlupoczą przy wargach. Jęczą, wolności napiwszy się, niewolnicy. Skomle wolnościolub. Wyje szakali karawany w ślad, a karawana – idzie! Wiara w nowy, jeszcze bardziej garbaty świat uparcie go prowadzi. Świat niemożliwy bez fata-morgan. Marzy się w nim niewolnikowi wolność, z którą niesie karawana każdemu – po garbie. Widmo proroka piaskami w bród spragniony prowadzi ludu w przeciwnym kierunku od obiecanych wód. Świadek Mój orzeszku mocny, kiedyś! Wszystko, co widziałeś i słyszałeś ty kiedyś przypadkowo i nie przypadkowo, z przemęczenia napiąwszy wzrok, wylewaj, niby krew, na papier. Przekształcaj milczenie w Słowo. Ty byłeś świadkiem strasznych wstrząsów. Czas mosty spopielił jeszcze i jesienny listek spalił na koniec. Czas nie lubi ciebie nie dlatego, że ty zawsze przeczysz mu, a dlatego że niepożądany świadek w tobie odezwie się lada chwila. Oto dlaczego, żeby zamknąć twoje usta, czas czatuje na ciebie bez ustanku. Rolnik ty czy wierszopis, on, wziąwszy na muszkę twoje czoło, czeka okazji dla strzału w plecy. Proces Jęczy przestrzeń, przywalona czasem. I żelazem pogwizduje śmierć. I zapada się pod Pegazem niepewna powietrzna twardź. Szalone pragnienie latać z nieboskłonu zsuwa się w ostnicę. I nadchodzą nowe eksponaty do muzeum amputowanych skrzydeł. Świat pod śledztwem rozpadnie się na pół, i do sprawy dołączą znawcy o aortę stępiony skalpel u ślepego chirurga w ręce. I nie stanie się ani lepszym, ani gorszym to prozaiczne życie, w którym sąd odmówi wierzyć wierszom – najuczciwszym fałszywym świadkom moim. *** Ściele się liść po ściernisku dymem rudym. Tak podkrada się śmierć, chytra, niby lis. Dzień przechodzi w noc, płomień – w dym, wydech ostatni – w mgłę… Kajaj się i módl! Ściele się liść po roli. W kolor ognia przefarbowano las. Ptactwa nad nim! — jak ochotników, którzy idą na wojnę,— niby w niebo idą, — lekko, jak dym. Lewą! Lewą! Le… Wieje wietrzyk. Lewą! Lewą! Le… Wyje surma. Wróg – zacięty, niby czas. Niech go gęś! Spojrzysz w oczy mu – w żyłach zima. Kula bierze na śniegu lisi ślad. W błyskach zmarzłych kałuż – połysk noża. Niby w zamarzniętej rzece ryba o lód, bije się o niebo czyjaś grzeszna dusza. *** I świetną drogę, i ciemny manowiec kapryśny los sprowadza na nic, rozcieńczywszy komedią dramat, gdzie często gęsto widzącego ślepiec prowadzić bierze się. Niby do świątyni.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Kino i Niemcy! Nie daj Boże zmarnować duszę, gdy ciało w łodzi na wpół zatopionej fale pchają ku błogiej cichej wodzie. (Patrz obraz Riepina „Przybyli”). Z napisem „Sporysz zawsze sporysz!” sklejka kurs trzyma na Paryż. A ty i w prowincjonalnym bagnie z takim artystycznym świstem przelecisz, że achną ci, którzy wiecznie są w przelocie. Głęboka jesień już nie złota. Zalotny ptaszek już nie zalata. W słodkiej czarze z osadem na dnie daje o sobie znać gorycz. Finita la commedia i dość! Im dłuższy spokój, tym krótszy strach. Odłopototały skrzydła na wiatrach. Trzymając się z dala od pokusy, domowe kapcie patrzą na drogę, jak patrzą w niebo swojskie gęsi. *** „A limański Hiawatha... Ten Mykoła Winhranowski...”. Mykoła Winhranowski Za krzakami noc skrada się, podkrada się do serca. Oko przestraszone szuka, niby igły w sianie, ścieżki. Sunie ciemność nasenna. Wpadły w sen drogowskazy. Zgubiła się droga między złymi manowcami. Stała się czarną paleta. Biały czarnym stał się kwadratem. Poczerniały, niby czereśnie, jaja białej wrony. Stała się czarną, niby kawa, złota „Perła stepu”, a taurydzki Hiawatha mimo wszystko się nią delektuje. Ten Kyczynski Anatolij wkłada koszulę białą, aby nią przyświecić tym, którzy w ciemnościach błądzą. Oto dlaczego tak widać się stało, widać wszystko, jak na dłoni: gdzie – wielbłądy, gdzie – szakale, a gdzie paciorki – tam i świnie. Wron Wylatuję. Z matką do pary. Gniazdo pod nami krąży. I odbija rola i czarnych nas, i czarną chmurę. Ja czarnym będę trzysta lat. Ja będę odcieniać ten świat, który jakoś nazwali białym. Ja uczę się latać. Jeszcze nieumiejętnym nazwać można mój lot. Ja cały z radości drżę. Tęgi powietrzny potok mnie ciska z boku na bok. Lecz ja nie zboczę, ja nie zboczę. Ja uczę się patrzeć. Mój wzrok już ostrzejszy od mojego dzioba. Mnie już widać, jak spod łba z krzaków za mną śledzi bestia. Daremnie śledzi. Czas powoli, ale mimo wszystko minie, i bestia, zdychając w polu, zamknie oczy swoje wątłe, aby nie widzieć mnie. Żywemu zła nie wyrządzę, a martwemu... W tym to i sens, że martwi bólu nie czują. I ja tej prawdzie się raduję. Ja uczę się wąchać. Na łapach bieda skrada się do gniazda czy na nogach błądzi bieda, mnie podpowie jej zapach. Mój wzrok wyłowi z mgły starego lisa. W chwastach, aby wprowadzić mnie w błąd, aby spodobać się mnie, on będzie gotów dzień po dniu przyjmować pozę bezduszną. Ale mój węch mnie podpowie: „Nie czekaj od ryzyka dobra. Nie zbliżaj się. Nie pora. Ta gra — śmiertelna. Czas pokaże, kto wygra, a kto przegra”. Moje szerokie w niebie koła, gdzie każde koło — ratunkowe, — nie gra w chowanego. Ta szkoła uczy wyczekiwać mnie. Ja zaczekam. Ja w zapasie jeszcze mam długich trzysta lat. Ja wron, zatem, mój lot nie tak w przestrzeni, jak w czasie, zostawi kar-r-kołomny ślad. Ja kraczę, i dźwięki srebrne pieszczą słuch mój. Słowo „kar-r-r”— wszechmocne. Inne niepotrzebne. Ja przecież nie poeta. Ja — sanitariusz. Ja choć mały jeszcze, ale przecież wron. I serce we mnie — wronie! Ja wron, zatem, mam honor. Nie radzę dziobnąć mnie. Ja przecież wronowany, bo wron! Lecę — niby kto rzucił nóż. Zdrowy wron, młody wron! Czy będę ja starym i chorym? O tym my potem porozmawiamy. Lat za trzysta. Nie wcześniej. Myśliwy Ty nigdy nikomu nie wierz, że ja delikatny oswojony zwierz. Ja – myśliwy, podstępny i chytry. Ja na zasady gry naplułem i wreszcie ciebie upolowałem. Łzy radości, dziewczynko, wytrzyj. Nie ciesz się mną więcej. Nie śmiej spodziewać się na mnie. Ja – żmija. Zbyt bój się mojej pokusy. Nie spiesz przyznawać się mnie, że ze mną tobie nie straszne ani potopy, ani trzęsienia ziemi. Ja bohater, ale wcale nie ten, który potrzebny tobie. Ja bohater, ale wiedziałabyś ty, co ja narobiłem! Ja do ciebie na skrzydłach leciałem, lecz przestraszyłem się takich uczuć. Nie módl się do podobnych bohaterów. Ja ikona, ale nie święta. O, jaka ty święta prostoto! Idziesz do mnie, niby na święto. Zatrzymaj się i opamiętaj! Ja – mit. Ja – twój sen, w którym ja mogłem tylko jedno – obiecywać wiele. Ja nigdy nie stanę się twoim. Z nadziei zbudowany dom – niepewne schronienie. W nim ty nie będziesz miała przytulności, ty wszystko będziesz zgadywać, jak by uciec do gospodarza prawdziwego domu. Tam na ciebie czeka nie sąd. Tam do łóżka ciebie poniosą, niby sztandar odwojowany... Tam ty, tylko tam ty w nagłej żałobie uspokajająco powiesz sobie: „On bohater, ale z przedrostkiem „anty”. Na miłość Boską, nie wierz tej głupocie! To język mój zemścił się na mnie za niedozwolenie powiedzieć: „Kochana, dzięki Bogu, że ty u mnie jesteś! Ty – mój anioł, ty – niebo moje, ty – ziemia moja obiecana”. Skąd, dziewczynko, wiedzieć ja mogłem, że dla mnie Pan Bóg zachował wśród jesieni – lato z wiosną. Ale doświadczenie, mój siwy sobowtór, jak myśliwy w gąszcz, przeniknął mnie w duszę i zlał się ze mną. Ja myśliwym siebie nazywałem, i uwierz: ja nie fantazjowałem. Ja i naprawdę wychodziłem na łowy. I leciały w sieci łowcy lekkomyślne kobiece serca, które lekkiej szukały miłości. Ale ty... Ty sprowadziłaś na nic tę wolność, którą łowca cenił ponad wszystko w tym świecie. Więc nigdy nikomu nie wierz, że ja delikatny oswojony zwierz. Ja – myśliwy, który wpadł w sieci. *** Leżymy na dnie trawy głowa do głowy. A tymczasem Bóg pracuje, zakasawszy rękawy. Z nieba sadzę zmywa, w polu żyto podlewa. Jak tęcznik, tęczę wypuszcza z rękawa. W trawie leży siatka. W rzece wisi haczyk. Zalatuje w Boże oko, niby drobinka, samolocik. Leżymy, i daj nam Bóg ani żalów, ani trwóg, ani zdrady nie zaznać w tej trawie, jednej na dwoje. Z pola deszcz idzie nad las – niby płacze ktoś ukośnie. A nigdzie ani łez nie widać, ani powodu do łez. A trawa – taka gęsta, że dłonie i usta ledwie ciągną się przez nią od kołyski do krzyża. *** Tam, aż tam – na skraju tego dziwnego świata – kamień nie tonie... woda nie znika w piasku... Ile tylko chcesz w jedną i tę samą rzekę wchodzić można, kłaniając się wiecznemu latu... Tam, właśnie tam nie istnieje ani łez, ani rozstań... Nawet pustynia drobinką każdą kwitnie... Idziesz, a naprzeciw – każdziuteńka chwila przelotna... w ręce daje się... i nie wyrywa się z rąk... *** Krok za krokiem, dzień za dniem przez Boga daną granicą idę między dymem a ogniem, między żelazem a rdzą. Niby przez lód na przełaj, idę między nią a rosą, między trawą a kosą, między potwornym a pięknością, między dobrem idę i złem. Idę między mrokiem a światłem, między zwiędłym a rozkwitłym, między bohemą a błotem, między ogniskiem a popiołem, między nektarem a pszczołą, między winoroślą a winem. Między mieczem idę i pługiem, idę między wrogiem a przyjacielem, między rzeczywistością a snem. Idę między pokojem a wojną, i między tymi, kto ze mną idzie granicą, jeszcze ziemską, między szczytem a dnem tego świata, w którym ja nie raz jeszcze powiem, że kocham tę niezniszczalną, przyżyciową tę granicę. Nie mesjasz, nie prorok, sam sobie daję lekcję, jak iść krok za krokiem, wbrew przestrogom, przez ciernie do gwiazd. Między diabłem a Bogiem moje kroki... lata... termin... Książki i obrazy A. Kyczynskiego możecie nabyć u autora

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ma wnuczkę, dorastają synowie. Był z rodziną na wystawie „Piekielny pas”, poświęconej obronie donieckiego lotniska. „Kiedy synowie będą musieli dokonać życiowego wyboru, jestem pewien, że wspomną naszą wyprawę na „Piekielny pas” i przemyślą sens walki cywilizacji z chaosem…”. Jest czym się zająć, nad czym się zastanowić. Wojna to surowe życiowe doświadczenie. Daje ona w pełni zrozumieć

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Niezłomni duchem

Marharyta DOWHAN “Naród i wolność dla nas ponad wszystko…” Andrij Bessarab Po froncie bywa różnie. Ktoś wpada w depresję. A czemu by nie – tata i mama pracują, chleb przynoszą – można i pomarudzić w bezczynności. Ktoś ciągnie do niszczycielskiego kieliszka, ktoś wędruje w mafii żebraków. Niestety, wszystko się zdarza. Ale częściej bywa tak, że przeżywszy front, ciężkie rany, ludzie nie upadają na duchu. Kontynuują życie godnie i pełnowartościowo. Serhij Ilnycki (z prawej) Właśnie o byłych frontowcach, niezłomnych duchem, jest ta opowieść. Właściwie o bohaterach książki “Notatki szpitalne”, z którymi do dziś utrzymuję przyjacielskie stosunki. Na przykład, całkiem niedawno radośnie odezwał się mój sławny bohater, potomek Semena Palija, Ołeksandr Palij. Powiadomił, że został studentem uniwersytetu, będzie historykiem, archeologiem. Właśnie to mi obiecywał, kiedy jeszcze był przykuty do szpitalnego łóżka… Przyjrzyjcie się zdjęciu pływaków. Jeden z nich (z prawej) – Serhij Ilnycki, ochotnik z Basztanki w obwodzie mikołajowskim. Był ciężko ranny w boju pod Ługańskiem jeszcze na początku moskiewskiego zbrojnego najazdu. Chłopak już ukończył studia na Uniwersytecie Kijowskim i pracuje jako prawnik. A żona Oksana urodziła córeczkę Ewę… Niedawno zadzwoniłam do jednego z moich ulubieńców Romana Maksymcia (został bez prawej ręki i nogi, bez lewej stopy, bez lewego oka). Usłyszałam, jak zawsze, żwawy, radosny głos! Opowiedział, że żona poszła załatwiać sprawy, a on opiekuje się trójką swoich dzieci, i słyszę radosny gwar… Dalej – jeszcze kilka opowieści o silnych duchem, zdolnych pokonać pofrontowe syndromy, szanować siebie i świat, darowany im przez rodziców. Andrij BESSARAB Wolontariusz Tymur Nisznianidze swego czasu przeprowadził wywiad z oficerem Ukraińskiej Armii Andrijem Bessarabem, w którym dał takie podsumowanie: “14 tysięcy godzin niewoli nie zabiło w nim ani patrioty, ani twórcy, ani romantyka”. W 2019 roku światło dzienne ujrzał zbiór poezji Andrija Bessaraba “Nie mamy prawa nie być silnymi”. Pochodzi z Czuhujewa w obwodzie charkowskim. W pierwszych dniach po uwolnieniu z niewoli, w wigilię Bożego Narodzenia 2018 roku, w kijowskim szpitalu na pytanie wzruszonej dziennikarki “Jak pan wytrzymał tę niewolę, tortury?!” Andrij odpowiedział: “Nas uratował Wasyl Stus” i zaczął z pamięci recytować jego poezje. A później, we wstępie do własnego zbioru poetyckiego, wypowiedział się aforystycznie: “…zaczynać trzeba od siebie, od siebie iść, tworząc wokół świadomą przestrzeń”. Tak też zrobił. Biznes rozwija, rodzinę pielęgnuje. Duchowa i poetycka twórczość zawsze jest z nim. I zawsze prosi rodzinny kraj, aby opowiadał: Jak wrogów zwyciężał, Ludzką odwagą natchniony, Jak za każdym razem z ruin powstawał I był zawsze błogosławiony. (Z pierwszego zbioru poetyckiego). Zbiór poetycki Andrija kończy się poezją “Dusza”, napisaną w niewoli. Napisana w ciemności, promieniuje światłem: Biegnij, biegnij, moja duszo, po polu, W którym żyto złotem płonie. Leć, duszo moja, prędzej leć na wolność, W czarujący, wymarzony błękit. Uśmierzaj pragnienie, do syta uśmierzaj, Napij się do dna tą przestrzenią stepów. Śpiew słowika, bocianie rozmowy… Posłuchaj do woli rodzinnych głosów. Duszo moja, moja szczelino szczęścia!.. Jak cieszy mnie podróż twoja! Jak po tym tych wierszy nie składać, Nie wyrazić żarliwego uczucia? Jestem wdzięczny Bogu za to, że mam duszę – To mój obowiązek, to mój przekaźnik. Ja Ojczyznę uspokoić muszę: Rodzinna – nie martw się i wybacz. Nijak ciebie ode mnie nie odciąć, Choćby co się stało, i gdzie bym nie był, – Dusza z tobą, matko moja, Matko. Twojej miłości i na chwilę nie zapomniałem. Jeszcze całkiem troszeczkę – i znowu będziemy razem, Znów połączymy się – raz i na zawsze. Z tobą będziemy obserwować czasem, Jak bawią się dzieci, jak kwitną sady. Z listu Serhija BABSKIEGO: “Siedem lat minęło od początku wojny. Siedem lat temu przyszedłem do komisji wojskowej i powiedziałem: “Jeśli potrzeba – wołajcie”. I zawołali mnie od razu. Pojechałem na wschód w składzie 95. brygady. Długo i zwycięsko walczyć nie było dane. Już w połowie czerwca 2014 roku otrzymałem rany i wyruszyłem w wielomiesięczne “tournée” po szpitalach i lecznicach. Dzięki rodzinie, lekarzom i ludziom dobrej woli nie tylko przeżyłem, ale i wróciłem do normalnego życia (na ile to możliwe z moimi urazami). Proces powrotu nie był łatwy i szybki. Najsilniejszym czynnikiem psychologicznym, który nie pozwolił “opuścić rąk” w ciężkich momentach, pozostaje moja rodzina – ukochana żona Oksana, synowie Dmytro i Ołeksandr, a teraz jeszcze córeczka Sołomijka. Bardzo pomogło, że kierownictwo przedsiębiorstwa, w którym pracowałem przed wojną, zachowało dla mnie miejsce i wróciłem do aktywnej pracy. A w ogóle, żeby wymienić wszystkich dobrych ludzi, z którymi zetknął mnie los, i wszystko, co dla mnie zrobili, trzeba napisać osobną książkę. Szczerze dziękuję, niech chroni ich Bóg. Obecnie pracuję jako kierownik kamieniołomu. Znam i kocham swoją pracę. Staram się więcej czasu spędzać z rodziną, bo oni – to najlepsze, co mam w życiu. Cieszę się, że mogę widzieć, jak rosną dzieci, pospacerować z żoną po mieście, parku, spotkać się z rodzicami i przyjaciółmi. Czerpię przyjemność, kiedy udaje się wykonać jakieś prace budowlane własnymi rękami (prawda, zazwyczaj wychodzi trochę niezdarnie, ale ja i wcześniej nie byłem bardzo majstrowaty). Artysta-konserwator Wadym Szewczuk Wadym SZEWCZUK Jego pseudonim “Jarema”. Żołnierz-ochotnik 81. brygady aeromobilnej, kijowianin. Dwa i pół roku był na froncie. Dzięki Bogu, kule mijały. A wrogowi od niego się dostało… W cywilnym życiu – człowiek sztuki. Uniwersał. Mistrz instrumentów ludowych. Gra na lirze, bandurze, gitarze, śpiewa. Artysta-konserwator. Ledwo wrócił do domu – zabrał się za renowację słynnej barokowej cerkwi Mikołaja Nabrzeżnego architekta Hryhorowycza-Barskiego w Kijowie, jeszcze sam napisał dla świątyni sakralne płótna malarskie “Jerzy Zwycięzca”, “Święta Barbara”, “Ostrobramska Bogurodzica”… Następną była praca w cerkwi św. Andrzeja, którą Lina Kostenko nazwała “perłą Rastrellego”. Renowację i tej cerkwi niedawno zakończono. Teraz maestro z oddaniem pracuje w Soborze Mądrości Bożej w Kijowie, gdzie prowadzone są planowe prace konserwatorskie. Słowa mistrza: “Tutaj zaczynasz słyszeć historię, ściany przemawiają do mnie. Zdołałem teraz dotknąć epoki Piotra Mohyły, konserwując portal XVII wieku!” Możliwe, że zabrzmi to dziwnie, ale nie narzekam na rany i kalectwo. Świadomie dokonałem swojego wyboru i wiem, że inaczej nie mógłbym. Żałuję, że musieli cierpieć moi bliscy, że straciłem półtora roku życia dzieci, że nie wszyscy moi towarzysze broni wrócili do domu. Życie trwa i będzie trwało po nas. Jesteśmy odpowiedzialni za swoją przyszłość, za kraj, w którym chcemy żyć. Zawsze można coś poprawić – warto tylko zacząć. Możliwe, że od siebie”. Rusłan KOROLOW Bywa i takie powojnie, jak u Rusłana Cieszy wojownika i artystę jego rodzina: ukochana Katrusia, a córeczka niedawno podarowała Korolowa, Rusyka – tak wzruszająco jego Rusłan Korolow z amerykańskimi przyjaciółmi-Ukraińcami na brzegu Oceanu Atlantyckiego tak nazywają go amerykańscy przyjaciele. Nasz wojownik służył w siłach pokojowych NATO w Bośni, a później – w ATO. Kiedyś odłamki granatu posiekały mu nogi. Podleczyli medycy – znowu do boju. W 2020 roku z ciężkimi ranami po serii operacji trafił z kijowskiego szpitala na stół operacyjny do jednego z najlepszych chirurgów USA, aby uratować rękę i uwolnić ją od ciągłego bólu. I lekarzowi Nealowi Chenowi się to udało! Wielkie mu podziękowania. tę wartość życia i w jak najbardziej godny sposób rozporządzić czasem, danym człowiekowi. Witalij CUB Nigdy nie zapomnę tego boskiego momentu w swoim życiu. Początek maja 2015 roku. Siedzę w korytarzyku oddziału zakaźnego Kijowskiego Szpitala Wojskowego. Czekam na Witalija Cuba, moździerzystę, bohatera Debalcewego. Ma już pozwolenie na kontaktowanie się z gośćmi. Rany załatane, kontuzja, na ile to możliwe, pokonana. A z chorobą Botkina jeszcze walczyć i walczyć… Nad wojownikiem objęli opiekę bostońscy Ukraińcy – Hanna Sebastjanowa oraz małżeństwo Wołodymyr Czmyrow i Halia Czaban. Oni już od dawna opiekują się naszymi rannymi w wojnie rosyjsko-ukraińskiej, których przyjmują USA w najtrudniejszych sytuacjach. Przy stole coś piszą pielęgniarki. Cisza. W głowie kłębią się smutne, bolesne myśli przemieszane z iskierkami nadziei, bo już byłam na chirurgii, neurologii… Rusłan już w domu, a Halyna Czaban nadal interesuje się jego życiem. Napisała przejmujący list, którym logicznie zakończyć tę lakoniczną opowieść: “Rusłan tyle przeszedł, broniąc naszą ojczystą ziemię! W psychologicznie trudnym czasie po operacjach staraliśmy się urozmaicić mu dni wszelkimi ciekawostkami, rozrywkami, otoczyć rodzinnym ciepłem. Daj Boże, aby spędzony w Bostonie czas pomógł mu w pełni wyzdrowieć”. Cisza. Nagle! Gdzieś z góry zbliżają się dźwięki rodzimej, krzepiącej melodii. Aż podskoczyłam! Rękę na pierś. Wargi poruszyły się: Jeszcze nie zginęła Ukrainy ani sława, ani wola. Jeszcze nam, bracia-Ukraińcy, uśmiechnie się los! I pielęgniarki się poderwały. Podśpiewują. Wszystkim w oczach zajaśniało! A schodami, grając na sopiłce Hymn Ukrainy, Starszy porucznik Andrij Bessarab Córeczka Serhija Babskiego Sołomijka

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ogólnoukraiński charytatywny fundusz kulturalno-naukowy im. T. H. Szewczenki „W swojej chacie swoja i prawda, i siła, i wola” ogłasza laureatów 2021 roku

schodzi do nas żołnierz-ochotnik, syn czernihowskiej ziemi Witalij Czub. To był moment, kiedy człowiekowi wszystko, co niezdobyte i nieosiągalne, nagle staje się osiągalne, możliwe! Jeszcze poczułam w tamtej chwili Witalija bliskim mi i rodzimym. …Różne rzeczy przynoszą ludzie rannym – owoce, soki, orzechy i… kotlety, jeszcze gorące w szklanym słoiku, owinięte. A bywa, że hrywny na szafce przy łóżku zostawią. Trochę tego Czubowi skapnęło. W mig, w sekrecie, uciekł ze szpitala do sklepu muzycznego i kupił sobie sopiłkę!.. Witalij jest już dawno w domu, ale debalcewski „spadek” przypomina o sobie. To kolejna wizyta u lekarzy, to leki trzeba zmienić, to badania oddawać… Pokonywać te kłopoty pomaga Witalijowi sztuka! Jego filozofia: „Bez sztuki pełnowartościowe ludzkie życie jest niemożliwe”. W swoim czasie ukończył Nieżyńskie Kolegium Kulturalno-Oświatowe, kierował domem kultury. Zwolnili go z pracy za przeczytany ze sceny własny satyryczny wiersz. Czas leci. Córeczka podarowała młodemu dziadkowi wnuka Walentyna. Na zdjęciu można zobaczyć duet sopiłkarzy – dziadka i wnuka. Rok 21. Lecz czeka chłopca poznanie jeszcze wielu rodzajów twórczości, bo dziadek jego – także poeta, malarz, ikony maluje, a jeszcze – rzeźbiarz! Lubi Walentyn przyglądać się jego płaskorzeźbie w drewnie „Polowanie”, gdzie wysławiona jest piękność czernihowskiej przyrody. Witalij Czub z wnukiem Walentynem. Póki żona na zarobkach, córka w swoich kłopotach, Witalij Czub jeszcze ogródek-warzywnik z miłością pielęgnuje. Brzoskwinię szczepił, mówi: „W naszych stronach to – cud, ale wierzę w cuda, przyjmie się, będzie owocować!”. Dumny jestem, że 20 lutego 2021 roku wspominałem Bohaterów Niebiańskiej Sotni razem z artystą i żołnierzem Witalijem Czubem, a on przeczytał natchnienie swoje poetyckie wersy: Ukraina była i będzie! Jej nikt nie zwycięży. Kozacka sława – nie zapomniana. Sam Bóg nam w tym pomoże! Z listu Andrija HAŁYCZA: „Czy zmieniło się moje życie po ATO? Jednoznacznie – tak! Czy łatwo wrócić do zwykłego życia? Nie. I tu największy problem dla żołnierzy, rodziny i państwa w całości. Polega on na tym, że centrów rehabilitacyjnych u nas za mało, niewystarczająco doświadczenia w takiej pracy. Dlatego uczestnicy ATO przeważnie muszą samodzielnie pokonywać powojenne problemy psychologiczne. Najbardziej jestem wdzięczny rodzinie, która przez cały czas, póki byłem na froncie, wspierała mnie, modliła się za mnie. Tylko dzięki ich wsparciu po trochu wróciłem do życia, chociaż były ciężkie momenty smutku, depresji, samoizolacji… Chociaż rany czasem dają o sobie znać, żyję pełnowartościowo. Mam nowe hobby – akwaria, złote rybki. To zajęcie grzeje duszę, przybliża do przyrody. Prawie w każdy weekend jeżdżę na „ptasi targ”, rozmawiam z ludźmi o podobnych poglądach, wymieniamy się doświadczeniem, kupujemy nowe rasy rybek, rośliny i inne. Andrij Hałycz. Rozmawiam na ten temat z ludźmi z Odessy, Charkowa, Mikołajowa, Dniepru. Wśród akwarystów jest wielu uczestników ATO. To miłe zajęcie goni ciężkie myśli, rozjaśnia duszę”. Rusłan MURAJEW ciężkie zranienie otrzymał w lipcu 2016 roku. Wiele przeżył, ale Bohater jest bohaterem. Były ochotnik ATO teraz żyje pełnokrwistym spokojnym życiem. Pomaga w tym, między innymi, sport. Przyjrzyjcie się uważnie tej fotografii: Rusłan zajmuje się… boksem jedną ręką, po prostu dla siebie, dla hartu. Jest taki rodzaj sportu u paraolimpijczyków. A jeszcze zaczął służyć w Pokrowskim rejonowym komisariacie wojskowym. Czy nie największa radość – mały syn Danyło! Babcia Wałentyna napisała w liście jego pełne imię na starodawny sposób – Danyjił i dodała, że cały wolny czas tata-żołnierz – z synkiem! Cała rodzina, jak, właściwie, zdrowi ludzie na Ukrainie i na całej planecie, marzy o szybkim końcu złowrogiej kremlowskiej nieczystej siły... ...Na zakończenie dodam wersy aforyzmów od żołnierzy. Ciężko ranny żołnierz ATO z Wielkiego Burłuku na Charkowszczyźnie Wałerij Kuzniczenko: „Żyję filozofią Skoworody – światło widzi się wtedy, kiedy światło jest w oczach twoich”. Uczestnik ATO Serhij Peszczałnykow z Iwano-Frankiwska, bohater Debalcewego, który wywiózł z piekła wojny 22 dzieci i był ciężko ranny, w rozmowie w szpitalu powiedział: „Jak wspomnisz, co możesz dobrze zrobić, to optymizm powraca”. Uczestnik ATO, galicjanin Sasza Seniowśkyj: „Dla moskiewskiej komuny wojna, jak narkotyk. Ale nie wyszło jej w Afganistanie, nie wyszło w Gruzji, nie wyjdzie i u nas…”. Sakramentalny ukraiński aforyzm od 23-letniego żołnierza rodem z Zakarpacia Dmytra Trompaka, który po szpitalu pojechał do domu ziemię uprawiać, a jego brat zgłosił się na ochotnika na front – ziemię bronić: „Mamy ziemię błogą, trzeba stale ją uprawiać i stale bronić”. Rusłan Murajew. Nagradzani są: Wachtang KIPIANI (Kijów) znany ukraiński dziennikarz, działacz społeczny, publicysta, historyk, redaktor naczelny wydania internetowego „Istoryczna prawda” oraz telewizyjnego magazynu o tej samej nazwie, wykładowca Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” oraz Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego we Lwowie, założyciel Muzeum-Archiwum Prasy za wieloletnią działalność na polu dziennikarstwa na rzecz przywrócenia historycznej prawdy, w szczególności w książkach „Zrodyliś my wełykoji hodyny…”: OUN i UPA”, „Wojna dwóch prawd. Polacy i Ukraińcy w krwawym XX wieku”, „Druga światowa. Nieprzemyślane historie”, „Sprawa Wasyla Stusa”. Ołeksij RIZNYKIW (Odessa) znany ukraiński pisarz, więzień polityczny bolszewickiego reżimu, dysydent, działacz społeczny za aktywną postawę obywatelską w obronie, zachowaniu i rozpowszechnianiu w swojej twórczości oraz działalności społeczno-politycznej wartości duchowych w narodowej przestrzeni Ukrainy, w szczególności na Odesszczyźnie. Zinajida TARACHAN-BEREZA (Kaniów) znana szewczenkoznawczyni, wiodąca pracownica naukowa działu naukowo-badawczego ochrony zabytków historii, kultury i przyrody Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu, zasłużona pracownica kultury Ukrainy, laureatka licznych państwowych nagród za wieloletnią pracę w badaniu tragicznych stron ukraińskiego bytu i za znaczący wkład w szewczenkoznawstwo o nieznanych aspektach życia i twórczości T. Szewczenki, odtworzenie najważniejszych wydarzeń, imion, związanych z historią Tarasowej Góry, w szczególności w książce „Świętość. Góra Mnisią i starożytny klasztor Kaniowski”. Askold MELNYCZUK (USA) znany amerykański pisarz ukraińskiego pochodzenia, naukowiec, tłumacz, profesor filologii, założyciel i redaktor autorytatywnego w amerykańskim świecie literackim czasopisma AGNI; wykładowca uniwersytetów Bostońskiego i Harvarda. Obecnie – wykładowca Uniwersytetu Massachusetts w Bostonie; pierwszy wprowadził do współczesnej literatury amerykańskiej temat Ukrainy, przetłumaczył na język angielski wiele utworów współczesnych ukraińskich pisarzy za konsekwentne obiektywne wprowadzanie w światowy anglojęzyczny proces literacki historycznej prawdy o przeszłości Ukrainy i współczesności, w szczególności w powieściach „What is told” („Co powiedziano”) oraz „Ambassador of the Dead” („Ambasador umarłych”), w których odtworzono losy Ukraińców na Ukrainie i na emigracji w różnych okresach, odkrywane są przerażające wydarzenia XX wieku, kiedy miliony Ukraińców odchodziły z życia w wyniku Hołodomoru 1932-1933 lat.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Zdemontowano ostatni pomnik Pietrowskiego

We wsi Nowosiłówka w hromadzie terytorialnej Zińków w rejonie połtawskim zdemontowano pomnik jednego z głównych organizatorów Hołodomoru-ludobójstwa narodu ukraińskiego w latach 1932–1933, Hryhorija Pietrowskiego, i przewieziono go do filii Państwowego Rezerwatu Historyczno-Kulturalnego w mieście Putywl „Muzeum sztuki monumentalnej epoki totalitarnej »Park okresu radzieckiego«” w lesie Spadszczańskim. „Rzeźba stalinowskiego oprawcy, który był wśród organizatorów Hołodomoru-ludobójstwa narodu ukraińskiego w latach 1932–1933, który sztucznym głodem zabijał miliony ukraińskich chłopów, od teraz jest eksponatem »Parku okresu radzieckiego«. Dziękuję za wszechstronne wsparcie w realizacji ustawy »O potępieniu komunistycznego i narodowosocjalistycznego (nazistowskiego) reżimów totalitarnych na Ukrainie oraz zakazie propagowania ich symboliki« zastępczyni przewodniczącego Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej Katerynie Ryżeczence, a także merowi Zińkowa Serhijowi Maksymence, który pomógł ze sprzętem do demontażu, oraz dyrektorowi Putywlskiego Państwowego Rezerwatu Historyczno-Kulturalnego Serhijowi Tupykowi, który zadbał o wygospodarowanie środków na transport i paliwo” – powiedział przedstawiciel Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej w obwodzie połtawskim Ołeh Pustowhar. Na oficjalnej stronie w portalu społecznościowym Facebook projektu społecznego „Dekomunizacja. Ukraina” jego koordynator, szef organizacji społecznej „Switanok” Wadym Pozdniakow poinformował, że był to ostatni w przestrzeni publicznej Ukrainy pomnik Pietrowskiego. Wasyl Michejew, były przewodniczący Nowosiłowskiej Rady Wiejskiej (obecnie starostwo w granicach hromady terytorialnej Zińków), w oficjalnych odpowiedziach dla kierownictwa Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej oraz opinii publicznej przez kilka lat nazywał pomnik komunistycznego zbrodniarza „pomnikiem nie wiadomo kogo”, twierdząc, że „nie ma dowodów na to, że jest to w ogóle pomnik Hryhorija Pietrowskiego”. „Pomnik we wsi jest, ale nie mogę twierdzić, że to Pietrowski, nie ma na to żadnego potwierdzenia” – publicznie oświadczał Wasyl Michejew. Społeczeństwo oceniało jego działania jako sabotaż ustawodawstwa dekomunizacyjnego. Informacja: Hryhorij Pietrowski – komunistyczny działacz państwowy i polityczny Imperium Rosyjskiego oraz ZSRR. Współpracownik Lenina i Stalina. Deputowany IV Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego. Redaktor wydawniczy bolszewickiej gazety „Prawda”, jeden z inicjatorów utworzenia CzeKa, która jest odpowiedzialna za koszmar „czerwonego” terroru na okupowanych terytoriach Imperium Rosyjskiego. Pietrowski jest współwinny hołodomorów i zniszczenia ukraińskiego ruchu narodowego. W 1922 r. ze strony USRR podpisał Traktat o utworzeniu ZSRR. W latach 1922–1937 – jeden z zastępców przewodniczącego Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR. W latach 1937–1938 – zastępca przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej ZSRR. Miasto milionowe Dniepropetrowsk, które wcześniej nazywało się na cześć stalinowskiego poplecznika, w ramach dekomunizacji Rada Najwyższa Ukrainy przemianowała na Dniepr. Północno-Wschodni Wydział Międzyregionalny Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

literatury ukraińskiej Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia M. P. Drahomanowa. Wydarzenie przeprowadzono w ramach realizacji Koncepcji państwowego celowego programu narodowo-kulturowego zapewnienia wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego (zatwierdzonego przez Gabinet Ministrów Ukrainy 19 maja 2021 roku). Umieć być Ukraińcem Maria Zińko: – Dziękuję za ciepłe słowa o naszej drogiej Argentynie, gdzie dorastałam, pracuję, wykształciłam się i mam możliwość pielęgnować język ukraiński oraz kulturę i tradycje. Tutaj, w Argentynie, Ukraińcy w ogóle nie mieli żadnego problemu, aby chronić swoją kulturę i język, uczyć się mówić. Jestem zastępczynią prezesa Centralnej Reprezentacji, która została utworzona w 1947 roku i zrzesza wszystkie instytucje społeczności ukraińskiej w Republice Argentyńskiej. Koordynuje działalność instytucji członkowskich oraz wspiera kulturalny, edukacyjny i gospodarczy rozwój społeczności ukraińskiej, informuje świat o Ukrainie, niepodległej, suwerennej i demokratycznej, jej kulturze oraz historii. W 1947 roku Ukraina nie była niepodległa, ale my mówiliśmy o Ukrainie, która musi mieć państwo narodowe. Mamy wiele towarzystw, które wchodzą w skład Centralnej Reprezentacji, niektóre są bardziej aktywne, inne mniej aktywne. W 1933 roku zaczęło działać „Ukraińskie Towarzystwo »Odrodzenie Narodowe«”, a najstarszym jest Towarzystwo „Proświta” (1924). „Płast” – organizacja młodzieży ukraińskiej w Argentynie, od 1949 roku ma swój budynek i swoją siedzibę, gdzie odbywają się obozy płastowe. „Związek Młodzieży Ukraińskiej” (1939), „Fundacja im. Tarasa Szewczenki” (1967). „Towarzystwo Absolwentów Uniwersytetów Argentyńsko-Ukraińskich” (1972) – najważniejszą rzeczą, którą robi to towarzystwo, są coroczne targi książki. Od 27 lat Ukraina jest na nich obecna, ponieważ są to bardzo ważne, licznie odwiedzane targi. Mamy ośrodek wypoczynkowy „Weselka” na południu Buenos Aires, ośrodek wypoczynkowy „Kalyna” – tutaj dla dzieci przeprowadzano tygodnie edukacyjne i wypoczynkowe.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Wszędzie – Ukraińcy!

21 maja, z okazji Dnia Wyszywanki oraz święta filologów, katedra języka i literatury ukraińskiej oraz studenci i magistranci specjalności Edukacja średnia (Język i literatura ukraińska. Język angielski) Sumskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia Antona Semenowycza Makarenki przeprowadzili 1,5-godzinne spotkanie online „Umieć być Ukraińcami”. Epigrafem służyły słowa I. Franki: „...musimy nauczyć się czuć się Ukraińcami … bez oficjalnych granic”. Celem spotkania było poznanie się Ukraińców z Ukrainy kontynentalnej oraz Ukraińców z Argentyny, a także nawiązanie współpracy kulturalno-oświatowej. Zaproszonym gościem była wiceprzewodnicząca Ukraińskiej Centralnej Reprezentacji w Argentynie Maria Chrystyna Zińko. Olena SEMENOH, doktor nauk pedagogicznych, profesor, kierownik katedry języka i literatury ukraińskiej Sumskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. A. Makarenki. Gościa online powitali O. Kudrina, prorektor ds. naukowo-pedagogicznych (naukowych) Sumskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. A. S. Makarenki, oraz H. Falfuszynśka, prorektor ds. naukowych i współpracy międzynarodowej Tarnopolskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia Wołodymyra Hnatiuka. Moderowali O. Semenoh, kierownik katedry języka i literatury ukraińskiej Sumskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. A. S. Makarenki, oraz L. Krawiec, doktor nauk filologicznych, profesor katedry filologii Węgierskiego Instytutu na Zakarpaciu imienia Ferenca Rákócziego II. Pozdrowienia przesłał Taras Kremiń, Pełnomocnik ds. ochrony języka państwowego. Ponad 90 uczestników uważnie słuchało gościa: studenci, magistranci, doktoranci, wykładowcy, naukowcy z różnych uniwersytetów Ukrainy, a mianowicie: Sumskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. A. S. Makarenki; Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia M. P. Drahomanowa, wydziału filologii ukraińskiej i twórczości literackiej imienia Andrija Malyszki; Tarnopolskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. W. Hnatiuka, katedry języka ukraińskiego i metodyki jego nauczania; Charkowskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia H. S. Skoworody, katedry ukrainoznawstwa i lingwodydaktyki, Użhorodzkiego Uniwersytetu Narodowego. Pytania zadali i wzięli udział w dyskusji nad propozycjami dalszej współpracy: O. Semenoh, kierownik katedry języka i literatury ukraińskiej Sumskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. A. S. Makarenki; L. Krawiec, dr n. fil., profesor katedry filologii Węgierskiego Instytutu na Zakarpaciu imienia Ferenca Rákócziego II; O. Małenko, kierownik katedry ukrainoznawstwa i lingwodydaktyki Charkowskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia H. S. Skoworody; N. Wenżynowycz, kierownik katedry języka ukraińskiego Użhorodzkiego Uniwersytetu Narodowego, doktor nauk filologicznych, profesor; L. Struhanec, doktor nauk filologicznych, profesor, oraz O. Petryszyna, kierownik katedry języka ukraińskiego i metodyki jego nauczania Tarnopolskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia Wołodymyra Hnatiuka; W. Pohrebennyk, doktor nauk filologicznych, profesor, kierownik katedry ukr-. Jest jeszcze sala towarzystwa „Widrodżennia” (Odrodzenie). Hasło naszego ostatniego zarządu Ukraińskiej Centralnej Reprezentacji, które zaproponował Petro Łyłyk, brzmi: „Jesteśmy dumni, że jesteśmy Ukraińcami”. Każda organizacja ma swoje zajęcia, ale centralnym wspólnym świętem, które organizujemy i przeprowadzamy razem pod pomnikiem Tarasa Szewczenki, jest Dzień Jedności Ukrainy. Pamięci „Niebiańskiej Sotni”. Ten pomnik został zbudowany dla uczczenia żołnierzy, którzy zginęli za niepodległość Ukrainy w ostatnich latach. O pomniku Tarasa Szewczenki. Ten pomnik został zbudowany dzięki Ukraińcom. Uroczyście otwarto go 5 grudnia 1971 roku. W tym roku będziemy świętować 50 lat od tego dnia. Doktor Wasyl Iwanicki, który był wtedy przewodniczącym „Fundacji im. Tarasa Szewczenki”, a także prezesem Centralnej Reprezentacji, miał w Argentynie kontakty polityczne i zdołał wybrać wspaniałe miejsce w Buenos Aires. Jedno z najlepszych miejsc, gdzie znajduje się nasz pomnik. Istnieje księga pamiątkowa, kto przekazał środki na ten pomnik. Pomogli Ukraińcy z Kanady i Ameryki. Bardzo wielu ludzi, którzy darowali tysiąc, dziesięć tysięcy dolarów. Byli ludzie, którzy dawali dolara, i Argentyńczycy, którzy darowali tysiąc peso, dwadzieścia, trzydzieści tysięcy peso, a także tacy, którzy dawali dziesięć peso. We wszystkich oddziałach zbierano fundusze. I wspólnymi siłami zdołaliśmy zbudować tak piękny pomnik. To nasza duma. Kiedy otwarto pomnik, przyleciały dwa samoloty z Ukraińcami z Kanady i Ameryki. Byli najważniejsi przedstawiciele ukraińskiego kościoła. Bardzo słynne święto. Międzynarodowe Targi Książki w Buenos Aires organizuje ukraińska ambasada w Argentynie i Towarzystwo Absolwentów Argentyńsko-Ukraińskich, aby pokazać naszą kulturę, nasze książki. Trzy tygodnie trwają te targi. My mamy jeden tydzień. Jest jeszcze dzień Ukrainy, mamy dużą salę, organizujemy tańce, muzykę, sala jest wypełniona. Wszyscy czekają na to wydarzenie. Ukraińskie kościoły: Greckokatolicki, Sobór Katedralny Opieki Matki Bożej w Buenos Aires. Przeważnie wszystkie wydarzenia kulturalne odbywały się przy kościołach. Szkolnictwo. U nas działają szkoły sobotnie przy towarzystwach „Widrodżennia” i „Proświta”. Także filia Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego prowadzi intensywne kursy latem, 15 dni. Dzieci z różnych części Argentyny przyjeżdżają na te kursy, mieszkają tam i uczą się. Także na uniwersytecie w Buenos Aires można zdobyć stopień tłumacza przysięgłego. Kultura. W każdym towarzystwie są zespoły taneczne, kursy i wystawy wyszywanek, pisankarstwa. Przy towarzystwach i kościołach świętujemy Wigilie szóstego stycznia, choć my w Argentynie świętujemy według nowego kalendarza 25 grudnia, ale w gronie rodzinnym, w społeczności zbieramy się szóstego stycznia. Także uczymy wnuki przygotować koszyk i poświęcić paschę. Na te wydarzenia przychodzi wielu ludzi. Ukraińska Centralna Reprezentacja wydaje książki o tematyce ukraińskiej w języku hiszpańskim, aby rozpowszechniać wśród Argentyńczyków wiedzę o Ukrainie. W 2014 roku została wydana „Książka o Hołodomorze”. Rząd także wydał broszurę o Hołodomorze. „Historia Ukrainy”, o najważniejszych datach w życiu Ukrainy. Fundacja im. Tarasa Szewczenki wydała „Kobziarza” w języku hiszpańskim. Cenimy państwo ukraińskie. Nam, emigrantom, było trudno wyjaśnić, kim są Ukraińcy. A już jak stała się niepodległa Ukraina, to świat także się zmienił. Jesteśmy Ukraińcami, a nie Rosjanami, nie Polakami – jesteśmy przedstawicielami narodu ukraińskiego. Informacja: Maria Zińko urodziła się 23 sierpnia 1952 r. w mieście Buenos Aires w Argentynie. Mama pani Marii – Halyna Degler pochodzi z Kołomyi, przeszła obozy pracy przymusowej w Czechach i wyjechała do Argentyny w 1948 r.; ojciec – Roman Lew Zińko pochodzi z Sokala na Lwowszczyźnie, przyjechał do Argentyny w 1937 roku wraz ze swoimi rodzicami, gdy skończył osiem lat. Pani Maria zdobyła wykształcenie ekonomiczne, kończąc uniwersytet w Buenos Aires. Oprócz tego uczyła się w sobotniej szkole ojczystej przy Towarzystwie „Widrodżennia” (Odrodzenie), niedzielnej szkole wyższej przy Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej Katedry Świętej Opieki. Odbyła studia slawistyczne na Uniwersytecie Świętego Klemensa w Rzymie. Pełniła obowiązki rektora Wyższego Instytutu Nauczania w dziedzinie zrównoważonej turystyki i hotelarstwa. Pracuje jako profesor na uniwersytecie w Buenos Aires. Maria Zińko prowadzi aktywną działalność społeczną. Brała udział w kongresach Światowego Kongresu Wolnych Ukraińców (SKWU), Światowego Kongresu Ukraińców (SKU) oraz Światowej Federacji Organizacji Kobiecych (SFUKO) w Toronto, Nowym Jorku i Kijowie. Obecnie jest wiceprezesem Ukraińskiej Centralnej Reprezentacji w Argentynie. W kwietniu tego roku tymczasowy chargé d’affaires Ukrainy w Republice Argentyńskiej Wałerij Olefir wręczył Marii Chrystynie Zińko medal „Za pracę i męstwo”, przyznany przez prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego za znaczący osobisty wkład w rozwój ruchu wolontariackiego oraz aktywną działalność charytatywną. Maria Zińko doskonale włada językiem ukraińskim, szanuje ukraińską kulturę tysiące kilometrów od Ukrainy... W Argentynie stale mieszka czwarta co do liczebności (po Kanadzie, USA, Brazylii) ukraińska diaspora na świecie, która liczy około 250–300 tysięcy osób. Większa część etnicznych Ukraińców mieszka w stolicy i prowincji Buenos Aires (ponad 100 tys.) oraz prowincji Misiones (około 130 tys.). Ukraińska społeczność w Argentynie jest reprezentowana przez ponad 40 ukraińskich organizacji społecznych, kulturalnych, religijnych i młodzieżowych, z których większość jest sfederowana w Ukraińską Centralną Reprezentację – wiodącą organizację Ukraińców w Argentynie, uznawaną przez argentyński rząd. Przewodniczącym Ukraińskiej Centralnej Reprezentacji jest znany neurochirurg Petro Łyłyk. Duchowym ośrodkiem dla wielu Ukraińców jest sobór katedralny Opieki Matki Bożej w Buenos Aires. Ukraińska społeczność podarowała miastu pomnik Tarasa Szewczenki w Buenos Aires. Autorem pomnika jest kanadyjski Ukrainiec Leonid Mołożanyn, autorem grupy rzeźbiarskiej – argentyński rzeźbiarz Orio dal Porto.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

lij Rekubracki – niedawno na szkole, w której się uczył, odsłonięto tablicę pamiątkową na ten temat. We wsi Nowoukrainka urodzili się Ołeksandr Ablicow i jego brat Ołeh Oracz – znani pisarze ogólnoukraińskiego formatu (to jeszcze jeden obiekt). Wieś Smyrnowe – mała ojczyzna Mykoły Nahnybidy. Gdyby dołączyć do tego obiekty rozwoju rzemiosł ludowych, pewne ciekawostki turystyki wiejskiej – byłaby to wasza wizytówka. Ja, jako radna rady obwodowej, rozmawiałam na ten temat z dyrektorem Departamentu Kultury, Turystyki, Narodowości i Religii Zaporoskiej Obwodowej Administracji Państwowej Władysławem Morokiem. Jest on gotów wesprzeć projekt utworzenia zagrody pamięci Petra Rebra. W wiejskim domu kultury zebrała się społeczność wsi oraz uczniowie szkoły. Odbył się swoisty poetycki battle – z jednej strony utalentowana młodzież szkolna, z drugiej – uznani poeci. W 2016 roku w Biłocerkiwce zapoczątkowano konkurs dla utalentowanych dzieci ze szkoły „Biłocerkiwski peredzwon”. W 2020 roku rozszerzono granice jego funkcjonowania i ogłoszono go w grupie „Biłocerkiwka – nasz wspólny dom”, której głównym administratorem jest Inna Suprun, która na wszelkie sposoby pomaga szkole. Na początku wydarzenia artystycznego ogłoszono zwycięzców konkursu literacko-artystycznego, który przeprowadzono w dwóch kategoriach wiekowych: dla dorosłych i uczniów. Olha Stadnyczenko i Ołeksandr Rebro wręczyli zwycięzcom dyplomy – widzowie mieli okazję usłyszeć utwory w wykonaniu autorskim. Na podstawie wyników konkursu organizatorzy wydali almanach poezji, przekazując jeden egzemplarz Zaporoskiej Organizacji Obwodowej. Finałowe akordy festiwalu. Kanonicznymi wersami wiersza Petra Rebra „Nie, ty nie znasz dobrze Ukrainy, jeśli na Zaporożu nie bywałeś” rozpoczął się galakoncert „Poetyckiego maja”. Od 57 lat festiwal, założony przez Petra Rebra, toruje swoją drogę do ludzi, darząc artystów natchnieniem, a czytelników radością obcowania z pięknym słowem i najlepszymi wzorcami sztuki muzycznej. Dzięki galakoncertowi widzowie odbyli wycieczkę w historię rozwoju Zaporoskiej Obwodowej Organizacji Pisarzy. Poza uwagą pisarzy nie pozostało żadne wydarzenie w niespokojnych czasach: od ruchu obrony języka ukraińskiego, Chortycy, akcji ekologicznych po Rewolucję Godności i wojnę na Wschodzie Ukrainy. Zaporoscy pisarze są zawsze tam, gdzie na nich czekają. W galakoncercie wziął udział zasłużony artysta sztuki estradowej Ukrainy Anatolij Serdiuk z utworami muzycznymi „Chortyca jednoczy Ukrainę” do wierszy Petra Rebra, „Podarowała matka koszulę” (Wira Kowal) i „Kraju mój rodzinny” (Hryhorij Lutyj).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Poetyczny maj w Zaporożu

Wira SEREDA, członkini NSŻU Artyści na mapie rejonu zaporoskiego „Poetyczny maj” rozpoczął swój pochód od rejonu zaporoskiego. Artyści odwiedzili Bałabynśkyj NZK – gimnazjum „Prestiż”, Kuszuhumśkyj NZK – gimnazjum „Intelekt” oraz Małokateryniwśkyj NZK – gimnazjum „Mrija”, Marjiwśkyj i Biłenkiwśkyj NZK. Pisarze podarowali mediatekom placówek oświatowych swoje książki. W autorskim wykonaniu zabrzmiały liryczne wiersze Wiry Szmyhy, Wiry Kowal, Mychajła Buriaka, Wiktorii Syrowatko, Olhy Liszczuk. Przewodnicząca ZOO NSPU Olha Stadnyczenko podkreśliła: – Gimnazjaliści mają unikalną możliwość przekonania się: to, co czytają w książkach, dzieje się nie gdzieś daleko, a tutaj – obok. Na przykład w Kuszuhumie mieszka Mykoła Biłokopytow. W Bałabynym urodziłam się ja. Całkiem niedaleko, w mikrorejonie Kosmicznym Zaporoża mieszkają Wira Szmyha i Wira Kowal, w Komyszuwasie – Mychajło Buriak, w Stepnohirśku – Olha Liszczuk, w Zaporożu – Pyłyp Juryk. Na tej geografii tworzy się literatura naszego kraju. Macie już antologię „Pisarze zaporoskiego kraju”. Teraz dodajemy do niej chrestomatię „Literatura zaporoskiego kraju” – w niej znajdziecie literacko-krytyczne szkice o 37 pisarzach rodzinnego kraju i szczegółowe omówienie ich twórczości. W Małokateryniwśkim gimnazjum „Mrija” z uczestnikami twórczego spotkania odbyła się ciekawa rozmowa. Nauczyciel języka ukraińskiego i literatury Ołeksandr Hroszew opowiedział, że właśnie w ich szkole Petro Rebro pracował jako nauczyciel w 1950 roku. A sam Ołeksandr Petrowycz jest uczniem pisarza Wiktora Czabanenki. Żyjemy dzięki naszym obrońcom, którzy trzymają obronę przed rosyjską nawałą Podczas występów zaporoscy pisarze podkreślali, że prowadzenie spotkań artystycznych, w szczególności tegorocznego „Poetycznego maja”, jest możliwe dzięki temu, że na straży naszej Ojczyzny przeciwko rosyjskiej nawałnicy stoją bohaterowie-obrońcy. Mychajło Buriak, Olha Liszczuk, Pyłyp Juryk, Mykoła Biłokopytow, Wiktoria Syrowatko jeździli z wolontariuszami na linię frontu, występowali przed bojownikami, w szczególności w zaporoskim szpitalu. Takie spotkania inspirują do pisania wierszy. U Mykoły Biłokopytowa jedna taka historia przelała się w wiersz „Kukała kukułka”. Wiktoria Syrowatko, występując przed uczniami Marjiwśkoho i Biłenkiwśkoho NZK, przeczytała wiersz-dedykację „Wasylowi Slipakowi”. Ale przedtem zapytała uczniów, czy znają historię życia Bohatera Ukrainy, światowej sławy ukraińskiego śpiewaka operowego, solisty Opery Narodowej w Paryżu, wolontariusza, uczestnika Rewolucji Godności oraz działań wojennych na Wschodzie Ukrainy, który zginął w walce od kuli wrogiego snajpera. Pyłyp Juryk opowiedział, że występując przed obrońcami na Wschodzie, zawsze dziękuje im, a jego wiersz „Koń Sahajdacznego” chyba najbardziej podoba się bojownikom. „Tak to my przyjaźniliśmy się z Moskwą” W jeden z dni „Poetycznego maja” grupa artystów ZOO NSPU odwiedziła Drużelubiwśkyj NZK rady rejonowej Wilniansk oraz Nowohupałiwśkyj NZK rady miejskiej Wilniansk. Pisarze porozmawiali z nauczycielami i uczniami, podarowali biblioteczki książek zaporoskich autorów. Do głównego składu uczestników dołączył Wałentyn Seweryniuk – wykładowca Zaporoskiego Klasycznego Prywatnego Uniwersytetu, kandydat nauk, politolog, prawoznawca. Czytał lirykę ze swojego zbioru poetyckiego „Sok brzozowy”. Kulminacją jego występu była prezentacja książki „Tak to my przyjaźniliśmy się z Moskwą”. Występuje poetka Wiktoria Syrowatko Obecna wojna rosyjsko-ukraińska, zdaniem poety, to głębia dramatu zniszczenia ukraińskich dusz, które swego czasu przeżyliśmy. Nazywało się to zrusyfikowaniem. „Babaj” – w prezencie dla gimnazjum „Intelekt” Pisarz Mykoła Biłokopytow, występując w placówce oświatowej, gdzie sam kiedyś siedział w ławce, opowiedział, że niedawno dowiedział się: w gimnazjum nie ma książeczki Wołodymyra Judina, który również mieszkał w Kuszuhumie i ukończył tę szkołę. Właśnie dzięki Wołodymyrowi Judinowi w 1971 roku on, uczeń dziesiątej klasy, po raz pierwszy wziął udział w „Poetycznym maju” na placu Majakowskiego w Zaporożu (dzisiejszy festiwal na jego koncie jest 50.). Kiedy Wołodymyr Judin był bardzo chory, Mykoła Biłokopytow razem z Petrem Rebrom pomógł zebrać i wydać tę książeczkę. W latach 60. ubiegłego wieku Wołodymyr Judin został pierwszym laureatem nagrody ogólnoukraińskiego czasopisma humorystycznego „Pereć”. – Był moim pierwszym krytykiem literackim i redaktorem – powiedział Mykoła Biłokopytow. – Dowiedziałem się, że w szkole nie ma książeczki Wołodymyra Judina, dlatego ją daruję. „Marzę, kiedy ludzkość będzie mogła pokonać czas i przestrzeń” Atrakcją festiwalu stał się występ młodej pisarki, inżynierki z zawodu Oleny Krasnoselśkiej, która pisze powieści science-fiction, chociaż zaczynała od wierszy. Temat czasu jest wiodący w jej twórczości (powieść „Punkt wyjścia”, powieść „Cyfrowe deszcze czasu”). Autorka wyjaśniła swoją pasję do fantastyki naukowej: – Chcę przypomnieć, że najcenniejsze, co jest na świecie, to życie człowieka. Wszystkie swoje opowiadania i powieści poświęcam czasowi i przestrzeni. Marzę, że ludzkość będzie mogła pokonać i czas, i przestrzeń. „Wrażenia, które przywiozłam z zagranicy, zaczęły układać się w historie pierwszych dziesięciu książek” Żywe zainteresowanie wywołał występ autorki 20 książek Olhy Liszczuk, gdyż sprawnie włada ona nie tylko słowem prozatorskim, ale i poetyckim, pisze także dla dzieci, komponuje muzykę zarówno do swoich poezji, jak i do wierszy zaporoskich mistrzów poetyckiego słowa: Mychajła Buriaka, Petra Rebra, Pyłypa Juryka, Mykoły Biłokopytowa. – Chcę dać wam radę: jeśli przychodzą do was poetyckie wersy, zapisujcie je – powiedziała uczniom. – Być może ktoś zostanie pisarzem. Nie miałam systematycznej pracy literackiej, dopóki nie wyjechałam za granicę (pracowałam i w Afryce, i na Bliskim Wschodzie, i w Europie). Jestem prowizorem z zawodu. Te wrażenia, które przywiozłam, zaczęły układać się w historie dziesięciu moich książek. Zapisujcie to, co ciekawe, co przychodzi wam do głowy. Na pewno się przyda! Poetyckiego święta w Nowohupałówce czekali wszyscy W Nowohupałiwśkim NZK drogich gości przywitali chlebem i solą, który sama upiekła i podała na ręczniku starosta wsi Hałyna Ławrowa. Artyści mieli możliwość odwiedzić gabinet krajoznawstwa, którym opiekuje się nauczycielka języka ukraińskiego i literatury, specjalistka wyższej kategorii Natalja Nesterenko. Następnie pisarze odwiedzili Nowohupałiwśką bibliotekę wiejską. Jej kierowniczka Iryna Kłymenko oddała działalności oświatowej 35 lat, a jej pomocnica Ełła Marhes gustownie urządziła gabinety biblioteki w stylu narodowym. Starosta wsi Biłocerkiwka i Czeresznewe Ołeksandr Rebro i przewodnicząca ZOO NSPU Olha Stadnyczenko otwierają „Poetyczny maj” w ojczyźnie Petra Rebra Przyjmując w prezencie książki zaporoskich pisarzy dla szkoły, Natalja Nesterenko szczerze podziękowała za znaczące uzupełnienie zbiorów lokalnej biblioteki. Będzie to pomagać uczniom przygotowywać się do lekcji tematycznych z literatury rodzinnego kraju. „Oj ty, młodości moja, Biłocerkiwko, Szarooka dzieciństwo moje!” Właśnie te wersy z wiersza Petra Rebro powrócił w pamięci, gdy tylko wjechaliśmy do malowniczej Biłocerkiwki – rodzinnej wsi wybitnego pisarza, którą nazywał stolicą duszy. Delegacji Zaporoskiej Organizacji Obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy przewodniczyła jej szefowa Olha Stadnyczenko. Na ganku Biłocerkiwskiej Szkoły Ogólnokształcącej gości powitały dyrektorka Wałentyna Dowhopołyk oraz nauczycielka języka i literatury ukraińskiej Tetiana Romanenko. Na ulicy Petra Rebra w Biłocerkiwce poetycki desant gościnnie powitali przewodniczący Rady Osiedlowej Komysz-Zoriańskiej Ihor Hnatusha oraz przewodniczący okręgu starościńskiego wsi Biłocerkiwka i Czeresznewe Ołeksandr Rebro. Podeszli do znaku pamiątkowego z portretem pisarza i napisem: “Znak pamiątkowy ustanowiono 21 maja 2019 roku z okazji 55-lecia święta “Poetycki maj”, które zapoczątkował nasz rodak – poeta Petro Rebro”. Dyrektorka Biłocerkiwskiej Szkoły Ogólnokształcącej Wałentyna Dowhopołyk szczerze powitała uczestników “Poetyckiego maja”, wspomniała słowa Petra Rebra, że ten festiwal to jego najskuteczniejszy projekt w życiu. Przewodniczący okręgu starościńskiego wsi Biłocerkiwka i Czeresznewe Ołeksandr Rebro powiedział: – Zapoczątkowując to święto, Petro Pawłowycz pokazał, jak bogaty i utalentowany jest kraj zaporoski ludźmi, którzy rozsławiają nie tylko nasz obwód, ale i całą Ukrainę. Bardzo się cieszę, że spotkanie twórcze odbywa się właśnie w Biłocerkiwce – małej ojczyźnie Petra Rebra. Świętujcie! Bo dla nas to – święto. Przewodnicząca ZOO NZPU Olha Stadnyczenko poparła propozycję, która padła z ust Ihora Hnatushy – uczynić Biłocerkiwkę wizytówką kraju zaporoskiego z punktu widzenia krajoznawstwa literackiego. Trudno znaleźć na Ukrainie takiego pisarza, który tyle uwagi poświęcił swojej rodzinnej wsi, rodzinnej ziemi, rzece Berdzie. Czego warta jest tylko jego poemat w oktawach “Dzień dobry, Berdo!”. – Kraj biłmacki zajmuje szczególne miejsce na literackiej mapie Zaporoża, dlatego że dał literaturze zaporoskiej nie tylko jednego Petra Rebra. W Komysz-Zori urodził się Anato... Łykiem świeżego powietrza, przesyconym aromatem tulipanów, bzu, kwiatem moreli, stał się obecny, już 57. “Poetycki maj”, zarówno dla zmęczonych długotrwałym lockdownem pisarzy, jak i dla spragnionych pięknego słowa ich wielbicieli. Poetyckie słowo członków Zaporoskiej Organizacji Obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy brzmiało w tym roku w rejonach zaporoskim i połohiwskim. Wszystkie placówki oświatowe i biblioteki, w których przebywali pisarze, otrzymały od ZOO NZPU biblioteczki książek pisarzy zaporoskich, wydanych kosztem rady obwodowej. Organizatorzy festiwalu obwodowego: Departament Kultury, Turystyki, Narodowości i Religii Zaporoskiej Obwodowej Administracji Państwowej, instytucja komunalna “Obwodowe Centrum Metodyczne Kultury i Sztuki” Rady Obwodowej Zaporoża oraz Zaporoska Organizacja Obwodowa Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Uczestnicy święta poetyckiego przy domu, w którym urodził się Petro Rebro

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Kolory ukraińskiego naszyjnika

– Dzisiaj kapela Lwa Rewuckiego ma premierę – zaznaczył dyrektor generalny, zasłużony działacz sztuki Ukrainy Ołeksandr Krukowski. – Poprzedziła ją ogromna praca nad badaniem i doborem materiału, aranżacją i śpiewem chóralnym. Każdy utwór, każda pieśń z tego programu ma swoje intonacyjne i tekstowe różnice oraz osobliwości. Dlaczego 20 kolorów? Dlatego, że w tym programie jest 20 pieśni. Ukraina to państwo, w którym mieszkają przedstawiciele wielu narodowości i w jednym koncercie nie sposób objąć pieśni wszystkich narodów. Dlatego mamy nadzieję, że z Bożą pomocą i wsparciem nieobojętnych darczyńców zrobimy jeszcze kilka programów, aby maksymalnie przedstawić różnorodność kultur Ukrainy. Kiedy pracowaliśmy nad tym programem, chcieliśmy nie tylko podać informacje historyczne o narodach, ale także przedstawić osobistości, które pracowały i pracują na rzecz Ukrainy. Naszym zdaniem przeważająca większość Ukraińców ma jedną cechę – tolerancję wobec ludzi i kultur innych narodów. Dzięki temu ogólna kultura Ukrainy wzbogaca się i rozwija, ma wielkie perspektywy na świecie… Obecni na koncercie nie tylko słuchali pieśni różnych narodów, ale także odkryli dla siebie ich historię i współczesne życie, wspomnieli imiona ludzi różnych narodowości, którzy służyli i służą Ukrainie. Ukraińców i krymskich Tatarów łączy to, że w ciągu ostatnich stu lat narody te doświadczyły ludobójstwa na własnej ziemi. W wyniku deportacji w maju 1944 roku, którą zorganizowała władza radziecka, zginęło od jednej trzeciej do niemal połowy krymskotatarskiej ludności Krymu. A po aneksji Krymu przez Federację Rosyjską w 2014 roku krymscy Tatarzy znów zostali zmuszeni do opuszczenia swoich ziem. Wśród przedstawicieli krymskotatarskiego narodu są wybitni uczeni Refat Appazow, Jurij Osmanow, Ahatanheł Krymski, Ali Alijew; śpiewacy Fewzi Biljałow, Elzara Batałowa, Lenara Osmanowa, zwyciężczyni konkursu „Eurowizja” Dżamała, znany jazzowy gitarzysta Enwer Izmajłow. Większość krymskich Tatarów ma aktywną postawę obywatelską, broniąc ukraińskiego Krymu, tak jak robią to liderzy krymskotatarskiego narodu Mustafa Dżemilew i Refat Czubarow. To właśnie od nich dzisiaj najczęściej można usłyszeć frazę: „Krym to Ukraina!”. A koncert rozpoczęto hymnem krymskotatarskiego narodu „Ant Etkenmen”. Wybitny gruziński kompozytor Gija Kanczeli w jednym z wywiadów powiedział: „Swoim losem Ukraina przypomina mi czymś Gruzję, wszak i nasza ziemia jest okupowana przez te same obce wojska… Na Ukrainie trwa prawdziwa rzeź. Oto w czym odnajduję jakąś tragiczną wspólnotę… Świat staje się bardziej okrutny, zło – bardziej wyrafinowane. A dobro pozostaje jak ostatnie kwartety Beethovena, w mniejszości…”. Zabrzmiała pieśń „He-rio Bichebo” do słów Gii Kanczelego. Międzynarodowe uznanie przyszło do Serhija Paradżanowa po ekranizacji powieści Mychajła Kociubynskiego „Cienie zapomnianych przodków”. Film otrzymał 39 międzynarodowych nagród na festiwalach filmowych w dwudziestu jeden krajach. Tytuł ludowego artysty Ukrainy oraz Nagrodę Szewczenki przyznano Paradżanowowi pośmiertnie. Obywatel Ukrainy pochodzenia ormiańskiego, Bohater Ukrainy Serhij Nihojan został zastrzelony 22 stycznia 2014 roku około szóstej godziny rano, podczas Rewolucji Godności. Serhij miał aktywną postawę życiową i przekonanie, że Ukraina musi być demokratyczna. W grudniu 2013 r. z Serhijem nagrano wideo na tle barykad, gdzie czyta poemat „Kaukaz” Tarasa Szewczenki. Właśnie tym wybitnym Ormianom twórcy programu poświęcili pieśń Charlesa Aznavoura i Georges’a Garvarentza „Wieczna miłość”. Do 1939 roku na Ukrainie mieszkało około miliona etnicznych Niemców. Z początkiem II wojny światowej wszystkie kobiety, starcy i małe dzieci zostali deportowani do Kazachstanu i na Syberię, gdzie nie było żadnych warunków do życia; mężczyzn zabrano do obozów pracy na północy Rosji. W ten sposób pod koniec wojny na terytorium Ukrainy nie pozostała ludność niemiecka. Wśród najbardziej znanych Niemców na Ukrainie są: Mykoła Bunge, mąż stanu, ekonomista, rektor Uniwersytetu Kijowskiego; Innocenty Giizel, prawosławny duchowny, rektor Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, archimandryta Ławry Pieczerskiej; Eduard Fuchs, geolog, badacz złóż rud żelaza Krzywbasu; Światosław Richter, pianista; Friedrich Jakob von Falz-Fein, założyciel rezerwatu „Askania-Nowa”. Kulturę narodu niemieckiego tego wieczoru przedstawiono pieśnią „Lorelei”. Przyjaźń między Azerbejdżanem a Ukrainą zaczęła się ponad sto lat temu, po rozpadzie carskiej Rosji. Jednak niepodległe republiki wkrótce, w 1922 roku, zostały przyłączone do ZSRR… Lider azerskiego narodu Hejdar Alijew zawsze z wyjątkowym ciepłem odnosił się do Ukraińców. Właśnie dzięki jego wsparciu odrestaurowano Narodową Filharmonię Ukrainy i zbudowano zakład „Obołoń”. Wśród dziedzictwa pieśniarskiego tego narodu szczególne miejsce zajmują utwory „Agacda alma” oraz „Sari gelin”, to właśnie je wybrano do koncertu. Podczas niemieckiej okupacji Kijowa w latach 1941–1943 Babi Jar stał się miejscem masowych rozstrzeliwań przez niemieckich okupantów ludności cywilnej, ukraińskich nacjonalistów, jeńców wojennych, Żydów i Romów – ze względu na przynależność etniczną. Miliony Żydów spłonęły w piekielnym ogniu II wojny światowej. Więźniowie obozu koncentracyjnego Buchenwald na podstawie melodii do pieśni „Arum dem fayer” („Wokół ogniska”) ułożyli słowa w jidysz, w których mowa o tym, że cierpieniom i masowym morderstwom kiedyś przyjdzie kres… Właśnie ta pieśń przypomniała słuchaczom o tragicznej karcie w historii narodu żydowskiego. Imię Janki Kupały, którego Białorusini nazywają nie tylko poetą, ale i prorokiem, jest dobrze znane na Ukrainie. W 1929 roku wybrano go na członka Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Białorusin Janka Kupała zachwycał się ukraińską literaturą, przetłumaczył legendarny „Testament” Tarasa Szewczenki na język białoruski. A jego wezwanie „Żywie Biełaruś!” jest obecnie hasłem białoruskich patriotów. Wielu Ukraińcom od dzieciństwa znane są białoruskie pieśni „Ty mnie wiosną przyśniłaś się” oraz „Kosił Jaś koniczynę”. Podczas koncertu zabrzmiały te popularne melodie. Przedstawiono także twórczość pieśniarską Bułgarów, Mołdawian, Polaków, Gagauzów, Arabów i Węgrów. Pieśni wykonywano zarówno w językach oryginału, jak i w ukraińskich przekładach. A koncert zakończono pieśnią „Panie, zmiłuj się nad nami” do słów i muzyki Tarasa Petrynenki, którą kapela Rewuckiego wykonała wspólnie z widzami. ojczyzny na długo zamknęła arcydziełu kompozytora drogę do włoskich teatrów. Stołeczna publiczność miała również okazję usłyszeć fragmenty słynnych oper „Gianni Schicchi” i „Tosca” Giacomo Pucciniego, „Rycerskość wieśniacza” Pietro Mascagniego oraz chór niewolników „Va’ pensiero”, który jest głównym muzycznym symbolem epoki walki o wyzwolenie i zjednoczenie Włoch. W drugiej części zabrzmiało słynne „Kaprysy włoskie” Piotra Czajkowskiego oraz dedykacje dla wybitnych kompozytorów obu krajów, Ennio Morricone i Myrosława Skoryka, którzy odeszli do wieczności w ubiegłym roku, pozostawiając nam bezcenne skarby muzyczne. W szczególności było to potpourri z muzyki oscarowego Ennio Morricone z filmów „Za garść dolarów”, „Misja”, „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie”, „Dobry, zły i brzydki”, a także znana „Melodia” Myrosława Skoryka z filmu „Wysoka przełęcz”. Świąteczny koncert zakończyła modlitwa Andrija „Błogosławiony dzień, błogosławiony czas” z opery Semena Hułaka-Artemowskiego „Zaporożec za Dunajem” (opracowanie muzyczne i orkiestracja Myrosława Skoryka) w wykonaniu tenora Wałentyna Dytiuka, orkiestry symfonicznej i chóru Narodowej Opery Ukrainy (dyrygent – Mykoła Diadiura, chórmistrz – Bohdan Plisz). Materiały przygotował Eduard OWCHARENKO. Miejska Akademicka Męska Kapela Chóralna imienia Łewka Rewuckiego zaprezentowała nowy program – „20 kolorów etno. Etniczne korale Ukrainy”, który przedstawia najlepsze osiągnięcia kulturalne społeczności narodowych zamieszkujących terytorium naszego kraju. Wydarzenie odbyło się przy wsparciu Ukraińskiego Funduszu Kultury. Na koncert w Kijowskim Akademickim Teatrze Ukraińskiego Folkloru „Berehynia” zaproszono przedstawicieli społeczności narodowych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ukraina – Włochy – mosty kulturowe

W Narodowym Akademickim Teatrze Opery i Baletu Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki odbył się uroczysty koncert „GALA ITALIA” z okazji 160. rocznicy powstania państwa włoskiego. Wydarzenie zorganizowała Opera Narodowa przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Polityki Informacyjnej Ukrainy, Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy, Ambasady Włoch na Ukrainie oraz Włoskiego Instytutu Kultury na Ukrainie. Autorem pomysłu i kierownikiem projektu jest Franco Balloni, znany działacz kulturalny, autor licznych wielkoskalowych wydarzeń kulturalnych w wielu krajach świata. serca, aby ten projekt został wcielony w życie. Wierzę, że wieczna magia muzyki i zachwyt, który ona wywołuje, staną się najlepszą ilustracją ukraińsko-włoskiej przyjaźni. – Prawdziwym przywilejem jest możliwość prezentowania Włoch w przyjaznym nam kraju, jakim jest Ukraina, dla narodu, który zachwyca się i ceni naszą kulturę z pasją i głęboką wiedzą – przekonany jest Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Republiki Włoskiej na Ukrainie Pier Francesco Zazo. – Powszechnie znana jest miłość Ukraińców do muzyki klasycznej i operowej, a świadectwem tego są koncerty i inscenizacje o wielkiej wartości artystycznej, które co roku odbywają się w Operze Narodowej Ukrainy, będącej jednym z najpiękniejszych teatrów Europy. Prezydent Narodowej Akademii Sztuk Ukrainy Andrij Czebykin poinformował, że na ostatnim posiedzeniu prezydium Akademii podjęto decyzję o wybraniu zagranicznym członkiem Akademii wybitnego włoskiego kompozytora, dyrygenta, dyrektora artystycznego międzynarodowego projektu „Drogi przyjaźni. Rawenna-Kijów” (2018) Riccardo Mutiego oraz o nagrodzeniu go Orderem Sztuki. (Nawiasem mówiąc, wśród członków tej Akademii jest dziś ponad 30 znanych artystów z zagranicy). Akademia wyróżniła również Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Ambasadora Republiki Włoskiej za popularyzację sztuki włoskiej na Ukrainie, a ukraińskiej – we Włoszech. W wideoprzesłaniu do ukraińskiej publiczności Riccardo Muti wyznał, że jest dla niego wielkim zaszczytem bycie wybranym zagranicznym członkiem tak prestiżowej Akademii. Wspomniał koncert „Drogi przyjaźni”, na którym w 2018 roku ramię w ramię występowali włoscy i ukraińscy muzycy. Maestro jest przekonany, że nasze narody mają wiele wspólnego i nie jest to tylko miłość do sztuki, ale także podobny temperament, umiejętność cieszenia się życiem. Szczególnie ucieszyło go to, że taki koncert odbył się w tak wspaniałym mieście, które jest stolicą pięknego kraju. W pierwszej części koncertu zabrzmiały fragmenty włoskich oper związanych z Risorgimento – okresem walki o niepodległość i zjednoczenie polityczne kraju. Pierwszym z takich utworów uważana jest heroiczno-patriotyczna opera Gioacchino Rossiniego „Wilhelm Tell”, w której bohater walczy o obalenie obcego panowania. Ta aluzja Rossiniego do ówczesnego położenia jego zniewolonego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

czynią mnie moje obrazy. Myślałem, że wystawa w 2019 roku będzie ostatnią na Ukrainie, ale wymyślono mi ten jubileusz, a na jubileusz trzeba coś zrobić. Cały świat dziwi się mojej technice. W wolnym świecie wszyscy mają możliwość widzieć wszystko, ale nie widzieli Marczuka, bo on jest zupełnie inny. Liczę na nową wystawę w Hiszpanii. Już pokazywałem swoje obrazy w tym kraju. Hiszpanie wydali na moją cześć znaczek pocztowy, wydali katalog moich prac. Jeden z hiszpańskich historyków sztuki napisał w swoim artykule: „Iwana Marczuka można porównać tylko z Iwanem Marczukiem”. Chciałem być zupełnie innym artystą, jedynym na świecie. Moje prace rozpoznaje ten, kto choć raz je widział. Chociaż już niektórzy próbują podrabiać moją technikę pejzażową i sprzedawać te obrazy. Jeśli chodzi o technikę pejzażową, to pojawiła się ona, kiedy byłem w domu pracy twórczej w Siedniowie. Jesień, miesiąc listopad, drzewa stoją nagie. Spojrzałem na nie – jakie bogactwo, jakie piękno. Każde drzewko – harmonia, rytmy, po prostu cud. Każdy mój cykl (łącznie czternaście) różni się

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Dialog z artystą i jego obrazami

W salach wystawowych Muzeum Historii Miasta Kijowa trwa wystawa Iwana Marczuka „Ja jestem…”. To jubileuszowy retrospektywny projekt artysty, którego nazwisko zaliczono do setki geniuszy ludzkości i którego twórczość od ponad pół wieku porusza świadomość widzów, zmienia dyletantów w miłośników sztuki, a historyków sztuki – w milczących obserwatorów. Na wystawie zaprezentowano dzieła z własnej kolekcji malarza, niektóre z nich eksponowane są po raz pierwszy. Jednocześnie ekspozycja zawiera obrazy z kolekcji prywatnych oraz Narodowego Muzeum Sztuki, które jeszcze nie były wystawiane dla szerokiego ogółu. Codziennie wystawę odwiedzają setki kijowian i gości stolicy, aby porozmawiać z obrazami artysty, a skrytym marzeniem wielu jest poznanie samego maestro, a jeśli dopisze szczęście, to wzięcie od niego autografu i zrobienie wspólnego zdjęcia. Podczas jednego z takich spotkań Iwan Stepanowycz podzielił się niektórymi tajemnicami swojej twórczości: „Powiedzieć, co jest namalowane na obrazie, to nic nie powiedzieć. Można mówić tylko o tym, co widzicie. Zawsze szukam czegoś nowego, czego jeszcze nie było. I na tym polega eksperyment. Jeszcze w instytucie powiedziałem sobie, że chcę być nienormalnym artystą. Proszę, żeby natura na moich obrazach zaśpiewała. Z sowieckiego piekła trafiłem do prawdziwego raju (emigrowałem za granicę). Ale tam nigdy nie czułem się szczęśliwy. Mogłem się cieszyć, kiedy leżałem na trawie i patrzyłem, jak płyną po niebie chmury, jak rośnie mój ulubiony mniszek lekarski. Lubię rozmawiać z obrazami. To moja największa pociecha. Znalazłem klucz do ludzkich serc i ludzkich dusz. Kimś. Głównym zadaniem projektu jest badanie teatru współczesności, jego głównych tematów, idei i twórczego „charakteru pisma” współczesnych mistrzów. Wystawy tego projektu rozpatrują pracę reżyserów i artystów, którzy naświetlają swoje wszechstronne spojrzenie na proces teatralny. Kierowniczka Muzeum Marii Zańkowieckiej Lilija Wołoszyna podkreśliła, że wystawa otwiera się w Międzynarodowy Dzień Muzeów i zaprosiła obecnych na liczne wykłady oraz wystawy, które się tutaj odbywają. Kuratorka projektu „Oczami w nowoczesny teatr” Alina Łuciuk zaznaczyła, że seria wystaw w muzeum jest swoistym połączeniem przeszłości i współczesności. Przeszłość zaprezentowano ekspozycją, która opowiada o źródłach ukraińskiego teatru i aktorce Marii Zańkowieckiej. A wystawy na pierwszym piętrze – o teatrze współczesnym. Również pani Alina przedstawiła wywiady z młodymi reżyserami Anną Turło i Orestem Pastuchem z teatru „Złote Wrota” oraz Aliną Czeuszową ze studia teatralno-estradowego „Telari”, którzy opowiedzieli o swoim spojrzeniu na technikę. Na nowej wystawie przedstawiłem wszystkie swoje cykle, oprócz Szewczenkiany. Nad szewczenkowską tematyką pracowałem półtora roku, stworzyłem 42 obrazy. Dwa z nich eksponowane są w Muzeum Tarasa Szewczenki w Kaniowie, a wszystkie pozostałe – w magazynach tego muzeum. Rozmawiałem z kierownictwem Ministerstwa Kultury Ukrainy, aby je stamtąd wyzwolić. Gdyby wydzielono w Narodowym Muzeum Sztuki lub jakimś innym muzeum Kijowa niewielki pokój, to można by eksponować te prace. Wielkim grzechem jest chowanie takich płócien przed widzem. Często wspominam podróż do Tajlandii, która odbyła się kilka lat temu. Tam bardzo cenią twórczych ludzi, nie tak jak u nas. Ukraina na każdy kwadrat swojej terytorium rodzi najwięcej utalentowanych ludzi na świecie. Ale jeśli jest kwiat, to trzeba go podlewać, żeby zakwitł. Tak samo trzeba pielęgnować każdy talent. Niestety, u nas tego nie ma. Ukraina to państwo antymuzealne. I naszym władzom nie ma do tego sprawy. Nasz kraj zawsze był „mogilnikiem” dla wyjątkowo utalentowanych ludzi. Najgorsze, że Ukraińcy zapełniają sobą cały świat, tam żyją, tam pracują, a nie na swojej ojczystej ziemi. Żyję po to, żeby ludzie cieszyli się, kiedy widzą moją twórczość. Wielu rozpoznaje mnie na ulicy, to cieszy. Chcę, żeby wreszcie nadszedł ten czas, kiedy na Ukrainie zaczną naprawdę cenić kulturę. Teraz mam twórczą przerwę, a przede mną wiele planów. Przez swoje życie nacieszyłem się wolnością, a teraz już czas pomyśleć i o życiu osobistym…”. *** Iwan Marczuk urodził się 12 maja 1936 roku we wsi Moskaliwka w obwodzie tarnopolskim. Wykształcenie zawodowe zdobył we Lwowie: początkowo – w szkole sztuki dekoracyjno-użytkowej imienia Iwana Trusza, później – w Państwowym Instytucie Sztuki Dekoracyjnej i Użytkowej. W połowie lat 60. XX wieku przyjechał do Kijowa i właśnie tutaj znalazł własną drogę w przestrzeni artystycznej, która pozwoliła artyście stwierdzić „Ja – jestem!”. Dalej – ostra konfrontacja z systemem, który bezlitośnie tłumił wszystko, co nie wpisywało się w dogmaty socrealizmu, oraz 12 lat emigracji (Australia, Kanada, USA). W najtrudniejszych okresach swojego życia artysta nie zdradzał życiowego credo, zakorzenionego w twórczej wolności i wolności twórczości. Od września 2001 roku, po powrocie z emigracji, mistrz stale mieszka i tworzy w Kijowie. Artysta jest wynalazcą całkowicie oryginalnej techniki, która nosi nazwę „plontanizm” (od słowa „plontaty” – pleść, przeplatać). Uzupełniona oryginalnym wyczuciem koloru i harmonii, praktycznie nie podlega powtórzeniu. Dla tej autorskiej metody twórczej charakterystyczna jest asymetria rytmicznych skrótów w kolorze i kreskach (pociągnięciach pędzla), metaforyczność i symbolizm, deformacja obrazów, czym osiąga się efekt kulminacyjnego napięcia statycznych obrazów. Podczas rozmowy z dziennikarzami artysta powiedział: „Ja plontam do tego czasu, aż nie ożyje sam śnieg i nie stanie się taki, jak chcę. Czasami tyle kilometrów trzeba snuć, że linia znika”. W dorobku Iwana Marczuka jest około 5000 obrazów, które znajdują się na wszystkich kontynentach świata. Przez pół wieku działalności twórczej przeprowadził 200 wystaw monograficznych. W ostatnich latach płótna artysty eksponowano głównie za granicą (Litwa, Niemcy, Polska, Czechy, Tajlandia, Jordania, Tunezja, USA, Turcja, Hiszpania itd.), pełniąc funkcję dyplomacji ludowej: utwierdzając miejsce Ukrainy w przestrzeni europejskiej, a sztuki europejskiej w kontekście światowej. Przedstawiciele różnych dziedzin wiedzy próbują zrozumieć fenomen twórczości Marczuka i siłę przyciągania jego talentu. Wpływ jego płócien na widza można porównać do działania 25. klatki, która przede wszystkim oddziałuje na podświadomość. I tworzy artysta płótna, oprócz pejzaży i portretów, wyłącznie na podświadomości. Sam artysta mówi o tym tak: „Z góry nie wiem, co będę malował. Pojawia się u mnie jeden obraz, drugi. Ręka sama mnie prowadzi. Obrazy jakby mi się objawiają”. duszy w pewnych czasach. A na jednym z obrazów można zobaczyć światło – nasycone życiem i energią. Podczas otwarcia wystawy goście czerpali przyjemność z koncertu muzyki klasycznej, podarowanego przez młodego muzyka Ołeksandra Swirskiego, przedstawiciela twórczej rodziny. Materiały przygotował Eduard OWCHARENKO Zdjęcia autora

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Malarska spowiedź Tarasa Kraczenki

W Muzeum Marii Zankowieckiej w ramach projektu „Oczyma we współczesny teatr” otwarto wystawę obrazów młodego artysty Tarasa Kraczenki, która oczywiście poświęcona jest teatrowi. Wcześniej twórca wystawiał swoje prace w Muzeum Szestydziesiątnictwa. współczesnego teatru ukraińskiego. – Z jednej strony widzicie radość bytu, ciepłe uczucia, emocje, a z drugiej – otchłań strachu. Właśnie kontrast jasnych i ciemnych uczuć jest ideą prac na tych ścianach – opowiedział malarz Taras Kraczenko. – Postawiłem sobie za zadanie oddać emocje i uczucia środkami malarstwa. Podstawowym moim narzędziem są kody. Nie zobaczycie tu pastelowych tonów, lecz wyraziste barwy. Te poszukiwania można było rozpocząć dopiero po przezwyciężeniu w sobie tradycji i skostnienia. To nie jest martwa natura, którą trzeba przedstawić środkami realistycznego malarstwa. Przedmiotowy obraz jest nieuchwytny jak motyl. Tu trzeba pracować szybko i pewnie. Żadna z tych prac nie męczyła się miesiącami. Tworzyłem szybko i bezlitośnie – naświetlając samą istotę. W teatrze łatwo o inspirację, materiał do przemyśleń. Nazwałbym teatr symbiozą wszystkich rodzajów sztuki. Najważniejsze, co chcę powiedzieć, – w każdych okolicznościach nie popadajcie w anabiozę. Sztuka, twórczość, samowyrażenie – to coś, co pragnie uratować człowieka przed śmiercią. Uważny widz zauważy smutne prace z mrocznymi symbolami. Chcę jednak zapytać: „Czy nie jest bez grzechu każdy z nas?” Ja też popełniam błędy. Ale twórczość zdolna jest wydobyć z tego, kto stoi na granicy, a nawet tego, kto tę granicę już przekroczył. Wszystko to pragnę przekazać swoimi pracami… Znana ukraińska dziennikarka, szesdziesiątnica Margaryta Dowhań opowiedziała, że Taras Kraczenko należy do znanej rodziny artystycznej. Zna wiersze jego pradziadka, a dziadek Tarasa był przyjacielem rodziny Dowhańów. Jest to znany ukraiński rzeźbiarz Wiaczesław Kłokow. Dobrze zna ona wystawny, liryczny malarski styl matki Tarasa. A teraz nadeszła kolej, by zaprezentować swoje prace także młodemu artyście. Pani Rita przyznała, że miło jej było usłyszeć opinię, iż sztuka to siła, która przywraca człowieka do życia. Prace Tarasa to spowiedzi o stanie jego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Gratulujemy laureatom Ogólnoukraińskiej Nagrody im. Iwana Ohijenki

21 maja w Żytomierskim Zawodowym Kolegium Kultury i Sztuki im. Iwana Ohijenki komitet ds. przyznawania Ogólnoukraińskiej Nagrody im. Iwana Ohijenki wyłonił tegorocznych laureatów. W dziedzinie literatury zwycięzcami zostali: Żajworon Mychajło Mykytowycz – honorowy profesor Żytomierskiego Państwowego Instytutu Kultury i Sztuki, pisarz, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, zasłużony dziennikarz Ukrainy; Masterowa Wałentyna Anatolijiwna – członkini NZPU, członkini Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. W dziedzinie edukacji: Kolanczuk Ołeksandr – obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, członek społeczności ukraińskiej w Polsce, zastępca dyrektora Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego w Przemyślu, członek Rady Głównej Związku Ukraińców w Polsce. W dziedzinie nauki: Jaremenko Wasyl Wasylowycz – doktor nauk filologicznych, profesor, doktor honoris causa Międzynarodowej Akademii Kadr. W dziedzinie sztuki: Aksionenko Natalija Ołehiwna – zasłużona artystka Ukrainy, artystka sztuki dekoracyjno-użytkowej, członkini NZSU, nauczycielka sztuk plastycznych oraz sztuki dekoracyjno-użytkowej; Komunalna Instytucja „Kijowski Akademicki Zespół Muzyki Ukraińskiej „Dniepr”. W dziedzinie działalności społecznej, politycznej i duchowej: Kremin Taras Dmytrowycz – Pełnomocnik ds. ochrony języka państwowego; Marusyk Taras Pawłowycz – dziennikarz, publicysta, działacz społeczny, członek Narodowego Związku Dziennikarzy i Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. Departament kultury, młodzieży i sportu Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej. Informacyjnie: Nagroda imienia Ohijenki została ustanowiona przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo Iwana Ohijenki, Żytomierskie obwodowe administrację państwową i radę, Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy, Fundację Wspierania Rozwoju Sztuki, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki. Ta nagroda została ustanowiona dla uczczenia pamięci uczonego-językoznawcy, pisarza, tłumacza, działacza państwowego i kościelnego, urodzonego w mieście Brusiłów w obwodzie żytomierskim Iwana Ohijenki – metropolity Iłariona. Przyznaje ją Komitet ds. nagrody imienia Iwana Ohijenki. Wręczana jest od 1995 roku. Przez 15 lat laureatami nagrody zostało 110 działaczy w dziedzinie literatury, kultury, sztuki i nauki. Zwycięzców wybiera się w pięciu nominacjach: „Literatura”, „Nauka”, „Edukacja”, „Sztuka”, „Działalność społeczna, polityczna i duchowa”. Nagroda przyznawana jest corocznie w wysokości do 10 tys. hrywien w każdej nominacji. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2021 Koszt prenumeraty TYGODNIKA OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA” (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 74

Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Poligraf”,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Szef redakcji Pawło MOWCZAN Odpowiedzialna za wydanie Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc 21 hrywien 43 kopiejki na pół roku 115 hrywien 58 kopiejek.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

na 3 miesiące 61 hrywien 29 kopiejek.

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCZARENKO Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN Redaktor internetowy 279-39-55

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

na rok 225 hrywien 96 kopiejek.

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn